Avullimi

**Avullimi** është procesi i ndryshimit të gjendjes agregate të lëngut në gaz. Kjo ndodh kur rritet temperatura e lëngut. Avulli zakonisht formohet gjatë larjes në dush ose gjatë zierjes së ushqimit në tenxhere. 

Ajri i freskët që vjen është më i thatë. Ventilatori në ujë lejon që në banjo të formohet një masë avulli e dendur. Në mungesë të ventilatorit, banja ku bëni dush mbushet me avuj uji. Avujt që ndodhen në ajër kondensohen kur bien në sipërfaqe të ftohta siç është sipërfaqja e pasqyrës.

## Çfarë është avullimi? Si është procesi i avullimit? 
Bota rreth nesh - paraqet një organizëm të ndërlidhur, në të cilin të gjitha proceset dhe fenomenet e natyrës së gjallë dhe jo të gjallë, nuk do të ndodhin vetëm, pa ndërveprime të përbashkëta. Shkencëtarët vërtetuan se edhe ndërhyrje të vogëla të njeriut janë ndryshime të mëdha. Pavarësisht nga kjo, njerëzit harrojnë se, ata gjithashtu, janë një pjesë integrale e botës. Në lidhje me këtë ndryshim vijon duke u zhvilluar njerëzimi si një tërësi me ndikim shprehës.

Të gjitha proceset e jetës dhe të fenomeneve natyrore që fillojnë për të mësuar fëmijët tashmë në shkollë, e cila është shumë e rëndësishme për të çuar përpara të kuptuarit e asaj që po ndodh përreth. Siç e dini, tema e "avullimit" (klasa e 8) është duke u studiuar në kuadër të shkollës së mesme, kur nxënësit janë të gatshëm për të reflektuar mbi problemet.

## Si ndodh avullimi? 
Gjithkush e di nocion e avullimit. Ky fenomen është shndërrimi i substancave të ndryshme sipas konsistencës së avullit dhe gazit. Është e njohur se procesi zhvillohet në një temperaturë të përshtatshme.

Në mënyrë tipike, në kushte natyrore, shumë substanca (të dy të ngurta dhe të lëngëta) mezi zhduken apo tjetërsohen aq shumë ngadalë sa gjurmimi i tyre mund të bëhet i pamundur. Siç është rasti i substancës së qafurit dhe shumica e lëngjeve që avullojnë në temperaturë normale shumë shpejtë. Prandaj, ato janë quajtur të paqëndrueshme. Ky proces mund të vërehet përmes erës, sipas specifikacioneve të materieve toksike që i bartë.

Avullimi i substancave të lëngshme (ujë, alkool) mund të ndiqet duke përcjellur atë në mënyrë procedurale në respekt me kohën që merr për të kaluar nga faza në fazë. Pastaj mund të fillojnë kalkulimet përkatëse duke marrë në konsideratë reduktimin e vëllimit të substancës.

## Baza e jetës në tokë 
Është e njohur se uji - një pjesë integrale e ekzistencës së jetës në Tokë. Gjithsesi jo të gjitha gjërat e gjalla janë të përbëra nga 75% ujë.

Kjo ndërthurje kimike paraqet një kompleks apo entitet, me potencial të jashtëzakonshëm. Dhe vetëm në saje të anomalive të këtij fenomeni të ngjarë mundësohet jeta në një mënyrë apo tjetër në planet me diversitet të lartë.

Njerëzimi ishte i interesuar në këtë mrekulli nga kohët e lashta. Shumë e shumë filozof, si p.sh. Aristoteli në shekullin e IV para Krishtit, deklaroi se uji - kjo është fillimi i çdo gjëje. Fizicientët holandezë të inxhinierisë makinerike të shekullit XVII dhe matematicienët, astronomët dhe shpikësit e ndryshëm rekomanduan shtimin e koeficientëve Huygens për të matur gjatësinë valore, frekuencën dhe shpejtësine e valëve të ujit dhe shpërbërjen graduale apo sublime të akullit apo avullit përkitazi, si nivele kryesore të shkallës së kalibrimit të termometrit. Por se çfarë paraqet kuptimi kontekstual i avullimit u mësua shumë më vonë. Në vitin 1783, shkencëtari francez dhe themeluesi i kimisë moderne Lavoisier demonstroi riprodhimin në mënyrë sintetike të hidrogjenit (H2) nga uji [ formulë - H2O].

