Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Kuvajtit

**Shqipëria** dhe **Kuvajti** kanë vendosur marrëdhënie diplomatike më 8 gusht 1968. Shqipëria mbulon marrëdhëniet diplomatike me Kuvajtin në ambasadën e Shqipërisë në Kuvajt City, Kuvajt, ndërsa Kuvajti mbulon marrëdhëniet diplomatike me Shqipërinë në ambasadën e Kuvajtit në Tiranë.

## Marrëdhëniet politike 
Gjatë viteve, delegatë të jashtëm të të dy vendeve kanë zhvilluar takime me njëri tjetrin për të bashkëpunuar në sektorë e fusha të ndryshëm politikë, ekonomikë e kulturorë dhe për të thelluar marrëdhëniet mes tyre. Më 12 dhjetor 2006, kryeministri i Kuvajtit Al-Mohammad Al-Ahmad zhvilloi një vizitë zyrtare në Tiranë, ku u takua me kryeministrin Sali Berisha dhe diskutuan për të bashkëpunuar më shumë me njëri tjetrin në sektorë të ndryshëm dhe për të bërë investime më të mëdha te secili vend. Më 23 mars 2010, kryeministri i Shqipërisë Sali Berisha priti në një takim zyrtar zëvëndëskryeministrin dhe Ministrin e Drejtësisë të Kuvajtit Rashid Al-Hammad, ku diskutoi për Shoqata e Miqësisë së Kuvajtit me Shqipërinë, një shoqatë bashkëpunimi mes Kuvajtit dhe Shqipërisë që ndërvepron në të dy vendet dhe ftoi investitorë të Kuvajtit të bëjnë më shumë investime në fusha të ndryshme në Shqipëri. Më 6 prill 2010, kryeministri i Shqipërisë Sali Berisha u takua në Kuvajt City me Emirin e Kuvajtit Al-Ahmad Al-Jaber Al Sabah, ku diskutuan për forcimin e marrëdhënieve ekonomike mes Shqipërisë dhe Kuvajtit. Më 6 tetor 2011, Kryetarja e Kuvendit e Shqipërisë Jozefina Topalli në kabinetin e Qeverisë Berisha ftoi në një takim zyrtar kryetarin e bordit të drejtorëve në Bursën e Kuvajtit, Mr. Bader Nasser Al-Kharafi, ku diskutuan për investime të Kuvajtit në projekte infrastrukturore në Shqipëri. Kuvajti mbështeti Shqipërinë në zhvillimin e infrastrukturës në vend. Më 6 qershor 2013, në një intervistë për median Times Kuwait, ambasadori i Shqipërisë në Kuvajt Kujtim Morina foli për arritjen e një moment historik në festimin e 45 viteve të marrëdhënieve diplomatike mes Shqipërisë dhe Kuvajtit. Ambasadori Morina tha për Times Kuwait se pas një iniciative nga ambasadori i atëhershëm i Shqipërisë në Kombet e Bashkuara, Shqipëria dhe Kuvajti filluan marrëdhëniet diplomatike në vitin 1969. Pavarësisht se Shqipëria ishte një shtet komunist i izoluar gjatë kësaj periudhe, Kuvajti iu përgjigj pozitivisht këtyre propozimeve fillestare dhe së shpejti të dy vendet filluan të ndanin pikëpamje dhe të mbështesnin njëri-tjetrin në çështjet ndërkombëtare. "Ndërsa një mision diplomatik plotësisht funksional me një të ngarkuar me punë u hap në Kuvajt vetëm në mesin e vitit 2010, dhe Kuvajti hapi ambasadën e tij në kryeqytetin e Shqipërisë, Tiranë, në vitin 2011, të dy vendet kanë gëzuar marrëdhënie të frytshme dypalëshe për më shumë se katër dekada. Gjatë viteve, marrëdhëniet diplomatike midis Shqipërisë dhe Kuvajtit u forcuan më tej përmes vizitave të nivelit të lartë nga udhëheqësit e të dy vendeve, u shpreh ai gjithashtu për median kuvajtiane Times Kuwait. Më 28 mars 2014, Zëvëndëskryeministri i Shqipërisë në kabinetin e Qeverisë Rama, Niko Peleshi, u takua në Sarajevë me ambasadorin e Kuvajtit në Shqipëri, Najeeb Abdulrahman Al-Bader dhe i bëri të ditur ambasadorit kuvajtian se vendi i tij është i gatshëm të promovojë dhe konsolidojë marrëdhëniet me Shtetin e Kuvajtit dhe të përfitojë nga përvoja ekonomike dhe e investimeve të shteteve arabe të Gjirit Persik. Më 8 qershor 2014, Kryetari