Filozofia klasike islame

[parapamje|[Averroes (1126-1198)|Ibn Rushdi, fondatori i Averroizmit]]
**Filozofia klasike islame** është një periudhë e zhvillimit intensiv filozofik që fillon në shekullin 2-të hixhri të kalendarit islam (fillimi i shekullit të 9-të të e.s. ) dhe zgjat deri në shekullin e 6-të hixhri (fundi i shekullit të 12-të të erës sonë).

## Përmbledhje 
Periudha klasike e filozofisë islame në kulminacionin e zhvillimit të saj njihet si Epoka e Artë Islame, dhe arritjet e kësaj periudhe patën një ndikim vendimtar në zhvillimin e filozofisë dhe shkencës moderne. Për Evropën e Rilindjes, "Inovacionet myslimane detare, bujqësore dhe teknologjike, si dhe shumë teknologji të Azisë Lindore nëpërmjet botës myslimane, bënë rrugën e tyre drejt Evropës Perëndimore në një nga transferimet më të mëdha të teknologjisë në historinë botërore".  Kjo periudhë fillon me el-Kindin në shekullin e 9-të dhe përfundon me Averroes (Ibn Rushd) në fund të shekullit të 12-të. Vdekja e Averroes në mënyrë efektive shënon fundin e një disipline të veçantë të filozofisë islame të quajtur zakonisht *Shkolla Arabe Peripatetike*, dhe aktiviteti filozofik ra ndjeshëm në vendet perëndimore islamike, përkatësisht në Spanjën islamike dhe Afrikën e Veriut, megjithëse vazhdoi për shumë më gjatë në vendet lindore, në veçanti Persia dhe India ku disa shkolla të filozofisë vazhduan të lulëzojnë: Avicenizmi, filozofia iluministe, filozofia mistike dhe teozofia transcendente.

Disa nga arritjet e rëndësishme të filozofëve të hershëm myslimanë përfshinin zhvillimin e një shkence strikte të citimit, isnad ose "mbështetje"; zhvillimi i një metode të hulumtimit të hapur për të hedhur poshtë pretendimet, ixhtihadit, i cili mund të zbatohet përgjithësisht për shumë lloje pyetjesh (edhe pse për të cilat të zbatohet është një çështje etike); gatishmëria për të pranuar dhe sfiduar autoritetin brenda të njëjtit proces; njohja se shkenca dhe filozofia janë të dyja në varësi të moralit dhe se zgjedhjet morale duhet të bëhen përpara çdo hetimi ose shqetësimi për secilën prej tyre; ndarja e teologjisë *(kelam)* dhe ligjit (sheriatit) gjatë periudhës së hershme abasidike, një pararendës i sekularizmit; dallimi midis fesë dhe filozofisë, duke shënuar fillimin e mendimit laik; fillimi i një procesi të rishikimit nga kolegët; idetë e hershme mbi evolucionin; fillimet e metodës shkencore, një kontribut i rëndësishëm në filozofinë e shkencës; futja e logjikës modale kohore dhe logjikës induktive; fillimi i filozofisë sociale, duke përfshirë formulimin e teorive mbi kohezionin social dhe konfliktin social; fillimi i filozofisë së historisë; zhvillimi i romanit filozofik dhe konceptet e empirizmit dhe *tabula rasa*; dhe dallimin mes esencës dhe ekzistencës.

Saadia Gaon, David ben Merwan el-Mukkamas, Meimonidi dhe Tomas Akuinas, u ndikuan nga vepra mutazilite, veçanërisht Avicenizmi dhe Averroizmi, dhe Rilindja dhe përdorimi i metodave empirike u frymëzuan të paktën pjesërisht nga përkthimet arabe të greqishtes, hebraike, vepra persiane dhe egjiptiane të përkthyera në latinisht gjatë Rilindjes së shekullit të 12-të dhe të marra gjatë Reconquista në 1492.

Filozofia e hershme islame mund të ndahet në grupe të qarta ndikimesh, degësh, shkollash dhe fushash. 

## Shih edhe 
* Filozofia Islame
* Shkolla peripatetike
* Shkenca në mesjetën Islame
* Islami dhe shkenca

## Literatura 
* 
* 
* 
* 
* De Lacy O'Leary, D.D. *How Greek Science Passed to the Arabs*. Chapter XIII: "The Arab Philosophers". First published in Great Britain in 1949 by Routledge & Kegan Paul Ltd.

## Referime