Ndeshja e futbollit Serbi-Shqipëri (2014)

Ndeshja Serbi-Shqipëri ishte një ndeshje e vlefshme për Eliminatoret e Kampionatit Evropian të Futbollit 2016, e cila u zhvillua më 14 tetor 2014 në stadiumin e Partizanit në Beograd. Ndeshja u ndërpre pas hedhjes së flakadanëve dhe objekteve të tjera në fushë nga ana e tifozëve serbë. Në atë moment, në stadium futet një dron që mbante një flamur me simbole patriotike shqiptare. (Dy fotografi të Ismai Qemalit dhe Isa Boletinit, harta e Shqipërisë etnike me në qendër shqiponjën e Skënderbeut dhe mbishkrimi "Autochthonous".)

Gjatë ndërprerjes së lojës, mbrojtësi serb Stefan Mitrović hidhet për të marrë flamurin. Menjëherë lojtarët shqiptarë shkojnë drejt tij për t'ia marrë atë dhe Bekim Balaj arrin ta rrëmbejë flamurin, duke e dërguar atë te gjyqtari i katërt. Kjo shkaktoi hyrjen e tifozëve serbë në fushë, të cilët filluan të godisnin futbollistët shqiptarë, të ndihmuar edhe nga kujdestarët e stadiumit.

Më 24 tetor 2014, UEFA vendosi që ndeshja të fitohej nga Serbia me rezultatin 3-0. Gjithashtu vendosi që t'i heqë 3 pikë Serbisë, të detyrojë Serbinë të luajë 2 ndeshjet e ardhshme në shtëpi pa tifozë si dhe të dënojë të dyja federatat me nga 100.000 euro secilën. Si Shqipëria, ashtu edhe Serbia e apeluan këtë vendim, por apeli la në fuqi vendimin e parë. Më pas, të dyja federatat e apeluan sërish atë në Gjykatën e Arbitrazhit Sportiv (CAS). Me 10 korrik 2015 CAS vendosi të refuzojë apelimin e Serbisë, si dhe të pranojë pjesërisht apelimin e Shqipërisë duke i dhënë fitoren 0-3 Shqipërisë dhe duke lënë në fuqi vendimet e tjera të UEFA-s. Një vendim i tillë e la Serbinë në vend të fundit me -2 pikë, duke i hequr çdo mundësi për tu kalifikuar në UEFA Euro 2016.

## Situata përpara ndeshjes 
Situata përpara ndeshjes ka qenë mjaft e tensionuar. Për shkak të natyrës së kësaj ndeshjeje, rreth 3500 policë serbë ishin caktuar për tu kujdesur për sigurinë jashtë stadiumit.

Edhe pse kjo ndeshje kishte rrezikshmëri të lartë, UEFA vendosi që këto dy skuadra të mos ndahen në grupe të ndryshme, pasi sipas asaj këto shtete kurrë nuk ishin përfshirë në një luftë kundër njëra-tjetrës pavarësisht mosmarrëveshjeve mbi Kosovën. Gjithashtu UEFA theksoi se asnjëra nga federatat nuk kishte kërkuar që skuadrat e tyre të ndaheshin.

UEFA, Federata Shqiptare e Futbollit, si dhe Federata Serbe e Futbollit kishin rënë dakord që ndeshja të luhej pa praninë e tifozëve shqiptarë.

### Situata në grup përpara ndeshjes 
## Detajet e ndeshjes 
| style="vertical-align:top; width:50%;"|

|}

## Ngjarjet gjatë ndeshjes 
Që përpara se të fillonte ndeshja, tifozët serbë bërtisnin "Vritini, vritini shqiptarët" dhe gjatë ekzekutimit të himnit shqiptar, ata filluan të fërshëllenin, duke e bërë pothuajse të pamundur dëgjimin e tij.

