open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kalendari zoroastrian

Adhuruesit e zoroastrianizmit përdorin tre versione të dallueshme të kalendarëve tradicionalë për qëllime liturgjike, të gjitha rrjedhin nga kalendarët mesjetarë iranianë dhe në fund të fundit të bazuara në kalendarin babilonas siç përdoret në perandorinë akaemenide. *Qadimi* ("i lashtë") është një llogaritje tradicionale e prezantuar në vitin 1006. *Shahanshahi* ("perandorak") është një kalendar i rindërtuar nga teksti i shekullit të 10-të *Denkard*.

*Fasli* është një term për një përshtatje të vitit 1906 të kalendarit Jalali të shekullit të 11-të, pas një propozimi nga Karshedji Rustomji Cama të bërë në vitet 1860.

Një numër epokash kalendarike janë në përdorim:

* Një traditë e numërimit të viteve nga lindja e Zoroasterit u raportua nga India në shekullin e 19-të. Kishte një mosmarrëveshje midis fraksioneve që preferonin në mënyra të ndryshme një epokë prej 389 p.e.s., 538 p.e.s. ose 637 p.e.s.
* "Epoka Jazdegerdi" (gjithashtu *Jazdegirdi* ose *Jazdgerdi*) llogaritet nga hyrja e sundimtarit të fundit sasanid, Jazdegerd III (16 qershor 632 e.s.). Kjo konventë u propozua nga Cama në vitet 1860, por që atëherë është përdorur gjithashtu në lidhje me llogaritjen e Qadimit ose të Shahanshahit. Një "epokë magjistare" alternative (*epoka Magorum* ose *Tarikh al-majus*) u vendos në datën e vdekjes së Jazdegerdit në 652.
* "Z.E.R." ose "Epoka Fetare Zarathustriane" është një konventë e prezantuar në vitin 1990 nga Asambleja Zarathustriane e Kalifornisë e vendosur në ekuinoksin pranveror (Nevruz) të vitit 1738 pes (&#x2212; 1737 në numërimin e vitit astronomik).
Festat zoroastriane

Zoroastrianizmi ka shumë festa dhe ditë të shenjta, të cilat janë të lidhura me kalendarin zoroastrian. Variantet *Shahenshahi* dhe *Kadmi* të kalendarit nuk ndërlidhin vitet e brishtë dhe si rrjedhim dita e vitit kalendarik gregorian në të cilin festohen këto ditë kalon përpara me kohën. Varianti i tretë i kalendarit zoroastrian, i njohur si *Fasli* (në Indi) ose *Bastani* (në Iran), ndërthuret sipas rregullave të kalendarit gregorian dhe kështu mbetet në sinkron me stinët. Për detaje mbi dallimet, shihni kalendarin zoroastrian.

## Festat stinore 
Gjashtë festa stinore të ndara në mënyrë të parregullt, të quajtura *gahanbar* (që do të thotë "stina e duhur"), festohen gjatë vitit fetar. Gjashtë festat shoqërohen gjithashtu me gjashtë "krijimet fillestare" të Ahura Mazdës, të njohura ndryshe si Amesha Spentat, dhe përmes tyre me aspekte të krijimit (qielli, ujërat, toka, jeta bimore, jeta e kafshëve, njerëzimi). Për shkak të veçorive të varianteve *Shahenshahi* dhe *Kadmi* të kalendarit zoroastrian, të cilat nuk ndërlidhen dhe për këtë arsye nuk sinkronizohen më me stinët, festat stinore në fakt festohen shumë muaj përpara. Gjashtë festat janë:

* *Maidyozarem Gahanbar* (fjalë për fjalë: 'mesgjelbërim'), fillimisht festohej si një festë e mesit të pranverës.
* *Maidyoshahem Gahanbar* ('mesi i verës'), fillimisht festohej në solsticin e verës.
* *Paitishahem Gahanbar* ('sjellja e misrit'), fillimisht festohej si një festë e korrjes.
* *Ayathrem Gahanbar* ('sjellja e tufave në shtëpi'), fillimisht festohej në fund të vjeshtës.
* *Maidyarem Gahanbar* ('mesi i vitit'), fillimisht festohej në solsticin e dimrit.
* *Hamaspathmaidyem Gahanbar* (për të cilin nuk ka asnjë kuptim të mirëfilltë përgjithësisht të pranuar), feston njerëzimin.Ky *gagambar* nuk është një festë stinore në kuptimin teknik, por më saktë përkujton shpirtrat e të vdekurve në fund të vitit fetar. Njihet më mirë si *fraward*.
Zoroastrizmi në Shtetet e Bashkuara

Ky artikull përqëndrohet në **zoroastrianizmin në Shtetet e Bashkuara**. Federata e Shoqatave Zoroastriane të Amerikës së Veriut kërkon të lidhë komunitetet në Shtetet e Bashkuara dhe në Kanada.

## Vështrim i përgjithshëm 
Tempulli më i vjetër i zjarrit në Shtetet e Bashkuara ishte ai i blerë nga Arbab Rustam Guiv në New Rochelle, Nju Jork. Tempulli më i dukshëm i zjarrit në Shtetet e Bashkuara është tempulli Dar-e-Mehr i vendosur në Pomona, Nju Jork. U ble në 2001 dhe më pas u ndërtua me qëllime me parime zoroastriane dhe më pas u përurua në prill 2016.

## Demografia 
Në vitin 2006, Shtetet e Bashkuara kishin popullsinë e tretë më të madhe zoroastriane në botë me gjashtë mijë adhurues. Bazuar në adresat e postës dhe jo në kongregacionet, ekzistojnë dy konte të ShBA-së ku zoroastrianët përbëjnë fenë e dytë më të madhe pas krishterimit. Sipas një regjistrimi të vitit 2010 nga Shoqata e Statisticienëve të Organeve Fetare Amerikane, ekzistojnë gjithashtu dy konte të SHBA-së ku Zoroastrianët përbëjnë fenë e dytë më të madhe bashkë me bahaizmin, për nga numri i ndjekësve. Federata e Shoqatave Zoroastriane të Amerikës së Veriut (FEZANA) është e vendosur në Shtetet e Bashkuara dhe gjithashtu boton çdo tremujor *Revistën Fezana*. Ajo pretendoi se komuniteti zoroastrian amerikan u rrit me 33.5% midis 2004 dhe 2012 në 15,000 adhurues, ndërsa komuniteti i përgjithshëm i Amerikës së Veriut u rrit me 24.4% në 20,847 adhurues.
Forca e Policisë Mbretërore të Antigua dhe Barbuda

**Forca e Policisë Mbretërore të Antiguas dhe Barbudas** është agjencia e zbatimit të ligjit për Antiguan dhe Barbudan. Komisioneri në vitin 2017 ishte Atle Rodnei.   Forca ka 350 oficerë në mbarë shtetin. 

Zbatimi i ligjit në Antigua dhe Barbuda forcohet kryesisht nga Forcat e Policisë Mbretërore të Antigua dhe Barbuda prej 350 trupash. Për më tepër, Forca e Mbrojtjes së Antiguas dhe Barbudas prej 185 trupash mund të veprojë si ndihmë ushtarake për fuqinë civile.

## Historia 
Në vitin 2005, Delano Kristofer u bë gruaja e parë që ishte Komisionere.
Policia Federale e Argjentinës

**Policia Federale e Argjentinës** (; **PFA**) është forca kombëtare e policisë civile e qeverisë federale argjentinase. PFA-ja ka detashmente në të gjithë vendin. Deri më 1 janar 2017, ajo veproi gjithashtu si agjencia lokale e zbatimit të ligjit në kryeqytetin e saj, Buenos Aires.

