Numri atomik

Në kimi dhe fizikë, **numër atomik** (gjithashtu i njohur si **numri i protoneve**) është numri i protoneve që gjendet në bërthamën e atomike , dhe për arsye të njëjta identifikohet edhe si **Numri i ngarkesës** së bërthamës. 

Është e përfaqësuar nga simboli *** Z***. Numri atomik e identifikon një numër unik të elementeve kimike. Në një atom me ngarkesë neutrale, numri atomik është i barabartë me numrin e elektroneve.

Atomet kanë numër të njëjt atomike **Z** por që ndryshojnë nga numëri i masës **A, **quhen izotope. 

Numri atomike , *** Z*** , nuk duhet të ngatërrohet me numrin e masës ***A*** , i cili është numri i përgjithshëm nukloneve në një bërthamë dhe jo masa e bërthamës. 

Numri i neutroneve, *** N*** , është i njohur si **Numri i neuronit** të atomit ; kështu ,
*** A*** =***Z*** + *** N ***. 
Protonet dhe neutrons kanë afërsisht të njëjtën masë ( dhe masa e elektroneve është e papërfillshme për shumë qëllime), ndërsa Masa atomike e një atomi është përafërsisht e barabartë me numrin e masës***A***. 

Një atom i një elementi tregohet me anë të simbolit kimik të elementit,në të cilin numëri atomik i elementit vendoset majtas-posht, kurse numëri i masës vendose majtas-sipërt. Si përshembull: *2311 ***Na** 

.

## Historia 
Lirshëm folur, ekzistenca e një tabelën periodike krijon një urdhërimin për elementet. Tillë renditja nuk është domosdoshmërisht një numërimit, por mund të përdoret për të ndërtuar një numërimit nga Fiat. Dmitri Mendeleev pohoi ai organizohet tryeza e tij në mënyrë të peshës atomike ("Atomgewicht") [1] Megjithatë, në respekt ndaj pronave të vëzhguara kimike, ai ka shkelur rregullin e vet dhe e vendosi telur (pesha atomike 127.6) përpara jodit (pesha atomike 126,9 ). [1] [2] Kjo vendosje është në përputhje me praktikat moderne të urdhërimin elementet me numër proton, Z, por ky numër nuk ishte i njohur ose të dyshuar në atë kohë.
Një numëron thjeshtë bazuar në pozitën tabelën periodike nuk ishte plotësisht e kënaqshme. Përveç jod dhe telur, çifte vonë disa të tjera të elementeve (të tilla si argon dhe kalium, kobalt dhe nikel) janë të njohur të kenë pesha gati identike ose të përmbyset atomike, duke lënë vendosjen e tyre në tabelën periodike nga vetitë kimike të jetë në shkelje të njohur fizike pronat. Një problem tjetër ishte se identifikimi gradual i tokave të gjithnjë e më shumë të ngjashme dhe kimikisht i padallueshëm, të cilat ishin nga një numër i pasigurt, çoi në mospërputhje dhe pasiguria në shifrën e të gjitha elementeve të paktën nga lutetium (elementi 71) vazhdim (Hafniumi nuk ishte i njohur në këtë kohë).

Henry Moseley zhvilluar konceptin e numrit atomik.
Në vitin 1911, Ernest Rutherford dha një model të atomit në të cilën një bërthamë qendrore të mbajtur shumicën e masës atom dhe një ngarkesë pozitive që në njësitë e ngarkuar elektron-së, do të ishte përafërsisht e barabartë me gjysmën e peshës atomike atomit së, shprehur në Numri i atomeve të hidrogjenit. Kjo akuzë qendrore kështu do të jetë afërsisht gjysma pesha atomike (edhe pse ajo ishte gati 25% off figura për numrin atomik në ari (Z = 79, A = 197), elementi i vetëm prej të cilit Rutherford bërë me mend e tij). Megjithatë, në dritën e vlerësimit Rutherford që ari ka pasur një akuzë qendror prej rreth 100 (por ishte element i Z = 79 në tabelën periodike), një muaj pas letrës Rutherford u shfaq, Antonius van den Broek parë sugjeroi zyrtarisht se akuza qendrore dhe numri i elektronet në një atom ishte pikërisht barabartë në vendin e saj në tabelën periodike (e njohur edhe si element numër, numrin atomik Z, dhe simbolizonte). Kjo provuar përfundimisht të jetë rasti.
Situata eksperimentale përmirësuar në mënyrë dramatike pas hulumtimeve nga Henry Moseley në vitin 1913. [3] Moseley, pas diskutimeve me Bohr i cili ishte në laborator njëjtë (dhe të cilët kishin përdorur hipotezat Van Den Broek në Bohr modelin e tij të atomit), vendosi për të testuar Van den Broek dhe hipoteza Bohr direkt, duke parë nëse linja spektrale emetuar nga atomet ngacmuar përshtaten kërkesës teorisë Bohr se frekuenca e vijave spektrale të jetë proporcional me një masë të sheshit të Z.
Për ta bërë këtë, Moseley matur gjatesi vale e tranzicionit foton thella (K dhe linjat L) të prodhuara nga elementet prej alumini (Z = 13) në ari (Z = 79) përdoret si një seri e objektivave të luajtshme anodic brenda një x-ray tub. [4] rrënja katrore e shpeshtësisë së këtyre fotone (x-rrezet) është rritur nga një objektiv të ardhshëm në mënyrë lineare. Kjo çoi në përfundimin (ligji Moseley-së) që numri atomik i ngushtë korrespondon (me një kompensuar nga një njësi për serbët e linjave, në punën Moseley-së) në krye llogaritur elektrike e bërthamës, përkatësisht Z. Proton numër ndër të tjera , Moseley ka treguar se seri lanthanide (nga Lanthanum për përfshirëse lutetium) duhet të ketë 15 anëtarë-jo pak dhe jo më shumë-e cila ishte larg nga e qartë nga kimi në atë kohë.
Z konvencionale Simboli ndoshta vjen nga fjala gjermane Atomzahl (numri atomik). [5]. Megjithatë, para se të 1915, Zahl fjala (thjesht numër) është përdorur për numrin një element të caktuar në tabelën periodike.

## Vetitë kimike 
Kërkesa për elemente të reja është përshkruar zakonisht duke përdorur numrat atomike. Që nga 2010, elementet me numër atomike 1-118 janë vërejtur. Sinteza e elementeve të reja është kryer duke synuar bombarding atomet e elementeve të rënda me jonet, të tilla që shuma e numrave atomike e objektivit dhe elemente jon barabartë numri atomik i elementit duke u krijuar. Në përgjithësi, gjysmë-jeta bëhet më e shkurtër si rritet numri atomik, edhe pse një "ishull i stabilitetit", mund të ekzistojnë për izotopeve pazbuluara me numra të caktuara të protoneve dhe neutroneve.

## Referime 
## Shih edhe 
* Lista e elementeve kimike sipas numrit atomik