Gjatë fillimit të ndeshjet, tifozët serbë dogjën një flamur të NATOs. Pas 15 minutash lojë, hidhet flakadani i parë në fushë. Rreth 10 minuta më vonë, tifozët serbë ngrenë një flamur grek. Dhjetë minuta përpara përfundimit të pjesës së parë, tifozët hedhin sërish një flakadan në drejtim të Ansi Agollit, i cili po gjuante një goditje nga këndi. Objekte të tjera vazhdojnë të hidhen drejt tij si dhe drejt gjyqtarit anësor. Ndeshja ndërpritet përkohësisht dhe Lazovic dhe Kolarov përpiqen të qetësojnë tifozët. Pas 40 sekondash, loja rifillon. Në minutën e 40, një shishe hidhet në drejtim të Bekim Balajt dhe disa tifozë serbë përpiqen të hyjnë në fushë.

Në minutën e 42, gjyqtari ndërpret sërish ndeshjen për shkak të hedhjes së flakadanëve në fushë nga ana e tifozëve serbë. Ndërkohë që ndeshja ishte ndërprerë, një dron me një flamur të Shqipërisë etnike futet në stadium. Mbrojtësi serb Stefan Mitrović, hidhet dhe kap flamurin. Më pas, Andi Lila dhe Taulant Xhaka vrapojnë drejt tij, për t'i marrë flamurin, dhe në fund Bekim Balaj arrin ta marrë atë. Ndërkohë që Balaj po dërgonte flamurin te gjyqtari i katërt, një tifoz serb e godet atë me një stol në kokë. Lorik Cana, e hedh në tokë tifozin dhe fillon ta godasë. Më pas, situata përkeqësohet dhe në grindje përfshihen shumë lojtarë shqiptarë, serbë, tifozë dhe kujdestarë të stadiumit. Huliganë serbë u futën në fushë duke goditur futbollistët shqiptarë me karrige dhe objekte të tjera, duke e detyruar gjyqtarin të drejtojë lojtarët shqiptarë për në dhomat e zhveshjes. Ndërkohë që ata futeshin në tunel, u goditën me objekte të ndryshme. Në fushë u vu re edhe prania e Ivan Bogdanov, edhe pse i dënuar për të mos u futur në stadiume, pas incidentit në Genova në ndeshjen Itali-Serbi. Pas 30 minutash, loja ndërpritet përfundimisht, ndërkohë që futbollistët shqiptarë ishin të rënduar fizikisht dhe psikologjikisht.

## Reagimet 
Pas ardhjes nga Beogradi, skuadra shqiptare u prit me duartrokitje dhe festime nga rreth 5000 tifozë shqiptarë në aeroportin e Rinasit. Rreth 15.000 njerëz dolën për të festuar në orët e para të mëngjesit në sheshin "Nënë Tereza" në Tiranë. Festime u organizuan gjithashtu edhe në Prishtinë, Shkup, Strugë, dhe Kumanovë. Disa ditë më vonë, kombëtarja shqiptare dekorohet me medalje mirënjohjeje dhe nderi në Tiranë, Vlorë, Kamëz dhe Bajram Curri për mbrojtjen e simboleve kombëtare.

Pala serbe u shpreh se ky ishte një provokim politik nga pala shqiptare dhe akuzuan vëllain e kryeministrit Edi Rama, Olsi Ramën si drejtuesin e dronit. Olsi Rama e hodhi menjëherë poshtë këtë akuzë. Zyra e kryeministrit serb tha se Rama ishte arrestuar dhe më pas ishte dërguar në shtëpi në Shqipëri, ndërsa qeveria shqiptare e hodhi poshtë këtë pretendim. Më vonë, Igli Tare deklaroi se ai kishte qenë me Olsi Ramën, dhe sipas Tares, Rama po mbante vetëm një kamer.

