open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aeroporti i Ulqinit

**Aeroporti i Ulqinit** ( malazeze : *Aerodrom Ulcinj*) ishte një aeroport që ndodhej në Shtojin e Poshtëm, në Komunën e Ulqinit, Mali i Zi.

## Historia 
Aeroporti i Ulqinit ishte aeroport me një pistë, gjatësia e së cilës është 1000 metra. Ky aeroport ndodhet në një lartësi prej 4 metrash mbi nivelin e detit. Në vitet 1940, fluturimi i Aeroput Beograd - Podgoricë u zhvendos në qytetin bregdetar të Barit.

## Shih edhe 
* Ulqini
* Komuna e Ulqinit
* Stacioni i autobusave në Ulqin

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* Airports-Worldwide. Retrieved 29 July 2013 
* Airport and Aircraft information. Retrieved 29 July 2013
Fatkeqësia natyrore

[parapamje|Humbje ekonomike proporcionale shumë-rrezikshme globale nga fatkeqësitë natyrore si [Cikloni|ciklonet, thatësirat, tërmetet, përmbytjet, rrëshqitjet e dheut dhe vullkanet.]]
Një **fatkeqësi natyrore** është "ndikimi negativ pas një ndodhie aktuale të rrezikut natyror në rast se dëmton ndjeshëm një komunitet". Një fatkeqësi natyrore mund të shkaktojë humbje jete ose dëmtim të pronës, dhe zakonisht lë disa dëme ekonomike pas saj. Ashpërsia e dëmit varet nga qëndrueshmëria e popullsisë së prekur dhe nga infrastruktura në dispozicion. Shembuj të rreziqeve natyrore përfshijnë: orteku, përmbytjet bregdetare, vala e ftohtë, thatësira, tërmeti, breshri, vala e nxehtësisë, uragani (ciklon tropikal), stuhia e akullit, rrëshqitja e dheut, vetëtima, përmbytjet e lumenjve, era e fortë, tornado, tajfuni, cunami, aktiviteti vullkanik, zjarr i egër, moti dimëror.

Në kohët moderne, ndarja midis fatkeqësive natyrore, të shkaktuara nga njeriu dhe fatkeqësive të përshpejtuara nga njeriu është mjaft e vështirë për t'u nxjerrë. Zgjedhjet dhe aktivitetet njerëzore si arkitektura, zjarri, menaxhimi i burimeve dhe ndryshimet klimatike mund të luajnë një rol në shkaktimin e "fatkeqësive natyrore". Në fakt, termi "fatkeqësi natyrore" është quajtur një emërtim i gabuar tashmë në vitin 1976. Një fatkeqësi është rezultat i një rreziku natyror ose të shkaktuar nga njeriu që ndikon në një komunitet të cenueshëm. Është kombinimi i rrezikut së bashku me ekspozimin e një shoqërie të cenueshme që rezulton në një fatkeqësi.

Fatkeqësitë natyrore mund të përkeqësohen nga normat e papërshtatshme të ndërtimit, margjinalizimi i njerëzve, pabarazitë, mbishfrytëzimi i burimeve, shtrirja ekstreme urbane dhe ndryshimet klimatike. Rritja e shpejtë e popullsisë së botës dhe rritja e përqendrimit të saj shpesh në mjedise të rrezikshme ka përshkallëzuar si frekuencën ashtu edhe ashpërsinë e fatkeqësive. Klimat ekstreme (të tilla si ato në tropikët) dhe format e paqëndrueshme të tokës, së bashku me shpyllëzimin, përhapjen e paplanifikuar të rritjes dhe ndërtimet jo të projektuara krijojnë ndërfaqe më të cenueshme të zonave të populluara me hapësira natyrore të prirura nga fatkeqësitë. Vendet në zhvillim që vuajnë nga fatkeqësitë natyrore kronike, shpesh kanë sisteme komunikimi joefektive të kombinuara me mbështetje të pamjaftueshme për parandalimin dhe menaxhimin e fatkeqësive.

Një ngjarje e pafavorshme nuk do të rritet në nivelin e një fatkeqësie nëse ndodh në një zonë pa një popullsi të cenueshme. Sapo një popullatë e cenueshme të ketë përjetuar një fatkeqësi, komunitetit mund t'i duhen shumë vite për t'u riparuar dhe kjo periudhë riparimi mund të çojë në cenueshmëri të mëtejshme. Pasojat katastrofike të fatkeqësive natyrore ndikojnë gjithashtu në shëndetin mendor të komuniteteve të prekura, duke çuar shpesh në simptoma post-traumatike. Këto përvoja të rritura emocionale mund të mbështeten përmes përpunimit kolektiv, duke çuar në elasticitet dhe rritje të angazhimit të komunitetit.

## Shiko edhe 
* Fatkeqësia
* Tornado
* Cunami
* Zjarri i egër

## Referimet
Lava

, Shtetet e Bashkuara.]]
**Lava** është shkëmb i shkrirë ose pjesërisht i shkrirë (magma) që është dëbuar nga brendësia e një planeti tokësor (si Toka) ose një hënë në sipërfaqen e tij. Lava mund të shpërthejë në një vullkan ose përmes një frakture në kore, në tokë ose nën ujë, zakonisht në temperatura nga 800 deri në 1.200 ° C. Shkëmbi vullkanik që rezulton nga ftohja e mëvonshme quhet gjithashtu lavë.

Një rrjedhje llave është një derdhje e llavës gjatë një shpërthimi efuziv. (Një shpërthim shpërthyes, në të kundërt, prodhon një përzierje të hirit vullkanik dhe fragmenteve të tjera të quajtura tefra, jo rrjedhat e lavës.) Viskoziteti i shumicës së llavës është afërsisht ai i ketchup-it, afërsisht 10,000 deri në 100,000 herë më shumë se uji. Megjithatë, llava mund të rrjedhë në distanca të mëdha përpara se ftohja të shkaktojë ngurtësimin e saj, sepse llava e ekspozuar ndaj ajrit shpejt zhvillon një kore të fortë që izolon llavën e lëngshme të mbetur, duke e ndihmuar atë të mbahet e nxehtë dhe e padukshme sa të vazhdojë të rrjedhë.

Fjala lavë vjen nga italishtja dhe ndoshta rrjedh nga fjala latine labes, që do të thotë rënie ose rrëshqitje. Një përdorim i hershëm i fjalës në lidhje me nxjerrjen e magmës nga poshtë sipërfaqes gjendet në një përshkrim të shkurtër të shpërthimit të Vezuvit të vitit 1737, shkruar nga Francesco Serao, i cili përshkroi "një rrjedhë llave të zjarrtë" si një analogji me rrjedhën e ujë dhe baltë në krahët e vullkanit (a lahar) pas shiut të dendur.

## Shiko edhe 
## Referimet
Shpimi super i thellë në Kola

[parapamje|286x286px|Shpimi në Kola, përkujtuar në një pullë të [Bashkimi Sovjetik|BRSS të vitit 1987.]]
**Shpimi super i thellë në Kola** (rusisht: ''Kol'skaya sverkhglubokaya skvazhina'') **SG-3**, është rezultat i një projekti shpimi shkencor të Bashkimit Sovjetik në rrethin Pechengsky, afër kufirit rus me Norvegjinë, në gadishullin Kola. Projekti u përpoq të shponte sa më thellë që të ishte e mundur në koren e Tokës.

Shpimi filloi më 24 maj 1970 duke përdorur Uralmash-4E, dhe më vonë pajisjen e shpimit të serisë Uralmash-15000, dhe u bë vrima më e thellë e krijuar nga njeriu në histori në 1979. Vrimat me diametër 23 centimetra u shpuan duke u degëzuar nga një vrimë qendrore. Më e thella arriti në 12,262 metra në 1989, vrima më e thellë e krijuar nga njeriu në Tokë, dhe mbetet e tillë që nga viti 2023.