## Vetitë e Ujit 
Një nga cilësitë e kësaj substance - aftësia e H2O  që të ekzistojë në tri gjendje të ndryshme agregate në kushte normale:

* Të ngurtë (Akulli);
* Të lëngshme (Uji i pijes dhe burimet përkatëse);
* Të gaztë (Avulli).

Përveç kësaj, dendësia e ujit është shumë më e lartë në gjendjen e tij agregate të lëngët se sa të ngurtë, në krahasim me substanca të tjera, si dhe rrjedhimisht ka edhe nxehtësinë e madhe të  avullimit dhe ngrohjes e njohur si nxehtësia latente e shkrirjes (sasisë së nxehtësisë së zhytur ose lëshuar). Në qoftë se në një enë të dhënë vendoset një sasi akulli dhe fillon të nxehet, duke përcjellë ngritjen e temperaturës në termometër, në intervale të barabarta të kohës, shihet se nga çasti kur fillon shkrirja, temperatura nuk do të rritet fare derisa të përfundojë tërësisht shkrirja e akullit. Temperatura nuk rritet edhe nëse rritet nxehtësia që ofrohet nga jashtë, por vetëm shpejtohet procesi i shkrirjes. Kjo nxehtësi quhet *nxehtësi latente*, përkatësisht e fshehtë.

Kjo cilësi unike e ujit - pra aftësia e mbajtjes së temperaturës konstante ndaj ndryshimeve eventuale të gjendjes agregate dhe rrjedhimisht ndryshimet në densitet mund të matet nga treguesit termometër. Dhe gjëja më e habitshme është se në qoftë se nuk do e kishte këtë veti, pra po të ishte akull deri në fund të deteve, oqeaneve, lumenjeve dhe liqeneve, t'i nuk do të mund të notosh dhe madje i gjithë ekosistemi në ujë do të ishte ngrirë gjer në fund. Atëherë jeta në tokë nuk do mund të ekzistonte, sepse uji  është e para pellgje strehimi i mikroorganizmave në të.

## Cikli i  H2O në natyrë 
Si është ky proces? Qarkullimi i ujit është një procedurë e vazhdueshme, dmth. a) Në botë, çdo gjë është e ndërlidhur. Me ndihmën e këtij cikli, mundësohen kushtet për ekzistencën dhe zhvillimin e jetës në Tokë. Kjo ndodh në mes të biomeve dhe ekosistemeve të ndryshme që shërbejnë si urë lidhëse, katalizatorë apo filtrues të ujit i cili rezervohet në forma të ndryshme ndërmjet tokës dhe atmosferës. Për shembull, kur retë përplasen me ajër  të ftohtë fillon kondensimi i ujit qe formësohet në shumë e shumë pikëza të mëdha, që më pas bien në formë të shiut për të formuar sedimente . Dhe anasjelltas, pra procesi i avullimit me anë të diellit të terrenit përkatës, rezervuarëve të ujit të lëngshëm që më pastaj ngrihet në atmosferë.

Bimësia merr lagështi nga toka nëpërmjet rrënjëve dhe uji mandej transportohet deri në gjethe dhe avullimi i tij nga sipërfaqja e gjetheve njihet si transpirim. 

Retë e ngopura me avull dhe të vendosura në afërsi të tokës, ku ato më të lehta dhe që kanë filluar të lëvizin lartazi pastaj shëndrrohen në pikëza të vogla të ujit në atmosferë duke u reduktuar përkitazi, përafërsisht çdo tetë ose nëntë ditë.

Avullimi ndodh për shkak të qarkullimit ciklik të ujit, dhe ky është një komponent përbërës në qarkullimin e  H2O në natyrë. Ky proces është për të kthyer ujin nga një gjendje të lëngët ose të ngurtë në një gaz që manifestohet si avull dhe procesi i pranimit dhe lëshimit të tij në sasi të njëjtë si avullim që ndodh në ajër.

## Avullimi 
Dhe ku është ndryshimi ndërmjet koncepteve të "paqëndrueshmërisë" dhe "avullimit"? Së pari, e konsiderojmë termin e parë. Ky është një tregues i zonave klimatike, i cili përcakton maksimumin e ndonjë sipërfaqeje të lëngshme për të avulluar, thënë ndryshe kufirin për t'u arritur një gjendje e tillë. Duke pasur parasysh se zona me lagështi të tilla si në shënimet e G. N. Vysotsky përfshin raportin që përshkruan luhatshmërinë e reshjeve, si indikator kyç i klimës.

