Voshtina

**Voshtinë** (greqisht: *Πωγωνιανή/Pogonianí*) është fshat në qarkun i Janinës, Greqi. Përpara vitit 1928, fshati është njohur me emrin e vjetër në formën greke *Βοστίνα/Vostína*.

## Gjeografia 
thumb|left|Foto e agimit në fshatin Voshtinë nga vendi e quajtur Çiflik. Bora e parë të dimrit.
Fshati Voshtina ndodhet në afërsi të kufirit Shqiptaro-Grek dhe është shtatëdhjetë kilometra larg nga qyteti i Janinës. Fshati Voshtina është ndërtuar në periferi të në anën lindore e Malit Buzovë (gr: *Μπόζοβο/Bózovo*). Kurse fshati dhe tokat e saj përbëjnë afërsisht një kilometër katror. Gjithashtu Voshtina në pikën e saj qendrore, ka një lartësi prej 740 metra. Para vitit 1923, fshati Voshtina kishte këto lagje: **Mëhalla e Haxhenje**, **Mëhalla e Shehalive**, **Mëhalla Çarakat** (ku banojnë romë dhe grekë) dhe **Mëhalla e Qishës**. Fshati ishte e ndarë midis dy pjesë kryesore, të cilat janë gjetur në të dy anët e rrugës që të çon në fshat dhe vazhdon gjatë gjithë rrugës drejt sheshin kryesor i fshatit, ku Rrapi i Kolefës (gr: *Πλάτανος Κολέφα/Plátanos Koléfa*) dhe Kafenja e Kolefës (gr: *Καφενείο Κολέφα/Kafeneío Koléfa*) janë të vendosura. Në anën e majtë të rrugës dhe deri në rrëzë të malit Buzovë, lagjet e fshatit ishin të banuar me shqiptarë myslimanë. Ndërsa lagjet e fshatit në anën e djathtë të rrugës ishin të banuar kryesisht nga krishterë greke. Ky fshat ishte i vetmi vendbanim historike Shqiptarësh, të krahinës etnografike dhe gjeografike i njohur si Pogon, në rajonin i Labërisë. Kishte dy vendbanime të tjera pranë Voshtinës: *Krisodhar* dhe *Argjirohor* që ishin të banuara nga shqiptarët myslimanë. Ndonëse, por sot ato vendbanime janë pjesë të njësisë komunale Pogon, ato kanë qënë pjesë e krahinës etnografike dhe gjeografike i njohur si Dropull. 

Ka teori të ndryshme për etimologjinë e emrit ***Voshtinë***. Sipas të popullatës vendore, emri Voshtina ka origjinë të ndryshme. Ibraim Pondikati, një Voshtinjot vendas shqiptar deklaroi se emri Voshtina rrjedh nga fjala shqipe ***vresht***. Kjo fjalë është në disa dialekte shqiptare dhe në dialektin vendas si "***Vesht***" me prapashtesë "***tina***", që nënkupton një *vend e vreshtave*, se shumë Voshtinjotë shqiptar të moshuar gjithashtu e quanin fshatin "***Veshtina***". Sipas fshatarëve greke dhe akademikët e huaj, emri Voshtina ka rrënjë sllave. Ka shumë fjalë në gjuhët sllave jugore të Ballkanit dhe dialekte që në kohë mesjetare emri mund të ketë ardhur. Për shembull nga fjala për rrotulluese ose zhvesh kullotje (bullgarisht: *паша на и**виц**и/pasha na i**vits**i*), nga fjala për qiri (bullgarisht: *с**вещ**/s**vesht***) dhe nga fjalë për lule (maqedonisht: *ц**веќињ**а/c**većin**ja*) apo fruta (maqedonisht: *о**вош**је/o**voš**je*). Emri Voshtina mund të ketë prejardhjen edhe nga funksioni i saj si një qendër rajonale të qeverisë administrative gjatë epokës Osmane, që ndërmorën mbledhjen e tatimit. Për shembull, tatimi bujqësor ishte i njohur në osmanisht me terma të ndryshëm si *Resm-i-**bostan*** (tatimi i kopshtit) dhe mund të ketë dhënë Voshtinës emrin e saj. Kështu nga fjala turke ***Bostan*** (kopsht), emri mund u bë "***Bostina***-***Vos(h)tina***".