Nga ana tjetër, presidenti i UEFAs, Michel Platini se ishte "thellësisht i trishtuar" nga ajo që ndodhi, duke shtuar: "Futbolli supozohet t'i bashkojë njerëzit dhe loja jonë nuk duhet të ngatërrohet me asnjë lloj politike. Skenat në Beograd natën e kaluar ishin të pafalshme." Presidenti i FIFAs, Sepp Blatter tha: "Futbolli nuk duhet përdorur kurrë për mesazhe politike. E dënoj ashpër atë që ndodhi natën e kaluar në Beograd."

Ministri i jashtëm serb, Ivica Daçiq tha se incidenti i flamurit ishte një "provokim politik" duke shtuar: "Pyetja kryesore për mua është se si do të reagojnë Bashkimi Evropian dhe UEFA, sepse nëse dikush nga Serbia do të kishte nxjerrë një flamur të Serbisë së Madhe në Tiranë apo Prishtinë, kjo do të ishte në axhendën e Këshillit të Sigurimit të OKB. Më 16 tetor, ministri i brendshëm serb Nebojša Stefanović tha se policia po ekzaminonte dronin për të përcaktuar drejtuesin e tij si dhe vendin e blerjes.

Kryeministri serb Aleksandar Vuçiq tha se ai i kishte paralajmëruar përfaqësuesit e BE-së pesë herë përpara ndeshjes për një provokim të mundshëm të zyrtarëve shqiptarë gjatë lojës, duke theksuar se disa nga zyrtarët kishin vënë shaje të UÇK-së, duke thënë se "ishte e qartë se kishin ardhur me një qëllim të pastër për të provokuar pritësit".

Edi Rama u përgjigj: "Serbia Normale do jetë realitet veç kur Serbia Reale do kuptojë se Shqiperia e Madhe eshte makthi i tyre jo projekti ynë".

Agim Cana, babai i Lorik Canës deklaroi se sjellja e tifozëve serbë ishte raciste dhe fashiste.

## Incidentet 
### Në Serbi 
Në Serbi, pas ndeshjes, disa dyqane buke dhe ushqimesh në pronësi të shqiptarëve u dogjën në Sambor dhe Stara Pazova, dhe në një rast u përdor edhe një bombë.

### Në Mal të Zi 
Ambasada shqiptare në Podgoricë u sulmua me gurë duke shkaktuar thyerjen e dritareve. Ambasadorit të Malit të Zi në Tiranë, iu dërgua një notë proteste lidhur me incidentin në fjalë.

Shqiptarët në Mal të Zi festuan në Ulqin, Plavë dhe Tuz. Disa grindje midis shqiptarëve dhe malazezëve u regjistruan pranë Podgoricës dhe katër studentë u dërguan në spital.

### Në jug të Shqipërisë 
Në Shqipëri, sapo mbaroi ndeshja, një grup nacionalistësh shqiptarë sulmuan shtëpi, dogjën makina dhe shkatërruan fasada dyqanesh në fshatin e banuar nga grekët Derviçan në jug të Gjirokastrës. Aktiviteti i tyre u ndalua me ndërhyrjen e policisë. Ambasada greke kërkoi që autorët e këtyre akteve të çoheshin në gjyq. Ministria e Jashtme e Shqipërisë tha se "reagimi i shpejtë dhe efiçent i policisë bëri të mundur identifikimin e personave përgjegjës".

### Në Austri 
Pas ndeshjes, rreth 50 shqiptarë hodhën shishe drejt një kafeneje serbe në Vienë. Disa makina, duke përfshirë edhe makina policie, u dëmtuan.

## Vendimet 
### Vendimet e UEFAs 
Ditën pas ndeshjes, UEFA nisi procedimin disiplinor ndaj Federates Shqiptare të Futbollit dhe Federatës Serbe të Futbollit. Serbia akuzohej për hedhje të fishekzjarreve dhe flakadanëve në fushë, shqetësim nga turmat, hyrje në fushë të tifozëve dhe përdorimin e lazerave. Shqipëria u akuzua për refuzim për të luajtur dhe shfaqjen e një flamuri të paligjshëm.