Për sa i përket thellësisë së vërtetë vertikale, ajo mbetet pusi më i thellë në botë. Për dy dekada, ajo ishte gjithashtu pusi më i gjatë në botë për sa i përket thellësisë së matur përgjatë shpimit të pusit (domethënë gjatësia e pusit) derisa u tejkalua në vitin 2008 nga pusi i naftës Al Shaheen i gjatë 12,289 metra në Katar.

## Shiko edhe 
## Referimet
Shpuesi

me kabllo.]]
Një **makinë shpimi** është një mjet që përdoret për të bërë vrima të rrumbullakëta ose për të lëvizur lidhësit. Ajo është e pajisur me një grimcë, ose një trap ose një karikator. Llojet e përdorura me dorë po zvogëlohen në mënyrë dramatike në popullaritet dhe ato me bateri pa tel po shtohen për shkak të rritjes së efikasitetit dhe lehtësisë së përdorimit.

Makina përdoret zakonisht në përpunimin e drurit, përpunimit të metaleve, ndërtimit, fabrikimit të veglave të makinerive, ndërtimeve dhe projekteve të shërbimeve. Versionet e dizajnuara posaçërisht janë bërë për aplikacione në miniaturë.

## Shiko edhe 
* Koka e shpuesit

## Burime
Fort Knox

[parapamje|Vendndodhja e Fort Knox në [Kentaki.]]
**Fort Knox** është një instalim i Ushtrisë së Shteteve të Bashkuara në Kentaki, në jug të Louisville dhe në veri të Elizabethtown. Ai është ngjitur me depozitën e shufrave të Shteteve të Bashkuara, i cili përdoret për të strehuar një pjesë të madhe të rezervave zyrtare të arit të Shteteve të Bashkuara dhe me të cilin shpesh ngatërrohet. Baza 440 km2 mbulon pjesë të qarqeve Bullitt, Hardin dhe Meade. Aktualisht mban Qendrën e Ekselencës së Burimeve Njerëzore të Ushtrisë, duke përfshirë Komandën e Burimeve Njerëzore të Ushtrisë. Është emëruar për nder të Henry Knox, Shefi i Artilerisë në Luftën Revolucionare Amerikane dhe Sekretari i parë i Luftës i Shteteve të Bashkuara.

Për 60 vjet, Fort Knox ishte shtëpia e Qendrës së Armaturës së Ushtrisë së SHBA dhe Shkollës së Armëve të Ushtrisë së SHBA-së dhe u përdor si nga Ushtria ashtu edhe nga Trupat Detare për të trajnuar ekuipazhet në tanket amerikane të asaj kohe; i fundit ishte tanku kryesor i betejës M1 Abrams. Historia e kalorësisë dhe forcave të blinduara të ushtrisë amerikane, dhe e karrierës së gjeneralit George S. Patton, shfaqet në Muzeun e Gjeneralit George Patton në terrenin e Fort Knox.

Në vitin 2011, Shkolla e Armëve të Ushtrisë Amerikane u zhvendos në Fort Benning, Gjeorgji, ku ndodhet edhe Shkolla e Këmbësorisë. Në vitin 2014, Komanda e Kadetëve të Ushtrisë Amerikane u zhvendos në Fort Knox dhe i gjithë trajnimi veror për kadetët ROTC tani zhvillohet atje.

Më 16 tetor 2020, V Corps u riaktivizua në Fort Knox, pak më shumë se shtatë vjet pasi ngjyrat u vendosën për herë të fundit në Wiesbaden, Gjermani në korrik 2013.

## Shiko edhe 
## Referimet
Restoranti

[parapamje|Restorant Bazilika në bregun e Kellosaarenranta natën në Ruoholahti, Helsinki, [Finlanda|Finlandë.]]
Një **restorant** është një biznes që përgatit dhe shërben ushqim dhe pije për klientët. Ushqimi në përgjithësi shërbehet dhe hahet në ambiente, por shumë restorante ofrojnë gjithashtu shërbime për marrjen dhe dërgimin e ushqimit. Restorantet ndryshojnë shumë në pamje dhe oferta, duke përfshirë një shumëllojshmëri të gjerë kuzhinash dhe modelesh shërbimesh, duke filluar nga restorantet dhe kafeteritë e lira të ushqimit të shpejtë deri te restorantet familjare me çmim të mesëm, te objektet luksoze me çmime të larta.

## Shiko edhe 
## Referimet
Skara (gatim)

po piqet në skarë në restorant.]]
**Skara** (anglisht: **Barbecue**) është një term i përdorur me variacione të rëndësishme rajonale dhe kombëtare për të përshkruar metoda të ndryshme gatimi 

që përdorin zjarr të gjallë dhe tym për të gatuar ushqimin. Termi gjithashtu zbatohet përgjithësisht për pajisjet që lidhen me ato metoda, kuzhinat më të gjera që prodhojnë këto metoda dhe vaktet ose mbledhjet në të cilat gatuhet dhe shërbehet ky stil ushqimi. Metodat e gatimit që lidhen me pjekjen në skarë ndryshojnë shumë, por shumica përfshijnë gatimin në natyrë.

Variacionet e ndryshme rajonale të skarës mund të kategorizohen gjerësisht në ato metoda që përdorin ngrohje direkte dhe ato që përdorin ngrohje indirekte. Barbekju indirekte janë të lidhura me kuzhinën e Amerikës së Veriut, në të cilën mishi nxehet duke pjekur ose tymosur mbi dru ose qymyr. Këto metoda të skarës përfshijnë gatimin duke përdorur tym në temperatura të ulëta dhe kohë të gjata gatimi, për disa orë. Diku tjetër, pjekja në skarë më shpesh i referohet aplikimit më të drejtpërdrejtë të nxehtësisë, pjekjes së ushqimit në skarë mbi qymyr të nxehtë ose zjarrit me gaz. Kjo teknikë zakonisht bëhet në nxehtësi të drejtpërdrejtë, të thatë ose në zjarr të nxehtë për disa minuta. Brenda këtyre kategorizimeve më të gjera janë dallimet e mëtejshme kombëtare dhe rajonale.

## Shiko edhe 
## Referimet
Xhelozia

[parapamje|280x280px|*Xhelozia* (1927), [László Moholy-Nagy.]]
**Xhelozia** në përgjithësi i referohet mendimeve ose ndjenjave të pasigurisë, frikës dhe shqetësimit për mungesën relative të pasurisë ose sigurisë.

Xhelozia mund të përbëhet nga një ose më shumë emocione si zemërimi, pakënaqësia, pamjaftueshmëria, pafuqia ose neveria. Në kuptimin e saj origjinal, xhelozia është e dallueshme nga zilia, megjithëse të dy termat janë bërë gjerësisht sinonime në gjuhën angleze, me xhelozinë tani duke marrë gjithashtu përkufizimin e përdorur fillimisht vetëm për zili. Këto dy emocione shpesh ngatërrohen me njëra-tjetrën, pasi ato priren të shfaqen në të njëjtën situatë.

Xhelozia është një përvojë tipike në marrëdhëniet njerëzore dhe është vërejtur tek foshnjat deri në pesë muajsh. Disa studiues pohojnë se xhelozia shihet në të gjitha kulturat dhe është një tipar universal. Megjithatë, të tjerë pretendojnë se xhelozia është një emocion specifik i kulturës.

Xhelozia mund të jetë ose e dyshimtë ose reaktive, dhe shpesh përforcohet si një seri emocionesh veçanërisht të forta dhe ndërtohet si një përvojë universale njerëzore. Psikologët kanë propozuar disa modele për të studiuar proceset që qëndrojnë në themel të xhelozisë dhe kanë identifikuar faktorët që rezultojnë në xhelozi. Sociologët kanë demonstruar se besimet dhe vlerat kulturore luajnë një rol të rëndësishëm në përcaktimin e asaj që shkakton xhelozinë dhe çfarë përbën shprehje të pranueshme shoqërore të xhelozisë. Biologët kanë identifikuar faktorë që mund të ndikojnë në mënyrë të pandërgjegjshme në shprehjen e xhelozisë.

