Programi Botëror i Ushqimit

**Programi** **Botëror i Ushqimit** (**PBU**) është dega e ndihmës ushqimore të Kombeve të Bashkuara dhe organizata më e madhe humanitare në botë e përqendruar te uria dhe siguria ushqimore. E themeluar në 1961, ka selinë në Romë dhe ka zyra në 80&nbsp;shtete. Sipas të dhënave zyrtare, PBU siguron ndihmë ushqimore mesatarisht 91.4&nbsp;milionë njerëz në 83&nbsp;shtete çdo vit. Që nga viti 2019, shtrirja e tij u rrit në 97&nbsp;milionë njerëz në 88&nbsp;shtete, më të mëdhenjtë që nga viti 2012, dhe dy të tretat e aktiviteteve të saj kryhen në zonat e konfliktit.

Përveç ndihmës urgjente ushqimore, PBU përqendrohet në lehtësimin dhe rehabilitimin, ndihmën për zhvillim dhe operacionet speciale, siç janë bërja e sistemeve ushqimore më elastike ndaj ndryshimeve klimatike dhe paqëndrueshmërisë politike. Është një anëtar ekzekutiv i Grupit të Kombeve të Bashkuara për Zhvillim, i cili kolektivisht synon të përmbushë 17 Qëllimet e Zhvillimit të Qëndrueshëm (SDG) dhe ka dhënë përparësi arritjen e SDG 2 për "zero uri" deri në 2030.

Programit Botëror të Ushqimit iu dha Çmimi Nobel për Paqen në vitin 2020 për përpjekjet e tij për të siguruar ndihmë ushqimore në zona të konflikteve.

## Historia 
PBU u krijua në 1961 pas Konferencës së Organizatës së Ushqimit dhe Bujqësisë (OUB) të vitit 1960, kur George McGovern, drejtor i Programeve Ushqimore për Paqen në SHBA, propozoi krijimin e një programi shumëpalësh të ndihmës ushqimore. WFP nisi programet e tij të para në 1963 nga FAO dhe Asambleja e Përgjithshme e Kombeve të Bashkuara mbi një bazë eksperimentale tre-vjeçare, duke mbështetur popullsinë Nubiane në Wadi Halfa në Sudan. Në vitin 1965, programi u shtri në një bazë të vazhdueshme.

## Sfondi 
PBU punon në të gjithë një spektër të gjerë të Qëllimeve të Zhvillimit të Qëndrueshëm, për shkak të faktit se mungesa e ushqimit, uria dhe kequshqyerja shkaktojnë shëndet të dobët, i cili më pas ndikon në fusha të tjera të zhvillimit të qëndrueshëm, të tilla si arsimi, punësimi dhe varfëria (Qëllimet e Zhvillimit të Qëndrueshëm katër, Përkatësisht tetë dhe një).

Pandemia e COVID-19 në vitin 2020 dhe bllokimi ka vendosur presion të konsiderueshëm mbi prodhimin bujqësor, ka ndërprerë vlerën globale dhe zinxhirin e furnizimit. Më pas, kjo ngre çështje të kequshqyerjes dhe furnizimit joadekuat të ushqimit për familjet me të varfërit prej tyre të gjitha të prekura rëndë. Kjo po bën që "132 milionë më shumë njerëz të vuajnë nga kequshqyerja në vitin 2020".

## Financimi 
Operacionet e PBU-së financohen nga donacione vullnetare kryesisht nga qeveritë e botës, dhe gjithashtu nga korporatat dhe donatorët privatë. Në vitin 2018, financimi ishte 7.2 miliardë dollarë, nga të cilët donatorët më të mëdhenj ishin qeveria e Shteteve të Bashkuara (2.5 miliardë dollarë) dhe Bashkimi Evropian (1.1 miliardë dollarë). Kontributet e donatorëve u kanalizuan kryesisht në krizat e urisë të nivelit më të lartë, të drejtuara nga konfliktet, duke lënë më pak për të adresuar emergjenca me profil më të ulët, ose për punë strategjike.

## Organizimi 
### Udhëheqja dhe stafi 
[parapamje|191x191px|[David Beasley, drejtor ekzekutiv i Programit Botëror të Ushqimit]]
PBU drejtohet nga një bord ekzekutiv, i cili përbëhet nga përfaqësues nga 36 shtete anëtare. David Beasley, më parë Guvernator i shtetit amerikan të Karolinës së Jugut, u emërua drejtor ekzekutiv në mars 2017, pasi ishte emëruar bashkërisht nga Sekretari i Përgjithshëm i KB dhe Drejtori i Përgjithshëm i FAO për një mandat pesë-vjeçar. Ai kryeson sekretarinë e PBU-së, me seli në Romë. Bashkimi Evropian është një vëzhgues i përhershëm në WFP dhe, si një donator kryesor, merr pjesë në punën e bordit të tij ekzekutiv.

