Protesilaus

parapamje| Monedhë e Skiones. Koka e Protesilaut, i veshur me përkrenaren e Atikës / Kiç i një galere, i lënë brenda një katrori të gdhendur. Rreth viteve 480-470 p.e.s.
[parapamje|Monedhë e Tebës, [Thesali . Kokë e Demetrës me vello, e veshur me kurorë me kallinj / ΘHBAIΩИ, Protesilau, i veshur me parzmore dhe kiton të shkurtër, duke mbajtur shpatën në dorën e djathtë dhe mburojën në të majtën, duke dalë nga bashi i një galere; valë të dukshme në të djathtë poshtë. Fillimi i shekullit III p.e.s.]]
Në mitologjinë greke, **Protesilau** (greqishte e lashtë: Πρωτεσίλᾱος; latinisht: Prōtesilāos ) ishte një hero në *Iliadë* që nderohej në vende kulti në Thesali dhe Traki. Protesilau ishte i biri i Ifikliut, një "zot i shumë deleve"; si nip i Filakidit, ai ishte udhëheqësi i Filakejve.  Hyginusi thotë se ai fillimisht njihej si Jola ( jo Jolau, nipi i Herakliut ) por u quajt "Protesila" pasi ishte i pari ( πρῶτος, *protos* ) që u hodh në breg në Trojë, dhe kështu i pari që vdiq në luftë. 

## Përshkrimi 
Në rrëfimin e Dar Frigjianit, Protesilau përshkruhet si: "...me lëkurë të hijshme dhe dinjitoz. Ai ishte i shpejtë, i sigurt në vetvete dhe madje i nxituar".

## Mitologjia 
Protesilau ishte një nga pretenduesit për dorën e Helenës në martesë.  Ai solli me vete dyzet anije të zeza në Trojë, ushtarët i kishte marrë nga Pirasi "i lulëzuar", Antrona bregdetare dhe Pteleoni "thellë në bar", si dhe vendlindja e tij Filakia. Protesilau ishte i pari që zbarkoi: "burri i parë që guxoi të hidhej në breg kur flota greke preku Troadën ", kujton Pausania, duke cituar autorin e poemës epike të quajtur *Qipria*. Një orakull nga Teti kishte profetizuar se greku i parë që do eci në tokë pasi doli nga një anije në Luftën e Trojës do të vdiste i pari, ai u vra vetë nga Hektori. Burime të tjera thonë se u vra nga Enea, Euforbi, Akati ose Qikni. 

Një legjendë tjetër tregon se Odiseu hodhi mburojën e tij në breg dhe kërceu mbi të. Protesilau, i mashtruar kështu, duke menduar se Odiseu ishte i pari që shkeli në tokën trojane, u hodh i dyti dhe vdiq më pas. Pas vdekjes së Protesilaut, në vend të tij në luftë u bashkua vëllai i tij, Podarki. Zotat patën keqardhje për të venë e tij, Laodaminë, të bijën e Akastit, dhe e sollën nga Hadi për ta parë. Ajo në fillim ishte e gëzuar pa masë, duke menduar se ai ishte kthyer nga Troja, por pasi perënditë e kthyen atë në botën e përtejme, nuk e duroi dot humbjen. Ajo ndërtoi një statujë bronzi të burrit të saj të ndjerë dhe iu përkushtua asaj. Pasi babai i saj i shqetësuar pa sjelljen e saj, e shkatërroi statujen; por, Laodamia u hodh në zjarr me të. Një tjetër burim thotë se gruaja e tij ishte Polidora, vajza e Meleagrit.

Sipas një legjende, Nimfat mbollën vidha në Kersonesen Trake (Galipoli i sotshëm), mbi varrin e "Protesilaut zemërmadh" («μεγάθυμου Πρωτεσιλάου»), vidha që u bënë më të gjatët në botën e njohur; por kur degët e tyre më të larta panë ne largësi rrënojat e Trojës, ato u thanë menjëherë, aq i madh ishte akoma hidhërimi i heroit të varrosur nën ta.  Kjo histori është subjekt i një poezie të Antifilit të Bizantit (shekulli I pas Krishtit) në Antologjinë Palatine :  
 

## Kulti i Protesilaut 
Janë dëshmuar vetëm dy faltore të Protesilaut.  Njëranë Filak, vendlindja e tij në Thesali, ku e veja e tij mbeti duke plasur faqet në zi për të,  dhe atje organizoheshin lojëra për nder të tij, vuri në dukje Pindari.  Varri i Protesilaus në Elaeus në Kersonesen Trake është dokumentuar në shekullin e 5-të p.e.s., kur gjatë Luftës Persiane, thesari i kushtuar atij në këtë varr u grabit nga satrapi Artaikti, me lejen e Kserksit . Grekët më vonë e kapën dhe ekzekutuan Artaiktin, duke e kthyer thesarin në varr.  Varri u përmend përsëri kur Aleksandri i Madh mbërriti në Elaeus në ekspeditën e tij kundër Perandorisë Persiane. Ai ofroi një flijim mbi varr , me shpresën për të shmangur fatin e Protesilaut kur të mbërrinte në Azi. Ashtu si Protesilau para tij, Aleksandri ishte i pari që shkeli në tokën aziatike gjatë ekspeditës së tij.  Shkrimi i Filostratit për këtë tempull në fillim të shekullit të 3-të të e.s.,  flet për një statujë kulti të Protesilaut  "që qëndronte mbi një bazë në formën e një varke". Monedhat e Elaeus nga koha e Komodusit me Protesilaun në buzë të një anijeje, me përkrenare, koracë dhe kiton të shkurtër në anën e pasme (të monedhës) ndoshta paraqesin këtë statujë.   Straboni gjithashtu e përmend këtë tempull. 

## Referime