Gjatë historisë, artistët kanë eksploruar gjithashtu temën e xhelozisë në piktura, filma, këngë, shfaqje, poema dhe libra, dhe teologët kanë ofruar pikëpamje fetare të xhelozisë bazuar në shkrimet e shenjta të besimeve të tyre përkatëse.

## Shiko edhe 
* Inati

## Referime
Ka, ka, ka!

**Ka, ka, ka!** fabula me autor Ferit Lamaj. Botuar në Tiranë në vitin 1996 nga "Toena". Libri ka 31 faqe.
Kukafshehti (Ferit Lamaj)

**Kukafshehti** poemë satirike për fëmijë me autor Ferit Lamaj. Botuar në Tiranë në vitin 1996 nga "Toena". Libri ka 16 faqe me ilustrime.
Çamarrokët (Ferit Lamaj)

**Çamarrokët**: Poemë humoristike

Autori: Ferit Lamaj

Ilustratorja: Johana Shahini

Redaktori: Odhise K. Grillo

Botuesi: Toena

Viti i botimit: 1995

Vendi i botimit: Tiranë

Përshkrimi fizik: 17 faqe; ilustruar; 23 cm

Zhanri: Letërsi për fëmijë, poezi humoristike

"Çamarrokët: Poemë Humoristike"  është një vepër e autorit Ferit Lamaj, e dedikuar për fëmijët dhe e pasuruar me ilustrimet plot jetë të Johana Shahinit. Poema, e strukturuar në vargje të lehta dhe ritmike, përshkruan botën e çamarrokëve – fëmijëve energjikë, të guximshëm dhe shpesh të ndëshkuar për prapësitë e tyre.

Me tone të ngrohta dhe humoristike, Ferit Lamaj sjell portretizimin e këtyre personazheve nëpërmjet situatave gazmore që pasqyrojnë jo vetëm sjelljen e fëmijëve të zakonshëm, por edhe dinamikat e tyre me të rriturit, prindërit dhe mësuesit. Poema bën thirrje për të parë çamarrokllëkun si një shprehje të kreativitetit dhe vitalitetit, jo thjesht si një burim problemesh.

Në thelb, "Çamarrokët" është një vepër që shpreh dashurinë dhe mirëkuptimin për botën fëmijërore. Duke përdorur humorin si mjet kryesor, autori krijon një lidhje të ngrohtë me lexuesin, veçanërisht me fëmijët që do ta ndiejnë veten të përfaqësuar në vargjet e tij. Mesazhi kryesor i poemës është të nxitet toleranca ndaj energjisë dhe entuziazmit të fëmijëve, duke parë tek "çamarrokët" një burim të pashtershëm gëzimi dhe shpikjesh.

Johana Shahini ka shtuar një dimension vizual të veçantë në këtë libër, duke i dhënë jetë personazheve dhe situatave përmes ilustrimeve të saj të gjalla dhe me humor. Ato janë një element thelbësor që ndihmojnë lexuesin e ri të përfshihet më thellë në tregim dhe të identifikojë më qartë atmosferën gazmore të poemës.

E botuar nga shtëpia botuese Toena në vitin 1995, "Çamarrokët" mbetet një kontribut i veçantë në letërsinë shqipe për fëmijë. Me ndihmën e redaktorit Odhise K. Grillo, një figurë e njohur në këtë fushë, vepra arrin të përmbushë pritshmëritë për një libër argëtues dhe edukativ. Përmes kësaj poezie, fëmijët mund të mësojnë për rëndësinë e ndershmërisë, shoqërisë dhe respektit, duke qeshur dhe duke u argëtuar.

## Referime
Ç'është?

'''Ç'është?''' : gjëza

Autor: Ferit Lamaj

Redaktor: Odhise K. Grillo

Ilustrues: Baftjar Nanaj

Vendi i botimit: Tiranë

Botues: Toena

Viti i botimit: 1995

Përmasat: 22 faqe, ilustrime; 14 cm

"Ç'është?  : gjëza" është një libër për fëmijë që përmban gjëegjëza argëtuese dhe edukative. I hartuar nga shkrimtari shqiptar Ferit Lamaj dhe i redaktuar nga Odhise K. Grillo, një autor i njohur për letërsinë për fëmijë, ky libër synon të nxisë mendimin kritik dhe kreativitetin te lexuesit e vegjël. Ilustrimet tërheqëse nga Baftjar Nanaj i japin librit një dimension vizual të këndshëm dhe i ndihmojnë fëmijët të ndërveprojnë më lehtë me përmbajtjen.

Libri përfshin një koleksion të zgjedhur gjëegjëzash që sfidojnë lexuesit të mendojnë jashtë kornizave dhe të eksplorojnë logjikën e tyre në mënyrë argëtuese. Gjëegjëzat janë të thjeshta, por plot finesë, duke e bërë librin të përshtatshëm për fëmijë të moshave të ndryshme.

"Ç'është? : gjëza" është një pasuri për letërsinë shqipe për fëmijë, duke kontribuar në ruajtjen dhe përhapjen e formës tradicionale të gjëegjëzave, të cilat kanë qenë një pjesë e rëndësishme e kulturës shqiptare. Përmes këtij libri, Ferit Lamaj ndërthur artin e të shkruarit me vlerat edukative, duke krijuar një mjet argëtues dhe mësimor për brezat e rinj.

Teksti është shkruar me një gjuhë të pastër e të kuptueshme, ndërsa ilustrimet e Nanajt sjellin një atmosferë të ngrohtë dhe plot ngjyra që pasuron përvojën e leximit. Libri ka një format kompakt, të përshtatshëm për t’u mbajtur dhe lexuar kudo.

Kontributet e bashkëpunëtorëve

* Odhise K. Grillo, një figurë e rëndësishme në letërsinë për fëmijë në Shqipëri, siguroi që përmbajtja e librit të jetë e përpunuar dhe e përshtatur për audiencën e tij të re.
* Baftjar Nanaj, me stilin e tij artistik, pasuroi librin me ilustrime që janë një mbështetje vizuale për përmbajtjen dhe një burim frymëzimi për lexuesit.

"Ç'është? : gjëza" është një libër që mbetet aktual për lexuesit e rinj, duke i ofruar atyre një përzierje të argëtimit dhe edukimit. Përmes gjëegjëzave të tij, libri pasuron botën imagjinative të fëmijëve dhe kultivon dashurinë për gjuhën shqipe dhe traditat letrare.

## Referime
201 fabula

201 fabula

Titulli: 201 fabula

Autori: Ferit Lamaj

Redaktori: Dritëro Agolli

Ilustrimet: Johana Shahini

Vendi i botimit: Tiranë

Botuesi: Toena

Viti i botimit: 1995

Fjalët kyçe: Letërsia shqipe, Fabula

"201 fabula"  është një koleksion i pasur me fabula të shkruara nga shkrimtari shqiptar Ferit Lamaj, i njohur për kontributin e tij në letërsinë për fëmijë dhe të rinj. Libri është botuar në vitin 1995 nga shtëpia botuese "Toena" dhe përmban 329 faqe me ilustrime tërheqëse nga piktorja Johana Shahini. Redaktimi i librit është bërë nga Dritëro Agolli, një nga figurat më të shquara të letërsisë shqiptare.

Libri përmban 201 fabula, secila e cila paraqet një mesazh moral të veçantë. Fabulat janë një formë letrare që përdorë personazhe, shpesh kafshë, për të ilustruar vlera dhe mësime të jetës, duke ofruar kështu një mjet edukativ për të rinjtë. Ferit Lamaj përdor një stil të thjeshtë dhe të kuptueshëm, duke e bërë librin të përshtatshëm për lexuesit e rinj, por gjithashtu për të rriturit që dëshirojnë të reflektojnë mbi mësimet e thella të jetës.

