open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Zastava M93 Black Arrow

parapamje|300x300px|Pushka snajper serbe Zastava M-93 Shigjeta e zezë, 12.7mm.
**Shigjeta e zezë M93** (Srb: M93 Crna strela) është një pushkë anti-material 12.7×108 mm e zhvilluar dhe prodhuar nga Zastava Arms.

## Vështrim i përgjithshëm 
Pushka është projektuar në vitin 1993 dhe ka hyrë në prodhim në vitin 1998. Qëllimi parësor i kësaj pushke është angazhimi me rreze të gjatë dhe për shkak të kësaj, ajo është e pajisur me një pamje optike, e cila përfshihet në grupin e pushkës (zmadhim 8x me ndarjen lart. deri në 1800 m) dhe një pamje rezervë hekuri. Montimi i tij mund të pranojë pamjet e prodhuesve të tjerë gjithashtu.

## Dizajni dhe veçoritë 
Pushka Zastava M93 Black Arrow është e disponueshme si në 12.7×108mm ashtu edhe në 0.50 BMG. Është një armë zjarri me veprim me bulona, e ftohur me ajër, mbushet me karikator, me një stok fiks. Arma mbushet përmes një karikatori kutie të ndashme me 5/10 raunde, të mbushur me susta. Stoku i shpatullave ka një dizajn teleskopik, i vendosur prapa njësisë së kapjes ergonomike të pistoletës. Doreza e veprimit të bulonave qëndron mbi anën e djathtë të trupit të armës. Një dorezë mbajtëse është ngjitur në pjesën e përparme dhe tyta mbulohet nga një frenë me shumë pengesa për të ndihmuar në trajtimin e veprimit masiv të tërheqjes. Një bipodi i palosshëm është gjithashtu i bashkangjitur.

Dizajni i tij i përgjithshëm është një shkallëzim i sistemit Gewehr 98, ngjashëm me Mauser 1918 T-Gewehr, me njëfarë ndikimi nga FR-F1 franceze, Megjithatë FR-F1 u ndërtua në bazë të MAS-36 që ishte ndikuar gjithashtu nga Gewehr 98. Prandaj, M93 dhe FR-F1 kanë disa rrënjë në Mauser 98. M93 ka një dizajn sigurie të bllokut të këmbëzës të ngjashme me pushkën ruse SVT 40.

## Shiko edhe 
* Armët Zastava

## Referime
Forcat e Armatosura Suedeze

parapamje|415x415px|Stema e Forcave të Armatosura Suedeze
**Forcat e Armatosura Suedeze** janë agjencia qeveritare që formon forcat e armatosura të Suedisë, të ngarkuara me mbrojtjen e vendit, si dhe me promovimin e interesave më të gjera të Suedisë, mbështetjen e paqeruajtjes ndërkombëtare dhe ofrimin e ndihmës humanitare. Ai përbëhet nga Ushtria Suedeze, Forca Ajrore Suedeze dhe Marina Suedeze, si dhe një forcë rezervë ushtarake, Garda Kombëtare. Që nga viti 1994, të gjitha degët ushtarake suedeze janë të organizuara brenda një agjencie të vetme të unifikuar qeveritare, të kryesuar nga Komandanti Suprem, edhe pse shërbimet individuale ruajnë identitetin e tyre të dallueshëm.

Forcat e Armatosura Suedeze përbëhen nga 23.600 personel aktiv, 11.200 rezervë ushtarake, 24.000 Garda Kombëtare dhe 5.200 rekrutë (do të shtohen për 2800 deri në vitin 2024) që nga viti 2022.

Njësitë e Forcave të Armatosura Suedeze janë aktualisht në dislokim në disa operacione ndërkombëtare ose në mënyrë aktive ose si vëzhgues ushtarakë, duke përfshirë Afganistanin si pjesë e Misionit të Mbështetjes së Vendosur, dhe në Kosovë (KFOR). Për më tepër, Forcat e Armatosura Suedeze kontribuojnë si shteti udhëheqës në Grupin e Betejes të Bashkimit Evropian afërsisht një herë në tre vjet përmes Grupit të Betejës Nordik. Suedia ka marrëdhënie të ngushta me anëtarët e NATO-s dhe NATO-s dhe merr pjesë në stërvitje si Admiral Pitka Recon Challenge, dhe Exercise Trident Juncture 2018. Suedia gjithashtu ka një bashkëpunim të fortë me aleatët e saj më të ngushtë të vendeve nordike që janë pjesë e Bashkëpunimit të Mbrojtjes Nordike dhe ushtrime të përbashkëta si Ushtrimi Verior Wind 2019.

Suedia nuk ka marrë pjesë në një luftë të shpallur zyrtarisht që nga Lufta Suedi-Norvegjeze e vitit 1814, megjithëse forcat e saj, nën flamurin e OKB-së, janë përfshirë në konflikte si kriza e Kongos dhe ndërhyrja ushtarake në Libi. Qeveria suedeze ka arritur ta mbajë Suedinë jashtë luftës përmes një politike neutraliteti.

## Referime
Forcat e Armatosura Norvegjeze

parapamje|Stema e Norvegjisë
**Forcat e Armatosura Norvegjeze** është organizata ushtarake përgjegjëse për mbrojtjen e Norvegjisë. Ato përbëhen nga pesë degë, Ushtria Norvegjeze, Marina Mbretërore Norvegjeze, e cila përfshin Rojet Bregdetare, Forcat Ajrore Mbretërore Norvegjeze, Gardën e Kombëtare dhe Forcën e Mbrojtjes Kibernetike Norvegjeze si dhe disa departamente të përbashkëta.

Forca ushtarake në kohë paqeje është rreth 17.185 personel duke përfshirë personelin ushtarak dhe civil, dhe rreth 70.000 gjithsej me personelin aktual ushtarak, rekrutët dhe Gardën e Brendshme Norvegjeze në mobilizim të plotë.

Ndër anëtarët evropianë të NATO-s, shpenzimet ushtarake prej 7.2 miliardë dollarësh janë më të lartat për kokë banori.

## Referime
Presidenti i Greqisë

**Presidenti i Greqisë**, zyrtarisht **Presidenti i Republikës Greke**, është kreu i shtetit të Greqisë. Presidenti zgjidhet nga Kuvendi Helen; roli ka qenë kryesisht ceremonial që nga reforma kushtetuese e vitit 1986. Zyra u krijua zyrtarisht nga Kushtetuta e Greqisë më 1975, por ka paraardhës në Republikën e Dytë Helenike të 1924-1935 dhe junta greke në 1973-1974]] e cila parapriu kalimin në Republikën e Tretë Helenike aktuale. Në detyrë, që nga 13 marsi 2025, është Konstantinos Tasoulas.

## Fuqitë 
Presidenti është komandanti i përgjithshëm nominal i Forcave të Armatosura Greke dhe zë vendin e parë në renditjen e përparësisë së vendit. Megjithëse kushtetuta greke e vitit 1974 i dha presidencës kompetenca të konsiderueshme në letër, në praktikë presidentët morën një rol kryesisht ceremonial; Kryeministri i Greqisë është shefi ekzekutiv aktiv i qeverisë greke dhe figura kryesore politike e vendit. Roli i presidentit u përputh zyrtarisht me praktikën nga amendamenti kushtetues i vitit 1986, i cili reduktoi kompetencat zyrtare.

## Zgjedhjet 
Sipas nenit 32 të kushtetutës greke, presidenti zgjidhet për një mandat pesë-vjeçar nga kuvendi helen në një seancë të posaçme, të paktën një muaj përpara skadimit të mandatit të presidentit aktual. Votimi bëhet deri në pesë fletëvotime, të ndara jo më shumë se pesë ditë.

