open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ali Riza Efendiu

[parapamje|279x279px|Një portret i një oficeri vullnetar të Batalionit të Shërbimit Civil (*Asâkir-i Mülkiye Taburu*), i cili u krijua në [Selaniku|Selanik më 23 dhjetor 1876. Ataturku kishte thënë *se nuk është babai im* kur iu shfaq fotografia. Ky portret ishte sugjeruar nga İlhan Sungu në artikullin e tij të titulluar "Atatürk'ün Babası Ali Efendi ve Mensup Olduğu Selânik Asakir-i Mülkiye Taburu" dhe ka filluar të botohet si portreti i Ali Rıza në vitin 1939.]]
[djathtas|parapamje|Shtëpia e rindërtuar e familjes së Ali Rıza Efendi, në [Koxhaxhiku|Kodžadžik, Maqedonia e Veriut]]
**Ali Rıza Efendi** (1839 &#x2013; 1888) ishte zyrtar dhe babai i Mustafa Qemal Ataturkut dhe burri i Zübeyde Hanım.

## Biografia 
Ali Riza lindi në Selanik, atëherë qyteti më i rëndësishëm i zotërimeve europiane të Perandorisë Osmane pas Stambollit. Familja e Ali Rizait kishte prejardhjen nga Koxhaxhiku, shtëpia e të cilëve është meremetuar dhe i është vënë një shtëpi përkujtimore. Ai mendohet të jetë me prejardhje vendase: shqiptar ose sllav nga disa studiues si Andrew Mango, Lou Giaffo, Ernst Jaeckh, etj.  Gazetari dhe miku i ngushtë i Ataturkut, Falih Rıfkı Atay, pohoi se paraardhësit e Ataturkut erdhën në Selaniku nga Söke në provincën Provinca Ajdën të Anadollit. Sipas historianëve të tjerë si Vamik D. Volkan, Norman Itzkowitz, Hasan İzzettin Dinamo, etj.: Paraardhësit e Ali Rıza ishin turq, përfundimisht me prejardhje nga Söke në provincën Aydin. Megjithatë, nuk ka asnjë provë për të vërtetuar këto pretendime.

Ai punoi si doganier dhe vdiq në vitin 1888 në moshën 49-vjeçare, kur djali i tij ishte 7 vjeç. Në lindjen e Mustafës, Ali Riza vari shpatën e tij në djepin e djalit të tij, duke ia kushtuar shërbimit ushtarak. Më e rëndësishmja, Ali Riza u kujdes që shkollimi më i hershëm i djalit të tij të bëhej në një shkollë moderne laike. Ai la punën e nëpunësit me pagesë të dobët për të filluar një biznes lëndë druri, por banditët i vunë flakën aksioneve pasi i zhvatën para. Ai u përpoq të ribashkohej në shërbimin civil pa sukses. Ai filloi të pinte shumë më pas, gjë që mund të ketë kontribuar në vdekjen e tij të hershme.

## Shih edhe 
* Myslimanët Maqedonas
* Historia e Turqisë
* Mustafa Qemal Ataturku
* Shqiptarët në Maqedoninë e Veriut
* Shqipëria nën Perandorinë Osmane
* Shqiptarët në Maqedoninë e Veriut

## Referime
Sherif Voca

thumb|Sherif Voca
**Sherif Voca** (1896-1941) ishte një veprimtar i Shalës së Bajgorës, kryetar komune dhe deputet. 

## Biografia 
Sherif Voca lindi në Melenice, afër Trepçës. Më 1912, bashkë me të atin, mori pjesë në Kuvendin e Kurilloves, ku u lidh besa midis Shalës dhe Llapit për organizimin e luftës kundër osmanëve. Kundërshtoi pushtimin serb të Kosovës më 1912. Gjatë sundimit austro-hungarez (1916 1918) u angazhua për hapjen e shkollave në Mitrovicë dhe rrethinë dhe organizimin e pushtetit lokal. Pas ripushtimit të Kosovës dhe themelimit të Mbretërisë Serbe-Kroate Sllovene, në zgjedhjet e vitit 1922 u zgjodh kryetar komune në Bare. Postin e mbajti për 12 vjet. Në zgjedhjet e vitit 1935 u zgjodh në mesin e tetë deputetëve shqiptarë në Parlamentin Jugosllav. Është i njohur fjalimi i tij në Parlamentin e Jugosllavisë në Beograd (1937), ku dënoi marrëveshjen jugosllavo-turke për shpërnguljen e shqiptarëve për në Turqi. Për shkak të kërcënimeve, u detyrua të ikte në Shqipëri, më pas në Egjipt, Greqi etj. Më 1940 u kthye në Mitrovicë. Iu kundërvu vrasjeve të ushtarëve shqiptarë në garnizonin e Mitrovicës dhe të civilëve nga oficerët e ushtrisë serbe. Më 14 prill 1941 u vra nga ushtarët serbë, derisa po përpiqej të kalonte në Shalë, për të organizuar bashkëvendësit për mbrojtje nga ushtria serbe.

## Shih edhe 
* Melenica
* Shala e Bajgorës

## Referime
Florin Curta

**Florin Curta** (lindur më 15 janar 1965) është një arkeolog dhe historian amerikan me origjinë rumune, i cili është profesor i Historisë dhe Arkeologjisë Mesjetare në Universitetin e Floridës .

## Biografia 
Curta punon në fushën e historisë së Ballkanit dhe është Profesor i Historisë dhe Arkeologjisë Mesjetare në Universitetin e Floridës në Gainesville, Florida .  Libri i parë i Curtës, *Krijimi i sllavëve.* *Historia dhe Arkeologjia e Rajonit të Danubit të Poshtëm, AD 500–700*, u emërua një titull akademik i shquar i zgjedhur në vitin 2002 dhe fitoi çmimin Herbert Baxter Adams të Shoqatës Historike Amerikane në 2003.  Curta është kryeredaktore e serisë Brill *Evropa Lindore Qendrore dhe Lindore në Mesjetë, 450–1450.* 

## Teoritë dhe kritikat 
I frymëzuar nga Reinhard Wenskus dhe Shkolla e Historisë e Vjenës, Curta është i njohur për përdorimin e tij të qasjes post-procesore dhe poststrukturaliste në shpjegimin e etnogjenezës dhe migrimeve sllave, e cila argumenton kundër pikëpamjes kryesore dhe qasjes kulturore-historike primordiale në arkeologji dhe historiografi.     Curta argumenton kundër teorive të zgjerimit masiv sllav nga *Urheimat* sllav dhe mohon ekzistencën e *Urheimat sllav.* Vepra e tij hedh poshtë idetë e gjuhëve sllave si element unifikues i sllavëve ose shtimin e qeramikës së tipit Pragë si një shprehje kulturore arkeologjike e sllavëve të hershëm . Në vend të kësaj, Curta parashtron një hipotezë alternative e cila i konsideron sllavët si një "kategori etno-politike" e shpikur nga bizantinët, e cila u formua nga instrumentet politike dhe ndërveprimi në kufirin romak danubian ku lulëzoi kultura elitare barbare.     Hamendjet e Curta-s u pritën me mosmarrëveshje thelbësore dhe "kritika të ashpra në përgjithësi dhe në detaje" nga arkeologë dhe historianë të tjerë. Ata vunë në dukje përzgjedhjen arbitrare të Curta-s të të dhënave historike dhe arkeologjike, vendeve dhe interpretimit të kronologjive për të mbështetur përfundimet e tij të paramenduara dhe modelin kulturor, i cili nuk shpjegon shfaqjen dhe përhapjen e sllavëve dhe kulturës sllave.       Modeli migracionist mbetet si më i pranueshëm dhe më i mundshmi për të shpjeguar përhapjen e sllavëve si dhe kulturës sllave (përfshirë gjuhën),  por pikëpamjet e Curta ndezën një debat të ri shkencor dhe gjetën mbështetje nga ata që përdorin të qasje të ngjashme, si Walter Pohl dhe Danijel Dzino. 

