Beteja e Dyrrahut (1081)

**Beteja e Dyrrahut** (pranë Durrësit të sotëm në Shqipëri) u zhvillua më 18 tetor 1081, mes Perandorisë Bizantine, e drejtuar nga Perandori Aleks I Komneni dhe normanëve të Italisë jugore nën drejtimin e Robert Guiskardit, Dukës së Apulias dhe Kalabrisë.  Beteja u zhvillua jashtë qytetit të Dyrrahut (i njohur edhe si *Durazzo*), kryeqytetit bizantin të Ilirisë dhe përfundoi me fitoren normane.

Pas pushtimit norman të Italisë bizantine dhe Sicilisë Saraçene, Perandori bizantin Mihali VII e fejoi djalin e tij me vajzën e Robert Guiskardit. Kur Mihali u rrëzua nga pushteti, Roberti e përdori këtë si një pretekst për të sulmuar Perandorinë Bizantine në vitin 1081. Ushtria e tij rrethoi Dyrrahun, por flota e tij u mund nga Venedikasit. Më 18 tetor, normanët u zunë me një ushtri bizantine të drejtuar nga Aleksi II Komneni jashtë Dyrrahut. Beteja filloi me krahun e djathtë bizantin që shpartalloi krahun e majtë norman, të cilët u thyen dhe u larguan. Mercenarët Varangë iu bashkuan ndjekjes së normanëve që po ia mbathnin, por u ndanë nga forcat kryesore dhe u masakruan. Kalorësit normanë në qendër sulmuan qendrën bizantine dhe e shpartalluan atë, duke shkaktuar largimin e bizantinëve.

Pas kësaj ftoreje, normanët e morën Dyrrahun në shkurt 1082 dhe përparuan më në brendësi duke pushtuar shumicën e Maqedonisë dhe Thesalisë. Roberti më pas u detyrua të largohej nga Greqia për tu marrë me sulmin e një aleati të tij, Papës prej Perandorit të Shenjtë Romak, Henrit IV. Roberti la djalin e vet Bohemundin në krye të ushtrisë në Greqi. Bohemundi, fillimisht qe i suksesshëm, duke e mundur Aleksin në disa beteja, por u mund prej tij në rrethinat e Larisës. I detyruar të tërhiqej në Itali, Bohemundi humbi të gjitha territoret e fituara nga normanët në këtë fushatë. Rikuperimi bizantin nisi Restaurimin Komnen.

## Sfondi
Normanët arritën fillimisht në Italinë jugore në vitin 1015 nga Franca Veriore, duke i shërbyer lordëve vendas lombardë si mercenarë kundër Perandorisë bizantine. Duke qenë se ata paguheshin me toka, së shpejti u bënë aq të fuqishëm sa të sfidonin autoritetin papal; në vitin 1054 ata mundën papën në Betejën e Civitates, duke e detyruar t’i njohë atyre autoritetin. Në vitin 1059, papa e bëri Robert Giskardin, të familjes Hotvil, Dukë të Apulias, Kalabrisë dhe Sicilisë. Megjithatë, shumica e Apulias dhe Kalabrisë ishte në duart e bizantinëve, kurse Siçilia ishte në ato të saraçenëve.

Në vitin 1071, Roberti, bashkë me vëllain e tij, Ruxherin, pushtuan zotërimin e fundit bizantin në Itali, Barin. Deri vitin tjetër, ata pushtuan të gjithë Sicilinë, duke i dhënë fund Emiratit Islamik të Sicilisë. Në vitin 1073, perandori bizantin Mihali VII dërgoi një përfaqësues te Roberti duke i ofruar dorën e djalit të tij, Konstandinit, për atë të vajzës së Robertit, Helenës. Giskardi e pranoi këtë ofertë dhe e dërgoi vajzën e tij në Kostandinopojë. Megjithatë, në vitin 1078, Mihali u rrëzua nga Niqifor Botaniati, një ngjarje që shkatërroi çdo mundësi që Helena kishte për fronin. Kjo i dha Robertit një motiv për ta pushtuar perandorinë duke shtënë pretendimin e tij në bazë të keqtrajtimit të vajzës së tij. Megjithatë, fushata e tij u vonua nga një rebelim në Itali.

