Stacioni hekurudhor i Selanikut

**Stacioni hekurudhor i Selanikut** (Greqisht: *Νέος Σιδηροδρομικός Σταθμός - Neos Sidirodromikos Stathmos "NE.SI.S.", Thessalonikis*) është stacioni qendror hekurudhor i pasagjerëve dhe terminali  i Selanikut, qyteti i dytë më i madh i Greqisë. Ndodhet në lagjen qendrore të Xirokrinit në rrugën Monastiriou  dhe u përurua më 12 qershor 1961,  stacioni i pasagjerëve zëvendësoi stacionin më të vjetër dhe shumë më të vogël të pasagjerëve i cili tani trajton hekurudhat e mallrave të qytetit, prandaj "i ri" përdoret ndonjëherë në emër. 

Që nga viti 2022, trenat në distanca të gjata nga stacioni hekurudhor i Selanikut drejtohen nga Hellenic Train për në Athinë, Aleksandropolis, Larisa dhe Follorinë. Operatorët ndërkombëtarë në distanca të gjata përfshinin Hekurudhat Bullgare, Hekurudhat Serbe dhe Makedonski Železnici, për në Sofje,  respektivisht stacionin hekurudhor të Beogradit dhe Shkupit. 

## Historia 
Hekurudha periferike e Selanikut drejton trenat periferikë të udhëtarëve në dhe rreth Thesalisë dhe Maqedonisë Perëndimore . Edhe pse kryesisht i pandryshuar që nga vitet 1960, ai mbetet stacioni hekurudhor më i madh dhe më i ngarkuar i ndërtuar në Greqi dhe një nga veprat më të rëndësishme të vendit të arkitekturës moderne.  Stacioni është gjithashtu terminali për Linjën 1 të Metrosë së Selanikut, e cila është e aksesueshme nëpërmjet stacionit të metrosë së Stacionit të Ri Hekurudhor .
parapamje| Stacioni i vjetër hekurudhor i Selanikut, 27 tetor 1912
Tenderi arkitektonik për stacionin e ri hekurudhor, për të zëvendësuar stacionin hekurudhor të vjetër të Selanikut u shpall në vitin 1935  ndërtimi filloi më 26 tetor 1937  Projektet e plota të Kleinschmidt nuk u realizuan kurrë pasi ato u ndryshuan më vonë nga arkitektë të tjerë, por formuan bazën për atë që do të bëhej stacioni më vonë. Predha kryesore e betonit të ndërtesës u përfundua para Luftës së Dytë Botërore, por ndërtimi u ndërpre kur Greqia hyri në luftë. Edhe pse ndërtesa u bombardua gjatë gjithë viteve 1940, ajo nuk pësoi dëme të mëdha.

Pas luftës, stacioni nuk pa asnjë zhvillim për më shumë se 20 vjet; megjithatë, stacioni filloi të funksiononte në një mënyrë nën standarde, ndërsa stacioni i vjetër vazhdoi të funksiononte si terminali hekurudhor i qytetit.  Në vitin 1958, projekti u rifillua, i kryesuar nga arkitektët grekë Molfesi dhe Papagianni, të cilët bënë ndryshime në dizajnin origjinal nga Kleinschmidt, me një stil më modernist . Projekti u përfundua përfundimisht në stilin e Objektivitetit të Ri, iu dorëzua Ministrisë së Punëve Publike tre vjet më vonë dhe u përurua më 12 qershor 1961,  Me përfundimin e tij, stacioni zuri një sipërfaqe prej 90 hektarësh, duke e bërë atë një nga stacionet hekurudhore më të mëdha në Ballkan.

Elektrifikimi u instalua në vitet 1990 me ndihmën e Hekurudhave Rumune, dhe në vitin 1998 filluan shërbimet e para elektrike në Gjevgjeli duke përdorur një lokomotivë CFR të klasit 41 me qira të depos në Brasov .

Në vitin 2001 u krijua elementi infrastrukturor i OSE, i njohur si GAIAOSE; tani e tutje ajo do të jetë përgjegjëse për mirëmbajtjen e stacioneve, urave dhe elementëve të tjerë të rrjetit, si dhe dhënien me qira dhe shitjen e asistencës hekurudhore.  Në vitin 2003, OSE lançoi "Proastiakos SA", si një filial për t'i shërbyer funksionimit të rrjetit periferik në kompleksin urban të Athinës gjatë Lojërave Olimpike 2004 . Në vitin 2005, TrainOSE u krijua si një markë brenda OSE për t'u përqëndruar në shërbimet hekurudhore dhe ndërfaqen e pasagjerëve.
parapamje| Pamje e ndërtesës së stacionit në 2018
Stacioni ka mbetur kryesisht i pandryshuar që nga ajo kohë, megjithëse kanë ndodhur shtesa të vogla, si ndërtimi i një qendre tregtare ngjitur me sallën e pritjes dhe instalimi i shkallëve lëvizëse për hyrjen në platforma. Në prill 2006, filluan punimet e ndërtimit të Metrosë së Selanikut, me shtimin më të fundit në stacion, ndërtimin e një stacioni metroje që do të jetë pjesë e kompleksit të stacionit të ri hekurudhor.  Në vitin 2008, të gjithë Proastiakos u transferuan nga OSE në TrainOSE.

Në fund të vitit 2019, stacioni i metrosë ishte i hapur për publikun për turne me guidë si pjesë e Open House Thessaloniki.  Në shkurt 2011, stacioni pësoi një humbje të rëndësisë duke pasur parasysh pezullimin e të gjitha lidhjeve hekurudhore me destinacionet ndërkombëtare. Megjithatë, në vitin 2014, lidhjet ndërkombëtare u rivendosën pjesërisht me trenat dy herë në ditë për në Sofje dhe rivendosjen e trenit gjatë natës për në Shkup.  Që nga nëntori 2021, Miqësia Express për në Stamboll mbetet e pezulluar.

Më 16 janar 2021, i pari nga pesë trenat me shpejtësi të lartë White Arrow (i porositur nga Trainose mbërriti në Selanik nga Italia). Pas provave të trajnimit të ekuipazhit, udhëtimi i parë i trenit me pasagjerë në bord do të jetë në linjën Athinë-Selanik më 25 mars, një datë e zgjedhur për të përkuar me 200-vjetorin e Revolucionit Grek të 1821 kundër sundimit osman .  Në tetor 2021, një shërbim periferik (treni 3590  ), nga Larisa doli nga shinat jashtë stacionit të Selanikut  Dalja nga shinat është fajësuar për mirëmbajtjen e dobët dhe të vonuar të infrastrukturës ekzistuese hekurudhore. 

Në nëntor 2023, shërbimet hekurudhore rifilluan midis Rapsanit dhe Larisës pas një stuhie shkatërruese në shtator  që dëmtoi pjesë të trasesë në të gjithë rajonin.  Me shërbimet Përmes Athinës që rifillojnë më 16 dhjetor 2023.

## Shërbimet 
### Shërbimet hekurudhore periferike 
Stacionit i shërben linjat e mëposhtme të hekurudhës Proastiakos të Selanikut ose periferisë:

1 Thessaloniki–Larissa with 1 tph. (transfer to Regional, Express & InterCity services at Sindos).

2 Thessaloniki–Florina with 1 tph. (transfer to Regional, Express & InterCity services at Sindos).

3 Thessaloniki–Serres  (autobusi zëvendësues i hekurudhës pjesë e udhëtimit)
* Linjat ndërkombëtare për në Sofje 

## Shih edhe 
* Stacioni hekurudhor i Athinës
* Hekurudha Selanik-Shkup-Mitrovicë

## Referime