Në vitin 2018, PBU kishte një staf prej 17,000 personash.

### Grupi i logjistikës 
Grupi Logjistik është një mekanizëm koordinues humanitar i Komitetit të Përhershëm të Ndër-Agjencisë (IASC), roli kryesor i të cilit është mbështetja e përgjigjeve emergjente. Një nga njëmbëdhjetë organet e koordinimit sektorial, u krijua nga rezoluta e Asamblesë së Përgjithshme 46/182 të dhjetorit 1991 dhe u zgjerua në Reformën Humanitare të vitit 2005, me elementë të rinj të miratuar për të përmirësuar kapacitetin, parashikueshmërinë, llogaridhënien, udhëheqjen dhe partneritetin. 

Grupi Logjistik ofron shërbime të koordinimit dhe menaxhimit të informacionit për të mbështetur vendimmarrjen operacionale dhe për të përmirësuar parashikueshmërinë, kohën dhe efikasitetin e përgjigjeve humanitare të emergjencave. Kur është e nevojshme, Cluster Logistics gjithashtu lehtëson qasjen në shërbimet e zakonshme të logjistikës. Për shkak të ekspertizës së saj në fushën e logjistikës humanitare, Programi Botëror i Ushqimit (PBU) u zgjodh nga IASC si agjencia kryesore për Cluster-in Logjistik. WFP pret ekipin mbështetës të Global Cluster Logistic në selinë e tij në Romë. WFP gjithashtu vepron si një "ofrues i mundësisë së fundit" duke ofruar shërbime të përbashkëta logjistike, kur boshllëqet kritike pengojnë reagimin humanitar.

## Aktivitetet 
[parapamje|Transporti i Kombeve të Bashkuara C-130 Hercules shpërndan ushqim për rajonin Rumbek të [Sudani|Sudanit jugor (2004).]]
parapamje|PBU shkarkon ndihmën humanitare në Freeport të Monrovia gjatë Task Forcës së Përbashkët Liberi (2003).

### Programet 
Në vitin 2008, PBU koordinoi projektin pesë-vjeçar Blerje për Progres (BPP). BPP ndihmon fermerët e vegjël duke u ofruar atyre mundësi për të hyrë në tregjet bujqësore dhe për t'u bërë konkurrues në treg. Projekti u shtri në 20 shtete në Afrikë, Azi dhe Amerikën Latine dhe trajnoi 800,000 fermerë në përmirësimin e prodhimit bujqësor, trajtimin pas vjeljes, sigurimin e cilësisë, marketingun në grup, financat bujqësore dhe kontraktimin me PBU. Projekti rezultoi në 366,000 tonë metrikë ushqim të prodhuar dhe gjeneruar më shumë se 148 milionë dollarë amerikanë të ardhura për fermerët e tij të vegjël.

Në vitin 2010, PBU iu përgjigj tërmetit në Haiti 2010 duke shpërndarë ndihma ushqimore vetëm për gratë, pasi përvoja e krijuar gjatë gati pesë dekadave të punës në situata emergjente ka treguar se dhënia e ushqimit vetëm grave ndihmon për të siguruar që ai të përhapet në mënyrë të barabartë midis të gjitha shtëpive anëtare. Programet e të ushqyerit në shkollë dhe/ose racionet e shtëpive në 71 shtete i ndihmojnë studentët të përqendrohen në studimet e tyre dhe të inkurajojnë prindërit të dërgojnë fëmijët e tyre, veçanërisht vajzat, në shkollë.

Në vitin 2017, PBU filloi programin Building Blocks. Ai synon të shpërndajë ndihmë parash për ushqim për refugjatët sirianë në Jordani. Projekti përdor teknologjinë blockchain për të digjitalizuar identitetet dhe për të lejuar refugjatët të marrin ushqim me skanim të syve.

Në vitin 2020, PBU ushqente më shumë se 12 milionë jemenas në muaj, 80% e të cilëve ishin në zonat e kontrolluara nga forcat Houthi.

