Garda Zvicerane

[parapamje|250x250px|Flamuri i tanishëm i Gardës Papnore Zvicerane të Papa [Françeskut nën komandën e Christoph Graf.]]
**Garda Papnore Zvicerane**, **Garda Zvicerane Papale** ose thjesht **Garda Zvicerane** ështe një forcë e armatosur dhe garda e nderit, e mbajtur nga Selia e Shenjtë që mbron Papën dhe Pallatin Apostolik brenda territorit të Qytetit të Vatikanit. E themeluar në vitin 1506 nën Papa Juli II, Garda Papnore Zvicerane është ndër njësitë ushtarake më të vjetra që vazhdojnë të operojnë.

Uniforma e veshjes është blu, e kuqe, portokalli dhe e verdhë me një pamje të dallueshme të Rilindjes. Garda zvicerane është e pajisur me armë tradicionale, si halberd, si dhe me armë zjarri moderne. Që nga përpjekja për vrajsen e Papa Papës Gjon Pali II në vitin 1981, një theks shumë më i fortë i është vënë roleve jo ceremoniale të Gardës dhe ka pasur trajnime të zgjeruara në luftime dorë-më-dorë dhe armë të vogla.

Rekrutët e rojeve duhet të jenë meshkuj katolikë zviceranë të pamartuar midis 18 dhe 30 vjeç, të cilët kanë përfunduar trajnimin bazë me Forcat e Armatosura Zvicerane.

Misioni i sigurisë i njësisë plotësohet nga Korpusi i Xhandarmërisë së qytetit të Vatikanit.

## Rekrutimi dhe shërbimi 
[parapamje|Ceremonia e betimit në [Salla e Audiencës Pali VI|Sallën e Audiencës Pali VI (6 maj 2013).]]
parapamje|Grupi i Gardës Papnore Zvicerane brenda Bazilikës së Shën Pjetrit.

Rekrutët për rojet duhet të jenë katolikë, meshkuj beqarë me nënshtetësi zvicerane, të cilët kanë përfunduar trajnimin bazë me Forcat e Armatosura Zvicerane dhe mund të marrin certifikata të sjelljes së mirë. Rekrutët duhet të kenë një diplomë profesionale ose diplomë të shkollës së mesme dhe duhet të jenë midis 19 dhe 30 vjeç dhe të paktën 174 cm të gjatë. Rojet lejohen të martohen pas pesë vjetësh shërbimi.

Kandidatët e kualifikuar duhet të aplikojnë për të shërbyer. Nëse pranohen, rojet e reja betohen në 6 maj çdo vit në oborrin e San Damaso (italisht: *Cortile di San Damaso*) në Vatikan (6 maj është përvjetori i shkatërrimit të Romës). Kapelani i gardës lexon me zë të lartë betimin në gjuhët e gardës (gjermanisht, italisht dhe frëngjisht):

Kur thirret emri i tij, çdo roje e re i afrohet flamurit të Gardës Papnore Zvicerane, duke kapur flamurin në dorën e majtë. Ai ngre dorën e djathtë me gishtin e madh, treguesin dhe gishtin e mesit të shtrirë përgjatë tre sëpatave, një gjest që simbolizon Trininë e Shenjtë dhe Rütlischwur, dhe betohet në gjuhën e tij amtare (e cila mund të jetë një nga tre gjuhët zyrtare të Zvicrës):

Ata që pranohen shërbejnë për të paktën dy vjet. Gardianët e rregullt marrin një pagë pa taksa prej 1300 euro në muaj (që nga viti 2015) plus pagesë shtesë për orët e punës jashtë orarit. Përveç kësaj, ofrohen akomodimi. Anëtarët e gardës kanë të drejtë për dekorata pontifikale. Medalja Benemerenti jepet zakonisht pas tre vjet shërbimi besnik.

## Uniforma 
parapamje|Uniforma e veshjes së plotë tringjyrëshe
Uniforma zyrtare e veshjes së plotë është blu, e kuqe, portokalli dhe e verdhë me një pamje të dukshme të Rilindjes. Ai u prezantua nga komandanti Jules Repond (1910–1921) në vitin 1914. Dizajni i Repond u frymëzua nga përshkrimet e Gardës Zvicerane të shekullit të 16-të.

