Gomez Perez Dasmarinas

**Gómez Pérez Dasmariñas y Ribadeneira** (1 janar 1519 - 25 tetor 1593 ) ishte një politikan, diplomat, oficer ushtarak dhe zyrtar kolonial spanjoll. Ai ishte guvernatori i shtatë i përgjithshëm i Filipineve nga maji (ose 1 qershori) i vitit 1590 deri me 25 tetor të vitit 1593. Qyteti i Dasmariñas, i vendosur 24 km në jug të Manilës, u emërua pas tij. Dasmariñas ishte një anëtar i Urdhrit të Santiagos.

## Jeta e hershme 
Pérez Dasmariñas lindi në Viveiro,  Galicia, Spanjë. Ai u emërua guvernator i Leónit më 30 janar të vitit 1579. Atje ai ndërtoi tregun e mishit dhe burime dhe rrugë të ndryshme. Puna e tij atje u pa në mënyrë të favorshme dhe ai u gradua në korregjistorin e Murcia, Lorka dhe Kartagena, Spanjë më 27 shtator të vitit 1584. Ai i mbajti këto pozicione deri më 1 janar në vitin 1587. Në vitin 1589 ai u emërua guvernator dhe kapiten i përgjithshëm i Filipineve nga mbreti Filipi i II-të. Në të njëjtën kohë,mbreti Filip rriti pagën e pozitës në 10,000 dukada kastiliane në vit dhe e emëroi Perez Dasmariñas një kalorës të Urdhrit të Santiagos.

Urdhrat e tij përfshinin shtypjen e Audiencias së Manilës, diçka që ishte kërkuar nga kolonët spanjollë në Filipine. Ai gjithashtu kishte udhëzime për të krijuar një garnizon prej 400 ushtarësh, të paguar me shpenzimet e Madhërisë së Tij, për mbrojtjen e kolonisë.

Perez Dasmariñas lundroi për në Spanjën e Re (Meksikë) më 8 dhjetor të vitit 1589, me të njëjtat anije si Luis de Velasco (hijo), mëkëmbësi i sapoemëruar i Spanjës së Re. Duke vazhduar udhëtimin e tij, Pérez Dasmariñas u largua nga Akapulko me 1 mars të vitit 1590 dhe arriti në Manila në maj, ose, sipas rrëfimit të tij, me 1 qershor.

## Si guvernator 
Me të marrë detyrën, ai shpejt shtypi Audiencian dhe themeloi garnizonin. Ai punoi me zell për të ndërtuar një mur guri mbrojtës rreth qytetit të Manilës, me aq zell sa që ky projekt ishte gati të përfundonte në kohën e vdekjes së guvernatorit në vitin1593. Ai rindërtoi fortesën Santiago. Ai gjithashtu kishte ndërtuar  katedralen e Manilës  në gur dhe inkurajoi qytetarët privatë të ndërtonin banesat e tyre në gur.

Gjatë mandatit të tij të zyrës ai rriti tregtinë me Kinën dhe përmirësoi komunikimin me Spanjën. Ai ndërtoi disa anije me vozitje  për mbrojtjen e bregdetit dhe shtypi një kryengritje në Zambales. Ai dërgoi djalin e tij Luis Pérez Dasmariñas në krye të një ekspedite ushtarake në Kagaian, përtej pjesëve të ishullit të Luzon, të paeksploruara kurrë më parë nga spanjollët. Ai gjithashtu ndërtoi një shkritore artilerie në Manila, por për shkak të mungesës së themeluesve të aftë, ky projekt nuk ishte shumë i suksesshëm.

Në vitin e parë të administrimit të tij, ai dërgoi presidentin dhe *oidores* (gjykatësit) e Audiencia të shtypur në Spanjë. Sidoqoftë *Licenciado* Pedro de Rojas, *oidori* i vjetër, mbeti në Manila me urdhër të mbretit si toger-vlerësues në çështjet e drejtësisë, derisa disa vite më vonë ai u emërua alkalde në Meksiko Siti.

Gjithashtu gjatë administrimit të tij (1592), një letër u mor nga Toiotomi Hideioshi, sundimtari i Japonisë në atë kohë, duke kërkuar nënshtrim dhe haraç dhe duke kërcënuar të vinte me një flotë dhe trupa për të shkatërruar vendin. Letërkëmbimi u zvarrit për disa vjet, derisa më në fund Hideioshi vdiq.

Si një konfirmim i vazhdueshëm i shërbimit të Lucoes para-hispanike si mercenarë në Azinë Juglindore, në vitin 1593 mbreti i Kamboxhias i dërgoi një ambasadë guvernatorit, domethënë portugezit Diego Belloso. Belloso solli një dhuratë me dy elefantë dhe oferta miqësie dhe tregtie. Ai gjithashtu iu lut ndihmë kundër Siam, i cili po kërcënonte mbretërinë. Perez Dasmariñas i dërgoi mbretit si dhuratë një kalë dhe disa smeraldë dhe sende të tjera, por shtyu një përgjigje ndaj kërkesës për ndihmë. Kjo ishte origjina e përfshirjes dhe ekspeditave të mëvonshme spanjolle në mbretëritë e Siam dhe Kamboxhia.

Më 12 maj të vitit 1591, Esteban Rodríguez de Figueroa, një spanjoll i pasur i Manilës, bëri një marrëveshje me guvernatorin për të pushtuar Mindanao. Kjo do të bëhej me shpenzimet e Rodríguez, në këmbim të së cilës ai do të emëronte guvernatorin e territorit të pushtuar për dy jetë.

Pérez Dasmariñas u grind me peshkopin Salazar, i cili u nis për në Spanjë në 1592.

