Comparative Study of Electoral Systems

**Studimi Krahasues i Sistemeve Zgjedhore (CSES)**  është një projekt i vazhdueshëm kërkimor bashkëpunues midis studimeve kombëtare mbi zgjedhjet politike në mbarë botën. Vendet pjesëmarrëse përfshijnë një modul të përbashkët me pyetje në studimet e tyre kombëtare paszgjedhore. Të dhënat e rezultuara grumbullohen së bashku me variablat e votimit, demografike, distrikti dhe makro në një baze të dhënash, duke mundësuar nje analizimin krahasues të sjelljes së votimit nga një perspektivë shumënivelëshe. 

CSES publikohet si një grup të dhënash publike falas.  Projekti administrohet nga Sekretariati CSES, një përpjekje e përbashkët midis Institutit për Kërkime Sociale në Universitetin e Miçiganit dhe Institutit GESIS – Leibniz për Shkenca Sociale në Gjermani.

## Qëllimet dhe përmbajtja e studimit 
Projekti CSES u themelua në vitin 1994 me dy synime kryesore. E para ishte promovimi i bashkëpunimit ndërkombëtar ndërmjet studimeve kombëtare zgjedhore. E dyta ishte të lejonte studiuesit të studionin variacionet në institucionet politike, veçanërisht sistemet zgjedhore, dhe efektet e tyre në qëndrimet dhe sjelljet individuale, veçanërisht në procesin e votimit. 

Të dhënat e CSES përmbajnë variabla në tre nivele. Niveli i parë janë variablat në nivel mikro, të cilat janë përgjigjur nga të anketuarit gjatë anketave pas-zgjedhore në çdo vend të përfshirë. Niveli i dytë janë variablat në nivel të distrikteve që përmbajnë rezultatet e zgjedhjeve nga distriktet elektorale ku ndodhen të anketuarit. Niveli i tretë janë variablat në nivel makro që përmbajnë informacion rreth kontekstit të vendit dhe sistemit elektoral, si dhe të dhëna të përmbledhura si treguesit ekonomikë dhe indekset e demokracisë. Kjo strukturë e të dhënave të ndërlikuara, siç është paraqitur në Figurën 1, lejon analizë në nivele të shumta.
parapamje| Figura 1: Vizualizimi i strukturës së të dhënave me shumë nivele CSES
Një modul i ri tematik hartohet nga Komiteti i Planifikimit të CSES  çdo pesë vjet. Midis publikimeve përfundimtare të moduleve të plota, CSES gjithashtu shpërndan periodikisht versionet paraprake të datasetëve, të cilat përfshijnë të dhëna të pjesshme për module që ende nuk janë lëshuar plotësisht.

* Mbledhja e të dhënave të anketës për **modulin 1** u krye ndërmjet viteve 1996 dhe 2001 dhe fokusohet në performancën e sistemit. Moduli lejon hetimin e ndikimit të institucioneve zgjedhore në njohjen dhe sjelljen politike të qytetarëve, si dhe të natyrës së ndarjeve dhe rreshtimeve politike dhe sociale. Për më tepër, ai mundëson hulumtime rreth vlerësimit të qytetarëve për institucionet dhe proceset demokratike. Moduli 1 përfshin 39 studime zgjedhore të kryera në 33 vende.
* Mbledhja e të dhënave të anketës për **modulin 2** u krye ndërmjet viteve 2001 dhe 2006 dhe fokusohet në pergjegjësinë dhe përfaqësimin. Ai trajton kontrastin midis pikëpamjes se zgjedhjet janë një mekanizëm për të mbajtur qeverinë përgjegjëse dhe pikëpamjes se ato janë një mjet për të siguruar që pikëpamjet dhe interesat e qytetarëve të përfaqësohen siç duhet në procesin demokratik. Moduli 2 përfshin 41 studime zgjedhore të kryera në 38 vende.
* Mbledhja e të dhënave të anketës për **modulin 3** u krye midis 2006 dhe 2011. Moduli lejon hetimin e kuptueshmërisë të zgjedhjeve zgjedhore dhe, në përputhje me rrethanat, përqendrohet në një aspekt kryesor të kërkimit zgjedhor: kontingjencën në zgjedhjen e opsioneve të disponueshme. Moduli 3 përfshin 50 studime zgjedhore të kryera në 41 vende.
* Mbledhja e të dhënave të anketës për **modulin 4** u krye ndërmjet viteve 2011 dhe 2016 dhe fokusohet në politikën e shpërndarjes dhe mbrojtjen sociale. Temat kryesore të hulumtuara janë preferencat e votuesve për politikat publike dhe faktorët ndërmjetësues të institucioneve politike dhe sjelljet e votimit.  Moduli 4 përfshin 45 studime zgjedhore të kryera në 39 vende.
* Mbledhja e të dhënave të anketës për **modulin 5** u krye midis viteve 2016 dhe 2021 dhe fokusohet në qëndrimet e elektoratit ndaj elitave politike, nga njëra anë, dhe ndaj "grupeve jashtë", nga ana tjetër. Kështu, ai mundëson kërkime mbi qëndrimet dhe sjelljen votuese në kontekstin e rritjes së partive që bëjnë fushatë për mesazhe anti-establishment dhe në kundërshtim me "grupet e jashtme".  Moduli 5 përfshin 56 studime zgjedhore të kryera në 45 vende.
* Mbledhja e të dhënave të anketës për **modulin 6** është në vazhdim, me anketën që do të administrohet midis 2021 dhe 2026. Ai fokusohet në temën "Demokracia përfaqësuese nën presion" me pyetje që prekin pikëpamjet e qytetarëve mbi sistemin demokratik dhe perceptimet e rezultateve të sistemit, përfaqësimin gjinor, preferencat për qeverinë dhe ndikimin e pandemisë COVID-19. 

