John Ruskin

thumb|John Ruskin
**John Ruskin** (8 shkurt 1819 – 20 janar 1900) ishte një polimatist anglez, një shkrimtar, profesor, historian arti, kritik arti, hartues dhe filantrop i epokës viktoriane . Ai shkroi për tema të ndryshme si arti, arkitektura, ekonomia politike, arsimi, muzeologjia, gjeologjia, botanika, ornitologjia, letërsia, historia dhe miti.

## Biografia 
John Ruskin u lind më 8 shkurt 1819 në Londër, dhe u rrit në një familje të pasur, ku prindërit e tij, John James Ruskin dhe Margaret Cox, i siguruan një edukim të gjerë dhe i ushqyen dashurinë për artin dhe letërsinë. Babai i tij ishte një tregtar vere dhe koleksionist arti, i cili e inkurajoi të vizitonte muzetë dhe të studionte veprat e mjeshtërve të mëdhenj, gjë që ndikoi në formimin e tij si kritik arti.

Ruskin u arsimua fillimisht në shtëpi dhe më pas në Universitetin e Oksfordit, ku studioi për letërsi dhe shkenca natyrore. Ai u bë i njohur që në rininë e tij për librin **Modern Painters** (1843–1860), një vepër në pesë vëllime ku mbrojti talentin e piktorit J. M. W. Turner dhe hodhi themelet e teorisë së tij estetike, duke theksuar rëndësinë e vëzhgimit të natyrës dhe të vërtetës artistike. Kjo vepër e vendosi atë si një nga kritikët më të mëdhenj të artit në epokën viktoriane.

Përveç kritikës së artit, Ruskin ishte një mbrojtës i arkitekturës gotike dhe artizanatit tradicional, siç u shpreh në librin **The Stones of Venice** (1851–1853), ku argumentoi se arkitektura reflekton moralin dhe shpirtin e një shoqërie. Ai mbështeste konceptin e "punës së ndershme" dhe e kundërshtonte industrializimin dhe prodhimin masiv, të cilat, sipas tij, e çonin njeriun drejt degradimit shpirtëror dhe shoqëror.

Në vitet më vonë, Ruskin u përqendrua më shumë në çështjet sociale dhe ekonomike. Në veprën **Unto This Last** (1860), ai kritikoi kapitalizmin dhe promovoi një ekonomi më humane, ku puna e njeriut duhet të vlerësohej mbi fitimin material. Idetë e tij influencuan figura të tilla si Mahatma Gandhi dhe lëvizjet e mëvonshme për reformën sociale.

Jeta personale e Ruskinit ishte shpesh e trazuar. Martesa e tij me Effie Gray përfundoi në anulim pas disa vitesh, dhe ai përjetoi periudha të gjata depresioni. Në vitet e fundit të jetës, ai u tërhoq në shtëpinë e tij në Brantwood, pranë liqeneve angleze, ku vazhdoi të shkruante dhe të pikturonte derisa shëndeti i tij u përkeqësua. Ai vdiq më 20 janar 1900, duke lënë pas një trashëgimi të madhe intelektuale që vazhdon të ndikojë në art, arkitekturë dhe filozofi sociale edhe sot.      