Një shprehje e qartë e uniformës moderne të Gardës Papnore Zvicerane mund të shihet në një afresk të vitit 1577 nga Jacopo Coppi të Perandoreshës Eudoksia duke biseduar me Papa Siksti III. Ai tregon pararendësin e uniformës së njohur me tre ngjyra të sotme me mbulesa çizmesh, doreza të bardha, një jakë të lartë ose të zhveshur dhe ose një beretë të zezë ose një morion të zi Comb (argjendi për raste të larta). Rreshterët veshin një bluzë të zezë me dollakë të kuq, ndërsa oficerët e tjerë veshin një uniformë krejtësisht të kuqe.

Ngjyrat blu dhe të verdhë ishin në përdorim që nga shekulli i 16-të, që thuhet se u zgjodhën për të përfaqësuar stemën e Della Rovere të Julius II, me ngjyrën e kuqe të shtuar për të përfaqësuar stemën Mediqi të Leo X.

Gardianët e zakonshëm dhe nëndetësit veshin uniformën "tringjyrësh" (të verdhë, blu dhe të kuqe) pa dallime në gradë, përveç një modeli të ndryshëm të fustanit gala. Tetaret kanë shenja me gërsheta të kuqe në pranga dhe përdorin një halbër të ndryshëm, më të ngjashëm me shtizën.

Veshja e kokës është zakonisht një beretë e madhe e zezë për detyrat e përditshme, ndërsa një helmetë e zezë ose morion e argjendtë me pendë struci të kuqe, të bardhë, të verdhë, të zezë dhe vjollcë vishet për detyra ceremoniale, e para për detyrën e rojes ose stërvitjen; kjo e fundit për raste të larta ceremoniale si ceremonia vjetore e betimit apo pritja e krerëve të shteteve të huaja. U përdorën pendë fazani ose çafkë me ngjyra të ndezura historikisht. Nënoficerët e lartë dhe të urdhëruarit kanë një lloj uniforme të ndryshme. Të gjithë rreshterët kanë në thelb të njëjtin model veshjeje si gardianët e zakonshëm, por me tunika të zeza dhe pantallona të kuqe. Çdo rreshter ka një shtëllungë të kuqe në përkrenare, me përjashtim të rreshterit major, i cili shfaq pupla të bardha të dallueshme. Kur vishet uniforma gala, rreshterët kanë një model tjetër të armaturës me një kordon ari në gjoks.

Oficerët (kapitenët, majorët, zv/komandantët dhe komandanti) dallohen nga uniforma krejtësisht e kuqe me pantallona të stilit të ndryshëm dhe qëndisja e artë në mëngët. Ata kanë një shpatë më të gjatë, e cila përdoret kur komandon një grup ose një skuadron rojesh. Në fustanin gala, të gjitha gradat përdorin një shtëllungë më të madhe vjollce në helmeta, përveç komandantit, i cili ka një të bardhë. Zakonisht komandanti dhe shefi i shtabit (zakonisht zëvendëskomandanti) përdorin forca të blinduara kur janë të pranishëm në ceremonitë gala. Në raste të tilla mbahen "armatura e plotë" - duke përfshirë armaturën e mëngës. Përveç rasteve dhe ushtrimeve ceremoniale, oficerët e gardës veshin veshje civile kur janë në detyrë.

Rrobaqepësit e Gardës Zvicerane punojnë brenda kazermës së Vatikanit. Atje uniforma për çdo rojtar është e qepur individualisht. Kompleti i përgjithshëm i veshjeve të stilit të Rilindjes peshon 8 paund (3,6 kg) dhe mund të jetë uniforma më e rëndë dhe më e ndërlikuar në përdorim nga çdo ushtri e përhershme sot. Një uniformë e vetme kërkon 154 copë dhe kërkon gati 32 orë dhe 3 pajisje për t'u përfunduar.

