Bedri Pejani : një jetë e një vdekje për Shqipëri etnike : 1885-1946

**Bedri Pejani : një jetë e një vdekje për Shqipëri etnike : 1885-1946** 

Bedri Pejani, një nga figurat më të diskutueshme dhe të rëndësishme të historisë shqiptare në fillim të shekullit XX, u lind më 1885 në Pejë dhe ndërroi jetë më 1946. Një nacionalist i përkushtuar dhe një intelektual me aftësi të spikatura, Pejani e kaloi jetën në shërbim të idealit për një Shqipëri etnike dhe të bashkuar, duke kontribuar në mënyrë të veçantë në çështjet kombëtare të Kosovës dhe viseve shqiptare në Ballkan.

Hakif Bajrami, në librin e tij "Bedri Pejani: një jetë e një vdekje për Shqipëri etnike (1885–1946)", sjell një analizë të hollësishme mbi jetën, veprimtarinë dhe trashëgiminë historike të Pejanit. Libri është botuar në Prishtinë më 1994 nga shtëpia botuese Fjala dhe përbëhet nga 205 faqe, duke përfshirë fotografi dhe referenca të rëndësishme bibliografike.

Bedri Pejani u rrit në një familje patriotike dhe e mori frymëzimin e parë kombëtar nga lëvizjet për pavarësinë shqiptare. Arsimin fillor e kreu në Pejë, ndërsa më pas vazhdoi shkollimin në institucione të larta osmane, ku u shqua për aftësitë e tij intelektuale dhe vizionin politik.

Pejani ishte një nga figurat kyçe të periudhës së Lidhjes së Dytë të Prizrenit (1943), e cila synonte bashkimin e trojeve shqiptare në një shtet të përbashkët. Ai gjithashtu kontribuoi në organizimin dhe koordinimin e aktiviteteve kombëtare gjatë periudhave kritike të Luftës së Parë dhe të Dytë Botërore. Përpjekjet e tij ishin të fokusuara në sigurimin e një pozite të drejtë për shqiptarët në skenën ndërkombëtare, duke luftuar për njohjen e të drejtave të tyre etnike dhe territoriale.

Përveç aktivitetit të tij brenda trojeve shqiptare, Pejani kishte lidhje të ngushta me qarqet politike ndërkombëtare, veçanërisht në Perëndim dhe në Turqi. Ai përdori aftësitë diplomatike për të tërhequr vëmendjen ndaj çështjes shqiptare, duke u përballur shpeshherë me sfida të mëdha dhe kritika nga kundërshtarët e tij.

Bedri Pejani është një figurë kontradiktore. Përkrahësit e tij e shohin si një nacionalist të flaktë, që sakrifikoi gjithçka për të mirën e kombit shqiptar. Kritikat ndaj tij, megjithatë, lidhen me bashkëpunimin e tij të supozuar me pushtuesit gjermanë gjatë Luftës së Dytë Botërore, një temë që ende shkakton debat mes historianëve.

Pavarësisht polemikave, kontributi i Bedri Pejanit në lëvizjen kombëtare shqiptare është i pamohueshëm. Përpjekjet e tij për një Shqipëri të bashkuar mbeten një burim frymëzimi për brezat e rinj, ndërsa veprimtaria e tij shërben si një temë studimore për historianët.

Libri i Hakif Bajramit trajton në mënyrë të hollësishme jetën dhe aktivitetet e Pejanit duke u mbështetur në dokumente arkivore dhe burime të besueshme historike. Teksti është i strukturuar në disa kapituj kryesorë që përfshijnë:

1. Rinia dhe Formimi Intelektual i Pejanit

2. Angazhimi në Lëvizjet Kombëtare Shqiptare

3. Roli në Lidhjen e Dytë të Prizrenit

4. Marrëdhëniet me Fuqitë e Mëdha dhe Politikat Ndërkombëtare

5. Përballja me Kundërshtarët dhe Polemikat Historike

6. Trashëgimia dhe Vlerësimi i Figurës së Bedri Pejanit

Bibliografia në fund të librit dhe përdorimi i fotografive dhe dokumenteve arkivore e bëjnë këtë vepër një referencë të rëndësishme për studiuesit e historisë shqiptare.

Figura e Bedri Pejanit, siç paraqitet në librin e Hakif Bajramit, mishëron një periudhë të trazuar të historisë shqiptare, ku idealizmi kombëtar dhe rreziqet politike shpesh ishin të pandashme. Përpjekjet dhe sakrificat e tij për Shqipërinë etnike e vendosin atë në mesin e figurave më të spikatura të historisë sonë, pavarësisht vlerësimeve të ndryshme mbi rolin e tij politik.

Libri "Bedri Pejani: Një jetë e një vdekje për Shqipëri etnike" mbetet një burim i vlefshëm për këdo që kërkon të kuptojë më mirë jetën dhe kohën e kësaj figure historike.

## Burimet