i Parlamentit të Shqipërisë Ilir Meta në kabinetin e Qeverisë Rama, bashkë me Nënkryetarin e Kuvendit Edmon Spaho, Kryetarin e Grupit Parlamentar Gramoz Ruci, Kryetarin e Grupit të Miqësisë Shqipëri-Kuvajt Shpëtim Idrizi dhe deputetin Musa Ulqini, anëtar i grupit të miqësisë Shqipëri-Kuvajt zhvilluan një takim zyrtar në Kuvajt ku diskutuan me zyrtarë të Qeverisë së Kuvajtit për thellim të mëtejshëm të marrëdhënieve mes dy vendeve, bashkëpunim të mëtejshëm në sektorë e fusha të ndryshme si dhe dhënie mbështetjeje për njëri tjetrin në sektorë e fusha të ndryshme qeverisëse të të dy vendeve. Më 31 tetor 2014, Ministri për Evropën dhe Punët e Jashtme të Shqipërisë Ditmir Bushati në kabinetin e Qeverisë Rama priti në një takim zyrtar ambasadorin e Kuvajtit në Tiranë Najeeb Abdulrahman Al-Bader, ku diskutuan për ecjen pozitive të marrëdhënieve diplomatike, ekonomike dhe kulturore mes dy vendeve. Ministri për Evropën dhe Punët e Jashtme të Shqipërisë Ditmir Bushati i shprehu urime ambasadorit Al-Bader për zgjedhjen e Sheikut të ri të Kuvajtit Sabah Al Khaled Al-Hamad Al-Sabah, ndërsa ambasadori i Kuvajtit i shprehu urime Bushatit për zgjedhjen e Shqipërisë si anëtare e Këshillit të të Drejtave të Njeriut të OKB-së gjatë periudhës 2015-2017. Më 13 nëntor 2014, zëvëndëskryeministri i Shqipërisë Niko Peleshi në kabinetin e Qeverisë Rama priti në një takim zyrtar ambasadorin e Kuvajtit në Shqipëri Al-Bader ku diskutuan për një ndihmë financiare prej 5 milionë eurosh që Kuvajti do të jepte për Shqipërinë. Ndihma financiare nga Kuvajti u dha për Shqipërinë më 14 nëntor 2014, për të kryer reformat qeveritare në Shqipëri. Më 20 nëntor 2014, Dhoma e Tregtisë dhe Industrisë e Kuvajtit (KCCI) i bëri me dije zyrtarëve shtetërorë shqiptarë se është aktualisht në bisedime me Shqipërinë për të diskutuar mënyrat e mundshme të forcimit të bashkëpunimit tregtar dhe ekonomik midis dy vendeve. Në ato kohë, u rrit investimi ekonomik i Kuvajtit në Shqipëri dhe shkëmbimet tregtare mes dy vendeve. Më 23 nëntor 2014, kryeministri i Shqipërisë Edi Rama zhvilloi një vizitë zyrtare në Kuvajt, ku u takua dhe zhvilloi bisedime me homologun e tij kuvajtian, lartësinë e tij, Sheikh Jaber Al-Mubarak Al-Sabah. Gjatë vizitës së tij dy-ditore, Kryeministri Rama u takua gjithashtu me lartësinë e tij, Princin e Kurorës, Sheikh Nawaf Al-Ahmad Al-Jaber Al-Sabah, dhe Kryetarin e Asamblesë Kombëtare të Shtetit të Kuvajtit, SH.T. Marzouq Al-Ghanim. Në këtë takim morrën pjesë edhe ambasadori i Shqipërisë në Kuvajt Kujtim Morina. Në takim u diskutua për majat e marrëdhënieve të Shqipërisë me Kuvajtin, ku dolën në pah marrëdhënie shumë të forta diplomatike, ekonomike e kulturore. Të dy zyrtarët qeveritarë të Shqipërisë dhe Kuvajtit vlerësuan ecurinë e këtyre marrëdhënieve dhe shprehën mundësinë për vazhdimin me këtë ritëm të marrëdhënieve mes dy vendeve. Më 31 maj 2016, Drejtori i Përgjithshëm i Fondit Kuvajtian për Zhvillim Ekonomik Arab (KFAED), Abdulwahab Al-Bader, së bashku me kryetarin e bashkisë së Tiranës, Erion Veliaj, përuruan një memorial të lëvizjes së miqësisë, në shenjë të marrëdhënieve të forta kuvajtiane-shqiptare. Në një fjalim në ceremoni, Al-Bader shprehu kënaqësinë e tij për këtë rast, i cili pasqyronte lidhjet e forta mes dy vendeve. Erion Veliaj e konsideroi monumentin një pasqyrim të frymës së bashkëpunimit dhe miqësisë mes dy vendeve dhe popujve dhe shprehu që memoriali është një zhvillim i rëndësishëm për marrëdhëniet e shkëlqyera, duke theksuar se