Ekziston edhe një varësi e sigurtë: nëse paqëndrueshmëria është e ulët, kohëzgjatja e lagështisë është më e madhe. Procesi i përshkruar këtu është i bazuar në lagështinë e ajrit në respekt me shpejtësinë e erës dhe varësia mes tyre.

Çfarë është avullimi? Kjo dukuri, e cila ndodh gjatë konvertimit të substancave të lëngshme në një fazë të veçantë, pra në avull ose gaz. Efekti i kundërt i këtij procesi njihet si ngurtësim. Nëse krahasojmë këto dy fenomene, përkufizohet lehtësisht se sa janë në dispozicion për avullim burimet e ndryshme ujore, gjegjësisht akulli.

## Procesi i avullimit dhe kushtet e tij 
Në ajër, nuk është gjithmonë një sasi e njëjtë e molekulave H2O. Kjo normë ndryshon në varësi të kushteve të caktuara dhe njihet si lagështia. Kjo e fundit përfshihet në raportin, i cili matë sasinë e avullit të ujit në atmosferë. Në varësi të kësaj, zona të ndryshme klimatike dallojnë nga niveli i lagështisë edhe pse ajo është kudo. Ka dy lloje të saj:

# Lagështia absolute - numri i molekulave të ujit në një metër kub të ajrit.
# Lagështia relative - përqindja e avullit në ajër. Për shembull, nëse lagështia është 100%, që do të thotë ajri është i ngopur plotësisht me sasi të ujit. Sa më e lartë temperatura e avullimit, aq më i lartë numri i molekulave të H2O të përfshira në ajër. Pra, nëse lagështia relative në të nxehtit e ditës do të jetë 90%, atëherë ky është një tregues se atmosfera është e plotë me ujë jashtëzakonisht mirë.

## E veçantë 
Për shembull, në një dhomë ku lagështia është e lartë, gjurmët e këmbëve në dyshemenë me ujë, nuk do të zhduken fare. Edhe pse, në qoftë se ajri është i thatë, procesi i ngopjes me avull do të jetë i vazhdueshëm për sa kohë që ai më në fund është i plotë. Nëse papritur vjen ajër i ftohtë, avujt e ujit, që u ngopën para se ai të avullonte fillojnë në mënyrë reverzibile procesin e kondensimit apo formimit të lagështisë. Por në rastin e ngrohjes së ajrit i cili laget mjaftueshëm, procesi i mbushjes vazhdon. 

Sa më e lartë temperatura ( t °), avullimi ndodh më shpejtë, dhe gjithashtu rrit të ashtuquajturin *presioni i avullit*,  e cila hapësirë paraqet ajrin e ngopur. Vlimi ndodh në kushtet kur presioni i avullit është i barabartë me elasticitetin të ndonjë gazi që rrethon hapësirën e lëngshme. Pika e vlimit ndryshon në varësi të presionit të gazit përreth dhe bëhet më e madhe paralelisht me të.

## Sa i shpejtë është avullimi? 
Siç dihet, uji në procesin e konvertimit në avull është i lidhur direkt me ekzistencën e lëngjeve. Si pasojë, ne mund të konkludojmë se ky fenomen është shumë i rëndësishëm për mjedisin dhe industrinë.

Në procesin e studimit dhe eksperimentimit të avullimit, gjenden normat adekuate. Duke ngritur kështu vetëdijesimin për disa fenomene që e shoqërojnë atë. Por ato mund edhe të duken shumë kontradiktore për kohën e tanishme ku ende nuk është e qartë natyra e tyre.

Vini re se shkalla e avullimit varet nga shumë faktorë. Kjo mund të ndikohet nga:

* Madhësia dhe forma e enës;
* Kushtet mjedisore dhe moti;
* Temperature (t °) e lëngjeve;
* Presioni (shtypja) atmosferike;
* Rjedha e origjinës dhe strukturës së ujit;
* Natyrën e sipërfaqes nga ku avullimi ndodh;
* Disa arsye të tjera, të tilla si elektrifikimi i lëngjeve.

## Edhe një herë në ujë! 
Avullimi kryhet nga kudo ku ka një lëng: liqene, pellgje, artikuj të lagësht, mbulon trupat e njerëzve dhe të kafshëve, gjethet dhe rrënjët e bimëve. 

