Baleti italian

[parapamje| Valltarja ruse [Ana Pavlova|Anna Pavlova duke mësuar metodën Cecchetti nga mësuesi i famshëm i baletit Enrico Cecchetti .]]
Baleti italian është metoda e të trajnuarit dhe cilësisë estetike që shihen në baletin klasik në Itali. Baleti ka një histori të gjatë në Itali dhe besohet gjerësisht se paraardhësi më i vjetër i baletit modern ka origjinën në gjykatat e Rilindjes Italiane. Dy sisteme mbizotëruese të këtij lloji  përdoren sot për të mësuar baletin italian: Metoda Cecchetti, e prezantuar nga Enrico Cecchetti dhe ajo e Shkollës së Baletit "Teatro alla Scala".

## Historia (origjina e *vallëzimit* ose baletit) 
Baleti filloi gjatë Rilindjes Italiane si produkt i shfaqjeve luksoze të gjykatave hijerënda dhe princërore, ku dasma aristokrate përfshinte argëtime luksoze. Muzikantët dhe valltarët bashkëpunuan për të siguruar argëtim për ta. Baleti u modelua më tej nga ''baleti francez 'de cour''',i cili përbëhej nga vallet shoqërore të quajtura "Tchiamando a corte i migliori musicisti e maestri di danza dall'Italia"-të interpretuara nga shtresa fisnike së bashku me muzikën, vargjet poetike,dekorimet,kostumet dhe këngët, Kur Caterina de ' Medici,nje aristokrate italiane e interesuar në arte,u martua me mbretin francez Henri II,ajo solli gjithë entuziazmin per vallëzim në Francë,duke ftuar muzikantët dhe mësuesit më të mirë italianë të vallëzimit.Këto shfaqje baleti kryesisht ishin të organizuara rreth temave mitologjike

Baletet e Rilindjes ishin larg formës së argëtimit teatror të njohur për publikun e sotëm. Tutus, këpucë baleti dhe vallëzimi en pointe ende nuk kishin lindur. Koreografitë ishin të përbëra nga shkallët e vallëzimeve të oborrit  dhe valltarët ishin të veshur sipas modës së asaj kohe. Për gratë kjo nënkuptonte veshjet zyrtare që mbulonin këmbët deri në kyçe.  Oborrtarët ishin edhe kërcimtarë edhe spektatorë dhe gjatë vallëzimeve ata ndërthurnin të dy veprimtaritë.

Domenico da Piacenza ishte një nga mjeshtrat e parë të vallëzimit. Së bashku me pasardhësit e tij Antonio Cornazzano dhe Guglielmo Ebreo, ai ishte përgjegjës për t'u mësuar fisnikëve "artin e vallëzimit". Domenico la vetëm një vepër dorëshkrimore, *De arte saltandi et choreas ducendi* (Arti i vallëzimit dhe drejtimit të vallëzimeve),  e cila u pasua nga ajo e Guglielmo *De Pratica "seu arte tripudii vulgare opusculum"* dhe ajo e Cornazzano: "*Libri i artit të vallëzimit"* .

Baleti i parë që mund të konsiderohet si i tillë ishte Baleti Comique de la Reine (1581), krijuar nga Baldassarre Baltazarini nga Belgiooso, francez i njohur si Balthasar de Beaujoyeulx .  Në të njëjtin vit doli vepra e *Il Ballarino* nga Fabritio Caroso, një manual teknik mbi vallëzimin në oborr, si për spektakël ashtu edhe për argëtim, dhe ndihmoi në shndërrimin e Italisë si qendër e zhvillimit të baletit.

Në fillim shfaqjet e baletit ndërthureshin në mes të një shfaqjeje për t'i lejuar publikut një çast lehtësimi nga intensiteti dramatik. Kah mesi i shekullit të shtatëmbëdhjetë, baletet italiane në tërësinë e tyre u interpretuan gjithashtu midis akteve të një opere.  Me kalimin e kohës, baletet italiane u bënë pjesa më e dashur dhe e rëndësishme e jetës teatrale: kompanitë e baletit në teatrot kryesore italiane punësuan mesatarisht katër deri në dymbëdhjetë valltarë; në 1815 shumë kompani punësuan diku tetëdhjetë deri në njëqind valltarë. 

## Kompani dhe shkolla të rëndësishme 
* Korpusi i Baletit Teatro alla Scala
* Shkolla e Baletit Teatro alla Scala

## Valltarë të shquar italianë 
* Roberto Bolle
* Alessio Carbone
* Enrico Cecchetti
* Fanny Cerrito
* Oriella Dorella
* Alessandra Ferri
* Carla Fracci
* Mara Galeazzi
* Carlotta Grisi
* Massimo Murru
* Luciana Savignano
* Marie Taglioni
* Federico Bonelli

## Shënime