Votimi i parë dhe i dytë kërkon një supershumicë prej 200 nga 300 persona, duke rënë në 180 në të tretën. Votimi i katërt kërkon një shumicë të thjeshtë prej 151 votash. Votimi i pestë dhe i fundit më pas kontestohet ndërmjet dy kandidatëve me më shumë vota dhe vendoset me një shumicë relative.

## Betimi 
Përpara marrjes së detyrës, presidenti duhet të bëjë betimin para Kuvendit, sipas nenit 33, paragrafi 2 i kushtetutës greke:

## Pasardhja 
Sipas Kushtetutës së Greqisë, në rast të mungesës së përkohshme të presidentit të Greqisë për shkak të sëmundjes, udhëtimit jashtë vendit ose rrethanave të ngjashme, kryetari i kuvendit shërben si ushtrues detyre i presidentit dhe ushtron kompetencat e presidentit të shtetit derisa presidenti të rifillojë funksionet e tij dhe në rast se presidenca zbrazet si pasojë e vdekjes ose dorëheqjes ose për ndonjë arsye tjetër deri në zgjedhjen e presidentit të ri. Personi më i fundit që ka shërbyer si ushtrues detyre i presidentit ishte Ioannis Alevras, pas dorëheqjes së Konstantinos Karamanlis më 1985.

## Rezidenca 
parapamje|250px|djathtas|Rezidenca presidenciale në Athinë
Rezidenca zyrtare e presidentit të Greqisë është Rezidenca Presidenciale, dikur Pallati i Ri Mbretëror, në qendër të Athinës.

## Referime
T-90

[parapamje|300x300px|[Tanku Kryesor Luftarak|Tanku kryesor i betejës i Ushtrisë Indiane, T-90 Bhishma kalon nëpër Rajpath, në festimet e 72-të të Ditës së Republikës, në Nju Delhi më 26 janar 2021.]]
**T-90** është një tank kryesor luftarak rus i gjeneratës së tretë. Ai përdor një armë kryesore 125mm 2A46, sistemin e kontrollit të zjarrit 1A45T, një motor të përmirësuar dhe pamjen termike të gjuajtësit. Masat standarde mbrojtëse përfshijnë një përzierje të armaturës së përbërë nga çeliku, shkarkuesi i granatës së tymit, armaturën reaktive shpërthyese Kontakt-5 (ERA) dhe sistemin e bllokimit të raketave të drejtuara anti-tank infra të kuqe Shtora (ATGM).

T-90 është projektuar dhe ndërtuar nga Uralvagonzavod, në Nizhny Tagil, Rusi. Ai hyri në shërbim me Ushtrinë Ruse në 1992.

## Referime
Forcat e Armatosura Sllovene

**Forcat e Armatosura Sllovene** janë forcat e armatosura të Sllovenisë. Që nga viti 2003 organizohet si ushtri e përhershme plotësisht profesionale. Komandanti i përgjithshëm është Presidenti i Republikës së Sllovenisë, ndërsa komanda operacionale është në domenin e Shefit të Shtabit të Përgjithshëm të Forcave të Armatosura Sllovene.

parapamje|Vrhnika, Slloveni - Ushtarët e Forcave të Armatosura Sllovene, Shtabi i Komandës së Forcave të Përbashkëta këtu qëndrojnë në formacion gjatë një përmbledhjeje operacionale për admiralin James G. Stavridis.

## Referime
Torcy, Senë-dhe-Marnë

**Torcy** (  ) është një komunë në departamentin Senë-dhe-Marnë në rajonin Île-de-France në Francën veri-qendrore. Ndodhet në periferinë lindore të Parisit, 21.8 kilometra nga qendra e Parisit .

Torci është një nënprefekturë e departamentit dhe selia e një *qarku* . Komuna e Torcit është pjesë e sektorit Val Maubuée, një nga katër sektorët në " qytetin e ri " të Marne-la-Vallée.

## Transporti 
Torci shërbehet nga stacioni Torcy në linjën A të Parisit RER .

## Demografia 
Banorët e Torcisë quhen *Torcéens (Torcianë)* .

Suburbanizimi dhe bumi i popullsisë vietnameze në Francë ka rezultuar në një ndryshim demografik në Torci që nga vitet 1980. Bizneset vietnameze dhe organizatat e këtij komunitetit janë krijuar në Torci, dhe komuna, së bashku me Ivry-sur-Seine aty pranë, përmban një nga përqendrimet më të larta të etnisë vietnameze në Francë me 10% deri në 20% të popullsisë.  Që nga viti 1998, rreth 5-6% e popullsisë së qytetit përbëhet nga aziatikë lindorë. 

## Arsimi 
Ekzistojnë dhjetë grupe të shkollave fillore publike (parashkollore dhe fillore) në Torcy, së bashku me tre shkolla të mesme të ulëta dhe një shkollë të mesme të lartë.
Muvekiti

[parapamje|[Muvakkithane ("shtëpiza e muwaqqit") në Ajasofja, Stamboll]]
Në historinë islame, një **muvakit** (Arabisht: مُوَقَّت *muwaqqit*, më rrallë ميقاتي *mīqātī*) ishte një astronom i ngarkuar me matjen e kohës dhe rregullimin e kohës së namazit në një institucion islamik si një xhami apo një medrese. Ndryshe nga muezini i cili zakonisht zgjidhej për devotshmërinë dhe zërin e tij, një *muwaqqit* përzgjidhej për diturinë dhe aftësinë e tij në astronomi.

Jo të gjitha xhamitë kishin një *muvaqqit*. Zyra u regjistrua fillimisht në fund të shekullit të 13-të në Xhaminë e Amr ibn el-As në Sulltanatin Mamluk të Kajros dhe më pas u përhap në pjesë të ndryshme të botës myslimane. Edhe atëherë, shumë xhami të mëdha mbështeteshin vetëm te muezinët për të përcaktuar kohën e lutjes duke përdorur metoda tradicionale, të tilla si vëzhgimi i gjatësisë së hijeve dhe fenomeneve të muzgut. Mungesa e burimeve historike dhe e hulumtimit e bën të vështirë konstatimin e funksioneve dhe roleve specifike të muvakitit. Ka paqartësi mes historianëve të shkencës nëse muvakit ishte një zyrë e specializuar, mbajtësi i së cilës merrej ekskluzivisht me çështje astronomike, apo nëse ishte pjesë e një roli më të gjerë të një mësuesi (müderris) i cili gjithashtu punonte dhe jepte mësim në fusha të tjera.

Gjatë kulmit të tij në shekullin e katërmbëdhjetë dhe të pesëmbëdhjetë, shkencëtarët e shquar mbajtën postin e muvakitit. Për shembull, Ibn al-Shatir (1304–1375) dhe Shams al-Din Abu Abd Allah al-Khalilii (1320–1380) formuan një ekip muvakiti në Xhaminë Emevi të Damaskut. Siria dhe Egjipti ishin qendrat kryesore të veprimtarisë *muwaqqit* në këto shekuj, ndërsa zyra u përhap në Palestinë, Hexhaz, Tunizi dhe Jemen. Zyra vazhdoi të regjistrohej deri në shekullin e nëntëmbëdhjetë, ndonëse muvakitet prodhonin më pak traktate dhe instrumente sesa në kohët e mëparshme. Sot, xhamitë përdorin oraret e lutjeve të prodhuara nga agjenci fetare ose shkencore ose orë të programuara për këtë qëllim. Këto lejojnë përcaktimin e saktë të kohëve të namazit pa aftësitë e specializuara të një *muwaqqit*.