## Veprat 
*  (Doctoral Dissertation)
* 
* 
* Curta, Florin (2006). Southeastern Europe in the Middle Ages, 500–1250. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-81539-0
* 
* 
* 

## Referime
Pjetër Mazreku

**Pjetër Mazreku** ose **Pietro Massarecchius** (, ; 1584 - 1634-5) ka qenë një prelat arbëror i Kishës Katolike Romake. Si vizitor apostolik, la të shkruara relacione mbi gjendjen e të krishterëve zotërimet rumeliote të Perandorisë Osmane si dhe është autor i një fjalorthi etimologjik të gjuhës shqipe.

## Biografia 
U lind në Prizren. Ai shërbeu si kryepeshkop i Tivarit nga viti 1624 deri në vitin 1635, ndërsa në vitin 1631 u bë vizitor apostolik i Hungarisë, Serbisë dhe Sllavonisë.  Më 1634 u shugurua administrator apostolik i Serbisë. Nga viti 1642 deri në vdekjen e tij shërbeu si peshkop i Prizrenit.

Mazreku dinte shumë gjuhë dhe shkroi një fjalor etimologjik të gjuhës shqipe. 

Emri i tij shkruhej në latinisht dhe italisht si Mazzaretus, Massarechio, Maserecho, Masarecho, Masserecco, Massarecius, etj. Në shqip emri i tij shkruhet Pjetër Mazreku.

## Shih edhe 
* Prizreni
* Matej Mazreku
* Sanxhaku i Prizrenit
* Dioqeza Prizren-Prishtinë

## Literatura 
* 
* 
* 

## Referime
Matej Mazreku

**Matej Mazreku** ose **Matija Masarek** (1726–1808) ishte një prift katolik i shekullit të 18-të.  Në gjysmën e dytë të shekullit të 18-të ishte kryepeshkop i dioqezës katolike romake të Shkupit. Raportet e tij në Vatikan janë një burim i rëndësishëm për studimin demografik të dioqezës së tij.

## Biografia 
Imzot Matej Mazreku lindi në Janjevë. Mësimet i filloi në Kolegjin Ilirik të Shën Palit e Shën Pjetrit në Ferma të Italisë dhe i vazhdoi në kolegjin Urbanian në Romë, ku dhe i përfundoi studimet për teologji (1746). Sipas raporteve të kohës, në vitin 1756 ishte famullitar i Janjevës dhe vikar gjeneral i Argjipeshkvisë Shkup-Prizren. Me dekretin e Kongregatës së Shenjtë, më 1758 u emërua argjipeshkëv i Argjipeshkvisë Shkup Prizren. Shugurimi i tij u bë në Dubrovnik në vitin 1759. Raportet që M. Mazareku ia dërgon Selisë së Shenjtë flasin për gjendjen e vështirë të Argjipeshkvisë Shkup-Prizren, për plaçkitjen dhe rrënimin e kishave, për islamizimin me dhunë të shqiptarëve etj. Vdiq në Janjevë, pas një sëmundjeje të gjatë.
* Josip Mazareku, vëllai i tij, prift katolik. 

## Raportet 
Ai i shkroi raporte Vatikanit gjatë gjysmës së dytë të shekullit të 18-të. Këto raporte përfshijnë përshkrimin e migrimeve të njerëzve nga Malësia (rajoni i ndarë tani nga Mali i Zi dhe Shqipëria) në rajonin që ai i referohej si Serbia (Kosova e sotme). Në vitin 1792 ai raportoi se fshatrat përreth Gjakovës kishin dyndje katolike nga Shqipëria. 

Raportet e tij përfshijnë shumë ankesa për shqiptarët e ardhur nga Malësia.  Lutjet e tij përfshinin "Ab albanensibus libera nos Domine".  

## Shih edhe 
* Dioqeza Prizren-Prishtinë
* Dioqeza katolike e Shkupit

## Literatura 
* 
* 
* 
* 

## Referime
Këshilla

**Këshilla** (Greqisht: Ξίλια, romanizuar: *Xilia*) ishte një administratë shqiptare në Thesproti, Greqi, gjatë pushtimit të Greqisë nga Boshti (1941-1944). Ajo u krijua gjatë pushtimit fashist italian me qëllim aneksimin e rajonit grek në një shtet më të madh shqiptar dhe vazhdoi operacionet e saj nën pushtimin nazist gjerman deri në humbjen e Fuqive të Boshtit dhe përfundimin e Luftës së Dytë Botërore. Kjo nismë u ndërmor nga krerët shqiptarë çamë të familjes Dino, në veçanti vëllezërit Nuri dhe Mazar Dino, të cilët "futën në kurth" shumicën e komunitetit çam në mbështetje të këshillit. Politika e spastrimit etnik të kryer nga Këshilla dhe organizata të tjera paraushtarake nën klanin Dino u përdor si justifikim nga forcat e rezistencës EDES në fund të luftës për të dëbuar komunitetin çam mysliman nga rajoni, me përjashtim të grupeve të vogla që kishin iu bashkua guerrilasve të EDES.

Këshilla ka qenë pjesë e bashkëpunimit të shqiptarëve çamë me Boshtin gjatë Luftës së Dytë Botërore.

## Prapavija
Pas pushtimit italian të Shqipërisë, Mbretëria Shqiptare u bë protektoriat i Mbretërisë së Italisë. Italianët, veçanërisht guvernatori Francesco Jacomoni, e përdorën çështjen çame si mjet për të mbledhur mbështetjen e shqiptarëve. Si justifikim i fundit për fillimin e Luftës Greko-Italiane, Jacomoni përdori vrasjen e një lideri shqiptar çam, Daut Hoxha, trupi pa kokë i të cilit u zbulua pranë fshatit Vrinë në qershor 1940. U pretendua nga qeveria e kontrolluar nga Italia në Tiranë se ishte vrarë nga agjentë sekretë grekë. Hoxha ishte një udhëheqës ushtarak i luftës çame gjatë viteve të ndërluftës, duke bërë që ai të cilësohej si bandit nga qeveria greke.

## Këshilla
Në tetor 1940, autoritetet greke çarmatosën 1800 rekrutët çamë dhe i vunë në punë në rrugët lokale. Në muajin pasardhës, pas pushtimit italian, ata kapën të gjithë meshkujt shqiptarë të pa thirrur dhe i internuan në kampe ose në mërgim në ishull. Në këto rrethana, ndërsa Italia arriti të kontrollonte Greqinë pas pushtimit gjerman, disa qindra shqiptarë çamë formuan një administratë lokale të quajtur Këshilla në vitin 1942. Këto banda të armatosura morën pjesë së bashku me ushtrinë gjermane në djegien e fshatrave greke. Bejlerët vendas dhe myftiu nuk i mbështetën veprime të tilla. Në vitin 1943, kjo organizatë u kompletua me forcat e veta të armatosura si dhe me një xhandarmëri.

Edhe pse italianët donin të aneksonin Çamërinë në Shqipëri, gjermanët vendosën veton ndaj propozimit. Një Komisar i Lartë Shqiptar, Xhemil Dino, u emërua, por autoriteti i tij ishte i kufizuar dhe për kohëzgjatjen e pushtimit, zona mbeti nën kontrollin e drejtpërdrejtë të autoriteteve ushtarake në Athinë.

## Shih edhe 
* Pushtimi i Greqisë nga Fuqitë e Boshtit
* Dëbimi i shqiptarëve çamë
* Çështja çame

## Referime
Organizata Shqiptaro-Amerikane Çamëria

**Organizata Shqiptaro-Amerikane Çamëria** është një organizatë joqeveritare, me seli në Çikago, Illinois, Shtetet e Bashkuara, e cila punon dhe kryen kërkime për të drejtat dhe çështjet e shqiptarëve çamë që janë shtetas amerikanë.