Roberti rekrutoi të gjithë meshkujt brenda moshës së luftimit në ushtri, të cilën e ritrajnoi. Ndërkohë, ai dërgoi një ambasador në oborrin bizantin i urdhëruar që të kërkonte trajtim të duhur të Helenës dhe për të fituar mbështetjen e Domestikut të Shkollave (post i lartë ushtarak), Aleksit. Rezultati i këtyre tentativave mbetet i panjohur, por ambasadori ra nën magjepsjen e Aleksit dhe, ndërkohë që kthehej për në Itali, dëgjoi lajmin e grushtit të suksesshëm të Aleksit kundër Botaniatit,

## Preludi
Flota normane me 150 anije duke përfshirë 60 për transport kuajsh u nis drejt Perandorisë Bizantine në fund të majit 1081. Ushtria numëronte 30 000 burra, të mbështetur nga 1300 kalorës normanë. Flota lundroi për në Vlorë, territor bizantin. Ata u bashkuan nga disa anije të Raguzës, një republikë në Ballkan e cila ishte armike me bizantinët.

Së shpejti, Roberti u largua nga Vlora dhe lundroi drejt ishullit të Korfuzit, i cili u dorëzua për shkak të garnizonit të vogël. Duke fituar një rrugë të pastër për përforcime nga Italia, ai avancoi drejt Dyrrahut, kreqyteti dhe porti kryesor i Ilirisë. Qyteti kishte një mbrojtje të mirë në një gadishull të gjatë e të ngushtë që shtrihej paralelisht me bregun, por i ndarë prej tij nga moçalet. Guiskardi solli ushtrinë e tij në gadishull dhe ngriti çadrat jashtë mureve të qyteti. Megjithatë, kur flota e tij po lundronte për në Dyrrah, ajo u godit nga një stuhi dhe humbi disa anije.

Ndërkohë, kur Aleksi dëgjoi për përgatitjen e normanëve për të pushtuar territor bizantin, ai dërgoi një ambasador te doxhi i Venedikut, Domeniko Selvo, duke kërkuar ndihmë duke ofruar të drejta tregtare si shkëmbim.

## Rrethimi i Dyrrahut
 e Robert Guiskardit.]]
Roberti u shkurajua nga kjo disfatë detare dhe filloi rrethimin e Dyrrahut. Në komandë të garnizonit të Dyrrahut qëndronte gjenerali me përvojë Gjergj Paleologu, i dërguar nga Aleksi me urdhëra për ta mbajtur me çdo kusht ndërkohë që Aleksi mblidhte një ushtri për të çliruar qytetin nga rrethimi.

Ndërkohë, arriti një flotë bizantine – pasi u bashkua me flotën venedikase – dhe sulmoi flotën normane, e cila u mund përsëri. Garnizoni i Dyrrahut arriti të rezistojë të tërë verën, megjithë katapultat, balistat dhe kullat e rrethimit të Robertit. Garnizoni bëri sulme të vazhdueshme nga qyteti; njëherë, Paleologu luftoi gjithë ditën me një majë shigjete në kafkën e tij. Një tjetër sulm arriti të shkatërronte kullën e rrethimit të Robertit.

Kampi i Robertit u godit nga sëmundja; sipas historianes bashkëkohore Ana Komnena, deri në 10 000 burra vdiqën, përfshirë 500 kalorës. Megjithë këtë, situata e garnizonit të Dyrrahut u bë dëshpëruese për shkak të efektit të armëve normane të rrethimit. Aleksi e mësoi këtë kur ai ishte në Selanik me ushtrinë e tij; prandaj, ai përparoi me forcë të plotë kundër normanëve. Sipas Komnenës, Aleksi kishte rreth 20 000 burra; historiani Xhon Haldon e vendos madhësinë e ushtrisë ndërmjet 18 000 dhe 20 000 burra, kurse Xhon Birkenmajer përllogarit ndërmjet 20 000–25,000 burra. Ajo përbëhej nga tagmata e Trakisë dhe Maqedonisë, të cilat numëronin rreth 5 000 burra; njësitet elitë *ekzubitorë* dhe *vestiaritai*, që numrëonin rreth 1 000 burra; një forcë manikeanësh që përbëhej nga 2 800 burra, kalorësi nga Thesalia, rekrutë ballkanas, këmbësori armene dhe trupa të tjerë të lehtë. Përveç trupave vendas, bizantinëve iu ishin bashkuar edhe 2 000 turq dhe 1 000 mercenarë frankë, rreth 1 000 varangianë dhe 7 000 trupa ndihmëse turq të dërguar Sulltanati i Rumit. Aleksi, gjithashtu, mori trupa nga tagmat e Heraklea Pontika dhe nga pjesa tjetër e fortesave bizantine në Anatoli. Duke bërë këtë, ai i la ato të lira ndaj sulmeve turke.

## Shiko edhe 
* Historia e Durrësit
* Perandoria Bizantine
* Normanët në Shqipëri
* Aleksi I Komneni
* Robert Guiskardi
* Mbretëria e Siçilisë
* Mbretëria e Dy Siçilive
* Mbretëria e Napolit

## Referencat