Efekti i Brukselit

në Bruksel, selia e Komisionit Evropian.]]
**Efekti i Brukselit** është procesi i globalizimit të njëanshëm rregullator i shkaktuar nga Bashkimi Evropian *de facto* (por jo domosdoshmërisht *de jure*) duke eksternalizuar ligjet e tij jashtë kufijve të tij përmes mekanizmave të tregut. Përmes efektit të Brukselit, subjektet e rregulluara, veçanërisht korporatat, përfundojnë në përputhje me ligjet e BE-së edhe jashtë BE-së për një sërë arsyesh.

## Etimologji 
Termi efekti i Brukselit u krijua në 2012 nga Profesor Anu Bradford i Shkollës Juridike të Kolumbisë dhe u emërua sipas efektit të ngjashëm të Kalifornisë që mund të shihet brenda Shteteve të Bashkuara.

## Shkaku 
Kombinimi i madhësisë së tregut, rëndësisë së tregut, standardeve relativisht të rrepta dhe kapacitetit rregullator të Bashkimit Evropian mund të ketë efektin që firmat që tregtojnë ndërkombëtarisht të konstatojnë se nuk është praktikisht ekonomikisht, ligjërisht apo teknikisht të ruajnë standarde më të ulëta në tregjet jashtë BE-së. Kompanitë jashtë BE-së që eksportojnë globalisht mund të kuptojnë se është e dobishme të miratohen standardet e vendosura në Bruksel në mënyrë uniforme gjatë gjithë biznesit të tyre.

## Efekti 
Efekti i Kalifornisë dhe efekti i Brukselit janë një formë e "garës për në majë", ku standardi më i rreptë ka një apel për kompanitë që operojnë në mjedise të shumta rregullatore, pasi e bën më të lehtë prodhimin dhe eksportet globale. Efektet janë të kundërta të efektit Delaware, një garë deri në fund ku juridiksionet mund të zgjedhin qëllimisht të ulin kërkesat e tyre rregullatore në një përpjekje për të tërhequr bizneset që kërkojnë standardet më pak të rrepta.

Studiuesit deri më tani nuk mund të verifikonin në mënyrë empirike kufijtë e Efektit të Brukselit në të drejtën ndërkombëtare, veçanërisht ligjin e Organizatës Botërore të Tregtisë (OBT). Për më tepër, që të ndodhë efekti i Brukselit, u tregua se jo të gjitha parakushtet e identifikuara nga Bradford duhet të ndodhin në mënyrë kumulative. Hulumtimet kanë treguar se fuqia rregullatore e BE-së ndryshon në mënyrë thelbësore në varësi të kontekstit të rregullores së përfshirë.

## Shembuj 
### Antitrust 
Blerja e propozuar prej 42 miliardë dollarësh e tetorit 2000 e Honeywell me bazë në SHBA nga General Electric me bazë në SHBA u bllokua nga autoritetet antitrust të BE-së me arsyetimin e rrezikimit të një monopoli horizontal në motorët e avionëve. Bashkimi nuk mund të vazhdonte sepse, pavarësisht se Departamenti Amerikan i Drejtësisë kishte miratuar tashmë bashkimin midis këtyre dy subjekteve me bazë në SHBA, nuk ishte ligjërisht e mundur të lihej blerja të vazhdonte në një treg të rëndësishëm, por jo në një tjetër.

### Kimikatet 
Dow Chemical me bazë në SHBA njoftoi në 2006 se do të pajtohej me rregulloren e BE-së për Regjistrimin, Vlerësimin, Autorizimin dhe Kufizimin e Kimikateve (REACH) për prodhimin dhe përdorimin e substancave kimike në të gjithë funksionimin e saj global.

### Emetimet e aeroplanit 
Në vitin 2012, BE-ja përfshiu aviacionin në skemën e saj ekzistuese të tregtisë së emetimeve. Kjo do të thotë që çdo kompani ajrore, pavarësisht nga vendi i origjinës, duhet të blejë leje emetimi për çdo fluturim brenda Zonës Ekonomike Evropiane. Kostoja e respektimit të rregullores së BE-së për emetimet e aviacionit ushtron presion mbi prodhuesit që të projektojnë aeroplanë me efikasitet të përmirësuar dhe emetime të reduktuara. Duke qenë se linjat ajrore të mëdha nuk do të blejnë aeroplanë posaçërisht për të fluturuar jashtë EEA, standardet më të rrepta të aviacionit të BE-së kanë një ndikim në flotën globale të avionëve, pavarësisht nga juridiksioni i linjës ajrore.

### Mbrojtja e të dhënave dhe privatësia 
Me prezantimin e Direktivës për Mbrojtjen e të Dhënave në 1995, BE-ja kishte zgjedhur një qasje strikte nga lart-poshtë për privatësinë e të dhënave. Pasardhësi i saj, Rregullorja e Përgjithshme e BE-së për Mbrojtjen e të Dhënave (GDPR), u miratua më 14 prill 2016 dhe pati një efekt global. Në vitin 2017, gjatë negociatave për një marrëveshje të re tregtare Japoni-BE, Japonia krijoi një agjenci të pavarur për të trajtuar ankesat për privatësinë në përputhje me rregulloren e re të privatësisë së BE-së.

Facebook njoftoi në prill 2018 se do të zbatonte pjesë të GDPR globalisht. Sonos njoftoi në prill 2018 se do të zbatonte GDPR globalisht, dhe Microsoft njoftoi në maj 2018 se do të zbatonte pajtueshmërinë me GDPR për të gjithë klientët e saj në mbarë botën.

### Shfrytëzimi i burimeve natyrore 
Efekti i Brukselit mund të vërehet në dy korniza rregullatore që rregullojnë shfrytëzimin e burimeve natyrore, Rregulloren e Mineraleve të Konfliktit dhe Rregullat e Raportimit Vend pas Vendi për pagesat ndaj qeverive.

### Elektronikë konsumatore 
Në tetor 2022, Parlamenti Evropian miratoi një direktivë e cila kërkonte që shumë pajisje elektronike të konsumit – veçanërisht telefonat celularë – të miratonin USB-C si një karikues universal deri në vitin 2024. Kjo u pa si e zbatueshme veçanërisht për Apple dhe gamën e produkteve të saj iPhone, të cilat, deri në më pas, refuzoi standardizimin. Pritshmëria ishte që, për shkak të tregut të madh të BE-së, rregullorja specifike e BE-së do të sillte megjithatë një ndryshim në mënyrën se si produktet prodhoheshin për shitje në vende të tjera (për të siguruar një produkt të vetëm global) dhe se juridiksionet e tjera do të miratonin legjislacionin ekuivalent.

## Shiko edhe 
* Direktiva për pajisjet e radios (2022)

## Referime