## Çamët në SHBA
Pas pushtimit të Janinës në vitin 1913 dhe për shkak të presioneve të rënda të imponuara nga Reformat Agrare në vitet 1920, shumë shqiptarë çamë u larguan nga Çamëria pas pushtimit të Epirit. Më pas, ata u dëbuan nga Greqia duke filluar nga viti 1944 dhe duke përfunduar në pranverën e vitit 1945, duke u dërguar me forcë në Shqipëri. Gjithashtu, shumë çamë u persekutuan edhe nga regjimi komunist shqiptar duke i detyruar të largohen. Shumica e shqiptarëve çamë që u larguan nga Shqipëria dhe Greqia, migruan në Shtetet e Bashkuara. Vala e parë e emigrantëve çamë u përqendrua kryesisht në Hartford, CT, ku krijuan Shoqërinë Çamëria, Çikago, si dhe Boston dhe New York City. Ata arritën të ruanin traditën dhe gjuhën e tyre,,

## Referime
Gijotina

[parapamje|240px|Gijotina zyrtare e përdorur nga shteti i [Luksemburgut nga viti 1789 deri më 1821]]
Një **gijotinë** është një aparat i krijuar për kryerjen efikase të ekzekutimeve me prerje koke. Pajisja përbëhet nga një kornizë e gjatë, e drejtë me një teh të peshuar dhe me kënd të pezulluar në krye. Personi i dënuar është i siguruar me stoqe në fund të kornizës, duke e pozicionuar qafën direkt nën tehun. Tehu lëshohet më pas, duke ia prerë kokën viktimës me shpejtësi dhe me forcë me një kalim të vetëm dhe të pastër, në mënyrë që koka të bjerë në një shportë ose në një enë tjetër poshtë.

Gijotina është më e njohur për përdorimin e saj në Francë, veçanërisht gjatë Revolucionit Francez, ku mbështetësit e revolucionit e festuan atë si hakmarrësin e popullit dhe kundërshtarët e revolucionit e shanin atë si simbolin kryesor të dhunës së Mbretërimit të Terrorit. Ndërsa vetë emri "gijotinë" daton nga kjo periudhë, pajisje të ngjashme ishin përdorur diku tjetër në Evropë gjatë disa shekujve. Përdorimi i një tehu të zhdrejtë dhe stoqet e dallojnë këtë lloj gijotine nga të tjerët. Shfaqja e kokave të prera kishte qenë prej kohësh një nga mënyrat më të zakonshme në të cilat sovranët evropianë shfaqnin fuqinë e tyre ndaj nënshtetasve të tyre.

Gijotina u shpik për ta bërë dënimin me vdekje më pak të dhimbshëm në përputhje me idealet e reja të iluminizmit për të drejtat e njeriut. Para gijotinës, Franca kishte përdorur prerjen e kokës me dorë së bashku me një sërë metodash ekzekutimi, shumë prej të cilave ishin më të tmerrshme dhe kërkonin një nivel të lartë saktësie dhe aftësie për t'u kryer me sukses. Pas miratimit të saj, pajisja mbeti metoda standarde e Francës për ekzekutimin gjyqësor deri në heqjen e dënimit me vdekje në vitin 1981. Personi i fundit që u ekzekutua në Francë, me gijotinë, ishte Hamida Djandoubi më 10 shtator 1977.

## Referime
Shoqëria për të drejtat e Njeriut, Çamëria

**Shoqëria për të drejtat e Njeriut, Çamëria** është një organizatë joqeveritare, me seli në Washington, DC, Shtetet e Bashkuara, e cila mbron dhe lobon për të drejtat e shqiptarëve çamë.

## Bashkëpunimi i shqiptarëve çamë me Boshtin
Shqiptarët çamë janë një nga nëngrupet e shumta të shqiptarëve që migruan në Epir nga Shqipëria e Mesjetës, duke filluar nga vitet 1200, por u përshpejtuan në shekujt e 15-të dhe 16-të. Me premtimin për të pasur Epirin e Jugut, që ata e quajnë Çamërinë, të aneksuar nga Greqia për t'iu bashkuar shtetit shqiptar, shqiptarët çamë ishin bashkëpunëtorë entuziastë të Italisë fashiste dhe gjermanëve nazistë gjatë pushtimit të Greqisë, bashkëpunimit të shqiptarëve çamë me Boshtin.

Me rënien e Italisë fashiste, anglezët u propozuan çamëve të ktheheshin kundër gjermanëve dhe të lidhnin aleancë me Britaninë. Çamët e refuzuan këtë ofertë, por filluan të iknin masivisht në Shqipëri kur humbja ishte e pashmangshme. Anglezët raportuan se çamët ikën në Shqipëri me gjysmë milioni bagëti të vjedhura dhe 3000 kuaj që i përkisnin grekëve.

Gjatë datave 20–29 shtator, si rezultat i aktiviteteve serike terroriste, të paktën 75 qytetarë grekë u vranë në Paramythia dhe 19 komuna u shkatërruan. Më 30 shtator, përfaqësuesi zviceran i Kryqit të Kuq Ndërkombëtar, Hans-Jakob Bickel, vizitoi zonën dhe konfirmoi mizoritë e kryera nga milicia çame në bashkëpunim me forcat e Boshtit.

## Çamët në Shtetet e Bashkuara
Shumë çamë u persekutuan edhe nga regjimi komunist shqiptar, duke i detyruar të largoheshin. Shumica e shqiptarëve çamë që u larguan nga Shqipëria dhe Greqia, migruan në Shtetet e Bashkuara. Ata ishin të përqendruar kryesisht në Çikago, si dhe në Boston dhe New York City. Ata arritën të ruanin traditën dhe gjuhën e tyre, dhe botuan gazetën e parë shqiptare çame, në vitin 1966, me emrin "Çamëria - Vatra amtare", redaktuar nga Bilal Xhaferri.

## Shoqata për të drejtat e Njeriut, Çamëria
Në një situatë të tillë, ku shqiptarët çamë në SHBA janë popullsia e katërt më e madhe e çamëve, pas Shqipërisë, Turqisë dhe Greqisë,ref name = vickers/> u krijua Shoqata e të Drejtave të Njeriut Çamëria. Ajo përshkruan si mision të saj: të drejtën e kthimit të shqiptarëve çamë "në shtëpitë e tyre në Greqi dhe të jetojnë atje në paqe dhe prosperitet me vëllezërit e tyre grekë"; të drejtat pronësore; Të drejta të tjera ligjore "që i garantojnë popullit çam të gjitha të drejtat e tjera ligjore dhe të pakicave që rrjedhin nga Kushtetuta dhe ligjet greke, traktatet dhe ligjet e Bashkimit Europian, si dhe të drejta të tjera që burojnë nga traktatet dhe konventat ndërkombëtare, në të cilat Greqia është palë"; dhe ruajtjen dhe përhapjen e historisë së pasur, kulturës, gjuhës dhe aspekteve të tjera kulturore të popullit çam.

## Referime
Rexhep Demi

**Rexhep Demi** (1864-1929) ishte anëtar drejtues i lëvizjes shqiptare për pavarësi   dhe një nga delegatët e shpalljes së pavarësisë së Shqipërisë,    që përfaqësonte rajonin e Çamërisë. Ka qenë ministër në Qeverinë e Përkohshme të Shqipërisë.

Ai lindi në Filiat më 1864 në një familje shqiptare myslimane dhe vdiq më 1929.

## Shiko edhe 
* Rilindja Kombëtare

## Referime
Bajram Balota

**Bajram Balota** ishte një udhëheqës gueril shqiptar  nga Ballotiqi, Rozhaje.

Ai u thirr për të zgjidhur shumë konflikte dhe për të funksionuar si Muslihun pasi ishte një anëtar i njohur i komunitetit lokal myslyman (ndërmjetës gjyqësor). Gjatë Luftës së Parë Botërore, ai drejtoi një forcë të parregullt në territorin e mbajtur nga Austro-Hungaria në Mal të Zi në zonën përreth Beranes dhe Rozhajes. Ai dhe aleatët e tij persekutuan dhe vranë malazezët ortodoksë. Lëvizja e tij u shpërbë pas një disfate nga ushtarët austro-hungarezë më 18 qershor.

