AZ Alkmaar

**Alkmaar Zaanstreek**, i njohur më mirë ndërkombëtarisht si **AZ Alkmaar**, ose thjesht dhe më së shpeshti si **AZ** në Holandë, është një klub futbolli profesionist holandez nga Alkmaar dhe distrikti Zaan. Klubi luan në Eredivisie, liga më e lartë profesionale e futbollit në Holandë.

## Historia 
### 1910–1972: Themelimi dhe vitet e para 
AZ u themelua më 10 maj 1967 si AZ '67, rezultat i bashkimit të Alkmaar '54 dhe FC Zaanstreek. Alkmaar '54 u themelua si ekip profesional në prill 1954 për të luajtur në ligën NBVB me 10 ekipe, e krijuar për shkak se KNVB refuzoi të organizonte një ligë profesionale (KNVB mori drejtimin në 1955). Alkmaar '54, dhe në vazhdim AZ, luajti ndeshjen e parë profesionale në Holandë: më 14 Gusht 1954, ata fituan 3–0 në shtëpi kundër Venlo '54, me Klaas Smit që shënoi golin e parë dhe të tretë. Pas fitimit në Eerste Divisie 1960–61, AZ luajti një vit në Eredivisie.

FC Zaanstreek kishte luajtur që nga viti 1910 si Klubi i Futbollit Kooger (KFC). KFC pothuajse ishte bërë kampion kombëtar në 1934 përmes një humbjeje të ngushtë ndaj Ajax-it në finale. Ekipi u bë profesionist në 1955. Në vitin 1964 pjesa profesionale e KFC u riemërua FC Zaanstreek, ndërsa amatorët luanin si KFC.

Gjithashtu në vitin 1964, vëllezërit Cees dhe Klaas Molenaar, ish-lojtarë dhe trajnerë të KFC-së dhe pronarë të një rrjeti në rritje të dyqaneve të pajisjeve, u përpoqën të krijonin një ekip të fuqishëm futbolli në Zaanstreek duke bashkuar dy ekipet profesionale lokale: KFC dhe Zaanlandsche Football Club. Pasi udhëheqja e ZFC e pengoi këtë përpjekje, Molenaars shkriu me sukses FC Zaanstreek me Alkmaar '54 në vitin 1967. FC Zaanstreek kishte përfunduar i 7-ti dhe Alkmaar '54 12 në 1966–67 Eerste Divisie. Ekipi do të bazohej në Alkmaar, megjithëse skuadra e dytë fillimisht u stërvit dhe luajti në Koog aan de Zaan.

### 1972–1985: Vitet Molenaar 
Pjesërisht përmes punësimit të lojtarëve të huaj të shtrenjtë, klubi i ri shpejt fitoi borxhe të mëdha. Në vitin 1972, vëllezërit Molenaar e shpëtuan atë dhe investuan shumë në klub, deri në pikën që AZ '67 ishte i suksesshëm në fund të viteve 1970 dhe në fillim të viteve '80, duke luajtur rregullisht futboll evropian nga 1977 deri në 1982, ndërsa gjithashtu fitoi tre Kupa KNVB për këtë. periudhë.

Pas katër fushatave të ngushta të ligës, AZ më në fund u bë kampion holandez në 1981, duke u bërë skuadra e vetme përveç "treshes së madhe" të Ajax,  dhe PSV për ta bërë këtë në një periudhë 44-vjeçare që përfshin nga 1965 deri në 2009 (kur AZ fitoi edhe një herë titullin e ligës). Ata fituan titullin me fuqi dërrmuese, duke fituar 27 nga 34 ndeshje dhe duke humbur vetëm një herë, ndërsa shënuan një rekord klubi 101 gola dhe pranuan vetëm 30. Në të njëjtin sezon, AZ arriti në finalen e Kupës UEFA, duke humbur 5–4 në total ndaj Ipswich Town. Vitin tjetër, në Kupën Evropiane, ata humbën në raundin e dytë 3–2 në total nga Liverpool .

