Civilization (seri)

***Civilization*** është titulli i një loje vizuale e programuar për disa platforma llogaritëse.
## Përmbajtja 
Qëllimi i lojës është prezentimi i historis së zhvillimit ( lëmive të ndryshem si teknologjive të ndryshme, religjionit, etj.) të civilizacioneve të ndryshme në planetit tonë. Një libër i tërë ku bëhet përshkrimi i zbulimeve në historin e njerzimit dhe vlera e tyere në lojë e bëjnë këtë lojë edhe më interesante për nxënsit dembel.

Loja fillon me ftesen e fisit (civilizacionit) që të bëheni prirës i tij në rrugën drejt historisë së njerzimit në tokë deri në fitore ( humbje ) absolute mbi civilizacionet tjera ose lansimi i anijes kozmike në gjithësi. Në këtë "rrugëtim" të historis së njerzimit lojtari ballafaqohet me vështërsi të ndryshme të lojës por edhe me njohurit e tij mbi historin e kulturës njerzore, duke filluar me shuarjen apo integrimin e fiseve, të arriturat materiale, deri tek diplomacia e shkallës më të lartë.

## Rreth botimit 
:Autori:MicroProse
:Botesi:MicroProse
:Mosha e dedikuar
Preferohet për nxënsit nga klasa e 5 por varrësisht nga shkalla e vështirësisë bënë edhe ër të rritur.
:Viti i prodhimit
## Paisjet 
:Platforma
Versionet e para kanë qenë edhe për platforma më të dobëta ndërsa verzionet e reja kërkojnë janë për platformat e reja. Janë të njohura platformat si MS-DOS, Macintosh dhe Amiga në të ciat është luajtur deri më tani (2005).
:Media
Për platformen Amiga është përdorur Floppy ndërsa për platformat tjera apo për verzionet nga Civilization II përdoren lexuesit e CD. Për verzionin Civilization IV nevojitet një lexues i DVD-së.
:Dirigjuesit
Dirigjimi i figurave zakonishtë bëhet me miun e kompjuteritt por lenë mundësin edhe me taster. 
:Dizajni
Disajnin e ka pregatitur Sid Meyer.
## Funksionimi 
:Figurat lëvizëse
Nuri i figurave (llojeve të luftarëve) është rritur nga verzioni në verzion.
:Objektet
:Veprime tjera
Numrii i civilizcioneve silet nga 8 deri në 20 varsisht nga pjeset mbështëse që mund të baren nga iterneti.
## Verzionet 
Kjo lojë është një lojë vizuale serike e cila në një farë mënyre në serit e reja i shfrytëzonë mundësit e teknologjis programuese të kohës si dhe hapsira e lirë që krijohet nga këto teknologji mbushet me elemente të reja. Mirëpo baza e koncepti i lojës mbetet e njëjtë, lojë edukative vizuale që kërkon veprime logjike të bazuara në histori nga lojtarët. Njohurit e lojtarit nga historia e përgjithëshme e njerzimit edhe pse në verzionet e para kanë qenë jo aq të rëndësishme në verzionet pasuese, këto njohuri gjithnjë e më shumë kanë fituar në peshë. Në këtë kuptim edhe vetë njohurit nga verzioni i parë i lojës edhe pse nuk janë kusht për luajtjen e verzioneve të më vonëshme e ndodhë edhe që paraqiten si pengesa ato ndihmojin dukshëm në njohjen e dukurive, veprimeve si dhe funksioneve të figurave.
### Civilization I 
### Civilization II
### Civilization III 
### Civilization IV
Verzioni i IV-të, edhe pse me shumë mundësi programuese e grafike, duket që nuk e ka gjetur një vend stancionim dhe i ngjanë më tepër një vendpunishte të autorve. Është në pyetje shija e lojtarëve apo mangësia e autorit përgjegjës për të  vendosur kjo nuk dihet, mirëpo vërehen konturat që mundsia për të vendosur se si do të stacionohet në një verzion të vërtetë është në këtë variacion. Loja i ngjanë më shumë një variacioni me më shumë variacione, ashtu që lojtari ka shumë për të zgjedhë, aq shumë sa që lojës si lojë i hupë d.m.th. edhe pse baza mbetet e njëjtë. Duke filluar nga menya kryesore fillon degëzimi i varacioneve. Në anën tjetër shpjegimet për funksionet e figurave, kur të merren parasysh zhvillimet teknologjike janë të mangëshme. Gjë që e ka veçuar këtë lojë nga lojrat e ngjajshme "bala-bala". Po këtu tek shpjegimet duket që ka një tendencë, apo janë hapësirat që në të ardhëmen të futen shpjegimet siç kanë qenë por edhe të përparuara, në lojë dhe në realitet. Mbetet të shihet se si do të përparojë "civilopedia" kur duket se themelet për ndërtimin e ri të saj janë hedhë.

