Jean Gerson

parapamje| *Joannis Gersonii Opera Omnia* (1706)
**Jean Charlier de Gerson** (13 dhjetor 1363  – 12 korrik 1429) ishte një studiues, edukator, reformator dhe poet francez, Kancelar i Universitetit të Parisit, një dritë udhërrëfyese e lëvizjes paqësore dhe një nga teologët më të shquar në Këshillin e Konstancës . Ai ishte një nga mendimtarët e parë që zhvilloi atë që më vonë do të quhej teoria e të drejtave natyrore, dhe ishte gjithashtu një nga individët e parë që mbrojti Joan of Arc dhe shpalli thirrjen e saj mbinatyrore si autentike.  

Në moshën katërmbëdhjetë vjeç, ai u largua nga Gerson-lès-Barby për të studiuar në kolegjin e Navarrës në Paris nën Gilles Deschamps, (Aegidius Campensis) dhe Pierre d'Ailly ( *Petrus de Alliaco* ), i cili u bë shoku i tij i përjetshëm. 

## Fëmijëria dhe arsimi 
Gerson lindi në Gerson-lès-Barby, Gerson (paroisse de Barby) një fshat në komunën aktuale të Barby, Ardennes në peshkopatën e Reims  në Shampanjë .

Prindërit e tij, Arnulphe Charlier dhe Élisabeth de la Chardenière, "një Monica e dytë", ishin fshatarë të devotshëm dhe shtatë nga dymbëdhjetë fëmijët e tyre, katër vajza dhe tre djem, iu përkushtuan një jete fetare. Më i madhi, i ri Gerson u dërgua në Paris në kolegjin e famshëm të Navarrës kur ishte katërmbëdhjetë vjeç.  Pas një kursi pesëvjeçar ai mori gradën e diplomës së arteve dhe më pas filloi studimet e tij teologjike nën dy mësues shumë të njohur, Gilles Deschamps (Aegidius Campensis) dhe Pierre d'Ailly ( *Petrus de Alliaco* ), rektor i kolegjit të Navarrës., kancelar i universitetit, dhe më pas peshkop i Puy, kryepeshkop i Cambrai dhe kardinal . Pierre d'Ailly mbeti miku i tij gjatë gjithë jetës dhe në jetën e mëvonshme nxënësi duket se është bërë mësues (shih parathënien e *Liber de vita Spir. Animae* ). 

## Gerson dhe Universiteti i Parisit 
Gerson shumë shpejt tërhoqi vëmendjen e universitetit. Ai u zgjodh prokuror i ' kombit ' francez (studentët frankofonë me origjinë franceze në Universitet) në 1383, dhe përsëri në 1384, në të cilin vit u diplomua për teologji . Tre vjet më vonë iu dha një nder akoma më i lartë; ai u dërgua së bashku me kancelarin dhe të tjerë për të përfaqësuar universitetin në një rast apelimi që iu drejtua Papës. Gjoni i Montsonit ( Monzón, de Montesono), një Dominikan Aragonez, i cili ishte diplomuar së fundi si doktor i teologjisë në Paris, ishte dënuar në vitin 1387 nga fakulteti i teologjisë sepse kishte mësuar se Virgjëresha Mari, si pasardhës të tjerë të zakonshëm të Adamit, lindi në mëkatin fillestar; dhe Dominikanët, të cilët ishin kundërshtarë të ashpër të doktrinës së Konceptimit të Papërlyer, u përjashtuan nga universiteti.  

Gjoni i Montsonit iu drejtua Papës Klementi VII në Avignon dhe Pierre d'Ailly, Gerson dhe delegatët e tjerë të universitetit, ndërsa ata personalisht mbështesnin doktrinën e Konceptimit të Papërlyer, ishin të kënaqur të mbështetnin çështjen e tyre në të drejtat ligjore të universitetit për të provuar. në mënyrën e vet mësuesit e saj teologjikë. Është e sigurt se nga kjo kohë e tutje ai ishte i zellshëm në përpjekjet e tij për të frymëzuar universitetet, për të reformuar moralin e klerit dhe për t'i dhënë fund përçarjes që më pas ndau kishën. 

