Kolonia Holandeze e Kepit

**Kolonia Holandeze e Kepit** (holandisht: ), zyrtarisht e njohur si *Stacioni Kalimtar i Kepit të Shpresës së Mirë* (holandisht: ), ishte një koloni e Kompanisë Holandeze të Indisë Lindore (VOC) dhe Republikës Batave në Afrikën Jugore. E përqëndruar  rreth Kepit të Shpresës së Mirë, prej nga rrjedh emri i saj, u themelua në vitin 1652 nga një ekspeditë e VOC-ut nën drejtimin e Jan van Riebeeck për të shërbyer si port furnizimi dhe ndalimi për anijet e VOC-ut që tregtonin me Azinë. Kepi ishte nën sundimin e VOC-ut nga viti 1652 deri në vitin 1795 dhe sundimin e Republikës Batave nga viti 1803 deri në vitin 1806. Për habinë e aksionerëve të VOC-ut, që përqëndroheshin kryesisht në bërjen e fitimeve nga tregtia aziatike, në vitet pas themelimit të saj, Kolonia e Kepit u zgjerua me shpejtësi në një ngulim kolonial.

## Historia
Në vitin 1647, një anije holandeze u shkatërrua në Gjirin e tanishëm të Tavolinës në Kapshtad. Ekuipazhi i mbetur, evropianët e parë që u orvatën të nguliteshin në zonë, ndërtuan një fortesë dhe qëndruan për një vit, deri sa u shpëtuan. Pak më vonë, VOC-u (në holandishten e atëhershme: *Vereenigde Oostindische Compagnie*, ose shkurt *VOC*) vendosi të themelonte një ngulim të përhershëm. VOC-u, një nga kompanitë evropiane kryesore tregtare që lundronte rrugën e erëzave drejtë Azisë Lindore, nuk synonte ta kolonizonte zonën, por donte vetëm të themelonte një kamp bazë të sigurtë, kur kalonin anijet dhe mund të strehoheshin ose kur lundërtarët e uritur mund të mernin furnizime të freskëta mishi, frutash dhe perimesh. Për këtë qëllim, një ekspeditë e vogël e VOC-ut nën komandën e Jan van Riebeeck mbërrit në Gjirin e Tavolinës më 6 prill 1652.

Për të përballuar mungesën e krahur të punës, VOC-u liroi një numër të vogël punonjësish të saj nga kontrata e tyre dhe u lejoi të krijonin ferma me të cilat ata do të furnizonin ngulimin e VOC-ut nga të korrat e tyre. Ky organizim doli shumë i suksesshëm, duke prodhuar furnizime të bollshme frutash, perimesh, gruri dhe vere; ata gjithashtu më vonë ngritën mbarështuan edhe bagëti. Grupi i vogël fillestar i "burgerëve të lirë", siç ishin të njohur këta fermerë, u shtuan në mënyrë të qëndrueshme dhe nisën ti zgjeronin fermat e tyre më në veri dhe lindje.

]]
Shumica e burgerëve kishin prejardhje holandeze dhe i përkisnin Kishës së Reformuar Kalviniste të Holandës, por kishte edhe shumë gjermanë ashtu si dhe disa skandinavë. Në vitin 1688 holandezët dhe gjermanët u bashkuan nga hygenotët francezë, gjithashtu kalvinistë, që po i iknin përndjekjes fetare në Francë  nën mbretërimin e Luigjit të XIV. Hygenotët në Afrikën Jugore u përthithën në popullsinë holandeze, por ata luajtën një rol të rëndësishëm në Historinë e Afrikës Jugore.

Që nga fillimi, VOC-u e përdori kepin si një vend për të furnizuar anijet në udhëtimin midis Holandës dhe Indive Lindore. Kishte një lidhje të ngushtë midis Kepit dhe këtyre zotërimeve holandeze në Lindjen e Largët. Van Riebeeck dhe VOC-u filluan të importonin numra të mëdhenj skllevërisht, kryesisht nga Madagaskari dhe Indonezia. Këta skllevër shpesh martoheshin me kolonë holandezë dhe pasardhësit e tyre u bënë të njohur si *kejp koloreds* dhe *kejp malajas*.

Gjatë shekullit të XVIII, kolonët holandezë në zonën e Kepit u shtuan dhe begatuan. Nga fundi i viteve 1700, Kolonia e Kepit ishte një nga ngulimet evropiane më mirë të zhvilluara jashtë Europës dhe Amerikës. Këto dy baza të ekonomisë së Kolonisë së Kepit për pothuajse të gjithë historinë e saj ishin transporti detar dhe bujqësia. Pozicioni i saj strategjik nënkuptonte se pothuajse çdo anije që lundronte midisEuropës dhe Azisë ndalonte pranë kryeqyteti të Kolonisë, Kejptaunit. Furnizimi i këtyre anijeve me ushqime të freskëta, fruta dhe verë mundësonte një treg shumë të madh për tepricat e prodhimeve të Kolonisë.

Disa burgersa të lirë vazhduan të zgjeroheshin në brendësinë shkëmbore të veriut dhe lindjes, shumë filluan të zhvillonin një stil jetese gjysmë-endacak blegtor, në disa mënyra jo të largëta nga ajo e khoikhoive, që kishin shpërngulur. Përveç tufës së tyre, një familje mund të kishte një karro, një tendë, një bibël dhe pak armë. Pasi ata u bënë më të ngulitur, do të fillonin të ndërtonin një kasolle me mure balte, shpesh të vendosur, në mënyrë të posaçme, ditëve të udhëtimit nga ngulimi më i afërt evropian. Këta ishin trekboerët e parë (bujqit endacakë, më vonë të shkurtuar në boerë), tërësisht të pavarur nga kontrolli zyrtar, jashtëzakonisht të vetë-mjaftueshëm dhe të izoluar nga qeverisja dhe ngulimi kryesor në Kejptaun.