**Toponimet të fshatit Voshtinë:**

***Bogovë/a** – mal
***Bregu i Madh** – breg i cili ka qënë ruajtur si kullotë. Bregu i Madh në kohën turke shitej si kullotë dhe me të hollat ndihmoheshin vajzat e vobegta për të përgatitur pajën kur do të martoheshin.
***Burim i Lumit** – burim në rrëzë të malit.
***Çarakat/i** – lagje grekësh dhe romësh në Voshtinë.
***Dylbetë e Shehanje** – dylbe të vjetra në P.
***Dyqan i Zoi Çifutit**.
***Gështenja** - ara, në P.
***Han i Jaja Çafait** – Han ku kthehen për të bujtur qeraxhinjtë, në L.
***Han i Kolefës**.
***Huqimeti** – godina e zyrave adminstrative të nënprefekturës së kohës turke mbi rrugë, në J.
***Kafenja e Jaho Çafait** – ka qënë kafene, pronë e J. Ç në L.
***Kafenja e Kolefos** – në V.
***Kodra e Madhe**.
***Kopësht e Aziz Shehut**.
***Kopësht i Hasan Shehut**.
***Kopështet e Kasëm Shehut**.
***Kroi i Madh** – krua me tre gryka derdhje.
***Kroi i Ri** – janë 7-8 krojë që rrjedhin në afërsi të tyre. 
***Kroi i Turrovës** – krua nën rrugën që shkon për në Janinë.
***Kroi i Vogël** – krua në mes të lagjes Shehalinj.
thumb|right|Mali Buzovë: pamje e kulmit nga Voshtina. Foto nga vendi e quajtur Çiflik, në rrugë para kishës së Shënkollës.
***Kulla e Pashako Kullës** – ka qënë kullë e vjetër, sot gërmadhë. 
***Kurie/a** – pyll me lisa etj.
***Lëmi i Çufe Çimbos** – dikur ka qënë lëm, sot shesh ku lozin kalamajt në mes të lagjes myslimane, ne V.
***Lum i Dholloit** – përrua, degë e lumit që vjen në Drino. 
***Lum i Voshtinës**.
***Maja e Karajanit** – majë në Nemërçkë.
***Mal i Buzovos** – mal, në VP.
***Mal i Shehut** – mali mbi Voshtinë. Flitet nga barinjtë e Voshtinës se në këtë mal janë shfaqur të mirët e maleve, të cilët u kanë dhënë porosira atyre që i kanë takuar në mal.
***Margëlliç/i** – faqe mali në P.
***Mburomë/a** – në JL.
***Mejtepi** – ka qenë shkollë ku jipej mësim në gjuhën turçe për shqiptarët. Ndërtsë dykatëshe.
***Mekam i Baba Avdulit** – mekam, në V.
***Mekam i Malit** – varr madhështor në mal, në P.
***Mëhalla e Haxhinje** – lagje, në L.
***Moçale**.
***Moçal/i**. 
***Mulliri Përkëtejm** – ish mulliri i Azis Shehut përkëtej lumit.
Teqeja Bektashiane e Voshtinës. Teqeja është e vendosur në jug perëndim të fshatit, në rrugën për mullirin të vjetër.|thumb|right|300x150px
***Mulliri i Përtejm** – ish mulliri i Haxhi Shehut, përtej lumit.
***Mulliri i Teqese** – mulli, në L. Ka qenë pronë e teqesë.
***Njinjiro** – Kullotë.
***Përroi i Llollosë** – përrua që zbret nga Nemërçka, në V.
***Pyjet e Turrovës** – pyje, në J.
***Pyjet e Voshtinës** – pyje me lisa. shkoze në mal, në P.
***Qisha** – kisha ortodokse greke.
***Ramje/a** – pronë e Shehalive, ka qenë vreshta e ara.
***Rramjet** – pyll.
***Rrapi i Kolefos** – rrap shekullor, në V.
***Shtëpitë e Muhamet Efendiut** – shtëpi tre katëshe, në pazar.
Xhamia e Voshtinës (ana perëndimore). Rreth vitit 1910.|thumb|right|500x250px
***Shtëpitë e Xhelal Voshtinës** – në fromë U-je, në pazar.
***Teqeja e Sheh Qerimit** – teqe në L.
***Turovë/a(Turrovë/a)** – kullota.
***Tyrbe e Sheh Qerimit**.
***Ura e Laze Baliut** – ura në hyrje të qytetit kur vjen nga Janina.
***Ura e Turrovës** – urë me një hark.
***Varret e Margëlliçit** – varre pranë kroit të Madh, në P. Varret e Bako Breshos, të cilet u vranë ndërsa ishin me bagëti në kullotë. Ata u vranë nga andartë grekë me 1913 për tu grabitur kopetë me bagëtitë, në J.
***Vreshtat e Moçalit** – hardhi, bajame etj, në L.
***Xhamia e Shehallate**.
***Xhamia e Sheh Qerimit**.
***Xhamia** – xhami pranë qendrës.
***Zallishtja e Turrovës** – në J. Aty ka ara që mbillen me grurë, thekër e elb.
***Zoti i Malit** – Vend i shenjtë në mal, ku ka qenë zot i Malit dhe është larguar kur grekët pushtuan Voshtinën. (sipas tregimeve të voshtinjotëve të dëbuar).

