Morfologjia e bimëve

djathtas|parapamje|Lulëzime që dalin nga mbulesat mbrojtëse
djathtas|parapamje|Trungu i një peme *Pinus sylvestris*
**Fitomorfologjia** është studimi i formës fizike dhe strukturës së jashtme të bimëve. Kjo zakonisht konsiderohet si një disiplinë e ndryshme nga anatomia e bimëve,  që është studimi i strukturës së brendshme të bimëve, veçanërisht në nivelin mikroskopik. Morfologjia e bimëve është e dobishme sidomos në identifikimin vizual të bimëve.

## Përmbledhje 
Morfologjia e bimëve "përfaqëson një studim të zhvillimit, formës dhe strukturës së bimëve duke, nënkuptuar, edhe përpjekjet për t'i interpretuar ato në bazë të ngjashmërisë së bimës dhe origjinës".  Ekzistojnë katër zona kryesore të hulumtimit në morfologjinë e bimëve, dhe secila mbivendoset me një fushë tjetër të shkencave biologjike.

Para së gjithash, morfologjia ka një karakter **krahasues**, që do të thotë se morfologu ekzaminon strukturat në shumë bimë të ndryshme të specieve të njëjta ose të ndryshme, pastaj bën krahasime dhe formulon ide rreth ngjashmërive. Kur strukturat në specie të ndryshme besohet të ekzistojnë dhe zhvillohen si rezultat i rrugëve gjenetike të zakonshme, të trashëguara, ato struktura quhen homologe. Për shembull, gjethet e pishës, lisit dhe lakrës duken shumë të ndryshme, por ndajnë disa struktura themelore dhe rregullimin e pjesëve. Homologjia e gjetheve është një përfundim i lehtë për t'u bërë. Morfologu i bimëve shkon më tej, dhe zbulon se gjembat e kaktusit gjithashtu ndajnë të njëjtën strukturë themelore dhe zhvillim si gjethet në bimë të tjera, dhe për këtë arsye kurrizat e kaktusit janë homologë edhe me gjethet. Ky aspekt i morfologjisë së bimëve përputhet me studimin e evolucionit të bimëve dhe paleobotanisë .

Së dyti, morfologjia e bimëve vëzhgon si strukturat **vegjetative** ( **somatike** ) të bimëve, ashtu edhe strukturat **riprodhuese** . Strukturat vegjetative të bimëve vaskulare përfshijnë studimin e sistemit të lastarëve, të përbërë nga kërcelli dhe gjethet, si dhe sistemin rrënjor. Strukturat riprodhuese janë më të larmishme dhe zakonisht janë specifike për një grup të veçantë të bimëve, të tilla si lule dhe fara, sori dhe kapsula myshk . Studimi i hollësishëm i strukturave riprodhuese në bimë çoi në zbulimin e alternimit të gjeneratave që gjenden në të gjitha bimët dhe shumicën e algave . Kjo zonë e morfologjisë së bimëve përputhet me studimin e biodiversitetit dhe sistematikën e bimëve .

Së treti, morfologjia e bimëve studion strukturën e bimëve në një varg shkallësh. Në shkallët më të vogla janë **ultrastruktura**, tiparet e përgjithshme strukturore të qelizave të dukshme vetëm me ndihmën e mikroskopit elektronik dhe **citologjia**, studimi i qelizave duke përdorur mikroskopinë optike . Në këtë shkallë, morfologjia e bimëve mbivendoset me anatominë e bimëve si një fushë studimi. Në shkallën më të madhe është studimi i **zakonit të rritjes** së bimëve, arkitektura e përgjithshme e një bime. Modeli i degëzimit në një pemë do të ndryshojë nga lloji në specie, siç do të ndryshojë edhe pamja e një bime si një pemë, barishte ose bar .

Së katërti, morfologjia e bimëve shqyrton modelin e **zhvillimit**, procesin me të cilin strukturat zënë fill dhe piqen ndërsa një bimë rritet. Ndërsa kafshët prodhojnë të gjitha pjesët e trupit që do të kenë ndonjëherë nga fillimi i jetës së tyre, bimët prodhojnë vazhdimisht inde dhe struktura të reja gjatë gjithë jetës së tyre. Një bimë e gjallë gjithmonë ka indet embrionale. Mënyra në të cilën strukturat e reja maturohen ndërsa prodhohen mund të ndikohet nga pika në jetën e bimës kur ato fillojnë të zhvillohen, si dhe nga ambienti në të cilin ekspozohen strukturat. Një morfolog studion këtë proces, shkaqet dhe rezultatin e tij. Kjo zonë e morfologjisë së bimëve përputhet me fiziologjinë dhe ekologjinë e bimëve.         

## Shih edhe 
* Flora
* Bimët
* Bimësia
* Botanika
* Ekologjia
* Biodiversiteti

## Referime