Vendi Wano

**Vendi Wano** (ワノ国 *Wano Kuni*) është një ishull fiktiv në anime dhe manga One Piece krijuar nga Eiichiro Oda. Wano është një vend i izoluar dhe i fuqishëm në Botën e Re dhe nuk është e bashkuar me Qeverinë Botërore. Wano është e okupuar nga Piratët e Bishave, si territori i tyre nën Kaido, një nga Katër Perandorët.

Më parë, vendi ishte nën sundimin e familjes Kozuki deri kur uzurpatori, Orochi, komplotoi për të përmbysur dhe zëvendësuar shogunatin e tyre.

Qindra vite më parë, Wano ishte i njohur si **Vendi i Arit** (黄金の国 *Ōgon no Kuni*).

Pas tradhtisë së tij ndaj familjes Kurozumi, Kaido e quajti ishullin **Onigashima e Re** (新鬼ヶ島 *Shin Onigashima*), si pjesë e projektit të tij në vazhdim për të shndërruar Wano në një parajsë të paligjshme piratësh. Kaido emëroi Yamato për t'u bërë shogun i ardhshëm, por ajo nuk pranoi.

## Kultura
### Izolimi
Vendi ndjek politikën e izolimit që do të thotë se është e ndaluar kontakti me njerëz ose vend të huaj. Largimi nga vendi konsiderohet një krimë dhe ata që largohen, ata do të sulmohet menjëherë. Banorët nuk kanë të drejtë të lexojnë gazeta, përveç Piratët e Bishave në Onigashima.

Gjatë udhëtimit të tij në Laugh Tale, Oden kuptoi se vendi i tij Wano dikur kishte lidhje me pjesën tjetër të botës, por u izoluan për t'u përmbushur një qëllim të caktuar. Pasi mësoi për historinë e vërtetë të botës, Oden arriti në përfundimin se Wano duhet t'i hapet botës edhe një herë para se Joy Boy të kthehet. Sidoqoftë, ai nuk ishte në gjendje ta realizonte këtë, pasi u rrëzua dhe përfundimisht u ekzekutua nga Orochi Kurozumi dhe Kaido.

Wano gjithashtu ka gazetën e saj e cila përmban ngjarje kombëtare. Qytetarët nuk marrin gazeta nga News Coo. (pulëbardhat që shpërndajnë gazeta) përveç Piratëve të Bishave në Onigashima. Sidoqoftë, shumica e Piratëve të Bishave nuk duket se ndjekin ose kujdesen për lajmet ndërkombëtare, pasi shumica e tyre nuk i njohin ekuipazhin e Kapelës prej Kashte përveç Kaidos dhe anëtarët e Gjeneratës më të Keqe.

Për shkak se kontakti me të huaj është e ndaluar, shumë luftëtar të vendit nuk kanë dijeni për frutat e detit dhe ata e quajnë teknikat e tyre si magji. Megjithëse vendi është i njohur me konceptin e Hakit, ata nuk janë të vetëdijshëm për termin aktual të përdorur nga bota e jashtme. Në vend të kësaj, ata e quajnë atë Ryuo (流 桜, fjalë për fjalë do të thotë "Sakura rrjedhëse"), të cilën ata përqendrohen në konceptin e rrjedhës.

Pavarësisht nga ndalimi i kontaktit me piratët dhe të huajt e tjerë, aleanca e Orochit me Kaidon (e cila nga ana e vet ka shumë lidhje jashtë) tregon se shkalla e lartë e vendit është hipokrizi duke shpërfillur politikat e tyre, duke çuar në pakënaqësi mes disa civilëve. Orochi gjithashtu është treguar takim me vetë grupet e jashtme, të tilla si CP-0 të Qeverisë Botërore, për të ndërmjetësuar marrëveshje tregtare dhe është i gatshëm të fshehë importimin e burimeve që do të forcojnë administratën e tij, siç janë luftanijet. Ai madje kërkoi që agjentët të dorëzojnë Vegapunk si pagesë për më shumë armë, duke u përpjekur për të fituar një të huaj për të punuar për vendin e tij.

