Metodat e mësimdhënies

**Metodat e mësimdhënies** janë një grup metodash dhe strategjish të përdorura nga mësuesit për të mundësuar të nxënit dhe mësimin e nxënësve. Këto metoda dhe strategji përcaktohen pjesërisht nga lënda që do të mësohet dhe pjesërisht nga natyra e nxënësit. Që një metodë e caktuar mësimdhënieje të jetë e përshtatshme dhe efikase, ajo duhet të marrë parasysh nxënësin, natyrën e lëndës dhe llojin e mësimit që supozohet të shtjelloj. 

Qasjet për mësimdhënien mund të klasifikohen gjerësisht në qasje me mësuesin në qendër dhe qasje me nxënësin ose studentin po në qendër të mësimdhënies. Në një qasje të të nxënit me në qendër mësuesin (autoritar), mësuesit janë figura kryesore e autoritetit në këtë model. Nxënësit dhe studentët shihen si "enë boshe" roli kryesor i të cilave është të marrin informacion në mënyrë pasive (nëpërmjet leksioneve dhe udhëzimeve të drejtpërdrejta) me një qëllim përfundimtar testimin dhe vlerësimin. Është roli parësor i mësuesve që t'ua përcjellin njohuritë dhe informacionin nxënësve të tyre. Në këtë model, mësimdhënia dhe vlerësimi shihen si dy entitete të veçanta. Të nxënit e nxënësve matet përmes testeve dhe vlerësimeve me pikë objektive.  Ndërkaq. mësimi me në qendër nxënësin, mësuesit nuk janë figura e vetme e autoritetit në këtë model, mësuesit dhe nxënësit/studentët luajnë një rol po aq aktiv në procesin e të mësuarit.  Roli parësor i mësuesit është të trajnojë dhe lehtësojë mësimin e nxënësve dhe të kuptuarit e përgjithshëm të materialit. Të nxënit e tyre matet nëpërmjet formave formale dhe joformale të vlerësimit, duke përfshirë projektet në grup, portofolet e nxënësve ose studentëve dhe pjesëmarrjen në klasë. Mësimdhënia dhe vlerësimi janë të ndërlidhura; mësimi i nxënësve matet vazhdimisht gjatë mësimit të mësuesit.  është procesi i mësimdhënies përmes shembujve ose eksperimenteve .  Korniza përzien strategjitë mësimore të *dhënies së informacionit* dhe *shfaqjes se si* .  Kjo çon në aktivizimin e disa shqisave të nxënësve, duke krijuar më shumë mundësi për të mësuar.  Qasja është gjithashtu e dobishme nga ana e mësuesit, sepse është e adaptueshme si për mësimdhënien në grup ashtu edhe për atë individual.  Ndërsa mësimdhënia demonstruese, megjithatë, mund të jetë efektive në mësimdhënien e matematikës, shkencës dhe artit, ajo mund të rezultojë e paefektshme në një mjedis klase që kërkon përshtatjen e nevojave individuale të nxënësve. 

Diskutimet bashkëpunuese mund të marrin forma të ndryshme, si p.sh. diskutimet me tas peshku . Është e rëndësishme që mësuesit t'u japin nxënësve udhëzime se si të bashkëpunojnë. Kjo përfshin mësimin e rregullave të bisedës, të tilla si dëgjimi, dhe si të përdorin argumentimin kundrejt debatit.  Pas njëfarë përgatitjeje dhe me role të përcaktuara qartë, një diskutim mund të përbëjë pjesën më të madhe të mësimit, ku mësuesi jep vetëm komente të shkurtra në fund ose në mësimin vijues.

Disa shembuj të këshillave dhe strategjive të të mësuarit në bashkëpunim për mësuesit janë; për të ndërtuar besim, për të krijuar ndërveprime në grup, mban parasysh kritikët, përfshin lloje të ndryshme të të mësuarit, përdor probleme të botës reale, merr parasysh vlerësimin, krijon një para-test dhe pas-test, përdor strategji të ndryshme, ndihmon studentët të përdorin kërkimin dhe përdorimin teknologji për të mësuar më lehtë.