Ilustrimet e Johana Shahinit luajnë një rol të rëndësishëm në këtë libër, duke e bërë leximin më tërheqës dhe vizualisht të këndshëm. Ato ndihmojnë në krijimin e një lidhjeje emocionale midis lexuesit dhe përmbajtjes së fabullave, duke shtuar një dimension tjetër artistik dhe edukativ.

"201 fabula" ka një rëndësi të veçantë në kontekstin e letërsisë shqipe, pasi ajo ndihmon në ruajtjen e traditës së tregimit dhe edukimit përmes letërsisë. Ferit Lamaj, me stilin e tij të veçantë dhe tematikën e zgjedhur, kontribuon në formimin e një identiteti kulturor përmes letrave, duke inkurajuar vlerat morale dhe arsimimin e brezave të rinj.

"201 fabula" është një libër që përmban thesar të vlerave dhe mësimeve të jetës, duke ofruar një pasqyrë të rëndësishme të letërsisë shqiptare për fëmijë dhe të rinj. Me një stil të thjeshtë, ilustrime të bukura dhe mesazhe të qarta morale, ky libër mbetet një burim i shkëlqyer për çdo lexues që dëshiron të eksplorojë botën e fabula dhe të mësojë nga to.

## Burimet
Dhelpra doganiere

***Dhelpra doganiere: fabula, epigrame***  është një libër i autorit shqiptar Ferit Lamaj , i botuar në vitin 1995 nga shtëpia botuese *Toena*. Libri përmban një përzgjedhje fabulash dhe epigramash, duke sjellë një reflektim mbi realitetin përmes humorit dhe ironisë.  

## Përmbajtja 
Ky vëllim  përmban fabula dhe epigrame që trajtojnë çështje shoqërore, morale dhe filozofike, duke përdorur personazhe alegorike për të përcjellë mesazhe të thella. Me një stil të mprehtë dhe të lehtë, autori shfrytëzon mjeshtërisht gjuhën figurative për të përçuar kritika të buta dhe satirë ndaj fenomeneve të ndryshme sociale.

## Autorët dhe kontribuesit 
* **Autori**: Ferit Lamaj
* **Redaktori**: Odhise K. Grillo
* **Ilustruesja**: Johana Shahini

## Botimi 
Libri  u botua në vitin 1995 në Tiranë nga shtëpia botuese *Toena*. Ai përbëhet nga 120 faqe dhe ka një format të vogël prej 16 cm, i ilustruar me vizatime që shoqërojnë fabulën dhe epigramat.

## Tematika dhe stili 
*Dhelpra doganiere* pasqyron mjeshtërinë e Ferit Lamajt në krijimin e fabulave, duke u mbështetur në një traditë të pasur të letërsisë shqiptare dhe asaj botërore. Përdorimi i figurave si dhelpra dhe personazhe të tjerë alegorikë ndihmon në shprehjen e kritikës shoqërore dhe moralizuese, duke e bërë librin tërheqës për lexues të të gjitha moshave.

## Pranimi dhe ndikimi 
Libri  është mirëpritur nga lexuesit dhe studiuesit e letërsisë shqipe, veçanërisht për kontributin e tij në fushën e fabulës dhe epigramës. Vepra  e Lamajt vlerësohet për qasjen e saj origjinale dhe stilin e saj të veçantë artistik.

## Shih edhe 
* Letërsia shqipe
* Fabula

## Burimet
Lepurush vjedhacaku e Qen qimekuqi

**Lepurush vjedhacaku e Qen qimekuqi** përrallëza me autor Ferit Lamaj. Botuar në Tiranë në vitin 1995 nga "Toena". Libri ka 31 faqe me ilustrime.
Mjau, mjau

**Mjau, mjau** fabula me autor Ferit Lamaj. Botuar në Tiranë në vitin 1994 nga "Rozafa". Libri ka 32 faqe.
Mos u nxeh !

**Mos u nxeh !** lojë me autor Ferit Lamaj. Botuar në Tiranë në vitin 1997 nga "Rozafa". 1 fletë e palosur me ilustrime.
Tosi me fustan

**Tosi me fustan** poemë humoristike me autor Ferit Lamaj. Botuar në Tiranë në vitin 1996 nga "Rozafa". Libri ka 19 faqe me ilustrime.
Kafshët flasin

**Kafshët flasin** fabula të zgjedhura për moshat shkollore, me autor Ferit Lamaj. Botuar në Tiranë në vitin 1997 nga "Rozafa". Libri ka 143 faqe.
Bubi, beci dhe kaleci

**Bubi, beci dhe kaleci** : fabula

Autori: Ferit Lamaj

Vendi i botimit: Tiranë

Viti i botimit: 1997

Përshkrimi fizik: 127 faqe; 16 cm

Zhanri: Letërsia shqipe, Letërsia për fëmijë, Fabula

Libri Bubi, Beci dhe Kaleci  është një përmbledhje me fabula të autorit shqiptar Ferit Lamaj, një nga emrat e njohur të letërsisë për fëmijë në Shqipëri. Me stilin e tij të veçantë dhe të këndshëm, Lamaj paraqet një seri tregimesh të shkurtëra dhe plot mesazhe edukative, të shprehura në formën e fabulave. Përmes kafshëve dhe karaktereve alegorike si Bubi, Beci dhe Kaleci, autori ofron mësime morale që pasqyrojnë vlerat universale dhe problematikat e përditshme të jetës.

Fabulat e këtij libri kanë në qendër marrëdhëniet mes karaktereve dhe ndërveprimet e tyre që zbulojnë virtytet dhe dobësitë njerëzore. Ato janë të thjeshta për t’u kuptuar nga lexuesit e vegjël dhe njëkohësisht të mprehta për të nxitur reflektim te të rriturit. Përmes figurave si Bubi (që mund të simbolizojë zgjuarsinë), Beci (ndoshta përfaqësues i sinqeritetit ose naivitetit) dhe Kaleci (shpesh simbol i drejtësisë apo përgjegjësisë), fabulat përcjellin mesazhe mbi ndershmërinë, bashkëpunimin dhe rëndësinë e vendimeve të drejta.

Gjuha e përdorur nga Lamaj është e thjeshtë, e rrjedhshme dhe e pasur me elemente humoristike. Shprehjet e zgjedhura dhe përdorimi i alegorive i japin lexuesit mundësinë për të kuptuar mesazhet thelbësore pa humbur aspektin argëtues të fabulës.

Libri u dedikohet kryesisht fëmijëve, por falë natyrës universale të fabulave, ai mund të lexohet dhe të vlerësohet edhe nga të rriturit. Ai shërben si një mjet i dobishëm për prindërit dhe mësuesit për të edukuar fëmijët me anë të tregimeve të këndshme që kanë një mesazh të qartë moral.

Bubi, Beci dhe Kaleci është një shembull i shkëlqyer i traditës së fabulave në letërsinë shqipe. Ferit Lamaj, me këtë vepër, pasuron kulturën letrare shqiptare duke ruajtur dhe përshtatur zhanrin e fabulës për lexuesit shqiptarë, duke e bërë atë të arritshme dhe të dashur për brezat e rinj.

## Burimet
Tri të vërtetat

**Tri të vërtetat** replika me autor Ferit Lamaj. Botuar në Tiranë në vitin 1998 nga "Iliria". Libri ka 16 faqe me ilustrime.
Ngriva, shkriva

**Ngriva, shkriva** është një libër me fabula i autorit Ferit Lamaj. Botuar në Tiranë në vitin 1998 nga "Extra". Libri ka 32 faqe me ilustrime.

