Teleskopi Hapësinor James Webb

**Teleskopi Hapësinor James Webb** është një teleskop hapësinor i zhvilluar nga NASA me kontribute edhe nga Agjencia Evropiane e Hapësirës (ESA) dhe Agjencia Kanadeze e Hapësirës (CSA). Teleskopi mban emrin e James E. Webb, i cili ishte administrator i NASA-s nga viti 1961 deri në vitin 1968 dhe luajti një rol integral në Programin Apollo. Ai synon të pasojë Teleskopin Hapësinor Hubble si misioni kryesor i NASA-s në astrofizikë. Teleskopi James Webb u nis më 25 dhjetor 2021 nga baza Ariana. Ai është projektuar për të siguruar rezolucion dhe ndjeshmëri të përmirësuar infra të kuqe mbi teleskopin Hubble, dhe do të mundësojë një gamë të gjerë hulumtimesh në fushat e astronomisë dhe kozmologjisë, duke përfshirë vëzhgimet e disa prej ngjarjeve dhe objekteve më të largëta në Univers, siç është formimi i galaktikave të para, dhe duke lejuar karakterizimin e detajuar atmosferik të ekzoplaneteve potencialisht të banueshme.  

## Përmbledhje 
Pasqyra kryesore e teleskopit, që është Elementi Optik i Teleskopit, përbëhet nga 18 segmente pasqyre gjashtëkëndore, individualisht të rregullueshme, të bëra nga beriliumi i veshur me ar, të cilat kombinohen për të krijuar një pasqyrë me diametër 6,5 metra (21 ft 4 inç) – dukshëm më e madhe se ajo e Hubble 2,4 m ( 7,9 ft). Ndryshe nga teleskopi Hubble, i cili vëzhgon në spektrat e afërt ultravjollcë, të dukshme dhe afër infra të kuqe (0,1-1,0 μm), Teleskopi JW do të vëzhgojë në një gamë më të ulët të frekuencës, nga drita e dukshme me gjatësi vale të gjatë (e kuqe) deri në infra të kuqe të mesme (0,6- 28.3 μm). Kjo do t'i mundësojë atij të vëzhgojë objekte me zhvendosje të lartë të kuqe që janë shumë të vjetra dhe shumë të largëta për Hubble. Teleskopi duhet të mbahet shumë i ftohtë për të vëzhguar në rrezet infra të kuqe pa ndërhyrje, kështu që ai do të vendoset në hapësirë ​​afër pikës Lagrange Diell-Tokë L2, rreth 1.5 milion kilometra (930,000 mi) nga Toka (0,01 au - e që është 3,9 herë distanca mesatare e largësisë së Hënës). Një mbrojtje e madhe diellore e bërë nga kaptoni i veshur me silikon dhe alumin do të mbajë pasqyrën dhe instrumentet e tij nën 50 K (−223 °C; −370 °F).   

Qendra e Fluturimeve Hapësinore e NASA-s Goddard (GSFC) në Maryland menaxhoi zhvillimin ndërsa Instituti Shkencor i Teleskopit Hapësinor operon me teleskopin JW. Kontraktori kryesor ishte Northrop Grumman. 

Zhvillimi i teleskopit filloi në vitin 1996 për një nisje që fillimisht ishte planifikuar për vitin 2007 me një buxhet prej 500 milionë dollarësh. Pati shumë vonesa dhe tejkalime të kostove, duke përfshirë një ridizajnim të madh në vitin 2005, një mburojë dielli të grisur gjatë një vendosjeje praktike, një rekomandim nga një bord i pavarur shqyrtimi, pandemia e COVID-19, problemet me raketën Ariane 5 dhe vetë teleskopin, dhe problemet e komunikimit midis teleskopit dhe mjetit lëshues.     

Ndërtimi përfundoi në fund të vitit 2016, në të cilën pikë filloi një fazë e gjerë testimi.   teleskopi JW u nis në orën 12:20 UTC më 25 dhjetor 2021 nga një mjeti lëshues Ariana 5 nga Kourou, Guiana Franceze, në bregun verilindor të Amerikës së Jugut, dhe u lirua nga skena e sipërme 27 minuta më vonë.  Teleskopi u konfirmua se po merrte energji, dhe në dhjetorr 2021 udhëtonte për në destinacionin e synuar.   

## Shih edhe 
* NASA
* Astronomia
* Programi Apollo
* Teleskopi Hapësinor Hubble
* Agjencia Hapësinore Evropiane

## Literatura 
*  The formal case for JWST science presented in 2006.
*  A review of JWST capabilities and scientific opportunities.

## Referime