open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Acidi i stomakut

**Acidi gastrik**, **lëngu i stomakut** ose **acidi i stomakut** është një lëng tretës i formuar brenda mukozës së stomakut. Me një pH midis 1.5 dhe 3, acidi gastrik luan një rol kyç në tretjen e proteinave duke aktivizuar enzimat tretëse, të cilat së bashku shpërbëjnë zinxhirët e gjatë të aminoacideve të proteinave. Acidi gastrik rregullohet në sistemet e reagimit për të rritur prodhimin kur nevojitet, si për shembull pas një vakti. Qelizat e tjera në stomak prodhojnë bikarbonat, një bazë, për tampon lëngun, duke siguruar një pH të rregulluar. Këto qeliza prodhojnë gjithashtu mukozë - një pengesë viskoze për të parandaluar që acidi gastrik të dëmtojë stomakun. Pankreasi prodhon më tej sasi të mëdha bikarbonate dhe sekreton bikarbonat përmes kanalit pankreatik në duodenum për të neutralizuar acidin gastrik që kalon në traktin tretës.

Komponenti kryesor aktiv i acidit gastrik është acidi klorhidrik (HCl), i cili prodhohet nga qelizat parietale në gjëndrat e stomakut në stomak. Sekretimi është një proces kompleks dhe relativisht i kushtueshëm nga ana energjike. Qelizat parietale përmbajnë një rrjet të gjerë sekretues (të quajtur kanaliculi) nga i cili "acidi klorhidrik" sekretohet në lumenin e stomakut. PH i acidit gastrik është 1,5 deri në 3,5 në lumenin e stomakut të njeriut, një nivel i mbajtur nga pompa protonike H+/K+ ATPase. Qeliza parietale lëshon bikarbonat në qarkullimin e gjakut gjatë procesit, gjë që shkakton një rritje të përkohshme të pH në gjak, e njohur si një valë alkaline.

Mjedisi shumë acid në lumenin e stomakut degradon proteinat (p.sh., ushqimin). Lidhjet peptide, të cilat përfshijnë proteina, labilizohen. Qelizat kryesore gastrike të stomakut sekretojnë enzima për zbërthimin e proteinave (pepsinogjen joaktiv dhe rennin në foshnjëri). PH i ulët aktivizon pepsinogjenin në enzimën pepsinë, e cila më pas ndihmon tretjen duke thyer lidhjet e aminoacideve, një proces i quajtur proteolizë. Përveç kësaj, shumë mikroorganizma frenohen ose shkatërrohen në një mjedis acid, duke parandaluar infeksionin ose sëmundjen.

## Shiko edhe 
* Acidi

## Referime
Komati

**Komati** ( greqisht Κομμάτι) është një fshat në ish- komunën Livadhe, Qarku i Vlorës, në jug të Shqipërisë . Me reformën e qeverisjes vendore të vitit 2015, ajo u bë pejsë e bashkisë Finiq .  Një studim nga viti 1993 nga Leonidas Kallivretakis zbuloi se popullsia totale e fshatit ishte 309, mendohet të gjithë pjesë e komunitetit grek në Shqipëri. 

Komati u regjistrua në *defterin* osman ne vitit 1583 si një fshat në sanxhakun e Delvinës me gjithsej 27 familje, shumica e tyre myslimanë dhe vetëm 10 kryefamiljarë të krishterë . Përveç antroponimeve myslimane dhe të krishtera të vërtetuara në fshat, janë shënuar edhe emra vetjakë shqiptarë : *Andrea Kondi* ; *Nikë Andrea* ; *Nikë Kondi* ; *Ahmet Sanik* ; *Sinan Kondi* ; *Nika Guka* ; *Hasan Merusa* ; *Ahmet Ikaqi* ; *Mustafa Ahmet* ; *Ali Sinani* ; *Bajazit Ahmet* ; *Durmish Haxhiu* ; *Sinan Durmishi* ; *Sinan Hasani* ; *Hamza Abdullahu* ; *Dedë Sinani* ; *Ali Abdullahu* ; *Kolep Nika* ; *Ali Andrea* ; *Hasa Jani* ; *Hasan Dhima* ; *Ahmet Mustafai* ; *Hasan Ikaqi* ; *Durmish Sinani* ; *Durmish Ahmeti* ; *Ahmet Haxhiu* nga Romishta. 

## Referime
Udhërrëfyesi

Një **udhërrëfyes** është një person që udhëheq udhëtarët, sportistët ose turistët nëpër vende të njohura ose të panjohura. Termi mund të zbatohet gjithashtu për një person që i çon të tjerët drejt qëllimeve më abstrakte si njohuria ose mençuria.

Udhërrëfyesit shpesh posedojnë njohuri të thella për historinë, kulturën dhe gjeografinë e zonave që eksplorohen. Ata luajnë një rol kyç në përmirësimin e përvojës së udhëtarëve duke ofruar informacione, këshilla dhe siguri gjatë udhëtimit. Në disa kultura, udhërrëfyesit konsiderohen figura me autoritet shpirtëror ose edukues.

Trajnimi dhe licencimi janë shpesh të nevojshëm për udhërrëfyesit profesionalë, veçanërisht në sektorin e turizmit. Përveç aftësive të orientimit, ata duhet të kenë edhe aftësi të mira komunikimi dhe ndërveprimi me grupe të ndryshme njerëzish.

## Shiko edhe 
* Udhërrëfyesi malor

## Referime
Dëmtimi fizik (vepër penale)

**Bateria** është një vepër penale që përfshin kontakt fizik të paligjshëm, i ndryshëm nga sulmi, që është akti i krijimit të kapjes së një kontakti të tillë.

Bateria është një shkelje specifike e ligjit të zakonshëm, megjithëse termi përdoret në përgjithësi për t'iu referuar çdo kontakti fizik fyes të paligjshëm me një person tjetër. Bateria përkufizohet nga ligji i zakonshëm amerikan si "çdo prekje e paligjshme dhe/ose e padëshiruar e personit të tjetrit nga agresori, ose nga një substancë e vënë në lëvizje prej tyre". Në rastet më të rënda, dhe për të gjitha llojet në disa juridiksione, ajo përcaktohet kryesisht nga formulimi statutor. Vlerësimi i ashpërsisë së një baterie përcaktohet nga ligji vendas.

## Në përgjithësi 
Rregullat specifike në lidhje me baterinë ndryshojnë midis juridiksioneve të ndryshme, por disa elemente mbeten konstante nëpër juridiksione. Bateria në përgjithësi kërkon që:

# Viktimës i bëhet një prekje ose kontakt fyes, i nxitur nga aktori; dhe
# aktori synon ose e di se veprimi i tyre do të shkaktojë prekjen fyese.

Sipas Modelit të Kodit Penal të SHBA-së dhe në disa juridiksione, ekziston një rrymë kur aktori vepron në mënyrë të pamatur pa qëllim të caktuar për të shkaktuar një kontakt fyes. Bateria zakonisht klasifikohet si e thjeshtë ose e rënduar. Megjithëse bateria zakonisht ndodh në kontekstin e grindjeve fizike, ajo mund të ndodhë edhe në rrethana të tjera, si në rastet mjekësore kur një mjek kryen një procedurë mjekësore të papëlqyer.

## Shiko edhe 
* Krimi

## Referime
Frikësimi

**Frikësimi** apo **kanosja** është një sjellje dhe gabim ligjor që zakonisht përfshin frenimin ose detyrimin e një individi me kërcënim me dhunë. Në juridiksione të ndryshme është një krim dhe një gabim civil (delikt). Frikësimi është i ngjashëm me kërcënimin, shtrëngimin, terrorizimin dhe sulmin në kuptimin tradicional.