## Referime
Viçi dhe kërriçi

**Viçi dhe kërriçi** fabula me autor Ferit Lamaj. Botuar në Tiranë në vitin 1998 nga "Extra". Libri ka 175 faqe.
Mbreti xhuxh

**Mbreti xhuxh** fabula me autor Ferit Lamaj. Botuar në Tiranë në vitin 2007 nga "Ilar". Libri ka 114 faqe. ISBN 9789994361182
1111 fabula

1111 fabula - Ferit Lamaj

"1111 fabula"  është një vepër e njohur e autorit shqiptar Ferit Lamaj, e botuar në vitin 1999 nga shtëpia botuese "Dea S." në Tiranë. Kjo përmbledhje përmban një koleksion të pasur me fabula, të cilat shquhen për vlera edukative dhe moralizues. Libri është ndarë në 301 faqe dhe është ilustruar me figura të ndryshme që e pasurojnë leximin dhe e bëjnë më tërheqës për lexuesit e të gjitha moshave.

Ferit Lamaj është një shkrimtar dhe autor shqiptar i njohur për kontributin e tij në letërsinë shqipe. Ai ka krijuar një sërë veprash, që përqendrohen në temën e edukimit dhe zhvillimit moral të individëve.

Koleksioni "1111 fabula" përmban një sërë tregimesh të shkurtra, të njohura si fabula, të cilat shpesh përfshijnë kafshë që flasin dhe veprojnë si njerëzit. Çdo fabula ka një mësim të qartë dhe një moral, duke e bërë atë të vlefshëm për lexuesit, sidomos fëmijët. Fabulat trajtojnë tema universale, si ndershmëria, miqësia, dhe respekti për të tjerët, dhe janë të rëndësishme për formimin e karakterit dhe vlerave të rinisë.

Fabulat e Lamajt shpesh pasqyrojnë kulturën dhe traditat shqiptare, duke i dhënë lexuesve një shije të pasur të vlerave kulturore. Ato janë gjithashtu një mjet i rëndësishëm për të nxitur diskutime mbi etikën dhe moralin, duke ndihmuar në zhvillimin e një sensi të përgjegjësisë dhe empatisë te lexuesit.

"1111 fabula" është një kontribuese e rëndësishme në letërsinë shqipe, duke u fokusuar në fabulat si një formë të rëndësishme narrative që ka pasur një histori të gjatë në kulturën shqiptare. Ky libër, përveç vlerës letrare, ka një rëndësi edukative, duke i ofruar lexuesve mundësinë për të reflektuar mbi moralin dhe sjelljen në shoqëri.

Informacione të tjera

* Vendi i botimit: Tiranë
* Botuesi: Dea S.
* Viti i botimit: 1999
* Fjalët kyçe: Letërsia shqipe, fabula, përmbledhje (antologji)

"1111 fabula" mbetet një burim i vlefshëm për ata që dëshirojnë të eksplorojnë moralin dhe vlerat kulturore përmes letrave, duke kontribuar kështu në pasurimin e leximeve për fëmijë dhe të rinj në Shqipëri.

## Burimet
Papagalli pinguin

**Papagalli pinguin** fabula me autor Ferit Lamaj. Botuar në Tiranë në vitin 2000 nga "Iliria". Libri ka 174 faqe.
Derri, Derri...

**Derri, Derri...**: Fabula

Autor: Ferit Lamaj

Titulli i plotë: Derri, Derri...: Fabula

Botues: Ilar

Vendi i botimit: Tiranë

Viti i botimit: 2000

Formati: 80 faqe, 17 cm

Derri, Derri... : Fabula është një vepër e shkrimtarit shqiptar Ferit Lamaj, e cila përmban një koleksion fabulash të frymëzuara nga tradita letrare dhe filozofike e fabulës. Kjo vepër reflekton mbi vlerat morale dhe sociale përmes një gjuhe të thjeshtë, por të mbushur me ironi dhe humor.

Përmes fabulave të tij, Lamaj përdor personazhe kafshësh për të ndriçuar sjellje dhe fenomene të ndryshme njerëzore. Në qendër të rrëfimit shpesh janë konflikti midis dinakërisë dhe sinqeritetit, si dhe ndërgjegjësimi për pasojat e veprimeve njerëzore.

Libri përmban fabula të shkruara në një format të përmbledhur dhe të gjallë, duke ruajtur esencën klasike të fabulës: një histori e thjeshtë, por me një moral të fuqishëm në fund. Elementet e personifikimit janë një mjet kryesor i autorit, ku kafshët flasin dhe veprojnë si njerëz, duke zbuluar anët më të mira dhe më të këqija të karakterit njerëzor.

Stili i Lamajt është karakterizuar nga një gjuhë e thjeshtë, e qartë dhe shpesh herë e ndërthurur me tone satirike. Ironia dhe përdorimi i gjuhës simbolike janë thelbësore për të sjellë mesazhet e fshehura të fabulave.

Temat kryesore që trajtohen në Derri, Derri... përfshijnë:

* Hipokrizia dhe dyfytyrësia: Një trajtim i hapur i maskave sociale që njerëzit mbajnë në marrëdhëniet e tyre.
* Ambicia dhe lakmia: Pasqyrim i konflikteve që lindin nga dëshira e pakufishme për pushtet apo pasuri.
* Virtyti dhe drejtësia: Përmes fabulave, autori promovon ndershmërinë dhe drejtësinë si vlera të domosdoshme për një shoqëri të shëndetshme.

Morali i çdo fabule shpesh thekson nevojën për reflektim mbi veprimet individuale dhe ndikimin e tyre në shoqëri.

Publikuar në vitin 2000, Derri, Derri... pasqyronte një periudhë të rëndësishme në letërsinë shqipe, ku zhanri i fabulës po përjetonte një ringjallje. Vepra është vlerësuar për aftësinë e saj për të sjellë mësime të vlefshme për të gjitha moshat, ndërsa i jep lexuesit kënaqësi të veçantë përmes personazheve të saj plot ngjyra.

Ferit Lamaj, përmes kësaj vepre, e konsolidon pozicionin e tij si një nga kontribuesit kryesorë në zhvillimin e fabulës moderne në letërsinë shqipe.

Bibliografia dhe detaje shtesë

* Tiraža: 1000 kopje.
* Zhanri: Letërsi shqipe – Fabula.
* Shënime: Vepra nuk përmban parathënie apo shënime shoqëruese, duke ia lënë lexuesit hapësirën për interpretim të lirë.

Derri, Derri... mbetet një shembull i shkëlqyer i fuqisë së fabulës si një mjet për edukim dhe reflektim, duke mbajtur gjallë traditën e kësaj forme letrare në kulturën shqiptare.

## Burimet
Derri me tri këmbë

**Derri me tri këmbë** : Fabula

Autor: Ferit Lamaj

Piktor: Llazar Taçi

"Derri me tri këmbë: Fabula" është një përmbledhje me fabula të autorit të njohur shqiptar Ferit Lamaj, e cila mishëron traditën dhe urtësinë popullore në një formë të përpunuar letrare për fëmijë dhe të rritur. Fabulat e përfshira janë tregime të shkurtra me një moral të qartë, të cilat trajtojnë tema universale si drejtësia, ndershmëria, miqësia dhe dinakëria. Përmes figurave të kafshëve, Lamaj transmeton mesazhe edukative dhe argëtuese.

Libri është botuar fillimisht në vitin 2001 nga shtëpia botuese Rozafa dhe është ribotuar në vitin 2008 nga Ilar, me ilustrime nga Llazar Taçi, duke u bërë një material i dashur për breza të tërë lexuesish.