## Ekspeditë në Moluccas 
Në vitin1593, Gómez Pérez Dasmariñas organizoi një ekspeditë nga Manila për të kapur fortesën në Terrenate, në Moluccas. (Dy ekspedita të mëparshme spanjolle, në vitet 1582 dhe 1584, kishin dështuar.) Pérez Dasmariñas e kishte planifikuar këtë ekspeditë për disa kohë, por në fshehtësi, dhe nuk e zbuloi qëllimin e tij derisa të ishin bërë shumica e përgatitjeve. Ai synonte ta drejtonte ekspeditën personalisht. Para se të nisej, ai dërgoi djalin e tij, Luis Pérez Dasmariñas, përpara me një pjesë të flotës për në provincën e Pintado.

Guvernatori la punët ushtarake të Manilës dhe pjesës tjetër të Filipineve në krye të Diego Ronquillo dhe çështjet civile në krye të Pedro de Rojas. Pasi u largua i biri, ai qëndroi për pak kohë në Manila, duke bërë përgatitjet e fundit dhe duke armatosur një galeri (*La Capitana*) me 28 stola, në të cilën do të lundronte. Këtë galeri ai e punoi me vozitës të mirë kinezë, me pagë. Sipas Antonio de Morga, në mënyrë që të fitonte vullnetin e mirë të vozitësve, ai nuk do të lejojë që ata të zinxhirohen, dhe madje u bëri syrin duke mbajtur armë të caktuara.

Rreth dyzet spanjollë hynë në galeri dhe vetë galeria u shoqërua nga disa fregata dhe anije më të vogla, në të cilat ishin futur edhe individë privatë. E gjithë flota përbëhej nga 200 vela, duke numëruar galeri, galiotë, fregata, vireys dhe zanate të tjera. Më shumë se 900 spanjollë morën pjesë në ekspeditë.

Guvernatori u nis nga Kavite për në Pintados në tetor të vitit 1593, për t'u bashkuar me pjesën e flotës nën Luis Pérez tashmë në Pintados. Ata atëherë do të shkonin në Molukas.

## Kryengritja dhe vdekja e guvernatorit 
Në ditën e dytë të kësaj fushe të parë të ekspeditës, flota e guvernatorit arriti në ishullin Kaka, 24 liga nga Manila dhe pak larg brigjeve të Luzon. Ata e kishin të vështirë t'i binin rreth e rrotull kepit të njohur si *Punta del Azufre* për shkak të një ere të fortë koke. Guvernatori urdhëroi anijet të ankorohen atje për natën dhe të përpiqen të rrumbullakosin pikën të nesërmen. Vozitësit kinezë kishin komplotuar për tre ditë për të kapur galerin, dhe kjo natë u dha atyre një mundësi.

Në orën e fundit para agimit, ata sulmuan rojet dhe spanjollët që flinin, duke vrarë shumicën e tyre, megjithëse disa shpëtuan duke notuar ose në tenderin e galerisë. Kur dëgjoi zhurmën, guvernatori Dasmariñas, duke menduar se galeria po zvarritet dhe njerëzit po shkonin te lundrat, u largua pa kujdes nga kabina e tij pa kokë. Ai u vra nga disa kinezë që prisnin jashtë derës. Dy spanjollë, Juan de Kuellar, sekretari i guvernatorit dhe françeskani At Montilla, mbijetuan duke qëndruar në kabinën e tyre në mes të anijes .Ata më vonë u lëshuan në breg nga rebelët.

Më pas rebelët u nisën për në Kinë në galerinë e kapur, por nuk ishin në gjendje të mbërrinin atje. Në vend të kësaj ata arritën në Kokin Kina, ku mbreti konfiskoi dy topat në bord dhe të gjitha sendet me vlerë (xhevahire, para, etj.). Rebelët u shpërndanë në vende të ndryshme dhe galeria u braktis. Disa nga rebelët u kapën më vonë në Malaka dhe u kthyen përsëri në Manila, ku "drejtësia u mor me ta".

## Zgjedhja e një guvernatori të ri 
Kolonia tani ishte pa guvernator. Perez Dasmariñas kishte sjellë me vete në Filipine një urdhër mbretëror që e udhëzonte të zgjidhte një pasardhës të përkohshëm në rast të vdekjes së tij. Ai ua kishte treguar këtë urdhër spanjollëve të ndryshëm të shquar në koloni, duke lënë të nënkuptohet për secilin se ai ishte pasardhësi i caktuar. Në veçanti, djali i guvernatorit dhe kapiteni i pushtuesit Estevan Rodríguez de Figueroa prisnin emërimin. Të dy ishin në ekspeditë në Molukas, dhe të dy nxituan përsëri të ktheheshin në Manila për të marrë komandën e kolonisë.

Ndërkohë, qytetarët dhe ushtarët në Manila zgjodhën Licenciado Pedro de Rojas guvernator dhe kapiten të përgjithshëm. Por me kthimin e Luis Pérez Dasmariñas, udhëzimet e guvernatorit të mëparshëm u gjetën dhe djali i tij u bë guvernatori i ri.

## Shiko gjithashtu 
* 1593 transported soldier legend

## Lidhje të jashtme 
* History of the Philippine Islands nga Dr. Antonio de Morga (1907). Ky punim është i disponueshëm në  Projektin Gutenberg: https://www.gutenberg.org/ebooks/7001
* A little biographical information
* (në spanjisht) *Gómez Pérez das Mariñas, Capitán General de Murcia en el último tercio del siglo XVI*, nga José Raimundo Núñez|José Raimundo Núñez-Varela y Lendoiro. 2001.
* Letter of Antonio de Morga to the King informing of Gomez Perez Dasmarinas' death

## Referimet