## Shih edhe 
* Mynexhimbashi
* Observatori i Kostandinopojës i Taqi ad-Din
Olt-dhe-Garonë

**Lot-et-Garonne** ( , Ocitanisht: *Òlt e Garona* ; Shqip: *Olti-dhe-Garona*) është një departament në rajonin e Akuitanisë së Re të Francës Jugperëndimore. I emërtuar pas lumenjve Olt dhe Garonë, ai kishte një popullsi prej 331,271 në 2019.  Prefektura dhe qyteti më i madh i saj është Agen .

## Historia 
Olt-et-Garonne është një nga 83 departamentet origjinale të krijuara më 4 mars 1790, si rezultat i Revolucionit Francez . Ajo u krijua nga një pjesë e provincës së Gyjenës dhe Gaskonisë.

Pjesa juglindore e departamentit origjinal (ish- kantonet Auvillar, Montaigu-de-Quercy dhe Valence) u nda prej tij në 1808-ën për t'u bërë pjesë e departamentit të sapokrijuar të Tarnit-dhe-Garonës . 

## Gjeografia 
majtas|parapamje| Harta e Olt-et-Garonne
Olt-et-Garonne është pjesë e rajonit aktual të Nouvelle-Aquitaine dhe është i rrethuar nga departamentet Olt, Tarn-dhe-Garonë, Gers, Landes, Zhirondë dhe Dordonjë . Veriu i departamentit është i përbërë nga kodra gëlqerore. Midis Oltit dhe Garonës, ekziston një pllajë e gdhendur nga shumë lugina. Në perëndim të departamentit, pylli i Landesit është mbjellë në rërë dhe ka pisha detare . Midis pyllit dhe Agenit, ndodhet Albreti, një vend shumë kodrinor.

### Qytetet kryesore 
Komuna më e populluar është Agen, prefektura. Që nga viti 2019, ka 5 komuna me më shumë se 7000 banorë: 

## Demografia 
Banorët e departamentit quhen *Lot-et-Garonnais (Olt-dhe-Garonarë)* .

Zhvillimi i popullsisë që nga viti 1801:

## Ekonomia 
Përpunimi i ushqimit, kimikatet dhe farmaceutika janë të gjitha industri kryesore të departamentit.

## Turizmi 

Skeda:Agen, Lot-et-Garonne, France.JPG|Agen
Skeda:Cloitre de Notre Dame de Marmande.JPG|Marmande
Skeda:Villeneuve-sur-Lot.JPG|Villeneuve-sur-Lot
Skeda:Chateau de Duras 01.jpg|Duras
Skeda:ChâteauDeNérac.jpg|Nérac
Skeda:Monflanquin - Maison dite du Prince Noir -2.jpg|Monflanquin
Fleurance

**Fleurance** (  ; Ocitanisht: *Florença* ; Shqip: *Çelja* ) është një komunë në departamentin Gers në Francën jugperëndimore.

## Gjeografia 
qendër|parapamje|300x300px| Çelja dhe komunat përreth

## Popullsia
Infeksioni

parapamje|300x300px
**Infeksioni** është pushtimi i indeve nga patogjenët, shumimi i tyre dhe reagimi i indeve strehuese ndaj agjentit infektiv dhe toksinave që ata prodhojnë. Një **sëmundje infektive**, e njohur gjithashtu si **sëmundje e transmetueshme** ose **sëmundje ngjitëse**, është një sëmundje që vjen nga një infeksion.

Infeksionet mund të shkaktohen nga një gamë e gjerë patogjenësh, më së shumti nga bakteret dhe viruset. Pritësit mund të luftojnë infeksionet duke përdorur sistemin e tyre imunitar. Pritësit e gjitarëve reagojnë ndaj infeksioneve me një përgjigje të lindur, që shpesh përfshin inflamacion, e ndjekur nga një përgjigje adaptive.

Medikamentet specifike të përdorura për trajtimin e infeksioneve përfshijnë antibiotikët, antiviralët, antimykotikët, antiprotozoalët dhe antihelmintikët. Vlerësimet nga Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) tregojnë se numri i plotë i vdekjeve të lidhura drejtpërdrejt ose tërthorazi me pandeminë COVID-19  midis 01.01.2020 dhe 31.12.2021 ishte afërsisht 14.9 milionë (prej 13.3 milionë në 16.6 milionë).

## Referime
Mbipesha

**Obeziteti** apo **Mbipesha** është një gjendje mjekësore, ndonjëherë e konsideruar si sëmundje, në të cilën yndyra e tepërt trupore është grumbulluar në një masë të tillë që mund të ndikojë negativisht në shëndetin. Njerëzit klasifikohen si obezë kur indeksi i tyre i masës trupore (BMI) - pesha e një personi pjesëtuar me katrorin e gjatësisë së personit - është mbi 30 kg/m2; diapazoni 25–30 kg/m2 përkufizohet si mbipeshë. Disa vende të Azisë Lindore përdorin vlera më të ulëta për të llogaritur obezitetin. Obeziteti është një shkak kryesor i paaftësisë dhe lidhet me sëmundje dhe kushte të ndryshme, veçanërisht sëmundjet kardiovaskulare, diabeti i tipit 2, apnea obstruktive e gjumit, lloje të caktuara të kancerit dhe osteoartriti.

Obeziteti ka shkaqe individuale, socio-ekonomike dhe mjedisore. Disa shkaqe të njohura janë dieta, aktiviteti fizik, automatizimi, urbanizimi, ndjeshmëria gjenetike, mjekimet, çrregullimet mendore, politikat ekonomike, çrregullimet endokrine dhe ekspozimi ndaj kimikateve që prishin sistemin endokrin.

Ndërsa shumica e individëve obezë në çdo kohë të caktuar po përpiqen të humbin peshë dhe shpesh janë të suksesshëm, mbajtja e humbjes së peshës afatgjatë është e rrallë. Nuk ka asnjë ndërhyrje efektive, të mirëpërcaktuar dhe të bazuar në prova për parandalimin e obezitetit. Parandalimi i obezitetit kërkon një qasje komplekse, duke përfshirë ndërhyrje në nivele shoqërore, komunitare, familjare dhe individuale. Ndryshimet në dietë dhe ushtrimet janë trajtimet kryesore të rekomanduara nga profesionistët e shëndetit. Cilësia e dietës mund të përmirësohet duke reduktuar konsumin e ushqimeve me energji të dendur, të tilla si ato me yndyrë ose sheqerna, dhe duke rritur marrjen e fibrave dietike, nëse këto zgjedhje dietike janë të disponueshme, të përballueshme dhe të arritshme. Medikamentet mund të përdoren, së bashku me një dietë të përshtatshme, për të ulur oreksin ose për të ulur përthithjen e yndyrës. Nëse dieta, stërvitja dhe mjekimi nuk janë efektive, mund të kryhet një tullumbace e stomakut ose një operacion për të reduktuar volumin e stomakut ose gjatësinë e zorrëve, duke çuar në ndjenjën e ngopjes më herët ose një aftësi të reduktuar për të absorbuar lëndët ushqyese nga ushqimi.

Obeziteti është një shkaktar i parandalueshëm i vdekjeve në mbarë botën, me norma në rritje tek të rriturit dhe fëmijët. Në vitin 2015, 600 milionë të rritur (12%) dhe 100 milionë fëmijë ishin obezë në 195 vende. Obeziteti është më i zakonshëm tek femrat sesa tek meshkujt. Sot, obeziteti është stigmatizuar në pjesën më të madhe të botës. Anasjelltas, disa kultura, të kaluara dhe të tashme, kanë një pikëpamje të favorshme për obezitetin, duke e parë atë si një simbol të pasurisë dhe pjellorisë. Megjithatë, në vitin 2013, disa shoqëri mjekësore, duke përfshirë Shoqatën Mjekësore Amerikane dhe Shoqatën Amerikane të Zemrës, e klasifikuan obezitetin si sëmundje.