## Shih edhe 
* Shqiptarët në Mal të Zi
* Rilindja Kombëtare

## Referime
Bilall Dreshaj

parapamje|Bilall- Bikë Dreshaj
**Bilall Dreshaj** (*Dresheviq*, 1910 &#x2013; 1987, Adapazar), i njohur më mirë si **Biko**, ishte një udhëheqës ushtarak etnik shqiptar në Kosovë dhe Novi Pazar në Jugosllavi.

Ai lindi në fshatin Gllogovik, të Komunës së Tutinit në rajonin e Rafshnaltës së Peshterit në Sanxhakut të Pazarit të Ri, pjesë e Perandorisë Osmane. Gjatë Luftës së Dytë Botërore bashkë me vllaun e tij Dervishin, ai luftoi në Betejën për Novi Pazarin kundër komunistëve dhe çetnikëve. Përndryshe pjesëmarrës i kuvendit të Dobërdollit.

## Shih edhe 
* Tutini
* Sanxhaku i Pazarit të Ri

## Referime
Ahmet Zeneli

**Ahmet Zenel Gjonbalaj** ose **Ahmet Zeneli** (1803–1893) ishte një luftëtar dhe komandant shqiptar gjatë periudhës së zgjimit kombëtar shqiptar në shekullin e 19-të, i cili luftoi kundër përpjekjeve të Principatës së Malit të Zi për të aneksuar atdheun e tij, Plavë - Gusinje, përkrah Ali Pashës. Gusinje dhe patriotëve të tjerë shqiptarë. 

## Biografia 
Ahmet Zenel Gjonbalaj lindi në vitin 1803 në fshatin Vuthaj në jug të Gusinjes në Alpet Shqiptare . Ai ishte pasardhës i vëllazërisë Gjonbalaj që e ka prejardhjen nga figura e *Gjon Balës* dhe bijve të tij; të cilët vetë e kishin origjinën nga Nikçi i Kelmendit . Babai i Ahmetit, Zenel Mehmeti, ishte gjithashtu një luftëtar i njohur dhe kishte shërbyer nën forcat osmane kundër Ekspeditës së Moresë të udhëhequr nga francezët. Gjatë viteve 1850, Ahmet Zeneli ishte ndër luftëtarët shqiptarë nën drejtimin e Ali Pashë Gusinjes, i ngarkuar me mbrojtjen e Plavës dhe Gusinjes nga pushtimet e jashtme. 

Djali i tij, Mal Ahmeti, luftoi kundër pushtuesve malazezë në vitet 1879-1880 dhe vazhdoi të luftonte në Betejën e Shkodrës më 1912. Ai vdiq në moshën 60-vjeçare, ndërsa Ahmet Zeneli vdiq i qetë në shtëpinë e tij në moshën 90-vjeçare  

## Shih edhe 
* Lidhja e Prizrenit
* Rilindja Kombëtare
* Betejat e Plavës dhe Gucisë

## Referime
Agan Kaja

**Agan Kaja** ose **Koja** (1892-1929) ishte një klerik mysliman dhe veprimtar politik shqiptar nga Plava, Mali i Zi i sotëm. Ai ishte anëtar i Komitetit për Mbrojtjen Kombëtare të Kosovës dhe luftoi si kaçak kundër trupave kufitare jugosllave pas vitit 1919 kur rajoni i tij u bë pjesë e Jugosllavisë. U vra nga agjentët jugosllavë në Tropojë më 1929. Në vitin 1992, në 80-vjetorin e shpalljes së Pavarësisë së Shqipërisë u nderua me Urdhrin e Lirisë (Klasi I) i Shqipërisë.

## Biografia 
Agan Kaja ka lindur në Përnjavor të Plavës me shumë gjasa në vitin 1892, megjithëse në gurin e varrit të tij shënohet viti 1885 si viti i lindjes. Ai studioi teologjinë islame dhe ishte imam i Plavës para Luftës së Parë Botërore. Në Luftën e Parë Botërore, ai ishte një oficer i graduar në ushtrinë austro-hungareze.  Në vitin 1918, kur lufta po i afrohej fundit dhe shumë shqiptarë që kundërshtonin pushtimin austro-hungarez ishin burgosur, ai çarmatosi trupat austro-hungareze në Plavë dhe vrau komandantin e tyre.  Armët iu shpërndanë vendasve për t'u përgatitur kundër një aneksimi të ardhshëm jugosllav. Koja iu bashkua Komitetit për Mbrojtjen Kombëtare të Kosovës dhe ishte anëtar i komitetit vendor Plavë-Gucia. Pas vrasjes së Ismail Nikoçit në vitin 1919, ai mori drejtimin e refugjatëve që kishin ikur në Shqipëri pasi ushtria jugosllave sulmoi rajonin. Në Shqipëri, Agan Kaja u vendos në zonën e Tropojës afër kufirit të ri ndërmjet Shqipërisë dhe Jugosllavisë. Ai udhëhoqi një grup kaçakësh që luftuan kundër ushtrisë jugosllave në viset kufitare. Në një përleshje të tillë, grupi i tij ekzekutoi katër oficerë jugosllavë dhe çarmatosi 50 rekrutët. Në Tropojë, Koja u bë imam në një xhami të zonës. Qeveria jugosllave vendos një shpërblim për vrasjen e tij - si për shumë kaçakë të tjerë. U vra në Tropojë në vitin 1929. Ai konsiderohet si një hero lokal në Sanxhak si nga shqiptarët ashtu edhe nga boshnjakët.

## Shih edhe 
* Lidhja e Prizrenit
* Rilindja Kombëtare

## Literatura 
* 
* 
* 

## Referime
Sejdo Bajramoviq

**Sejdo Bajramoviç** (7 korrik 1927  – 1993) ishte një ushtar dhe politikan kosovar i ish-Jugosllavisë, i cili ishte ushtrues detyre i kreut të shtetit të Jugosllavisë për një kohë të shkurtër në 1991.

## Biografia 
I lindur në Kosovska Kamenicë, Bajramoviç u zgjodh anëtar i Presidencës duke përfaqësuar Kosovën, kur presidenti serb Slobodan Millosheviq manovroi presidentin aktual Riza Sapunxhiu, përmes një tërheqjeje nga Parlamenti serb. Në të njëjtën lëvizje, ai u bë edhe ushtrues detyre i kreut të shtetit (Koordinator i Presidencës) të Jugosllavisë, pasi Millosheviqi fillimisht refuzoi të pranonte presidentin e emëruar Stipe Mesiç, që përfaqësonte Kroacinë, dhe në mënyrë të njëanshme e shpalli presidencën të paaftë për të funksionuar.

Me suspendimin e legjislaturës krahinore të Kosovës, Bajramoviq u emërua anëtar i kryesisë nga Kuvendi i Republikës së Serbisë. Besnikëria e tij e padiskutueshme ndaj Millosheviçit dhe mungesa e dukshme e një mandati demokratik në ndryshim me pjesën tjetër të Presidencës, e bëri atë të kujtohej si një kukull e thjeshtë për administratën e Millosheviçit dhe emri i tij u bë sinonim i "kuislingut", "prokurës" dhe "alibisë së rreme".

Merita e vetme e Bajramoviqit para se të zgjidhej nga Millosheviqi për të votuar në emër të Kosovës, ishte të qenit rreshter i klasit të parë në Ushtrinë Popullore Jugosllave.

## Shih edhe 
* Krahina Socialiste Autonome e Kosovës

## Literatura 
* Viktor Meier, *Yugoslavia - A History of its Demise*. London: Routledge, 1999
* Stipe Mesić, *The Demise of Yugoslavia - A Political Memoir*. Central European University Press, 2004

## Referimet
Osman Rastoderi

**Osman Rastoder** (1882 – 26 janar 1946) ishte komandant i Milicia vullnetare e Sanxhakut në Bihorin e sipërm gjatë Luftës së Dytë Botërore.

Rastoderi i përkiste përkrahësve të aneksimit të Sanxhakut nga Shqipëria e Madhe.