### Monedha
Wano ka monedhën e vet: monedha argjendi, ari dhe platini në vend të belly. 5 argjend thuhet se është shumë pak për të përballuar një javë ujë të pastër, ndërsa 500 ari konsiderohet një shumë e majme, dhe një monedhë platini është (ose të paktën katër dekada më parë) e mjaftueshme për të ndërtuar një shtëpi.

### Farkëtaria dhe metalurgjia
Vendi Wano është më i rëndësishmi në botë për farkëtarinë dhe metalurgjinë, pasi ka prodhuar dy artizanë dhe zanatçinj superiorë, siç janë shpatarët legjendar Kotetsu, Shimotsuki Kozaburo dhe Tenguyama Hitetsu. Familja Kozuki (atëherë në pushtet) shpiku Poneglifet e pashkatërrueshëm gjatë Shekullit të Zbrazët. Armët e prodhuara në Wano janë të një cilësie të lartë, pasi Qeveria Botërore ka importuar fshehurazi furnizimin me armë të marinsave nga Wano. Sipas Law, monopoli i Piratëve të Bishave i furnizimit të vendit Wano me armë me cilësi të lartë është ajo që siguroi dominimin e Kaido në Botën e Re.

Shembuj të shpatave legjendare të prodhuara në Wano përfshijnë shpata O Wazamono Ame no Habakiri, Enma, Wado Ichimonji, Nidai Kitetsu dhe Shusui (thesari kombëtar i vendit).

Sipas Basil Hawkins, Kairōseki e ka origjinën nga vendi Wano dhe është gjithashtu i vetmi vend ku mund të përpunohet në çdo lloj arme.

### Administrimi
Në të kaluarën, Wano drejtohej nga gjashtë familje të mëdha. Familja Kozuki përbënte shogunatin, ndërsa udhëheqësit e Familjes Shimotsuki, Familjes Kurozumi, Familjes Uzuki, Familjes Amatsuki dhe Familjes Fugetsu secili shërbeu si daimyo në një nga rajonet e Wano. Nëse shogun nuk do të kishte asnjë trashëgimtar mashkull në Familjen Kozuki, pesë daimyo ishin kandidatët kryesorë për ta pasuar atë. Disa dekada më parë, megjithatë, Familja Kurozumi ra nga pushteti për shkak të udhëheqësit të tyre që helmoi daimyo tjetër në një përpjekje të pasuksesshme për t'u bërë shogun. Kjo tradhti dhe vdekjet që rezultuan nga ajo rezultoi në një lëkundje të pushtetit rajonal, pasi Familja Shimotsuki përfundoi duke sunduar mbi dy rajone.

Kur Kurozumi Orochi pasoi Kozuki Sukiyaki, përmes një akti mashtrues me Kurozumi Higurashi, si shogun dhe ekzekutoi Oden, daimyo i mbetur nuk pranoi të shërbente nën të, duke rezultuar në Orochi dhe Kaido duke i fshirë ata me të mbijetuarit që u detyruan të fshiheshin. Nën sundimin e Orochi, sistemi daimyo nuk ekziston më. Jack dhe Queen e Piratëve të Bishave konsiderohen të jenë sunduesit e Kuri dhe Udon respektivisht; është e panjohur nëse ndonjë nga rajonet e tjera kanë sundimtarë.

Administrata e vendit është e korruptuar për shkak të shogunit Kurozumi Orochi, zyrtarët e të cilit janë shtypës dhe ashpër kontrollojnë qytetarët. Sundimi i tyre zbatohet më tej nga besnikëria e tyre ndaj perandorit Kaido, i cili i mbështeti ata me forcën ushtarake të Piratëve të Bishave, duke e bërë pothuajse të pamundur për qytetarët që të sfidojnë Orochi. Pjesa më e madhe e vendit është zvogëluar në një djerrinë për shkak të mizorisë së Orochit, me vetëm territorin e tij personal, Flower Capital, duke mbetur të begatë. Duke folur keq për Orochi me zë të lartë, madje edhe në diskutime rastësore, konsiderohet të jetë rebel dhe një krim kapital.