Ky verzion lirisht mund të quhet verzioni i "pullës së majt". Po thuaj se fare nuk është futur në përdorim pulla e djathtë e miut. Shkruhet diku për zbarkimin e trupave nga anijet që mund të përdoret, por në realitet duket që nuk ka nevojë të përdoret pasi që dora automatizohet me konceptin e lojës dhe e kryen edhe këtë funksion me pullën e majtë.

Dihet që "sekretet" e lojës janë magjia e lojës, mirëpo kur sekretet nuk kanë të bëjnë me konceptin e lojës atëherë ato lirisht mund të themi se kemi të bëjmë me mangësi shpjegimesh të funksionimit të lojës. Kështu bije fjala kjo magësi apo "sekret" haset tekë përdorimi i resurseve luks dhe ato për prodhimin e mallrave. Në shpjegim kemi thjeshtë + një fuqi ushqyese, +një fuqi prodhuese +një fuqi tregtimi, mirëpo nuk jepet shpjegimi se bëhet fjalë vetem për fushën ku gjendet resursi apo për gjithë rrjetin e qyteteve. Fuqia shëruese-rritëse dhe ajo lukse vërehet se vlenë për gjithë rrjetin mirëpo fuqia ushqyese, prodhuese dhe ajo tregtuese mbeten sekrete që duhet vetë lojtari ti zbulojë. Si do që të jetë, autorve ju mbetet që të bëjnë diçka me këto resurse, a so ti paraqesin si miniera të pastërta me x-mineral apo ndonjë kombinim me minierat tjera që prodhojin demek me kapacitet më të vogël sepse kur në terori e gjenë b.f. përpunimin e bakrit, atëherë në miniera të ndryshme e nxjerr ata nga mineralet tjera. Nuk ka kuptim në teori e gjenë përpunimin ndërsa në praktik duhesh me pritë a po e gjenë a jo. E gjenë bakrin e pastërt kualiteti i produkteve ka një +, tjertë kanë të njëjtin produkt me -, si tek luksi dhe shërimi qyteti rritet por ka -.

Risit nga versioni i III janë të shumta në dimensionshmërin e lojës. Qeverisja duke filluar nga përzgjedhja e kandidatit për qeverisje të civilizacionit me veti personale, e deri tek shumëllojshmëria e religjioneve. Është çudi se si nuk e kanë futur një pasqyrim nga realiteti edhe tek kandidati, revulucionet ndodhin ndërsa kandidati demek fillozofia karakteristike e tij mbete. Së paku në këtë pikë lojtari do të duhej të kishte mundësin e zgjedhjes së ndryshimit kur dihet që mundësia teknike ekziston për këtë funksion, ajo ekonomike nuk dihet. Civilizacionet që kalojnë ndryshimet pa trazira në anën tjetër për këtë arsye nuk mund të bëjnë ndryshime dhe i mbesin besnik fillozofis së kandidatit të parë, përndryshe revulucioni nuk ka kuptim vetem për ndryshime administrative.

### Civilization V 
## Shiko edhe 
* Civilization
* Civilization II

## Lidhje të jashtme 
* The Official Take2 *Civilization IV website 
* The official Firaxis *Civilization III* website
* Apolyton: site about most games in the *Civilization* genre
* Civfanatics: site covering *Civ I*, *Civ II*, *Civ III*, and *Civ IV''.
* CivGuide: Strategy and more for Civilization IV'
* civ.org.pl : a bilingual site (English and Polish) covering the majority of *civilization-style* games
* Civilization FAQ
* Info about Civilization for ZX Spectrum

## Referime