## Biografia 
Rastoder lindi në një familje të pasur dhe mund të përballonte të shkollohej fillimisht në medrese në Novi Pazar dhe Gjakovë, dhe më vonë në Stamboll. Ata ishin pjesë e fisit Kuçi dhe u shpërngulën në Turqi në vitin 1915 dhe qëndruan atje, ndërsa Osmani u kthye në Ballkan në vitin 1919, në Novi Pazar ku u martua për herë të dytë. Ai kishte shtatë fëmijë në dy martesa. Në vitin 1926 kthehet në Petnjicë me të dyja bashkëshortet e tij ku emërohet mulla në fshatrat Petnjicë dhe Savin Bor. Që nga viti 1929 u emërua imam në xhaminë lokale. Krahas gjuhës amtare shqipe dhe serbe, Rastoderi fliste edhe gjuhë turke dhe arabe.

Në qershor 1941 Rastoder u emërua si komandant i njësisë lokale myslimane, e cila u zhvillua në shtator 1941 në një detashment të milicisë myslimane të Sanxhakut përgjegjës për territorin e Bihorit të sipërm.

Në fillim të vitit 1941 marrëdhëniet midis qytetit Petnjicë dhe policisë u përkeqësuan për shkak të vrasjes së djalit të Rastoderit në Beranë.

Gjatë Kryengritjes në Mal të Zi një detashment i milicisë nga Bihori i komanduar nga Rastoderi sulmoi kryengritësit në drejtim të Beranës. Forcat e tij dogjën të krishterët ortodoksë në fshatrat Gorazhde, Zagraxhe, Tmushice dhe Ljeshnica.  Në vjeshtën e vitit 1941, Rastoder u emërua të komandonte detashmentin e milicisë në Bihorin e sipërm me seli në Petnjicë.

Së bashku me komandantët e milicisë (përfshirë Sulejman Paçarizin dhe Husein Rovçanin) ai mori pjesë në një konferencë në fshatin Godijeva,  dhe ra dakord të sulmonte fshatrat serbe pranë Senicës dhe pjesë të tjera të Sanxhakut.  Më 31 mars 1942, udhëheqësi çetnik Pavle Gjurishiq u takua me Rastoderin dhe i ofroi atij një marrëveshje paqeje, të cilën Rastoderi e refuzoi.  Rastoderi favorizoi konfliktet e armatosura me popullsinë ortodokse të rajonit, mbi të gjitha me ato nga Bellopojë dhe Beranë.

Detashmenti i milicisë i komanduar nga Rastoderi, i mbështetur nga trupa t' parregullta shqiptare dhe forcat gjermane, më 22 janar 1944, në afërsi të fshatit Vrbicë (Berane) sulmoi dhe vrau 35 partizanë dhe 19 trupa të parregulla italiane të Batalionit Garibaldi. Rastoder u vra nga policia më 26 janar 1946 në malin Ladevac. 

## Trashëgimia 
Në shkurt 2013, anëtarët e komunitetit malazez në Luksemburg themeluan çmimin *Mulla Hrastoder*, një çmim i emëruar në emër të Rastoderit dhe për nder të tij. Një rrugë në Sarajevë, Bosnje dhe Hercegovinë, u emërua në nder të tij.

## Shih edhe 
* Lufta e Dytë Botërore
* Sanxhaku i Pazarit të Ri

## Referime
Xhulia Kurti

*Ky është një artikull për co-founder e Decimali.*
parapamje|Xhulia Kurti
**Xhulia Syrja Kurti** ka lindur 23 Shkurt 2001 në qytetin e Durrësit. Themeluese e Decimali , kompani teknologjike që synon tregun e pajisjeve vetanake ose individuale.

Lindur dhe rritur në Durrës, fëmijëria e saj ka qenë e bukur dhe me prindër që janë kujdesur për të. Studimet e saj i ka vazhduar në degën e Shkencave Kompjuterike  në Universitetin e Aleksandër Moisiu,Durrës. Ka fituar vendin e dytë në konkursin e IAA Mobilitython 2021 për qytetet inteligjente me projektin "internet pa wifi". 

Ka fituar qytetare nderi e Durrësit në Maj 2022. Gjithashtu është e re në moshë por e para në renditjen historike të qytetarëve të nderit të akordura nga Bashkia Durrës për nga mosha e marrjes së dekoratës.Ka themeluar në qershor 2022 kompaninë e saj "Decimali" ku do bëj të mundur komunikimin e të dhënave pa WIFI ose internet.

## Shikoni dhe 
Sociale:

https://www.xhuliakurti.com/ 

https://www.decimali.com/ 

https://www.facebook.com/officialxhuliakurti/

https://www.instagram.com/xhuliakurtiofficial/

## Referimet 
alt=Xhulia Kurti|parapamje|212x212px|Xhulia Kurti në fjalimin e mbajtur për titullin *"Qytetare Nderi 2022"*
https://gazetasi.al/20-vjecarja-xhulia-kurti-krijon-aplikacionin-qe-do-te-na-mundesoje-te-dergojme-te-dhena-edhe-pa-wi-fi-si-me-lindi-ideja/

https://durreslajm.al/20-vjecarja-nga-durresi-xhulia-kurti-drejt-patentimit-te-projektit-te-saj-per-lidhjen-e-internetit-pa-wi-fi-video/

https://businessmag.al/shqiptarja-xhulia-kurti-fiton-cmimin-e-dyte-ne-bote-per-projektin-internet-pa-wifi-dhe-merr-dhuraten-e-vecante-nga-bill-gates/

https://abcnews.al/etiketa/xhulia-kurti/

https://www.oranews.tv/vendi/telefoni-punon-edhe-pa-internet-studentja-shqiptare-xhuliana-kurti-fiton-c-i1012812
Qazim Sijariqi

**Qazim Sijariqi** ishte komandant i një detashmenti të milicisë myslimane nga Bellopojë (në Sanxhak) gjatë Luftës së Dytë Botërore. Sijariq ishte një nga komandantët e milicisë myslimane, i cili ishte veçanërisht në favor të aneksimit të pjesës lindore të Sanxhakut në Mbretërinë Shqiptare. 

## Biografia 
Me komandantët e tjerë të milicisë myslimane (përfshirë Osman Rastoderi, Sulejman Paçarizi dhe Husein Rovçanin) Sijariq mori pjesë në një konferencë në fshatin Godijeva,  dhe ra dakord të sulmonte fshatrat serbe pranë Senicës dhe pjesë të tjera të Sanxhakut. Në fillim të janarit 1943 njësia nën komandën e Sijariqit u dallua gjatë sulmit të çetnikëve të udhëhequr nga Pavle Gjurishiq. Deputet i Sijariqit ishte Smajo Trubljanin. Milicia myslimane në Bellopolë u themelua nga Qazim Sijariqi, Vehbo Buçani dhe Galjan Luka. Në nëntor 1943 Hauptsturmführer gjerman Rumper urdhëroi myslimanët dhe çetnikët në Sanxhak të pushonin armiqësitë e tyre dhe të bashkëpunonin të bashkuar nën komandën gjermane. Më 15 nëntor ai urdhëroi Sijariqin të vendoste komunikim me çetat lokale çetnike dhe së bashku me to dhe milicinë myslimane të komanduar nga Galijani, të sulmonin forcat komuniste në Bijelo Polje. Më 17 nëntor Sijariqi iu përgjigj Rumperit duke e informuar se ai kishte ndërmend të zbatonte urdhrat e tij.

## Shih edhe 
* Lufta e Dytë Botërore
* Sanxhaku i Pazarit të Ri

## Referime
Ismail Nikoçi

**Ismail Nikoçi** (1876-1919) ishte një veprimtar politik shqiptar nga Gucia (tani Gusinje) në Mali i Zi të sotëm dhe kryetar i atij qyteti. Ai luajti një rol të rëndësishëm në mbrojtjen e të drejtave kombëtare të bashkësisë etnike shqiptare në Plavë-Gucia në periudhën nga aneksimi i tij Malit të Zi në Luftërat Ballkanike deri në aneksimin përfundimtar të tij në Jugosllavi më 1919.