## Historia 
Historia e kësaj force policore mund të gjurmohet në vitin 1580, kur themeluesi i Buenos Aires, kapiteni Huan de Garay, krijoi një milici lokale për mbrojtjen kundër sulmeve të mundshme të Amerikës vendase. *Policía de Buenos Aires* (Policia e Buenos Aires) operoi për treqind vitet e para deri në 1880, kur Federalizimi i Buenos Aires rezultoi në krijimin e *Policía de la Capital* (Policia e Kryeqytetit).

Incidentet e trazirave sociale në vitet e mëvonshme ndihmuan në nxitjen e Ligjit Fraga në vitin 1904, i cili parashikonte përfshirjen e përfaqësuesve të lagjeve si komisionerë në zonat e tyre përkatëse. Revolucioni i dështuar i vitit 1905, me anë të të cilit UCR-ja u përpoq të sillte reforma në sistemin zgjedhor jodemokratik, çoi në emërimin e një kongresmen konservator, koloneli në pension Ramón Falkón, në postin e Shefit të Policisë; Mandati represiv i Falcon përfundoi me vrasjen e tij në 1909.
Forca Mbretërore e Policisë së Bahameve

**Forca Mbretërore e Policisë së Bahameve** është agjencia kombëtare e zbatimit të ligjit të Komonuelthit të Bahameve. Ajo operon në portofolin e Ministrisë së Sigurisë Kombëtare. Forca e policisë u krijua më 1 mars 1840 dhe e ka selinë në East Street Hill në Nassau, Bahamet.

## Historia 
Bahamet fillimisht u banuan nga populli Lukajan përpara se të shpopulloheshin nga sulmet e skllevërve spanjollë në shekullin e 16-të; ishujt u kolonizuan më pas nga banorë anglezë gjatë shekullit të 17-të. Në vitin 1718, Bahamas u bënë një koloni kurorë e Mbretërisë së Britanisë së Madhe pasi britanikët shtypën piraterinë në Karaibe.  Gjatë shekullit të tetëmbëdhjetë dhe fillimit të shekullit të nëntëmbëdhjetë, zhvillimi i policisë në Bahamas ndoqi modelet në Britani. Personeli i zbatimit të ligjit përbëhej nga policë, të cilët ndihmuan në zbatimin e rregullave dhe rregulloreve të qeverisë dhe kapën shkelësit, dhe roje nate, të cilët patrullonin rrugët e vendbanimeve Bahamiane gjatë natës. Qyteti i Nasaut kishte një roje nate dhe qysh në vitin 1729 një polic ekzistonte në Providencën e Re, ku ai punoi në bashkëpunim me magjistratin e vendbanimit, gjyqtarët e paqes dhe disa zyrtarë të tjerë qeveritarë.

Në vitin 1799, Asambleja e Përgjithshme e Bahameve miratoi një akt i cili deklaronte se të gjithë policët do të kishin të njëjtat fuqi si homologët e tyre në Britaninë e Madhe, i cili përfshinte të drejtën për të arrestuar një individ mbi bazën e dyshimit të arsyeshëm. Në vitin 1827, Asambleja e Përgjithshme miratoi një akt tjetër që sqaronte mënyrën e emërimit të policëve. Gjatë kësaj periudhe, vetëm një polic u emërua për të shërbyer në çdo rreth. Këto emërime u bënë nga magjistrati në detyrë në çdo rreth me ndihmën e dy gjyqtarëve të paqes. Me kalimin e kohës dhe shtimin e krimit, policët e caktuar për të shërbyer në të njëjtën kohë shtoheshin; megjithatë, ata kurrë nuk u organizuan në një forcë zyrtare policore. Secili polic raportoi te magjistrati i një rrethi të caktuar. Ky sistem përfundimisht evoluoi në pozicionet e përdorura aktualisht të policëve të qarkut dhe lokal. Në vitin 1833, Parlamenti i Mbretërisë së Bashkuar miratoi Aktin për Heqjen e Skllavërisë të vitit 1833, i cili shfuqizoi skllavërinë në pjesën më të madhe të Perandorisë Britanike; kjo përfundimisht çoi në shpërbërjen e rojës së natës në Providencën e Re.
Policia e Ugandës

**Forca Policore e Ugandës** është forca policore kombëtare e Ugandës. Kreu i policisë është Inspektori i Përgjithshëm i Policisë (IPP). IPP-ja aktual është Martin Okoth Ochola. Ochola zëvendësoi ish-IPP-në, gjeneralin Kale Kayihura në mars 2018. Rekrutimi në forca bëhet çdo vit. 

## Historia 
Forcat Policore të Ugandës u krijuan në vitin 1906 nga administrata britanike.  Në atë kohë, ajo u referua si Konstabula e Armatosur e Ugandës me përgjegjësinë kryesore të shuarjes së "trazirave dhe trazirave".  Gjeneral brigade Uilliam FS Eduards u konsiderua si një "disiplinar i ashpër dhe një administrator i shkëlqyer". Ai mbajti emërimin e IPP-së deri në vitin 1908, por mbajti një pozicion në administratë deri në kohën e daljes në pension të tij në vitin 1922.  

Madhësia e forcës u ul nga 8,000 staf në 3,000 staf në vitin 1986.
Tuiskon Ziller

**Tuiskon Ziller** (22 dhjetor 1817, Wasungen, Saksonia-Meiningen - 20 prill 1882, Leipzig) ishte një filozof dhe pedagog gjerman ( Herbartian ).

## Biografia 
Ziller studioi filologji në Leipzig, punoi si mësues i shkollës së mesme për disa vjet, u kthye në Universitetin e Leipzig për të studiuar drejtësi në veçanti, përfundoi aftësimin e tij atje në 1853 si pedagog privat në drejtësi, por filloi të studionte për pedagogjinë në 1854 në mënyrë që t'i përkushtohet ekskluzivisht asaj. Në 1861 ai themeloi një seminar edukativ, të cilit i bashkangjiti edhe një shkollë ushtrimore në 1862 me ndihmën e një shoqate të shokëve të shkollës. Në vitin 1864 u emërua profesor i asociuar. Ziller ishte një figurë udhëheqëse në fushën e pedagogjisë herbartiane (herbartianizëm) dhe, nga viti 1868, kryetar themelues i Shoqatës për Pedagogjinë Shkencore .

Nga viti 1860 deri në 1865 botoi *revistën për filozofinë ekzakte* (Köthen) me Friedrich Heinrich Theodor Allihn (1811–1885), dhe nga viti 1865 e në vazhdim botoi *revista mujore për pedagogji shkencore* (Leipzig) me Ludwig Friedrich Ballin (1087) . Që nga viti 1868, *Vjetari i Shoqatës për Pedagogjinë Shkencore* ka zëvendësuar këtë të fundit.