Më 24 tetor 2014, UEFA vendos fitoren në tavolinë për Serbinë me rezultatin 3-0. Gjithashtu Serbisë i hiqen 3 pikë dhe detyrohet të luajë dy ndeshjet e ardhshme në fushën e saj pa tifozë. Të dyja federatat u gjobitën me nga 100.000 euro. Vendimi u apelua si nga Shqipëria, ashtu edhe nga Serbia,
* Presidenti i FSHF Armando Duka deklaroi: "Jam i zhgënjyer sepse ne po pretendonim se do të kishte një vendim juridik të drejtë nga UEFA. Nuk e di se çfarë precedenti mund të krijojë ky vendim kur një skuaduar godet lojtarët kundërshtarë dhe merr 3 pikë. Nuk e di nëse ka ndonjë skandal më të madh se ky." Ai deklaroi se do ta apelonte vendimin.
* Trajneri shqiptar Gianni de Biasi deklaroi në media se vendimi ishte skandaloz, ndërsa kapiteni i Shqipërisë Lorik Cana tha se vendimi ishte tërësisht i padrejtë, pasi gjyqtari nuk i kishte kërkuar kurrë Shqipërisë të rikthehej në fushë, por vetëm i kishte pyetur ata nëse ishin në gjendje të luanin sërish. Presidenti i Federatës Kosovare të Futbollit Fadil Vokrri e quajti konsideroi gjithashtu vendimin skandaloz. Ish-futbollisti Sokol Kushta tha se UEFA kishte bërë një gabim të pafalshëm me vendimin dhe shtoi se "në një shtëpi publike nuk ka vajza të mira".
* Kryeministri shqiptar Edi Rama deklaroi se UEFA nuk dha drejtësi, megjithatë ai premtoi se do ta mirëpriste Serbinë në stadiumin e rinovuar të Shkodrës, Loro Boriçi.
* Më 25 tetor 2014, në Nion të Zvicrës, disa mbështetë shqiptarë organizuan një protestë përpara zyrave qendrore të UEFAs kundër vendimit. Protesta të tjera u organizuan në Tiranë, Prishtinë, Podgoricë dhe Tetovë.
* Disa media të huaja e kritikuan gjithashtu vendimin e UEFAs për t'i dhënë fitoren në tavolinë Serbisë pas dhunës së ushtruar nga e tifozëve serbë, pavarësisht se Serbisë iu hoqën 3 pikë.
* Ardit Gjebrea bëri thirrje për bojkot të produkteve serbe në dyqanet shqiptare.

### Vendimi i CAS 
Të dyja federatat ishin të pakënaqur me vendimin e UEFAs dhe e apeluan atë në Gjykatën e Arbitrazhit Sportiv (CAS).
* Gianni De Biasi deklaroi se ishte shumë i kënaqur me vendimin. 
* Pas vendimit të CAS, Edi Rama shkruan në faqen e tij në Twitter: “Supeeeer! Ja ç'dmth drejtesi europiane! 3 pike per Kombetaren Kuqezi ne Beograd!!! #ForcaShqiperia”. 
* Kryeministri serb Vuçiç, duke iu përgjigjur Edi Ramës deklaroi se "drejtësia europiane u shndërrua në një padrejtësi botërore".
* Kryetari i Kuvendit Ilir Meta uroi kombëtaren për 3 pikët e marra: "E uroj ekipin kombëtar dhe të gjithë shqiptarët kudo ku janë për vendosjen e drejtësisë dhe triumfin e sportit. Uroj në mënyrë të veçantë familjarët e futbollistëve, të cilët përjetuan me ankth momentet e dhunës në atë ndeshje. Uroj dhe shqiptaro-italianin Gianni De Biasi"
* Federata Serbe e Futbollit e quajti vendimin e CAS, një "vendim politik".

## Referime