Qytetet e vdekura (Siri)

**Qytetet e Vdekur** () ose **Qytetet e harruara** () janë një grup prej 700 vendbanimeve të braktisura në veriperëndim Sirisë midis Halepit dhe Idlibit. Rreth 40 fshatra të grupuara në tetë parqe arkeologjike të vendosura në Sirinë veri-perëndimore ofrojnë një pasqyrë në jetën rurale në antikitetin e vonë dhe gjatë periudhës bizantine. Shumica e fshatrave që datojnë nga shekulli i I-rë deri në shekullin e VII-të, u braktisës midis shekujve të VIII-të dhe X-të. Vendbanimet përmbajnë mbetjet arkitekturore të ruajtura mirë të banesave, tempujve paganë, kishave, cisternave, banjove etj. Qytetet e rëndësishme të vdekura përfshijnë: Kisha e Shën Simeonit Stylites, Serjilla dhe al Bara.

Qytetet e vdekura ndodhen në një zonë të ngritur të gurit gëlqeror të njohur si "Guri gëlqeror Massif". Këto vendbanime të lashta mbulojnë një zonë  të gjerë dhe rreth  të gjatë. Massif përfshin tre grupe malore: e para është grupi verior i Malit Simeon dhe Malit Kurd; grupi i dytë i mesit është grupi i Maleve Harim; dhe grupi i tretë jugor është grupi i Malit Zawiya.
## Historia 
Chris Wickham, në analizën autoritare të botës post-Romake, *Framing the Early Middle Ages* (2006) argumenton se këto ishin vendbanime të fshatarëve të suksesshëm që kanë pak ose aspak karakteristika specifike urbane. Mbetjet mbresëlënëse të arkitekturës së brendshme janë rezultat i prosperitetit të fshatarëve që përfitonin nga një tregti e fortë ndërkombëtare me vajin e ullirit në fund të antikitetit.

Një argument tjetër është se këto ishin qytete të begatë që lulëzuan sepse ata ishin të vendosura përgjatë rrugëve kryesore tregtare në Perandorinë Bizantine dhe jo vetëm vendbanime fshatare të begatë. Pas pushtimit nga arabët, rrugët tregtare ndryshuan dhe si rezultat, këto qytete humbën shumicën e biznesit që nxitën ekonomitë e tyre. Në këtë këndvështrim, kolonët përfundimisht braktisën qytetet e tyre dhe u drejtuan për qytete të tjera që lulëzonin nën arabët dhe Umajjad si një rritje e urbanizimit. Fshatrat e lashta të Qyteteve të Vdekura ilustrojnë kalimin nga bota e lashtë pagane e Perandorisë Romake në krishterimin bizantin.

Shumica e Qyteteve të Vdekura janë të ruajtura mirë dhe turistët lirshëm mund të hyjnë në vendet historike, pavarësisht nga gërmimet arkeologjike në vazhdimësi dhe disa punë restaurimi, megjithatë disa prej Qyteteve të Vdekura janë mjaft të vështira për t'u arritur pa një udhëzues. Relativisht pak nga Qytetet e Vdekur kanë ndonjë gërmim arkeologjik që po ndodh dhe për fat të keq shumica e njerëzve që jetojnë në afërsi të tyre nuk kanë njohuri për rëndësinë e tyre. Sidoqoftë, banorët vendas janë gjithmonë mikpritës për vizitorët. Kohët e fundit, shumica e vendeve u bënë lehtësisht të arritshme pasi që shumë rrugë janë asfaltuar.

Qytetet e Vdekur u regjistruan si një vend i Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s në vitin 2011, nën emrin "Fshatrat e lashtë të Sirisë Veriore".

## Vendet arkeologjike 
Qytetet e vdekura dhe vendet arkeologjike **Gurin gëlqeror Massif** përfshinë:

### Mali Simeon, Mali Kurd dhe Mali Ḥalqa
### Malet Harim (Mali Bārīshā dhe Mali Aʻlā)
### Mali Zāwiya
## Shih edhe 
*Vendet e Trashëgimisë Botërore në rrezik
## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* Kështjella e Simeonit dhe Qytetet e Vdekur, Suggestion to have the Dead Cities recognized as a UNESCO world heritage site, in 2006, as part of "Simeon Citadel and Dead Cities"-project.
* Fotografitë e katër qyteteve të vdekur