## Publikime 
* *Hyrje në pedagogjinë e përgjithshme* (Leipzig 1856)
* *Qeveria e Fëmijëve* (Leipzig 1857)
* *Bazat e doktrinës së mësimdhënies së mëvonshme* (Leipzig 1865, botimi i dytë 1884)
* *Relike herbartike* (Leipzig 1871)
* *Leksione mbi pedagogjinë e përgjithshme* (Leipzig 1876, botimi i dytë 1884)
* *Etika e përgjithshme filozofike* (Leipzig 1880, 2nd Aust. 18?6)

## Literatura 
* Eintrag *Ziller, Tuiskon* in *Meyers Konversationslexikon* (1888)
* Karl Lange: *Tuiskon Ziller – Blätter der Erinnerung*. Leipzig 1884.
* Emil Müller: *Das Paradigma des Herbartianismus unter problemgeschichtlichem Aspekt*; Diss. Erfurt 2000 (http://www.uni-erfurt.de/archiv/2001/0003/mueller_dtd.html )
Myzafere Gjinali Hatipi

**Myzafere Gjinali Hatipi** (1917-2007) ka qenë mësuese veterane shqiptare. 

## Biografia 
Myzafere Gjinali lindi në Dardanele (Turqi). Pas arsimit fillor (Shkodër, Durrës, Elbasan), ajo e vijoi arsimin në Institutin Femnuer "Nana Mbretneshë" (dega e normales), Tiranë. Punoi mësuse në Tepelenë, Shkodër, Tiranë, në gjimnazin e ulët në Prizren, pastaj mësuese në Korishë të Prizrenit. Si pjesëmarrëse në demonstrata antifashiste arrestohet dhe burgoset në Austri. Pas Luftës së Dytë Botërore, ishte mësimdhënëse në Normalen e Gjakovës, mësuese në ushtrimoren e saj, edukatore në konviktin e vajzave në këtë qytet. Karrierën e saj e përfundoi si mësuese në shkollën fillore "Branisllav Nushiq" (tani "Gjergj Fishta") në Prishtinë, e cila ishte ushtrimore e Normales së Prishtinës. 

## Shih edhe 
* Arsimi në Kosovë
* Historia e arsimit shqiptar

## Referime
Edlira Haxhiymeri

**Edlira Haxhiymeri** (28 shkurt 1960-14 maj 2022) ka qenë psikologe dhe profesore universitare shqiptare. 

## Biografia 
Edlira lindi në Tiranë, ku mori edhe arsimin fillor, të mesëm dhe të lartë në Universitetin e Tiranës, ku studioi gjuhën angleze dhe u specializua për psikologji. Është doktore e shkencave. U shqua sidomos në fushën e psikologjisë sociale (dhuna në familje, rolet gjinore etj.). Është profesore në Fakultetin e Shkencave Sociale të Universitetit të Tiranës dhe bashkëpunëtore e jashtme në disa universitete jashtë vendit. Mori pjesë në shumë konferenca shkencore e profesionale brenda dhe jashtë vendit. Ishte përgjegjëse e departamentit të punës sociale të Universitetit të Tiranës, zëvendëse e rektorit të Universitetit, zëvendëse e ministrit të Arsimit etj. Është autore ose bashkautore e disa teksteve universitare dhe studimeve shkencore, ndër të cilat janë edhe veprat e saj: "Dhuna në familjen shqiptare", "Sjellja njerëzore dhe mjedisi social", "Rolet dhe stereotipet gjinore", "Mitet dhe realitetet e dhunës në familje", "Dhuna ndaj fëmijëve dhe pasojat në zhvillimin e tyre".

## Referime
Shtëpia muze e Avni Rustemit

**Shtëpia muze e Avni Rustemit** është një vend i veçantë që i kushtohet kujtesës dhe veprës patriotike të Avni Rustemit, një figurë e shquar e Luftës Nacional-Çlirimtare në Shqipëri. Shtëpia e lindjes së Avni Rustemit ndodhet në Libohovë, një qytet i vogël i vendosur në rrethin e Gjirokastrës, një rajon i njohur për kontributin e tij në historinë dhe kulturën shqiptare.

Në vitin 1965, për të nderuar trashëgiminë dhe sakrificën e Avni Rustemit për lirinë e vendit, u vendos që të krijohej një muze në qytetin e tij të lindjes. Muzeu u vendos në një godinë njëkatëshe në zonën e Pazarit, afër qendrës së qytetit. Ky muzeu, me eksponatet dhe materiale arkivore që përmbante, do të prezantonte jetën dhe aktivitetin e Avniut në shërbim të çështjes kombëtare. Fotografitë, dokumentet historike, reliket dhe sendet personale të Avni Rustemit do të ishin pjesë e prezantimeve në muze.

Për rreth 20 vite, muzeu i Avni Rustemit priti vizitorë nga të gjitha anët e vendit, si dhe studiues dhe historianë nga jashtë Shqipërisë. Ndërkaq, në vitin 1986, muzeu u zhvendos në shtëpinë e lindjes së Avni Rustemit në lagjen Marinë të qytetit të Libohovës. Përpara se të bëhej kjo zhvendosje, shtëpia u nënshtrua një procesi restaurimi për të rikrijuar ambientin autentik të një banese tradicionale libohovite.

Shtëpia e restauruar u shndërrua në një ambient të veçantë, duke ruajtur karakteristikat e një banese tradicionale të zonës. Dhomat e shtëpisë, si dhe oborri karakteristik, u prezantuan si pjesë e prezantimeve muzeale. Materialet arkivore të muzeut të mëparshëm u zhvendosën në ambientet e reja, ndërsa u shtuan edhe relike dhe dokumente të tjera për të pasuruar fondin e muzeut.

Shtëpia muze e Avni Rustemit bëri pjesë në strukturat administrative të Shtëpisë së Kulturës në Libohovë. Ishte një qendër e rëndësishme për studimin dhe promovimin e trashëgimisë së Avni Rustemit si dhe për historinë dhe kulturën e zonës së Libohovës.

Në muze ishin prezantuar objekte të përdorura nga Avni Rustemi gjatë angazhimit të tij patriotik, si librat, fletoret, dhe sende të tjera personale. Një nga objektet që tërhoqi vëmendjen e vizitorëve ishte revolveri me të cilin Avni Rustemi kreu atentatin ndaj Esat Pashë Toptanit në vitin 1920 në Paris. Muzeu ishte një pikë referimi për të kuptuar dhe vlerësuar kontributin e Avni Rustemit në historinë e Shqipërisë.

Punonjësit e muzeut kujtojnë me krenari se shtëpia muze e Avni Rustemit ishte një destinacion i vizituar nga mijëra vizitorë çdo vit, duke përfshirë edhe studiues dhe historianë nga jashtë vendit. Trashëgimia e Avni Rustemit vazhdon të mbetet një burim frymëzimi për brezat e ardhshëm të shqiptarëve, dhe muzeu që i kushtohet jetës dhe veprës së tij mbetet një pikë kryesore për t'i kujtuar dhe për t'i dhënë kuptim kontributit të tij për lirinë dhe pavarësinë e vendit.   

## Burimet
Gaqo Avrazi

Gaqo Avrazi është një nga emrat e shquar në historinë e muzikës shqiptare, një dirigjent, kompozitor dhe muzikant i shquar i cili ka lënë një ndikim të thellë në skenën muzikore të vendit. Lindur në vitin 1915 në Korçë, Avrazi nisi rrugën e tij artistike që në moshën e hershme, duke u angazhuar në lëvizjen artistike dhe muzikore të qytetit të tij.

Gjatë Luftës Antifashiste, Avrazi u bë pjesë e çetave partizane, duke kontribuar në mobilizimin e masave për luftën çlirimtare. Roli i tij në krye të Asamblit dhe Korit të Ushtrisë ishte i rëndësishëm për zhvillimin dhe përhapjen e muzikës dhe këngës shqiptare gjatë kësaj periudhe të vështirë. Ai gjithashtu luajti një rol të rëndësishëm në përgatitjen e talenteve të reja muzikore, duke ndihmuar në formimin e artistëve të tjerë të njohur si Mentor Xhemali, Gaqo Çako, Gjoni Athanas, Ibrahim Tukiçi, dhe Pavlina Nika.

Përtej angazhimeve politike, Avrazi shquhej për aftësinë e tij si dirigjent dhe kompozitor. Kontributi i tij në zhvillimin e muzikës  shqiptare është i padiskutueshëm, veprat e tij të ndryshme reflektojnë pasionin dhe dedikimin e tij për artin dhe kulturën shqiptare.