Të dhëna bibliografike

Edicioni i parë: 

* ISBN: 9992761431
* Vendi i botimit: Tiranë
* Botues: Rozafa
* Viti i botimit: 2001
* Të dhëna fizike: 112 faqe, 17 cm

Edicioni i ribotuar: 

* ISBN: 9789995607135
* Vendi i botimit: Tiranë
* Botues: Ilar
* Viti i botimit: 2008
* Të dhëna fizike: 23 cm, me ilustrime

Elementet kryesore të librit

* Lënda: Fabulat në këtë libër mbështeten në traditën e lashtë të fabulës, ku kafshët personifikohen dhe shërbejnë si pasqyrë e sjelljeve njerëzore.
* Stili: Lamaj përdor një gjuhë të pasur dhe të qartë, e cila është e përshtatshme për fëmijët, por njëkohësisht ruan thellësinë për të komunikuar me një audiencë më të rritur.
* Ilustrimet: Llazar Taçi, një artist i njohur shqiptar, kontribuon me ilustrime që shtojnë vlerë vizuale dhe ndihmojnë lexuesit të angazhohen më mirë me tregimet.

Tematika dhe vlerat edukative

* Universaliteti: Fabulat trajtojnë çështje që janë të vlefshme për çdo epokë dhe shoqëri.
* Mësimi moral: Çdo fabul përfundon me një mesazh edukativ që nxjerr në pah virtytet e jetës dhe pasojat e sjelljeve të papranueshme.
* Kultura shqiptare: Përmbledhja është një pasuri e letërsisë shqiptare për fëmijë, duke i dhënë brezave të rinj një urë lidhëse me traditat dhe vlerat kombëtare.

"Derri me tri këmbë" është një material i çmuar për edukimin e fëmijëve nëpër shkolla dhe një burim argëtimi për të gjithë ata që e vlerësojnë letërsinë e fabulës. Përmes gjuhës së tij të thjeshtë, por të thellë, dhe ilustrimeve tërheqëse, libri është një mjet i fuqishëm për të mësuar të vegjlit rreth virtyteve dhe moralit.

## Referime
Bifteku i viçit

parapamje|Biftek viçi.
Një **biftek**, është një prerje e sheshtë mish viçi me faqe paralele, zakonisht të prera pingul me fibrat e muskujve. Në shërbimin e zakonshëm të restorantit, një porcion i vetëm ka një masë të papërpunuar që varion nga 120 deri në 600 gram. Biftekët e viçit zakonisht piqen në skarë, skuqen në tigan ose zihen. Prerjet më të buta nga ijët dhe brinja gatuhen shpejt, duke përdorur nxehtësi të thatë dhe shërbehen të plota. Prerjet më pak të buta nga çanta gatuhen me nxehtësi të lagësht ose zbuten mekanikisht (p.sh bifteku kubik).

## Shiko edhe 
## Referimet
Zëra në shtratin e shpirtit tim

**Zëra në shtratin e shpirtit tim** novelë me autor Ferit Lamaj. Botuar në Tiranë në vitin 2002 nga "Ilar". Libri ka 68 faqe. ISBN 9992774460
Fabula të zgjedhura (Ferit Lamaj)

**Fabula të zgjedhura** me autor Ferit Lamaj. Botuar në Tetovë në vitin 2004 nga "Voka 4". Libri ka 70 faqe me ilustrime. ISBN 9989844062
Mjeshtër Pinoku

**Mjeshtër Pinoku** fabula me autor Ferit Lamaj. Botuar në Tiranë në vitin 2008 nga "Alba Prim". Libri ka 23 faqe me ilustrime. ISBN 9789995667825
Gici dhe polici

**Gici dhe polici** fabula me autor Ferit Lamaj. Botuar në Tiranë në vitin 2009 nga "Emal". Libri ka 128 faqe. ISBN 9789995605872
Zilia

[parapamje|268x268px|*Portreti i një gruaje të çmendur* ose *Monomani i xhelozisë* (i quajtur edhe *Hyena of la Salpêtrière*), nga [Théodore Géricault, shek. 1819–1822, Muzeu i Arteve të Bukura të Lionit.]]
**Zilia** është një emocion që ndodh kur një personi i mungon cilësia, aftësia, suksesi ose zotërimi i tjetrit dhe ose e dëshiron atë ose dëshiron që tjetrit t'i mungojë.

Aristoteli e përkufizoi zilinë si dhimbje në shikimin e fatit të mirë të tjetrit, e nxitur nga "ata që kanë atë që ne duhet të kemi". Bertrand Russell tha se zilia ishte një nga shkaqet më të fuqishme të pakënaqësisë. Hulumtimet e fundit morën parasysh kushtet në të cilat ndodh, si e trajtojnë njerëzit dhe nëse mund t'i frymëzojë njerëzit të imitojnë atë që e kanë zili.

Xhelozia qëndron ndryshe nga zilia, duke qenë se xhelozia merr rrënjë nga marrëdhënia emocionale dhe frika e humbjes së kësaj marrdhënie, ndërsa zilia merr rrënjë nga dëshira për të patur pronësitë ose suksesin e një personi.

## Shiko edhe 
* Xhelozia
* Lakmia

## Referime
Fabula erotike

**Fabula erotike** me autor Ferit Lamaj. Botuar në Tiranë në vitin 2002 nga "Dea S." . Libri ka 98 faqe. ISBN 9992762187
Xhamia e Veli Pashës

parapamje|230x230px|Objekti i Xhamisë së Veli Pashës.
**Xhamia e Veli Pashës** (turqisht: *Veli Paşa Camii*) është një ndërtesë shqiptare osmane e vendosur në qytetin e Janinës, në rajonin veriperëndimor të Epirit në Greqi. Xhamia u rinovua në fund të shekullit të 19-të nga Veli Pasha i Janinës dhe formoi një kompleks të përbërë veçanërisht nga një *medrese* dhe kuzhina. Sot ajo nuk është më e hapur për ushtrimin e besimit.

## Historia 
parapamje|230x230px| Pamje e xhamisë nga juglindja, medreseja në sfond.
Xhamia u ndërtua fillimisht si një xhami e vogël për lutjen e përditshme *(mesxhid)* në vendin e një kishe bizantine kushtuar Shën Stefanit, në jug-perëndim të kodrës së Litharitsia,  rreth 500 metra nga Kalaja e Janinës. Data e ndërtimit të kësaj ndërtese është e pasigurt, por burimet sugjerojnë fillimin e viteve 1600, pak pas vitit 1617 ose në fund të shekullit të shtatëmbëdhjetë. Sipas dokumenteve të vitit 1670, xhamia atëherë mbante emrin e themeluesit të saj, Bali Kethuda. Më pas u quajt "Xhamia Tsiekour". dhe guvernator i Moresë,  themeloi një institucion fetar atje në një *vakëf* që daton në vitin 1804.  Si një pronar i madh tokash, ai kishte gjithashtu në shërbim të tij një xhami, një *medrese*, kuzhinën dhe ndërtesat ndihmëse të ndërtuara rreth xhamisë, të cilat strehonin një bibliotekë dhe një han.

Pas largimit të pushtetit osman në 1913 dhe pas aneksimit nga Greqia të Janinës dhe rajonit më të madh të Epirit në Luftën e Parë Ballkanike, xhamia u shndërrua në një kazermë dhe minareja e saj u shkatërrua rreth vitit 1930, përpara se të merrej në administrim nga Ministria greke e Kulturës dhe Sportit. Sot, objekti i është kthyer bashkisë së Janinës dhe është restauruar në vitet 1978-1979 dhe 1983. Medreseja e Xhamisë strehonte Muzeun e Rezistencës Kombëtare të qytetit, por ai u mbyll në vitin 2021, kur ndërtesa ishte planifikuar për restaurim nën kujdesin e Bashkisë së Janinës.

