Fusha elektrike

Në fizike, hapësira që rrethon një ngarkese elektrike ose në praninë e një fushe magnetike që ndryshon në kohë ka një veti që quhet **fushë elektrike** (e cila mund të barazohet me **dendësinë e rrjedhës elektrike**). Kjo fushe elektrike shkakton kërkesën e një force në çdo trup tjetër të ngarkuar elektrikisht. Koncepti i fushës elektrike u fut për herë të parë nga Majkëll Faradej.

Fusha elektrike është një fushe vektoriale me njësi në SI :njuton për kulon (N * C−1) ose, në mënyrë të barasvlershme, volt për metër (V * m−1). Fuqia e fushës në një pikë përcaktohet si forca që do të zbatohej mbi një ngarkesë provë pozitive me +1 kulomb të vendosur në atë pikë; drejtimi i fushës jepet nga drejtimi i forcës. Fusha elektrike përmban energji elektrike me një dendësi energjie që është e përpjesshme me katrorin e intensitetit të fushës. Fusha elektrike është për ngarkesën elektrike ashtu si është nxitimi gravitacional për masën dhe dendësia e forcës është për vëllimin.

Një ngarkese lëvizëse nuk ka vetëm një fushë elektrike po gjithashtu edhe një fushe magnetike, përgjithësisht fushat magnetike dhe elektrike nuk janë fenomene komplet të ndryshme; diçka që njeri mund ta perceptoje si fushe elektrike, një observator tjetër në një sistem reference tjetër e percepton si një bashkim të fushave elektrike dhe magnetike. Për këtë qellim, njeri mund të flasë për "elektromagnetizmin" ose për "fushat elektromagnetike." Në mekanikën kuantike, *shqetësimet* e fushës elektromagnetike quhen fotone, dhe energjia e fotoneve është e kuantizuar.

## Përcaktimi 
Mbi një thërrmije te ngarkuar ne prehje ne një fushe elektrike vepron një forca ne perpjetim te drejte me ngarkesën e cila jepet nga ekuacioni,

: \mathbf{F} = q[- \nabla \phi - \frac { \partial \mathbf{A} } { \partial t }]

ku densiteti i fluksit magnetik jepet nga,

:\mathbf{B} = \nabla \times \mathbf{A}

dhe ku - \nabla \phi është forca e Kulombit.
Ngarkesa elektrike është një karakteristike e disa thërrmija e elementare, ajo është e kuantizuar kur shprehet si një shumëfish i një ngarkese elementare te dhëne nga e. Elektronet me marrëveshje kanë një ngarkesë -1, kurse protonet kane ngarkese te kundërt +1. Kuraket kane ngarkese pjesore me −1/3 ose +2/3. Antithërrmijat e njëvlershme te këtyre kanë ngarkesë te kundërt.

Njësia SI për madhësinë e elektricitetit ose te ngarkesës elektrike është kulombi, i cili paraqet përafërsisht 1.60 × 1019 ngarkesa elementare (ngarkesa ne një elektron te vetëm ose ne një proton te vetëm). Kulombi përcaktohet si madhësia e ngarkesës qe kalon përmes një prerje -tërthore te një përcjellësi elektrik qe mban një amper për një sekonde. Simboli Q përdoret zakonisht për te treguar ngarkesën elektrike. Madhësia e ngarkesës elektrike mund te matet direkt me një elektrometër, ose indirekt me një galvanometër balistik.

Formalisht, një matje e ngarkesës duhet te jete një shumëfish i një ngarkese elementare ***e*** (ngarkesa është e kuantizuar), por meqenëse është një madhësi makroskopike, mesatare, shume here me e madhe se ngarkesa e një thërrmije elementare, ajo mund te marri çdo vlere reale. Për me tepër, ne disa raste është e zakonshme te flasim për një ngarkese thyesore ; psh. ne rastin e ngarkimit te kondensatorit.