Georg Keßler ishte menaxheri i AZ në shumicën e këtyre viteve (1978–82), ndërsa lojtarët e yjeve përfshinin: Kees Kist, golashënuesi më i mirë i klubit me 212 gola dhe holandezi i parë ndonjëherë që fitoi Këpucën e Artë Evropiane në 1979, kur shënoi 34 gola. në një sezon; Jan Peters, i cili luajti 120 ndeshje për AZ gjatë kësaj periudhe duke shënuar 30 gola nga mesfusha; dhe Hugo Hovenkamp, i cili luajti 239 ndeshje në mbrojtje për AZ nga 1975 deri në 1983, si dhe mori 31 ndeshje për ekipin kombëtar të Holandës nga 1977 deri në 1983 dhe luajti çdo ndeshje në UEFA Euro 1980 ndërsa ishte lojtar i AZ. Yjet shtesë përfshinin John Metgod, i cili kaloi gjashtë vjet në AZ duke luajtur 195 ndeshje si mbrojtës, duke shënuar 26 gola duke përfshirë një gol kundër Ipswich Town në finalen e Kupës UEFA. Ashtu si Hovenkamp, Metgod gjithashtu u përfshi në skuadrën holandeze për Euro 1980. Ndërkohë, sulmuesi danez Kristen Nygaard kaloi dhjetë vjet në AZ, duke shënuar 104 gola në 363 ndeshje midis 1972 dhe 1982.

### 1985–1993: Vitet e ndërmjetme 
Bashkëpronari Cees Molenaar vdiq në 1979. Pasuria e AZ u përkeqësua pasi vëllai i tij, Klaas Molenaar, u largua nga klubi në 1985. Pas disa përfundimeve në mes të tabelës në sezonet e mëparshme, AZ u rrëzua në 1988 nga Eredivisie, duke e mbyllur sezonin me 28 pikë nga 34 ndeshje dhe duke rënë në Eerste Divisie për shkak të golit diferencës superiore të Roda JC. Kjo rënie ishte domethënëse pasi ndodhi vetëm shtatë vjet pas dyfishimit historik të klubit në vend dhe shënoi fundin e periudhës së parë të suksesit të AZ në futbollin holandez. Pas kësaj, AZ kaloi pjesën më të madhe të dekadës së ardhshme në nivelin e dytë, duke luftuar për të gjetur një rikthim në ligën më të lartë.

### 1993–2009: Vitet e Sheringës 
Përfshirja e biznesmenit Dirk Scheringa në mesin e viteve 1990 shënoi ringjalljen e klubit pasi AZ u kthye në Eredivisie, duke fituar titullin Eerste Divisie 1997-98. Klubi arriti përfundime të njëpasnjëshme rreth pozicioneve të mesme në ligë derisa përfundoi në vendin e tretë në sezonin 2004-05 Eredivisie, pozicioni më i lartë i AZ për 23 vjet. Në verën e vitit 2006, klubi u zhvendos në një stadium të ri me kapacitet 17,000, AZ Stadion.