Gaqo Avrazi ndërroi jetë më 18 nëntor 1985, por trashëgimia e tij në skenën muzikore shqiptare vazhdon të jetë e ndjeshme edhe sot. Për kontributin e tij të jashtëzakonshëm në promovimin dhe zhvillimin e muzikës shqiptare, ai mbetet një nga figurat e shquara të kulturës sonë kombëtare. 

## Referime
Zoroastrizmi në Azerbajxhan

[parapamje|Zoroastrianët iranianë duke u lutur në [Ateshgah i Baku.]]
**Zoroastrianizmi në Azerbajxhan** daton në mijëvjeçarin e parë para Krishtit ose më herët dhe ishte feja mbizotëruese e Iranit të Madh përpara konvertimit në Islam.

Sot feja, kultura dhe traditat e zoroastrianizmit mbeten shumë të respektuara në Azerbajxhan dhe viti i ri Nevruz vazhdon të jetë një nga festat kryesore në vend. Zoroastrianizmi ka lënë një gjurmë të thellë në historinë e Azerbajxhanit. Gjurmët e fesë janë ende të dukshme në Surakhany, Khinalyg dhe Yanar Dag.

## Shtetet e lashta në territorin e Azerbajxhanit 
### Albania 
Në shekullin e katërt para Krishtit, në veri të Republikës së sotme të Azerbajxhanit dhe pjesërisht në Dagestanin jugor, u krijua entiteti i Albanisë Kaukaziane. Nën ndikimin akaemenid, parthian dhe veçanërisht sasanid, zoroastrianizmi ishte feja mbizotëruese në vend.

Historiani armen Movses Kaghankatvatsi duke hetuar linjën politike të Jazdegerdit II (438-457) në Albani vuri në dukje se "Gjatë mbretërimit të mëkatarit Jezdeghird, djalli e nxiti atë të shkatërronte fenë e krishterë", kështu që ai urdhëroi të refuzonte krishterimin në Albani dhe t'u bindej magjistarëve zjarr-adhurues (zoroastrianizëm).

Si rezultat i gërmimeve në territorin e Albanisë Kaukaziane, u gjetën shumë gjetje kulturore, që tregojnë për përhapjen e zoroastrianizmit në rajon.
Zoroastrizmi në Iran

[parapamje|Një përshkrim i emblemës Zoroastrian të [Faravahar|Fravaharit (shpirtit të shpirtit) i ekzekutuar në pllakë me xham në qytetin e Taft, Iran.]]
Zoroastrianizmi është ndoshta feja më e vjetër në Iran. E themeluar rreth mesit të mijëvjeçarit të dytë p.e.s., feja u përhap në zonën iraniane përmes konvertimeve dhe përfundimisht u bë një fe shtetërore në Perandorinë akaemenide në shekullin e 6-të p.e.s. Feja ende mbijeton edhe sot e kësaj dite në komunitete të vogla, të vendosura kryesisht në Iranin dhe në Indinë e tanishme. Zoroastrianët në Indi quhen Parsi. 

Sipas regjistrimit zyrtar të Iranit, kishte 25,271 zoroastrianë në vend që nga viti 2011, por disa llogari jozyrtare sugjerojnë shifra më të larta në rritje brenda vendit.

## Dinastia e Akaemenidëve 
Persët e udhëhequr nga Kiri i Madh krijuan shpejt dinastinë e dytë perse dhe perandorinë e parë, Perandorinë Akaemenide, duke mposhtur Medët në 549 p.e.s. Ndërsa persët zgjeruan perandorinë e tyre, zoroastrianizmi iu prezantua historianëve grekë si Hermodori, Hermipi, Ksanthosi, Eudoksi dhe Aristoteli; secili dha një datë të ndryshme në lidhje me jetën e Zoroasterit, por natyrshëm besonte se ai ishte një profet pers dhe e quajti atë "Mjeshtër i magjistarëve".

Megjithëse nuk ka mbetur asnjë mbishkrim nga koha e Kirit në lidhje me fenë e tij, altarët e zjarrit të gjetur në Pasargada, si dhe fakti që ai e quajti vajzën e tij Atosa, emrin e mbretëreshës së Vishtaspa-s (mbrojtësja mbretërore e Zoroasterit), sugjeron se ai me të vërtetë mund të ketë qenë një zoroastrian.

Sugjerohet se në kohën e Darit të Madh (549 p.e.s.–485/486 p.e.s.), perandoria ishte zoroastriane. Kjo është për shkak të një prej mbishkrimeve të Darit, i cili shkon si më poshtë:

Kjo çon në besimin se feja zoroastriane është feja më e vjetër në Iran. Më e rëndësishmja, sugjerohet të jetë feja origjinale e Iranit. Përveç mbishkrimit të mësipërm, nuk ka domosdoshmërisht ndonjë nocion apo dëshmi për këto deklarata.
Gediminas Kirkilas

**Gediminas Kirkilas** një figurë e shquar në politikën lituaneze, u lind në Vilnius në vitin 1951 dhe mbeti një pjesë e rëndësishme e skenës politike të vendit deri në momentin e largimit të tij nga jeta më 20 prill 2024.  Me një angazhim të gjatë në shërbimin publik, Kirkilas shërbeu në postin e Ministrit të Mbrojtjes dhe kryeministrit, duke lënë pas një trashëgimi të rëndësishme dhe një ndikim të madh në politikën dhe zhvillimin e Lituanisë.

Një nga momentet e para që formuan karrierën e tij politike ishte angazhimi në Partinë Komuniste, ku ai u bë pjesë e përpjekjeve për pavarësinë e Lituanisë nga Bashkimi Sovjetik në fund të viteve 1980. Pas kësaj periudhe, Kirkilas u bë anëtar i shquar i Partisë së Punës Demokratike Lituaneze (LDDP), duke u angazhuar në poste të larta si nënkryetar dhe kryetar i partisë. Ndërkohë, ai vazhdoi të jetë një zë i fortë për pavarësinë dhe zhvillimin e vendit.

Në vitet 2000, bashkimi i LDDP me Partinë Social Demokratike Lituaneze (LSDP) solli një fazë të re në karrierën e tij politike, duke u bërë një ndër figurat kryesore të LSDP. Duke pasur një përvojë të gjatë në politikë, Kirkilas u tregua si një udhëheqës i aftë dhe vizionar për të ardhmen e Lituanisë.

Megjithatë, një nga momentet më të rëndësishme në karrierën e tij ishte largimi nga LSDP në vitin 2017, pas vendimit të partisë për tu tërhiqur nga koalicioni qeverisës. Në këtë kohë, Kirkilas nuk u rrëzua, por vendosi të formonte Partinë Social Demokratike të Punës të Lituanisë, e cila më pas u bë Partia Lituaneze e Rajoneve. Kjo tregon për guximin dhe përkushtimin e tij të vazhdueshëm ndaj qëllimeve të tij politike dhe pavarësisë së vendit.

Kirkilas gjithashtu ka qenë një protagonist i rëndësishëm në rrugën e Lituanisë drejt integrimit evropian dhe atlantik, duke qenë anëtar i rëndësishëm i organizatave si Bashkimi Europian dhe NATO që nga pavarësia e vendit në 1991. Kontributi i tij në këtë drejtim është vlerësuar lart në arenën ndërkombëtare dhe është një nga faktorët që ka ndihmuar në ndërtimin e një Lituanie të fortë dhe të integruar në skenën globale.

Me largimin e tij nga jeta, Lituanisë i humbet një udhëheqës i përkushtuar për të mirën e vendit dhe qytetarëve të tij. Trashëgimia e tij politike dhe kontributi në zhvillimin e demokracisë së vendit do të mbetet një ndër pikat kyçe të historisë së politikës lituaneze. Gediminas Kirkilas do të kujtohet gjithmonë si një nga figurat e rëndësishme në historinë politike të Lituanisë. 