## Demografia 
Para shkëmbimin e popullsive në vitin 1923, fshati Voshtina ishte banuar kryesisht nga shqiptarë myslimanë, disa romë myslimanë dhe disa hebrenj. Gjithashtu disa grekë krishterë ishin banorë para 1923. Pas vitin 1923, fshatarët përreth të banuar me grekë u zhvendos në Voshtinë, dhe pasardhësit e tyre përbëjnë popullsinë sot. Në vitin 2001 sipas regjistrimit të popullsisë janë regjistruar 583 banorë, por Voshtina jozyrtarisht ka rreth 80 banorë. Kjo është për shkak se shumica e njerëzve kanë emigruar në vendbanimeve të tjera urbane dhe vetëm kthehen gjatë pushimeve. 

## Ekonomia dhe Kultura 
Teqeja Bektashiane e Voshtinës, me muri i rënë të dukshme.|thumb|right|300x150px
Voshtina ishte një qendër kryesore e tregtisë dhe aktivitetit ekonomik në Pogon. Aktivitetet ekonomike të Voshtinës ishte dhe është për një pakicë e vogël të fshatarëve blegtoria. Në kohë më parë, bujqësia ka formuar gjithashtu një pjesë të konsiderueshme e ekonomisë të Voshtinës, për shkak e çifliqeve të bejlerët dhe agallarët shqiptar.

Për shkak të historisë së gjatë të fshatit, Voshtina kishte shumë monumente kulturore fetar dhe laike. E para nga këto ndërtesa ishte Teqeja e Avdulit. Kjo ndërtesë ka pasur varrin ose mekami i Avdulit ose Abdullahut. Aty jetonin murgjit bektashiane që ishin të njohur për të bërë shumë ashure në ditën e Ashures, dhe që më pas shpërndanin atë ëmbëlsirën fshatarëve. Themelues i teqesë në një ish-vendin e krishterëve të adhurimit ishte një dukuri e zakonshme në Ballkan dhe pjesë e sinkretizmit fetar që u zhvillua pas pushtimit osman. Sipas fshatarëve të kaluara, vendi ku kisha e *Aj Jorgjit* (Shën Gjergjit) ishte vendosur u bë i braktisur. Një grua muslimane, në gjumë, pa një vegim i Shën Gjergjit, që i tha asaj të ndez dhe vendosë qirinj në atë vend. Më vonë ajo grua i tregoi tërë fshatit dhe fshatarë të tjerë gjithashtu shkuan dhe ndezën qirinj në atë vend. Pastaj një i huaj erdhi prej së largu dhe tregoi atyre për të ndërtuar një vakëf. Voshtinjotët ndërtuan një ndërtesë me tre dhoma. Pastaj një sheh ishte sjellë ta kryesojë teqen. Për shkak të lidhjes me Shën Gjergjin, krishterët vendas do të vizitonin teqenë dhe vendosnin qirinj. Teqeja ishte i njohur si *Αγιώργη/Ayióryi* nga grekërit vendore, ndërsa për shqiptarët ai ishte i njohur si *Teqe*. 
Në 1913, kur forcat ushtarake greke arritën në Voshtinë, ata dëmtuan teqenë. Sot teqeja ende ekziston, por ajo ka rënë në gjendje e keqe, sepse është në periferi të fshatit dhe nuk është përdorur në funksionet turistik, shoqërore apo fetare.