Për shembull, bimët si luledielli gjatë jetës së tyre të shkurtër japin lagështi të ajrit në një normë prej 100 litra. Dhe oqeanet e planetit tonë lëshojnë rreth 450.000 metra kub lagështi në vit.

Temperatura e avullimit të ujit mund të jetë e ndryshme. Por kur ajo është më e ngrohtë, procesi i transferimit të lëngut është i përshpejtuar. Vini re se gjatë ngrohjes së pellgjeve në sezonin e verës, uji në sipërfaqe thahet shumë më shpejtë se në pranverë. Dhe në qoftë se është me shumë erë, atëherë, respektivisht, të ardhurat e avullimit ndodhin më intensivisht se në situata ku ajri është i qetë. Kjo pronësi gjithashtu mund të ketë borë dhe akull. Nëse i vendosni rrobat e thara jashtë në dimër, ato do të ngrijnë në të parë, dhe pastaj nevojiten disa ditë për të i tharë.

Në ujë, nëse temperatura e avullimit arrin deri në 100 ° C, atëherë ky është një faktori intensiv, procesi i cili arrin rezultatet më të mira. Në të njëjtën kohë ndodh vlimi ku lëngu kthehet si bashkëdyzim - njëri transparent, tjetri gaz i padukshëm.

Nëse ne e shikojmë atë nën mikroskop, atëherë aty vërejmë se ai përbëhet nga molekula e vetme e H2O, të cilat janë të vendosuraa larg nga njëra-tjetra. Por, kur ajri është i ftohur, avujt e ujit janë të dukshme, për shembull si mjegull apo vesë. Në atmosferë, ky proces mund të vërehet përmes reve që shfaqen për shkak të konvertimit nga pikat e ujit në kristale akulli të dukshme.

## Statistikat e natyrës 
Pra, çfarë është avullimi, ne kemi gjetur jashtë. Tani kemi parasysh faktin se ai është i lidhur ngushtë me temperaturën e ajrit. Si pasojë, brenda disa ditësh numri më i lartë për metër kub ujë, është konvertuar në avull rreth mesditës. Përveç kësaj, ky proces është më intensiv në muajt e ngrohtë. Cikli i fortë i avullimit është vërejtur në mes të verës, ndërsa i dobët në dimër.

Çdo person është përgjegjës për mjedisin. Për të kuptuar këtë gjykim, është e nevojshme për të kuptuar një koncept të thjeshtë. Paramendoni se si ndjehet një person për pafuqinë e tij / saj në lidhje me parandalimin e katastrofave mjedisore dhe beson se ai / ajo nuk mund të bëjë asgjë. Por nëse ju shumëfishohen disa efekte të vetme të vogëla në 6.5 miliardë, atëherë fuqizohet ndikimi i tij. Efekti i popullatës apo një individi në terren, bëhet e qartë, kur merret parasysh kontributi i përbashkët, gjë e cila e arsyeton nevojën e marrjes së masave përgjegjëse.