## Referime
Shërbimi policor i Barbados

**Shërbimi Policor i Barbados** (**ShPB**), i quajtur më parë **Forca e Policisë Mbretërore të Barbados** (**FPMB**), është agjencia e zbatimit të ligjit në Barbados, e krijuar sipas Aktit të Policisë.  Riçard Bojce është aktualisht Komisioner i Policisë.

ShPB-ja është e ndarë në pesë divizione operacionale: Divizioni Verior, Divizioni Jugor, Divizioni Bridgetown, Divizioni i Hetimeve Kriminale dhe Divizioni i Mbështetjes së Operacioneve. Këto mbështeten nga Divizioni i Shërbimeve Administrative.  Struktura organizative e ShPB-së është modeluar sipas Shërbimit Policor Metropolitan të Londrës.

Në vitet e fundit, një numër në rritje i oficerëve të policisë Barbadiane janë rekrutuar për të marrë punë në Shërbimin Policor të Bermudës.
Departamenti i Policisë në Belizë

Zbatimi i ligjit në Belizë kryhet nga **Departamenti i Policisë së Belizes** i drejtuar nga një Komisioner dhe me seli në  qytetin e Belmopanit.

## Historia 
Departamenti i Policisë së Belizës rrjedh nga Policia Britanike e Hondurasit (PBH), dhe filloi nga familja Burges e cila u krijua në 1886.  Personeli i policisë numëronte fillimisht 141 staf dhe u rekrutuan në Barbados sepse njerëzit vendas nuk treguan interes për t'u regjistruar.  Qeveria i caktoi policisë së hershme detyrën e ruajtjes së rendit dhe ligjit në koloni.  Policia ishte fillimisht një forcë paraushtarake, por në vitin 1902 u shndërrua në një forcë policore civile. 

Policia u riorganizua pas Luftës së Parë Botërore, kur ushtarët që ktheheshin nga shërbimi jashtë vendit (si dhe disa barbadozë dhe xhamajkenë) iu bashkuanë forcës.  Forca u riorganizua përsëri në vitin 1957, kur komisari i saj i parë i policisë nisi reformat modernizuese që rezultuan në formën aktuale të forcës.  Gjatë periudhës koloniale, oficerët e mërguar plotësuan të gjitha postet e larta në polici.  Por me vetëqeverisjen dhe më pas pavarësinë, më shumë Belizeanë morën pozita autoriteti.  Emri zyrtar i forcës u ndryshua në Policia Kombëtare e Belizesë në vitin 1973,  më vonë fjala Forcë u ndryshua për t'iu përshtatur vizionit të ri të policisë dhe tani njihet si Departamenti i Policisë së Belizes. Në fillim të viteve 1990, komisioneri dhe të gjithë oficerët e lartë të policisë ishin Belizeanë.
Dari i Madh

[parapamje|Guri i relievit të Darit të Madh në Mbishkrimin e [Behistunit]]
**Dariusi I** (persishte e vjetër: *Dārayavaʰuš*;  *Dareios*;  – 486 p.e.s.), i njohur zakonisht si **Dari i Madh**, ishte një sundimtar pers i cili shërbeu si Mbreti i tretë i Mbretërve të Perandorisë Akaemenide, duke mbretëruar nga 522 p.e.s. deri në vdekjen e tij në 486 p.e.s. Ai e sundoi perandorinë në kulmin e saj territorial, kur ajo përfshinte pjesën më të madhe të Azisë Perëndimore, pjesë të Ballkanit (Traki-Maqedonia dhe Peonia) dhe Kaukazin, shumicën e rajoneve bregdetare të Detit të Zi, Azinë Qendrore, luginën e Indit në lindjen e largët, dhe pjesë të Afrikës Veriore dhe të Afrikës Verilindore duke përfshirë Egjiptin *(Mudrâya)*, Libinë lindore dhe Sudanin bregdetar.

Dari u ngjit në fron duke përmbysur monarkun akaemenid Bardiya (ose *Smerdis*), për të cilin ai pretendonte se ishte në fakt një mashtrues i quajtur Gaumata. Mbreti i ri u ndesh me rebelime në të gjithë perandorinë, por e shuajti secilën prej tyre; një ngjarje e rëndësishme në jetën e Darit ishte ekspedita e tij për të nënshtruar Greqinë dhe për të ndëshkuar Athinën dhe Eretrinë për pjesëmarrjen e tyre në Revoltën Jonike. Edhe pse fushata e tij përfundimisht rezultoi në dështim në Betejën e Maratonës, ai ia doli në rinënshtrimin e Trakisë dhe zgjeroi Perandorinë Akaemenide përmes pushtimeve të tij të Maqedonisë, Cikladave dhe ishullit Naksos.

Dari organizoi perandorinë duke e ndarë në provinca administrative, secila e qeverisur nga një satrap. Ai organizoi prerjen e monedhave akaemenide si një sistem të ri monetar uniform dhe e bëri aramaishten një gjuhë bashkëzyrtare të perandorisë së bashku me persishten. Ai gjithashtu e vuri perandorinë në gjendje më të mirë duke ndërtuar rrugë dhe duke futur peshat dhe masat standarde. Nëpërmjet këtyre ndryshimeve, Perandoria Akaemenide u centralizua dhe u bashkua. Dari ndërmori projekte të tjera ndërtimi në të gjithë mbretërinë e tij, duke u përqendruar kryesisht në Suza, Pasargada, Persepol, Babiloni dhe Egjipt. Ai kishte një mbishkrim të gdhendur në një faqe shkëmbi të malit Behistun për të regjistruar pushtimet e tij, e cila më vonë do të bëhej dëshmi e rëndësishme e gjuhës së vjetër perse.

Dari përmendet në librat e Hagait, të Zakarisë, të Danielit dhe të Ezra-Nehemias të Biblës Hebraike (Dhiata e Vjetër e Krishterë).
Zoroastrizmi në Indi

**Zoroastrianizmi në Indi** ka histori të rëndësishme brenda vendit. Zoroastrianët kanë jetuar në nënkontinentin Indian që nga periudha sasaniane. Zoroastrianët gjithashtu u shpërngulën në Indi në migrime të njëpasnjëshme gjatë periudhës islame. Migrimi fillestar pas pushtimit mysliman të Persisë është kanonizuar si një persekutim fetar nga pushtuesit myslimanë. Zoroastrianizmi ndërkohë pësoi një rënie në Iran pas pushtimeve. Migrimet e mëvonshme ndodhën gjithashtu pas përpjekjeve të safavidëve për t'i kthyer nënshtetasit e tyre në Shiizëm.

Për shkak të përndjekjes së zoroastrianëve në vende të tjera dhe të atmosferës liberale dhe patronizimit të Indisë dhe mbrojtjes së ofruar nga sundimtarët indianë, sot popullsia më e madhe e zoroastrianëve banon në Indi, ku zoroastrianët kanë luajtur një rol të dukshëm në ekonominë indiane, në argëtim, në forcat e armatosura dhe në lëvizjen e lirisë indiane kundër Raxh-it britanik. Grupet e zoroastrianëve konsiderohen si parsi ose irani, në varësi të kohës së emigrimit në Indi.
Iranët (Indi)

**Iranët** (do të thotë *iranian*) janë një bashkësi etno-fetare në nënkontinentin Indian; ata rrjedhin nga zoroastrianët që emigruan nga Irani në Indinë Britanike në shekujt 19 dhe 20. Ata janë kulturalisht, gjuhësisht, etnikisht dhe shoqërisht të dallueshëm nga parsët, të cilët – edhe pse janë gjithashtu zoroastrianë – emigruan në nënkontinentin Indian nga Irani i Madh shumë shekuj më parë, duke filluar me pushtimin islamik të Persisë.

