Titanët

**Titanët** (, ) - djemtë, gjegjësisht vajzat e Uranit, zotit të qiellit dhe të Gesë, hyjneshës së tokës.

thumb|Rhea, Cronus' wife, one of the Titans
[thumb|left|340px|The Mutilation of Uranus by Saturn by [Giorgio Vasari, many Titans.]]

Në fillim kanë qenë dymbëdhjetë, gjashtë qenje mashkullore (Oqeani, Koeu, Kriu, Hiperioni, Japeti dhe Kroni) dhe gjashtë femërore (Tea, Rea, Mnemozina, Feba, Temida dhe Tetisi). Më vonë në mesin e tyre janë përfshirë edhe pasardhësit e tyre, për shembull Prometheu dhe Epimeteu, djemtë e Japetit, ndonjëherë edhe Deukalioni i biri i Prometheut, e të tjerë. Titanët e brezit të parë kanë jetuar në qiell nën sundimin e Uranit, babait të tyre dhe e kanë ruajtur fronin e tij. Sa gjatë kanë jetuar atje, nuk dihet saktësisht. Mitet pajtohen lidhur me fatin e secilit prej tyre.
Kur e ëma e titanëve, Gea, ia lind Uranit tre trekrerësha dhe Hekatonkeirin, viganin njëqindduarsh, të cilët kanë qenë njësoj arogantë sa edhe të neveritshëm. Urani nga urrejtja i mbylli në brendësi të tokës. Një gjest i tillë ndaj fëmijëve të vet e zemëroi Gejën prandaj vendosi që t'i hakmirret. Vjen te titanët dhe i nxit që Uranin ta rrëzojnë nga pushteti. Mirëpo, askush nuk deshti të çojë dorë në babain e vet. Në fund për diçka të tillë vendosi djali më i ri, Kroni. Me dinakëri Uranit ia privoi vetinë mashkullore e fuqinë dhe në vend të tij u shpall sundues i gjithësisë. Motrat dhe vëllazërit e vet i detyroi që t'i shërbejnë si mbështetës të fronit të tij. Më vonë Kronin e gjeti i njëjti fat. Kundër tij u ngrit djali i ti më i ri, Zeusi, ia mori pushtetin dhe u bë zot suprem.
Beteja në mes Kronit dhe Zeusit kryengritës ishte e tmerrshme dhe e pamëshirshme. Ka zgjatur dhjetë vjet. Kronit i ndihmuan shumica e titanëve. Në anën e Zeusit ishin vetëm vëllazërit e tij, Poseidoni dhe Hadi, dhe së bashku me ta edhe vëllazërit e titanëve, kiklopët dhe hekatonkeirët, të cilët Zeusi i liroi nga burgu i nëntokës. Zeusit iu bashkuan edhe disa prej titanëve të cilët nuk ishin të kënaqur me sundimin e Kronit, para së gjithash Oqeani dhe e bija e tij, Stiksa me katër fëmijët e saj, mandej edhe Prometheu, i biri i Japetit. Kur Zeusi së bashku me aleatët e vet ngadhënjeu e rroposi Kronin së bashku me titanët në errësirën e amshueshme të Tartarit, ku i kanë ruajtur qindduartë e pamposhtur hekatonkeirët.
Me fitoren e Zeusit përfundoi sundimi i titanëve në botë, por jo tërësisht dhe përgjithmonë. Sipas miteve greke njerëzit e sotëm që sundojnë në botë janë pasardhësit e titanëve: kur Zeusi e përmbyt brezin e parë të njerëzve me ujë, titanë Promethe, krijuesi i njeriut, i bënë të mundshëm birit të vet, Deukalionit dhe gruas së tij Pirrhes që të shpëtojnë dhe ta themelojnë farën e re të njerëzimit. Ky brez i ri i njerëzve e ka mbijetuar sundimin e Zeusit dhe të gjithë zotërave Olimpikë, kurse të mëdhenjët edhe sot quhen titanë.
Lufta e titanëve kundër Zeusit dhe zotërave Olimpikë, e njohur që nga mitet më të lashta greke, që nga lashtësia i ka frymëzuar artistët figurativë. Pamjet nga kjo luftë janë ruajtur veçmas në piktura të shumta në vaza që nga mbarimi i shek. VII para e.s. I njohim poashtu edhe disa relieve dhe skulptura në veaçnti të titanëve. Në disa skulptura të kohës së vjetër, e veçmas të kohës së re titanët shkrihen me gjigantët. Ndonjëherë i ngatërrojnë edhe në letërsi, madje që nga koha romake. Në mesin e Titanomahisë për më të mirën merret freska e Giulio Romanit e vitit 1532-1534 në Palezzo del Te (Paiaco del Te) në Mantovë, pandan i Gjigantomahisë së atjeshme të tij.