Kjo përfshin sjellje të qëllimshme për të detyruar një person tjetër të përjetojë shqetësim të përgjithshëm si poshtërim, siklet, inferioritet, liri të kufizuar, etj dhe viktima mund të shënjestrohet bazuar në faktorë të shumtë si gjinia, raca, klasa, ngjyra e lëkurës, kompetenca, njohuria, pasuria, Temperamenti, etj. Frikësimi bëhet për ta nënshtruar personin tjetër (i njohur edhe si lopatë), për të destabilizuar/minuar tjetrin, për të detyruar pajtueshmërinë, për të fshehur pasiguritë e dikujt, për të vlerësuar shoqërisht veten, etj. Ka aktive dhe mekanizmat e përballimit pasiv kundër frikësimit që përfshijnë, dhe nuk kufizohen në mos lejimin e kërcënuesit të pushtojë dinjitetin dhe hapësirën tuaj personale, duke adresuar drejtpërdrejt sjelljen e tyre, duke kuptuar ato sjellje si metoda për të anashkaluar normat etike dhe për të shfrytëzuar frikën si një mjet për të siguruar pajtueshmërinë ose dominimin ose ndonjëherë si pikë e fundit personi duhet të arrijë qëllimet e tij antisociale, duke shmangur personin, duke qenë i zellshëm rreth tij, duke përmirësuar aftësitë e shkëputjes, dokumentimin, etj. Viktimat e frikësimit do të zhvillonin në mënyrë të arsyeshme frikën, përjetojnë frikë nga lëndimi ose dëmtimi, etj nga sjelljet e padëshiruara ose mjete frikësimi që përfshijnë, dhe nuk kufizohen në, nënçmim, vrazhdësi, sarkazëm, mosrespektim, patronizëm, degradim, përçmim, etj. Megjithatë, nuk është ligjërisht e nevojshme të provohet se sjellja e bëri viktimën të përjetonte terror ose panik.

Frikësimi si një proces politik bëhet përmes kërcënimeve në nivel kombëtar për të detyruar ose penguar një vend tjetër të veprojë në mënyrat që vendi frikësues dëshiron të jetë, një shembull i frikësimit politik është vendosja e një embargoje ndaj artikujve që vendi i synuar varet përmes importit për të detyruar pajtueshmërisë. Disa vende të botës së dytë dhe të tretë përdorin terrorizmin si një taktikë frikësimi. "Kërcënimi terrorist është një krim që në përgjithësi përfshin një kërcënim për të kryer dhunë të komunikuar me qëllimin për të terrorizuar të tjerët." Frikësimi personal konsiderohet të jetë një strategji menaxhimi për të sinjalizuar/informuar rivalët e mundshëm se ata mund të përballen me pasoja të rëndësishme nëse veprojnë kundër personit përgjegjës/menaxhues ose për të vënë punëtorët në radhë. Forma të caktuara të frikësimit si ato seksuale dhe racore konsiderohen si vepër penale në disa vende të qytetëruara.

## Shiko edhe 
* Kërcënimi
* Shantazhi

## Referime
Linçimi

**Linçimi** është një vrasje pa gjyq nga një grup. Më së shpeshti përdoret për të karakterizuar ekzekutimet publike joformale nga një turmë për të ndëshkuar një shkelës të supozuar, për të ndëshkuar një shkelës të dënuar ose për të frikësuar njerëzit. Mund të jetë gjithashtu një formë ekstreme e kontrollit shoqëror të grupeve joformale dhe shpesh kryhet me shfaqjen e një spektakli publik (shpesh në formën e një varjeje) për frikësim maksimal. Rastet e linçimeve dhe dhunës së ngjashme nga turma mund të gjenden në çdo shoqëri.

Në Shtetet e Bashkuara, ku fjala për "linçim" ka të ngjarë të ketë origjinën.  Linçimet e afrikano-amerikanëve u bënë të shpeshta në Jug gjatë periudhës pas epokës së Rindërtimit, veçanërisht gjatë nadirit të marrëdhënieve racore amerikane.

## Shiko edhe 
* Vrasja (kodi penal)

## Referime
Arroganca

duke vuajtur dënimin, të lidhur në një kolonë.]]
**Paturpësia** (nga greqishtja e lashtë: *húbris* 'krenari, paturpësi, zemërim'), ose më rrallë **hibris**, përshkruan një cilësi të personalitetit të krenarisë ekstreme ose të tepruar ose të rrezikshme të vetëbesimit dhe vetëkënaqësisë, shpesh në kombinim me (ose sinonim me) arrogancën. Termi arrogancë vjen nga latinishtja *adrogare*, që do të thotë "të ndjesh se dikush ka të drejtë të kërkojë qëndrime dhe sjellje të caktuara nga njerëzit e tjerë". Të arrogatosh do të thotë "të pretendosh ose të sekuestrosh pa arsyetim... Të bësh pretendime të panevojshme për të pasur", ose "të pretendosh ose të sekuestrosh pa të drejtë.. të atribuosh ose atribuosh pa arsye". Termi pretendim lidhet gjithashtu me termin hubris, por nuk është sinonim i tij.

Sipas studimeve, mendjemadhësia, arroganca dhe pretendimi janë të lidhura me nevojën për fitore (edhe nëse nuk do të thotë gjithmonë të fitosh) në vend të pajtimit, të cilin grupet "miqësore" mund ta promovojnë. Hubris zakonisht perceptohet si një karakteristikë e një individi dhe jo një grupi, megjithëse grupi të cilit i përket shkelësi mund të vuajë pasoja kolaterale nga veprimet e gabuara. Hubrisja shpesh tregon një humbje të kontaktit me realitetin dhe një mbivlerësim të kompetencës, arritjeve ose aftësive të dikujt. Forma mbiemërore e emrit *hubris/hybris* është *hubristik/hibristik*.

Termi hubris e ka origjinën në greqishten e lashtë, ku kishte disa kuptime të ndryshme në varësi të kontekstit. Në përdorim ligjor, do të thoshte sulm ose krime seksuale dhe vjedhje të pronës publike, dhe në përdorim fetar nënkuptonte imitim të hyjnisë ose shkelje kundër një perëndie.

## Shiko edhe 
* Arroganca
* Krenaria
* Vetëbesimi

## Referime
Zyra e postës

.]]
Një **zyrë postare** është një objekt publik dhe një shitës me pakicë që ofron shërbime postare, të tilla si pranimi i letrave dhe parcelave, sigurimi i kutive të zyrës postare dhe shitja e pullave postare, paketimit dhe shkrimit. Zyrat postare mund të ofrojnë shërbime shtesë, të cilat ndryshojnë sipas vendit. Këto përfshijnë ofrimin dhe pranimin e formularëve të qeverisë (të tilla si aplikimet për pasaporta), dhe përpunimin e shërbimeve dhe tarifave qeveritare (të tilla si taksat rrugore, kursimet postare ose tarifat bankare). Kryeadministratori i një zyre postare quhet drejtues poste.

Përpara ardhjes së kodeve postare dhe zyrës postare, sistemet postare do t'i drejtonin artikujt në një zyrë postare specifike për marrjen ose dorëzimin. Gjatë shekullit të 19-të në Shtetet e Bashkuara, kjo shpesh bëri që komunitetet më të vogla të riemëroheshin sipas zyrave të tyre postare, veçanërisht pasi Departamenti i Postës filloi të kërkonte që emrat e zyrave postare të mos dyfishoheshin brenda një shteti.