## Dallimi nga parsët 
Parsët dhe iranët konsiderohen ligjërisht të ndryshëm. Një *diktim obiter i* vitit 1909 në lidhje me zoroastrianët indianë vuri re se iranët (të Presidencës së Bombeit tashmë të vdekur) nuk ishin të detyruar të mbanin në fuqi vendimet e Panchayat-it pars të atëhershëm rregullator. Disa nga komuniteti iran flasin një etnolekt të quajtur darishte zoroastriane  ndërsa shumica e parsëve zakonisht flasin guxharatisht. Megjithatë, të dy komunitetet gjithnjë e më shumë martohen bashkë dhe thuhet se janë "integruar mirë" me njëri-tjetrin.

## Historia 
Edhe pse termi 'iranë' është vërtetuar për herë të parë gjatë epokës Mogule, shumica e iranëve e kanë prejardhjen nga emigrantët që u larguan nga Irani dhe migruan në nënkontinentin indian gjatë fundit të shekullit të 19-të dhe fillimit të shekullit të 20-të. Në atë kohë, Irani sundohej nga Kaxharët dhe persekutimi fetar i zoroastrianëve ishte i përhapur. Disa iranë flasin ende persisht dhe dialektet dari të zoroastrianëve të atyre provincave. Iranët përgjithësisht shihen si një nëngrup i komunitetit më të gjerë zoroastrian.

Siç është edhe rasti për parsët, iranët u vendosën kryesisht në bregun perëndimor të Indisë/të nënkontinentin Indian.
Parsët

**Parsët** janë një grup etnofetar i nënkontinentit indian që i përmbahet zoroastrianizmit. Ata e kanë prejardhjen nga persët që migruan në Indinë mesjetare gjatë dhe pas pushtimit arab të Perandorisë Perse (pjesë e pushtimeve të hershme myslimane) për t'i shpëtuar përndjekjes fetare. Parsët janë më të vjetrit nga dy komunitetet zoroastriane të nënkontinentit indian, tjetri janë iranët, paraardhësit e të cilëve migruan në Indinë e sunduar nga Britania nga Irani i epokës së Kaxharit. Sipas një epike parse të shekullit të 16-të, *Qissa-i Sanjan*, persët zoroastrianë vazhduan të migrojnë në nënkontinentin Indian nga Irani i Madh midis shekujve 8 dhe 10 dhe përfundimisht u vendosën në Guxharatin e sotëm pasi iu dha strehim nga një mbret hindu vendas, Jadi Rana.

Para rënies së shekullit të 7-të të Perandorisë Sasanide në Kalifatin Rashidun, kontinenti iranian (i njohur historikisht si 'Persia') kishte një shumicë zoroastriane dhe zoroastrianizmi kishte shërbyer si fe shtetërore iraniane që të paktën nga koha e Perandorisë Akaemenide. Pavarësisht tërheqjes së shumë iranianëve në nënkontinentin Indian, një numër figurash iraniane mbetën në rebelim aktiv kundër ushtrisë Rashidune dhe kalifateve të mëvonshme islamike për gati 200 vjet pas pushtimit arab. Megjithatë, rënia e zoroastrianizmit në Iran vazhdoi dhe shumica e iranianëve e kishin pranuar Islamin në shekullin e 10-të.

Fjala *Pars* rrjedh nga gjuha perse dhe fjalë për fjalë përkthehet *pers* ( پارسی ).

Komunitetet parse dhe irane janë grupet e vetme etnorefetare që praktikojnë zoroastrianizmin në Indi. Megjithatë, për shkak të migrimit më të fundit të komunitetit iran në nënkontinentin Indian, ai është ligjërisht i diferencuar nga komuniteti pars. Pavarësisht nga ky dallim ligjor, termat "pars" dhe "zoroastrian" zakonisht përdoren në mënyrë të ndërsjelltë për të treguar të dy komunitetet. Veçanërisht, nuk ekzistojnë dallime thelbësore midis parimeve fetare, bindjeve dhe zakoneve të zoroastrianëve parsë dhe atyre iranë.
Erleta Mato

**Erlehta Mato** (1955, Tiranë) është mësimdhënëse shqiptare, doktore shkencash dhe profesore universiteti. 

## Biografia 
Erleta Çelmeta Mato lindi në Tiranë, ku mori arsimin fillor dhe të mesëm. Studoi gjuhën shqipe e letërsinë në Universitetin e Tiranës, ku kreu edhe kursin pasuniversitar pedagogji me psikologji. Mori pjesë në shumë kurse trajnimi në Shqipëri dhe vende të ndryshme në Evropë dhe SHBA. Shquhet për karrierë profesionale të pasur. Fillimisht ishte mësuese, pastaj lektore, mësimdhënëse dhe drejtuese e studentëve pasuniversitarë (magjistraturë, doktoratë) në Fakultetin e Shkencave Sociale të Universitetit të Tiranës, përkatësisht në atë të Tetovës. Në vitin 2002 zgjedhet drejtoreshë e Institutit të Studimeve Pedagogjike. Si eksperte ndërkombëtare u angazhua për hartimin e kurrikulës së re (për edukimin qytetar) në Kosovë. Ishte ose është anëtare apo drejtuese e disa organizmave shkencore, profesionale, botuese. Interesi i saj profesional-shkencor shtrihet në disa fusha, siç janë: politikat arsimore, shkencat e edukimit, edukimi qytetar dhe të drejtat e njeriut, arsimi parashkollor, vlerësimi dhe kërkimi shkencor. Botoi një varg studimesh shkencore brenda i jashtë vendit, hartoi projekte e programe mesimore, tekste shkollore etj. 

## Publikime 
* *"Pedagogji"* (1995), 
* *"Edukata shoqërore"* (1996) 
* *"Fëmijët nën 6 vjeç"* (1997), 
* *"Si të jesh një prind i mirë"* (2000), 
* *"Parashkollorëť"* (2007), 
* *"Klasa përgatitore"* (2008)

## Shih edhe 
* Arsimi në Shqipëri
* Historia e arsimit shqiptar

## Referime
Zbatimi i ligjit në Bolivi

**Zbatimi i ligjit në Bolivi** mbështetet në 40,000 anëtarë të ***Cuerpo de Policía Nacional*** (Korpusi i Policisë Kombëtare) përgjegjës për sigurinë e brendshme dhe ruajtjen e rendit dhe ruajtjen të ligjit.    Ndryshe nga shumë vende të Amerikës së Jugut, forca policore boliviane ka qenë gjithmonë përgjegjëse ndaj qeverisë kombëtare dhe jo ndaj zyrtarëve shtetërorë ose vendase. Ligji Organik i Policisë dhe Karabinierëve i vitit 1950 ndau zyrtarisht policinë nga ushtria. Megjithatë, shpeshherë policia kombëtare i bën thirrje ushtrisë për ndihmë në shuarjen e trazirave dhe protestave civile. 