## Biografia 
Ismail Nikoçi lindi në vitin 1876 në qytetin e Gucisë. Babai i tij Ferhat Nikoçi kishte luftuar përkrah Ali Pashë Gucisë në mbrojtjen e rajonit kundër ushtrisë malazeze. Ismail Nikoçi ka studiuar për drejtësi në Selanik. Në revoltën shqiptare të vitit 1910 luftoi nën udhëheqjen e Hasan Ferrit kundër Turgut Pashës. Ai u burgos për pjesëmarrjen e tij në revoltë.

Në Luftën e Parë Ballkanike, Mali i Zi përsëri sulmoi rajonin dhe më 19 tetor ushtria malazeze hyri në Plavë. Një ditë më vonë, më 20 tetor hynë në Guci. Një nga veprimet e para të administratës ushtarake ishte burgosja në Nikshiq e 323 figurave të rëndësishme vendase, përfshirë Ismail Nikoçin. Trazirat ndërkombëtare kundër fushatës së vrasjeve dhe konvertimit të detyruar fetar të ushtrisë malazeze çuan në lirimin e tyre. Në Luftën e Parë Botërore, administrata austro-hungareze e rajonit, pas kapitullimit malazez, e largoi atë nga posti i kryetarit të komunës së Gucisë për të kënaqur kërkesat e administratës politike malazeze dhe për shkak të kundërshtimit të tij ndaj rekrutimit të detyruar të të rinjve vendas. Më pas, ushtria austro-hungareze e internoi në Hungari deri në kapitullimin e saj në vitin 1918.  Pas lirimit të tij, ai mori sërish postin e kryetarit të komunës në Gucia dhe iu bashkua Komitetit për Mbrojtjen Kombëtare të Kosovës. Organizata luftoi kundër aneksimit të rajoneve shqiptare të ish Perandorisë Osmane nga Jugosllavia. Ushtria serbe sulmoi rajonin në shkurt të vitit 1919 për ta aneksuar atë. Ismail Nikoçi në cilësinë e tij si kryebashkiak i Gusinjës i dërgoi një raport zyrtar Misionit Ushtarak Britanik në Shqipëri, i cili ishte vendosur në Shkodër (rreth 100&nbsp;km në jugperëndim të rajonit të tij) dhe protestoi për vrasjen e mbi 200 civilëve nga trupat serbe. Luigj Gurakuqi dhe Hasan Prishtina u përpoqën të sensibilizojnë ngjarjet në Plavë-Gucia në Lidhjen e Kombeve. Nikoçi personalisht udhëtoi për në Shkodër për t'u angazhuar me misionet ushtarake të Antantës që ishin vendosur në qytetin e përmbytur nga refugjatët nga Plava-Gucia. Hyrja e tij në Shkodër u refuzua nga misionet ndërkombëtare që mbanin administratën e qytetit. Në shtator 1919, në një takim me konsullin francez iu bë presion për të bindur refugjatët në Shkodër të ktheheshin në Plavë-Gucia dhe të pranonin sundimin jugosllav. Nikoçi nuk pranoi dhe vazhdoi të protestonte në misionet ndërkombëtare në Shkodër. Pikërisht në një nga takimet me konsullin francez ai bëri komentin *Shqipnija nuk ka miq*. Ai u vra në fund të tetorit 1919 në Shkodër nga një agjent serb jugosllav.

## Shih edhe 
* Lidhja e Prizrenit
* Rilindja Kombëtare
* Agan Kaja, veprimtar politik lokal nga Plava

## Literatura 
*
*
*
*

## Referime
Herbert W. Franke

**Herbert W. Franke** (lindur më 14 maj 1927, Vjenë - v. 16 korrik 2022, Egling) ishte një shkencëtar austriak. dhe shkrimtar. Ai konsiderohet të jetë një nga autorët më të rëndësishëm gjermanë të fantashkencës. Ai është gjithashtu aktiv në fushën e futurologjisë, speleologjisë si dhe grafikës kompjuterike apo artit dixhital. 

## Biografia 
Franke studioi fizikë, matematikë, kimi, psikologji dhe filozofi në Vjenë. Ai mori doktoraturën në fizikën teorike në vitin 1950 mbi bazën e një disertacioni mbi optikën elektronike.
## Vepra 
Shkrimet e tij janë përkthyer dhe botuar në Bullgari, Danimarkë, Francë, Britani e Madhe, Holandë, Itali, Japoni, Jugosllavi, Meksikë, Poloni, Rumani, Suedi, Spanjë, Bashkimin Sovjetik (Rusi), Hungari dhe SH.B.A. Romani "Ypsilon Minus" dhe disa tregime utopike u botuan gjithashtu në RDGJ.
Francesco Rizzo (futbollist)

**Francesco Rizzo** (lindur më 30 maj 1943 vdiq më 17 korrik 2022) është një ish-futbollist italian. Ai ka luajtur për kombëtaren e Italisë. 

Rizo në vitin 1970
Roman Ratushnyi

**Roman Tarasovych Ratushnyi** (i lindur më 5 korrik 1997 në Kiev dhe vdiq më 9 qershor 2022 në Izium Raion) teoricieni i neourbanizmit revolucionar [burimi?], në veçanti, rezistenca totale e lagjeve të qytetit si njësi publike të vetë-mjaftueshme, ushtar vullnetar. Pjesëmarrës i Euromaidan-it, autor i formave origjinale të aktivizmit komunal dhe ndjekjes penale të korrupsionit [burimi?], që shkonte shumë përtej problemeve mjedisore. Ai është i njohur për luftën e tij për të ruajtur traktin kapital të Protasiv Yar, në të cilin krijoi tradita të reja urbane të rendit revolucionar Kholodnoyarsk. Ai e konsideroi gjuhën ukrainase si një mjet të thellë për të rivendosur fuqinë e popullit të Kievit në mjedisin e tij historik, duke e futur atë në qarqet informale rinore.
Kënga e Marko Boçarit

**Kënga e Marko Boçarit** është një këngë polifonike shqiptare e fillimit të shekullit të 19-të, që rrëfen vdekjen e Marko Boçarit, një udhëheqës suliot.

## Historia 
Marko Boçari ishte një udhëheqës i suliotëve. Pas fillimit të Luftës për Pavarësi Greke ai u bë një nga figurat qendrore të saj. Ai vdiq në Karpenisi, Greqia moderne perëndimore në vitin 1823 gjatë një beteje midis forcave osmane dhe sulioteve.

## Kënga 
Kënga e Marko Boçarit nga Suli është një rrëfim dhe vajtim për vdekjen e tij. Ai përmban më shumë se 70 rreshta tetërrokëshe dhe u botua rreth pesëdhjetë vjet pas ngjarjes nga Thimi Mitko, një folklorist shqiptar në librin e tij *Bleta Shqipëtare*.

## Teksti 
Një harap me karabinë
u ngulë e shtroi synë
Goditi bajrakn' e mirë
Marko Boçari shahinë!

Erdhi Kosta vet i tretë
"More shokë, gjithë erdhët
S'prit të vinja edhe unë,
Vriti, shokë, Shqipëtarë,
biru qënet, se më vrane
Mermëni sa jam i gjallë
më muarë plumbi ndë ballë

## Referime
Azis Tahir Ajdonati

**Azis Tahir Ajdonati** ishte një figurë kryesore në lëvizjen për pavarësinë shqiptare dhe një nga delegatët e Shpalljes së Pavarësisë së Shqipërisë, duke përfaqësuar rajonin e Çamërisë.

## Referime
Niazi Demi

**Niazi Rustem Demi** (1919–1977) ishte një politikan shqiptar.

Niazi Demi lindi në vitin 1919 në Filiates, një qytet i Çamërisë (sot Greqia veriperëndimore). Ai studioi në Vlorë dhe më pas në gjimnazin e Tiranës, ku u diplomua në fund të viteve 1930. Në vitin 1942 hyn në radhët e Frontit Nacional Çlirimtar Shqiptar dhe në vitin 1943 u bë komisar politik i brigadave të Rrethit të Beratit. Ai ishte gjithashtu pjesë e Brigadës VII Sulmuese.