## Arkitektura 
Xhamia ka një sallë lutjesh prej 6 × 6,5 m, e mbivendosur nga një kube, daullja tetëkëndëshe e së cilës mbështetet në katër gjilpëra. Në veri ndodhet një hajat që fillimisht ka qenë i hapur dhe i kurorëzuar me tre kupola të vogla, i cili ndoshta është murosur pas ndërtimit të objektit. Minareja, nga e cila sot ka mbetur vetëm baza, është vendosur në fasadën perëndimore ndërmjet hajatit dhe dhomës së lutjeve. Muratura karakterizohet nga një aparat pseudo-izodom në gur të latuar, ndërsa kupola kryesore dhe çatia e hajatit janë të mbuluara me rrasa.

Në brendësi ruhen elemente të një *mihrabi* të pasur prej mermeri. Ndërtesa e kuzhinës dhe medreseja mbeten sot në veri të xhamisë. Shkolla e vjetër Kur'anore strehon Muzeun e Mbrojtjes Kombëtare të Janinës.

## Referime
Statuja e Nderit

**Statuja e Nderit** (turqisht: *Onur Anıtı*), i njohur ndryshe si **Monumenti i Ataturkut**, është një monument i vendosur në Parkun Atatürk në lagjen İlkadım të Samsunit, Turqi kushtuar zbarkimit të Mustafa Qemal Ataturkut në Samsun, duke filluar atë që më vonë quhet Lufta për Pavarësi Turke. Monumenti u bë një pikë referimi e Samsunit.

## Historia 
Statuja kalorësiake e Mustafa Kemal Atatürk iu porosit në vitin 1927 nga guvernatori i provincës së Samsunit, Kâzım Pasha (İnanç) skulptorit austriak Heinrich Krippel, i cili kishte fituar konkursin e artit të jurisë për të krijuar Monumentin e Fitores në Ankara që përshkruante Ataturkun e kalit. Ndërtimi i statujës prej bronzi u zhvillua në Vjenë nga viti 1928 deri në vitin 1931. Ajo u montua në bazën e saj në Samsun më 29 tetor 1931, Ditën e Republikës. Monumenti u përurua zyrtarisht më 15 janar 1932. Është monumenti i trembëdhjetë i veprës së katërt artistike të Ataturkut dhe Kripelit në Turqi.

Statuja prej bronzi që përshkruan kalorësinë Mustafa Kemal Atatürk është 4.75 m (15.6 ft) e lartë ndërsa lartësia totale e monumentit është 8.85 m. Përveç nderit të artistit prej 5,500 dollarë amerikanë, ndërtimi i monumentit kushtoi 37,000 dollarë.

Procesi i hedhjes metalike të statujës u krye në Vereinigte Metallwerke në Austri.
parapamje|Monumenti i Nderit të Ataturkut të Heinrich Krippel pas derdhjes në Vereinigte Metallwerke në Austri.
32 pjesët u transportuan në kuti nga Hamburgu, Gjermani në Turqi në bordin e SS Nicea të Deutsche Levante-Linie duke mbërritur në Samsun më 15 tetor 1931.

## Bibliografia 
* 
* 

## Referime
Ura Atatürk

[parapamje|250px|Ura Atatürk siç shihet nga [Kulla e Gallatës.]]
**Ura Atatürk** (turqisht: *Atatürk Köprüsü*) është një urë rrugore mbi Bririn e Artë në Stamboll, Turqi. Ajo është emëruar pas Mustafa Kemal Atatürk, themeluesit dhe presidentit të parë të Republikës së Turqisë, por nganjëherë quhet **Ura Unkapanı** sipas rrethit të tij në bregun perëndimor.

## Historia 
E quajtur fillimisht *Ura Hayratiye*, ajo u porosit nga reformisti osman Sulltan Mahmud II dhe u mbikëqyr nga Ahmed Fevzi Pasha, Zëvendës Admirali i Flotës Osmane. Puna përfundoi më 1836 dhe lidhi Unkapanı në anën perëndimore të Bririt të Artë me Azapkapı në anën lindore. Ura origjinale ishte rreth 400 metra e gjatë dhe 10 metra e gjerë, dhe u ndërtua si një urë bascule për të akomoduar kalimin e anijeve të mëdha. Sulltan Mahmud II mori pjesë në hapjen e urës në vitin 1836, duke kaluar mbi të me kalin e tij.

Në vitin 1875 ura origjinale u zëvendësua nga një model i dytë, i bërë prej hekuri dhe i ndërtuar nga një kompani franceze për çmimin prej 135,000 lirash ari osman. Ishte 480 metra e gjatë dhe 18 metra e gjerë, dhe mbeti në shërbim nga viti 1875 deri në shkatërrimin e saj më 1912.

Në vitin 1912, Ura e Tretë e Gallatës aty pranë u çmontua dhe u montua në vendin e urës së vjetër Hayratiye, duke u bërë ura e tretë në vend. Kjo urë vazhdoi në përdorim deri në vitin 1936 kur u dëmtua nga një stuhi.

Ura e katërt dhe aktuale, e riemërtuar Ura Atatürk, u ndërtua midis viteve 1936 dhe 1940. Është 477 metra e gjatë dhe 25 metra e gjerë.

Në vitin 2022, zona e hyrjes në Unkapanı u rimodelua plotësisht për të lejuar shtrirjen e tramvajit T5 nga Alibeyköy nga Cibali në Eminönü.

## Referime
Njëqindvjetori i Ataturkut

**Njëqindvjetori i Ataturkut** u festua në Turqi dhe qeveria turke organizoi dhe mbështeti një sërë ngjarjesh, simpoziumesh ose konferencash në disa vende.

Njëqindvjetori i lindjes së tij u nderua gjithashtu nga UNESCO në nëntor 1978 duke miratuar një rezolutë për njëqindvjetorin e Mustafa Qemal Ataturkut, në të cilën vendosi të bashkëpunojë me qeverinë turke në organizimin e ngjarjeve në kujtim të njëqindvjetorit. Njëqindvjetori u festua zyrtarisht midis 19 majit 1981 dhe 19 majit 1982, por kongreset dhe konferencat që u organizuan në kujtesën e Ataturkëve u shtrinë në një hapësirë më të madhe kohore. Një numër i konsiderueshëm studiuesish botuan libra për arritjet e Ataturkut.

## Kongrese dhe kongrese të organizuara në kujtim të tij 
*Nëntor 1980, Konferenca Ndërkombëtare Atatürk e organizuar nga Universiteti Boğaziçi me Afet İnan dhe Turhan Feyzioğlu si folës ndër të tjera
*Prill 1981, Fakulteti i Edukimit i Universitetit të Ankarasë
*Prill 1981, Simpoziumi Atatürk në Akademinë Detare Turke në Stamboll
*Maj 1981, Konferenca e Ataturkut e organizuar nga Ministria e Energjisë dhe Naftës Turke
*Maj 1981, Konferenca e Dytë Ndërkombëtare e Ataturkut në Universitetin e Stambollit me folësve Frank Tachau, François Georgeon, Sadi Irmak dhe Kemal Karpat dhe midis të tjerëve.
*Maj 1981, Simpozium Ndërkombëtar mbi Ataturkun i organizuar nga Işbank me folës ndër të tjerë Dankwart Rustow, Jerzy Wiatr, and William Hale
*Maj 1981, mbi Artin dhe Arkitekturën Turke në Universitetin e Çikagos
*Tetor 1981, Konferenca Ndërkombëtare Kërkimore Atatürk në Kolegjin e Charleston, me Talat Halman si folës ndër të tjera
*Tetor 1981, Konferenca e Turqisë e Ataturkut e organizuar nga Shoqata Amerikane Turke dhe Universiteti i Qytetit të Nju Jorkut me Bernard Lewis dhe J. C. Hurewitz si folës ndër të tjera
*Tetor 1981, Simpoziumi i njëqindvjetorit të Ataturkut i organizuar nga Universiteti i Torontos me folës Talat Halman dhe Kemal Karpat.
*Tetor 1981, Ataturku dhe Modernizimi i Turqisë i organizuar nga Universiteti Hebraik në Jerusalem me folës Jacob Landau, Frank Tachau dhe William Hale.
*Nëntor 1981, Simpoziumi Ndërkombëtar i Ataturkut i organizuar nga UNESCO me folës Dankwart Rustow, Sarvepalli Gopal dhe S.N. Eisenstadtt