## Sfondi historik 
Edhe pse Marshalli i Ajakuço, Antonio José de Sucre, kishte organizuar forcën e parë policore boliviane në 24 qershor të vitit 1826, Policia Kombëtare (*Policía Nacional*) nuk u krijua zyrtarisht deri në vitin 1886. Policia boliviane u institucionalizua në një nivel kombëtar në vitin 1937 me krijimin e Korpusit Kombëtar të Karabinerëve (*Cuerpo Nacional de Carabineros*) dhe shkollës së saj të trajnimit profesional, Shkollës së Policisë (*Escuela de Policía*), e cila më vonë u quajt Akademia Kombëtare e Policisë (*Akademia Nacional de Policías*). Karabinerët përbënin një bashkim të policisë ushtarake të pas Luftës së Çakos, Korpusit të Xhandarmërisë (*Cuerpo de Gendarmería*), Policisë paraushtarake të Sigurimit (*Policía de Seguridad*) dhe Regjimentit të Karabinierëve të Ushtrisë (*Regimiento de Carabineros*).
Zbatimi i ligjit në Brazil

Në Brazil, Kushtetuta Federale vendos tetë institucione të zbatimit të ligjit - shtatë institucione kryesore dhe një ndihmës. Institucionet kryesore janë: Policia Federale, Policia Federale e Autostradave, Policia Federale Hekurudhore, Policia Penale Federale, Policia Ushtarake e Shtetit dhe Brigada e Zjarrfikësve, Policia Civile e Shtetit dhe Policia Penale e Shtetit. Nga këto, katër të parat janë të lidhura me autoritetet federale dhe tre të fundit janë në varësi të qeverive të shteteve. Këto institucione të sigurisë publike janë pjesë e degës ekzekutive të qeverisë federale ose asaj shtetërore. Përveç këtyre tetë institucioneve, ka edhe të tjera që janë të lidhura me autoritetet komunale: Garda Komunale. Sipas ministrit Aleksandër de Moraes të Gjykatës së Lartë Federale, "...Rojet Komunale janë futur në sigurinë publike si organi ndihmës dhe i lidhur me forcën e sigurisë publike..." Ligji federal 13,022 (në fuqi që nga 8 gusht 2014) u dha atyre *de facto* dhe *de jure* atribuime policore.

Sipas Gjykatës Supreme Federale, forcat e zbatimit të ligjit me detyrimin për të ruajtur sigurinë publike sipas ligjit brazilian janë ato të renditura në nenin 144 të Kaputit të Kushtetutës Federale, domethënë shtatë forcat e para të lartpërmendura.  Si një forcë e re e treguar në nenin 144 tëKushtetutës Federale , paragrafi i tetë; rojet veprojnë në mbështetje dhe në plotësim - pa një marrëdhënie vartësie me ta. Në rast të ngjarjeve kriminale (në flagrancë), Rojet ia përcjellin ngjarjen Policisë Civile dhe/ose Federale.

Ekzistojnë dy funksione kryesore të policisë: ruajtja e rendit dhe zbatimi i ligjit. Kur veprat penale prekin qeniet federale, forcat e policisë federale kryejnë këto funksione. Në rastet e mbetura, forcat e policisë së shtetit ndërmarrin veprime policore.
Karabinierët e Kilit

'''''' (anglisht: Carabiniers of Chile) janë xhandarmëria kombëtare kiliane e zbatimit të ligjit, të cilët kanë juridiksion mbi të gjithë territorin kombëtar të Republikës së Kilit. Krijuar në vitin 1927, misioni i tyre është të ruajnë rendin dhe të zbatojnë ligjet e Kilit. Ata raportuan në Ministrinë e Mbrojtjes Kombëtare nëpërmjet nënsekretarit të Karabinierëve deri në vitin 2011 kur Ministria e Brendshme dhe Siguria Publike fituan kontrollin e plotë mbi ta. Ato në praktikë janë të ndara plotësisht nga tre degët e tjera ushtarake sipas departamenteve, por ende konsiderohen si pjesë e forcave të armatosura. Kili ka gjithashtu një forcë policore hetuese, Policia e Hetimeve e Kilit, gjithashtu në varësi të Ministrisë së Brendshme dhe Sigurisë Publike. Ekziston edhe një Polici Detare për patrullimin e vijës bregdetare të Kilit.

## Historia 
Origjina e Karabinierëve mund të gjurmohet deri në rojet e natës si  (Dragonët e Mbretëreshës). Krijuar në vitin 1758 dhe më vonë u riemërua Dragonët Kilisë në vitin 1812. Organizata të tjera që përmbushnin funksione të tilla janë ora dhe policia vendase.

Më vonë, qytete të tilla si Santiago dhe Valparaiso krijuan forcat e tyre policore të qytetit. Në vitin 1881 Policia Rurale () u krijua për zonat rurale të vendit. Megjithatë, problemi kryesor me këto shërbime policore ishte se ato vareshin nga autoritetet vendore për vendimmarrjen e përditshme. Kjo bëri që zyrtarët vendas të abuzonin këtë pushtet për qëllimet e tyre politike. Në vitin 1896 Policia Fiskale () u krijua për t'i shërbyer qyteteve.
Policia Kombëtare e Kolumbisë

**Policia Kombëtare e Kolumbisë** () është forca policore kombëtare e Republikës së Kolumbisë. Megjithëse Policia Kombëtare e Kolumbisë nuk është pjesë e Forcave Ushtarake të Kolumbisë (Ushtria, Marina dhe Forca Ajrore), ajo përbën së bashku me to "Forcën Publike"  dhe kontrollohet gjithashtu nga Ministria e Mbrojtjes. Policia Kombëtare është e vetmja forcë policore civile në Kolumbi. Funksionet zyrtare të policisë kolumbiane janë mbrojtja e kolumbisë, zbatimi i ligjit me mandat kushtetues, ruajtja dhe garantimi i kushteve të nevojshme për liritë dhe të drejtat publike dhe sigurimi i bashkëjetesës paqësore midis popullatës.

## Historia 
### Krijimi i Policisë në shekullin e 19-të 
Gjatë gjysmës së dytë të shekullit të 19-të, Kolumbia kaloi nëpër shumë ndryshime politike dhe beteja për ta përcaktuar veten si një komb. Tensionet midis dy partive kryesore politike, Partisë Liberale Kolumbiane (PLK) dhe Partisë Konservatore Kolumbiane (PKK), u përshkallëzuan në luftëra të shumta civile duke u përpjekur të krijonin një sistem politik midis federalizmit ose centralizmit dhe dallimeve të tjera të mëdha.
Policia e Kubës

Zbatimi i ligjit në Kubë është përgjegjësi e **Forcave Revolucionare Kombëtare të Policisë** (; **PNR**) nën administrimin e Ministrisë së Brendshme të Kubës. Neni 65 i Kushtetutës Kubane thotë se "mbrojtja e atdheut socialist është nderi më i madh dhe detyra më e lartë e çdo kubani".  Rekrutimi në forcat e armatosura ose në policinë kombëtare është i detyrueshëm për ata që janë mbi 16 vjeç. Megjithatë, rekrutët nuk kanë zgjedhje në cilin shërbim do të caktohen. 

Shkalla e krimit në Kubë mbetet dukshëm më e ulët se shumë vende të tjera të mëdha në mbarë botën, me policinë kubane që vepron fuqishëm kundër çdo krimi, veçanërisht në Havana. Fidel Kastro komentoi në vitin 1998 se "lufta kundër krimit është gjithashtu një luftë kundër armikut imperialist".  Informacioni mbi statistikat e krimeve të vrasjeve dhe përdhunimeve për vendin nuk janë lëshuar kurrë nga qeveria, por vjedhjet u vlerësuan të ishin 6,531 raste në vitin 1988, ose 62 për 100,000 banorë.
Zbatimi i ligjit në Kanada

**Zbatimi i ligjit në Kanada** është përgjegjësi e shërbimeve të policisë, e urdhrave të posaçme dhe e agjencive civile të zbatimit të ligjit, të cilat operohen nga çdo nivel qeverisjeje, disa korporata private dhe të kurorës, dhe Kombet e Parë. Në ndryshim nga Shtetet e Bashkuara ose nga Meksika, dhe me përjashtim të Unité permanente anticorruption (anglisht: Permanent Anti-Corruption Unit) në Kebek dhe Agjencisë së Krimit të Organizuar të Kolumbisë Britanike,   nuk ka organizata të dedikuara veçanërisht për hetimin e veprimtarisë kriminale në Kanada. Në vend të kësaj, hetimet penale kryhen nga shërbimet e policisë, të cilat mbajnë njësi të specializuara të hetimit penal përveç mandatit të tyre për reagimin ndaj emergjencave dhe sigurinë e përgjithshme të komunitetit.

