Aleksei Navalni

[parapamje|Alexei Navalny në një nga mitingjet në [Moska|Moskë (2011).]]
**Alexei Anatolievich Navalny** (Rusisht: Алексей Анатольевич Навальный, *sqt.* Aleksei Navalni; 4 qershor 1976 - 16 shkurt 2024) ishte një lider i opozitës ruse, avokat dhe aktivist kundër korrupsionit. Ai ka organizuar demonstrata antiqeveritare dhe ka kandiduar për poste për të mbrojtur reformat kundër korrupsionit në Rusi dhe kundër presidentit Vladimir Putin dhe qeverisë së tij, i cili shmang t'i referohet drejtpërdrejt Navalnit me emër. Navalny ishte një anëtar i Këshillit Koordinues të Opozitës Ruse. Ai ishte lider i partisë Rusia e së Ardhmes dhe themelues i Fondacionit Kundër Korrupsionit (FBK). Ai u njoh nga Amnesty International si i burgosur i ndërgjegjes dhe u nderua me çmimin Sakharov për punën e tij mbi të drejtat e njeriut.

Që nga viti 2021, Navalny kishte më shumë se 6 milion abonentë në YouTube. Përmes kanaleve të tij të mediave sociale, ai dhe ekipi i tij kanë publikuar materiale rreth korrupsionit në Rusi, kanë organizuar demonstrata politike dhe kanë promovuar fushatat e tij. Në një intervistë radiofonike të vitit 2011, ai e përshkroi partinë në pushtet të Rusisë, Rusinë e Bashkuar, si një "parti mashtruesish dhe hajdutësh", e cila u bë një epitet popullor. Navalny dhe FBK kanë publikuar hetime që detajojnë korrupsionin e dyshuar nga zyrtarë të lartë rusë dhe bashkëpunëtorë të tyre.

Në korrik 2013, Navalny kishte marrë një dënim me kusht për përvetësim, megjithatë, ai u lejua të kandidonte në zgjedhjet për kryebashkiak të Moskës në 2013 dhe doli i dyti, me 27% të votave, duke tejkaluar pritjet, por duke humbur ndaj kryebashkiakut aktual Sergey Sobyanin, një i emëruar nga Putin. Në dhjetor 2014, Navalny mori një tjetër dënim me kusht për përvetësim. Të dyja rastet e tij penale u konsideruan gjerësisht si të motivuara politikisht dhe synonin ta ndalonin atë nga kandidimi në zgjedhjet e ardhshme. Gjykata Evropiane e të Drejtave të Njeriut (GJEDNJ) vendosi më vonë se rastet shkelnin të drejtën e Navalny-t për një gjykim të drejtë, por dënimet nuk u anuluan kurrë. Në dhjetor 2016, Navalny nisi fushatën e tij presidenciale për zgjedhjet presidenciale 2018, por u ndalua nga Komisioni Qendror i Zgjedhjeve i Rusisë (KQZ) pasi u regjistrua për shkak të dënimit të tij të mëparshëm penal; Gjykata e Lartë ruse më pas hodhi poshtë ankesën e tij. Në vitin 2017, u publikua dokumentari He Is Not Dimon to You, duke akuzuar Dmitry Medvedev, kryeministrin e atëhershëm dhe presidentin e mëparshëm, për korrupsion, duke çuar në protesta masive. Në vitin 2018, Navalny inicioi Smart Voting, një strategji votimi taktike që synon të konsolidojë votat e atyre që kundërshtojnë Rusinë e Bashkuar, në partinë e vendeve në zgjedhje.

Që nga viti 2021, Navalny kishte më shumë se gjashtë milion abonentë në YouTube; Përmes kanaleve të tij të mediave sociale, ai dhe ekipi i tij kanë publikuar materiale rreth korrupsionit në Rusi, kanë organizuar demonstrata politike dhe kanë promovuar fushatat e tij. Në një intervistë radiofonike të vitit 2011, ai e përshkroi partinë në pushtet të Rusisë, Rusinë e Bashkuar, si një "parti mashtruesish dhe hajdutësh", e cila u bë një epitet popullor. Navalny dhe FBK kanë publikuar hetime që detajojnë korrupsionin e dyshuar nga zyrtarë të lartë rusë dhe bashkëpunëtorë të tyre.