Pavarësisht se luajti fuqishëm për shumicën e sezonit 2006–07, sezoni i AZ përfundoi me zhgënjim. Së pari, duke hyrë në ndeshjen e fundit të sezonit 2006–07 Eredivisie, AZ udhëhoqi PSV-në dhe Ajax-in në diferencën e golave në krye të tabelës së ligës, por përfundoi i treti pasi humbi ndeshjen e tyre të fundit kundër ekipit të vendit të 16-të Excelsior, AZ luajti me dhjetë lojtarë. për 80 minuta. Për më tepër, AZ më pas humbi finalen e Kupës KNVB ndaj Ajaxit 8–7 pas një gjuajtje penallti, ndërsa gjithashtu u rrëzua ndaj Ajax-it gjatë dy ndeshjeve të play-off-it për pjesëmarrje në Ligën e Kampionëve. Pas sezonit, lojtarët kryesorë si Tim de Cler, Danny Koevermans dhe Shota Arveladze u larguan nga ekipi.
[djathtas|parapamje|220x220px| AZ kundër [Larissa F.C.|Larisës në një ndeshje të Kupës UEFA 2007–08]]
Një ecuri e jashtëzakonshme përfundoi në sezonin 2007–08: pasi AZ humbi një ndeshje të fazës së grupeve kundër Everton (3–2) në Kupën UEFA, seria e pamposhtur e klubit prej 32 ndeshjesh në shtëpi në kompeticionet evropiane – që zgjati nga 1977 deri në 2007 – përfundoi. AZ pati një sezon të dobët, duke vuajtur eliminimin në raundin e parë të Kupës KNVB dhe fazën e grupeve të Kupës UEFA, si dhe duke përfunduar Eredivisie 2007–08 në vendin e 11-të zhgënjyes. Drejt fazave të fundit të sezonit, në mars 2008, menaxheri i AZ Louis van Gaal fillimisht kishte dhënë dorëheqjen e tij, por pas protestave të lojtarëve dhe drejtuesve, ai tërhoqi dorëheqjen.

Sezoni 2008–09 pati një fillim jopremtues pas dy humbjeve hapëse kundër NAC Breda dhe ADO Den Haag. Megjithatë, duke filluar me një fitore 1–0 ndaj kampionëve në fuqi të ligës PSV, AZ nuk humbi një ndeshje në 28 ndeshjet e ardhshme, duke përfshirë një seri prej 11 ndeshjesh radhazi ku AZ nuk pësoi një gol kundërshtar. Tre javë para përfundimit të sezonit, AZ u bë kampione e Eredivisie, duke kaluar me lehtësi rivalët më të afërt për titull Twente dhe Ajax. Kjo ishte një arritje historike për klubin pasi ky ishte sezoni i parë fitues i titullit për 28 vjet, dhe gjithashtu nënkuptonte një rikthim në UEFA Champions League.

Duke qenë kampion i ligës, AZ u kualifikua në Champions League vetëm për herë të dytë. Ajo u tërhoq në një grup së bashku me Arsenal, Standard Liège dhe Olympiacos, por mori vetëm katër pikë nga gjashtë ndeshje dhe përfundoi në fund të grupit të tyre.

### 2009–2014: Vitet Advocaat–Verbeek 
Për sezonin 2009–10, Ronald Koeman pasoi Louis van Gaal, i cili ishte larguar për të menaxhuar Bayern Munich pasi udhëhoqi AZ në kampionat. Koeman u punësua zyrtarisht më 17 maj 2009, por më 5 dhjetor, AZ njoftoi se nuk ishte më në krye të klubit pasi humbi 7 nga 16 ndeshjet e tij të para. Ish-menaxheri i Rangers dhe Zenit Saint Petersburg, Dick Advocaat mori drejtimin për pjesën e mbetur të sezonit. Nën Advocaat, AZ arriti rezultate solide dhe siguroi futbollin evropian për sezonin e ardhshëm.

Për sezonin 2010–11, AZ emëroi Gertjan Verbeek si menaxherin e saj të ri. Ata përfunduan Eredivisie 2010–11 në vendin e katërt, duke siguruar kështu futbollin e Europa League për sezonin e ardhshëm, ndërsa në Kupën KNVB, AZ arriti në tetë të fundit, ku u mund nga rivalët Ajax me rezultatin 1–0. AZ gjithashtu përfundoi i treti në grupin e tyre të Europa League, duke dështuar kështu të kualifikohej në raundin eliminator të kompeticionit.