## Shiko edhe 
* Posta

## Referime
Labidiaster annulatus

parapamje|Labidiaster annulatus, i ekspoziuar
***Labidiaster annulatus***, **ylli i diellit i Antarktikut** ose **ylli i ujkut** është një specie e yjeve të detit në familjen Heliasteridae . Gjendet në ujërat e ftohta përreth Antarktidës.

## Përshkrim 
Labidiaster annulatus ka një disk të gjerë qendror dhe 40 deri në 45 rreze të gjata të ngushta dhe mund të arrijë një diametër prej 60 centimetra (24 in). Disku është pak i fryrë dhe është ngritur mbi bazën e rrezeve. Sipërfaqja aborale ose e sipërme është e mbuluar me një rrjetë rrjetë pllakash të vogla pak të mbivendosura. Këto janë të mbuluara nga një membranë me projeksione të shumta të ngritura të quajtura papula, disa gjemba të vogla dhe disa pedicelarie të mëdha trekëndore, organe të ngjashme me çelësin që mund të kapin objektet. Rrezet grumbullohen së bashku ku bashkohen me diskun dhe sipërfaqja e tyre aborale është e veshur në mënyrë të ngjashme me peshore të mbivendosura në një model rrjetë katërkëndëshe. Ka gjithashtu gjemba të shkurtra dhe shumë papula dhe një numër pedicellarie të vogla. Në intervale poshtë çdo rrezeje ka breza tërthor të armatosur me pedicellarie të shumta të mëdha. Sipërfaqja orale ose e poshtme e diskut ka një grykë qendrore të rrethuar nga luspa të mëtejshme. Brazdat ambulakrale janë të gjera dhe shkojnë poshtë qendrës së anës gojore të secilës rreze. Ka shkallë të ngushta të ndara gjerësisht në të dyja anët e brazdave me dy gjemba në secilën, njëra që mbivendoset në brazdë dhe tjetra që del nga ana e rrezes. Ka rreshta këmbësh tubash në të dyja anët e brazdës, secila këmbë ka një jastëk thithjeje të ngjashme me butonin në majë.

## Shpërndarja dhe habitati 
*Labidiaster annulatus* gjendet rreth Gadishullit Antarktik, Gjeorgjisë Jugore dhe Ishujve Sanduiç të Jugut . Gama e thellësisë është nga zona ndërtidale deri në . Ai jeton në shtratin e detit dhe gjendet në rërë, baltë dhe zhavorr dhe midis shkëmbinjve. 

## Sjellja e të ushqyerit 
parapamje| *Labidiaster annulatus* nga Gadishulli Antarktik
*Labidiaster annulatus* është një grabitqar. Ai lëviz në shtratin e detit duke përdorur kombinime të ndryshme rrezesh. Shpesh ngjitet në një pozicion të ngritur në majë të një shkëmbi ose një sfungjeri të madh. Këtu ai mban me disa nga rrezet e tij ndërsa të tjerat i shtrin si shufra peshkimi.   Jovertebrorët apo edhe peshqit e vegjël që vijnë në kontakt me rrezet e zgjatura kapen nga pedicellariet të cilat mbyllen me shpejtësi. Rrezet e tjera më pas rrotullohen rreth gjahut që lufton. Ai manipulohet në pjesën e poshtme të rrezeve ku kalohet nga këmbët e tubit në gojë. Kjo është e zgjerueshme dhe mund të gëlltisë sende të mëdha. Preja vazhdon të luftojë ndërsa transportohet dhe mund të shpëtojë. Analiza e përmbajtjes së stomakut tregoi se amfipodët ishin pjesa më e shpeshtë edietës. Sedimenti ishte gjithashtu shpesh i pranishëm dhe mund të ketë pasur mikroflora të tilla si foraminiferanët . 

## Referime 
## Linqe te jashtme 
* Labidiaster annulatus/WAD
Otus feae

parapamje|Ishulli ku jeton bufi Annobon
**Bufi Annobón scops** ( ***Otus feae*** ) është një buf endemik i ishullit Annobón të Guinesë Ekuatoriale . Popullsia aktuale vlerësohet të jetë rreth 50-249 individë, me popullsi në rënie për shkak të ndryshimit dhe shkatërrimit të habitatit.  Kur përshkroi speciet në vitin 1903, Tommaso Salvadori vuri në dukje se zogjtë ishin të shumtë në zonat e pyllëzuara në lartësitë 400-500 metra në ishull.  Që atëherë janë raportuar pak shikime të zogut.  Ky buf klasifikohet si kritikisht i rrezikuar për tu zhdukur.

Dihen pak të dhëna për bufin Annobón scops. Konsiderohet se ka karakteristika të ngjashme me bufin afrikan. 

## Referime
Rafineria e naftës

**Rafineria e naftës** është një impiant procesi industrial ku nafta (nafta e papërpunuar) transformohet dhe rafinohet në produkte të tilla si benzina (benzina), karburanti dizel, baza e asfaltit, vajrat e naftës, vaji për ngrohje, vajguri dhe gazi i lëngshëm i naftës. Lëndët e para petrokimike si etilen dhe propileni mund të prodhohen gjithashtu drejtpërdrejt duke plasaritur naftën e papërpunuar pa nevojën e përdorimit të produkteve të rafinuara të naftës së papërpunuar si nafta. Lënda e parë e naftës së papërpunuar zakonisht përpunohet nga një fabrikë prodhimi nafte. Zakonisht ka një depo nafte në ose pranë një rafinerie nafte për ruajtjen e lëndës së parë të naftës së papërpunuar, si dhe të produkteve të lëngshme me shumicë. Në vitin 2020, kapaciteti i përgjithshëm i rafinerive globale për naftën bruto ishte rreth 101.2 milionë fuçi në ditë.

Rafineritë e naftës janë zakonisht komplekse industriale të mëdha, të përhapura, me tubacione të gjera që qarkullojnë, duke transportuar rrjedha lëngjesh midis njësive të mëdha të përpunimit kimik, të tilla si kolonat e distilimit. Në shumë mënyra, rafineritë e naftës përdorin shumë nga teknologjia dhe mund të mendohen si lloje të impianteve kimike. Që nga dhjetori 2008, rafineria më e madhe e naftës në botë ka qenë Rafineria Jamnagar në pronësi të Reliance Industries, e vendosur në Gujarat, Indi, me një kapacitet përpunimi prej 1.24 milionë fuçi (197,000 m3) në ditë.

Rafineritë e naftës janë një pjesë thelbësore e sektorit në rrjedhën e poshtme të industrisë së naftës.

## Shiko edhe 
* Nafta
* Nafta e papërpunuar

## Referime
Rhynchopsitta terrisi

parapamje|Rhynchopsitta terrisi
parapamje|Habitati natyral i shpendit
**Papagalli me ballë ngjyrë gështenjë** ( ***Rhynchopsitta terrisi*** ) është një papagall i madh . Është jeshil i errët me një shpatull të kuqe të errët dhe një ballë ngjyrë gështenjë. Pjesa e poshtme e krahëve dhe bishti i saj duken të zinj kur është në fluturim. Bën një tingull të lartë, rrotullues *cr-a ak* . Grupet tingëllojnë të ngjashme dhe dëgjohen nga larg.

Lloji është endemik në Meksikën verilindore, ku vetëm rreth 2500-3000 zogj mbijetojnë në natyrë.

## Taksonomia 
*R. terrisi* është një nga dy speciet qe akoma egzistojnë dhe një e zhdukur e gjinisë *Rhynchopsitta* të papagajve me faturë të trashë.