## Referime
Psikologu

[parapamje|300x300px|Psikologia Rojin Nazik në klinikën e saj në [Ankaraja|Ankara, ku ekzaminon klientët e saj.]]
Një **Psikolog** është një profesionist që praktikon psikologjinë dhe studion gjendjet mendore, proceset dhe sjelljen perceptuese, njohëse, emocionale dhe sociale. Puna e tyre shpesh përfshin eksperimentimin, vëzhgimin dhe interpretimin se si individët lidhen me njëri-tjetrin dhe me mjediset e tyre.

Psikologët zakonisht marrin një diplomë bachelor, e ndjekur nga një diplomë master ose doktoraturë në psikologji. Ndryshe nga mjekët psikiatër dhe infermierët psikiatër, psikologët zakonisht nuk mund të përshkruajnë ilaçe, por në varësi të juridiksionit, disa psikologë me trajnime shtesë mund të licencohen për të dhënë medikamente; kërkesat për kualifikim mund të jenë të ndryshme nga diploma bachelor dhe master.

Psikologët marrin trajnim të gjerë në testimin psikologjik, pikëzimin, interpretimin dhe raportimin, ndërsa psikiatrit zakonisht nuk janë të trajnuar në testimin psikologjik. Psikologët janë gjithashtu të trajnuar dhe shpesh specializohen në një ose më shumë psikoterapi për të përmirësuar simptomat e shumë çrregullimeve mendore, duke përfshirë por pa u kufizuar në trajtimin e ankthit, depresionit, çrregullimit të stresit post-traumatik, skizofrenisë, çrregullimit bipolar, çrregullimeve të personalitetit dhe çrregullimeve të të ngrënit. Trajtimi nga psikologët mund të jetë individual ose në grup. Terapia konjitive e sjelljes është një psikoterapi e përdorur, e studiuar mirë dhe me efikasitet të lartë e praktikuar nga psikologët. Psikologët mund të punojnë me një sërë institucionesh dhe njerëzish, si shkolla, burgje, në një klinikë private, në një vend pune ose me një ekip sportiv.

Psikologjia e aplikuar zbaton teorinë për të zgjidhur problemet në sjelljen e njerëzve dhe kafshëve. Fushat e aplikuara përfshijnë psikologjinë klinike, psikologjinë e këshillimit, psikologjinë sportive, psikologjinë mjekoligjore, psikologjinë industriale dhe organizative, psikologjinë shëndetësore dhe psikologjinë shkollore. Licencimi dhe rregulloret mund të ndryshojnë sipas shtetit dhe profesionit.

## Shiko edhe 
Psikologjia

## Referime
Antibiotiku

parapamje|300x300px
**Antibiotiku** është një lloj i substancës antimikrobike aktive kundër baktereve. Është lloji më i rëndësishëm i agjentit antibakterial për të luftuar infeksionet bakteriale, dhe medikamentet antibiotike përdoren gjerësisht në trajtimin dhe parandalimin e infeksioneve të tilla. Ata ose mund të vrasin ose pengojnë rritjen e baktereve. Një numër i kufizuar i antibiotikëve gjithashtu kanë aktivitet antiprotozoal. Antibiotikët nuk janë efektivë kundër viruseve si ftohja e zakonshme ose gripi; barnat që pengojnë rritjen e viruseve quhen ilaçe antivirale sesa antibiotikë. Ato gjithashtu nuk janë efektive kundër kërpudhave; barnat që pengojnë rritjen e kërpudhave quhen barna antifungale.

Ndonjëherë, termi antibiotik - fjalë për fjalë "jetë kundërshtare", nga rrënjët greke ἀντι anti, "kundër" dhe βίος bios, "jetë" - përdoret gjerësisht për t'iu referuar çdo substance të përdorur kundër mikrobeve, por në përdorimin e zakonshëm mjekësor, antibiotikët (të tilla si penicilina) janë ato që prodhohen natyrshëm (nga një mikroorganizëm që lufton një tjetër), ndërsa antibakterialët jo-antibiotikë (si sulfonamidet dhe antiseptikët) janë plotësisht sintetikë. Megjithatë, të dyja klasat kanë të njëjtin qëllim për të vrarë ose parandaluar rritjen e mikroorganizmave, dhe të dyja përfshihen në kimioterapinë antimikrobike. "Antibakterialët" përfshijnë ilaçe antiseptike, sapunë antibakterialë dhe dezinfektues kimikë, ndërsa antibiotikët janë një klasë e rëndësishme e antibakterialëve që përdoren më specifikisht në mjekësi dhe ndonjëherë në ushqimin e bagëtive.

Antibiotikët janë përdorur që nga kohërat e lashta. Shumë qytetërime përdorën aplikimin aktual të bukës së mykur, me shumë referenca për efektet e saj të dobishme që lindnin nga Egjipti i lashtë, Nubia, Kina, Serbia, Greqia dhe Roma. Personi i parë që dokumentoi drejtpërdrejt përdorimin e mykut për trajtimin e infeksioneve ishte John Parkinson (1567-1650). Antibiotikët revolucionarizuan mjekësinë në shekullin e 20-të. Alexander Fleming (1881-1955) zbuloi penicilinën moderne në vitin 1928, përdorimi i gjerë i së cilës doli shumë i dobishëm gjatë kohës së luftës. Megjithatë, efektiviteti dhe aksesi i lehtë ndaj antibiotikëve kanë çuar gjithashtu në përdorimin e tepërt të tyre dhe disa baktere kanë zhvilluar rezistencë ndaj tyre. Organizata Botërore e Shëndetësisë e ka klasifikuar rezistencën antimikrobike si një "kërcënim serioz [që] nuk është më një parashikim për të ardhmen, po ndodh tani në çdo rajon të botës dhe ka potencialin të prekë këdo, të çdo moshe, në çdo vend”. Vdekjet globale që i atribuohen rezistencës antimikrobike arritën në 1.27 milionë në vitin 2019.

## Referime
Karkasona

**Carcassonne** ( ,  ; Ocitan: *Carcassona*   [kaɾkaˈsunɔ] ; Latin: *Carcaso* ) është një qytet i fortifikuar francez në departamentin e Aude, në rajonin e Occitanie . Është prefektura e departamentit.

Kalaja e saj, e njohur si Cité de Carcassonne, është një kështjellë mesjetare që daton në periudhën galo-romake dhe e restauruar nga teoricieni dhe arkitekti Eugène Viollet-le-Duc në vitin 1853. Ajo u shtua në listën e vendeve të Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s në 1997 për shkak të ruajtjes dhe restaurimit të jashtëzakonshëm të kalasë mesjetare. Rrjedhimisht, Karkasona mbështetet shumë në turizëm, por gjithashtu numëron prodhimin dhe prodhimin e verës si disa nga sektorët e tjerë kryesorë ekonomikë.

## Rëndësia historike 
Karkasona ishte kalaja e parë që përdori grumbullime në kohë rrethimi . Platformat dhe muret e përkohshme prej druri vendoseshin në muret e sipërme të kalasë përmes vrimave katrore në faqen e murit, duke siguruar mbrojtje për mbrojtësit në mur dhe duke i lejuar mbrojtësit të dilnin përtej murit për të hedhur predha mbi sulmuesit në murin poshtë.

