Çiklizmi

thumb|230px|Grup çiklistësh.
**Çiklizmi** është një sport garues me biçikleta që zakonisht zhvillohet nga garuesit e shpërndarë në ekipe në turnirë. Ndër garimet më të njohura në botë në çiklizëm është garimi Tour de France ku marrin pjesë çiklistët më të mëdhenj të tërë botës.

## Historiku 
parapamje|Finishi i Tour de France 2004 prane Champs-Elysées
Çiklizmi është një nga sportet më popullore në botë dhe është sporti i parë i madh në përhapjen ndërkombëtare dhe në qoftë se sportet e tjera si, rugby, baseball dhe kriket janë konsideruar si një pjesë integrale e historisë së kohëve të fundit të disa vendeve si Shtetet e Bashkuara, Zelanda e Re dhe Mbretëria e Bashkuar, çiklizmi nuk mund të identifikohet me një komb të veçantë, dhe madje edhe në qoftë se ajo arrin popullaritetin e saj më të madh në Itali, Francë, Holandë dhe Belgjikë, ajo gëzon shumë përkrahje në shumë pjesë të tjera të botës.

## Turet e para në çiklizëm 
Kanë lindur në gjysmën e dytë të shekullit të nëntëmbëdhjetë dhe tashmë në dekadën e fundit të shekullit të nëntëmbëdhjetë filluan të jenë gara, ato konkurse (shpesh rraskapitëse për kushtet, distancën e udhëtuar dhe rrugë), për te cilat u referua më pas emri "klasike ". Garat e para me etapa u zhvilluar vetem ne fillimin e shekulli XX.

E para garë e regjistruar çiklistike është zhvilluar në 31 maj 1868, në një shtrirje prej 1200 metra në parkun e Saint-Cloud pranë Parisit, ajo u fitua nga James Moore, një anglez që jetonte në Francë. Gara e parë që mbulonte distancën midis dy qyteteve  ishte Paris-Rouen, e fituar përsëri nga Moore, i cili arriti të përshkonte distancën prej 123km në 10 orë dhe 40 minuta.

Garat e çiklizmit ne rruge janë ndarë në dy lloje: garat e një-ditore dhe garat me etapa.

Në mesin e garave më të famshme një ditore, e quajtur "klasike", është Milano-Sanremo ku garohet në fund të marsit, turi i Flanders, Paris-Roubaix,Liege-Bastogne-Liege, e cila mbahet në prill, Kupa e Botës së çiklizmit ë rrugë i cila zhvillohet çdo vit në një shtet të ndryshëm dhe në fund të shtatorit dhe turi i Lombardisë, e cila përfundon sezonin në fund të tetorit.
parapamje|Stefano Garzelli
Garat më të rëndësishme me etapa janë Tour de France, i cili zhvillohet në korrik, Turi i Italisë (Giro d'Italia) që zhvillohet në maj dhe Vuelta e Spanjes që zhvillohet në shtator, këto gara me etapa zgjasin tre javë secila dhe janë me nga 20 -22 etapa.

### Turi i Francës 
I pari Tur i Francës u zhvillua me 5 etapa nga data 31 Maj deri në 5 qershor 1903. Etapat fillonin natën dhe perfundonin të nesërmen pasdite. Fanella e verdhë është tregues i të parit në klasifikimin gjeneral.
parapamje|Jan Ullrich
Fituesit e **Tour de France**  vitet e fundit:

**Viti** dhe **Fituesi**

1991 	Miguel **Indurain** 	I dyti Gianni Bugno 	I treti Claudio
parapamje|Lance Armstrong
1992 	Miguel **Indurain** 	I dyti Claudio Chiapp. 	I treti Gianni Bugno
parapamje|Alberto Contador
1993 	Miguel **Indurain** 	I dyti Tony Rominger 	I treti Zenon Jaskula
parapamje|Marco Pantani
1994 	Miguel **Indurain** 	I dyti Piotr Ugrumov 	I treti Marco Pantani