Pas Luftës së Dytë Botërore ai u bë fillimisht këshilltar i ambasadorit shqiptar në BRSS dhe më pas Ministër i Tregtisë së Shqipërisë.
Beteja e Graçanit

**Beteja e Graçanit** e njohur edhe si **Operacioni MH-1** ishte nje betej në rajonin e Karadakut gjatë Luftës së vitit 2001 në Republikën e Maqedonisë. Ofensiva filloi më 28 mars 2001 dhe përfundoi të nesërmen me tërheqjen e shumicës së UÇK-së drejt Kosovës.

## References
L. Q. Jones

**L. Q. Jones**  (i lindur **Justus Ellis McQueen Jr.**; 19 gusht 1927 - 9 korrik 2022) ishte një aktor dhe regjisor amerikan. Ai u shfaq në filmat e Sam Peckinpah Ride the High Country (1962), Major Dundee (1965), The Wild Bunch (1969), The Ballad of Cable Hogue (1970) dhe Pat Garrett and Billy the Kid (1973). Rolet e tij të mëvonshme në film përfshijnë Kazino (1995), Patrioti, Maska e Zorros (të dyja 1998) dhe A Prairie Home Companion (2006).
Andreas Kunz

**Andreas Kunz** (l. 24 korrik 1946 në Leipzig; v. 1 Janar 2022 në Leipzig) ishte një atlet gjerman i kombinuar nordik nga RDGJ.

Kunz, i cili filloi me SC Dynamo Klingenthal, fitoi medaljen e bronztë në Nordic të kombinuar në Lojërat Olimpike Dimërore 1968 në Grenoble. Kjo ishte medalja e parë olimpike për RDGJ si një ekip i pavarur. Për fitimin e medaljes, ai mori një udhëtim tre-ditor në Paris si shpërblim nga shoqata e skive të Gjermanisë Lindore. Në vitin 1970 iu desh të përfundonte karrierën e tij për shkak të presionit politik sepse ishte në kontakt me Ralph Pöhland, një atlet nordik i kombinuar që kishte ikur në Gjermaninë Perëndimore gjatë garave paraolimpike në Zvicër. Ai u delegua nga Klingenthal në Zwickau. Më vonë ai u bë oficer sporti në NVA. Ai u monitorua nga Ministria e Sigurimit të Shtetit. 

Kunz vdiq në moshën 75-vjeçare në vitin e ri 2022.
École pratique des hautes études

**École pratique des hautes études** (**EPHE**; shqip: *Shkolla Praktike e Studimeve të Avancuara*) një nga institucionet më prestigjioze të arsimit të lartë francez (grande école).

Ky është një institucion francez i arsimit të lartë dhe kërkimit në Parisit.

Shkolla u themelua në 1868 nga Victor Duruy.

## Maturantë të famshëm 
* Klara Buda, shkrimtare, eseiste dhe gazetare shqiptare
* Albert Mousset, historian francez
* Mario Roques, studiues francez, profesor i historisë së letërsisë mesjetare dhe filolog i njohur i gjuhëve latine

## Referime
## Lidhje të jashtme
* Faqja zyrtare
Erik Hornung

**Erik Hornung** (28 janar 1933, Riga – 11 korrik 2022) ishte një egjiptolog dhe një nga shkrimtarët modernë më me ndikim në fenë e lashtë egjiptiane. Ai ishte profesor emeritus i Universitetit të Bazelit.

### Biografia
Hornung ka lindur në Riga, Letoni në vitin 1933 dhe ka fituar doktoraturën në Universitetin e Tübingen në vitin 1956. Ai ishte profesor i Egjiptologjisë në Universitetin e Bazelit nga viti 1967 deri në 1998. Fusha e tij kryesore kërkimore ka qenë letërsia funerare, Lugina e Mbretërit në veçanti. Ai botoi botimin e parë të Librit të Amduat në tre vëllime ndërmjet viteve 1963 dhe 1967. J. Gwyn Griffiths e përshkroi Hornung si autoritetin kryesor në një literaturë të tillë.[3] Libri i tij Konceptet e Zotit në Egjiptin e Lashtë, The One and the Many është bërë vepra e tij më e njohur, në të cilën ai përfundon, ndërkohë që pranon punën e mëparshme të Henri Frankfort dhe "shumëshmërinë e qasjeve" të tij dhe trajtimin "plotësues" të John A. Wilson. e mënyrave të mendimit egjiptian, se "Kushdo që e merr seriozisht historinë nuk do të pranojë një metodë të vetme si përfundimtare; e njëjta gjë duhet të jetë e vërtetë për këdo që e merr seriozisht besimin".
Hornung u bë Zëvendës-President i Shoqatës së Miqve të Varreve Mbretërore të Egjiptit në vitin 1988. Librat e tij janë botuar në gjermanisht, por shumë janë përkthyer në anglisht.
Borys Romanchenko

**Borys Romanchenko** (ukrainase:**Борис Тимофійович Романченко** l.20 janar 1926 Bondary, Sumy Oblast - v.18 mars 2022 Kharkiv) ishte një figurë publike ukrainase, aktiviste dhe e mbijetuar e Holokaustit që i mbijetoi kampeve të përqendrimit Buchenwald, Peenemünde, Dora dhe Bergen-Belsen. Ai u vra nga sulmet ajrore ruse gjatë Betejës së Kharkivit gjatë pushtimit rus të Ukrainës në vitin 2022.
Ljiljana Bakić

**Ljiljana Bakić** (i lindur në vitin 1939 ose 1940 dhe vdiq më 9 korrik 2022) ishte një arkitekte serbe që projektonte ndërtesa në vendin e saj dhe jashtë saj. Ajo punoi vetëm dhe me arkitektin e saj, Dragoljub Bakiq. Ajo ishte një autore e botuar dhe eseiste.

## Sfondi
E lindur Ljiljana Vucović në Beograd, ajo studioi arkitekturë në Universitetin e Beogradit nga 1957 në 1962. Ajo u martua me arkitektin dhe partnerin e biznesit Dragoljub Bakiq pas diplomimit dhe kanë dy vajza. Ata jetonin në një shtëpi, të cilën të dy e projektuan, në lagjen Višnjička të Beogradit.
Mehmed Kalakula

**Mehmed Rasim Kalakula** ishte një politikan shqiptar që i shërbeu Perandorisë Osmane në fund të shekullit të 19-të si kajmakam i Anadollit Perëndimor.

## Shih edhe 
* Rasim Kalakula
* Rilindja Kombëtare
* Shqipëria nën Perandorinë Osmane

## Referime
Mehmet Tahsini

**Mehmet Tahsini** (1864–?) ishte një politikan shqiptar, aktiv në Perandorinë Osmane dhe në Shqipëri.

Ai lindi në Gjirokastër dhe filloi karrierën e tij si profesor i historisë në Edrene. Pas vitit 1895 ai shërbeu si kajmakam në Anadollin Lindor. 

## Shih edhe 
* Rilindja Kombëtare
* Shqipëria nën Perandorinë Osmane

## Referime
Hysen Hoxha

**Hysen efendi Hoxha** (1861–1934) ishte politikan shqiptar, kryebashkiak i Gjirokastrës dhe xhaxhai i Enver Hoxhës .

## Biografia 
Hysen Efendi Hoxha lindi në Gjirokastër, ku babai i tij Beqir ishte përkrahës i degës lokale të Lidhjes së Prizrenit. Ai studioi teologji në Stamboll. Hoxha ishte përgjegjës për hapjen e shkollës së parë në gjuhën shqipe në rajonin e tij (me emrin "Liria") dhe në kohën e lindjes së nipit të tij Enver Hoxha në vitin 1908 kryesoi një komitet të rilindjes kombëtare në krahinë. Ai gjithashtu themeloi një ansambël folklorik. Në nëntor 1912 shërbeu si delegat i Gjirokastrës në mbledhjen e Vlorës me rastin e Shpalljes së Pavarësisë së Shqipërisë .