Orochi përdori propagandë manipuluese për të larë trurin e qytetarëve të pasur në Flower Capital në mënyrë që të forconte më tej sundimin dhe politikat e tij, duke idhulluar veten si një hero të madh ndërsa antagonizonte Familjen Kozuki, veçanërisht Oden, duke pretenduar se ata u përpoqën ta çonin Wano në shkatërrim duke thyer politika e izolimit dhe hapjen e kufijve të Wano ndaj botës së jashtme.

Administrata e vendit ka krijuar një sistem të kastës që vlerëson pasurinë mbi gjithçka tjetër. Banorët e Flower Capital duhet të kenë para ose ndryshe ata do të përballen me mërgim. Rajonet e vendit janë treguar të përmbajnë dy lloje qytetesh. Ka qytete që jetojnë zyrtarë të lartë, dhe këta zyrtarë kontrollojnë pjesën tjetër të popullsisë, vetëm duke lejuar tregtarët thelbësorë të mbeten. Pjesa tjetër e popullsisë është e detyruar të jetojë në varfëri në qytete të njohura si "qytete të mbetura". Në këto qytete, njerëzit kanë qasje vetëm në ushqimin e kaluar nga ata me status më të lartë; tha se ushqimi është shpesh i papastër, dhe shpeshherë banorët përfundojnë të uritur. Ata me status më të lartë shohin poshtë njerëzit që jetojnë në qytete të mbetura dhe i trajtojnë ata si nën-njerëzore.

Kaido nderohet nga qytetarët e vendit, veçanërisht ato të statusit të lartë, si një mbret i mençur dhe mbrojtës.

### Drejtësia dhe dënimet
Në të kaluarën, vendi Wano kishte një sistem të drejtë dhe të paanshëm të ligjit ku edhe figura të fuqishme dhe me ndikim mund të dënohen për krimet e tyre të tilla si gjyshi i Orochi, kreu i mëparshëm i Familjes Kurozumi dhe Oden, trashëgimtari i shogunatit gjatë rinisë së tij. Përjashtimi i vetëm ishin kriminelët e rajonit të atëhershëm të paligjshëm të Kuri, për shkak të se sa të dhunshëm dhe brutalë ishin të jashtëligjshëm që mbretëruan mbi rajonin.

Për shkak të administratës së tij të korruptuar, qytetarët që janë mjaft të pasur mund të kryejnë krime dhe t'i shpëtojnë asaj përmes ryshfetit. Disa zyrtarë të renditur gjithashtu kryejnë krime kapitale për arsyet e tyre dhe gjejnë një cjap kurban për të mbuluar gjurmët e tyre, pasi një gjykatës i veçantë që kreu vrasje në kryqëzim u përpoq t'i fajësonte të gjitha Zorojuro për vjedhjen e Shusui, pa i dhënë aq shumë sa gjyq për të folur vetë. Rituali i seppuku është një formë e njohur e ndëshkimit që zbatohet për kriminelët në vend.

Të sfidosh Orochin dhe madje të flasësh keq për të me zë të lartë konsiderohet të jetë rebel dhe një krim kapital. Disidentët që kundërshtuan hapur Orochi ose dënohen me vdekje ose dënohen me burgim të përjetshëm në rajonin e Udon. Një burrë që sfidoi politikën e Orochit për të punuar për Piratët e Bishave u ekzekutua së bashku me të gjithë familjen e tij.

Ekzekutimi publik me kryqëzim ndonjëherë ndodh për ata që e kundërshtojnë shogunin dhe përdoren si shembull.

### Forcat e armatosura
Vendi Wano ka luftëtarët e saj samurai, shpatarë të fuqishëm që as marinarët nuk guxojnë t'iu afrohen. Që nga sundimi i Orochi, samurai janë të vetmit që kanë të drejtë të mbajnë shpata katana. Shpata e Ryuma, Shuusui, konsiderohet si thesar kombëtar i vendit Wano.

