Venetët

djathtas|parapamje|255x255px|Grupe fisesh të Adriatikut Verior dhe Gadishullit Italian në epokën e hekurit. Venetët janë në ngjyrë kafe.
**Venetët** (në latinisht gjithashtu *Heneti* ) ishte një popull indo-evropian që banonte në Italinë verilindore, në një zonë që korrespondonte me rajonin e sotëm të Venetos.  Në Itali këto fise të lashta quhen gjithashtu si *Paleoveneti* për t'i dalluar ata nga banorët e ditëve tona në rajonin e Venetos, të quajtur *Veneti* në Italisht. 

## Etnonimi 
Sipas Julius Pokorný, *etnonimi Venetī* (njëjës ** Venetos* ) rrjedh nga rrënja Proto Indo-Evropiane ** wen-* 'të përpiqesh, të *urosh*, të duash'. Siç tregohet nga materiali krahasues, gjuhët gjermanike kishin dy terma me origjinë të ndryshme: gjermanishtja e vjetër e lartë *Winida* 'Wende' tregon për shprehjen pre-gjermanike ** Wenétos*, ndërsa Lat. -Germ. *Venedi* (siç dëshmohet në shkrimet e Tacitit) dhe anglishtja e vjetër *Winedas* 'Wends' flasin për fiset para-gjermane *Wenetós*. Me këtë shprehjen e fundit, sipas Tacitit, ishin të njohur edhe Venetët e Adriatikut, e që ishin të lidhur me Vistula Veneti (Sllavët). Fjalët e lidhura etimologjikisht përfshijnë latinishten *venus, -eris* 'dashuri, pasion, hir'; Sanskrit *vanas-* 'epsh, gjallëri', *vani-* 'dëshirë, dashje'; *fine* në Irlandishtën e Vjetër (<proto-keltike ** venjā* ) 'lidhje farefisnore, farefis, aleancë, fis, familje'; *vinr* në Nordishten e Vjetër, *wini* në *Saksonishten e* Vjetër, Gjermanishten e Vjetër, *wine* (mik) në Frizishtën e Vjetër, Anglishten e Vjetër. 

## Fiset  
Disa fise për të cilat fillimisht mendohej se ishin fise antike ilire studimet e mëvonshme treguan se ishin në të vërtetë të lidhura me Venetët ose ishin fise Ilire- Venete. Fiset më të njohura Venete dhe iliro-venete janë: Histrët, Karnët, Katarët, Katalët, Liburnët, Sekusët dhe Venetulanët.

## Shih edhe 
* Veneto 
* Venediku 
* Arbëria Venedikase 
* Popujt e lashtë të Italisë 
* Lista e fiseve antike ilire 

## Literatura 
* 
* Polybius - ii.17.4-6, 18.1-3; ii.23.1-3; ii.24.7-8
* Xenophon - Anabasis (Xenophon), (known as Anabasis III in the Loeb Classical Library edition), I.viii.5; V.ii.22, iv.13, v.12, 22, vi.3, 6; VI.i.1, 6, 11, 13, 14, 15.  ISBN&nbsp;0-674-99101-X
* Bader, Françoise. Le nom des Vénètes et leur expansion. In: Autour de Michel Lejeune. Actes des journées d'études organisées à l'Université Lumière Lyon 2 – Maison de l'Orient et de la Méditerranée, 2-3 février 2006. Lyon : Maison de l'Orient et de la Méditerranée Jean Pouilloux, 2009. pp.&nbsp;31–77. (Collection de la Maison de l'Orient méditerranéen ancien. Série philologique, 43) [www.persee.fr/doc/mom_0184-1785_2009_act_43_1_2653]
* Lejeune, Michel. "Vénètes de Pannonie". In: ''Comptes rendus des séances de l'Académie des Inscriptions et Belles-Lettres'', 134ᵉ année, N. 3, 1990. pp.&nbsp;629–653. [DOI: https://doi.org/10.3406/crai.1990.14885]; [www.persee.fr/doc/crai_0065-0536_1990_num_134_3_14885]
* Loicq, Jean. Sur les peuples de nom «vénète» ou assimilé dans l’Occident européen. In: Etudes Celtiques, vol. 35, 2003. pp.&nbsp;133–165. [DOI: https://doi.org/10.3406/ecelt.2003.2153] [www.persee.fr/doc/ecelt_0373-1928_2003_num_35_1_2153]

## Referime