Xhamia e Voshtinës (ana lindore) me malin Buzovë në sfond. Rreth vitit 1910.|thumb|left|400x200px
Ka pasur edhe një xhami në qendër të qytezës. Sepse zvogëlimi i popullsisë myslimane shqiptare, xhamia ra në nevojë për riparim dhe pas kohë minarja ra në vitin 1952. Sot xhamia është muze folklorik të fshatit. Fshati është i njohur edhe për sarajt të mëdha, të ndërtuara nga bejlerët dhe agallarët shqiptare që banonin në Voshtinë. Një më i vjetër i takonte Meto Pashës, i cili ishte kafexhiu i Ali Pashës. Banesa e tij nuk ka mbijetuar sot. Një tjetër banesë i takonte Ismail Beut, që më vonë u bë një shkollë. Këto sarajtë janë ndërtuar nga muratorë të Konicës dhe nga fshati Prisojan. Ka disa të tjerë prej atyre që janë ende në gjendje sot dhe kanë paraformoj funksione të ndryshme deri sot, të tilla si muze, shtëpi, shkolla, etj. Këto saraj janë ndërtuar në arkitekturën vendore të rajonit dhe ngjajnë arkitekturën e Gjirokastrës në Shqipërinë fqinje. Në një vend të quajtur *Gllavicë* varrezat myslimane gjendeshin dhe ende ekzistojnë sot në fshat. Pjesa më e madhe e trashëgimisë shqiptare myslimane ka mbijetuar. Kjo është për shkak të frekuencës së ulët të armiqësisë ndërmjet dy komuniteteve etnike, përpara shumica e shqiptarëve u largua gjatë periudhës midis dy luftërave. Ka edhe disa kisha dhe shkolla të ndërtuara gjatë shekullit të kaluar nga popullsia greke. Para 1924, fshati Voshtina kishte edhe lidhje i afërt sociale dhe ekonomike me qytezën Libohovë dhe anasjelltas. Kjo marrëdhënie është e dukshme se njerëz nga të dy vendbanime martoheshin me njëri-tjetrin. 

## Historia 
### Koha mesjetare para epokës Osmane 
Para themelimit të fshatit Voshtinë, disa vendbanimeve të vogla kanë ekzistuar në zonën pranë një vend që grekët vendore e quajnë *Μεγάλη Ράχη/Megáli Rákhi* (kodra, mali ose rahu i madh). Këto katër fshatra ishin *Avli*, *Omali*, *Turrova* dhe *Kopano*. Këto vendbanime janë formuar afër me njëri-tjetrin për qëllime të sigurisë dhe ekzistuan deri në shekullin e katërmbëdhjetë. Ata gjithashtu ndërtuan dhe përdoren dy kisha ortodokse, një e cila ishte dedikuar për Shën Anastasinë dhe tjetri për një shenjtor të panjohur, të dy themelet kush e së cilës janë të vendosura në mes të pyjeve me lis. Midis viteve 1343-1345, rajoni i Pogonit u bë shkretuar nga murtaja që vra një të tretën e popullsisë. Ata njerëz që mbijetuan u zhvendos në vendbanimet e reja. Një nga këto vendbanime ishte vendosur në pjesën veriperëndimore të fshatit dhe pranë manastirit të Shën Premtes dhe formoi fshatin *Zhuglarat* (gr: *Ζιουγκλαράτες/Ziougklarátes*), që do të thotë vendi i fermerëve. Familje të tjera u zhvendos në pjesën veriore të fshatit dhe themeloi fshatin *Katun* (gr: *Κατούνα/Katoúna*) në zonat që sot janë mikrotoponine ne Voshtinë si *Aj Jorgji* (gr: *Άι-Γιώργης/Ai Yiórgis*) dhe *Shuman* (gr: *Σιουμάνο/Sioumáno*). Aty kisha e Aj Jorgjit (Shën Gjergjit) ishte ndërtuar me besimin nga fshatarëve se ai shën, siç e vrau dragoin, do të mbrojë fshatarët nga murtaja, një sëmundje që ishte lidhur me ardhjen të katër kalorësve të Apokalipsit. Në kohë, kisha ra në gjendje e keqe dhe një teqe është ndërtuar në vendin e saj për Shehun Avdul me ndërtesat shtesë, magazina, sternë dhe dhoma e pritjes.