Një tabelë e plotë e të gjitha variablave të disponueshëm nëpër module mund të gjendet në faqen e internetit të CSES.

CSES ka gjithashtu një **Dataset të Integruar të Moduleve (IMD)**, i cili bashkon modulet ekzistuese të pavarura CSES (CSES Modulet 1–5 përfshirëse) në një grup të dhënash gjatësore dhe të harmonizuar. Variablat që shfaqen në të paktën tre Module të CSES, deri dhe duke përfshirë Modulin CSES 5, janë të përzgjedhura për përfshirje në IMD.

CSES IMD përfshin mbi 395,000 vëzhgime në nivel individual në 230 zgjedhje në 59 shtete, me vlerësime të votuesve të mbi 800 partive politike. Karakteristikat kryesore të skedarit IMD janë kodet numerike të partive dhe koalicioneve të sinkronizuara në të gjitha Modulet CSES dhe përfshirja e variablave të ndërmjetësuar të të dhënave që lejojnë që të dhënat CSES të kombinohen lehtësisht me datasetet e tjera të zakonshme në shkencat sociale. CSES IMD u lançua në dhjetor 2018 dhe po lëshohet në faza, me lëshimin më të fundit, Faza 4, në shkurt 2024.

## Qasja në të dhëna 
Të dhënat CSES  janë të disponueshme publikisht dhe janë pa pagesë. Publikimi i të dhënave nuk është pronësor – me fjalë të tjera të dhënat vihen në dispozicion të publikut pa akses preferencial ose paraprak për askënd. Të dhënat janë të disponueshme në formate të shumta duke përfshirë për paketat e zakonshme statistikore si STATA, SPSS, SAS dhe R. Të dhënat mund të shkarkohen nga faqja e internetit e CSES, si dhe nëpërmjet katalogut të të dhënave GESIS. Mjeti i analizës në internet GESIS ZACAT mund të përdoret gjithashtu për të shfletuar dhe eksploruar grupin e të dhënave.

## Struktura organizative dhe financimi 
Në bashkëpunim me bashkëpunëtorët e studimit zgjedhor kombëtar, Sekretariati i CSES  administron projektin CSES. Ai përbëhet nga stafi i GESIS – Instituti Leibniz për Shkencat Sociale në Gjermani dhe Universiteti i Michigan, Ann-Arbor në Shtetet e Bashkuara. Sekretariati është përgjegjës për përpilimin e datasetit përfundimtar të CSES duke harmonizuar studimet e vendeve të veçanta në një dataset ndërkombëtar. Ai është gjithashtu përgjegjës për mbledhjen e të dhënave të distriktit dhe të dhënave makro, për dokumentimin e të dhënave dhe për sigurimin e cilësisë së të dhënave. Sekretariati, gjithashtu, mirëmban faqen e internetit të CSES, promovon projektin, ofron mbështetje për komunitetin e përdoruesve dhe organizon konferenca dhe takime të projektit.

### Komiteti i Planifikimit, bashkëpunëtorët dhe Plenari i CSES 
Axhenda e kërkimit të CSES, dizajni i studimit dhe pyetësorët janë zhvilluar nga një komitet ndërkombëtar i studiuesve kryesorë në shkencat politike, sociologji dhe metodologjinë e anketave. Ky komitet njihet si Komiteti i Planifikimit të CSES.  Në fillim të çdo moduli të ri, krijohet një Komitet i ri Planifikues. Nominimet për Komitetin Planifikues vijnë nga komuniteti i përdoruesve, me anëtarësimin e Komitetit që më pas miratohet nga Mbledhja Plenare e CSES. Mbledhja Plenare përbëhet nga bashkëpunëtorë kombëtarë nga çdo studim kombëtar zgjedhor i përfshirë në CSES. Idetë për module të reja mund të dorëzohen nga kushdo. Informacione më të detajuara mbi komitetin aktual të planifikimit, anëtarët e tij dhe raportet e nënkomitetit, si dhe mbi Komitetet e mëparshme të Planifikimit mund të gjenden në faqen e internetit të CSES. Një listë e bashkëpunëtorëve të vendeve që marrin pjesë në CSES mund të gjendet gjithashtu në faqen e internetit të CSES.

### Financimi dhe mbështetja 
Puna e Sekretariatit të CSES  financohet nga Fondacioni Kombëtar Amerikan i Shkencës, Instituti GESIS – Leibniz për Shkenca Sociale dhe Qendra për Studime Politike të Universitetit të Miçiganit, së bashku me mbështetjen nga studimet zgjedhore pjesëmarrëse, organizatat që sponsorizojnë takimet dhe konferencat e planifikimit, si dhe organizatat e shumta që financojnë studimet zgjedhore nga bashkëpunëtorët e CSES.

## Referime