Në sezonin 2011–12, AZ përfundoi i katërti në Eredivisie, megjithëse performoi dukshëm më mirë në garat e kupave, duke arritur në gjysmëfinalet në Kupën KNVB (humbje ndaj Heracles pas kohës shtesë) dhe çerekfinale në Ligën e Evropës. Në këtë të fundit, klubi përfundimisht humbi ndaj Valencias pasi kishte mundur Udinese, Anderlecht, Malmö FF, Austria Wien, Metalist Kharkiv, Aalesund dhe Baumit Jablonec për të arritur në atë fazë.

Më 21 dhjetor 2011, gjatë çerekfinaleve të Kupës KNVB 2011–12, një tifoz 19-vjeçar i Ajax-it pushtoi fushën e Amsterdam Arena në minutën e 36-të me Ajax-in duke fituar 1–0, duke sulmuar portierin e AZ, Esteban Alvarado. Tifozi rrëshqiti dhe Alvarado e goditi dy herë tifozin, duke bërë që arbitri t'i jepte portierit një karton të kuq. Pas kësaj, menaxheri i AZ Gertjan Verbeek urdhëroi lojtarët e tij të largoheshin nga fusha për në dhomën e zhveshjes në shenjë proteste. Ndeshja u luajt më vonë më 19 janar 2012, me kartonin e kuq të Alvarados anuluar; AZ fitoi 3–2.

Sezoni 2012–13 filloi në Europa League me një raund kualifikues play-off kundër Anzhi Makhachkala të Guus Hiddink. AZ u godit 6–0 në total. Në mënyrë zhgënjyese, AZ përfundoi i dhjeti në Eredivisie 2012–13, megjithëse klubi fitoi Kupën KNVB 2012–13 pasi mposhti PSV 2–1 në finale. Si fitues i kupës, AZ u kualifikua automatikisht në Europa League 2013–14.

Në shtator 2013, vetëm një ditë pasi mposhti fuqishëm PSV-në, në kohën kur liderët e ligës, Verbeek u shkarkua si menaxher i ekipit të parë nga klubi për shkak të "mungesës së kimisë" midis drejtuesve dhe lojtarëve. Ai u zëvendësua nga Dick Advocaat për pjesën e mbetur të sezonit derisa të gjendej një zëvendësues i përhershëm. Advocaat e çoi AZ në gjysmëfinalet e Kupës KNVB, çerekfinalet e Europa League dhe të tetën në ligë, duke humbur përfundimisht nga Groningen në raundin final të play-off-it të Europa League (ndeshja e tyre e 58-të e sezonit, një klub rekord).

### 2014–2019: Vitet e Van den Brom 
Sezoni 2014–15 filloi me një trajner të ri, ish-menaxherin i Heerenveen dhe të madhin e Ajaxit, Marco van Basten. Megjithatë, pas vetëm tre ndeshjesh në sezon, Van Basten dha dorëheqjen si menaxher për t'u bërë ndihmës menaxher nën Alex Pastoor, duke përmendur stresin e rëndë si arsyen kryesore. Pastoor ishte menaxheri i përkohshëm gjatë dy ndeshjeve në mungesë të Van Basten dhe mori titullin zyrtar më 16 shtator, por negociatat e kontratës dështuan dhe ai u largua nga klubi vetëm dy ditë më vonë. Një javë më vonë, John van den Brom u emërua menaxher. Nën drejtimin e Van den Brom, AZ u ngjit shpejt në nën-krye, përfundimisht e përfundoi sezonin në vendin e tretë, duke kaluar Feyenoord në ndeshjen e sezonit të fundit dhe duke u kualifikuar për Ligën e Evropës 2015–16.