#### Diskutim në klasë 
Lloji më i zakonshëm i metodës bashkëpunuese të mësimdhënies në klasë është diskutimi në klasë. Është gjithashtu një mënyrë demokratike e trajtimit të një klase, ku secilit student i jepet mundësi e barabartë për të bashkëvepruar dhe për të shprehur pikëpamjet e tyre. Një diskutim që zhvillohet në një klasë mund të lehtësohet ose nga një mësues ose nga një student. Një diskutim mund të pasojë gjithashtu një prezantim ose demonstrim. Diskutimet në klasë mund të përmirësojnë të kuptuarit e studentëve, të shtojnë kontekst në përmbajtjen akademike, të zgjerojnë këndvështrimet e studentëve, të nxjerrin në pah pikëpamjet e kundërta, të përforcojnë njohuritë, të krijojnë besim dhe të mbështesin komunitetin në mësim. Mundësitë për diskutim kuptimplotë dhe të përfshirë në klasë mund të ndryshojnë shumë, në varësi të lëndës dhe formatit të kursit. Megjithatë, motivimet për mbajtjen e diskutimeve të planifikuara në klasë mbeten të qëndrueshme.  Një diskutim efektiv në klasë mund të arrihet duke hetuar më shumë pyetje mes studentëve, duke perifrazuar informacionin e marrë, duke përdorur pyetje për të zhvilluar të menduarit kritik me pyetje si "A mund ta bëjmë këtë një hap më tej?"; "Cilat zgjidhje mendoni se mund ta zgjidhin këtë problem?" "Si lidhet kjo me atë që kemi mësuar..?;" “Cilat janë dallimet mes... ?;" "Si lidhet kjo me përvojën tuaj?" "Çfarë mendoni se shkakton .... ?;" "Cilat janë implikimet e .... ?" 

Është e qartë nga "ndikimi i strategjive të mësimdhënies në strategjitë e të nxënit në arsimin e lartë të vitit të parë nuk mund të anashkalohet dhe as të interpretohet, për shkak të rëndësisë së personalitetit të studentëve dhe motivimit akademik, të cilat gjithashtu shpjegojnë pjesërisht pse studentët mësojnë në mënyrën se si ata mësojnë"  se Donche pajtohet me pikat e mëparshme të parashtruara në titujt e mësipërm, por ai gjithashtu beson se personalitetet e nxënësve kontribuojnë në stilin e tyre të të mësuarit. Mënyra se si një student interpreton dhe ekzekuton udhëzimet e dhëna nga një mësues i lejon ata të mësojnë në një mënyrë më efektive dhe personale. Ky udhëzim ndërveprues është krijuar që studentët të ndajnë mendimet e tyre për një gamë të gjerë temash. 

Diskutimet në klasë janë provuar gjithashtu të jenë një metodë efektive për parandalimin dhe ndërhyrjen e bullizmit kur mësuesit diskutojnë çështjen e bullizmit dhe pasojat e tij negative me të gjithë klasën. Këto diskutime kanë treguar se rrisin numrin e studentëve që do të ndihmonin studentët e tjerë kur ata viktimizohen. 

#### Përfundimi 
Përfundimi ose "debriefing" i referohet seancave bisedore që rrotullohen rreth ndarjes dhe ekzaminimit të informacionit pasi të ketë ndodhur një ngjarje specifike. Në varësi të situatës, informimi mund të shërbejë për qëllime të ndryshme.  Ai merr parasysh përvojat dhe lehtëson reflektimin dhe reagimin. Debriefing mund të përfshijë reagime për studentët ose midis studentëve, por ky nuk është qëllimi. Synimi është që të lejohen studentët të "shkrihen" dhe të gjykojnë përvojën dhe përparimin e tyre drejt ndryshimit ose transformimit. Synimi është t'i ndihmojmë ata të pajtohen me përvojën e tyre. Ky proces përfshin një njohje të ciklit që studentët mund të duhet të udhëhiqen për ta përmbledhur plotësisht. Mësuesit nuk duhet të jenë tepër kritikë ndaj rikthimeve në sjellje. Pasi përvoja të jetë integruar plotësisht, studentët do të dalin nga ky cikël dhe do të vazhdojnë me ciklin tjetër. 