Ai së pari fitoi famë si një predikues popullor në Paris në fillim të viteve 1390. Në vitin 1392 Gerson iu dha titulli i licencës, duke marrë doktoraturën e teologjisë në 1394; dhe në 1395, kur Pierre d'Ailly u bë peshkop i Puy, ai u zgjodh, në moshën e hershme tridhjetë e dy vjeç, Kancelar i Universitetit të Parisit,  dhe bëri një kanun të Notre-Dame . Universiteti ishte atëherë në kulmin e famës së tij dhe kancelari i tij ishte domosdoshmërisht një njeri i shquar jo vetëm në Francë por në Evropë, i betuar se do të ruante të drejtat e universitetit të tij kundër mbretit dhe papës, dhe të cilit i ishte besuar sjellja dhe studimet e një turma e madhe studentësh të tërhequr nga pothuajse çdo vend i Evropës. Shkrimet e Gersonit dëshmojnë për ndjenjën e tij të thellë për përgjegjësitë, ankthet dhe problemet e pozicionit të tij. Ai ishte gjithë ditët e tij një njeri i letrave dhe një analizë e shkrimeve të tij është biografia e tij më e mirë. Puna e tij ka tre periudha, në të cilat ai u angazhua në reformimin e studimeve universitare, në maturimin e planeve për kapërcimin e përçarjes (detyrë që pas vitit 1404 thithi të gjitha energjitë e tij), dhe në mbrëmjen e jetës së tij shkruante libra përkushtimi. 

Siç i referohet Etienne Gilson, në fjalimin e tij para mbretit Charles VI të Francës më 7 nëntor 1405, me titull *Rroftë Mbreti,* Gerson kujtoi origjinën e Urtësisë së Universitetit të Parisit, me radhë: nga njeriu i parë në Parajsën Tokësore. hebrenjve dhe më pas egjiptianëve nëpërmjet Abrahamit (krh. shkrimet e Patriarkut Jozef ), pastaj Athinës, Romës dhe Parisit . 

## Gerson dhe skizma e madhe 
Puna kryesore e Gersonit ishte drejt pajtimit të përçarjes së madhe . Gregori XI kishte vdekur në 1378 në Romë, një vit pasi Gerson shkoi në kolegjin e Navarrës, dhe që nga vdekja e tij kishte dy pretendues për papatin,  të dy të zgjedhur nga kardinalët, një në Romë dhe një në Avignon. Kjo shkaktoi konfuzion të madh, pasi Kisha mund të kishte, në një kohë, vetëm një pasardhës legjitim të Shën Pjetrit.

Meqenëse papët kishin qenë nën ndikimin francez aq gjatë saqë Francës iu duk një domosdoshmëri politike që papa të banonte në një zonë franceze, monarkia franceze u ngjit shpejt me papën e Avignon-it, duke ndihmuar kështu përçarjen të zërë rrënjë. Për shkak të kësaj, francezët e devotshëm e ndjenë veten disi përgjegjës për mëkatet dhe skandalet e përçarjes. Që këtej rrjedh devotshmëria melankolike e Gersonit, Pierre d'Ailly dhe shokëve të tyre, dhe energjia me të cilën ata u përpoqën për t'i dhënë fund përçarjes. Gjatë jetës së Klementit VII, Universiteti i Parisit, i udhëhequr nga Pierre d'AiIly, Gerson dhe Nicholas of Clémanges, u mblodhën në diskutime rreth gjendjes së të ashtuquajturit krishterim dhe vendosën që skizma të mund të përfundonte në tre mënyra; me cedim, nëse të dy papët hoqën dorë nga posti pa kushte, me arbitrazh ose nga një këshill i përgjithshëm. Kur Klementi vdiq, mbreti i Francës, i nxitur nga universiteti, dërgoi urdhra që të mos zgjidhej asnjë papë i ri. Por, kardinalët bënë zgjedhjen e tyre të parë dhe vetëm më pas hapën letrën e mbretit. Megjithatë, në zgjedhjet e reja, si në Romë ashtu edhe në Avignon, ndikimi i Parisit u ndje aq shumë sa secili nga papët e rinj u betua të dorëzohej nëse rivali i tij do të bënte të njëjtën gjë. 

Ndërkohë në 1395 General Estates Francez dhe kleri francez miratuan programin e universitetit - cedimin ose një këshill të përgjithshëm. Lëvizja mblodhi forcë. Deri në vitin 1398, shumica e kardinalëve dhe shumica e krerëve të kurorëzuar në Evropë e mbështetën planin. Gjatë kësaj periudhe, veprimtaria letrare e Gersonit ishte e palodhur dhe dridhja e pritjes publike, e shpresës dhe e frikës, zbulohet në morinë e broshurave të tij. Në fillim kishte shpresa për një zgjidhje me anë të çesionit. Këto dalin në *protestë.* *super statuni ecclesiae* (ii. I), *Tractatus de modo habendi se tempore schismatis*, *De schismate*, etj. Por shpejt mospërputhja e papëve forcoi lëvizjen për një këshill - shih *De concilio generali unius obedientiae* (ii. 24). 