### Koha mesjetare nën Perandorisë Osmane dhe origjina e Voshtinës 
thumb|left|Një saraj i vjetër, në rrëzë të malit Buzovë.
Fshati i Voshtinë u themelua pas vitëve 1550-të. Banorët e parë të fshatit ishin një pakicë e vogël të myslimanëve turkë që ishin vendosur atje nga osmanët. Për shkak të mungesës së femrave, këto turqit bënë ndërmartesë me gratë vendas shqiptare dhe pas pak kohë e pranuan gjuhën shqipe dhe u shqiptarizuan. Shumë shqiptarë të tjerë pastaj filluan të vendosen në Voshtinë. Këto shqiptarë të islamizuar erdhën në dy valë. Grupi i parë mbërriti gjatë shekullit të 16-të dhe grupi të dytë gjatë shekullit të 17-të. Gjithashtu me kalimin e kohës, fshatarët nga Zhuglarati dhe Katuni u zhvendosën në Voshtinë. Përveç familjeve që u vendosën në Voshtinë, dervishët dhe murgjit bektashiane u vendosën në fshat.
parapamje| image_skyline e jashtme të një saraj i vjetër.
Kjo ishte për shkak se shqiptarët të Voshtinës ishin myslimanë bektashinj. Këto personalitetë fetare bektashinj jetuan në Teqen e Avdulit, i cili përmbante varrin ose mekam e një shenjti bektashiane  vendore i quajtur Avdul. Ata shqiptarë që erdhën gjatë viteve të 1650-1700-të, i shpërngulën disa krishterë vendas nga pronat e tyre dhe ata u zhvendos në vend i afërt quajtur *Ajlia* (gr: *Άι-Λια/Ái Lia*) Banorët e zhvendosur kanë punuar si çifçi për bejlerët dhe agallarët vendorë. Gjithashtu shumë bejlerë dhe agallarë i kishin shtëpitë pranë teqesë dhe ato u vendosën në fshat pas vitëve 1560-të, sepse ata kishin çifliq në zonën përreth. Myslimanët kishin ndërtuar një xhami në qendër të fshatit për fenë e tyre. Minarja ishtë ruajtur deri 1952, kur ajo u shemb. Rajoni Pogoni gjithashtu përmbante zona që kishte një popullsi të shqipfolës dhe të krishterë në fshatra pranë Voshtinës si Delvinaqit, që e cila ende e fliste gjuhën shqipe në fund të shekullit të shtatëmbëdhjetë. Kurse ajo fshat dhe rajoni përreth ende ishte konsideruar si pjesë e Shqiperisë në fillim të shekullit nëntëmbëdhjetë nga populli vendas.
thumb|left|Dekor i jashtëm (pjesa e sipërme të murit perëndimor, pranë hyrjes) të sarajt. 
Por në kohë, për shkak të numrit të tyre më të vogla dhe ndërveprimet shoqërore me vendbanime greqishtfolës, ata u bënë të helenizuar plotësisht, duke lënë vetëm myslimanët vendore si shqiptarë. Trashëgimia kulturore e këtij ndërveprimi mund të dallohet vetëm sot në muzikë ku këngat polifonike grek të izoluar i Pogonit, është shumë e ngjashme me fqinj të stilit polifonik labe të Shqipërisë. 

