Forca Ajrore e Ushtrisë Popullore Shqiptare

**Forca Ajrore e Ushtrisë Popullore Shqiptare** (**FASH**), ishte Forca Ajrore e Republikës Popullore Socialiste të Shqipërisë, e cila ishte shumë aktive gjatë periudhës së Luftës së Ftohtë.

## Histori 
Forca Ajrore e Ushtrisë Popullore Shqiptare u formua në vitin 1947 me një dhuratë prej dymbëdhjetë luftëtarësh Yakovlev Yak-3 dhe disa trajnerë Polikarpov Po-2 dyplanësh nga Bashkimi Sovjetik, me personel sovjetik të dërguar si instruktorë dhe këshilltarë.

Forca Ajrore Shqiptare u krijua zyrtarisht më 24 Prill 1951. Avionët e parë ishin avionë sovjetikë Yak-18 të prodhuara pas Luftës së Dytë Botërore dhe fillimisht të përdorura në Laprakë në periferi të kryeqytetit shqiptar të Tiranës. Pak vite më vonë edhe Forca Ajrore Shqiptare duhet të pajiset me avionë luftarakë. Skuadrilja e parë e avionëve luftarakë MiG-15 me kodin e NATO-s “Fagot”, e titulluar “Peza”, u formua në vitin 1955. Kjo skuadrilje u vendos në Aeroportin e Kuçovës.

Në vitet e mëvonshme, si pjesë e ndihmës ushtarake nga Bashkimi Sovjetik, Forca Ajrore Shqiptare pajiset edhe me MiG-17, me kodin e NATO-s "Fresco" dhe MiG-19, me kodin e NATO-s "Farmer", dhe në fillim të viteve 1970 me Avion luftarak MiG-21 nga prodhimi kinez. Avionët luftarakë që vinin nga Kina kishin marka të ndryshme nga ato sovjetike, por në Forcën Ajrore Shqiptare ata identifikoheshin gjithmonë me markën sovjetike. Në qershor 1957, u krijua regjimenti i parë i transportit, i armatosur me helikopterë Mi-1 (3 copë), helikopterë të rinj Mi-4 (3 copë), si dhe disa avionë me helikë Yak-18 dhe PO-2. Në vitin 1967, ky regjiment u zgjerua në kapacitet me mbërritjen e 30 helikopterëve Mi-4.

## Operacionet luftarake 
### Operacioni i parë 
Operacioni i parë i FASH-it u ndërmor nga njësitë e regjimentit kundërajror shqiptar dhe goditën dhe rrëzuan një avion grek të tipit Spitfire që kishte shkelur hapësirën ajrore shqiptare për një mision spiunazhi. Avioni grek u shkatërrua dhe piloti u gjet i vdekur.

### Operacioni i dytë 
Në gusht të vitit 1949, repartet kundërajrore të të njëjtit Regjiment godasin dhe rrëzuan një aeroplan tjetër grek gjatë Luftës Kufitare Shqiptaro-Greke (1949). Avioni grek i dëmtuar nga zjarri i regjimentit kundërajror Ali Demi u detyrua të ulej në fushën ku u kap nga repartet luftarake shqiptare. Piloti grek u kap dhe u burgos si rob lufte.

### Operacioni i tretë 
Në prill të vitit 1952, një pilot grek, Nikos Akrivojanis, u kap nga ushtarët e Forcave Ajrore Shqiptare. Thuhet se ai ka zbritur pasi donte të ikte nga Greqia për shkak të qeverisë, por u akuzua se ndodhej në Shqipëri për një operacion të fshehtë. Ai u gjykua më 13 dhjetor 1953 dhe u ekzekutua dhe më 16 gusht 1954.
### Incidenti i parë i Forcave Ajrore Shqiptare kundër Forcave Ajrore të SHBA 
Më 23 dhjetor 1957, një avion luftarak amerikan Lockheed T-33 shkeli hapësirën ajrore shqiptare. Dy avionë MiG-15 u ngritën nga baza ajrore e Kuçovës, të pilotuar nga Anastas Ngjela dhe Mahmut Hysa.

Majori Howard J. Curran u kap dhe u detyrua të ulet në pistën e papërfunduar të aeroportit të Rinasit. Avioni u kap dhe Curran u kap rob. Më pas u lirua më 11 janar 1958, ndërsa avioni u vendos në muzeun e kalasë së Gjirokastrës, ku ndodhet edhe sot.

## Shiko edhe 
* Ushtria Popullore Shqiptare

## Referime