1995 	Miguel **Indurain** 	I dyti Alex Zulle 	I treti Bjarne Riis

1996 	Bjarne **Riis** 	        I dyti Jan Ullrich 	I treti Richard Virenque

1997 	Jan **Ullrich** 	        I dyti Rich. Virenque 	I treti Marco Pantani

1998 	Marco **Pantani** 	        I dyti Jan Ullrich 	I treti Bobby Julich

1999 	Lance **Armstrong** 	I dyti Alex Zulle 	I treti Fernando Escartín

2000 	Lance **Armstrong** 	I dyti Jan Ullrich 	I treti Joseba Beloki

2001 	Lance **Armstrong** 	I dyti Jan Ullrich 	I treti Joseba Beloki

2002 	Lance **Armstrong** 	I dyti Joseba Beloki 	I treti Raimondas Rumšas

2003 	Lance **Armstrong** 	I dyti Jan Ullrich 	I treti Aleksandr Vinokurov

2004 	Lance **Armstrong** 	I dyti Andreas Klöden 	I treti Ivan Basso

2005 	Lance **Armstrong** 	I dyti Ivan Basso 	I treti Jan Ullrich

2006 	Oscar **Pereiro** 	I dyti Andreas Kloden 	I treti Carlos Sastre

2007 	Alberto **Contador** 	I dyti Cadel Evans 	I treti Levi Leipheimer

2008 	Carlos **Sastre** 	        I dyti Cadel Evans 	I treti Denis Mençov

2009 	Alberto **Contador** 	I dyti Andy Schleck 	I treti Lance Armstrong

2010 	Alberto **Contador** 	I dyti Andy Schleck 	I treti Denis Mençov

### '''-Turi i Italisë (Giro d'Italia)** 
I pari Tur i Italisë u zhvillua në vitin 1909 dhe konkretisht me 13 Maj, ora 2.53.Fituesi i parë ishte Luigi Ganna.

Fituesit e **Giro d'Italia** vitet e fundit:

**Viti**  dhe  **Fituesi**

2000 	Stefano **Garzelli**

2001 	Gilberto **Simoni**

2002 	Paolo **Savoldelli**

2003 	Gilberto **Simoni**

2004 	Damiano **Cunego**

2005 	Paolo **Savoldelli**

2006 	Ivan **Basso**

2007 	Danilo **Di Luca**

2008 	Alberto **Contador**

2009 	Denis **Mençov**

2010 	Ivan **Basso**

-Vuelta e Spanjes

Turi i Vueltës është një tur çiklistik 3-javor dhe një prej tre tureve te mëdha "Tours Grand" të Evropës. Gjithashtu është pjesë e kalendarit UCI World Ranking. Turi i parë u zhvillua në vitin 1935, një tur me 14 etapa dhe u përshkuan 3431km. Ky tur u fitua nga belgu Gustaaf Deloor. Vuelta kategorizohet si një tur mjaft i vështirë, dhe me shumë malore siç mund të përmendim Alto de El Angliru në Asturia, nje mal i lartë 1,573 metra me një malore 12.9km me pendencë  23.6% (në Cueña les Cabres) që e bën të njihet si një prej majave më të larta ne Europë.

Fituesit e **Vuelta** vitet e fundit:

**Viti**  dhe  **Fituesi**

2000 		Heras **Heras** (ESP) 	Kelme-Costa Blanca

2001 		Casero **Casero** (ESP) 	Festina

2002 	 	Aitor **González** (ESP) 	Kelme-Costa Blanca

2003 	 	Roberto **Heras** (ESP) 	US Postal

2004 	 	Roberto **Heras** (ESP) 	Liberty Seguros

2005 	 	Denis **Menchov** (RUS) 	Rabobank

2006 	 	Alexandre **Vinokourov**(KAZ) Astana

2007 	 	Denis **Menchov** (RUS) 	Rabobank

2008 	 	Alberto **Contador** (ESP) 	Astana

2009 	 	Alejandro **Valverde''' (ESP) 	Caisse d'Epargne

2010 	 	Vincenzo **Nibali** (ITA) 	Liquigas-Doimo

## Çiklizmi në Shqipëri 
Shënim: Në vitin 1948 u zhvilluan dy rrethe të Shqipërisë. Kurse në vitet 1946, 1949 nuk ka pasur renditje ekipore. Në vitin 1992 Rrethi i Shqipërisë nuk u zhvillua.

*Fituesit e Rrethit Çiklistik të Shqipërisë ndër vite:*

## Shiko edhe 
## Referime