Disa rajone të Wanos udhëheqen nga anëtarë të nivelit lartë të Piratëve të Bishave. Si rezultat, vartësit e atyre njerëzve kanë juridiksion mbi një pjesë të rajonit dhe kanë autoritetin të vendosin gjykime mbi banorët.

Wano dikur kishte dojo për mësimin e shpatës dhe arteve marciale, të tilla si kendo, xhudo dhe karate. Si një mënyrë për të parandaluar çdo rebelim, Orochi i bëri të jashtëligjshme ato institucione që të veprojnë që kur u bë shogu i Wano.

### Zakonet
Gratë nga Wano pritet të jenë modeste dhe të flasin me hijeshi dhe në heshtje, megjithëse lejohen të bëhen samurai ose ninxha. Gratë referohen me parashtesën e nderuar "O-". Ndërsa në të kaluarën sistemi i drejtësisë është i drejtë dhe i paanshëm, hierarkia e korruptuar shoqërore e Orochi dikton që qytetarët e klasës së lartë lejohen të mbizotërojnë mbi klasën e ulët, nga urdhërimi i tyre për të vrarë plotësisht pa pasoja ligjore.

Chonmage është një stil i flokëve e zakonshme për burrat. Të hiqet chonmage është një shenjë e turpshme dhe si një formë pendimi për veprime të turpshme.

Kur Familja Kozuki ishte ende në pushtet, të gjithë qytetarët e Wano dhe samurai u përpoqën të mbanin kodin samurai Bushido për të jetuar jetën e tyre me nder, kalorësi, dashamirësi, besnikëri dhe guxim, dhe ndjekësit e shquar të Bushidos u bënë të famshëm dhe të respektuar legjendar si idhuj të tillë si Ryuma, Hyogoro dhe Oden. Sidoqoftë, më pas, me ngritjen e Orochi në pushtet, samurai të panumërt kushtuar kodit bushido u vranë nga Piratët e Bishave për kundërshtim, ndërsa shumica e samurai të mbijetuar të korruptuar nga ndikimi i Orochi braktisn kodin Bushido në favor të ideologjisë së prishur të Orochi të lakmisë dhe krenarisë, kryerja e krimeve për interes personal, si dhe shikimi nga poshtë i qytetarëve të varfër dhe shtypja e tyre pa pushim. Kjo u tregua veçanërisht, ndërsa Mimawarigumi ishin besnikë ndaj Orochi kur ky i fundit ishte në pushtet, ata lehtë kaluan besnikërinë ndaj Kaido për ruajtjen e vetvetes kur ai ekzekutoi Orochi pavarësisht se dinte planet e tij për të skllavëruar të gjithë qytetarët e Wano për projektin e tij Onigashima e Re.

Për shkak të temperaturës ekstreme të ftohtë në rajonin e Ringo, ekziston një ritual i quajtur Varrosjet e Përjetshme pasi të vdekurit ruhen për përjetësinë nën akull.

### Shkrim dhe lexim
Në të kaluarën, vendi Wano kishte shkrim-lexim shumë të lartë, me qytetarët e tij që kishin shkruar dhe prodhuar një koleksion masiv të librave që ishin gjerësisht të disponueshëm për shitje, mjaftueshëm për vetë-arsimim.

Familja Kozuki ishin filolog të zotëruar, pasi kishte qenë ajo që shkruajti gjuhën e humbur antike të Poneglifet në stelë vetë gjatë Shekullit të Zbrazët, me paraardhësit e tyre që filluan një traditë familjare për të kaluar ato njohuri dhe aftësi të specializuara te pasardhësit e tyre. Por kjo traditë përfundoi me vdekjen e Oden, pasi ai nuk kishte mundësi t'ia mësonte fëmijëve të tyre pasi ishin të vegjël.

Për shkak të izolimit të tyre, qytetarët e Wano përdorin mjetet tradicionale japoneze të shkrimit të përbërë nga një furçë boje dhe gur boje për mbajtjen e bojës për të shkruar.