Nëqoftesë thërrmija e ngarkuar mund te konsiderohet si një ngarkese pikësore, fusha elektrike përcaktohet si forca qe vepron mbi këtë ngarkese pikësore :
:
\mathbf{E} = \frac{\mathbf{F}}{q}

ku
:\mathbf{F} është **forca elektrike** qe vepron mbi thërrmijën
:*q* është ngarkesa e saj
:\mathbf{E} është fusha elektrike ne pozicionin ku ndodhet thërrmija

E marre ne mënyre te drejtpërdrejte, ky ekuacion përcakton fushën elektrike vetëm ne pozicionet ku kemi ngarkesa stacionare mbi te cilat fusha mund te veproje. Për me tepër, forca e ushtruar nga një ngarkese tjetër q e ndryshon shpërndarjen e ngarkesës, çka do te thotë se fusha elektrike ne prezencën e q ndryshon nga vetvetja ne mungese te q. Megjithatë, fusha elektrike e një burimi shpërndarës mbetet e përcaktuar ne mungese te një ngarkese me te cilën ajo mund te bashkëveproje. Kjo arrihet duke matur forcën e ushtruar mbi *thërrmija testuese* te vogla te vendosura ne afërsi te burimit shpërndarës. Nga ky proces, fusha elektrike e krijuar nga një burim shpërndare i dhëne i ngarkesës përcaktohet si limiti kur thërrmija prove vete ne zero te forcës për njësi ngarkese te ushtruar mbi te.

:\mathbf{E}=\lim_{q \to 0}\frac{\mathbf{F}}{q}

Kjo lejon fushën elektrike qe te varet vetëm te funksioni i shpërndarjes se ngarkesës.

Siç duket qarte nga përcaktimi, drejtimi i fushës elektrike është i njete me drejtimin e forcës qe ajo duhet te ushtroje mbi një thërrmije te ngarkuar pozitivisht, dhe e kundërt me drejtimin e forcës se ushtruar mbi një thërrmije te ngarkuar negativisht. Meqenëse ngarkesat e njëjta shtyhen dhe te kundërtat tërhiqen, fusha elektrike tenton qe te drejtohet tutje nga ngarkesat pozitive dhe drejt ngarkesave negative.

## Energjia në fushën elektrike 
((Kryesor|Energjia elektrike))

Fusha elektrike ka energji. Dendësia e energjisë së fushës elektrike është dhënë nga

: u = \frac{1}{2} \varepsilon |\mathbf{E}|^2

ku
:  \varepsilon  është permitiviteti i mjedisit në të cilën fushë ekziston
:\mathbf{E} është vektori i fushës elektrike.

Energjia totale të depozituara në fushën elektrike në një vëllim V dhënë këtë arsye është
: \int_{V} \frac{1}{2} \varepsilon |\mathbf{E}|^2 \, \mathrm{d}V 

ku
:\mathrm{d}V është element diferencial volumit.

## Paralele mes elektrostatikës dhe gravitetit 
Ligji i Kulombit, i cili përshkruan bashkëveprimin e ngarkesave elektrike:

:
\mathbf{F} = \frac{1}{4 \pi \varepsilon_0}\frac{Qq}{r^2}\mathbf{\hat{r}} = q\mathbf{E}

është i ngjashëm me Ligji i gravitetit universal i Njutonit :

:
\mathbf{F} = G\frac{Mm}{r^2}\mathbf{\hat{r}} = m\mathbf{g}

Kjo tregon ngjashmëritë në mes të fushës elektrike E
dhe fushën gravitacionale  g , kështu që nganjëherë masa quhet "ngarkese gravitacionale".

Ngjashmëritë midis forcave elektrostatike dhe gravitacionale:
# Të Dyja veprojnë në një vakuum.
# Të Dyja janë qendrore dhe konservative.
# Të Dyja binden një Ligji i inversit katror (të dyja janë anasjelltas proporcional me katrorin e r).
# Të Dyja përhapen me shpejtësi të fundme c.

## Shiko gjithashtu 
* Elektrostatika
* Elektrodinamika
* Ekuacionet e Maksuellit 
* Magnetizmi

## Lidhje të jashtme 
* Fields  - një kapitull nga një libër online
* Learning by Simulations Simulim interaktiv i fushës elektrike për katër pika ngarkesash
* Simulime ne Java electrostatics in 2-D dhe 3-D