Holandishtja ishte gjuha zyrtare, por ishte formuar një dialekt që ishte mjaft i dalluar nga holandishtja standarde. Afrikanishtja rrjedh kryesisht nga dialektet holandeze të shekullit të XVII.

Ky dialekt holandez, ndonjëheë konsiderohet si "gjuha e kuzhinës" (*kombuistaal*), në vijim, në fundin e shekullit të XIX do të njihej si një gjuhë e veçantë e quajtur afrikaans dhe do të zëvendësonte holandishten si gjuha zyrtare e afrikanerëve.

]]
Pasi shekulli XVIII iu afrua fundit, fuqia tregtare holandeze filloi të zbehej dhe Britania u vendos për të mbushur zbrazëtinë. Në vitin 1795, ata e zaptuan Koloninë e Kepit, për të parandaluar që ajo të binte në duart e Francës, pastaj shkurtimisht e kthyen prapë te Holanda (1803), para se ta pushtonin atë përfundimisht në vitin 1806. sovraniteti britanik i zonës u njoh në Kongresin e Vjenës në vitin 1815. Në kohën që Kolonia Holandeze u zaptua nga Britania në vitin 1806, ajo ishte rritur në një ngulim të qëndrueshëm me 25,000 skllevër, 20,000 kolonë të bardhë, 15,000 khoisanë dhe 1,000 skllevër të liruar. Jashtë Kejptaunit dhe brendësinë e afërt, vendin e popullonin blegtorë të izoluar të zinj dhe të bardhë.

Interesat holandeze në Afrikën Jugore bazoheshin kryesisht në vendndodhjen strategjike të portit të VOC-ut. Që në shekullin e XVII dhe të XVIII holandezët krijuan themelet e shtetit modern të Afrikës së Jugut. Trashëgimia holandeze në Afrikën e Jugut është e dukshme kudo, por veçanërisht në banorët afrikanerë dhe gjuhën afrikaanse.

## Ndarjet administrative
Kolonia Holandeze e Kepit ndahej në katër distrikte. Në vitin 1797, popullsia e tyre e rregjistruar ishte:

## Demografia 
Gjatë kësaj periudhe, një pjesë domethënëse e martesave ishin ndër-rracore, kjo i atribuohet pjesërisht mundesës së grave të bardha ose të krishtera brenda kolonisë. Çfarë më vonë u bë ndarja rracore midis popullsive të bardha dhe jo të bardha fillimisht filloi si një ndarje midis popullsive të krishtera dhe jo të krishtera. *Geslags-registeers* vlerësojnë se shtatë përqint e pellgut gjenetik të afrikanerëve në vitin 1807, ishte jo i bardhë.

## Komandantë dhe guvernatorë të Kolonisë së Kepit (1652–1806)
Titullari i themelimit të Kolonisë së Kepit, Jan van Riebeeck, u vendos si "komandant i Kepit", një pozicion që ai e mbajti nga viti 1652 deri në vitin 1662. Gjatë mandatit të Simon van der Stel, kolonia u ngrit në rangun e një guvernatoriati, kështu që ai u promovua në pozicionin e "guvernatorit të Kepit".

]]

## Shiko edhe
* Kompania Holandeze e Indisë Lindore
* Lista e ngulimeve dhe pikave tregtare të Kompanisë Holandeze të Indisë Lindore
* India Hollandeze
* Bengali Hollandez
* Inditë Lindore Holandeze
* Kepi i Shpresës së Mirë
* Historia e Republikës Afrika Jugore
* Demografia e Afrikës Jugore
* Boerët
* Zbulimi portugez i rrugës detare të Indisë
* Eksplorimet detare portugeze
* Armadat Portugeze të Indisë
* India Portugeze
* Aparteidi
* Kompania Holandeze e Indisë Perëndimore
* Lista e ngulimeve dhe pikave tregtare të Kompanisë Holandeze të Indisë Perëndimore
* Loango-Angola Holandeze
* Bregu i Artë Holandez
* Senegambia
* Bregu Holandez i Skllevërve
* Kompania Suedeze e Indisë Lindore
* Kompania e Ostendit
* Kompania Mbretërore Prusiane e Azisë
* Kompanitë Austriake të Azisë
* Republika e Provincave të Bashkuara Holandeze
* Lufta Tetëdhjetë Vjeçare
* Holanda Burgunde
* Holanda Habsburge
* Shtatëmbëdhjetë Provincat
* Armada Spanjolle
* Holanda Spanjolle
* Perandoria Spanjolle
* Luftërat e Grepit dhe Merlucit
* Holanda gjatë Mesjetës së Hershme
* Holanda gjatë Periudhës Romake
* Parahistoria e Holandës
* Epoka e Artë Holandeze
* Lufta Tridhjetëvjeçare
* Arkitektura Koloniale Holandeze
* Hollanda e Re (Australi)
* Abel Tasman
* Kolonizimi Holandez i Amerikës
* Brazili Holandez
* Kolonizimi Holandez i Guajanës
* Inditë Perëndimore Holandeze
* Karaibet Holandeze
* Antilet Holandeze
* Holanda Austriake
* Hapsburgët
* Monarkia Hapsburge
* Republika Batave
* Holanda Napoleonike
* Mbretëria e Bashkuar e Holandës
* Historia e Holandës
* Historia e Holandës (1900-Tani)

## Referime 
### Shpjegime
### Referime 
### Bibliografia 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Lidhje të jashtme 
* Simon van der Stel's journal
* daily record of his journey to Namaqualand me Kompaninw Holandeze të Indisë Lindore, 1685, nga *Library of Trinity College Dublin*