Pasi Piratët e Bishave morën përsipër, dhe Orochi u ngrit në pushtet, niveli i shkrim-leximit të qytetarëve të Wano ka rënë keq pasi të gjitha rajonet e tjera u reduktuan në toka të shkreta me të vetmen shkollë të mbetur që ndodhej në Flower Capital. Sistemi i tij arsimor gjithashtu është korruptuar plotësisht me propagandë nga Orochi dhe Piratëve të Bishave për të siguruar diktaturën e tyre, duke edukuar fëmijët në ideologjinë e tyre të korruptuar për të siguruar vazhdimin e ardhshëm të pabarazisë sociale të sistemit të kastës së bazuar në pasurinë e Orochi, duke udhëhequr shumicën e të pasurve qytetarët, përfshirë zyrtarët e Orochi, për të mbështetur verbërisht Orochi dhe Piratëve të Bishave.

### Zakone tjera
Wano duket se mban atë që duket të jetë funerali tradicional japonez, i përbërë nga ruajtja e të vdekurit, ecje deri në varr, djegie, dhe vendosja e një shtylle monumentale prej guri me emrin e personit të vdekur të gdhendur në të është vendosur për të treguar vendin e prehjes të të ndjerit. Disa familje kanë një varrezë personale, ku janë varrosur anëtarët e familjes. Sendet kryesore të të ndjerit mund të varrosen me ta, dhe varri mund të jetë shënjestra e vjedhjes për ato objekte, ndër të tjera.

Sipas Kin'emon, ekziston një "Festivali i Zjarrit" që mbahet në vendin Wano. Isshtë një ngjarje vjetore kushtuar Piratëve të Bishave për shpëtimin e kombit nga familja e supozuar e keqe Kozuki, gjatë së cilës shoguni, Kurozumi Orochi dhe shoqëruesit e tij udhëtojnë te banorët e Kaido në Onigashima për të ofruar respektet e tyre. Sidoqoftë, në realitet, është një festëë e mbajtur nga Piratët e Bishave dhe aleatët e tyre.

## Paraqitja e vendit
### Hyrja
Vendi Wano ka vetëm dy metoda të njohura të hyrjes nga oqeani. Ujëvara e Ngjitjes Koi, e cila është më e vështira, përfshin lidhjen e anijeve me koi gjigant që ngjitet në mënyrë të rregullt në ujëvarat përreth nga deti, duke i lejuar peshqit t'i tërheqin ato së bashku. Metoda tjetër përfshin hyrjen në një tunel të fshehur që ndodhet pas njërit prej ujëvarave, i cili të çon në Portin Mogura, ku njerëzit dhe ngarkesat mund të transportohen në brendësi përmes një gondolë. Metoda e fundit, megjithatë, është e kufizuar për ata që kanë leje ose nga Kaido ose Orochi. Ato mënyra të kufizuara të hyrjes, si dhe rrymat e mbrapshta të vendosura në detet e brendshme dhe të jashtme të Wano, do të thotë se vendi është natyrshëm afër padepërtueshëm, me rrënojat e anijeve që janë një pamje e zakonshme. Pas marrjes së Kaidos, një sistem mbrojtës u instalua në pirgjet e detit në detet e jashtme të Wano, i përbërë kryesisht nga topa zjarri që funksiononin me dorë.

### Moti
Deri më tani, deti i vetëm përreth i treguar është afër bregut juglindor, ku ujërat gjithmonë vuajnë nga moti i tmerrshëm, me erëra të forta dhe të pazakonta që bëjnë që retë dhe valët e oqeanit të marrin një formë vorbull, që i ngjan përshkrimit të tyre të zakonshëm në piktura ukiyo-e. Në brendësi, çdo rajon ka një klimë të ndryshme. Deri më tani, Ringo u tregua se kishte një dimër si një mot i ftohtë, me dëborë, Hakumai u tregua se kishte një vjeshtë si moti me shtresim, dhe Flower Capital u tregua të kishte sakura të sezonit të pranverës.