Në korrik 2013, Navalny kishte marrë një dënim me kusht për përvetësim, megjithatë, ai u lejua të kandidonte në zgjedhjet për kryebashkiak të Moskës në 2013 dhe doli i dyti, me 27% të votave, duke tejkaluar pritjet, por duke humbur ndaj kryebashkiakut aktual Sergey Sobyanin, një i emëruar nga Putin. Në dhjetor 2014, Navalny mori një tjetër dënim me kusht për përvetësim. Të dyja rastet e tij penale u konsideruan gjerësisht si të motivuara politikisht dhe synonin ta ndalonin atë nga kandidimi në zgjedhjet e ardhshme. Gjykata Evropiane e të Drejtave të Njeriut (GJEDNJ) vendosi më vonë se rastet shkelnin të drejtën e Navalny-t për një gjykim të drejtë, por dënimet nuk u anuluan kurrë. Në dhjetor 2016, Navalny nisi fushatën e tij presidenciale për zgjedhjet presidenciale 2018, por u ndalua nga Komisioni Qendror i Zgjedhjeve i Rusisë (KQZ) pasi u regjistrua për shkak të dënimit të tij të mëparshëm penal; Gjykata e Lartë ruse më pas hodhi poshtë ankesën e tij. Në vitin 2017, u publikua dokumentari *He Is Not Dimon to You*, duke akuzuar Dmitry Medvedev, kryeministrin e atëhershëm dhe presidentin e mëparshëm, për korrupsion, duke çuar në protesta masive. Në vitin 2018, Navalny inicioi Smart Voting, një strategji votimi taktike që synon të konsolidojë votat e atyre që kundërshtojnë Rusinë e Bashkuar, në partinë e vendeve në zgjedhje.

Në gusht 2020, Navalny u shtrua në spital në gjendje të rëndë pasi u helmua me një agjent nervor Novichok. Ai u evakuua mjekësisht në Berlin dhe u lirua një muaj më vonë. Navalny akuzoi Putinin se ishte përgjegjës për helmimin e tij dhe një hetim implikoi agjentë nga Shërbimi Federal i Sigurisë. Në janar 2021, Navalny u kthye në Rusi dhe u arrestua menjëherë me akuzat për shkelje të kushteve të lirimit me kusht, ndërsa ai ishte i shtruar në spital në Gjermani, të cilat ishin vendosur si rezultat i dënimit të tij në vitin 2014. Pas arrestimit të tij dhe publikimit të dokumentarit *Pallati i Putinit*, i cili akuzoi Putinin për korrupsion, protesta masive u mbajtën në të gjithë Rusinë. Në shkurt 2021, dënimi i tij me kusht u zëvendësua me një dënim me burg mbi 2 vjet e gjysmë paraburgim, dhe organizatat e tij më vonë u cilësuan si ekstremiste dhe u likuiduan, përfshirë FBK-në. Në mars 2022, Navalny u dënua me 9 vjet burg shtesë pasi u shpall fajtor për përvetësim dhe përbuzje të gjykatës në një gjyq të ri të përshkruar si një mashtrim nga Amnesty International; apeli i tij u refuzua dhe në qershor ai u transferua në një burg të sigurisë së lartë.

Në dhjetor 2023, Navalni u zhduk nga burgu për afro tre javë. Ai u rishfaq në një koloni korrektive të Arktikut në Okrugun Autonom Yamalo-Nenets. Më 16 shkurt 2024, shërbimi burgimor i Rusisë deklaroi që Navalni ndërroi jetë në moshën 47. Vdekja e tij nxiti protesta, si në Rusi ashtu edhe në shtete të tjera. Nga qeveritë perëndimore dhe organizata ndërkombëtare janë bërë akuza ndaj autoriteteve ruse në lidhje me vdekjen e tij.

## Shiko edhe 
* Opozita e Vladimir Putinit në Rusi

## Referime