Misto Treska

thumb|200px|Misto Treska
**Misto Treska** (19 prill 1914 – 23 qershor 1993) ka qenë komisar politik i PKSH-së gjatë Luftës së Dytë Botërore, anëtar i trupit gjykues në gjyqin special që dënoi ish-kryeministrin Maliq Bushati në 1945, përkthyes i letërsisë frënge, dhe diplomat shqiptar.

Qysh në vitet 1930 Treska ishte anëtar i Grupit Komunist të Korçës. Në 1944, Misto Treska, atëherë komisar politik i batalionit "Reshit Çollaku", së bashku me Tele Baçin, komandant i po atij batalioni, ekzekutoi 6 ballistë, ndër te cilët Haki Blloshmin,  ish-konsull i Shqipërisë në Boston, ShBA. Më vonë, po në 1944, ishte pjesë e atyre që ekzekutuan me vdekje me urdhër të Enver Hoxhës Tele Baçin vetë. Në mars të 1945 me gradën major, ai ishte një ndër prokurorët e ngarkuar në procesin, ku gjykata speciale vendosi dënimin me vdekje për ish-kryeministrin Maliq bej Bushati dhe dy anëtarë të Regjencës, Lef Nosi dhe P. Anton Harapi. 
Treska është në listën e përpiluar nga Instituti i Studimit të Krimeve dhe Pasojave të Komunizmit që përmbledh pjesëmarrësit që kanë përgjegjësi direkte për krimet e Partisë Komuniste Shqiptare dhe të Ushtrisë Nacionalçlirimtare.  Njihet gjerësisht si pjesë e aradhës së përkthyesve të talentuar shqiptarë të shekullit XX, duke sjellë në gjuhën shqipe autorë të mirënjohur si Hygoi, Mopasani, Stendali, Aragoni, Didëroi etj.

## Jetëshkrimi
### Rinia
U lind në Treskë të Korçës, më 19 prill të vitit 1914, i biri i Andrea dhe Sofia Treskës. Ndoqi studimet në Liceun Francez të Korçës.

Botoi rregullisht shkrime dhe përkthime në revistat letrare të kohës me karakter politiko-shoqëror “Rilindja” dhe Bota e Re, nën pseudonimin *Mitre S. Toska*, përkrah penave të asaj kohe si Sterjo Spasse, Migjeni, Petro Marko, Nonda Bulka etj. Gjithashtu Treska vuri në skenë pjesët teatrale “*Fshatari Zotni*” të Ludvig Holberg, “*Armiku i Popullit*” të Ibsenit dhe pjesë të Molierit, Rasinit e Viktor Eftimiut, duke qenë njëkohësisht edhe aktor. Në kujtimet e ish-ministrit Pandi Kristo përmendet me të vëllezërit Petro e Dhimitër Treska, ndër intelektualët që u radhitën përkrah Grupit të Korçës në vitet 1930.

### Vitet e luftës
Treska mori pjesë në organizimet e para antifashiste të qytetit të Korçës. Në prill të 1939-s, ai u arrestua për rezistencë ndaj pushtuesve italianë dhe u transferua në burgun e Durrësit, në Zvërnec të Vlorës, në Krujë dhe që aty në Mesina të Italisë për dy vjet. Pas lirimit nga burgu, ai u radhit në Brigadën XX, ku u zgjodh edhe komisar i saj. Sipas gazetës "Ushtria" radhitet edhe si përgjegjës propagande i Brigadës së XV. 

Gjatë Luftës së Dytë Botërore, në 1944, Misto Treska, atëherë komisar politik i batalionit "Reshit Çollaku", së bashku me Tele Baçin, komandant i po atij batalioni, ekzekutoi 6 ballistë, ndër te cilët Haki Blloshmin,

### Paslufta
Në 1945, me gradën major, ai ishte një ndër prokurorët e ngarkuar në procesin, Ai i pasuroi përkthimet e tij me parathëniet përkatëse, në të cilat përcjell shpjegime për kohën dhe idetë e autorit. Treska bëri të flasin shqip autorët e kryeveprave të mëdha: novelat nga Gorki, “*Të mjerët*" dhe "*Viti 93*" të Hygoit, "*Murgeshën*" e Didërosë, Stendalin, Mopasanin, Romen Rolanin, "*Gjëri i vogël*" nga Alfons Dode, poezitë e Aragonit e Pol Elyarit etj. 

