Vizualizimi krijues

**Vizualizimi kreativ** është procesi kognitiv i gjenerimit me qëllim të imazheve vizuale mendore, me sy të hapur ose të mbyllur,   duke simuluar ose rikrijuar perceptimin vizual,   në mënyrë që të mirëmbahen, inspektohen dhe transformohen ato imazhe, si pasojë modifikimin e lidhjes së emocioneve ose ndjenjave të tyre,    me qëllim që të përjetojnë një efekt pasues të dobishëm fiziologjik, psikologjik ose shoqëror, siç është përshpejtimi i shërimi i plagëve trupore,  minimizimi dhembjeve fizike, lehtësimin e dhimbjeve psikologjike  duke përfshirë ankthin, trishtimin dhe gjendjen e ulët të humorit,  përmirësimin e vetëvlerësimit ose vetëbesimit,  dhe rritjen e aftësisë për të përballuar gjatë bashkëveprimit me të tjerët .   

## Syri i mendjes 
Nocioni ' syri i mendjes' daton nga  referenca e Ciceronit për ***mentis oculi***  during gjatë diskutimit për përdorimin e duhur oratorial të similimeve.

Në këtë diskutim, Ciceroni vëzhgojë se aludimet për " Syrtisin e trashëgimisë së tij" dhe " Charybdisin e zotërimeve të tij" përfshinin similime që ishin "shumë të largëta"; dhe ai e këshilloi oratorin që, përkundrazi, vetëm të flasë për "shkëmbin" dhe "gjirin" (përkatësisht) - me arsyetimin se, "Sytë e mendjes drejtohen më lehtë drejt atyre objekteve që kemi parë, sesa për ato që kemi vetëm dëgjuar ".  

Koncepti i "syrit të mendjes" u shfaq për herë të parë në anglisht tekChaucer's (c.1387) Njeriu i Përrallave ligjore në  Përrallat e Canterburit, ku ai na thotë se njëri nga tre burrat që banonin në një kështjellë ishte i verbër, dhe mund të shihte vetëm me "sytë e mendjes së tij", domethënë, ata sy "me të cilët shohin të gjithë njerëzit pasi të jenë verbuar". .  

## Imazhet mendore vizuale dhe jo vizuale 
Truri është i aftë të krijojë lloje të tjera të imazheve mendore, përveç imazheve vizuale, duke simuluar ose rikrijuar përvojë perceptuese në të gjitha modalitetet shqisore, përfshirë imazhet dëgjimore të tingujve, imazhet pëlqimore të shijeve, imagjinata nuhatëse e aromave,  imazhi motorik i lëvizjeve, dhe imazhi haptik i prekjes, duke përfshirë strukturën, temperaturën dhe presionin .   

Pavarësisht aftësisë për të gjeneruar imazhe mendore nëpër modalitete shqisore,   termi "vizualizimi krijues" nënkupton procesin me të cilin një person gjeneron dhe përpunon në mënyrë të veçantë imazhet mendore vizuale. 

Sidoqoftë, vizualizimi krijues është i lidhur ngushtë dhe shpesh konsiderohet si një pjesë e imazheve udhëzuese . Në imazhet udhëzuese, një praktikues ose mësues i trajnuar ndihmon një pjesëmarrës ose pacient të evokojë dhe gjenerojë imazhe mendore  që simulojnë ose ri-krijojnë perceptimin shqisor  të pamjeve,   tingujve,  shijeve,  aromave,  lëvizjeve,  dhe prekjeve,  si dhe përmbajtjen imagjinare ose mendore që subjekti pjesëmarrës përjeton si duke kundërshtuar kategori konvencionale ndijore.  

Pavarësisht kësaj, imazhet mendore vizuale dhe dëgjimore raportohen si më shpesh të përjetuara nga njerëzit zakonisht, në eksperimente të kontrolluara dhe kur marrin pjesë në imazhe udhëzuese,   me imazhe vizuale që mbeten më të gjera të hulumtuara dhe të dokumentuara në literaturën shkencore .    

