Jim Lovell

**James Arthur Lovell Jr.** (25 Mars 1928 - 7 Gusht 2025) ishte një astronaut amerikan, pilot detar, pilot testimi dhe inxhinier mekanik. Në vitin 1968, si pilot i modulit të komandës së Apollo 8, ai së bashku me Frank Borman dhe William Anders, u bënë një nga tre astronautët e parë që fluturuan për në hënë dhe orbituan rreth saj. Më pas ai komandoi misionin hënor Apollo 13 në vitin 1970, i cili, pas një dështimi kritik gjatë rrugës, u rrotullua rreth hënës dhe u kthye shëndoshë e mirë në Tokë.

Një i diplomuar i vitit 1952 në Akademinë Detare të Shteteve të Bashkuara në Annapolis, Maryland, Lovell fluturoi me avionë luftarakë nate McDonnell F2H Banshee. Ai u vendos në Paqësorin Perëndimor në bordin e aeroplanmbajtëses USS *Shangri-La*. Në janar 1958, ai ndoqi një kurs gjashtëmujor trajnimi për pilotë testues në Qendrën e Testimit Ajror Detar në Bazën Ajrore Detare Patuxent River, Maryland, me Klasën 20 dhe u diplomua si më i miri i klasës. Më pas iu caktua Seksionit të Testimit Elektronik, duke punuar me radarë, dhe në vitin 1960 u bë menaxher i programit të Marinës për McDonnell Douglas F-4 Phantom II. Në vitin 1961, ai u bë instruktor fluturimi dhe oficer i inxhinierisë së sigurisë në Bazën Ajrore Detare Oceana në Virginia Beach, Virginia, dhe përfundoi Shkollën e Sigurisë Ajrore në Universitetin e Kalifornisë Jugore.

Lovell nuk u zgjodh nga NASA si një nga astronautët e Mercury Seven për shkak të një sasie të lartë të bilirubinës përkohësisht. Ai u pranua në shtator 1962 si një nga grupi i dytë i astronautëve të nevojshëm për programet Gemini dhe Apollo. Përpara Apollo, Lovell fluturoi në hapësirë në dy misione Gemini, Gemini 7 (me Borman) në vitin 1965 dhe Gemini 12 në vitin 1966. Ai ishte personi i parë që fluturoi në hapësirë katër herë. Mes 24 astronautëve që kanë orbituar hënën, Lovell ishte i pari që bëri një vizitë të dytë, por mbetet i vetmi që u kthye që nuk eci kurrë në sipërfaqe. Ai ishte marrës i Medaljes së Nderit Hapësinor të Kongresit dhe Medaljes Presidenciale të Lirisë . Ai ishte bashkautor i librit të vitit 1994 *Lost Moon*, mbi të cilin u bazua filmi i vitit 1995 *Apollo 13*, dhe u shfaq në një paraqitje të shkurtër në film. Lovell vdiq në vitin 2025, në moshën 97 vjeçare.

## Jeta e hershme 
James Arthur Lovell Jr. lindi në Cleveland, Ohio, më 25 mars 1928. Ai ishte fëmija i vetëm i James Lovell Sr., një shitës furrash i lindur në Toronto, Kanada, i cili vdiq në një aksident me makinë në vitin 1933 kur Jr. ishte 5 vjeç.   dhe Blanche (mbiemri i vajzërisë Masek), e cila ishte me prejardhje çeke. Për dy vjet pas vdekjes së babait të tij, Lovell dhe nëna e tij jetuan me një të afërm në Terre Haute, Indiana. Më pas ata u zhvendosën në Milwaukee, Wisconsin, dhe ai shkoi në shkollën e mesme Juneau. Ai ishte anëtar i Skautëve gjatë fëmijërisë së tij dhe u bë një Skaut Shqiponjë, grada më e lartë e organizatës.   Ai ishte i interesuar për raketat dhe ndërtoi modele fluturuese si adoleshent. 
majtas|parapamje|Lovell si një mesanitar në Annapolis në vitin 1952

## Karriera në Marinën Ushtarake
Lovell ishte një nga 50 anëtarët e klasës së tij të diplomimit prej 783 vetash që u përzgjodhën fillimisht për trajnim në aviacionin detar.  Ai ndoqi trajnimin e fluturimit në Bazën Ajrore Detare Pensacola nga tetori 1952 deri në shkurt 1954. Ai u shpall aviator detar më 1 shkurt 1954, pas përfundimit të trajnimit të pilotit, dhe u caktua në VC-3 në Moffett Field, pranë San Franciskos, Kaliforni. Nga viti 1954 deri në 1956, ai fluturoi me avionë luftarakë nate McDonnell F2H Banshee. Kjo përfshinte një dislokim në Paqësorin Perëndimor në bordin e aeroplanmbajtëses USS Shangri-La. Lovell përfundimisht kreu 107 ulje në aeroplanmbajtëse. Pas kthimit të tij në detyrë tokësore, ai u caktua të trajnonte pilotë që po kalonin në North American FJ-4 Fury, McDonnell F3H Demon dhe Vought F8U Crusader.

Në janar 1958, Lovell hyri në një kurs gjashtëmujor trajnimi për pilot testues në Qendrën Detare të Testimit Ajror (sot, Shkolla e Pilotëve Testues të Marinës së Shteteve të Bashkuara) në Bazën Ajrore Detare Patuxent River, Maryland, me Klasën 20, e cila përfshinte gjithashtu astronautët e ardhshëm Wally Schirra dhe Pete Conrad, të cilët i dhanë Lovell-it nofkën “Shaky”. Lovell u diplomua në krye të klasës. Zakonisht, i diplomuari më i mirë caktohej për testime fluturimi pas diplomimit. Megjithatë, drejtuesi i testimeve elektronike ishte ankuar se nuk merrte kurrë të diplomuarin më të mirë, ndaj Lovell u caktua në atë sektor, ku punoi me sisteme radari.

Më vonë atë vit, Lovell, Conrad dhe Schirra ishin ndër 110 pilotë ushtarakë testues të përzgjedhur si kandidatë astronautësh për Projektin Mercury. Schirra vazhdoi të bëhej një nga Mercury Seven, por Lovell nuk u përzgjodh për shkak të një niveli përkohësisht të lartë të bilirubinës. Në vitin 1960, testimet elektronike dhe testimet e armatimit u bashkuan dhe u shndërruan në testime armësh, dhe Lovell u bë menaxher programi për McDonnell Douglas F-4 Phantom II. Gjatë kësaj periudhe, astronauti i ardhshëm John Young shërbeu nën drejtimin e tij. Në vitin 1961, Lovell mori urdhra për VF-101 “Detachment Alpha” në Bazën Ajrore Detare Oceana në Virginia Beach, Virginia, si instruktor fluturimi dhe oficer i inxhinierisë së sigurisë, dhe ai përfundoi Shkollën e Sigurisë së Aviacionit në Universitetin e Kalifornisë Jugore.
## Karriera në NASA 
### Përzgjedhja e astronautëve 
### Programi Gemini 
#### Gemini 7 
#### Gemini 12 
### Programi Apollo 
#### Apollo 1 
#### Apollo 8 
#### Apollo 13 
## Referime 
## Shënime