### Procedurat e Reagimit të Emergjencave 
PBU ka një sistem klasifikimesh të njohura si Procedurat e Reagimit të Emergjencave të krijuara për situata që kërkojnë reagim të menjëhershëm. Kjo përgjigje aktivizohet nën kriteret e mëposhtme:

# Kur ekziston vuajtja njerëzore dhe qeveritë e brendshme nuk mund të përgjigjen në mënyrë adekuate
# Reputacioni i Kombeve të Bashkuara është nën vëzhgim
# Kur ka një nevojë të dukshme për ndihmë nga PBU

Klasifikimi i Reagimit të Emergjencave ndahet si më poshtë, me intensitetin e emergjencës që rritet me secilin nivel: 

* **Niveli 1** - Përgjigja është aktivizuar. Burimet janë alokuar për t'u përgatitur për përgjigjen e zyrës lokale të PBU
* **Niveli 2** - Burimet e një vendi kërkojnë ndihmë rajonale me një emergjencë në një ose në shumë vende/territore
* **Niveli 3 (N3)** - Urgjenca pushton zyrat lokale të PBU-së dhe kërkon një përgjigje globale nga e gjithë organizata PBU

### Partneriteteti dhe iniciativat 
PBU koordinon dhe bashkëpunon me një numër partnerësh zyrtarë në raste emergjente dhe projekte zhvillimi. Këta partnerë përfshijnë agjencitë qeveritare kombëtare si DFID, ECHO, EuropeAid, USAID; Agjencitë e KB si Organizata e Ushqimit dhe Bujqësisë (FAO) dhe Fondi Ndërkombëtar për Zhvillimin Bujqësor (IFAD); organizata joqeveritare si Save the Children, Shërbime Katolike të Ndihmës dhe Këshilli Norvegjez për Refugjatët; si dhe partnerë të korporatave të tilla si Boston Consulting Group, DSM NV dhe Cargill.

## Njohja dhe çmimet 
Programi Botëror i Ushqimit fitoi Çmimin Nobel për Paqe 2020 për "përpjekjet e tij për luftimin e urisë", "kontributin e tij në krijimin e paqes në zonat e prekura nga konflikti" dhe për të vepruar si një forcë lëvizëse në përpjekjet për të parandaluar përdorimin e urisë si një armë të luftës dhe konfliktit.

## Pritja 
### Joefektiviteti i ndihmës 
Ekonomisti kenian James Shikwati tha në një intervistë të vitit 2005 me *Der Spiegel* se "ndihma për Afrikën bën më shumë dëm sesa dobi". Sipas Shikwati, ndihma ushqimore rrit korrupsionin pasi politikanët lokalë kanë mundësinë të vjedhin disa prej ndihmave për t'u dhënë ryshfet votuesve ose për të shitur ndihmat në tregun e zi, duke ndikuar kështu negativisht në bujqësinë lokale. Ai pretendon se njerëzit e PBU-së si një organizatë "janë në situatën absurde të, nga njëra anë, duke qenë të përkushtuar në luftën kundër urisë ndërsa, nga ana tjetër, duke u përballur me papunësinë u eliminuan uria në të vërtetë". Ai sugjeron që PBU t'i përgjigjet shumë lehtë thirrjeve të qeverive të korruptuara.

Shikwati sugjeroi gjithashtu që PBU furnizon shumë ndihmë ushqimore, duke çuar në uljen e prodhimit të fermerëve vendas pasi "askush nuk mund të konkurrojë me Programin Botëror të Ushqimit të KB". 

### Kultura e brendshme 
Disa sondazhe kanë treguar probleme të kulturës së brendshme në PBU, përfshirë ngacmimet.

## Lista e drejtorëve ekzekutivë 
Më poshtë është një listë kronologjike e atyre që kanë shërbyer si Drejtor Ekzekutiv i Programit Botëror të Ushqimit:

# Addeke Hendrik Boerma () (maj 1962 – dhjetor 1967)
# Sushil K. Dev () (janar 1968 – gusht 1968) (acting)
# Franciso Aquino ( Salvadori) (korrik 1968 – maj 1976)
# Thomas C. M. Robinson () (maj 1976 – qershor 1977 në detyrë; korrik 1977 – shtator 1977)
# Garson N. Vogel () (tetor 1977 – prill 1981)
# Bernardo de Azevedo Brito () (maj 1981 – shkurt 1982) (në detyrë)
# Juan Felipe Yriart () (shkurt 1982 – prill 1982) (në detyrë)
# James Ingram () (prill 1982 – prill 1992)
# Catherine Bertini () (prill 1992 – prill 2002)
# James T. Morris () (prill 2002 – prill 2007)
# Josette Sheeran () (prill 2007 – prill  2012)
# Ertharin Cousin () (prill 2012 – prill 2017)
# David Beasley () (prill 2017 – sot)

## Shiko edhe 
* *Food Force*, një lojë edukative e botuar nga PBU
* Këshilli Botëror i Ushqimit

## Referime 
## Lidhje të jashtme