Të gjitha imazhet mendore, përfshirë pamjet vizuale të krijuara përmes vizualizimit krijues, mund të ngjiten ose të shoqërohen me emocione ose ndjenja të forta .    

## Aplikimi terapeutik 
Aplikimi terapeutik i vizualizimit krijues synon të edukojë pacientin në ndryshimin e imazhit mendor, i cili nga ana tjetër kontribuon në ndryshimet emocionale. Konkretisht, procesi lehtëson pacientin në zëvendësimin e imazheve që përkeqësojnë dhimbjen fizike, përkeqësojnë dhimbjen psikologjike, riafirmojnë debilimin, kujtojnë dhe rindërtojnë ngjarjet shqetësuese, ose intensifikojnë ndjenjat shqetësuese siç janë pashpresa dhe ankthi, me imazhe që theksojnë dhe precipitojnë rehati fizike, qartësi kognitive dhe barazi emocionale. Ky proces mund të lehtësohet nga një praktikues ose mësues personalisht tek një individ ose një grup. Përndryshe, pjesëmarrësit ose pacientët mund të ndjekin udhëzimet e dhëna nga një regjistrim i zërit, video, ose media audiovizuale që përmbajnë udhëzime në të folura të cilat mund të shoqërohen me muzikë ose tingull.

Pavarësisht nëse jepet personalisht, ose përmes mediave, udhëzimi verbal përbëhet nga fjalët, shpesh të shkruara paraprakisht, të destinuara për të drejtuar vëmendjen e pjesëmarrësit drejt imazheve vizuale të krijuara me qëllimisht, të cilat precipitojnë një përgjigje pozitive psikologjike dhe fiziologjike, duke përfshirë relaksim të shtuar mendor e fizik dhe uljen e stresin mendor si dhe fizik .  

## Fazat 
Sipas teorisë llogaritëse të imazhit,    e cila rrjedh nga psikologjia eksperimentale, procesi i vizualizimit krijues përfshin katër faza: 

**Faza 1** është "Gjenerimi i Imazhit". Kjo përfshin krijimin e imazheve mendore, nga kujtesa, nga fantazia, ose një kombinim i të dyjave.

**Faza 2** është "Mirëmbajtja e imazhit". Kjo përfshin mbajtjen ose mirëmbajtjen e qëllimshme të imazheve, pa të cilat një imazh mendor shkatërrohet shpejtë, dhe nuk zgjat mjaftueshëm për të vazhduar në fazat e ardhshme. 

**Faza 3** është "Inspektimi i Imazhit". Në këtë fazë, pasi të krijohet dhe mirëmbahet, një imazh mendor inspektohet dhe eksplorohet, shtjellohet në detaje, dhe interpretohet në lidhje me pjesëmarrësin.  Kjo shpesh përfshin një proces skanimi, përmes të cilit pjesëmarrësi drejton vëmendjen rreth e rrotull një imazhi, duke simuluar ndërrime në perspektivën perceptuese.

**Faza 4** është "Transformimi i Imazhit". Në këtë fazë, pjesëmarrësi shndërron, modifikon ose ndryshon përmbajtjen e imazheve të krijuara mendore, në atë mënyrë që të zëvendësojë imazhet që provokojnë ndjenja negative, janë treguesit e vuajtjeve dhe përkeqësojnë dhimbjet psikologjike, ose që riafirmojnë paaftësinë ose dekurajimin, për ato që nxisin emocion pozitiv dhe sugjerojnë një autonomi, aftësi për të përballuar dhe një shkallë të rritur aftësie mendore dhe aftësi fizike.

## Absorbimi dhe vëmendja 
Që pjesëmarrësi të përfitojë nga ky proces i vizualizimit krijues, ai ose ajo duhet të jetë i aftë ose i ndjeshëm ndaj absorbimit, që është një "hapje ndaj përvojave absorvuese dhe vetë-ndryshuese".   

