Familja Humoj

[parapamje|Pozicioni i [Balecit dhe i Drishtit në 1448]]
**Humoj** ose **Omoj** ishte një familje fisnike arbërore që shërbeu si pronojarë të Republikës së Venedikut në rajonin e Balecit dhe Drishtit (Shqipëria e sotme) në shekullin e 15-të.

## Historia familjare 
Kur Baleci ra nën kontrollin e Republikës së Venedikut, ai u bë pronoia e Radiq I Humoj i cili më vonë kontrolloi kështjellën e Petrës në rajonin e Polatit. Sipas raporteve veneciane, Radiq Humoj ishte një pronojar i shquar në rajonin e Shkodrës në korrik 1403.  Donato de Porto, një guvernator i Shkodrës, emëroi Radiqin si pronoier të Balecit në periudhën 1402-1403 dhe Senati konfirmoi vendimin e tij më 16 shtator 1404. 

Radiq Humoj, si shumë pronoitarë të tjerë vendas venedikasë, e mbështeti Balshën III gjatë luftës së tij me Republikën e Venedikut për të shpëtuar pozitën dhe pronën e tij. Balsha III pati njëfarë suksesi fillestar në fillim të vitit 1405 dhe pushtoi të gjithë rajonin e Shkodrës përveç vetë kalasë së Shkodrës. Venedikasit arritën të rimerrnin rajonin e Shkodrës në gjysmën e dytë të vitit 1405 dhe të merrnin kontrollin mbi zotërimet e ish-Radiqit. Edhe pse Radiq Humoj përsëri u zotua për besnikëri ndaj Venedikut, ata refuzuan t'i kthenin atij pronojat e mëparshme. Vetëm pasi Radiku ishte vrarë ndërsa luftonte për Venedikun dhe pasi guvernatori i Shkodrës informoi Senatin për meritat e tij, Senati Venedik vendosi më 19 shtator 1410 të emëronte djemtë e Radikut në postin e tij të mëparshëm. 

Pas vdekjes së Radiqit, venedikasit ia dhanë Balecin vëllait të tij Andreas (që në atë kohë ishte vojvoda e zonës në veri të Shkodrës) dhe djalit të tij Kojaçin. Kjo u konfirmua nga Senati i Venedikut më 13 shkurt 1419.   Gjatë Luftës së Dytë të Shkodrës, Andrea Humoj iu bashkua despotit serb, ndërsa anëtarët e tjerë të familjes Humoj mbetën besnikë ndaj venedikasëve.

Kojaçin Humoj ishte i martuar me një vajzë të Zuan Anglezit, oficer venecian në kalanë e Shkodrës dhe patën dy djem, Radiq II Humoj dhe Marin. Radiq II Humoj u martua me një vajzë të Pjetër Spanit në vitin 1433 dhe u bë pronot i fshatit Serel të rrethit të Tivarit.  Kur Kojaçin vdiq, Venediku ia dha pronoinë dikujt tjetër dhe i premtoi të riut Radiq II Humoj në nëntor 1441 se do t'i jepte pak pronoia sapo pronojari përgjegjës të kishte vdekur. Që nga viti 1441, Radiq dhe Marin ishin pronoiers të Gleros pranë Shkodrës, që dikur i përkiste Bonzit. 

Kur Radiq Humoj u rebelua kundër venecianëve, Peter Spani kërkoi nga Senati venedikas që t'i jepte atij kontrollin mbi kështjellën e Radiqit, Petra. 

Më 1443 Mikael Humoj dhe tre vëllezërit e tij ishin pronojarë të fshatit me katër shtëpi, Passo Bianco në Drisht .  Kur Passo Bianco u bë objekt mosmarrëveshjesh midis vëllezërve Humoj, Senati venecian vendosi në 1445 që vetëm Michael do të kishte mbetur pronoiar i atij fshati. 

## Lufta kundër Skënderbeut 
Andrea dhe Kojaçin Humoj, së bashku me Simeon Vulkata, udhëhoqën aleancën pro-veneciane kundër Skënderbeut, duke luftuar veçanërisht ashpër për kontrollin mbi Balecin dhe Drishtin në 1447.  Anëtarët e shumë familjeve vendase morën pjesë në luftë në anën venedikase. Këta ishin Vasilije Ugrin, familja Zapa (Jovani dhe vëllai i tij), familja Pedantarë (shtatë vëllezër pedantarë e shumë të tjerë), familja Moneta (tre djemtë e Rajko Monetës), familja Malonshi (Petari me dy djemtë), Busha Sornja nga Dagnum dhe. shumë të tjerë.  Koja Humoj u vra gjatë një sulmi në Sati.

## Lufta kundër Perandorisë Osmane 
Midis 1456 dhe gushtit 1457 u zhvillua një luftë e vogël midis dy degëve të familjes Dukagjini midis Lekës dhe Pal Dukagjinit të mbështetur nga osmanët në njërën anë dhe Draga Dukagjinit, djalit të Nikollë Dukagjinit, të mbështetur nga Venediku. Në këtë luftë, familja Humoj, së bashku me Skënderbeun dhe familjen Moneta, luftuan në krah të forcave venedikase. 

Andrea Humoj udhëtoi për në Venecia në vitin 1464 për të pohuar pretendimet e familjes së tij përpara Senatit venedikas duke theksuar veprat e të parëve të tij.  Ai e vizitoi përsëri Venedikun në vitin 1472 dhe gjatë rrethimit të Shkodrës më 1474, kur të gjithë titujt e pronësisë së Humojve u konfirmuan edhe një herë.  Anëtarët e familjes Humoj nuk gëzonin për shumë kohë pozicionet e tyre të konfirmuara, sepse shumë prej tyre, si shumë anëtarë të familjes Moneta, vdiqën duke luftuar kundër Perandorisë Osmane derisa osmanët pushtuan Shkodrën në 1479. Mes tyre ishin Koja, Tanush, Duka, Michael dhe Piero Humoj.  Në janar të vitit 1478, pa filluar rrethimi, gruaja e Kojës Humoj dhe vajza e tyre shkuan në Venedik së bashku me gratë dhe fëmijët e shumë fisnikëve të tjerë nga Shkodra, përfshirë gruan e Rajko Monetës dhe pesë fëmijë.  Kur Andreas Humoj kreu tradhti, ai u dënua me vdekje nga komandanti i përgjithshëm venecian Triadan Gritti dhe u ekzekutua nga një burrë nga Tuzi.

Pasi Republika e Venedikut dhe Perandoria Osmane nënshkruan Traktatin e Kostandinopojës që ia dorëzoi Shkodrën Perandorisë Osmane, anëtarët e familjes Humoj, së bashku me shumë qytetarë të Shkodrës, emigruan në Itali.

## Familja Humoj në letërsi 
Marin Barleti përmend Blasius Humojin si kalorës në Shkodër në veprën e tij Rrethimi i Shkodrës (, Venediku, 1504).  Jeronim de Rada përmend Cola Humoj si një nga kalorësit që luftonte në Rrethimin e Shkodrës së bashku me Milosaon, princin e Shkodrës. 

## Shënime 
* Humoy,  Humoja, Omoy, Moia 

## Shih edhe 
* Fiset shqiptare
* Arbëria në Mesjetë
* Arbëria Venedikase

## Referime