Rumelia Lindore

**Rumelia Lindore** (bullgarisht: Източна Румелия, romanizuar: *Iztochna Rumeliya*; turqishtja osmane: روم الی شرقى‎, romanizuar: *Rumeli-i Şarkî*; greqisht: Ανατολική Ρωμυλία, romanizuar: *Anatoliki Romylia*) ishte një provincë autonome (*oblast* në bullgarisht, *vilayet* në turqisht) të Perandorisë Osmane me një sipërfaqe gjithsej prej 32.978 km2, e cila u krijua në vitin 1878 në bazë të Traktatit të Berlinit dhe de facto pushoi së ekzistuari në vitin 1885, kur u bashkua me Principatën e Bullgarisë, gjithashtu nën suzerainty nominal osman. Vazhdoi të ishte një provincë osmane de jure deri në vitin 1908, kur Bullgaria shpalli pavarësinë. Bullgarët etnikë përbënin shumicën e popullsisë në Rumelinë Lindore, por kishte pakica të konsiderueshme turke dhe greke. Kryeqyteti i saj ishte Plovdiv (*Filibe* osmane, *Philippoupoli* grek). Gjuhët zyrtare të Rumelisë Lindore ishin bullgarishtja, greqishtja dhe turqishtja osmane.

## Historia
Rumelia Lindore u krijua si një provincë autonome brenda Perandorisë Osmane me Traktatin e Berlinit më 1878. Rajoni përafërsisht korrespondonte me Bullgarinë Jugore të sotme, që ishte edhe emri që rusët propozuan për të; ky propozim u refuzua nga britanikët. Ai përfshinte territorin midis maleve të Ballkanit, maleve Rodope dhe Strandzha, një rajon i njohur për të gjithë banorët e tij - bullgarët, turqit osmanë, grekët, romët, armenët dhe hebrenjtë - si Trakia e Veriut. Emri artificialref>Balkan studies: biannual publication of the Institute for Balkan Studies, Volume 19, 1978, p.235, Rumelia Lindore, iu dha provincës me këmbënguljen e delegatëve britanikë në Kongresin e Berlinit: nocioni osman i Rumelisë i referohet të gjitha rajoneve evropiane të perandorisë, d.m.th. ato që ishin në antikitet nën Perandorinë Romake. Rreth njëzet fshatra pomake (myslimanët bullgarë) në malet Rodop refuzuan të njohin autoritetin rumelian lindor dhe formuan të ashtuquajturën Republikën e Tamrashit.

### Bashkimi me Bullgarinë
Pas një revolucioni pa gjak më 6 shtator 1885, provinca u aneksua nga Principata e Bullgarisë, e cila ishte *de jure* një shtet tribut osman, por *de facto* funksiononte si i pavarur. Pas fitores bullgare në luftën serbo-bullgare të mëvonshme, status quo-ja u njoh nga Porta me Marrëveshjen e Tophanes më 24 mars 1886. Me Aktin Tophane, Sulltan Abdul Hamid II emëroi Princin e Bullgarisë (pa përmendur emrin e princi aktual Aleksandër i Bullgarisë) si Guvernator i Përgjithshëm i Rumelisë Lindore, duke ruajtur kështu dallimin formal midis Principatës së Bullgarisë dhe Rumelisë Lindore dhe duke ruajtur letrën e Traktatit të Berlinit. Megjithatë, për Fuqitë e Mëdha ishte e qartë se bashkimi midis Principatës së Bullgarisë dhe Rumelisë Lindore ishte i përhershëm dhe nuk do të shpërbëhej. Republika e Tamrashit dhe rajoni i Kardzhalit u riintegruan në Perandorinë Osmane. Provinca ishte nominalisht nën sundimin osman derisa Bullgaria u bë de jure e pavarur në vitin 1908. 6 shtatori, Dita e Bashkimit, është një festë kombëtare në Bullgari.

## Qeveria
Sipas Traktatit të Berlinit, Rumelia Lindore do të mbetej nën juridiksionin politik dhe ushtarak të Perandorisë Osmane me autonomi të konsiderueshme administrative (neni 13). Korniza ligjore e Rumelisë Lindore u përcaktua me Statutin Organik i cili u miratua më 14 prill 1879 dhe ishte në fuqi deri në bashkimin me Bullgarinë në vitin 1885. Sipas Statutit Organik kreu i provincës ishte një Guvernator i Përgjithshëm i krishterë i emëruar nga Porta e Lartë me miratimin e Fuqive të Mëdha. Organi legjislativ ishte Këshilli Krahinor i cili përbëhej nga 56 persona, nga të cilët 10 emëroheshin nga guvernatori i përgjithshëm, 10 ishin të përhershëm dhe 36 zgjidheshin drejtpërdrejt nga populli.

parapamje|djathtas|250px|Harta e nënndarjeve të Vilajetit të Rumelisë Lindore në vitin 1907, siç tregohet në një Atlas osman
Arkadi Stolypin ishte administratori civil rus nga 9 tetori 1878 deri më 18 maj 1879. Guvernatori i parë i Përgjithshëm ishte Princi Alexander Bogoridi (1879–1884), një aristokrat bullgar, i cili ishte i pranueshëm si nga bullgarët ashtu edhe nga grekët në provincë. Guvernatori i dytë i Përgjithshëm ishte Gavril Krastevich (1884–1885), një historian bullgar.

Gjatë periudhës së aneksimit bullgar, Georgi Stranski u emërua komisar për Bullgarinë Jugore (9 shtator 1885 – 5 prill 1886), dhe kur krahina iu rikthye sovranitetit nominal osman, por ende nën kontrollin bullgar, princi i Bullgarisë u njoh nga Porta e Lartë si guvernator i përgjithshëm në Marrëveshjen Tophane të vitit 1886.

### Guvernatorët e Përgjithshëm
## Administrative divisions
[parapamje|djathtas|300px|Harta e ndarjeve administrative të Rumelisë Lindore përpara aneksimit nga [Principata e Bullgarisë.]]
Rumelia Lindore përbëhej nga departamentet (e quajtur në bullgarisht окръзи *okrazi*, në terminologjinë osmane *sanxhakët*) e Plovdivit (Пловдив, Filibe), Tatarpazardzhik (Татарпазарджик, Tatarpazarcığı), Haskovo (Хасково, Hasköy), Stara Zagora (Стара Загора, Eski Zağra), Sliven (Сливен, İslimye) dhe Burgas (Бургас, Burgaz), nga ana tjetër e ndarë në 28 kantone (e barabartë me околии *okolii* bullgare, *kazas* osmane).

Kantonet ishin:

*Departamenti i Plovdivit: Plovdiv, Konush (selia e kantonit ishte në Stanimaka), Ovchi Halm (selia në Golyamo Konare), Stryama (selia në Karlovo), Sarnena Gora (selia në Brezovo) dhe Rupchos (selia në Chepelare)
*Departamenti i Pazarxhikut: Pazarxhiku, Peshtera, Panagyurishte dhe Ihtiman
*Departamenti i Haskovës: Haskovë, Hadzhi Eles, Harmanli dhe Kardzhali
*Departamenti i Stara Zagora: Stara Zagora, Kazanlak, Chirpan, Nova Zagora dhe Tarnovo Seymen
*Departamenti i Slivenit: Sliven, Yambol, Kazalagach, Kavakli dhe Kotel
*Departamenti i Burgas: Burgas, Anhialo, Karnobat dhe Aytos

## Shënime
## Referime