## Përshkrim 
Papagalli me ballë ngjyrë gështenjë është një papagall i madh kryesisht jeshil me përmasa   në gjatësi dhe peshon  .   Të rriturit kanë një vetull ngjyrë kafe të errët. Bishti është i gjatë dhe me majë. Pjesa e poshtme e krahëve është e zezë. I mituri ka një sqep të zbehtë, unaza sysh të bardha dhe i mungon shiriti ngjyrë kafe të errët mbi secilin sy. 

## Shpërndarja dhe habitati 
Papagajtë me ballë gështenjë jetojnë në pyje me pisha të pjekura, halore të përziera dhe pyje pishe-lisi nga 2000 deri në 3500 metra. Ky zog është endemik i Sierra Madre Oriental në Meksikë .

## Sjellja 
Folezojnë në shkëmbinjtë gëlqerorë pranë ujit. Mbarështimi përkon me frytëzimin e pishave, që është burimi kryesor i saj ushqimor. Ata lëshojnë një deri në tre vezë në korrik dhe të miturit ikin rreth nëntorit. Ata migrojnë në distanca të shkurtra sezonale.

## Konservimi 
Ky zog konsiderohet i rrezikuar për shkak të mbikullotjes dhe shkatërrimit të habitatit te tyre . 

## Referencat
Otus senegalensis

parapamje|Një buf afrikan afrikan në Rezervatin e Rhino Zululand
**Bufi afrikan** ( ***Otus senegalensis*** ) është një buf i vogël i cili është i përhapur në Afrikën Sub-Sahariane . Ai cilësohet si kafshë e parrezikuar dhe gjendet gjerësisht ne habitatin e tij.
## Taksonomia 
William John Swainson përshkroi për herë të parë specien në 1837 nga një ekzemplar i mbledhur në Senegal .  Sot specia i është caktuar gjinisë *Otus* .

Aktualisht njihen tre nëngrupe: 

* *Otus senegalensis senegalensis* : I përhapur në Afrikën Sub-Sahariane
* *Otus senegalensis nivosus* : Gjetur në Keninë juglindore nga lumi i poshtëm Tana deri në kodrat e Lali
* *Otus senegalensis feae* : Endemike për ishullin Annobón në Gjirin e Guinesë (i konsideruar nga Birdlife International si një specie më vete, bufi Annobón scops ) 

Kukuvajkja afrikane u konsiderua më parë si nëngrupi afrikan i bufit evropian . Ajo u grupua me bufin arab scops, bufin Socotra scops, dhe bufin Annobón scops në *Otus senegalensis,* por, këto specie tani konsiderohen të ndara. 

## Përshkrim 
Bufi afrikan është rreth  në gjatësi me një hapje krahësh  . 

### Zëri 
Kukuvajka afrikane jep një "prrrp" dalluese monotone të dridhura në intervale prej 5 sekondash. 

### Lloje të ngjashme 
Kukuvajka migrante euroaziatike është shumë e ngjashme me bufin afrikan; dhe pse zakonisht është pak më i madh, mund të mos dallohet në terren. 

## Gama dhe habitati 
Bufi afrikan është endemik i Afrikës Sub-Sahariane.  Ai varion nga niveli i detit 2000 metra dhe gjendet në habitatet e pyllëzuara. 

## Sjellje 
Bufi afrikan është shpend i natës. Gjatë ditës, ai ulet pranë trungut të një peme.  Kur ngrihet në dritën e ditës, kjo specie mbyll sytë dhe zgjat tufat e veshit për të dhënë përshtypjen e një dege peme, duke e bërë atë lehtësisht të neglizhohet. Çiftet ndonjëherë rrinë së bashku. 

Bufja afrikane lëshon katër deri në gjashtë vezë direkt në dyshemenë e një zgavër peme, me hedhjen që ndodh gjatë gjithë prillit dhe qershorit. Inkubacioni zgjat rreth 27 ditë, gjatë të cilave femra inkubon vezët dhe ushqehet nga mashkulli. Pasi çelin vezët, të vegjlit ushqehen nga femra me ushqimin e sjellë nga mashkulli.  I riu ikën në 30 ditë. 

Preja e bufit afrikan janë kryesisht insektet si karkalecat, brumbujt, kriketat, tenjat etj, por edhe merimangat, akrepat dhe vertebrorët e vegjël. Ata zakonisht gjuajnë duke skanuar ose dëgjuar nga një pozitë e lartë dhe duke u hedhur poshtë për të kapur gjahun në tokë. 

## Referime 
## Linqe te jashtme 
* Afrikan Scops Owl - Teksti i specieve në Atlasin e Zogjve të Afrikës Jugore .
* Afrikan Scops-Owl (Otus senegalensis) video dhe foto në Internet Bird Collection
Lumi i Bënçës

**Bënça** është një përrua malor 15 kilometra i gjatë në rrethin e Gjirokastrës në jug të Shqipërisë qe kalon në fshatin me të njëjtin emër. Ai buron në peizazhin karstik të egër të Kurveleshit të Sipërm dhe derdhet në Vjosë në afërsi të qytetit të rrethit të Tepelenës.

Bënça krijohet nga disa përrenj që kanë formuar gryka të thella në peizazhin karstik të Kurveleshit. Lumi kalon nëpër disa gryka . Pas disa kilometrash, mbi fshatin e Bënçës, lugina gradualisht zgjerohet pak. Në veri të vendbanimit të Bënçës, lumi përshkon një grykë të shkurtër të përshkuar nga një ujësjellës i kohës së Ali Pashës.majtas|parapamje| Ujësjellësi i ndërtuar nga Ali Pashë TepelenaShtrati i lumit ka karakter përroi për shkak të ngarkesës së madhe të shtratit, por të paktën në rrjedhën e poshtme bart ujë gjatë gjithë vitit.

Lumi shoqërohet me një rrugë e asfaltuar përtej qytetit të Bënçës, e cila më pas ngjitet e paasfaltuar në Kurvelesh. Burgu i Tepelenës ndodhet në periferi të Tepelenës, direkt në bregun e majtë të Bënçës.

Gjendja ekologjike e Bënçës është përgjithësisht shumë e mirë. Lumi i nënshtrohet pak ndikimit njerëzor. Megjithatë, në vitin 2015 ishte planifikuar një termocentral i vogël, të cilit uji do të furnizohej nëpërmjet një tuneli disa qindra metra të gjatë. Ndërhyrjet masive u kritikuan në nivel kombëtar dhe ndërkombëtar.  Që nga viti 2023, i gjithë lumi mbrohet si pjesë e Parkut Kombëtar të Vjosës.

## Referime
Beteja e Shoshajës

Beteja e Shoshajës ishte një konflikt midis Njësia Speciale Antiterroriste (CAJ) së Serbia dhe Mali i Zi dhe grupit militant shqiptar Ushtria Çlirimtare pere Preshevë, Medvegjë dhe Bujanoc (UÇPMB) gjatë kryengritjes së viteve 1999-2001 në Luginën e Preshevës.
Lucy (roman)

parapamje|Autorja e librit Jamaica Kincaid (2019)
***Lucy*** (1990) është një roman ose novelë e shkurtër nga Jamaica Kincaid . Lucy ka ardhur nga Karaibet në Shtetet e Bashkuara për të qenë një au pair për një familje të pasur të bardhë. Komploti i romanit pasqyron nga afër përvojat e vetë Kincaid.

