Zjarri i Yrymqit 2022

Më 24 nëntor 2022, një zjarr u ndez në një ndërtesë banimi shumëkatëshe në një lagje me shumicë ujgure në Yrymqi, Xinjiang, Kinë. Autoritetet vendore raportuan dhjetë njerëz të vdekur dhe nëntë të tjerë të plagosur, edhe pse disa ngritën shqetësime për shifra të zbutura artificialisht. Gazetarët ngritën pyetje nëse zbatimi i rreptë i politikës zero-COVID nga Kina i pengoi banorët të largoheshin nga ndërtesa ose përpjekjet e zjarrfikësve për të hyrë në të. Zjarri është quajtur shkaktar i protestave në disa qytete anembanë Kinës, të cilat synonin politikën zero-COVID, por në disa raste gjithashtu bënin thirrje për t'i dhënë fund sundimit njëpartiak të Partisë Komuniste Kineze (CCP) dhe për dorëheqjen e sekretarit të përgjithshëm Xi Jinping.

## Prapavija 
Yrymqi është kryeqyteti i Xinjiang, vatra e popullsisë ujgure . Që nga gushti i vitit 2022, COVID-19 është përhapur në shumë pjesë të Xinjiangut dhe qeveria lokale kishte formuluar disa politika parandaluese të epidemisë si përgjigje, të tilla si bllokimet dhe testime të detyrueshme. Përpara zjarrit, komuniteti Jixiangyuan ( Kinezçe: 吉祥苑社区) ku ndodhi aksidenti u caktua një "zonë me rrezik të ulët" dhe banorët mund të largoheshin për një deri në dy orë çdo ditë ndërsa duhej të qëndronin në shtëpi për pjesën e mbetur të ditës. Ishte e paqartë nëse njerëzit lejoheshin të largoheshin nga komplekset e tyre.

## Zjarri 
Më datë 24 nëntor 2022, rreth orës 7:49pasdite (11:49 GMT ) një zjarr shpërtheu në katin e 15-të të një pallati 21-katësh të njohur si ndërtesa e komunitetit Jixiangyuan 8, njësia 2, dhoma 1502.

Një hetim zbuloi se banori Ajshem Memeteli ( Chinese ) ishte një dush me avull në banjë, i cili e ndërpreu siguresën . Pasi Ajshemi rivendosi ndërprerësin, vajza e saj vuri re shkëndija nga një prizë elektrike në një prizë. Shkëndijat ndezën shpejt letrat e murit, çarçafët dhe mobiljet. Pavarësisht disa përpjekjeve për shuarjen e zjarrit nga punonjësi i bashkësisë Deng Mingxing dhe fqinjëve nga kati i 14-të, zjarri doli jashtë kontrollit. Ata njoftuan zjarrfikëset dhe u evakuuan në katin e parë.

## Pasojat 
[parapamje| Vigjilja jashtë Konsullatës Kineze në [Toronto, Kanada, më 27 nëntor]]
Pas zjarrit, vigjilje dhe protesta u mbajtën në Xinjiang, Shangai, Nanjing dhe Pekin, duke kritikuar politikën zero të qeverisë kineze për COVID-19, me disa që i bënë thirrje sekretarit të përgjithshëm të CCP Xi Jinping të jepte dorëheqjen.

Megjithëse zjarri ndodhi në një lagje me shumicë ujgure dhe vdekjet që rezultuan ishin të gjithë ujgurë,

Në lagjen e ish- Koncesionit Francez të Shangait, protestuesit mbajtën zi për viktimat e zjarrit. Ata bënë thirrje për t'i dhënë fund politikës zero-COVID dhe që Xi Jinping të tërhiqej si lider. Protestat ndodhën gjithashtu në universitete dhe kolegje si Universiteti Tsinghua, dhe Universiteti Sun Yat-sen.

Kryetari i bashkisë së Ürümqit Memtimin Qadir u kërkoi falje banorëve të qytetit mbrëmjen e datës 25&nbsp;Nëntor gjatë një konference për shtyp dhe premtoi një hetim.

Më 27 nëntor 2022, zyrtarët e Xinjiang premtuan të lehtësonin masat e bllokimit pa e pranuar ekzistencën e protestës.

### Komuniteti emigrant ujgur 
Akademiku ujgur me bazë në Uashington, Tahir Imin tha *për New York Times* se reagimi i zjarrfikësve ishte i tmerrshëm dhe zjarri nuk ishte venë nën kontroll për tre orë, pavarësisht se kishte objekte dhe pajisje në gatishmëri. u tha gazetarëve se tezja e tij dhe katër anëtarë të familjes në Kinë nuk u shpëtuan dot në kohë për shkak të jetesës në një lagje me shumicë ujgure. Ata gjithashtu ngritën shqetësime se numri i viktimave po nënraportohej nga zyrtarët kinezë. 

## Referime