Provincat e Kanadasë janë përgjegjëse për zhvillimin dhe mirëmbajtjen e forcave policore dhe konstabiliteteve speciale, dhe çdo krahinë përveç Tokës së Re dhe Labradorit ua delegon këtë përgjegjësi bashkive, të cilat mund të krijojnë forcat e tyre policore ose të kontraktojnë me një komunitet fqinj ose provincë për shërbimet policore.  Sidoqoftë, zbatimi i ligjit civil është përgjegjësi e nivelit ose agjencisë së qeverisë që ka zhvilluar ato ligje - aktet nënligjore të një autoriteti tranziti, për shembull, zbatohen nga ai autoritet tranziti, ndërsa rregulloret federale mjedisore zbatohen nga qeveria federale.  Qeveria federale mban forcën e saj policore, Policinë Mbretërore Kanadeze të Montuar (PMKM, e njohur gjerësisht në zonat anglisht-folëse si "Mounties"), e cila ofron shërbime federale të zbatimit të ligjit penal dhe policisë kontraktuese për provincat dhe komunat që nuk i mbajnë forcat e veta policore. 

Që nga vitet 1990, ka ekzistuar një kornizë për Kombet e Parë për të krijuar shërbimet e tyre policore, të financuara tërësisht nga qeveritë federale dhe provinciale dhe të rregulluara sipas provincave.  Këto shërbime policore përgjithësisht marrin më pak fonde krahasuar me forcat e tjera të policisë kanadeze - për shembull, në vitin 2016, Shërbimi Policor Nishnaube-Aski në Ontario mori vetëm 36% të financimit që Policia Provinciale e Ontarios vlerësoi se do t'i kushtonte policisë së njëjtës zonë. 

## Shërbimet e policisë 
Shërbimet e policisë në Kanada janë përgjegjëse për ruajtjen e paqes së mbretit nëpërmjet patrullimeve të shpeshta dhe reagimit të menjëherëshëm, zbatimit të ligjit penal dhe zbatimit të disa ligjeve civile.  Sipas Kushtetutës, ofrimi i shërbimeve policore është përgjegjësi e provincave dhe territoreve, por çdo provincë, përveç Tokës së Re dhe Labradorit, e cila mban Ushtrinë Mbretërore të Tokës së Re për të kontrolluar disa nga komunitetet e saj urbane, ua dërgon këtë përgjegjësi bashkive.  Qeveria federale mban gjithashtu shërbimin e saj policor,Policia Mbretërore Kanadeze e Montuar, të cilën provincat dhe territoret mund t'i kontraktojnë për të siguruar policimin provincial dhe komunal. Çdo territor dhe provincë kanadeze, me përjashtim të Ontarios dhe Kebekut, mbështetet nga PMKM-ja për të ofruar të paktën disa shërbime policore provinciale ose bashkiake.
Llazar Nikolla

**Llazar Nikolla** ishte një skulptor shqiptar i njohur për aftësitë e tij në gdhendjen e gurit dhe për kontributin e tij në artin skulptural në Shqipëri. Ai lindi në vitin 1906 dhe ndërroi jetë në vitin 1983. 

Nikolla është konsideruar si një mjeshtër i gdhendjes së gurit në historinë e artit shqiptar. Me një aftësi të jashtëzakonshme për detajet dhe për të shprehur karakterin dhe emocionet nëpërmjet materialeve të tij, ai ka lënë pas një trashëgimi të qëndrueshme artistike.

Një nga veprat e Llazar Nikollës është "Portreti i Skënderbeut", i realizuar në vitin 1963 në qytetin e Beratit. Ky portret është një medalion i rrumbullakët në të cilin është gdhendur portreti i heroit kombëtar shqiptar, Gjergj Kastrioti Skënderbeu. Me një vështrim të thellë dhe të largët, Nikolla ka arritur të përcjellë forcën dhe karakterin e udhëheqësit luftëtar nëpërmjet kësaj skulpture. Vepra është e realizuar në një stil realist, duke përfaqësuar Skënderbeun në një mënyrë të qartë dhe të qëndrueshme, duke i dhënë atij atributet e një udhëheqësi të guximshëm dhe të vendosur. 

Përveç "Portretit të Skënderbeut", Nikolla ka krijuar një varg veprash të tjera të shquara, duke përfshirë skulptura të ndryshme portreti, reliefet, dhe skulpturat monumentale. Kontributi i tij në artin skulptural shqiptar mbetet i vlerësuar dhe i respektuar, duke e vendosur atë si një nga figurat në historinë e artit të vendit.  

## Referime
Policia e Kosta Rikës

**Forca Publike** e Kosta Rikës () është forca kombëtare e zbatimit të ligjit të Kosta Rikës, e cila kryen funksione policie dhe patrullimi kufitar. 

## Historia 
Më 1 dhjetor 1948, Presidenti hosé Figueres Ferrer i Kosta Rikës shfuqizoi ushtrinë e Kosta Rikës pasi arriti fitoren në Luftën Civile të Kosta Rikës atë vit.   Në një ceremoni në , në kryeqytetin e Kosta Rikës, San Jose, Figueres theu një mur me një çekiç që simbolizon fundin e shërbimeve ushtarake të Kosta Rikës. 

Në vitin 1949, heqja e ushtrisë u prezantua në nenin 12 të Kushtetutës së Kosta Rikës.  Buxheti i dedikuar më parë për ushtrinë tani i kushtohet sigurisë, arsimit dhe kulturës. Kosta Rika akoma ka forcat e Gardës së Policisë.

Muzeu "" u vendos në  si simbol i përkushtimit ndaj kulturës. Në vitin 1986, Presidenti Oscar Arias Sánchez shpalli 1 dhjetorin si  (Dita e heqjes së ushtrisë) me Ligjin numër 8115. Ndryshe nga fqinjët e saj, Kosta Rika nuk ka duruar një luftë civile që nga viti 1948. Kosta Rika mban forca të vogla të afta për zbatimin e ligjit, por nuk ka ushtri të përhershme.
Dornbirner Ah

**Dornbirner Ah** (i quajtur edhe *Dornbirner Ache*) është një përrua në Vorarlberg, Austri, i cili buron nga malet e fshatit alpin  (i përket Dornbirnit). Rrjedh në një nga grykat më të mëdha dhe më të mrekullueshme të Evropës Qendrore,  ., deri në Dornbirn dhe kalon nëpër qytet me një peizazh të gjerë livadhor, , dhe derdhet afër grykës së Rinit, në liqenin e Konstancës.
Oda e Junikut (Film, mars 1997)

__NOINDEX__

Oda e Junikut është një film me skenar dhe regji të Adem Mikullovcit ku trajtohet procesi historik i pajtimit të gjaqeve ku në malësor nga rrafshi i Kosovës  shkon në Dugagjin aty porsa ka degjuar për krijimin e një këshilli të pleqësisë të përberë nga  pleq të 12 fiseve shqiptare dhe i therrisnin të gjithë familjarët që kishin ngatërresa personale mes vete. Aty islihati dëgjon rrefimet dhe me nder të lartë vendosin drejtësi pajtimi mes familjeve të ndryshme. Filmi është i xhiruar në Junik me ndihmen e të gjithë banorëve.

Aktorë kryesorë:

Hadi Shehu

Ahmet Spahiu

Istref Begolli

Shani Pallastka
## Skenari 
## Prodhimi 
## Referime 
## Lidhjet e jashtme