## Historia
### E kaluara
Qindra vjet më parë, Vendi Wano njihej si Vendi i Arit. Ajo u përball me kërcënime të vazhdueshme nga piratët dhe fisnikët të cilët dëshironin të shfrytëzonin pasuritë e saj, por samurai Ryuma udhëhoqi samurain e vendit në mbrojtjen kundër çdo sulmuesi. Ryuma gjithashtu u bë legjendë për vrasjen e një dragoi në qiell. Pas vdekjes së tij, Ryuma u varros në vendlindjen e tij në Ringo dhe trashëgimia e tij e bëri atë një hero kombëtar.

23 vjet më parë, dikush arriti të depërtojë në vendin e Wanos dhe vodhi kufomën e Ryumës dhe u largua me sukses, si dhe me shpatën e tij Shuusui. Ky incident konsiderohej një fatkeqësi që e çoi vendin në gjunjë. Kur Kin'emoni pa që Zoro kishte Shusui, ai mendonte se Zoro ishte fajtori.

Orochi kishte ekzekutuar Oden për përpjekjen për të hapur kufijtë e Wano, dhe punoi me Kaido dhe Piratët e Bishave për të ndjekur familjen dhe mbajtësit e Oden, duke djegur Kështjellë Kuri ku ata jetonin. Gruaja e Oden, Kozuki Toki dërgoi djalin e saj Momonosuke dhe mbajtëset Kin'emon, Kanjuro, Raizo dhe Kikunojo 20 vjet përpara në kohë dhe i kërkoi vajzës së saj Hiyori të arratisej me mbajtësin Kawamatsu. Toki qëndroi dhe takoi fundin e saj dhe varret u ngritën pranë rrënojave të kështjellës. Më pas, Orochi u takua me katër daimyo të mbetur për t'i kërkuar ata të ishin besnikë ndaj tij, por ata të gjithë refuzuan dhe organizuan një rebelim, i cili u shua nga Kaido. Nën sundimin e Orochi dhe Kaido, shumica e Wano u kthye në një shkretëtirë të shkretë, me furnizimin me ujë dhe ushqim të helmuar nga fabrika e armëve. Vetëm Flower Capital mbeti i begatë. Megjithëse askush nuk guxonte të dilte kundër Orochi dhe Kaido, shumë njerëz i qëndruan besnikë Familjes Kozuki.

10 vjet më vonë, shumë besnikë të Kozukit u lodhën duke pritur dhe sulmuan Onigashima. Të gjithë u vranë dhe u përkujtuan në një vendvarr masiv në Kuri.

Gecko Moria më vonë do të kthehej në Wano në një moment dhe do të luftonte Kaido, duke rezultuar në Kaido që vrau tërë ekuipazhin e tij.

Katër vjet më parë, Portgas D. Ace shkoi në Vendin Wano dhe mësoi se si të bënte një kasa, më vonë duke e bërë një për Little Oars Jr.

Disa muaj para kohës së tanishme, grupi i Momonosuke arriti nga e kaluara. Pasi u takuan me samurai të cilët ishin ende besnikë ndaj Familjes Kozuki, të gjithë ata përveç Kikunojo u larguan nga vendi për të rekrutuar aleatë për rebelimin e tyre, megjithëse Piratët e Bishave i panë ata duke u larguar.

## Kuriozitete
*Izolimi, banorët, dialekti, kultura, arkitektura dhe atmosfera tregojnë se Vendi Wano është e inspiruar nga Japonia feudale.
*Gjendja e motit përreth Wanos bazohet në legjendën e Kamikazit në folklorin japonez, ndërsa Kamikaze ndihmoi japonezët të zmbrapsnin pushtimin e Perandorisë Mongole.
**Një skenë e veçantë, gjatë përpjekjeve të Ekuipazhit të Kapelës prej Kashte për të arritur në Wano nëpër detet trazuar përreth vendit, përshkruan një valë masive që është e bazuar nga Vala e Madhe e Kanagawas.
*Harta që tregon tërë ishullin e Vendit Wano zbulon një mal të quajtur Mali Fuxhi, i cili është gjithashtu një mal i vërtetë në Japoni.

## Referimet