Limes Transalutanus

parapamje|273px|Fortesat përgjatë Limes Transalutanus (në të djathtë)
**Limes Transalutanus** është emri modern i dhënë një sitemi kufitar të fortifikuar të Perandorisë Romake, i ndërtuar në skajin perëndimor të pyjeve të Teleormanit si pjesë e Limes Dacicus në provincën romake të Dakisë, Rumania moderne. 

Limes Transalutanus, prej 235 km gjatësi, Në të vërtetë ishte për të shkurtuar linjën e komunikimit të fortesës strategjike në Angustia me pothuajse 30 përqint, krahasuar me itinerarin e mëparshëm nëpërmjet Limes Alutanus.

parapamje|majtas|422px|Limes Transalutanus (vija me pika të kuqe) i paraqitur në Rumaninë moderne
Në gjysmën e parë të shekullit të III Septim Severi i avancoi kufijtë lindorë të provincës me rreth  në lindje të Limes Alutanus ekzistues megjithëse rruga dhe shumë prej fortesave përgjatë limesit datojnë nga fundi i Luftërave Dakiane të Trajanit (rreth vitit 106 të e.s.). Midis viteve 244–247, pas sulmeve nga karpianët dhe getae (ose gotët), Filip Arabi e braktisi limesin për disa kohë. Romakët iu kthyen limesi, por e mbyllën rrugën për kalimin Rucăr-Bran, duke nisur nga fshati modern Băiculeşti.

Sistemi kufitar ishte i përbërë nga një rrugë që lidhte fortesat dhe kullat ushtarake dhe në pjesën jugore, më pak malore, një vallum 3 metra të lartë dhe 10–12 metra të gjerë, të përforcuar me palisada druri mbi mure guri si dhe një hendek. Në këtë pjesë jugore *limes* ishte paralel me Lumin Olt në një largësi që varionte nga 5 deri në 30&nbsp;km në lindje të lumit. 

parapamje|422px|Dakia Romake
Më vonë, u ndërtua një tjetër *limes* në zonë, i njohur si Brazda lui Novac.

## Fortesat
Fortesat e njohura gjatë Limes Transalutanus përfshijnë (që nga veriu):
* Cumidava (castra)
* Castra e Drumul Carului
* Jidava (castra) e quajtur edhe Campulung Muscel
* Castra e Albotas
* Săpata
* Castra e Fâlfanit
* Fortesa Romake Gresia
* Castra e Băneasas
* Castra e Poianës

## Shiko gjithashtu
* Dakia
* Dakët
* Burebista
* Gotët
* Rumania parahistorike
* Agentes in rebus
* Agger
* Amfiteatri Romak
* Anijet Romake
* Arkitektura Romake
* Arkitektura e Teatrove Romake
* Arsimi në Romën e lashtë
* Arti romak
* Arx
* Bujqësia në Romën e lashtë
* Burgus
* Castellum
* Castra
* Cirku Romak
* Claustra Alpium Iuliarum
* Contio
* Cursus honorum
* Çitadela
* Dominati (Roma)
* Domus
* Dux
* E drejta romake
* Ekonomia Romake
* Feja romake
* Festivalet Romake
* Filozofia e lashtë romake
* Forumet Romake
* Harku i Triumfit
* Honesta missio
* Honestiores dhe humiliores
* Iliro-romakët
* Institucionet politike të Romës së lashtë
* Kalendari Romak
* Kleisoura (distrikt bizantin)
* Klima e Romës së Lashtë
* Kohorta (njësi ushtarake)
* Kolona e Fitores
* Kolonia Romake
* Kopshtet romake
* Kufijtë ushtarakë dhe fortifimet romake
* Kultura e Romës së lashtë
* Kuzhina antike romake
* Larja në Romën e Lashtë
* Legjioni romak
* Limes Alutanus
* Limes Britannicus
* Limes Dacicus
* Limes Danubii
* Limes Moesicus
* Limes Pannonicus
* Limes Porolissensis
* Limes Sarmatiae
* Lista e toponimeve latine në Ballkan
* Lista e kolonive romake
* Llaçi romak
* Lupanari
* Magjistratët romakë
* Magister militum Ilirikum
* Mansio
* Mare Nostrum
* Marina Romake
* Martesa në Romën e lashtë
* Mitologjia romake
* Mjeksia Romake
* Moda e flokëve në Romën e lashtë
* Mos maiorum
* Muret e lashta të Durrësit
* Muret mbrojtëse romake
* Muri i Antoninit
* Muri i Hadrianit
* Muri i Trajanit
* Notitia Dignitatum
* Novus homo
* Optimates dhe populares
* Pallatet perandorake të Romës
* Pax Romana
* Perandoria Romake
* Peregrinus
* Periudha e Ngrohtë Romake
* Principati (Roma)
* Republika Romake
* Romanitas
* Romanizimi (kulturor)
* Rrugët romake
* Shpyllëzimi gjatë periudhës romake
* Shtatë Kodrat e Romës
* Shtetësia Romake
* Skllavëria në Romën e lashtë
* Soli (hyjni)
* Spektaklet Romake
* SPQR
* Tempulli Romak
* Teknologjia në Romën e lashtë
* Të Drejtat Latine
* Thermae
* Tirones
* Traditat romake të emërtimit
* Triumfi Romak
* Turma (njësi ushtarake)
* Ujësjellësi Romak
* Ura romake
* Ushqimi dhe darka në Perandorinë Romake
* Ushtria Romake
* Valetudinarium
* Vallum
* Veshjet në Romën e lashtë
* Veshjet ushtarake të Romës së lashtë
* Vigiles
* Vila Romake
* Zjarrfikja në Romën e Lashtë

## REFERENCAT
## Bibliografia
* Dragoş Măndescu. “Then and Now. The Limes Transalutanus 130 Years after Its Discovery.” BEITRÄGE ZUM WELTERBE LIMES Bayerisches Landesamt für Denkmalpflege • Deutsche Limeskommission Limes XXIII Proceedings of the 23rd International Congress of Roman Frontier Studies Ingolstadt 2015, C. Sebastian Sommer, Suzana Matešic (Hrsg.) • In Kommission: Nünnerich-Asmus Verlag • Mainz (2018)
* C. C. Petolescu, Auxilia dacica. Contribuție la istoria militară a Daciei Roma- ne (Bukuresht 2002)
* E. S. Teodor et al. Roman frontier crossing Mocanului Valley, Cercetări Arheologice 29.2, 2022, 543-556
* Eugen S. Teodor & Maria-Magdalena Ștefan, 2014, LANDSCAPE ARCHAEOLOGY ALONG LIMES TRANSALUTANUS. JOURNAL OF ANCIENT HISTORY AND ARCHAEOLOGY. 1. 10.14795/j.v1i3.68
* Eugen S. TEODOR, 2013. Uriaşul invizibil: Limes Transalutanus. O reevaluare la sud de râul Argeş. Târgovişte: Editura Cetatea de Scaun.
* Eugen S. Teodor, The Invisible Giant: Limes Transalutanus. An overview south of Argeş River, ISBN 978-606-537-298-6 ©Editura Cetatea de Scaun, Târgoviște, 2015.
* Eugen S. Teodor, Dan Ştefan, Technological challenges on the Limes Transalutanus

## Lidhje të jashtme
*Dorin Bondoc (Repertoriul fortificaţiilor de pe ripa nordică a limesului Dunării de Jos în epoca romană)