Ndikimi i tij në jetën e hershme të nipit të tij Enver Hoxhës u ndje për shkak se babai i Enverit kishte qenë jashtë shtetit në Shtetet e Bashkuara të Amerikës si emigrant ekonomik. Si ateist ai luajti një rol në nxitjen e pikëpamjeve ateiste të vetë Enverit që në moshë të re. 

## Shih edhe 
* Rilindja Kombëtare
* Shpallja e Pavarësisë së Shqipërisë

## Literatura 
* *Enver Hoxha: 1908-1985* . Tiranë: Instituti i Studimeve Marksiste-Leniniste pranë KQ të Partisë së Punës të Shqipërisë. 1986. fq.&nbsp;17.
* *Studime historike* Vol. 40, nr. 23. Akademia e Shkencave, Instituti i Historisë. 1986. fq.&nbsp;163.
* Biberaj, Elez. *Shqipëria: Një Maverick Socialist* . Boulder, CO: Westview Press. 1990. fq.&nbsp;16.
* Hoxha, Enveri. *Vitë të gjithëisë* . Tiranë: 8 Nëntori. 1983.
* Schmidt-Neke, Michael. *Enstehung und Ausbau der Königsdiktatur në Albanien, 1912-1939* . München: R. Oldenbourg Verlag. 1987. fq.&nbsp;320.
* Zlatar, Pero. *Albanija u eri Envera Hoxhe* Vol. II. Zagreb: Grafički zavod Hrvatske. 1984. fq.&nbsp;23–26.

## Referime
Qamil Musa Haxhi Feza

**Qamil Musa Haxhi Feza** (?–?) ishte një burrë shteti shqiptar. Ai u bë kryetar i Komisionit Administrativ më 3 shtator 1914 dhe e mbajti atë post për më pak se një muaj, pasi posti u hoq në të njëjtin muaj kur u krijua.

Mbretërimi i Princ Wied, i imponuar nga Fuqitë e Mëdha në mars 1914 ishte i mbushur me pakënaqësi në mesin e shqiptarëve. Më 3 qershor 1914, një grup rebelësh islamik themeloi Këshillin e Parë të Përgjithshëm në Shijak. Qëllimi i tyre ishte ta bënin Shqipërinë një protektorat të Perandorisë Osmane dhe pas dëbimit të Wied-it, të vendosnin një mbret mysliman në fron dhe të rifusnin alfabetin arab. Drejtues i këshillit ishte Mustafa Ndroqi, nënkryetar Xhenabi Adili dhe Feza u emërua komandant i përgjithshëm ushtarak i kryengritjes. Feza hyri shpejt në aksion dhe shpejt pas kësaj u zhvilluan një sërë kryengritjesh në Krujë, Kavajë dhe Peqin. Kryengritjet u shtrinë në të gjithë Shqipërinë duke e detyruar Wied-in të tërhiqej përsëri në Durrës.

Pasi Wied u largua nga vendi më 3 shtator, kryengritësit menduan se ishte koha për të konsoliduar rolin e tyre në qeverisje. Fillimisht Feza u bë në krye të Komitetit Administrativ që u organizua dhe më 11 shtator Ndroqi vendosi qeverinë e kryengritësve.

## Shih edhe 
* Rilindja Kombëtare

## Referime
Mehmed Orhan

[parapamje|Mehmed Orhan me uniformën e [Mbretëria Shqiptare|Mbretërisë Shqiptare]]
**Mehmed Orhan** (10 nëntor 1909 – 12 mars 1994) ishte kreu i 42-të i dinastisë osmane nga viti 1983 deri në 1994. Ai ishte këshilltar i Mbretit Zog I të Shqipërisë dhe arriti si kreu i dinastisë osmane më 9 dhjetor 1983, pas vdekjes së Ali Vasibit.

## Biografia 
parapamje|235x235px|Mehmed Orhan në fëmijëri
Mehmed Orhan lindi më 10 nëntor 1909 në Üsküdar. Sipas hallës së tij Ayşe Sulltan, ai lindi në pallatin e Naime Sulltanit. Babai i tij ishte Şehzade Mehmed Abdülkadir, i biri i Abdul Hamid II dhe Bidar Kadën, dhe nëna e tij ishte Mihriban Hanım, Pasi prindërit e tij u divorcuan në 1913, ai dhe nëna e tij shkuan të jetonin me xhaxhain e tij. Më pas ai u regjistrua në shkollën e mesme të Galatasaray Në një artikull të vitit 1990 në revistën Life, ai tha se trashëgimia e tij është "e shenjtë dhe për të qeshur" dhe tha: "Të jesh osman do të thotë të dish të marrësh frymë me kohën". 

Gruaja e parë e Mehmed Orhanit ishte Nafia Hanım. Ajo ishte vajza e tretë e Ali Reza Beut nga familja Yeğen dhe gruaja Nimet Hanım. Ata u martuan në vitin 1932. Ajo ishte nënë e një vajze, Fatma Necla Sulltan, e lindur në vitin 1933. Pasi të dy u divorcuan në vitin 1933, ajo u martua me Princin Abbas Halim të Egjiptit.  Motra e saj më e madhe, Berkemal Hanım, ishte e martuar me Mehmed Abdulaziz, kreu i 40-të i dinastisë osmane nga 1973 deri në 1977, dhe ishte nëna e vajzës së vetme të çiftit, Hürrem Sulltan. 

Mehmed Orhan vdiq në moshën tetëdhjetë e katër vjeçare më 12 mars 1994 në Nice të Francës. Ai u varros dy ditë më vonë më 14 mars në varrezat e East Side në Nice.

## Familja 
Mehemd Orhan kishte tre fëmijë:
* Fatma Necla Sultan "Germann" (lindur në Kajro, 14 shtator 1933 – Cyrih, 2010), e martuar dhe kishte dy djem:
** Mehmed Erol Germann (lindur më 1952);
** Osman Cem Germann (lindur më 1963);
* Şehzade Mehmed Selim  "Osmanoğlu" (lindur në Paris, 3 tetor 1943), i martuar dhe kishte një vajzë: 
** Claris Sultan "Osmanoğlu" (lindur 1971);
* Ayten Sultan "Osmanoğlu" (lindur në vitet 1940); 

## Shih edhe 
* Perandoria Osmane
* Shqipëria nën Perandorinë Osmane
* Linja e pasardhësve të ish fronit osman

## Referime
Nikola Štedul

**Nikola Štedul** (l. 2 dhjetor 1937 në Rešetarevo - v. 15 mars 2022) ai është emigrant kroat dhe, pas pavarësisë së Kroacisë, patriot. Ai ishte udhëheqës i lëvizjes kroate të shtetndërtimit. Ai njihet si një nga të paktët emigrantë kroatë që u mbijetuan atentatorëve të UDBA-së. Ai u vra në vitin 1988 në Kirkcaldy, Skoci. Në atë kohë, ai kryesoi Lëvizjen Kroate të Shtetitndërtimit, një organizatë që mbronte pavarësinë e Kroacisë nga Jugosllavia.
Sabit Lulo

**Sabit Lulo** (1883-?) ishte një politikan shqiptar, aktiv në Perandorinë Osmane dhe në Shqipëri.

## Biografia 
Sabit Lulo lindi në vitin 1883 në Gjirokastër dhe ishte bir i një kadiut. Nga viti 1909 deri në vitin 1913 shërbeu si kajmakam në Tepelenë, Çermik dhe Rizë, në Anadollin Lindor. Në qershor 1913 ai favorizoi Principatën e sapoformuar të Shqipërisë dhe ndërpreu veprimtarinë e tij të punës për Perandorinë. Në vitin 1928 raportohet se punon ende në qytetin e tij të lindjes si një zyrtar i thjeshtë.

## Shih edhe 
* Rilindja Kombëtare
* Shpallja e Pavarësisë së Shqipërisë
* Shqipëria nën Perandorinë Osmane

## Referime