### Qyteti i poshtëm 
**Vile basse** daton në periudhën e vonë mesjetare. E themeluar si vendbanim i banorëve të dëbuar të qytetit disa kohë pas kryqëzatave, ajo ka qenë zemra ekonomike e qytetit për shekuj. Megjithëse dikur ishin të rrethuara me mure, shumica e mureve në këtë pjesë të qytetit nuk janë më të paprekura. Katedralja e Karkasonës është në këtë pjesë të qytetit.

## Popullsia 
## Ekonomia 
Pjesa më e re ( *Ville Basse* ) e qytetit në anën tjetër të lumit Audë (i cili daton në mesjetë, pas kryqëzatave) prodhon këpucë, gomë dhe tekstile. Është gjithashtu qendra e një rajoni të madh të verës AOC . Një pjesë e madhe e të ardhurave të saj vijnë nga turizmi i lidhur me fortifikimet ( *Cité* ) dhe nga anijet që lundrojnë në Canal du Midi . Karkasona është gjithashtu shtëpia e Akademisë së Arteve Performuese MKE. Karkasona vizitohet nga rreth tre milionë turistë në vit.
majtas|parapamje| Muri i fortifikuar i qytetit

## Gjuhe 
Historikisht, gjuha e folur në Karkasonë dhe në të gjithë Lengodok-Rruseljon nuk ishte frëngjishtja, por ocitanishtja .
Kryeministri i Maqedonisë së Veriut

**Kryeministri i Maqedonisë së Veriut** (maqedonisht: Премиер на Македонија), zyrtarisht **Kryetari i Qeverisë së Republikës së Maqedonisë së Veriut** (maqeodnisht: Претседател на Владата на Република Северна Македонија), është kreu i qeverisë së Maqedonisë së Veriut.

Kryeministri është kreu i kabinetit dhe zakonisht është udhëheqësi i një koalicioni politik në parlament.

Kryeministri aktual është Hristijan Mickocski, i cili është në detyrë që nga 28 janari 2024.

## Lista e kryeministrave 
### Republika Socialiste e Maqedonisë 
## Referime
Latronquière

**Latronquière** (  ; Ocitan: *La Tronquièra* ; Shqip: *Latrrenka* ) është një komunë në departamentin Olt në Francën jugperëndimore.
Ice Cube

'''O'Shea Jackson Sr.** (lindi më 15 qershor 1969), i njohur profesionalisht si **Ice Cube'*, është një reper, aktor dhe regjisor amerikan. Tekstet e tij në albumin e NWA të vitit 1988 *Straight Outta Compton* kontribuan në popullaritetin e gjerë të gangsta rap, dhe albumet e tij solo të repit politik *AmeriKKKa's Most Wanted* (1990), *Death Certificate* (1991), dhe *The Predator* (1992) ishin të suksesshëm në aspektin kritik dhe komercial. Ai gjithashtu ka pasur një karrierë aktive në film që nga fillimi i viteve 1990. Ai u fut në Rock and Roll Hall of Fame si anëtar i N.W.A në 2016.

Një vendas në Los Anxhelos, Jackson formoi grupin e tij të parë rap të quajtur C.I.A. në vitin 1986. Në vitin 1987, me Eazy-E dhe Dr. Dre, ai formoi grupin pionier të rap gangsta N.W.A. Ice Cube gjithashtu shkroi dhe luajti në filmin komedi të 1995 të *Friday*; Debutimi i tij regjisorial ishte filmi i vitit 1998 *The Players Club*. Që nga viti 2020, ai është shfaqur në rreth 40 filma, duke përfshirë komedinë luftarake të vitit 1999 *Three Kings*, komeditë familjare si seria *Barbershop* dhe komeditë policie *21 Jump Street*, *22 Jump Street*, dhe *Ride Along''.

## Referime
Praktika

**Praktika** është akti i përsëritjes së një sjelljeje vazhdimisht, për të ndihmuar në mësimin dhe përfundimisht zotërimin e një aftësie. Fjala rrjedh nga greqishtja "πρακτική" (praktike), femërore e "πρακτικός" (praktikos), "përshtatshme ose e lidhur me veprimin, praktik", dhe ajo nga folja "πράσσω" (prasso), "të arrihet, sjell, efekt, realizoj".

Seancat e planifikuara me qëllim të provave dhe përmirësimit të performancës quhen praktika. Ata angazhohen nga ekipe sportive, grupe, individë etj., si në "Ai shkoi në praktikë futbolli çdo ditë pas shkollës".

## Referime
Granata e dorës

parapamje|367x367px|Granatë Dore
Një **granatë** apo **granatë dore** është një armë shpërthyese e hedhur zakonisht me dorë, por mund t'i referohet gjithashtu një predhe të qëlluar nga gryka e një pushke (si një granatë pushke) ose një granatëhedhës. Një granatë moderne dore përgjithësisht përbëhet nga një ngarkesë shpërthyese ("mbushëse"), një mekanizëm detonator, një sulmues i brendshëm për të ndezur detonatorin dhe një levë sigurie e siguruar nga një gjilpërë. Përdoruesi heq gjilpërën e sigurisë përpara se ta hedhë dhe sapo granata të largohet nga dora, leva e sigurisë lëshohet, duke lejuar sulmuesin ta ndez një siguresë (nganjëherë quhet elementi i vonesës), i cili digjet deri në detonator dhe shpërthen.

Granatat funksionojnë duke shpërndarë fragmente (granata fragmentimi), valë goditëse (granata me eksploziv të lartë, anti-tank dhe trullosëse), aerosole kimike (granata tymi dhe gazi) ose zjarri (granata ndezëse). Granatat e fragmentimit ("fragmentet") janë ndoshta më të zakonshmet në ushtritë moderne, dhe kur fjala granatë përdoret në fjalimin e përditshëm, përgjithësisht supozohet se i referohet një granate fragmentimi. Grupet e tyre të jashtme, përgjithësisht të bëra nga një material i fortë sintetik ose çeliku, janë projektuar për t'u çarë dhe copëtuar gjatë shpërthimit, duke dërguar fragmente të shumta (copëza dhe copëza) si predha që fluturojnë shpejt. Në granatat moderne, zakonisht përdoret një matricë fragmentimi e para-formuar brenda granatës, e cila mund të jetë sferike, kuboide, teli ose tela me dhëmbëza. Shumica e granatave kundër personelit (AP) janë projektuar të shpërthejnë ose pas një vonese kohore ose në kontakt.

Granatat janë shpesh në formë sferike, cilindrike, vezake ose vezake të cunguar dhe të një madhësie që i përshtatet dorës së një të rrituri. Disa granata janë montuar në fund të një doreze dhe njihen si "granata me shkop". Dizajni i shkopit ofron levë për hedhjen në distanca më të gjata, por me koston e peshës dhe gjatësisë shtesë, dhe është konsideruar i vjetëruar nga vendet perëndimore që nga periudha e Luftës së Dytë Botërore dhe Luftës së Ftohtë. Një ndezës fërkimi brenda dorezës ose në pjesën e sipërme të kokës së granatës u përdor për të nisur siguresën.

## Referime
Ditëlindja

parapamje|Tortat e ditëlindjeve janë shumë të zakonshme në festimet e ditëlindjeve. Këtu, një tortë e Black Forest është zbukuruar me qirinj dhe një majë që tregon ditëlindjen e 40-të të marrësit.
**Ditëlindja** është përvjetori i lindjes së një personi, ose figurativisht i një institucioni. Ditëlindjet e njerëzve festohen në kultura të shumta, shpesh me dhurata për ditëlindje, kartolina ditëlindjeje, një festë ditëlindjeje ose një rit kalimi.