*Lucy* ruan tonin kritik të *A Small Place*, por thjeshton stilin e punës së mëparshme të Kincaid duke përdorur më pak surrealizëm. Libri i parë i saj i vendosur plotësisht jashtë Karaibeve, *Lucy*, si shumica e shkrimeve të Kincaid, ka një bazë të fortë autobiografike. Protagonistja e romanit, Lucy Josephine Potter, ndan një nga emrat e dhënë të Kincaid dhe ditëlindjen e saj. Ashtu si Kincaid, Lucy largohet nga Karaibet për t'u bërë një au pair në një qytet të madh amerikan. Në moshën nëntëmbëdhjetë vjeç, Lucy është më e vjetër se protagonistët e mëparshëm të Kincaid, gjë që i jep librit një perspektivë më të pjekur dhe cinike sesa në trillimet e saj të mëparshme.

Lucy gjithashtu i bashkohet traditës së letërsisë amerikane të emigracionit, tregime që rrëfejnë përvojën e një të sapoardhuri në Shtetet e Bashkuara . Së bashku me eksplorimin e imigracionit, *Lucy*, ashtu si shumica e punës së Kincaid, përballet me tensionet midis nënës dhe vajzës. Temat koloniale të konfuzionit të identitetit dallohen më pak qartë te *Lucy* sesa në librat e mëparshëm të Kincaid-it, por kanë një prani themelore në marrëdhëniet e Lucy-t me punëdhënësit e saj të bardhë, të pasur, atdheun e saj dhe mjedisin e saj të ri.

## Përmbledhja e komplotit 
Romani ndjek Lucy ndërsa ajo përshtatet me jetën në një vend të ri dhe lufton me çështje të identitetit, ndikimin e kolonializmit, dhe marrëdhëniet e vështira me nënën e saj.

Lucy vjen në SHBA me shpresën se do të zhduket e kaluara e saj dhe se do të jetë e lirë nga lidhjet dhe pritshmëritë që ka pasur në shtëpi. Megjithatë, ajo shpejt mëson se nuk është kaq e thjeshtë të shkëputesh nga e kaluara dhe se marrëdhëniet dhe ndjenjat që ka për nënën e saj janë të thella dhe komplekse. Përmes punës dhe miqësive të reja, Lucy përpiqet të krijojë një identitet të ri për veten, ndërsa gjithmonë mbetet e ndarë nga e kaluara dhe kulturat që e kanë formuar atë. Romani përdor strukturën e rrëfimit për të eksploruar tema të tilla si natyra ciklike e ekzistencës, vështirësia e marrëdhënieve nënë-bijë, dhe fuqia e rrethanave mbi perceptimin.

Lucy lufton me ndjenjat kontradiktore për nënën e saj, si dhe me Mariah, e cila i shërben si një lloj figure mëmësore në Amerikë. Gjatë gjithë romanit, Lucy i jepet një qasje kritike ndaj marrëdhënieve dhe roleve gjinore, duke refuzuar të pranojë një përkufizim të kufizuar të asaj që një grua mund të jetë ose të bëjë. Romani gjithashtu adreson temat e pavarësisë dhe përplasjes së kulturave të ndryshme.

## Përgjigje kritike 
*Lucy* shpesh është interpretuar përmes lenteve të dyfishta të kritikës postkoloniale dhe feministe . Gary E. Holcomb, për shembull, e sheh romanin si miratimin e një pikëpamjeje transnacionalizmi, pasi Lucy refuzon të kufizohet nga "vlerat koloniale, raciste dhe transnacionale" të Antiguas ose Shteteve të Bashkuara.  

## Referencat
Kallinikosi i Heliopolisit

parapamje
**Kallinikos** ishte një arkitekt bizantin    dhe kimist nga Heliopolis i Sirisë ( Baalbek i sotëm, Liban ). Atij i atribuohet shpikja e zjarrit grek, një armë detare që ngjan disi me flakëhedhësin modern. Sipas Constantine Porphyrogenitus, Kallinikos ishte një arkitekt hebre që iku nga Siria në Kostandinopojë për shkak të shqetësimeve të tij për arabët që pushtuan qytetin e tij. Ai arriti në Bizant në kohën e Kostandinit IV dhe ndau dijete tij për zjarrin e lëngshëm me vëndasit bizantin.   Formula e saktë e Callinicus ishte një sekret i ruajtur me kujdes dhe mbetet i panjohur edhe sot. Përbërësit e mundshëm përfshijnë rrëshirë, asfalt, squfur, naftë, gëlqere dhe fosfid kalciumi. 

## Shiko gjithashtu 
* 

## Referime
Panayotis Potagos

[parapamje| Panajotis Potagos me një [Globi|glob]]
**Panajotis Potagos** ( greqisht : Παναγιώτης Ποταγός; 1838 – 1903) ishte një mjek dhe eksplorues grek i lindur në Vytinë . Ai filloi udhëtimet e tij në 1867, duke vizituar Irakun, Iranin, Afganistanin, shkretëtirën Gobi dhe Indinë . Mbërriti në Egjipt në 1876, duke u vizituar lumin Nil në Sudanin jugor dhe më pas kaloi Ndarjen Kongo-Nil në pellgun e lumit Kongo përmes asaj që tani është Republika e Afrikës Qendrore dhe më në fund arriti në lumin Uele në 1877. Ai ishte i pari evropian që arriti në lumenjtë Mbomou dhe Uele nga veriu. Ai botoi një libër të udhëtimeve të tij i cili u përkthye ne frengjisht.

Vdiq në Korfuzi në 1903.

## Referencat 
* Encyclopædia Britannica
* Një fjalor biografik i Sudanit nga Richard Leslie Hill
* Sur le voyage de M. Panagiotis Potagos en Asie centrale - 1880
Frankokracia

**Frankokracia**, shqiperuar sundimi i frankeve, gjithashtu e njohur si **Latinokracia**, shqiperuar sundimi i latineve, dhe per pronat venedikase **Venetokracia**, shqiperuar sundimi i venedikasve, ishte periudha ne historine greke pas Kryqezates se katert (1204), kur nje numer shtetesh kryesisht franceze dhe italiane u vendosen ne Greqi ne territorin e Perandorise Bizantine te shperbere.
Greqia Venedikase

**Stato da Màr** (shqiperuar **Shteti i Detit**) ishte teresia e kolonive dhe pronave bregdetare te Republikes se Venedikut nga rreth 1000 deri ne 1797, duke perfshire ne pika te caktuara te historise pjese te Istrise, Dalmacise, Malit te Zi, Shqiperise,Greqise, ishujve Joniane, Peloponezit, Kretes dhe Qipros.
Lumi Uele

parapamje|Vendodhja e provinces ku ndodhet lumi Uele ne Repobliken Demokratike te Kongos
**Uele**, i njohur gjithashtu si **Uélé**, **Ouélé**, ose **lumi Welle**,   është një lumë në Republikën Demokratike të Kongos .

## Kursi 
Uele buron në Dungu, në bashkimin e lumenjve Dungu dhe Kibali, të cilët të dy burojnë në malet pranë liqenit Albert . Të kombinuar këta lumenj rrjedhin në perëndim për rreth 1210 kilometra, derisa Uele të bashkohet me lumin Mbomou në Yakoma . Degët kryesore të lumit Uele janë lumi Bomokandi (ana e majtë) dhe lumi Uere (ana e djathtë).

Bashkimi Uele-Mbomou në Yakoma shënon origjinën e lumit Ubangi, i cili nga ana e tij derdhet në lumin Kongo. Uele është dega më e gjatë e Ubangi. Gjatësia e kombinuar Ubangi–Uele është rreth 2270 kilometra. 