## Lidhje të jashtme 
Avullimi është shndërrimi i një lëngu në gaz që ndodh nga sipërfaqja e një lëngu në një fazë të gaztë që nuk është i ngopur me substancën e avullit. Në këtë fazë të parë, rrezet e diellit ngrohin ujërat e deteve, liqeneve, lumenjve etj. Duke i kthyer ne avuj. Pra nga gjendja e lëngët, uji kthehet në gjendje të gaztë. Më pas këta avuj, që janë të ngrohtë e të lehtë, ngjiten lartë në qiell. Një tjetër lloj i avullimit është edhe vlimi, i cili karakterizohet nga flluska të avullit të ngopur të formuar në fazën e lëngshme. Avulli i  prodhuar në një kazan, është një tjetër shembull i avullimit. Avullimi që ndodh direkt nga faza e ngurtë poshtë pikës së shkrirjes, ashtu vëzhguar zakonisht prej akullit në ose nën pikën e ngrirjes, ose molë kristaleve (naftalina dhe paradiklorobenzen), quhet sublimim.
Mesatarisht, duhet që së paku një pjesë e molekulave në një gotë me ujë, të ketë energji të mjaftueshme për ngrohje për të shpëtuar nga kalimi në atë të lëngshme. Molekulat e ujit nga ajri do vazhdojnë të hyjnë në gotën me ujë, por për aq kohë sa lagështia relative e ajrit në sipërfaqe është më pak se 100% (mbushje), transferimi neto i molekulave të ujit do të jetë në ajër. Uji në gotë do të jetë ftohur nga avullimi, derisa të arrihet një ekuliber ku ajri e furnizon sasinë e nxehtësisë së hequr nga uji që avullon. Në një mjedis të mbyllur, uji do të zhduket deri sa ajri është i ngopur.
Me temperaturë të mjaftueshme, substancat e ndryshme të lëngshme do të kthehen në avuj shumë shpejtë (shih pikën e vlimit). Kur molekulat përplasen, ato transferojnë energji nga njëra-tjetra në shkallë të ndryshme, duke u bazuar në atë se si ato përplasen. Ndonjëherë transferimi është aq i njëanshëm për një molekulë në afërsi të sipërfaqes, sa që ajo përfundon me energji të mjaftueshme për 'shpëtim'.
Avullimi është një pjesë thelbësore e ciklit të ujit. Dielli (energjia diellore) mundëson avullimin e ujit nga oqeanet, liqenet, lagështisë në tokë, dhe burime të tjera të ujit. Në Hidrologji, termet si avullim dhe djersë (e cila përfshin avullimin brenda stomatit të bimëve) njihen kolektivisht si avullim. Avullimi i ujit ndodh kur sipërfaqja e lëngshme është e ekspozuar, duke lejuar molekulat për të u shkëputur dhe formësimin e avujve të ujit; këta avuj pastaj mund të ngrihen dhe formojnë retë. Ndjekja e avullimit nga burimi i saj mbi sipërfaqen e tokës, përmes atmosferës si avujt ose retë, dhe rënia e saj si reshje shiu mbyll ciklin e ujit atmosferik.

## Zbatimi
Aplikimet industriale përfshijnë shtypjen dhe zbarkimin e shumë proceseve që ndodhin në saje të tij. Zhveshja nga kripërat dhe përfitimi i fundërrinave adekuate; dhe tharjet e një shumëllojshmërie të materialeve të tilla si ato prej lënde druri, letër, pëlhure dhe kimikateve të ndryshme.
Përdorimi i avullit të thatë si mostra me përqendrim të caktuar është një hap i përbashkët përgatitor për shumë analiza laboratorike të tilla si ato spektroskopike dhe kromatografike. Sistemet e përdorura për këtë qëllim përfshijnë avullues rrotullues të thjeshtë dhe avullues me centrifugë.
Kur rrobat janë të varur në një linjë lavanderi, edhe pse temperatura e ambientit është nën pikën e vlimit të ujit, uji avullohet. Kjo është përshpejtuar nga faktorë të tillë si lagështia e ulët, të nxehtit (nga dielli), dhe era. Në një tharëse rrobash, ajri i nxehtë kalon nëpër rroba, duke e lejuar ujin të zhduket shumë shpejt. 
Matki / Matka, një enë indiane tradicionale prej balte dhe poroze është përdorur për ruajtjen dhe ftohjen e ujit dhe lëngjeve të tjera.
Botijo, një enë spanjolle tradicionale prej balte dhe poroze, që shërben për ftohje nëpërmjet avullimit. 
Coolers avullues, nga të cilët mund të qetësohet në mënyrë të konsiderueshme një ndërtesë prej ajrit të thatë duke shfrytëzuar një filtër të ngopur me ujë. 
Djegiet prej avullimit
Pikat e karburantit avullojnë, si të marrin ngrohje nga përzierja me gazrat e nxehtë në dhomën e djegies. Nxehtësi (energji) mund të marrë prej rrezatimi të tij, çdo mur i refraktarit të dhomës së djegies.

Avullimi si para djegje
Motorët me djegie të brendshme mbështeten mbi konceptin e  avullimit të karburantit në cilindra për të formuar një përzierje karburant-ajër, që ndihmon djegjen. Përzierja e ajrit me karburant sipas matjeve kimike për djegien totale të benzinës është përcaktuar të jetë 15 pjesë të ajrit në një pjesë ose benzinë ​​15/1, nga pesha. Ndryshimi i kësaj përzierje në një raport të vëllimit jep 8000 pjesë ajri në një benzinë ​​pjesë apo 8000/1 nga volumi.

## Referime