### Sundimi osmane në shekullin i nëntëmbëdhjetë dhe fillimi të shekullit njëzetë 
Në fillim të vitëve 1800-të, fshati ishte qendra administrative të kazasë e Voshtinës, cila përfshinte të gjithë rajonin e Pogonit me 43 vendbanime, në sanxhakun i Gjirokastrës dhe në kuadër të Vilajetit e Janinës. Për shkak e fuqisë ekonomike dhe politike të Voshtinës, vendbanimi tërhoqi një numër të vogël të grekëve vendore nga fshatrat përreth, rom myslimane, dhe hebrenj nga Janina që u zhvendosën aty. Prandaj sipas statistikave të publikuara në 1857 nga autori grek Panajot Aravantinos, Voshtina në 1854 ka pasur gjithsej 57 familje dhe një popullsi prej 100 myslimanëve dhe 45 krishterë. Gjithashtu sepse të rënies së vendbanimit Dhipolicë gjatë vitëve të 1770-të, administrata kishtare dhe qytetar i dioqezës ortodokse vendore u transferua për herë të parë në Kakollako dhe më vonë në Voshtinë në vitin 1846. Ndërsa kryepeshkopët u tërhoqën në mërgim dhe drejtuan punët e grigjës së tyre nga siguria krahasues të Bukureshtit. Midis 1872 dhe 1894, u vunë themelet për një strukturë prej druri që u zëvendësua më vonë me një strukturë prej guri për kishën e Shënkollës (gr: *Αγίου Νικολάου/Ayíou Nikoláou*). Paratë për këtë ndërtim erdhën nga Voshtinjotë që punonin në Stamboll. Mes të viteve të 1892 - 1897, një shkollë private me konvikt është ndërtuar dhe operuar nga kisha deri 1929. Në vend të kësaj, ndërtesa më vonë u përdor si shkollë fillore deri 1964, kur ajo u zhvendos në një tjetër ndërtesë. Në Voshtinë ka pasur një numër i vogël e hebrenjve, që jetuan aty në shekullin nëntëmbëdhjetë dhe në fillim të njëzetit. Ata hebrenj ishin tregtarë të cilët kishin emigruar nga Janinë me familjet e tyre për të jetuar në Voshtina. Këto fshatra të veçanta ishin zgjedhur për shkak se popullsia e tyre ishin shqiptarë myslimane, që nuk konkurruan komercial me hebrenjtë, si në fshatra krishterë. Në fund të shekullit të 19, një rrëshqitje të tokës shkatërroi një pjesë të madhe e fshatit që ishte afër malin Buzovë dhe më pas ato fshatarë ishin zhvendosur në pjesë të tjera të Voshtinës. Voshtina gjatë kësaj epoke gjithashtu u bë qendër administrative të kazasë i Pogonit me selinë e zyrtarit administrativ osmane i quajtur *kajmekam*. Në 1912 me disfatës së Perandorisë Osmane gjatë Luftërave Ballkanike, Voshtina u bë pjesë e Greqisë. Disa prej bejlerëve dhe agallarët i braktisën ose shitën pronat e tyre gjatë kësaj kohe dhe shkuan në Turqi. Për shembull, stërgjyshi të shkrimtarit Fatos Lubonja, Beqir Bej, i cili ndihmoi të ndërtojë rrugë që lidhi Voshtinën me Janinën, i shiti pronat e tij në 1912 dhe shkoi për të jetuar në Stamboll, Turqi. 
thumb|right|Kisha e Shënkollës në Voshtinë. Shqiptarët vendas e quanin këtë ndërtesën fetare: "*Qisha*".