## Galeri 

Skeda:Satellite_Images_of_the_Uele_River.png|alt=Aerial imagery showing the red color of the river.|Imazhet kuqe ajrore që tregon ngjyrën e lumit.
Historia e Greqisë moderne

**Historia e Greqise moderne** mbulon historine e Greqise qe nga njohja nga Fuqite e Medha -Britania, Franca dhe Rusia- e pavaresise se saj nga Perandoria Osmane ne vitin 1828 deri ne ditet e sotme. Gjate kesaj periudhe u ndermor edhe gjenocidi grek mbi popullaten shqiptare ne Çameri.
Grand Theft Auto

parapamje|Logoja e Grand Theft Auto.
***Grand Theft Auto*** është një lojë video aksion-aventure e zhvilluar nga DMA Design (tani Rockstar North) dhe e publikuar nga Rockstar Games. Është titulli i parë i serisë *Grand Theft Auto* dhe u lëshua në nëntor 1997 për MS-DOS dhe Microsoft Windows, në dhjetor 1997 për PlayStation dhe në tetor 1999 për Game Boy Color . Grand Theft Auto është një video-lojë aksion-aventure e zhvilluar nga DMA Design dhe e publikuar nga BMG Interactive. Është titulli i parë i serisë Grand Theft Auto dhe u lëshua në nëntor 1997 për MS-DOS dhe Microsoft Windows, në dhjetor 1997 për PlayStation dhe në tetor 1999 për Game Boy Color. Rrëfimi i lojës ndjek një kriminel që ngjitet në status brenda botës së krimit në tre qytete imagjinare (Liberty City, Vice City dhe San Andreas), të frymëzuar nga vendndodhjet e jetës reale. Loja paraqitet nga një këndvështrim nga lart-poshtë dhe zhvillohet brenda një mjedisi të botës së hapur, në të cilin lojtarit i kërkohet të mbledhë një numër të caktuar pikësh (duke filluar në miliona) për të përparuar nëpër kapitujt e lojës. Pikat e përmendura mblidhen duke kryer misione të ndryshme në çdo qytet, megjithëse lojtari mund t'i mbledhë pikët edhe me mjete të tjera.

Fillimisht u konceptua si një lojë e quajtur "Race n' Chase", ku lojtarët do të kontrollonin oficerët e policisë në rrugën e tyre për të kapur kriminelët, por u braktis në favor të konceptit në lojën e fundit.

Pavarësisht polemikave të konsiderueshme dhe komenteve të përziera nga recensuesit, ajo ishte një sukses i madh komercial dhe njihet si një lojë video pioniere. Suksesi i tij krijoi një ekskluzivitet shumë fitimprurës me të njëjtin emër.
Brusketa

**Brusketa** është një antipasto italiane (pjatë fillestare) e përbërë nga bukë e pjekur në skarë e fërkuar me [{hudhër]] dhe e mbushur me vaj ulliri dhe kripë. Variacionet mund të përfshijnë mbushje me domate, perime, fasule, mish të pjekur ose djathë. Në Itali, brusketa përgatitet shpesh duke përdorur një skarë brustolina.

## Llojet 
Një pjatë e njohur është brusketa me domate; Një recetë e njohur jashtë Italisë përfshin borzilok, domate të freskëta, hudhër dhe qepë ose mocarela. Në disa vende, sipërfaqja e përgatitur tregtohet si brusketa.

Në rajonin e Abrucos të Italisë, shërbehet një variant i brusketave të bëra me një sallam të quajtur ventricina. Produktet e derrit të papërpunuar dhe erëzat e mbështjella në fshikëzën e derrit plaken dhe pasta përhapet në feta të hapura buke të cilat ndonjëherë piqen në skarë. Pjata u zhvillua si një mënyrë për të shpëtuar bukën që ishte duke u bajatur.

Sipas Qendrës Ndërkombëtare të Kuzhinës, termi *bruschetta* nganjëherë përdoret në mënyrë të ndërsjellë me crostini dhe pjatën toskan *fettunta*.

## Historia 
Waverley Root dhe Marcella Hazan e gjurmojnë prejardhjen e brusketave në Romën e lashtë. Sipas Root, romakët e lashtë e quanin brusketën *clustrum* ose *crustulum*. Një mbishkrim i gjetur në qytetin Sabine të Cures dokumenton se grupi u shpërnda njerëzve së bashku me mulsum në festa të rëndësishme si Saturnalia.  Hazan thotë se prejardhja e brusketave është "ndoshta po aq e vjetër sa ajo e vetë vajit të ullirit". Në Romën e lashtë, shija e parë e vajit të ullirit ishte "ndoshta një copë buke e njomur me vaj që mund të jetë fërkuar ose jo me hudhër". Në kohët moderne, brusketa ishte një element kryesor i *trattoria* që përbënte "për kursimin e tarifës". Me kalimin e kohës, pjata fitoi popullaritet dhe mori rrugën e saj në kuzhinat e klasave më të larta shoqërore.

Qendra Ndërkombëtare e Kuzhinës i daton brusketat në Mesjetë, kur mbushjet shërbeheshin në bukë në vend të pjatave.

## Referime
Blithe Spirit (film 2020)

***Blithe Spirit*** është një film komedi britanik i vitit 2020 me regji nga Edward Hall dhe luajnë Dan Stevens, Leslie Mann, Isla Fisher, Judi Dench, Emilia Fox, Julian Rhind-Tutt, Adil Ray, Michele Dotrice, dhe Aimee-Ffion Edwards. Filmi u bazua në shfaqjen e vitit 1941 me të njëjtin emër nga Noël Coward, e përshtatur për ekran nga Nick Moorcroft, Meg Leonard dhe Piers Ashworth.

Blithe Spirit pati premierën botërore në Festivalin e Filmit Mill Valley 2020 dhe u publikua në Mbretërinë e Bashkuar më 15 janar 2021. Filmi mori vlerësime përgjithësisht negative nga kritikët.

## Përmbajtja 
Dramaturgu i suksesshëm Charles Condomine vuan nga depresioni dhe bllokimi i shkrimtarit. Pasi një performancë e mediumit popullor Madame Arcati përfundon në fiasko, si një lloj akti publicitar, mediumi kryen një seancë private në shtëpinë e Charles dhe thërret aksidentalisht shpirtin e Elvirës, gruas së tij të parë të ndjerë.

Konflikti vjen pasi Elvira bëhet xheloze për Ruthin, gruan e re të Charles, dhe përpiqet ta largojë atë. Charles tani duhet të balancojë mes dy grave dhe të mbrojë Ruthin nga Elvira pasi ai është i vetmi që mund ta shohë atë.

## Luajnë 
## Prodhimi 
Në maj 2019, u njoftua se Dan Stevens, Isla Fisher, dhe Judi Dench i ishin bashkuar kastit të filmit, me Edward Hall drejtuar nga një skenar nga Piers Ashworth, Meg Leonard dhe Nick Moorcroft. Në qershor 2019, Leslie Mann, Julian Rhind-Tutt, Emilia Fox, Dave Johns and James Fleet iu bashkuan kastit të filmit.

Fotografia kryesore filloi pranë Sidney në qershor 2019.

## Përgjigje kritike 
Grumbulluesi i rishikimeve Rotten Tomatoes raporton një vlerësim miratimi prej 29% bazuar në 77 rishikime, me një vlerësim mesatar prej 4.7/10. Konsensusi i kritikëve të faqes në internet thotë: "Një përshtatje indiferente e materialit burimor klasik, *Blithe Spirit* vendos një kastë të mbushur me yje nëpër lëvizje pa kapur shkëndijën e historisë". Sipas Metacritic, i cili mori 16 kritikë dhe llogariti një rezultat mesatar të ponderuar prej 26 nga 100, filmi mori "përgjithësisht vlerësime të pafavorshme".