## Referime
Fusha e Ulqinit

**Fusha e Ulqinit** është një fushë që ndodhet në territorin e Komunës së Ulqinit, Mali i Zi. 

## Vështrim 
Fusha e Ulqinit shtrihet në pjesën lindore dhe jugore të komunës së Ulqinit, midis zonës 1. Bunë në lindje e juglindje, detit Adriatik në perëndim, dhe qytetit të Ulqinit në veriperëndim. Kjo fushë përshkohet nga një numër i vogël përrenjsh, më i madhi prej të cilëve është përroi i Bardhelës. Këtu gjendet edhe Liqeni i Zogajve. Brenda saj dallohet fusha e Zogajve dhe ajo e Shtojit, që shquhet për rendimente të larta bujqësore, sidomos të perimeve. Kjo fushë dikur përmbytej nga vërshimet e lumit të Bunës, ndërsa në vitin 1947 është ndërtuar një argjinaturë, duke e mënjanuar këtë dukuri përgjithmonë. Më parë fusha mbillej me drithëra buke, pemë frutore si dhe kulture të tjera bujqësore ndërsa sot pjesa më e madhe është kullotë për blegtori. Rajoni i Fushës së Ulqinit është shumë i populluar. 

## Shih edhe 
* Ulqini
* Komuna e Ulqinit

## Referime
Liqeni i Zogajve

**Liqeni i Zogajve** i njohur edhe me emrin **Këneta e Zogajve** është një liqen lagunor që ndodhet në territorin e Komunës së Ulqinit, në Mal të Zi. Hapësira përreth në të kaluarën ka qenë shumë e njohur për gjuetinë e shpezëve.

## Vështrim 
Liqeni i Zogajve shtrihet 4 km në juglindje të qytetit të Ulqinit, dhe ka një sipërfaqe prej 2,5 km². Për nga origjina ai është një lagunë bregdetare me thellësi 1,5 m, që ka ujëkëmbim aktiv me detin. Në vitet 1928 - 1934 një pjesë e liqenit me një sipërfaqe prej rreth 1,8 km² u kthye në kripore dhe vetëm 0,7 km² mbeti në gjendjen e mëparshme, e cila me kalimin e kohës u kthye në një kënetë mbushur me kallamishte. Në liqen derdhen dy përrenj (Bardhela dhe Bratica), të cilët edhe e furnizojnë me ujë liqenin. Vitet e fundit janë bërë projekte për lidhjen e liqenit me zonën 1. Bunë dhe thellimin e kanalit që e lidh me detin, por ende nuk janë realizuar. Sot pjesa e mbetur e liqenit është e ndotur dhe paraqet rrezik ekologjik për Ulqinin. 

## Shih edhe 
* Ulqini
* Liqeni i Shasit

## Lidhje të jasjtme 
* Liqeni i Zogajve (Vendndodhja në hartë)
## Referime
Sheshi Adem Jashari (Prishtinë)

djathtas|parapamje| Pamje e sheshit me monumentin qendror.
djathtas|parapamje| Monument para rindërtimit.
**Sheshi Adem Jashari** ndodhet në qendrën historike të kryeqytetit të Kosovës, Prishtinës.
## Vështrim 
Ndryshe nga shumë të tjerë, sheshi nuk ka origjinë historike. Ai u krijua gjatë viteve 1950 gjatë modernizimit të gjerë të qendrës së qytetit në vendin e ndërtesave origjinale të vjetra turke dhe pazarit.  Sheshi fillimisht u quajt Sheshi i Vëllazërisë dhe Unitetit.  

Tipari i tij dominues ishte obelisku (i ruajtur ende). Në një konkurs publik në vitin 1959, më në fund u zgjodh dizajni definitiv. Monumenti prej 25 metrash i lartë është dashur të përfaqësojë tri nacionalitetet (shqiptarët, serbët dhe malazezët) që jetojnë në Kosovë. Përveç kësaj, kishte një skulpturë abstrakte metalike që përkujtonte luftëtarët nga Lufta e Dytë Botërore, ose luftëtarët guerile.

Në të njëjtën kohë, në afërsi të sheshit u ndërtuan ndërtesa të reja administrative, të cilat i shërbenin qytetit të Prishtinës (p.sh.: komunës, këshillit dhe të tjerëve).

Që nga viti 2000, përkatësisht 2001 sheshi merr emrin e Adem Jasharit, luftëtar i Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës. Në vitin 2010, ky emër u miratua zyrtarisht nga Bashkia e Prishtinës. 

Në vitin 2018, i gjithë sheshi u rinovua plotësisht, duke përfshirë edhe monumentin.  Kostoja e restaurimit arriti në 300 mijë euro. 

## Shih edhe 
* Prishtina
* Rajoni Prishtinës
* Komuna e Prishtinës

## Referime
Murat Ünalmış

**Murat Ünalmış** (lindi më 23 prill 1981) është aktor turk.

## Jeta
Ünalmış e kaloi fëmijërinë e tij në Kayseri përpara se të transferohej në Stamboll për të ndjekur shkollën e mesme. Gjatë viteve të shkollës së mesme ka luajtur për ekipin e basketbollit të Fenerbahçe S.K.. Pas diplomimit në Universitetin Marmara me një diplomë në studimet e komunikimit, Ünalmış studioi aktrim në Akademinë e Stambollit. 

Menjëherë pas mbarimit të studimeve, ai u shfaq në një sërë serialesh televizive, duke përfshirë *Hayat Bağları*, *Sınırlı Aşk*, *Kurşun Yarası*, *[Üç Kadın]]* dhe në filmat si *Deli Duran*, *Sen Ne Dilersen*. Ai u bë i njohur gjerësisht në filmin *Güneşi Gördüm* me regji të Mahsun Kırmızıgül dhe gjithashtu luajti në filmin e të njëjtit regjisor, me titullin *Pesë Minare në Nju Jork*.

Ünalmış gjithashtu kishte një rol kryesor në serialin *Yer Gök Aşk*. Ai luajti rolin kryesor në serialin *Sevda Kuşun Kanatında*, i cili u transmetua në TRT 1 në periudhën 2016-2017. Së fundi, ai luajti rolin kryesor në serialin dramë *Bir Zamanlar Çukurova*.

## Filmografia
## Referime
Mimoza

**Mimoza** dhe nënvarianti i saj **Mimosa**. Disa nga njerëzit e shquar me këtë emër.
* Mimoza Kusari Lila (lindur 1975), ministër i Shqipërisë
* Mimoza Hafizi (lindur 1962), astofizikane, pedagoge dhe politikane shqiptare
* Mimoza Sali (lindur 1973), shkrimtar shqiptar
* Mimoza Ahmetaj (lindur 1971), deputete e Kuvendit të Kosovës
* Mimoza Elezi (lindur 1973), aktore shqiptare
* Mimoza Hysa (lindur 1967), shkrimtare dhe përkthyese shqiptare
* Mimoza Koprani, shqiptare nga Kosova
* Mimoza Durrësi, këngëtare shqiptare nga Kosova
* Mimoza Shkodra (lindur 1984), gastroenterologu kosovar
* Mimoza Kusari,  politikane shqiptare nga Kosova
* Mimoza Veliu (lindur 1979),  fotografe shqiptare nga Maqedonia
* Mimoza Çobo (lindur 1966), poete dhe shkrimtare shqiptare 
* Mimoza Hamidi (lindur 1998), futbolliste shqiptare
* Mimoza Mustafa (lindur 1974), këngëtare shqiptare
* Mimoza Selimi, këngëtare shqiptare
* Mimoza Ahmeti (lindur 1963), shkrimtare shqiptare