Një këshill u vendos që të mblidhej në Pizë dhe Gersoni nxori trakt pas trakti për drejtimin e tij. Më të rëndësishmet janë *Trilogus in materia schismatis* (ii. 83), dhe *De unitate Ecclesiae* (ii. 113), në të cilat, pas Pierre d'Ailly (shih Paul Tschackert, *Peter von Ailli*, f.&nbsp;153), Gerson tregon se uniteti ideal i kishës, i bazuar në Krishtin, i shkatërruar nga papët, mund të rivendoset vetëm nga një këshill i përgjithshëm, suprem dhe legjitim, edhe pse i pa thirrur nga një papë. Këshilli u mblodh, i rrëzoi të dy antipapat dhe zgjodhi Aleksandrin V. Gersoni iu drejtua zyrtarisht papës së re për detyrat e tij në *Sermo coram Alexandro Papa in die ascensionis in concilio Pisano* (ii. 131). 

Gjithsesi, të gjitha shpresat për reformim u shkatërruan nga sjellja e papës së re, veçanërisht anshmëria e tij e papërballueshme ndaj Urdhrit Françeskan, në të cilin ai kishte qenë murg. Ai lëshoi një dem i cili vuri klerin e famullisë dhe universitetet në mëshirën e mendorëve. Universiteti i Parisit u ngrit në revoltë, i kryesuar nga kancelari i tij Gerson, i cili shkroi broshurën e ashpër *Censura profesorum in theologia circa bulam Alexandri V* (ii. 442). Papa vdiq menjëherë pas dhe Gjoni XXIII (Baldassare Cossa), u zgjodh pasardhësi i tij. Në vend të paqes, këshilli i Pizës kishte prodhuar vetëm një papat të tretë. Pierre d'Ailly dëshpëroi për këshillat e përgjithshme (shih e tij *De hardate reformationis in concilio universali* ), por Gerson luftoi. 

Gerson gjithashtu luftoi kundër mosmarrëveshjeve vrastare dhe cinizmit të politikës mbretërore. Grindjet midis shtëpive të Orleans dhe Burgundy po shkatërronin Francën. Vëllai i mbretit Louis I, Duka i Orléans, ishte vrarë nga ndjekësit e Gjonit të patrembur, Dukës së Burgundisë. Kjo ishte justifikuar publikisht nga një teolog, Jean Petit (rreth 1360-1411). Gerson kishte "tetë të vërtetat" e Petit - falje për vrasjen - të dënuara nga Universiteti i Parisit, kryepeshkopi dhe inkuizitori i madh, dhe libri u dogj publikisht para Notre Dame . Gerson dëshironte që një këshill ta konfirmonte këtë fjali. Punët e tij letrare ishin të palodhura si kurrë më parë: ai shkroi se një këshill i përgjithshëm mund të shkarkonte një papë; ai ngriti padi kundër papëve në fuqi, përsëriti akuzat kundër Zhan Petit dhe ekspozoi mëkatin e përçarjes - me pak fjalë, ai bëri gjithçka që mundi për të drejtuar mendjen e publikut drejt shërimit të të këqijave në kishë. 

Përpjekjet e tij u mbështetën fuqishëm nga Perandori Sigismund, dhe rezultati ishte Këshilli i Konstancës . Ndikimi i Gersonit në këshill ishte suprem deri në zgjedhjen e një Pape të ri. Ishte ai që diktoi formën e nënshtrimit dhe lëshimit të bërë nga Gjoni XXIII dhe drejtoi dënimin e Jan Husit . Shumë nga biografët e Gersonit e kanë pasur të vështirë të pajtojnë procedurat e tij kundër Husit me opinionet e tij mbi supremacinë e papës; por vështirësia ka lindur pjesërisht nga keqkuptimi i pozicionit të Gersonit, pjesërisht nga supozimi se ai ishte autori i një trakti të famshëm *De modis uniendi et reformandi Ecclesiam in concilio universali* . Kjo, dhe traktatet *De modis uniendi et reformandi Ecclesiam*, dhe *De hardate reformationis in concilio universali*, që i atribuohen prej kohësh Gersonit, u vërtetuan nga Johann Baptist Schwab në *Johannes Gerson* të tij se nuk janë vepra e tij, dhe që atëherë i janë atribuar Abat Andreas të Randof, dhe me më shumë arsye për Dietrich nga Nieheim . Të gjitha frazat me zë të lartë të Gersonit për supremacinë e një këshilli duhej të zbatoheshin vetëm në kohë emergjence. Ai ishte në thelb një prerës, jo një reformator dhe e urrente Husin me gjithë zemër. 