Debriefing është një ushtrim i përditshëm në shumicën e profesioneve. Mund të jetë në psikologji, kujdes shëndetësor, politikë ose biznes. Kjo është pranuar edhe si një domosdoshmëri e përditshme.

#### Kërkim i veprimit në klasë 
Kërkimi i veprimit në klasë është një metodë për të gjetur se çfarë funksionon më mirë në klasën tuaj, në mënyrë që të përmirësoni të nxënit e studentëve. Ne dimë shumë për mësimdhënien e mirë në përgjithësi (p.sh. McKeachie, 1999; Chickering dhe Gamson, 1987; Weimer, 1996), por çdo situatë mësimore është unike për sa i përket përmbajtjes, nivelit, aftësive të nxënësve dhe stileve të të mësuarit, aftësive të mësuesit dhe stilet e mësimdhënies dhe shumë faktorë të tjerë. Për të maksimizuar mësimin e studentëve, një mësues duhet të gjejë se çfarë funksionon më mirë në një situatë të caktuar.  Çdo metodë, model dhe familje e mësimdhënies dhe kërkimit është thelbësore për praktikën e studimeve teknologjike. Mësuesit kanë pikat e tyre të forta dhe të dobëta dhe adoptojnë modele të veçanta për të plotësuar pikat e forta dhe për të kundërshtuar dobësitë. Këtu mësuesi është i vetëdijshëm për llojin e njohurive që do të ndërtohen. Në raste të tjera, mësuesit i pajisin studentët e tyre me një metodë kërkimi për t'i sfiduar ata të ndërtojnë kuptime dhe njohuri të reja. Në shkolla, metodat e kërkimit janë thjeshtuar, duke i lejuar nxënësit të kenë qasje në metodat në nivelet e tyre. 

## Evoluimi i metodave të mësimdhënies 
### Arsimi antik 
Rreth vitit 3000 para Krishtit, me ardhjen e shkrimit, arsimi u bë më i ndërgjegjshëm ose më vetë-reflektues, me profesione të specializuara si shkruesi dhe astronomi që kërkonin aftësi dhe njohuri të veçanta. Filozofia në Greqinë e lashtë çoi në çështjet e metodës arsimore që hynë në diskursin kombëtar.

Në veprën e tij letrare *Republika*, Platoni përshkroi një sistem udhëzimi që ai mendonte se do të çonte në një shtet ideal. Në dialogët e tij, Platoni përshkroi metodën Sokratike, një formë kërkimi dhe debati që synon të stimulojë të menduarit kritik dhe të ndriçojë idetë.

Që atëherë ka qenë qëllimi i shumë edukatorëve, si edukatori romak Quintilian, të gjejnë mënyra specifike, interesante për t'i inkurajuar studentët të përdorin inteligjencën e tyre dhe t'i ndihmojnë ata të mësojnë.

### Arsimi mesjetar 
Komenski, në Bohemi, donte që të gjithë fëmijët të mësonin. Në librin e tij *Bota në figura*, ai krijoi një libër shkollor të ilustruar me gjërat me të cilat fëmijët do të njiheshin në jetën e përditshme dhe e përdori atë për t'u mësuar fëmijëve. Rabelais përshkroi se si studenti Gargantua mësoi për botën dhe çfarë ka në të.

