Vlerësimi formues

parapamje| Vlerësimi formativ (formues) dhe vlerësimi sumativ (përmbledhës)
**Vlerësimi formues** ose **vlerësimi formativ** përkatësisht **vlerësimi për të nxënit**,  duke përfshirë *testimin diagnostik*, paraqet një sërë procedurash të vlerësimit formale dhe joformal të kryera nga mësuesit gjatë procesit të të nxënit me qëllim të modifikimit të aktiviteteve të mësimdhënies dhe të të nxënit për të përmirësuar arritjet e nxënësve. Qëllimi i një vlerësimi formues është të *monitorojë të nxënit e studentëve* për të ofruar reagime të vazhdueshme që mund t'i ndihmojnë studentët të identifikojnë pikat e tyre të forta dhe të dobëta dhe të synojnë fushat që kanë nevojë për punë. Ai gjithashtu ndihmon fakultetin të kuptojë se ku po luftojnë studentët dhe të adresojnë problemet menjëherë.  Ai zakonisht përfshin reagime cilësore (në vend të rezultateve) si për studentin ashtu edhe për mësuesin që fokusohet në detajet e përmbajtjes dhe performancës.  Zakonisht është në kontrast me vlerësimin përmbledhës, i cili kërkon të monitorojë rezultatet arsimore, shpesh për qëllime të llogaridhënies së jashtme.  

## Përkufizimi 
Vlerësimi formues përfshin një mënyrë të vazhdueshme kontrolli dhe ekuilibri në proceset mësimore mësimore. Metoda i lejon mësuesit të kontrollojnë shpesh progresin e nxënësve të tyre dhe efektivitetin e praktikës së tyre,  duke lejuar kështu vetëvlerësimin e nxënësit. Praktika në klasë është formuese në masën që provat për arritjet e nxënësve nxirren, interpretohen dhe përdoren nga mësuesit, nxënësit ose bashkëmoshatarët e tyre, për të marrë vendime në lidhje me hapat e ardhshëm në mësimdhënie që ka të ngjarë të jenë më të mira, ose të bazuara më mirë. se sa vendimet që do të kishin marrë në mungesë të provave që u nxorrën. 

Vlerësimet formuese japin reagime gjatë procesit për atë që studentët po mësojnë ose nuk po mësojnë, kështu që qasjet mësimore, materialet mësimore dhe mbështetja akademike mund të modifikohen sipas nevojave të studentëve. Ato nuk vlerësohen, mund të jenë joformale në natyrë dhe mund të marrin forma të ndryshme.

Vlerësimet formuese janë përgjithësisht të ulëta, që do të thotë se ato kanë vlerë të ulët ose aspak pikë. Shembuj të vlerësimeve formuese përfshijnë kërkimin e studentëve që të vizatojnë një hartë koncepti në klasë për të përfaqësuar kuptimin e tyre për një temë, të paraqesin një ose dy fjali që identifikojnë pikën kryesore të një leksioni ose të japin një propozim kërkimi për reagime të hershme.

## Origjina e termit 
Michael Scriven është ai i cili shpiku termat vlerësim formativ dhe përmbledhës në vitin 1967 dhe theksoi dallimet e tyre si për sa i përket qëllimeve të informacionit që ata kërkojnë dhe mënyrës se si përdoret informacioni.  Për Scriven, vlerësimi formues mblodhi informacion për të vlerësuar efektivitetin e një kurrikule dhe për të udhëhequr zgjedhjet e sistemit të shkollës se cila kurrikulë të miratohet dhe si ta përmirësojë atë.  Benjamin Bloom e mori këtë term në vitin 1968 në librin *Learning for Mastery* për ta konsideruar vlerësimin formues si një mjet për përmirësimin e procesit mësimor-të nxënit për studentët.  Libri i tij i mëvonshëm i vitit 1971, *Manuali i Vlerësimit Formativ dhe Përmbledhës*, i shkruar me Thomas Hasting dhe George Madaus, tregoi se si vlerësimet formuese mund të lidhen me njësitë udhëzuese në fusha të ndryshme të përmbajtjes.  Është kjo qasje që pasqyron kuptimin e pranuar përgjithësisht të termit sot. 

Si për Scriven ashtu edhe për Bloom, një vlerësim, pavarësisht nga përdorimet e tjera, është formues vetëm nëse përdoret për të ndryshuar vendimet e mëvonshme arsimore. 

**Ndryshimet thelbësore**

# Qëllimi i Vlerësimit: Nga ekspozimi i pabarazisë deri te miratimi i barazisë
# Procesi i Vlerësimit: Nga një ngjarje e izoluar në një proces të integruar
# Prioritetet e vlerësimit: Nga vlerësimi i nxënësve deri te inkurajimi i reflektimit dhe reagimit
# Produkti i Vlerësimit: Nga mesataret dhe pikët tek trupat e provave të të nxënit

**Parimet në zhvillim**

# Detyra kuptimplote, dëshmi të denjë dhe vërtetim autentik
# Koherenca ndërmjet kurrikulës, udhëzimit dhe vlerësimit
# Synime të qarta dhe transparente mësimore
# Dizajn i aksesueshëm dhe gjithëpërfshirës për të gjithë nxënësit
# Pjesëmarrja aktive e nxënësve me reflektim të strukturuar
# Reagime specifike, vepruese
# Mbështetja e Mendësive dhe Identiteteve Pozitive
# Përkufizimet e gatishmërisë së angazhuar nga komuniteti
# Ekspertizë Profesionale, Bashkëpunim dhe Kalibrim
# Sistemet e vlerësimeve të krijuara nga studenti jashtë

## Arsyetimi dhe praktika 
Vlerësimi formativ shërben për disa qëllime:

* për të ofruar komente për mësuesit për të modifikuar aktivitetet dhe përvojat e mëvonshme mësimore; 

Feedback-u është funksioni qendror i vlerësimit formues. Ai zakonisht përfshin një fokus në përmbajtjen e detajuar të asaj që mësohet, 

## Shih edhe 
* Testimi
* Vlerësimi
* Vlerësimi arsimor
* Vlerësimi i nxënësve

## Referime