Eredivisie 2015–16 filloi me AZ duke shitur shumicën e lojtarëve të saj të ekipit të parë nga sezoni i kaluar gjatë periudhës së transferimeve të verës. Si përgjigje, AZ bleu lojtarë nga klube të tjera holandeze, veçanërisht Vincent Janssen nga Almere City, Alireza Jahanbakhsh nga NEC dhe Ben Rienstra nga PEC Zwolle. Në dhjetor, u njoftua se agjenti i lirë Ron Vlaar nënshkroi një kontratë deri në fund të sezonit pas stërvitjes me klubin për disa javë më parë. Vlaar shpejt u bë kapiten i ekipit dhe ndihmoi që AZ të ngrihej nga vendi i dhjetë në vendin e katërt në ligë. Së bashku me këtë rritje, nënshkrimi i ri Vincent Janssen shënoi 27 gola për klubin, duke i dhënë atij titullin e golashënuesit më të mirë të Eredivisie. Në Kupën KNVB 2015–16, AZ arriti në gjysmëfinale, duke humbur 3–1 nga Feyenoord. AZ fitoi dy raundet e para kualifikuese për t'u kualifikuar në fazën e grupeve të Europa League 2015–16, por përfundoi i fundit në grupin e tyre.

Në fillim të Eredivisie 2016–17, AZ shiti lojtarin e sezonit të kaluar Vincent Janssen te Tottenham Hotspur dhe mesfushorin e vjetër Markus Henriksen te Hull City. Në Europa League 2016–17, AZ përfundoi i dyti në Grupin D, duke i mbijetuar fazës së grupeve për herë të tretë në pesë sezone.

### Që nga viti 2019: vjet Slot–Jansen 
Pas një sezoni të shkëlqyer 2019/20, në të cilin AZ mundi liderët e ligës Ajax brenda dhe jashtë vendit, i ndihmuar nga performancat e vazhdueshme nga talentet e akademisë së të rinjve si Teun Koopmeiners, Myron Boadu, Calvin Stengs dhe Owen Wijndal, sezoni u detyrua të përfundonte herët për shkak të efektet e pandemisë COVID-19. Së bashku me Ajax-in në krye të tabelës, AZ-së iu dha vendi i dytë në diferencë golash dhe më pas fitoi kualifikimin në raundin e dytë kualifikues të Ligën e Kampionëve.

Një fillim i dobët i fushatës së tyre në Eredivisie pa AZ të barazonte pesë ndeshje radhazi, përpara se të arrinte përfundimisht një fitore kundër RKC Waalwijk më 1 nëntor 2020.

AZ gjithashtu pati vështirësi në garat evropiane këtë sezon. Pavarësisht një fillimi të fortë, me një rikthim 3–1 në kohën shtesë kundër Viktoria Plzen në kualifikueset e Ligës së Kampionëve, klubi humbi 2–0 nga Dynamo Kiev disa javë më vonë, duke i parë ata të rikthehen në Europa League. Pas fitores kundër Napolit dhe Rijekës në fazat e hershme të pishinës, AZ ishte në rrugën e duhur për t'u avancuar, megjithëse humbi ndaj Real Sociedad-it jashtë, mori një barazim 0–0 në ndeshjen e kundërt dhe gjithashtu barazoi 1–1 me Napolin. Pas këtyre rezultateve, AZ-së iu desh të mposhtte Rijekën jashtë për të avancuar. Megjithatë, largimi një javë para ndeshjes së menaxherit Arne Slot pa një ekip të paorganizuar që humbi 2–1 ndaj Rijekës, duke i dhënë fund ëndrrës së tyre evropiane.

Në 2022–2023, AZ rriti performancën e tyre në ndeshjet e Ligës së Konferencës së Evropës, duke fituar pesë nga gjashtë ndeshjet e Grupit E kundër SC Dnipro-1, Apollon Limassol dhe Vaduz, më pas duke mposhtur Lazio 4–2 në total. Megjithatë, ecuria e tyre përfundoi me humbje ndaj West Ham United, me ndeshjen në shtëpi të AZ të dëmtuar nga dhuna e tifozëve.

## Lojtarët 
### Skuadra aktuale 
## Nderimet 
parapamje|350x350px| Grafiku historik i performancës së ligës

## Shënime 
## Referime