## Referime
Kajaköy

parapamje| Fshati Livissi/Kayaköy
**Kayaköy** (gjithashtu: *Kaya* ose *Livissi* ) është një lagje e komunës dhe rrethit të Fethiye, Provinca Muğla, Turqi .  Popullsia e saj është 975 (2022).  Ndodhet 8&nbsp;km në jug të Fethiye, ajo është kryesisht e braktisur. Në lashtësi njihej në greqisht si *Karmylessos*. Nga greqishtja e lashtë emri i qytetit u zhvendos në greqishten Koine në periudhën romake, evoluoi në greqishten bizantine në mesjetë dhe më në fund u bë emri modern grek i përdorur ende nga banorët e qytetit përpara evakuimit të tyre përfundimtar në 1923.

## Historia 
### Periudha Bizantine dhe Osmane 
Kayaköy daton që nga periudhat bizantine dhe osmane, duke qenë një qendër e rëndësishme për komunitetin grek ortodoks në rajon. Pas Perandorisë Osmane, fshati vazhdoi të lulëzojë, duke arritur një popullsi prej rreth 20,000 banorësh në fillim të shekullit të 20-të.parapamje|Një kishë e braktisur

### Shkëmbimi i Popullsisë 
Pas Luftës Greko-Turke (1919-1922), marrëveshja e Lausannes sanksionoi një shkëmbim të detyruar të popullsisë midis Greqisë dhe Turqisë, duke çuar në braktisjen e Kayaköy nga banorët e saj grekë, të cilët u detyruan të emigronin në Greqi.

## Gjeografia 
Kayaköy ndodhet në një luginë malore, duke ofruar pamje të mahnitshme të peizazhit përreth. Fshati është i rrethuar nga pyje të dendura dhe është i njohur për arkitekturën e tij karakteristike me shtëpi guri të ndërtuara ngushtë njëra me tjetrën.

## Rëndësia Kulturore dhe Sotmja 
Fshati tani është një vend i rëndësishëm historik dhe kulturor, tërheqës për turistët që dëshirojnë të mësojnë më shumë për historinë e tij dhe të shohin mbetjet e shtëpive të braktisura. Është gjithashtu subjekt i shumë studimeve dhe projekteve të ruajtjes për të mbrojtur dhe ruajtur trashëgiminë e tij unike.

## Turizmi 
Në vitet e fundit, Kayaköy ka tërhequr një numër në rritje të vizitorëve, të cilët vijnë për të eksploruar rrënojat e tij dhe për të përjetuar bukurinë natyrore të zonës përreth. Aktivitetet e zakonshme përfshijnë ekskursionet e këmbësorisë, fotografimin dhe vizitat në muzeun e hapur.

## Ekonomia 
Fshatarët ishin kryesisht zejtarë profesionistë. Aktualisht faktori më i rëndësishëm ekonomik i vendit është turizmi. Është parashikuar që fshati të restaurohet pjesërisht.

## Në kulturën popullore 
Kayaköy supozohet të jetë frymëzimi pas "Eskibahçe", fshati imagjinar i zgjedhur nga Louis de Bernières si mjedis i romanit të tij të vitit 2004 *Zogjtë pa krahë* .

Në vitin 2014, Kayaköy gjithashtu zuri në qendër skenën në skenat mbyllëse të filmit të Russell Crowe *The Water Diviner* .

Në romanin e Clive Cussler, *The Navigator*, personazhet Kurt Austin dhe Carina Mechadi takohen me një skulptor nga Kayaköy, i cili thotë se ai bën figurina që bazohen në një statujë nga një varr likian në rivierën turke.

## Shiko gjithashtu 
* Persekutimi i të krishterëve
* Persekutimi i myslimanëve gjatë tkurrjes osmane

## Referime
Pacir Shicri

**Pacir Shicri** ai ishte zëdhënës i Ushtria Çlirimtare e Preshevës, Medvegjës dhe Bujanocit (UÇPMB) gjatë kryengritjes së viteve 1999-2001 në Luginën e Preshevës. Ai u arrestua nga trupat Amerikane dhe të KFOR-it në vitin 2001 pas kalimit të kufirit për në Kosovë. Ai ishte delegacioni kryesor për bisedimet e paqes gjatë kryengritjes.

## Referime
Eleftherios Venizelos

**Eleftherios Kyriakou Venizelos** (23 gusht 1864 - 18 mars 1936) ishte një shtetar grek nga Kreta dhe lider i levizjes kombëtare greke per çlirim. Ai është i njohur per zgjerimin e Greqisë dhe për promovimin e politikave liberale-demokratike. Si lider i Partisë Liberale greke, ai ishte kryeminister i Greqisë per 12 vite, ku përfshihen tetë mandate midis viteve 1910 dhe 1933. Gjate qeverisjes së tij, Venizelos hyri në bashkepunim diplomatik me Fuqitë e Mëdha dhe kishte ndikim të madh në punët e brendshme dhe të jashtme të Greqisë. Prandaj. ai eshte quajtur "krijuesi i Greqisë moderne" dhe ende njihet gjeresisht si "Etnarku". Përmes diplomacisë së tij, Greqisë iu dhanë shume territore, ndër të cilat ishte edhe Çamëria.

## Eleftherios Venizelos dhe Historia Shqiptare 
Eleftherios Venizelos ishte një figurë e rëndësishme në politikën greke, veprimet dhe politikat e të cilit kishin pasoja të konsiderueshme për Shqipërinë, veçanërisht gjatë viteve të trazira të Luftërave Ballkanike dhe fillimit të shekullit XX. 

## Jeta e Hershme dhe Rritja Politike 
Lindur më 23 Gusht 1864 në Mournies, Kretë, Venizelos u angazhua në politikë pas studimeve për ligj në Athinë. Ai u bë lider i lëvizjes për bashkimin e Kretës me Greqine. 

## Luftërat Ballkanike 
Si Kryeministër, ai luajti një rol kyç në formimin e Ligës Ballkanike, duke u angazhuar në Lufta e Parë Ballkanike (1912-1913) për të çliruar territore nga Perandoria Osmane. Pas luftës, ai pranoi vendimet e Fuqive te Mëdha lidhur me kufijtë e Shqipërisë, duke përfshirë popullsinë greke në rajone si Epiri i Veriut.

## Protokolli i Korçës 
Në vitin 1914, ai nënshkroi Protokollin e Korçës me qeverinë shqiptare, i cili njohu ekzistencën e një pakice greke në Shqipëri dhe u dha atyre autonomi.

## Vdekja 
Eleftherios Venizelos vdiq më **18 Mars 1936** në Paris, Francë. Shëndeti i tij kishte filluar të përkeqësohej, dhe më **13 Mars**, ai pësoi një goditje që çoi në hospitalizimin e tij. Pavarësisht kujdesit mjekësor, ai ndërroi jetë pesë ditë më vonë. Pas vdekjes së tij, trupi i Venizelos u transportua përsëri në Kretë, ku u varros në qytetin e tij të lindjes, Hania. Vendi i varrimit të tij ndodhet në një kodër në krye të gjuhës së Akrotirit, afër vendit ku ai lindi. Ky vend është bërë një sit historik dhe kujtimi për kontributet e tij në Greqi dhe historinë e saj moderne.
Etnarku

**Etnark** eshte nje term qe i referohet pergjithesisht drejtuesit politik te nje grupi etnik ose te nje mbreterie homogjene. Fjala vjen nga greqishtja e lashte *etnos*, "fis, komb" dhe *arkon*, "drejtues, sundues". Disa figura poltike jane quajtur etnarke pergjate historise; ne historine moderne permendim Eleftherios Venizelosin.
Emri i Lituanisë

parapamje|341px|Emri i Lituanisë me shkrim, 1009
Regjistrimi i parë i njohur i emrit të Lituanisë (lituanisht: *Lietuva*) i regjistruar në Kronikën e Quedlinburg (latinisht: *Annales Quedlinburgenses*, shkruar midis 1008 dhe 1030) në një histori të 9 marsit 1009 të Shën Brunos. Kronika e regjistruar në formën *Litua* (në shprehjen "in confinio Rusciæ et Lituæ a paganis capite plexus"). Edhe pse është e qartë se emri e ka origjinën nga një gjuhë baltike, studiuesit ende debatojnë për kuptimin e fjalës.