Kuvajti është vendi i parë nga shtetet arabe të Gjirit Persik që ka vendosur marrëdhënie diplomatike me Shqipërinë. Veliaj falënderoi Amir Sheikh Sabah Al-Ahmad Al-Jaber Al-Sabah për mbështetjen dhe kontributin e tij në forcimin e marrëdhënieve dypalëshe. Më 2 dhjetor 2018, me rastin e 106-vjetorit të Ditës Kombëtare të Republikës së Shqipërisë dhe 50-vjetorit të vendosjes së marrëdhënieve diplomatike mes Republikës së Shqipërisë dhe Shtetit të Kuvajtit u mbajt një konferencë e përbashkët Shqipëri-Kuvajt në Tiranë, ku foli ambasadori i Shqipërisë në Kuvajt Saimir Bala, i cili shprehu kënaqësi që është emëruar dhe shërben si Ambasador i Republikës së Shqipërisë në Shtetin e Kuvajtit. Ai iu drejtua të ftuarve në konferencën me rastin e 106-vjetorit të Ditës Kombëtare të Republikës së Shqipërisë dhe 50-vjetorit të vendosjes së marrëdhënieve diplomatike midis Republikës së Shqipërisë dhe Shtetit të Kuvajtit, ku shprehu se që nga viti 1968, kur të dy vendet vendosën marrëdhënie diplomatike dhe veçanërisht pas fillimit të viteve '90, pas ndryshimeve demokratike në Shqipëri, marrëdhëniet dypalëshe mes dy vendeve janë forcuar vazhdimisht. Sipas ambasadorit Bala, 50 vjet marrëdhënie dypalëshe nënkuptojnë një histori respekti dhe bashkëpunimi të ndërsjellë midis dy vendeve dhe popujve. Më 12 nëntor 2022, një ekip nga Bordi i Këshillit të ambasadorëve shqiptarë vizitoi Ambasadën e Shtetit të Kuvajtit për t'u takuar dhe përshëndetur Ambasadorin e emëruar në atë vit, Sh.T. Dr. Faisal S. Al-Musaileem. Delegatë nga Bordi i Këshillit të ambasadorëve shqiptarë shprehën që Kuvajti ka qenë një mbështetës i vazhdueshëm i Shqipërisë që nga vendosja e marrëdhënieve diplomatike mes dy vendeve. Në takim delegatë nga të dy vendet ranë dakord të bashkëpunojnë së bashku për të rritur kontaktet dhe për të ndërtuar një bashkëpunim më të fortë midis popujve, si dhe për të promovuar mundësitë e biznesit, turizmin dhe shkëmbimin kulturor në të dy vendet. Më 7 shkurt 2023, Presidenti i Republikës së Shqipërisë, Bajram Begaj, priti në një takim mirësjelljeje Ambasadorin e Shtetit të Kuvajtit në Republikën e Shqipërisë, Sh.T. Faisal Sulaiman Ali Al Musaileem. Kreu i Shtetit e përgëzoi Ambasadorin e Shtetit të Kuvajtit për punën e bërë në dobi të marrëdhënieve dypalëshe. Presidenti Begaj u ndal në nivelin e shkëlqyer të marrëdhënieve aktuale midis dy vendeve dhe perspektivën e tyre, duke u ndalur në bashkëpunimin ekonomik. Presidenti i Republikës, nëpërmjet Ambasadorit Musaileem, uroi Shtetin e Kuvajtit me rastin e Ditës Kombëtare të Kuvajtit. Më 6 tetor 2023, delegacioni i grupit të miqësisë kuvajtiano-shqiptare u takua me nënkryetaren e parlamentit të Shqipërisë, Armonela Villa në Parlamentin e Shqipërisë. Gjatë takimit, të dyja palët pohuan domosdoshmërinë e forcimit të marrëdhënieve dypalëshe mes dy vendeve që janë mike, në sektorë të ndryshëm, përkatësisht në fushën parlamentare, si dhe koordinimin e qëndrimeve në arenën ndërkombëtare. Villa shprehu mirënjohje për qeverinë kuvajtiane për ndihmën humanitare, veçanërisht pas tërmetit të vitit 2019, duke veçuar ndihmën e dhënë nga Fondi i Kuvajtit për Zhvillimin Ekonomik Arab për rinovimin e një rruge kyçe, në atë kohë. Pala kuvajtiane kujtoi mbështetjen e Shqipërisë për Kuvajtin gjatë agresionit flagrant irakian në vitin 1990 dhe tregoi nevojën për të zgjeruar bashkëpunimin ekonomik dhe për të lehtësuar procedurat për shtetasit kuvajtianë për të blerë prona në Shqipëri. Më 19 shkurt 2025, Kuvajti dhe