Shumë fe festojnë lindjen e themeluesve të tyre ose figurave fetare me festa të veçanta (p.sh. Krishtlindjet, Mevlydi, Ditëlindja e Budës dhe Krishna Janmashtami).

Ekziston një dallim midis ditëlindjes dhe datëlindjes: e para, përveç 29 shkurtit, ndodh çdo vit (p.sh. 15 janar), ndërsa e dyta është data e plotë kur ka lindur një person (p.sh. 15 janar 2001).

## Referime
Rreziku

parapamje|300x300px|Lava në Parkun Kombëtar të Vullkaneve të Havait
**Rreziku** është një burim i mundshëm dëmi. Substancat, ngjarjet ose rrethanat mund të përbëjnë rreziqe kur natyra e tyre do t'i lejonte ato, qoftë edhe vetëm teorikisht, të shkaktojnë dëme në shëndetin, jetën, pronën ose çdo interes tjetër me vlerë. Probabiliteti që ai dëm të realizohet në një incident specifik, i kombinuar me madhësinë e dëmit të mundshëm, përbëjnë rrezikun e tij, një term që përdoret shpesh si sinonim në të folurit bisedor.

Rreziqet mund të klasifikohen në disa mënyra; ato mund të klasifikohen si natyrore, antropogjene, teknologjike ose çfarëdo kombinimi, si në rastin e fenomenit natyror të zjarrit që bëhet më i zakonshëm për shkak të ndryshimeve klimatike të shkaktuara nga njeriu ose më i dëmshëm për shkak të ndryshimeve në praktikat e ndërtimit. Një temë e zakonshme për shumë forma të rreziqeve në prani të energjisë së ruajtur që, kur lirohet, mund të shkaktojë dëme. Energjia e ruajtur mund të ndodhë në shumë forma: rreziqe kimike, mekanike, termike dhe nga popullatat që mund të preken dhe nga ashpërsia e rrezikut të lidhur. Në shumicën e rasteve, një rrezik mund të prekë një sërë objektivash dhe të ketë pak ose aspak efekt mbi të tjerët.

Identifikimi i rreziqeve supozon që objektivat e mundshëm janë përcaktuar dhe është hapi i parë në kryerjen e një vlerësimi të rrezikut.

## Referime
Dhurata

parapamje|250x250px
**Dhurata** është një artikull që i jepet dikujt pa pritur pagesë ose ndonjë gjë në këmbim. Një artikull nuk është dhuratë nëse ai artikull tashmë është në pronësi të atij të cilit i është dhënë. Megjithëse dhënia e dhuratave mund të përfshijë një pritje të reciprocitetit, një dhuratë është menduar të jetë falas. Në shumë vende, akti i shkëmbimit reciprok të parave, mallrave, etj. mund të mbështesë marrëdhëniet shoqërore dhe të kontribuojë në kohezionin social. Ekonomistët e kanë përpunuar ekonominë e dhënies së dhuratave në nocionin e një ekonomie dhuratash. Në vazhdim, termi dhuratë mund t'i referohet çdo artikulli ose akti shërbimi që e bën tjetrin më të lumtur ose më pak të trishtuar, veçanërisht si një favor, duke përfshirë faljen dhe mirësinë. Dhuratat gjithashtu paraqiten para së gjithash në raste të tilla si ditëlindjet dhe festat.

## Referime
Pika e Kontrollit Kufitar

parapamje|250x250px|Posto Fronteiriço das Portas do Cerco në anën makaneze të kufirit Zhuhai-Makao.
**Pika e Kontrollit Kufitar** është një vend në një kufi ku udhëtarët ose mallrat inspektohen dhe lejohen (ose u mohohet) kalimi. Autorizimi shpesh kërkohet për të hyrë në një vend përmes kufijve të tij. Kufijtë e kontrolluar nga aksesi shpesh kanë një numër të kufizuar pikash kontrolli ku mund të kalohen pa sanksione ligjore. Marrëveshjet ose traktatet mund të krijohen për të lejuar ose mandatuar kalimet më pak të kufizuara (si Marrëveshja e Shengenit). Pikat e kontrollit të kufirit tokësor (portet e hyrjes tokësore) mund të krahasohen me objektet doganore dhe të imigracionit në portet detare, aeroportet ndërkombëtare dhe portet e tjera të hyrjes.

Pikat e kontrollit në përgjithësi shërbejnë për dy qëllime:

* Për të parandaluar hyrjen e individëve që janë ose të padëshirueshëm (p.sh. kriminelë ose të tjerë që paraqesin kërcënim) ose thjesht të paautorizuar për të hyrë.
* Për të parandaluar hyrjen e mallrave që janë të paligjshme ose objekt kufizimi, ose për të mbledhur tarifa.

Pikat e kontrollit zakonisht plotësohen nga një shërbim i uniformuar (nganjëherë i referuar si agjentë të shërbimit doganor ose patrullimit kufitar).

Në disa vende (si Kina) ka pika kontrolli kufitare si për ata që hyjnë ashtu edhe për ata që dalin nga vendi, ndërsa në të tjera (si SHBA dhe Kanadaja), ka pika kontrolli kufitare vetëm kur hyjnë në vend. (Ka edhe pika kontrolli të brendshme të Patrullës Kufitare të Shteteve të Bashkuara.)

## Referime
Udhëtimi

parapamje|300x300px
**Udhëtimi** është lëvizja e njerëzve midis vendeve të largëta gjeografike. Udhëtimi mund të bëhet me këmbë, biçikletë, automobil, tren, varkë, autobus, aeroplan, anije ose mjete të tjera, me ose pa bagazh, dhe mund të jetë një drejtim ose vajtje-ardhje. Udhëtimi mund të përfshijë edhe qëndrime relativisht të shkurtra ndërmjet lëvizjeve të njëpasnjëshme, si në rastin e turizmit.

## Historia 
Udhëtimi daton që nga antikiteti, ku grekët dhe romakët e pasur udhëtonin për argëtim në shtëpitë e tyre verore dhe vilat në qytete si Pompeji dhe Baiae. Ndërsa udhëtimet e hershme prireshin të ishin më të ngadalta, më të rrezikshme dhe të dominuara më shumë nga tregtia dhe migrimi, përparimet kulturore dhe teknologjike gjatë shumë viteve kanë bërë që udhëtimi të bëhet më i lehtë dhe më i arritshëm. Njerëzimi ka bërë një rrugë të gjatë në transport që nga koha kur Kristofor Kolombi lundroi nga Spanja drejt Botës së Re në vitin 1492,  një ekspeditë që zgjati më shumë se 10 javë për të mbërritur në destinacionin përfundimtar; deri në shekullin XXI, kur avionët mundësojnë udhëtimin nga Spanja në Shtetet e Bashkuara brenda natës.

Udhëtimi në Mesjetë sjellte vështirësi dhe sfida, megjithatë ishte i rëndësishëm për ekonominë dhe shoqërinë. Sektori i tregtisë me shumicë varej (për shembull) nga tregtarët që merreshin me karvane ose me udhëtarë detarë, tregtia me pakicë për konsumatorin përfundimtar shpesh kërkonte shërbimet e shumë shitësve endacakë që endeshin nga fshati në fshat, girovagët (murgjit endacakë) dhe fratërët endacakë sjellnin teologji dhe mbështetje baritore në zona të neglizhuara, minstrelët udhëtues bënin turne, dhe ushtritë shtriheshin larg e gjerë në kryqëzata të ndryshme dhe në luftëra të tjera të shumta. Pelegrinazhet ishin të zakonshme si në botën evropiane, ashtu edhe në atë islame dhe përfshinin rrjedha udhëtarësh si lokalisht, ashtu edhe ndërkombëtarisht.