Uniforma moderne e veshjes së shërbimit të rregullt është më funksionale, e përbërë nga një version më i thjeshtë blu i ngurtë i uniformës gala madhështore më shumëngjyrëshe, e veshur me një rrip të thjeshtë kafe, një jakë të bardhë të sheshtë dhe një beretë të zezë.[30] Për rekrutët e rinj dhe praktikën e pushkëve, mund të vishen një kominoshe të thjeshtë blu të çelur me një rrip kafe. Gjatë motit të ftohtë ose të keq, mbi uniformën e zakonshme vihet një pelerinë blu e errët.

Në vitin 2019, pas më shumë se 500 vjetësh, Garda Zvicerane zëvendësoi përkrenaren e saj tradicionale metalike me një version të ri të bërë nga PVC, me ndenja ajri të fshehur. Përkrenarja e re PVC kërkon vetëm një ditë për t'u prodhuar, krahasuar me disa ditë për modelin metalik.

## Pajisje 
parapamje|upright|Shpata e mbajtur nga Garda Papnore Zvicerane

Arma kryesore me të njëjtin emër të halbardierëve është halberd; nëntetaret dhe nëntetaret janë të pajisur me një polearmë partisan. Gradat mbi trupat nuk kanë polare, por në raste të caktuara ceremoniale mbajnë baton komandues.

Flamuri shoqërohet nga dy shpata të mëdha flamberge që mbahen nga tetar ose nëntetar. Një shpatë e vogël bartet nga të gjitha gradat, shpata me një mbrojtëse të thjeshtë në formë S nga gradat më të ulëta dhe rapier të përpunuara me shporta në stilin e hershëm barok nga oficerët.

Armët dhe forca të blinduara të përdorura nga Garda Zvicerane mbahen në *Armeria* (armatorë). *Armeria* përmban gjithashtu një koleksion armësh historike që nuk përdoren më.

Armatura mban një koleksion të armaturës historike të pllakave (cuirasses ose gjysmë armaturës). Mostrat më të vjetra datojnë në rr. 1580, ndërsa shumica e ka origjinën në shekullin e 18-të. Armatura historike është mbajtur me rastin e kanonizimeve deri në vitin 1970, që atëherë përdorimi i tyre është kufizuar në ceremoninë e betimit më 6 maj. Një grup i plotë i kopjeve të cuirasses historike u porosit në 2012, nga *Waffen und Harnischschmiede Schmidberger* në Molln, Austri e Epërme më 2012. Kuirat janë të punuar me dorë dhe prodhimi i një pjese të vetme zgjat rreth 120 orë. Kopjet nuk financohen nga vetë Vatikani, por nga donacione private nëpërmjet Fondacionit për Gardën Zvicerane në Vatikan, një organizatë me bazë në Friburg e themeluar në vitin 2000.

Garda zvicerane në funksionin e saj si truproje janë të pajisura me pistoletë SIG Sauer P220 dhe pushkë SIG SG 550 (ose varianti i saj SG 552) gjithashtu në përdorim nga Ushtria Zvicerane. Meqenëse rekrutët në Gardën Zvicerane duhet të kenë kaluar trajnimin bazë ushtarak në Zvicër, ata tashmë janë njohur me këto armë kur fillojnë shërbimin e tyre. Është në përdorim edhe spraji i piperit i përdorur nga Ushtria Zvicerane (RSG-2000). Pistoleta Glock 19 dhe automatiku Heckler & Koch MP7 thuhet se mbahen gjithashtu nga anëtarë të Gardës Zvicerane në funksionin e tyre si truproje me rroba civile. Garda Zvicerane gjithashtu përdori historikisht M1842 T.59–67, 1871 Vetterli, Schmidt-Rubin, Gewehr 98, K31, dhe pushkat SIG SG 510, pistoleta Dreyse M1907, dhe SIG MKMO, Hispano-Suiza MP43/44 dhe mitralozë Heckler & Koch MP5.

## Shiko edhe 
* Korpusi i Xhandarmërisë së Qytetit të Vatikanit
* Garda e Korsikës
* Lista e komandantëve të Gardës Zvicerane
* Ushtria në Qytetin e Vatikanit
* Garda fisnike (Vatikan)
* Garda Palatine
* Ushtria Papale
* Rojet zvicerane
* Mercenarët zviceranë

## Referime