Këshilli i Konstancës, i cili e ngriti prestigjin e Gersonit në kulmin e tij, në fund u bë rënia e tij. Këshilli, i mbytur nga duka i Burgundisë, nuk do të afirmonte censurën e Jean Petit. Justifikimi i vrasjes u deklarua thjesht një opinion, jo një doktrinë, dhe vetëm një nga "të vërtetat" e Petit u dënua; dhe madje kjo censurë u anulua nga Papa i ri, Martin V. Gerson nuk guxoi të kthehej në Francë nga frika e Burgundy, i cili kishte marrë pushtetin. Ai jetoi në mërgim jozyrtar në Konstancë, më pas në Rattenberg në Tirol, ku shkroi librin e tij të famshëm *De consolatione theologiae* . 

## Shkrimet e Gersonit 
* *Cinquante-cinq sermons et discours* en français (conservés et prononcés de 1389 à 1413) ;
* *Seize sermons prêchés devant la Cour* (1389-1397) ;
* *La Montagne de contemplation* (1397) ;
* *De restitutione obedientiæ* (1400) ;
* *De duplici logica* (Les deux logiques, 1401) ; 
* *Trente sermons prêchés en paroisse* (1401-1404) ;
* *Contra vanam curiositatem in negotio fidei* (Deux leçons contre la vaine curiosité en matière de foi, 1402) ;
* *De mystica theologia tractatus primus speculativus. Sur la théologie mystique* (rédigé en 1408 à partir de cours datant 1402-1403, publié en 1422/23) ; trad. Marc Vial, Vrin, 2005, 235 p.
* *Neuf discours ou sermons de doctrine* (1404-1413) ;
* *Vivax Rex, Veniat Pax* (avant 1413) ;
**Josephina* : ''L'Épopée de saint Joseph* (1414-1417), édition bilingue en 2 volumes, texte traduit et commenté par Isabel Iribarren, "Bibliothèque scolastique", 1450 pages, Belles Lettres, 2019 ;
* *Consolatio theologiæ* (1414-1419) ;
* *De auferibilitate papæ ab Ecclesia* (1417) ;
* *De concordia metaphysica cum logica* (1426) ;
* *Tracatus Joannis Gersonii, doctoris et cancellarii parisiensis, de Distinctione veram visionum a falsis* (vers 1430) ;
* Traités : *la Mendicité spirituelle*, *le Triparti*, *le Dialogue spirituel*, *la médecine de l'âme*, *l'Examen de conscience et la confession*, *l'Art de bien vivre et de bien mourir*, *l'A.B.C. des gens simples*, *parlement secret de l'homme contemplatif à son âme*, *Vision* (posthumes, 1492). *Opus tripertitum'' ("Le livre des Dix commandemens de Nostre Seigneur ou Le mirouer de l'ame", la "Briefve maniere de confession pour jones gens" ou "L'examen de conscience", et "La science de bien morir" ou "Sermon de la consideracion de nostre fin"), texte latin et version fr., édi. Gilbert Ouy, Champion, 1998, LXXXVI-202 p.
* .
* *Ioannis Gersonii, Opera omnia*, éd. L. E. du Pin, Anvers, 4 vol., 1706
* *Œuvres complètes*, éd. Palémon Glorieux, Paris et Tournai, Desclée, 1960-1973, 10 vol. en 11 t. t. I : introduction générale. t. II : L'Œuvre épistolaire. t. III : L'Œuvre magistrale. t. IV : L'Œuvre poétique. t. V : L'Œuvre oratoire. t. VI : L'Œuvre ecclésiologique. t. VII : L'Œuvre française, Sermons et discours. t.VIII: l'Œuvre spirituelle et pastorale. t. IX: l'Œuvre doctrinale. t. X: l'Œuvre polémique.
* Jean de Gerson, *La Passion de Notre-Seigneur*, texte de l'homélie enrichi d'une aquarelle, un dessin et trente-deux lithographies originaux de Paul Aïzpiri, deux cents exemplaires numérotés, Éditions Pierre de Tartas, 1960 Sacred Art Pilgrim, *Paul Aïzpiri*.

## Referime