## Llojet gjeografike 
Udhëtimi mund të jetë lokal, rajonal, kombëtar (vendas) ose ndërkombëtar. Në disa vende, udhëtimet e brendshme jo-vendase mund të kërkojnë një pasaportë të brendshme, ndërsa udhëtimet ndërkombëtare zakonisht kërkojnë një pasaportë dhe vizë. Turet janë një lloj i zakonshëm udhëtimi. Shembuj të tureve turistike janë lundrimet me anije ekspeditash, turet në grupe të vogla, dhe lundrimet në lumenj.

## Referime
Fermeri

parapamje|300x300px|Fermeri mbjell oriz në Ghat Maharashtra perendimore
**Fermeri** është një person që merret me bujqësi, duke rritur organizmat e gjallë për ushqim ose lëndë të parë. Termi zakonisht zbatohet për njerëzit që bëjnë një kombinim të rritjes së të korrave në arë, pemishte, vreshta, shpendë ose bagëti të tjera. Një fermer mund të zotërojë tokën bujqësore ose mund të punojë si punëtor në tokë të të tjerëve. Në shumicën e ekonomive të zhvilluara, një "fermer" është zakonisht një pronar ferme (pronar tokash), ndërsa punonjësit e fermës njihen si punëtorë të fermës. Megjithatë, në përkufizime të tjera më të vjetra, një fermer ishte një person që promovon ose përmirëson rritjen e bimëve, tokës ose të korrave ose rrit kafshët (si bagëti ose peshk) me punë dhe vëmendje.

Mbi 500 Milionë fermerë janë pronarë të vegjël, shumica e të cilëve janë në vendet në zhvillim dhe që mbështesin ekonomikisht pothuajse dy miliardë njerëz. Në nivel global, gratë përbëjnë më shumë se 40% të punonjësve në bujqësi. 

## Referime
Kristaq Katundi

**Kristaq Katundi** Mjeshtër shqiptar i zërit në Radio Tirana. Realizoi teknikisht emisione të tilla si: Teatri në mikrofon, Heroizmi i popullit tonë në shekuj, Fjala artistike në mikrofon, Emisionet humoristike, Radiodramatizimet për fëmijë, Teatrin e Fëmijëve në mikrofon, Radiopërrallat, Teatrin e Kukullave në mikrofon, e sa e sa realizime finalizuar falë mjeshtërisë së tij. Një mori regjistrimesh muzikore, Koncerte simfonike, Festivale kombëtare të këngës për fëmijë e të rritur, solistë e grupe të ndryshme popullore e të lehta, ansamble folklorike e muzikë filmash, janë regjistruar e transmetuar cilësisht falë profesionalizmit të operatorit Kristaq Katundi, emrin e të cilit ruan pothuaj çdo regjistrim prej vitit 1972-2014. U nda nga jeta më 1 shkurt 2021.
Psherëtimë ujëvare

**Psherëtimë ujëvare** libër me poezi nga autorja Leonora Canja Allajbeu. Botuar në Tiranë nga "Intergrafika". Viti i botimit 2021. Libri ka 234 faqe. ISBN 9789928343086
Mil Mi-8

parapamje|300x300px|Mi-8 në Muzeun Aeronautik të Beogradit.
**Mil Mi-8** (rusisht: Ми-8, emri raportues i NATO-s: Hip) është një helikopter mesatar me dy turbina, i projektuar fillimisht nga Bashkimi Sovjetik në vitet 1960 dhe i futur në Forcën Ajrore Sovjetike në vitin 1968. Tani prodhohet nga Rusia. Përveç rolit të tij më të zakonshëm si një helikopter transporti, Mi-8 përdoret gjithashtu si një post komandimi ajror, helikopter luftarak dhe platformë zbulimi.

Së bashku me Mil Mi-17 më të fuqishëm, Mi-8 është ndër helikopterët më të prodhuar në botë, i përdorur nga mbi 50 vende. Që nga viti 2015, kur kombinohen dy helikopterët janë avionët e tretë më të zakonshëm ushtarakë operacionalë në botë.

## Projektimi dhe Zhvillimi 
## Historia Operacionale 
## Variante 
## Operatorët 
## Specifikimet (Mi-8MT) 
## Shiko edhe 
Forca Ajrore

Mil Mi-17

Mil Mi-4

## Referime
Furça e Bojës

parapamje|Furçë boje
**Furça e Bojës** apo **Furçë boje** janë penela të përdorura në kaligrafinë kineze, si dhe në japoneze, koreane dhe vietnameze, të cilat të dyja kanë rrënjë në kaligrafinë kineze.

Ato përdoren gjithashtu në pikturën kineze dhe stile të tjera të pikturës me furça. Furça e bojës u shpik në Kinë rreth vitit 300 p.e.s. Së bashku me gurin e bojës, bojën dhe letrën Xuan, këto katër mjete shkrimi formojnë Katër Thesaret e Studimit.

## Referime
Beli

[parapamje|Beli i [Femra|femrës.]]
**Beli** është pjesa e barkut midis kafazit të kraharorit dhe ijeve. Tek njerëzit me trup të hollë, beli është pjesa më e ngushtë e bustit.

Vija e belit i referohet vijës horizontale ku beli është më i ngushtë, ose pamjes së përgjithshme të belit.

## Referime
Zilja

[parapamje|260x260px|Zilja e [iPhone.]]
Një **Zile** apo **Zilja** është tingulli i bërë nga një telefon për të treguar një telefonatë në ardhje. Fillimisht duke iu referuar dhe bërë nga goditjet elektromekanike të këmbanave, termi tani i referohet çdo tingulli në çdo pajisje që sinjalizon një telefonatë të re hyrëse - deri dhe duke përfshirë regjistrimet e zileve origjinale të telefonit.

Telefonat elektronikë, veçanërisht telefonat inteligjentë, prodhohen me një përzgjedhje të parangarkuar zilesh. Klientët mund të blejnë ose gjenerojnë zile me porosi për instalim në pajisje.

## Referime
Roja Kufitare

parapamje|250x250px|Roja kufitare ukrainase ruan kufirin ndërkombëtar me Bjellorusinë
**Roja Kufitare** ose **Policia Kufitare** e një vendi është një agjenci e sigurisë kombëtare që merret me sigurinë kufitare. Disa nga agjencitë kombëtare të rojes kufitare kryejnë gjithashtu detyra të rojeve bregdetare (si në Gjermani, Itali ose Ukrainë) dhe shërbime shpëtimi.

## Referime
Bakshishi

parapamje|Harta që tregon zakonet që rrethojnë restorantin duke bakshitur nëpër botë
**Bakshishi** është një shumë parash që zakonisht u jepet nga një klient punonjësve të caktuar të sektorit të shërbimeve, si p.sh. mikpritja për shërbimin që ata kanë kryer, përveç çmimit bazë të shërbimit.
parapamje|majtas|Lënia e disa ndryshimeve në tryezën e restorantit është një mënyrë për t'i dhënë një shpërblim stafit të restorantit.

Bakshishet dhe shuma e tyre janë çështje e zakoneve dhe etiketave shoqërore, dhe zakoni ndryshon midis vendeve dhe mjediseve. Në disa vende, është zakon të jepen bakshish për shërbyesit në bare dhe restorante, shoferë taksish, stilistë flokësh etj. Megjithatë, në disa vende bakshishi nuk pritet dhe mund të dekurajohet ose konsiderohet fyes. Shuma e zakonshme e një bakshishi mund të jetë një gamë specifike ose një përqindje e caktuar e faturës bazuar në cilësinë e perceptuar të shërbimit të dhënë.