Shumë më vonë, Jean-Jacques Rousseau në librin e tij *Emile*, prezantoi metodologjinë për t'u mësuar fëmijëve elementet e shkencës dhe lëndë të tjera. Gjatë luftës së Napoleonit, metodologjia e mësimdhënies së Johann Heinrich Pestalozzi të Zvicrës u mundësoi fëmijëve refugjatë, të një klase që besohet se nuk mund të mësohet. , për të mësuar. Ai e përshkroi këtë në rrëfimin e tij të një eksperimenti arsimor në Stanz.

### Shekulli i 19 
Sistemi arsimor prusian ishte një sistem i arsimit të detyrueshëm që daton në fillim të shekullit të 19-të. Pjesë të sistemit arsimor prusian kanë shërbyer si modele për sistemet arsimore në një numër vendesh të tjera, duke përfshirë Japoninë dhe Shtetet e Bashkuara . Modeli prusian kërkonte që aftësitë e menaxhimit të klasës të përfshiheshin në procesin e mësimdhënies. 

Universiteti i Oksfordit dhe Universiteti i Kembrixhit në Angli zhvilluan metodën e tyre të veçantë të mësimdhënies, sistemin tutorial, në shekullin e 19-të.  Kjo përfshin grupe shumë të vogla, nga një deri në tre studentë, që takohen rregullisht me tutorë (fillimisht kolegë, dhe tani edhe studentë të doktoraturës dhe pas-doktorë ) për të diskutuar dhe debatuar për punën e përgatitur paraprakisht (ose ese ose probleme).   Kjo është metoda qendrore e mësimdhënies së këtyre universiteteve në lëndët e artit dhe shkencës,  dhe është krahasuar me metodën Sokratike .  

### Shekulli 20 
Metodat më të reja të mësimdhënies mund të përfshijnë televizion, radio, internet, multimedia dhe pajisje të tjera moderne. Disa pedagogë dhe edukatorë besojnë se përdorimi i teknologjisë, ndërkohë që lehtëson mësimin në një farë mase, nuk është një zëvendësim i metodave arsimore që nxisin të menduarit kritik dhe dëshirën për të mësuar. Të mësuarit me kërkim është një tjetër metodë moderne e mësimdhënies. Një metodë popullore e mësimdhënies që përdoret nga shumë mësues janë aktivitetet praktike. Aktivitetet praktike janë aktivitete që kërkojnë lëvizje, të folur dhe dëgjim.

## Shih edhe 
* Metodika
* Didaktika
* Mësimdhënia
* Plani i mësimit
* Programi mësimor
* Materialet mësimore

## Literatura 
* Achinstein P 2010. Evidence, Explanation, and Realism: Essays in Philosophy of Science. London: Oxford University Press. Asbaugh AF 1988. Plato's Theory of Explanation: A Study of the Cosmological Account in the Timaeus. USA: State University of New York Press. Behr AL 1988. Exploring the lecture method: An empirical study. Studies in Higher Education, 13(2): 189–200.
* Asbaugh AF 1988. Plato's Theory of Explanation: A Study of the Cosmological Account in the Timaeus. USA: State University of New York Press.
* Behr AL 1988. Exploring the lecture method: An empirical study. Studies in Higher Education, 13(2): 189–200.
* Brown GA, Daines JM 1981. Can explaining be learnt? Some lecturers' views. Higher Education, 10(5): 573–580.
* Brown G.A, Armstrong S 1984. Explaining and explanations. In: EC Wragg (Ed.): Classroom Teaching Skills. New York: Nichols Publishing Company, pp.&nbsp;121–148
* Highet, Gilbert. *The Art of Teaching*, 1989, Vintage Books, .
* Jarvie IC 1991. Explaining Explanation. David-Hillel Ruben New York.
* Martin RJ 1970. Explaining, Understanding and Teaching. New York, McGraw- Hill
* Monroe, Paul. *A Text-Book in the History of Education,* Macmillan, 1915, OL1540509W.
* B. S. Manoj, Multi-Track Modular Teaching: An Advanced Teaching-Learning Method, Amazon, , June 2019.

## Referime