### Sundimi greke gjatë periudhës midis dy luftërave 
Deri vitëve 1923-1924, Voshtina mbeti një vendbanimm me shumicës shqiptar myslimanë. Por me disfatën ushtarake të Greqisë prej Turqisë gjatë atij viti, u deklarua në Traktati i Lozanës se të gjithë muslimanët, pa marrë parasysh përkatësinë etnike, të dërgohen në Turqi. Shumë myslimanë shqiptarë nga Voshtinë ikën në Shqipëri dhe disa prej tyre shkuan për në Turqi gjatë kësaj kohe. Megjithatë sepse Italia përfundimisht ndërhyri në interes të Shqipërisë, shumë shqiptarë myslimanë u kursyen deportim. Kështu një numër i vogël të shqiptarëve mbetën në Voshtinë gjatë periudhës midis dy luftërave. Megjithatë ndryshe nga zonat e tjera ku ish-vendbanime muslimane që u zhvendosën me refugjatët grekë nga Anadolli, asnjë nga këto nuk ishte vendosur për një kohë të gjatë në Voshtinë. Në vend të kësaj, disa refugjatë grekë nga Anadolli dhe popullsitë pro-greke që nuk dëshironin të jetonin në Shqipëri ishin vendosur në saraj të ish-guvernatori osmane vendas Ismail Bej. Ajo ndërtesë më vonë iu dha shkollës me konvikt vendore për të strehuar fëmijët deri në 1976. Ndërsa shkolla e mesme u hap në 1924 dhe e përdori shtëpinë e Muhtar Sulejmanit deri 1963, kur më vonë shkolla u zhvendos në një ndërtesë tjetër. Kështu, sepse shumë pronësi u bënë i zbrazët, grekët vendas nga fshatrat përreth erdhën dhe u vendosën në Voshtinë. Ishte gjatë këtyre viteve që Voshtina u bë një fshat grek. Dëshmi e këtij procesi mund të gjendet në regjistrat e shkollave të fshatit ku emra myslimanë dhe hebrenjt ë nxënësve u zvogëluan gjatë viteve të 1924-1929. 220 familje shqiptar myslimanë u larguan. 

Në 1926, pak shqiptarë mbetën. Jeta për disa fshatarëve shqiptarë ishte e vështirë. Për shembull një grua e moshuar Rebo, që u vra brutalisht në 1927 nga një hajdut i panjohur dhe Fiko, një klarinetist që u konvertuar në ortodoksi. Kurse ndërsa të tjerët vazhduan të bëjnë atë që ata vepruan si Beso, i cili shiste zorrët e kafshëve.  Ato shqiptarë që mbetën gjatë periudhës midis dy luftërave, shumica filluan të emigrojnë për në Kajro, Stamboll, apo Gjirokastër në Shqipëri. Një numër i vogël të shqiptarëve muslimanë arritën të jetojnë në fshat deri Luftën e Dytë Botërore dhe më vonë ikën në Shqipëri, të tilla si familja e Fuat Boçit, një artist i famshëm e teatrit, që emigruan për në vendbanimet të rajonit i Myzeqesë së Shqipërisë. Sot disa njerëz që jetojnë në Gjirokastër e kanë origjinën nga fshati Voshtinë, dhe shpeshherë mund të identifikohen si të tillë, sepse ata kanë emrin e fshatit *Voshtina*, si një mbiemër trashëgimore. Edhe një numër i vogël të hebrenjve jetonin në Voshtinë gjatë kësaj kohe. Gjithashtu, një minoritet i vogël dhe i rëndësishëm që jetonte në Voshtinë ishin romë myslimanë. Ato ishin shqipfolës dhe flisnin gjuhën e tyre romisht. Këto romë sot jetojnë në fshatin Podgoran (gr: ish: *Πογδόριανη/Pogdóriani*, sot: *Παρακάλαμος/Parakálamos*) pas konvertimit të tyre në ortodoksinë, në mënyrë për të shmangur dëbimin me popullsinë fqinj myslimane vendas për në Turqi në vitin 1923. Ata kanë mbajtur lidhje të ngushta familjare me të afërmit e tyre që jetojnë në Shqipëri. 

