Shpërbërja e Perandorisë Osmane

parapamje|372px|Çertifikata të ish-Perandorisë me Shqipërinë (1933)
**Shpërbërja e Perandorisë Osmane** (1908–1922) filloi me Revolucionin Xhonturk i cili rivendosi kushtetutën e vitit 1876, duke vendosur politikën shumëpartiake me një sistem zgjedhor me dy faza për parlamentin osman. Në të njëjtën kohë, një lëvizje e sapolindur e quajtur osmanizëm u promovua në një përpjekje për të ruajtur bashkimin e Perandorisë, duke theksuar një nacionalizëm kolektiv osman pa dallim feje apo etnie. Brenda perandorisë, kushtetuta e re fillimisht u pa pozitivisht, si një mundësi për të modernizuar institucionet shtetërore dhe për të zgjidhur tensionet ndërkomunale midis grupeve të ndryshme etnike.

Në vend të kësaj, kjo periudhë u bë historia e luftës në muzg të Perandorisë. Pavarësisht reformave ushtarake, Ushtria Osmane u përball me disfatë katastrofike në Luftën Italo-Turke (1911–1912) dhe në Luftërat Ballkanike (1912–1913), duke rezultuar në dëbimin e osmanëve nga Afrika e Veriut dhe pothuajse jashtë Evropës. Trazirat e vazhdueshme që çuan në Luftën e Parë Botërore rezultuan në incidentin e 31 marsit, grushtin e shtetit osman 1912 dhe grushtin e shtetit osman 1913. Qeveria e Komitetit të Bashkimit dhe Përparimit (CUP) u radikalizua gjithnjë e më shumë gjatë kësaj periudhe dhe kreu spastrim etnik dhe gjenocid kundër qytetarëve armenë, asirianë dhe grekë të perandorisë.

Pjesëmarrja osmane në Luftën e Parë Botërore përfundoi me disfatë dhe ndarjen e territoreve të mbetura të perandorisë, sipas kushteve të Traktatit të Sèvres. Traktati, i formuluar në konferencën e Londrës (1920), i caktoi shtetit osman tokë nominale dhe e lejoi atë të ruante emërtimin "Hilafeti Osman" (i ngjashëm me Vatikanin, një shtet fetaro-monarkik i sunduar nga Papa katolik), duke e lënë atë në gjendje të rëndë. Një faktor prapa kësaj marrëveshjeje ishte dëshira e Britanisë për të penguar Lëvizjen Kalifat.

Pushtimi i Stambollit (Kostandinopojës së vjetër), së bashku me pushtimin e Smirnës (Izmir), mobilizuan Lëvizjen Kombëtare Turke, e cila përfundimisht fitoi Luftën për Pavarësinë Turke. Shfuqizimi zyrtar i Sulltanatit Osman u krye nga Asambleja e Madhe Kombëtare e Turqisë më 1 nëntor 1922. Sulltani u shpall *persona non grata* nga tokat që dinastia osmane kishte sunduar që nga viti 1299.

## Shiko edhe
* Lufta Greko-Turke (1919-1922)
* Lufta Turke për Pavarësi
* Mustafa Qemal Ataturku
* Shfuqizimi i Sulltanatit Osman
* Shpallja e Pavarësisë së Shqipërisë
* Luftërat Ballkanike
* Konferenca e Londrës (1912–1913)
* Traktati i Londrës (1913)
* Traktati i Kostandinopojës (1913)
* Revolucioni Xhonturk
* Lufta Greko-Turke (1897)
* Lufta Rumune për Pavarësi
* Revolucioni serb
* Lufta Greke për Pavarësi
* Perandoria Osmane në gjysmën e parë shek. XVIII-XIX
* Perandoria Osmane në gjysmën e dytë të shekullit XVIII-XIX
* Perandoria Osmane në shek. XVII-XVIII
* Luftërat osmane në Evropë
* Historia e luftërave Ruso-Turke
* Luftërat turko-veneciane
* Lufta Osmano-Venedikase (1570-1573)
* Lufta e Madhe Turke
* Shqipëria Osmane
* Pashallëqet shqiptare
* Rilindja Kombëtare Shqiptare
* Kriza Lindore
* Shkaqet për shpërthimin e Krizës Lindore
* Kriza Lindore dhe Shqipëria
* Lufta e Krimesë
* Konferenca e Stambollit
* Konferenca e Berlinit
* Traktati i Berlinit (1878)
* Kongresi i Berlinit
* Traktati i Shën Stefanit
* Lufta Ruso-Turke (1877-1878)
* Perandoria Osmane në shek. XIX-XX
* Lidhja e Prizrenit

## Referime 
## Bibliografia 
*