Shqipëria nënshkruan një memorandum mirëkuptimi (MM) mbi bashkëpunimin në programet e trajnimit diplomatik. Kjo marrëveshje u realizua pas një takimi mes Ministrit të Jashtëm të Kuvajtit, Abdullah Al-Yahya, dhe Ministrit të Evropës dhe Punëve të Jashtme të Shqipërisë, Igli Hasani, i cili ishte në vizitë zyrtare në Kuvajt. Gjatë takimit, të dyja palët diskutuan marrëdhëniet e ngushta dypalëshe mes dy vendeve mike dhe kornizat për forcimin dhe zhvillimin e tyre në fusha të ndryshme, përveç diskutimit të zhvillimeve të fundit rajonale dhe ndërkombëtare. Memorandumi i mirëkuptimit (MM) u nënshkrua mes Ministrisë së Punëve të Jashtme të Kuvajtit, e përfaqësuar nga Instituti Diplomatik Kuvajtian Saud Al-Nasser Al-Sabah, dhe Ministrisë së Evropës dhe Punëve të Jashtme të Shqipërisë, e përfaqësuar nga Akademia Diplomatike e Shqipërisë, mbi bashkëpunimin në programet e trajnimit diplomatik.

## Marrëdhëniet ekonomike 
Më 2 dhjetor 2007, Shqipëria dhe Kuvajti nënshkruan një marrëveshje për promovimin dhe mbrojtjen e investimeve mes Këshillit të Ministrave të Republikës së Shqipërisë dhe Qeverisë së Kuvajtit. Kjo marrëveshje ka të bëjë me promovimin e investimeve mes dy vendeve si dhe mbrojtjen e tyre në çdo rast. Nëpërmjet kësaj marrëveshjeje u rritën investimet në sektorë të ndryshëm mes dy vendeve dhe çdo investim në sektorë të ndryshme mes dy vendeve ishte më i sigurt. Më 4 prill 2010, u nënshkrua një konventë mes Këshillit të Ministrave të Republikës së Shqipërisë dhe Qeverisë së shtetit të Kuvajtit për shmangien e taksimit të dyfishtë dhe parandalimin e evazionit fiskal në lidhje me tatimet mbi të ardhurat dhe mbi kapitalin. Nëpërmjet marrëveshjes së kësaj konvente, investitorë të të dy vendeve nuk do të paguajnë më taksa të dyfishta dhe në kryerjen e investimeve të tyre në sektorë e fusha të ndryshme, nuk do të ketë evazion fiskal në lidhje me tatimet mbi të ardhurat dhe mbi kapitalin. Më 25 mars 2016, Ministri i Bujqësisë i Shqipërisë në kabinetin e Qeverisë Rama, Edmond Panariti, tha për agjensinë mediatike kuvajtiane Kuna se vendi i tij përpiqet të krijojë lidhje më të ngushta bashkëpunimi me Shtetin e Kuvajtit, veçanërisht në fushën e bujqësisë. Panariti i bëri këto komente
për gazetarët pas bisedimeve të tij me Ministrin e Punëve Publike dhe Ministrin e Shtetit për Çështjet e Asamblesë Kombëtare të Kuvajtit, Dr. Ali Al-Omair, në Tiranë. "Kuvajti është një përparësi kryesore për Shqipërinë. Ne kërkojmë të rrisim bashkëpunimin e përbashkët mes dy vendeve duke ofruar të gjitha lehtësitë për investitorët kuvajtianë", shtoi ministri shqiptar. Komentet e Panaritit ishin të cituara për agjensinë mediatike KUNA në Kuvajt. Nga ana e tij, Ministri kuvajtian Al-Omair vlerësoi marrëdhëniet kuvajtiane-shqiptare dhe shprehu aspiratën për t'i forcuar ato në fusha të ndryshme. Më parë, të dyja palët nënshkruan një Memorandum Mirëkuptimi (MOU), duke përfshirë bujqësinë dhe blegtorinë, si dhe shkëmbimin e ekspertizës. Ndërkohë, Ambasadori i Kuvajtit në Shqipëri, Fayez Al-Jassem, i deklaroi KUNA-s se bisedimet kuvajtiane-shqiptare trajtuan marrëdhëniet mes dy vendeve dhe popujve, si dhe mënyrat për t'i përmirësuar ato në fusha të ndryshme. Bisedimet trajtuan gjithashtu çështje me interes të përbashkët, përveç gjetjes së mënyrave për të zgjeruar bashkëpunimin kuvajtiane-shqiptare. Investimet ndër vite mes dy vendeve janë të mëdha, kryesisht në fushën e mineraleve, naftës, tekstileve, hekurit, drurit, materialeve të ndërtimit dhe të tjera.