### Pas Luftës së Dytë Botërore dhe Voshtina sot 
Pas Luftës së Dytë Botërore, përveç disa shqiptarëve të moshuar, Voshtina u bë një fshat monoetnike grek. Deri në fund të viteve 1950-të dhe 1960-të e hershme, këto shqiptarë të moshuar si Ibraim Pontikati mund të gjendeshin ende të jetojnë në Voshtinë. Fshati ka vazhduar të ketë një popullsi të madhe deri në vitëve të 1960-të. Shumica e njerëzve kanë qenë të përfshirë me bujqësi. Nga vitëve 1960-të deri në fund të viteve 1980-të, shumica e njerëzve nga fshati emigruan në qendrat urbane apo vende të huaja për kërkim të mundësive më të mira ekonomike për shkak të varfërisë së zonës. Në kohët e tanishme, këta njerëz kthehen në fshat për festivale të mëdha fetare dhe tubimet shoqërore gjatë muajve të verës. Prandaj shumica e popullsisë së mbetur është bërë prej njerëzve të moshuar. Kështu shumë shtëpi u bënë i zbrazët dhe pas 1992 ata ishin blerë nga milioneri grek Jani Llaci, i cili donte për të ofruar strehim për emigrantët ekonomike nga Shqipëria që vinin në Greqi. Pas dy vjet ato shtëpi ishin vendosur nën administrimin e komunës që nisi të marrë qira dhe këto prona janë bërë edhe një herë të zbrazët. Llaci gjithashtu themeloi një shkollë me konvikt private që mbështet nxënësve shqiptarë nga Shqipëria. Në Shqipëri ajo shkollë shihet si mjet i helenizimit për shumicë e nxënësve që janë shqipfolës ortodokse, kush kanë vështirësi në të kuptuarit e programit mësimor grek. Në 2011, shkolla publike qeveritare u mbyll për shkak të numrit e vogël së nxënësve dhe tani për pak nxënës e mbetur shkojnë në shkollë publike në Delvinaq.

## Galleria 

Skeda:Former Ottoman mosque, now folkloric museum, Voshtina,(Pogoniani).jpg|Ish xhamia, tani muze folklorik, Voshtinë.

Skeda:Ottoman_stone_building_plaque_of_former_mosque,_now_museum._Voshtina_(Pogoniani).jpg|Pllakë osmane prej guri i ndërtimit të ish-xhamisë, tani muze, në Voshtinë. **Shënim**: Nuk dihet kur xhamia ishte ndërtuar, se pllaka ende nuk është deshifruar nga një dijetar me njohuri të gjuhës dhe alfabeti osmanisht ose arabisht.

Skeda:Entrance to a former mosque room, now museum exhibition room, Voshtina (Pogoniani).jpg|Hyrja për një dhomë e ish-xhamisë, tani një dhomë e ekspozitës të muzeut në Voshtinë.

Skeda:Former mosque room, now exhibition room of museum, Voshtina (Pogoniani).jpg|Dhomë e ish-xhamisë, tani dhomë e ekspozitës të muzeut në Voshtinë.

Skeda:Bektashi Tekke of Voshtina (Pogoniani), with fallen wall..jpg|Teqeja Bektashiane e Voshtinës, me murin të rënë.

Skeda:Bektashi Tekke of Voshtina (Pogoniani), with partially ruined roof..jpg|Teqeja Bektashiane e Voshtinës, me një anë e çatisë të rrënuar.
 

## Shih edhe 
* Fuat Boçi - lindur në 1931 dhe një artist i famshëm e teatrit.
* Fatos Lubonja - shkrimtar, kritik dhe analist politik. (Me prejardhje nga Voshtina, nga ana e nënës). 
* Pertef Pogoni - arsimtar dhe nëpunës i lartë i dikastereve të Arsimit në shtetin shqiptar para regjimit komunist.

## Lidhje të jashtme 
*vendndodhja

## Letërsia 
*Νίκος Θ. Υφαντής. *Η Πωγωνιανή - Παλιά Βοστίνα και τα κοινοτικά διαμερίσματα (Δολό - Δρυμάδες - Σταυροσκιάδι)*. Διευρυμένη Κοινότητα Πωγωνιανής. Ιωάννινα. 2004.
*Νίκος Θ. Υφαντής. *Μνήμες και βιώματα από την Πωγωνιανή (Βοστίνα)*. Ιωάννινα. 2010.

## Burimet