Lalitgiri

**Lalitgiri** (në gjuhën origjinale ଲଳିତଗିରି) (i njohur gjithashtu si **Naltigiri**) është një kompleks i rëndësishmë budist në shtetin indian të Odishas duke përfshirë stupa të rëndësishme, imazhe 'ezoterike' të Budës dhe manastire (vihara), një nga sitet më të vjetër në rajon. Bashkë me sitet e Ratnagirit dhe Udayagirit, Lalitgiri është pjesë e kompleksit të Pushpagirit të vendosur në krye të kodrës me të njëjtin emër. Tre komplekset janë të njohur si "trekëndëshi diamantin". Gjetjet domethënëse përfshijnë edhe reliket e Budës.

## Vendndodhja
Lalitgiri është një qendër e rëndësishme e budizmit i vendosur midis kodrave prej shkëmbi ranor të Parabhadi-t dhe Landa-s në vargun e veçuar kodrinor Assian. Gjendet në Mahanga Tahsil në distriktin Cuttack. Bhubaneswari, kryeqytei i shtetit indian të Odisha-s, është 90 km nga siti,
Në vitin 1985, ASI nisi gërmimet në Lalitgiri për të zbuluar vendndodhjen e Pushpagirit, një sit i rëndësishëm budist i përmendur në shkrimet e udhëtarit kinez Xuanzang. Gërmimet çuan në zbulime mjaft të rëndësishme, por asnjë nga këto nuk konfirmoi identifikimin e Lalitgirit me Pushpagirin. Më vonë, gërmimet në kodrën Langudi sugjeruan se Pushpagiri gjendej aty.

## Gjetjet arkeologjike
Gërmimet e kryera nga ASI në Lalitgiri kanë zbuluar mbetjet e një stupe të madhe në kodër. Brenda stupës, u gjetën dy arkëmorte të rralla guri me reliket e Budës; ky ishte gjetja e parë e këtij lloji në Indinë lindore. Arkëmortet prej guri, si kutitë e enigmave kineze, ishin të bëra prej guri Khondalite, treguan tre kuti të tjera brenda tyre, të bëra prej steatiti, argjendi dhe ari përkatësisht; arka prej ari, e cila është e fundit, përmbante një relike ose dhatu formën e një pjese të vogël kocke. Gjithashtu, në Lalitgiri ashtu si dhe në Udayagiri dhe Ratnagiri janë gjetur imazhe të Hariti-t. Këto imazhe e portretizojnë hyjneshën në një pozicion të ulur, duke i dhënë gji një fëmije ose me fëmijën të ulur në prehrin e saj. Hariti dikur kishte qenë një rrëmbyese fëmijësh por Buda e bindi atë të bëhej mbrojtëse e fëmijëve.
Janë gjetur gjithashtu fragmente vazosh me mbishkrime të datuara nga periudha post-mauryane rreth shekullit VIII–IX të e.s., që tregojnë se budistët i përkisnin sekteve Hinayana dhe Mahayana që jetonin aty. Periudha e fundit e banimit është identifikuar me periudhën Vajrayana, periudha tantrike e budizmit gjatë mbretërimit të Bhaumakaras (shekulli IX–X i e.s.).

## Muzeu
Fillimisht, një rrethim i improvizuar bujtëte skulpturat e zbuluara nga siti për tu shfaqur. Tashmë muzeu i përhershëm i vendosur bujt skulpturat e Budës nga periudha Mahayana. Statujat e stërmëdha prej guri, me mbishkrime në disa prej tyre, janë të Budës, Boddhisattva-s, Tara-s, Jambhala-s dhe shumë të tjerëve. Statujat e Budës, e portretizojnë në një pozicion në këmbë dhe të veshur me mantel nga niveli i supit deri te gjuri, pasqyrim i shkollave të skulpturës së Gandhara-s dhe Mathura-s. Është shfaqur gjithashtu edhe arka e relikeve e rekuperuar nga stupa prej guri në kodër.

## Shiko edhe
* Arkitektura shkëmbore e Indisë
* Arkitektura budiste e Indisë
* Shpellat Barabar
* Shpellat Ellora
* Shpellat Kanheri
* Shpellat Pandavleni
* Lenyadri
* Shpellat Ajanta
* Shpellat Badami
* Shpellat Udayagiri
* Udayagiri
* Pushpagiri
* Ratnagiri

## Referime 
## Bibliografia
* Subhash C. Biswas: India the Land of Gods; 29 shtator 2014, PartridgeIndia, isbn 978-1-4828-3655-4.
* Kory Goldberg & Michelle Decary: Along the Path: The Meditator's Companion to the Buddha's Land; 26 qershor 2012, Pariyatti, isbn 978-1-928706-56-4.
* Kory Goldberg & Michelle Decary: Along the Path: The Meditator's Companion to the Buddha's Land; 26 qershor 2012, Pariyatti, isbn 978-1-928706-56-4, fq. 387
* Dale Hoiberg & Indu Ramchandani: Students' Britannica India; 2000, Popular Prakashan, isbn 978-0-85229-760-5.
* Indian Art History Congress Session: Proceedings of Indian Art History Congress; 2000, Indian Art History Congress.
* Chitta Ranjan Prasad Sinha & Harish Chandra Das: Proceedings of the Indian Art History Congress, 4th Session, Patna – 1996; 1996, Indian Art History Congress.

## Lidhje të jashtme
*Foto të Lalitgirit