## Përdorimi historik 
Gjatë shekullit të 13-të Dukati i Lituanisë kufizohej me tokat sllave. Sllavët nuk e krijuan emrin; ata përdorën etnonimin ekzistues lituanez.

## Referime
Grabitja e madhe e arit

alt=Contemporary news illustration of the robbery. The caption reads "Agar and Burgess in the guards' department of the train: Opening the bullion chests and taking out the gold."|parapamje| Ilustrim i lajmeve të kohës të Agar dhe Burgess në furgonin e rojes, duke zbrazur kasafortat e arit
**Grabitja e Madhe e Arit** ndodhi natën e 15 majit 1855, kur një dërgesë rutinë me tre kuti shufrash ari dhe monedhash u vodh nga furgoni i rojeve të shërbimit midis stacionit të London Bridge dhe Folkestone ndërsa po dërgohej në Paris. Grabitësit ishin katër burra, dy prej të cilëve - William Tester dhe James Burgess - ishin punonjës të Hekurudhave Juglindore (SER), kompania që drejtonte shërbimin hekurudhor. Atyre iu bashkuan planifikuesit e krimit: Edward Agar, një kriminel karriere dhe William Pierce, një ish-punonjës i SER-it, i cili ishte pushuar nga puna për arsye lojrash fati.

Gjatë rrugës ari mbahej në kasaforta, të cilave u hapeshin me dy çelësa  Hajdutët morën mbresa dylli të çelësave dhe bënë nga një kopje. Kur ishin gati, Tester siguroi që Burgess ishte roje dhe Agar u fsheh në furgonin e rojes. Ata zbrazën kasafortat prej  ar, i vlerësuar në atë kohë me 12,000 £ (përafërsisht ekuivalente me £1,193,000 në 2021 ). Vjedhja nuk u zbulua derisa kasafortat mbërritën në Paris. Autoritetet e policisë nuk kishin asnjë të dhënë se kush e kishte ndërmarrë vjedhjen dhe lindën dyshimet nëse ajo ishte vjedhur në Angli, në anijen që kalonte Kanalin Anglez ose në pjesën franceze të udhëtimit.

Kur Agar u arrestua për një krim tjetër, ai i kërkoi Pierce që t'i siguronte fonde Fanny Kay-ish-të dashurës së tij-dhe fëmijës. Pierce ra dakord dhe më pas refuzoi. Në nevojë për para, Kay shkoi te guvernatori i burgut Newgate dhe i tha atij se kush e kishte ndërmarrë vjedhjen. Agar u mor në pyetje, pranoi fajin dhe dëshmoi si dëshmitar. Pierce, Tester dhe Burgess u arrestuan të gjithë, u gjykuan dhe u shpallën fajtorë për vjedhjen. Pierce mori një dënim me dy vjet punë të rëndë në Angli; Tester dhe Burgess u dënuan me transport penal për 14 vjet.
alt=refer to caption|parapamje| William Tester, James Burgess dhe Edward Agar në gjykatë

### Referencat
Ngacmimi i vazhdueshëm

**Ngacmimi** mbulon një gamë të gjerë sjelljesh të natyrës fyese. Zakonisht kuptohet si sjellje që poshtëron, poshtëron dhe frikëson një person, dhe në mënyrë karakteristike identifikohet nga pamundësia e saj për sa i përket arsyeshmërisë sociale dhe morale. Në kuptimin juridik, këto janë sjellje që duken të jenë shqetësuese, shqetësuese ose kërcënuese. Format tradicionale evoluojnë nga baza diskriminuese dhe kanë një efekt të anulimit të të drejtave të një personi ose të dëmtimit të një personi nga përfitimi i të drejtave të tyre. Kur këto sjellje bëhen të përsëritura, përkufizohet si bullizëm. Vazhdimësia ose përsëritja dhe aspekti i shqetësimit, alarmimit ose kërcënimit mund ta dallojnë atë nga fyerja.

## Shiko edhe 
* Ngacmimi në shkolla në Kosovë
* Ngacmimi seksual
* Bullizmi

## Referime
Ndjekja selektive (drejtësi)

Në jurisprudencë, **ndjekja selektive** është një mbrojtje procedurale në të cilën të pandehurit argumentojnë se nuk duhet të mbajnë përgjegjësi penale për shkelje të ligjit, pasi sistemi i drejtësisë penale i diskriminoi ata duke zgjedhur të ndjekë penalisht. Në pretendimet për ndjekje selektive, të pandehurit argumentojnë në thelb se është e parëndësishme nëse ata janë fajtorë për shkelje të ligjit, por fakti i ndjekjes penale bazohet në arsye të ndaluara. Një pretendim i tillë mund të sjellë, për shembull, një argument se persona të moshës, racës, fesë, gjinisë ose përkatësisë politike të ndryshme, janë përfshirë në të njëjtat veprime të paligjshme për të cilat i pandehuri po gjykohet, por nuk janë ndjekur penalisht, dhe se i pandehuri po ndiqet penalisht në mënyrë specifike për shkak të njëanshmërisë ndaj asaj klase.

Kjo teori, e cila rrallëherë është e suksesshme edhe në rastet më flagrante të p.sh. garë, është ngritur si një mbrojtje e mundshme në çështjen e pengimit të zgjedhjeve të Donald Trump.

Në Shtetet e Bashkuara, kjo mbrojtje bazohet në Amendamentin e 14-të, i cili përcakton, "asnjë shtet nuk do t'i mohojë asnjë personi brenda juridiksionit të tij mbrojtjen e barabartë të ligjeve". Gjykata e Lartë e SHBA-së e ka përcaktuar termin si: "Një pretendim selektiv i ndjekjes penale nuk është një mbrojtje në themel të vetë akuzës penale, por një pohim i pavarur se prokurori e ka ngritur akuzën për arsye të ndaluara nga Kushtetuta". Mbrojtja është rrallë e suksesshme; disa autoritete pretendojnë, për shembull, se nuk ka raste të raportuara në të paktën shekullin e kaluar, në të cilat një gjykatë hodhi poshtë një ndjekje penale sepse i pandehuri ishte shënjestruar në bazë të racës. Në *Shtetet e Bashkuara kundër Armstrong* (1996), Gjykata e Lartë vendosi që Prokurori i Përgjithshëm dhe Prokurorët e Shteteve të Bashkuara "të ruajnë 'diskrecionin e gjerë' për të zbatuar ligjet penale të Kombit" dhe se "në mungesë të provave të qarta për të kundërtën, gjykatat supozojnë se ata i kanë kryer siç duhet detyrat e tyre zyrtare”. Prandaj, i pandehuri duhet të paraqesë "prova të qarta për të kundërtën", e cila tregon se "politika federale e prokurorisë "kishte një efekt diskriminues dhe se ishte e motivuar nga një qëllim diskriminues".

## Shiko edhe 
* Prokuroria
* Prokurori

## Referime