Rrënojat e Vari-Bateshvarit

**Rrënojat e Vari-Bateshvarit** (,*Uari-Bôṭeshshor*) në distriktin e Narsingdit, divizioni i Dhakës, Bangladesh është një nga sitet urbane më të vjetra arkeologjike në Bangladesh. Gërmimet në sit zbuluan një qendër të fortifikuar urbane, rrugë të shtruara dhe banesa periferike. Siti ishte fillimisht i banuar gjatë Epokës së Hekurit, nga viti 400 p.e.s. deri në vitin 100 p.e.s., siç dëshmohet nga monedhat e shumta të tipit *aahat* dhe artifaktet të Kulturës së Qeramikës Veriore të Zezë të Lëmuar.

Siti tregon shenja të banesave në gropë, një veçori tipike e gjetur në Eneolitit sitet arkeologjike në Nënkontinentin Indian.

## Gjeografia
Siti shtrihet përgjatë Varit dhe Bateshvarit, dy fshatra të afërt në upazilën Belabo të distriktit të Narsingdit, rreth  në veri-perëndim të vendbashkimit të lumenjve Brahmaputra i vjetër dhe Meghna në basenin e poshtëm të Sylhetit. Çpimet rregjistrojnë se siti qëndron mbi mbetjet e një tarrace fluviale të Pleistocenit rreth  mbi nivelin e detit dhe 6-8 metra mbi nivelin e tanishëm lumor. Sedimentet përbëhen nga baltë e kafe e kuqërremtë me shtresa të alternuara rëre, të njohur në vend si "balta e Madhupurit".

Rrjedha kryesore e lumit Brahmaputra zhvendosej para mbrapa mes lumit Brahmaputra-Jamuna dhe degëve të Brahmaputrës së vjetër përgjatë historisë. Rreth vitit 2500 p.e.s., avulsioni (ndryshimi i shtratit kryesor lumor) i shtratit lumor të degës Brahmaputra-Jamuna shkaktoi mosvazhdimsinë e torfës së tokave përgjatë basenit të Sylhetit. Dëshmi të banimit të hershëm urban në torfat e Vari-Bateshvarit u gjet në shtresat stratigrafike të datuara rreth vitit ~1100 p.e.s. Banimi njerëzor vijoi për afërsisht një mijëvjeçar deri në vitin ~200 p.e.s., kur rrjedha e kthye në degën e Brahmaputrës së vjetër. Përmbytja pasuese me gjasa çoi në braktisjen e qendrës urbane Vari-Bateshvari rreth vitit 100 p.e.s.. Në vijim tërmeti i vitit 1762 në Arakan bëri që rrjedha kryesore të zhvendosej prapë në degën Brahmaputra-Jamuna.

## Zbulimi
Banorët nga Vari-Bateshvari prej kohësh ishin të vetëdijshëm për praninë e artifakteve arkeologjike, veçanërisht të monedhave prej argjendi të tipit "aahat" dhe gurëve gjysmë të çmuar në zonë. Në vitet1930, Hanif Pathani, një musues vendor, filloi ti mblidhte këto artifakte dhe më vonë frymëzoi edhe djalin e tij, Habibulla Pathan, ta vazhdonte eksplorimin. Dyshja baba-djalë krijoi një muze vendor të quajtur *Bateshvar Sangrahashala* për të depozituar dhe shfaqur koleksionin e tyre. Habibulla Pathani publikoi disa artikuj gazetash dhe libra që përshkruanin artifaktet. Gjithësesi, u desh njëfarë kohe që siti të tërhiqte vëmendjen e akademikëve dhe arkeologëve në Bangladesh.

### Gërmimet
Në vitin 2000, një skuadër e drejtuar nga Sufi Mostafizur Rahman, një arkeolog i Universitetit Xhahangir Nagar, nisi gërmimet në sit. Gërmimet nxorën në dritë një rrethim të fortifikuar (ose fortesë) me përmasa  me  të rrethuar nga një hendek  të gjerë, një një ledh shtesë  të gjatë,  të gjerë dhe 2–5 m metra të lartë—të njohur në vend si "Asom Raxhar Garh"—në perëndim dhe jug-perëndim të tij. Një seri gërmimesh u zhvilluan në dy dekadat në vijim, që shënuan 48 site arkeologjike në afërsi të fortesës. Këto struktura periferike paraqesin njësi banimi të ndërtuara me tulla dhe një seksion  të një rruge të shtruar me llaç gëlqeror dhe copa qeramike.

Në vitin 2004, u nxor në dritë një kompleks banimi në gropë me përmasa  me  me  në lindje të qendrës urbane. Sufi Mostafizur Rahman, drejtuesi i skuadrës së parë të gërmimit, ka sugjeruar se Vari-Bateshvari është empori ose qendra e tregtimit të lashtë të "Sounagora" e përmendur nga Ptolemeu te libri i tij Gjeografia.

Në sit janë gjetur dy lloje monedhash "aahat"—monedha rajonale të serisë "Xhanapada" para-Maurjane (600-400 p.e.s.) dhe monedha të *serisë perandorake* Maurjane (500-200 p.e.s.). Monedhat rajonale bartin një set prej katër simbolesh në njërën anë, ndërsa në tjetrën janë të zbrazëta ose me një simbol të vogël. Simbolet përfshijnë varka, karavidhe, peshk në grep ose sfurk, gjethe kryq etj. që janë të pazakonta në monedhat bashkëkohëse të gjetura në rajone të tjera të Indisë. Është sugjeruar se këto monedha përdoreshin si mjet vendor shkëmbimi në Mbretërinë Vanga dhe dallohen nga monedhat e përdorura në Anga, të gjetura në Çandraketugarh të Bengalit Perëndimor, në Indi.

Vari-Bateshvari nxori në dritë një larmi tepër të madhe gurë gjysmë të çmuar varësesh, që është e pa hasur për Arkeologjinë Indiane të periudhës.

Studimi arkeologjik i farave të karbonizuara dhe fragmenteve të farave tregon mbizotërimin e bujqësisë së orizit. Varietetet e kultivuara ishin ato të orizit Japonik në vend të atij Indik, që ishte kultivari mbizotërues në Azinë Jugore të kohës. Drithëra të tjerë përfshijnë elbin, tërshërën, një sasi e vogël meli veror, një larmi e gjerë bishtajoresh verore dhe dimërore, pambuku, susami dhe mustarde. Shumica e fragmenteve të farave të pambukut tregon një rol të rëndësishëm të prodhimit tekstil ekonominë e Vari-Bateshvarit.

## Shiko gjithashtu
* Rrënojat e Raxhasanit
* Pallati i Raxha Harishçandrës
* Bikramapuri
* Gangaridai
* Sonargaoni
* Panam Nagari
* Fortesa e Haxhiganxhit
* Fortesa e Idrakpurit
* Fortesa e Sonakandës
* Fortesa e Xhangalbarit
* Bara Sardar Bari
* Ura e Panamit
* Varri i Kolombo Sahibit
* Shankhanidhi House
* Historia e Bangladeshit
* Historia e Bengalit
* Lista e monumenteve të rëndësishme në divizionin e Dhakës
* Lista e vendeve arkeologjike në divizionin e Dhakës

## Referime
## Bibliografia
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Lidhje të jashtme
*