Për më tepër, procesi i përpunimit të imazheve vizuale vendos kërkesat mbi burimet konjitive të vëmendjes, përfshirë kujtesën e punës .   

Rrjedhimisht, në praktikën klinike, vizualizimi krijues shpesh sigurohet si pjesë e një strategjie multi-modale që integron intervenime tjera, më së shumti në meditimin udhëzues ose ndonjë formë e praktikës medituese, teknikave relaksuese dhe muzikës medituese ose terapisë muzikore receptuese, sepse ato metoda mund të rrisin aftësinë e pjesëmarrësit ose të pacientit për ndjeshmërin ndaj absorbimit, forcojnë kontrollin e vëmendjes dhe plotësojnë burimet e nevojshme kognitive, duke rritur kështu efikasitetin e mundshëm të vizualizimit kreativ.   

Personat me ADHD shpesh ekspozojnë potencial më të madh të kreativitetit, dhe aftësitë të zhvilluara për të prodhuar dhe vizualizuar idea unike verbale apo jo-verbale. Sidoqoftë, ata gjthashtu tregojnë aftësi të dobëta të krijojnë zgjidhje kur iu jepen kritere kufizuese, siç jane procedurat, praktikimi, dhe koha. Kjo dobësi është si pasojë e ngurtësisë konjtive, e cila shpesh është bashk-patologjike me ADHD. Dobësia në vëmendje, përqëndrim, dhe motivimi përkeqësohen nga irritimi prej ngurtësisë, gjë që e bën kryesisht të vështirë konceptualizimin kreativ kur jepen udhëzime. Megjithatë, bredhja në mendje e zhvilluar, të menduarit lateral, dhe këmbëngulja nga ADHD ofrojnë më shumë mendime jashtë kutisë. Si rezultat, përderisa individualet e afektuar janë të aftë të vizualizojne abstraksione më kreative dhe origjinale, ata dështojnë në krijimin dhe finalizimin e ideve kur iu jepen përkufizime specifike.

## Imazhet udhëzuese 
Edhe pse, imazhet mendore vizuale dhe dëgjimore raportohen si më së shpeshti të përjetuara nga njerëzit   dhe madje edhe me pamjet vizuale që mbeten gjrësisht të hulumtuara e të dokumentuara në literaturën shkencore,    termi "vizualizimi krijues" përdoret shumë më rrallë në botimet shkencore, të rishikuara nga kolegët dhe studimet sesa termi *imazhi i udhëhequr*, të cilin autorët e hulumtimit zakonisht përdorin për të treguar gjenerimin, mirëmbajtjen, inspektimin dhe transformimin e imazheve mendore nëpër të gjitha modalitetet, dhe për të iu referuar ekskluzivisht dhe posaçërisht përpunimit të imazheve vizuale. Gjithashtu, disa autorë përdorin termin "vizualizim krijues" në mënyrë të ndërsjellë me "imazhe të udhëhequra". Ndërkohë, të tjerët i referohen imazheve të drejtuara në një mënyrë që të tregojnë se ai përfshin vizualizim krijues.    

Për më tepër, autorët investigativ, klinik, shkencor, dhe akademik shpesh masin, analizojnë, dhe diskutojnë efektet e vizualizimit kreativ dhe imazhit udhëzues, bashkarisht dhe individualisht në intervenimet mendje-trup të cilat shumë shpesh janë të  kombinuara me -- duke përfshirë muzikën medituese ose terapinë me muzikë përceptuese, relaksimin, meditime udhëzuese ose praktikën medituese, dhe vetë-reflektimin mbajtjes së ditareve ose shënime. Shpesh kjo bën të vështirë ngarkimin pozitiv ose negativ të rezultateve në ndonjërën prej teknikave.

## Efikasiteti 
Vizualizimi kreativ mund të ndihmojë njerëzit me kancer të ndjehen më pozitivë, por "nuk ka asnjë provë bindëse për të sugjeruar efekte pozitive në simptomat fizike të tilla si marramendja dhe të vjellurat."  

## Referime