## Marrëdhëniet kulturore 
Më 11 shkurt 2015, me investimin e Qeverisë së Kuvajtit, u hap një shkollë në Durrës, e cituar "Shkolla Kuvajtiane". Në inagurimin e shkollës morri pjesë ambasadori i Kuvajtit në Shqipëri Najeeb Abdulrahman Al-Bader ku shprehu se Kuvajti do të vazhdojë të ndihmojë Shqipërinë në projektet e zhvillimit në vend, kryesisht në sektorët arsimorë e shëndetësorë. Më 29 shtator 2015, ambasadori i Kuvajtit në Tiranë, Najeeb A. Al-Bader, mori pjesë në ceremoninë e përurimit të “Rrugës së Kuvajtit” në autostradën Tiranë-Elbasan, një segment rrugor pranë Varrezave të Dëshmorëve të Kombit. Të pranishëm në ceremoninë e përurimit ishin edhe Kryetari i Bashkisë së Tiranës, Erion Veliaj, dhe Kryetari i Kuvendit, Ilir Meta. Marrëdhëniet e mira dhe të qëndrueshme midis Shqipërisë dhe Republikës së Kuvajtit duket se janë në ditët e tyre më të mira, shprehën pjesëmarrësit në përurimin e rrugës së Kuvajtit në Tiranë. Ambasadori i Kuvajtit shprehu emocionin e tij për këtë përurim, duke thënë: “Ndihem shumë i lumtur që investime të rëndësishme të bëra nga Republika e Kuvajtit po zbatohen në Shqipëri, një vend mik dhe i afërt për kombin kuvajtian dhe për mua personalisht. Shqipëria ka bërë hapa të mëdhenj përpara në vitet e fundit dhe kjo është një garanci se ky vend ka një të ardhme shumë optimiste”.

## Publikime dhe koleksione të marrëdhënieve diplomatike 
Në një artikull të publikuar nga Shoqata e miqësisë Kuvajt-Shqipëri, u diskutua për vizitën zyrtare të kryeministrit të Shqipërisë Edi Rama në Kuvajt dhe takimin e tij me kreun e qeverisë kuvajtiane Sheikh Jaber Al-Mubarak Al-Hamad Al-Sabah, Princin e Kurorës Shejh Nawaf Al-Ahmad Al-Xhaber Al-Sabah dhe udhëheqës të tjerë të Shtetit të Kuvajtit. Në takim, të koveruar nga Shoqata e miqësisë Kuvajt-Shqipëri, u diskutua për marrëdhëniet e Shqipërisë me Kuvajtin ndër vite, marrëdhëniet e forta dhe të shkëlqyera që dy vendet kanë sot si dhe bashkëpunimi i thellë dhe investimi i madh në fusha e sektorë të ndryshëm mes dy vendeve. Në vitin 2023, Universiteti Mesdhetar i Shqipërisë realizoi dy projekte me temë të marrëdhënieve mes Shqipërisë dhe Kuvajtit, ku njëra temë ka të bëjë me vizitën e Ambasadorit të Shtetit të Kuvajtit në Shqipëri, Sh.T. Dr. Faisal S. Al Musaileem tek Universiteti Mesdhetar i Shqipërisë dhe Katedrën e Fondacionit Kulturor Albabtain për Paqen e Drejtë dhe tema tjetër ka të bëjë me vizitën e të ngarkuarit me Punë të Shtetit të Kuvajtit në Shqipëri, Z. Adnan Alghunaim dhe Kryetarin e Fondacionit Abdulaziz Saud Albabtain për Kulturën dhe Gjuhën Arabe, në Universitetin Mesdhetar të Shqipërisë. Në këto tema u diskutua mbështetja e Kuvajtit për zhvillimin e arsimit në Shqipëri.

## Shiko edhe 
* Marrëdhëniet e jashtme të Shqipërisë

## Referime 
## Lidhje të jashtme