Gjatë viteve 1957-1974, Misto Treska shërbeu si Kryetar i Komitetit Shqiptar për Marrëdhëniet Kulturore dhe Miqësore me Botën e Jashtme. Në periudhën 1978-1981, caktohet dhe i shërben atdheut si Ambasador Fuqiplotë dhe i Jashtëzakonshëm në Francë, Belgjikë, Hollandë dhe Luksemburg (rezident në Paris). Më 24 Janar 1981, shpallet qytetar nderi në qytetin Rubelles të Francës.

Misto Treska u nda nga jeta në moshën 79-vjeçare, gjatë natës mes 22 dhe 23 Qershorit 1993, në shtëpinë e tij në Tiranë, ku jetonte me bashkëshorten dhe bashkudhëtaren e jetës, veteranen e LANÇ, Donika Çikopano Treska. Ata sollën në jetë pesë fëmijë (Natasha, Ana, Shpresa, Andrea, Zana), të cilët iu dhanë nëntë nipa e mbesa.

### Nderime pas vdekjes 
I jepet Çmimi i Parë për kontributin në marrëdhëniet mes Francës dhe Shqipërisë. U nderua me titullin “Qytetar Nderi i Korçës” (2004) me motivacionin "për kontribut të shquar në Luftën Antifashiste Nacional-Çlirimtare dhe në fushën e diplomacisë", si dhe me "Emblemën e Artë" të këtij qyteti me motivacionin si "intelektual i shquar, pjesë e Liceut Kombëtar të Korçës, që me aktivitetin e tij shkencor dhe shoqëror dha kontribute të mëdha në kulturën kombëtare" (Tetor 2017). Me vendim të Këshillit Bashkiak të Tiranës, në vitin 2006, Biblotekës Nr. 5 në kryeqytet i jepet emri Misto Treska. Në vitin 2010, njërës prej rrugëve të Tiranës iu dha emri Misto Treska. Me rastin e 100 vjetorit të lindjes së tij më 2014, u vlerësua me një ceremoni të posaçme të organizuar nga Biblioteka Kombëtare. 

Më 20 Mars 2018, me rastin e Ditës Ndërkombëtare të Frankofonisë, Misto Treskës iu akordua në shenjë mirënjohjeje prej Ministrisë për Evropën dhe Punët e Jashtme, “Diploma e Nderit” për kontributin e tij të çmuar dhe angazhimin aktiv në promovimin e vlerave dhe të kulturës frënge.

## Lista e përkthimeve 
Titujt e përkthyer nga Treska janë:

* Victor Hugo, *Të mjerët* dhe ''Viti '93*
* Guy de Maupassant, *Bel-Ami*
* Stendhal, *Lysien Lëven*
* Denis Diderot, *Murgesha*
* Alphonse Daudet, *Gjëri i vogël*
* Maxim Gorky, *Malva* dhe *Lindja e një njeriu*
* Louis Aragon, *Elsa në Pasqyrë*, *Sytë e Elsës* dhe *Poezi të zgjedhura*
* Paul Éluard, *Vargje të zgjedhura*
* Gabriel Péri, *Rikard zemërluani*
* Romain Roland, *Colas Breugnon* (Për këtë përkthim i jepet Çmimi i Parë i Republikës)
* Claire Etcherelli, *Eliza ose jeta e saj e vërtetë*
* Vercors, *Heshtja e detit*
* Harry Mulisch, *Atentati*
* Jean Racine, *Ndërgjegjësitë*
* Molière, *Djallëzitë e Skapinit*
* *Kodi Rrugor Francez dhe ai i Transportit Hekurudhor'' (të vlefshme për Ministrinë e Komunikacionit) etj.

## Referime 
## Literaturë 
* 
*