## Publikime 
* *Poems* (written 1835–46; collected 1850) (*Works* 2)
* *The Poetry of Architecture* (serialised *The Architectural Magazine* 1837–38; authorised book, 1893) (*Works* 1)
* *Letters to a College Friend* (written 1840–45; published 1894) (*Works* 1)
* *  The King of the Golden River, or the Black Brothers. A Legend of Stiria* (written 1841; published 1850) (*Works* 1)
* *Modern Painters* (5 vols.) (1843–60) (*Works* 3–7)
** Vol. I (1843) (Parts I and II) *Of General Principles and of Truth* (*Works* 3)
** Vol. II (1846) (Part III) *Of the Imaginative and Theoretic Faculties* (*Works* 4)
** Vol. III (1856) (Part IV) *Of Many Things* (*Works* 5)
** Vol. IV (1856) (Part V) *Mountain Beauty* (*Works* 6)
** Vol. V (1860) (Part VI) *Of Leaf Beauty* (Part VII) *Of Cloud Beauty* (Part VIII) *Of Ideas of Relation (1) Of Invention Formal* (Part IX) *Of Ideas of Relation (2) Of Invention Spiritual* (*Works* 7)
* *The Seven Lamps of Architecture* (1849) (*Works* 8)
* *The Stones of Venice* (3 vols) (1851–53)
** Vol. I.  *The Foundations* (1851) (*Works* 9)
** Vol. II. *The Sea–Stories* (1853) (*Works* 10)&nbsp;– containing the chapter "The Nature of Gothic"
** Vol. III. *The Fall* (1853) (*Works* 11)
* *Notes on the Construction of Sheepfolds* (1851) (*Works* 12)
* *Pre-Raphaelitism* (1851) (*Works* 12)
* Letters to the *Times* on the Pre-Raphaelite Artists (1851, 1854) (*Works* 12)
* *Lectures on Architecture and Painting (Edinburgh, 1853)* (1854) (*Works* 12)
* *Academy Notes* (Annual Reviews of the June Royal Academy Exhibitions) (1855–1859, 1875) (*Works* 14)
* *The Harbours of England* (1856) (*Works* 13)
* * The Elements of Drawing, in Three Letters to Beginners* (1857) (*Works* 15)
* '''A Joy Forever' and Its Price in the Market: being the substance (with additions) of two lectures on The Political Economy of Art* (1857, 1880) (*Works* 16)
* *The Two Paths: being Lectures on Art, and Its Application to Decoration and Manufacture, Delivered in 1858–9* (1859) (*Works* 16)
* *The Elements of Perspective, Arranged for the Use of Schools and Intended to be Read in Connection with the First Three Books of Euclid* (1859) (*Works* 15)
* *Unto This Last: Four Essays on the First Principles of Political Economy* (serialised *Cornhill Magazine* 1860, book 1862) (*Works* 17)
* *Munera Pulveris: Six Essays on the Elements of Political Economy* (serialised *Fraser's Magazine* 1862–63, book 1872) (*Works* 17)
* *The Cestus of Aglaia* (serialised *Art Journal* 1864-64, incorporated (revised) in *On the Old Road* (1882) (*Works* 19)
* *Sesame and Lilies: Two Lectures delivered at Manchester in 1864* (1865) (i.e., "Of Queen’s Gardens" and "Of King’s Treasuries" to which was added, in a later edition of 1871, "The Mystery of Life and Its Arts") (*Works* 18)
* *The Ethics of the Dust: Ten Lectures to Little Housewives on the Elements of Crystallisation* (1866) (*Works* 18)
* *The Crown of Wild Olive: Three Lectures on Work, Traffic and War* (1866) (to a later edition was added a fourth lecture (delivered 1869), called "The Future of England") (1866) (*Works* 18)
* *Time and Tide, by Weare and Tyne: Twenty-five Letters to a Working Man of Sunderland on the Laws of Work* (1867) (*Works* 17)
* *The Queen of the Air: A Study of the Greek Myths of Cloud and Storm* (1869) (*Works* 19)
* *Lectures on Art, Delivered before the University of Oxford in Hilary term, 1870* (*Works* 20)
* *Aratra Pentelici*: *Six Lectures on the Elements of Sculpture Given before the University of Oxford in Michaelmas term, 1870* (1872) (*Works* 20)
* *Lectures on Landscape*, Delivered at Oxford in [Lent term| Lent Term], 1871 (1898) ("Works" 22)
* *Fors Clavigera: Letters to the Workmen and Labourers of Great Britain* (1871–1884) ("Works" 27–29) (originally collected in 8 vols., vols. 1–7 covering annually 1871–1877, and vol. 8, Letters 85–96, covering 1878–84)
** Volume I. Letters 1–36 (1871–73) ("Works" 27)
** Volume II. Letters 37–72 (1874–76) ("Works" 28)
** Volume III. Letters 73–96 (1877–84) ("Works" 29)
* *The Eagle's Nest: Ten Lectures on the Relation of Natural science to Art, Given before the University of Oxford in Lent term, 1872* (1872) (*Works* 22)
* *Ariadne Florentina': Six Lectures on Wood and Metal Engraving, with Appendix, Given before the University of Oxford, in Michaelmas Term, 1872* (1876) (*Works* 22)
* *Love's Meinie: Lectures on Greek and English Birds* (1873–1881) (*Works* 25)
* *Val d’Arno: Ten Lectures on the Tuscan Art, directly antecedent to the Florentine Year of Victories, given before the University of Oxford in Michaelmas Term, 1873* (1874) (*Works* 23)
* *The Aesthetic and Mathematic School of Art in Florence: Lectures Given before the University of Oxford in Michaelmas Term, 1874* (first published 1906) (*Works'' 23)

## Galeria 

File:Lion's profile from life Ruskin.jpg|''Lion's profile*
File:View of Amalfi.jpeg|*View of Amalfi*
File:Ruskin Self Portrait with Blue Neckcloth.jpg|*Self Portrait with Blue Neckcloth*
File:River Seine and its Islands, by John Ruskin.jpg|*River Seine and its Islands*
File:Falls of Schaffhausen Ruskin.jpg|*Falls of Schaffhausen*
File:Rocks in Unrest.jpg|*Rocks in Unrest*
File:Fribourg Suisse Ruskin.jpg|*Fribourg Suisse*
File:Zermatt Ruskin.jpeg|*Zermatt* 
File:Naples MET DP806039.jpg|*Naples*
File:John Ruskin - Turner’s Sunset seen from Goldau. 1855.jpg|*Sunset seen from Goldau (after J. M. W. Turner)*
File:The Aiguille Blaitiere.jpg|*Aiguille de Blaitière*
File:Lauffenbourg - c 1863 corrected.jpg|*Lauffenbourg'' 

## Shih edhe 
* Ruskin College

## Referime