Është e paligjshme të ofrohet bakshish për disa grupe punëtorësh, të tillë si punonjësit e qeverisë dhe më gjerësisht oficerët e policisë; bakshishi mund të konsiderohet si ryshfet. Një tarifë shërbimi me përqindje fikse u shtohet ndonjëherë faturave në restorante dhe objekte të ngjashme. Bakshishi mund të mos pritet kur një tarifë tarifohet në mënyrë të qartë për shërbimin.

Dhënia e një bakshishi është zakonisht e pakthyeshme, duke e dalluar atë nga mekanizmi i shpërblimit të një porosie të vendosur, e cila mund të rimbursohet. Nga pikëpamja teorike ekonomike, bakshishet mund të zgjidhin problemin kryesor-agjent dhe shumë menaxherë besojnë se këshillat ofrojnë nxitje për përpjekje më të madhe të punëtorëve. Megjithatë, studimet e praktikës në Amerikë sugjerojnë se bakshishi është shpesh diskriminues ose arbitrar: punëtorët marrin nivele të ndryshme shpërblimi bazuar në faktorë të tillë si mosha, gjinia, raca, ngjyra e flokëve dhe madje edhe madhësia e gjoksit, dhe madhësia e bakshishit rezulton të jetë vetëm pak e lidhur me cilësinë e shërbimit.

## Referime
Turkofobia

**Turkofobia**, **Antiturkizmi** apo **Ndjenja Antiturke** është armiqësi, intolerancë ose ksenofobi kundër popullit turk, kulturës turke dhe gjuhës turke.

Termi i referohet intolerancës, jo vetëm kundër turqve në të gjitha rajonet, por edhe ndaj subjekteve të Perandorisë Osmane, si dhe ndaj pasardhësve të turqve etnikë si turkmenët sirianë dhe turkmenët e Irakut. Ai zbatohet gjithashtu për grupet që u zhvilluan pjesërisht nën ndikimin e kulturës dhe traditave turke gjatë konvertimit në Islam, veçanërisht gjatë kohës së Perandorisë Osmane, si shqiptarët, boshnjakët dhe grupet e tjera më të vogla etnike përreth Ballkanit.

## Shih edhe 
* Islamofobia
* Shqiptarofobia

## Referime
Pushtimi bullgar i Shqipërisë

**Pushtimi bullgar i Shqipërisë** i referohet pushtimit të pjesëve lindore të Shqipërisë nga ushtria e Mbretërisë së Bullgarisë gjatë Luftës së Parë Botërore. Ai zgjati nga 10 dhjetori 1915, kur ushtria bullgare kaloi lumin Drin dhe hyri në Shqipëri, deri më 9 shtator. 1917, kur trupat franceze pushtuan Pogradecin nga ushtria bullgare. Pas kësaj, territori iu kthye Maqedonisë dhe Shqipëria mbeti nën pushtim.
parapamje|Advanci italian në 1916

## Prapaskenat 
Gjatë Luftës së Parë Botërore territori i Shqipërisë u copëtua nga disa vende që pushtuan pjesë të ndryshme të Shqipërisë. Mbretëria e Bullgarisë përdori ushtrinë e saj për të pushtuar pjesën lindore të Shqipërisë, ndërsa Austro-Hungaria pushtoi pjesën veriore dhe perëndimore. Pas fillimit të angazhimit të Bullgarisë në Luftën e Parë Botërore në anën e Fuqive Qendrore në vjeshtën e vitit 1915, shumë shqiptarë etnikë iu bashkuan Bullgarisë në luftën e tyre kundër Serbisë dhe iu dhanë armë. Midis tyre ishin Sali Butka, një udhëheqës gueril i Shqipërisë së jugut,

## Ngjarjet 
Më 10 dhjetor 1915, ushtria bullgare kaloi lumin Drin, hyri në Shqipëri dhe sulmoi pozicionet e ushtrisë serbe që tërhiqej. Bullgaria kishte një ide për të bindur krerët shqiptarë që të zgjidhnin princin Kiril, djalin e dytë të Ferdinandit I të Bullgarisë, për mbret të tyre. Më 18 gusht 1916 ushtria bullgare, duke u bashkuar me forcat austriake në Shqipëri në një sulm të kombinuar kundër ushtrisë italiane, zgjeroi territorin e pushtuar deri në Korçë, duke nxjerrë garnizonin grek nga ai territor.

Sali Butka, lideri gueril shqiptar i jugut, i cili ishte bashkuar me fatin e tij me ushtritë pushtuese të Austro-Hungarisë dhe Bullgarisë, dogji Moscopolen, afër Korçës, më 16 tetor 1916. Në atë kohë ushtria bullgare mbajti Pogradecin nën pushtim, së bashku me ushtrinë e Austro-Hungarisë.

Menjëherë pas kësaj, ushtria italiane përparoi, duke marrë Epirin e Veriut nga grekët dhe ushtria franceze pushtoi Korçën. Më 25 tetor 1916, u njoftua se italianët tani ishin në kontakt me krahun e majtë aleat në Maqedoni.

Në shtator 1917 gjenerali Maurice Sarrail ndërmori një aksion kundër ushtrive të Austro-Hungarisë dhe Bullgarisë në Shqipëri. Bashkë me ushtritë e Bullgarisë dhe Austro-Hungarisë ishin shqiptarët me në krye Hysejn Nikolicën, të cilët luftuan kundër francezëve. Por pa sukses: Më 9 shtator 1917, trupat franceze pushtuan Pogradecin, duke i dhënë fund pushtimit bullgar të Shqipërisë.

## Referime
Tanku kryesor i betejës

[parapamje|250x250px|Tanku kryesor luftarak [Forcat e Armatosura të Shteteve të Bashkuara të Amerikës|amerikan, M1 Abrams, trajnim në Irak.]]
**Tanku kryesor luftarak** (**MBT**), i njohur gjithashtu si një **tank luftarak** ose **tank universal**, është një tank që përmbush rolin e zjarrit të drejtpërdrejtë të mbrojtur nga forca të blinduara dhe manovrimit në shumë ushtri moderne. Zhvillimi i motorëve më të fuqishëm në epokën e Luftës së Ftohtë, sistemet më të mira të pezullimit dhe forca të blinduara të përbëra me peshë më të lehtë lejuan projektimin e një tanku që kishte fuqinë e zjarrit të një tanku super të rëndë, mbrojtjen e armaturës së një tanku të rëndë dhe lëvizshmërinë e një tanku të lehtë. Në një paketë me peshën e një tanku të mesëm. Gjatë viteve 1960 dhe 1970, MBT zëvendësoi pothuajse të gjitha llojet e tjera të tankeve, duke lënë vetëm disa role specialistësh për t'u plotësuar me modele më të lehta ose lloje të tjera të automjeteve luftarake të blinduara.

Tanket kryesore të betejës janë një komponent kyç i ushtrive moderne. MBT-të moderne veprojnë rrallë vetëm, pasi ato janë të organizuara në njësi të blinduara që përfshijnë mbështetjen e këmbësorisë, të cilët mund të shoqërojnë tanket në mjetet luftarake të këmbësorisë. Ata gjithashtu shpesh mbështeten nga avion vëzhgimi ose avion sulmues tokësor. Pesha mesatare e MBT-ve ndryshon në vende të ndryshme. Pesha mesatare e MBT-ve perëndimore është zakonisht më e madhe se ajo e MBT-ve ruse ose kineze.

## Shiko edhe 
* Tanku
* Lufta kundër-tankeve
* Artileria

## Referimet