École normale supérieure

***École normale supérieure - PSL*** e njohur gjithashtu si ***ENS***, ***Normale sup****, ***Ulm*** ose ***ENS Paris'''* është një *grande école* në Paris, Francë . Ajo është një nga anëtarët përbërës të Universitetit të Paris Sciences et Lettres (PSL). 

## Përmbledhje 
Fillimisht e konceptuar gjatë Revolucionit Francez,  shkolla u themelua në vitin 1794 për të ofruar trajnime homogjene të mësuesve të shkollave të mesme në Francë, por më vonë u mbyll. Shkolla u rithemelua më pas nga Napoleoni I si *pensionnat normale* nga viti 1808 deri në vitin 1822, përpara se të rithemelohej në vitin 1826 dhe të merrte emrin e *École normale* në vitin 1830. Kur institutet për arsimin e mësuesve fillor të quajtur é*coles normales* u krijuan në vitin 1845, fjala *supérieure* (që do të thotë sipër) u shtua për të formuar emrin aktual. Që atëherë është zhvilluar në një institucion i cili është bërë një platformë për studentët francezë për të ndjekur karrierën në arsim dhe akademi.

ENS ka një proces përzgjedhjeje shumë konkurrues që përbëhet nga provime me shkrim dhe me gojë.  Gjatë studimeve, shumë studentë të ENS-së kanë statusin e nëpunësit civil me pagesë.  

ENS është një *grande école* dhe, si e tillë, nuk është pjesë e sistemit të zakonshëm universitar. Megjithatë, pjesa dërrmuese e stafit akademik të pritur në ENS i përket institucioneve të jashtme si një nga universitetet pariziane, CNRS dhe EHESS . Ky mekanizëm për qarkullim të vazhdueshëm shkencor lejon ENS të përfitojë nga një rrjedhë e vazhdueshme studiuesish në të gjitha fushat. Profesorët e plotë në ENS janë të rralla dhe konkurruese. Përgjithësisht në rekrutimin dhe organizimin e saj, ENS është e vetmja shkollë e *madhe* në Francë që ka departamente kërkimi në të gjitha shkencat natyrore, sociale dhe njerëzore.

Për shkak të përzgjedhjes së provimit pranues dhe xhiros së tij midis studiuesve francezë, ajo ka një përqindje të lartë të laureatëve të çmimeve dhe për këtë arsye një reputacion shumë të mirë. Shkolla ka arritur njohje të veçantë në fushën e matematikës dhe fizikës. Të diplomuarit e tij përfshijnë 14 laureatë të Çmimit Nobel, nga të cilët 8 janë në Fizikë (ENS ka përqindjen më të lartë të laureatëve të Nobelit në mesin e të diplomuarve të saj nga çdo institucion në mbarë botën  ), 12 fitues të medaljeve në Fields, më shumë se gjysma e marrësve të Arit të CNRS Medalje (çmimi më i lartë shkencor i Francës) dhe disa qindra anëtarë të Institut de France, dhe shumë politikanë dhe shtetarë.   Shkolla ka arritur një njohje të veçantë në fushat e matematikës dhe fizikës si një nga bazat më të rëndësishme të arsimit shkencor të Francës, së bashku me personalitete të shquara në shkencat njerëzore dhe si vendlindja shpirtërore e autorëve Julien Gracq, Jean Giraudoux, Assia Djebar dhe Charles Péguy . filozofë të tillë si Henri Bergson, Jean-Paul Sartre, Louis Althusser, Simone Weil, Maurice Merleau-Ponty dhe Alain Badiou, shkencëtarë socialë si Émile Durkheim, Raymond Aron dhe Pierre Bourdieu, dhe "poststrukturalisë francez" si Derrida .    Nxënësit e shkollës shpesh quhen *normalistë*.  ), në Rumani, në Kinë dhe në ish- kolonitë franceze si p.sh. si Maroku, Mali, Mauritania dhe Kameruni .

## Personalitete 
* Lui Pastër, kimist francez i njohur për punën dhe përparimet që solli në mikrobiologji
* Olivier Picard, helenist francez
* Maël Renouard, shkrimtar dhe përkthyes francezë
* Paul Ulrich Villard, kimist dhe fizikant francez

## Shih edhe 
* Grande école
* Arsimi në Francë

## Literatura 
* Ballard, Adolphus & Tait, James, *The Ecole Normale Supérieure and the Third Republic*, SUNY Press, 2010
* Brasillach, Robert, *Notre avant-guerre*, Plon, 1941.
* Collective, *Le Livre du centenaire*, Hachette, 1895.
* Collective, *Notre Ecole normale*, Belles lettres, 1994.
* Collective, *Les Normaliens peints par eux-mêmes*, Chamerot et Renouard, 1895.
* Dimoff, Paul, *La Rue d’Ulm à la Belle époque (1899–1903)*, G. Thomas, 1970.
* Dufay, François & Dufort, Pierre-Bertrand, *Les Normaliens. De Charles Péguy à Bernard-Henri Lévy, un siècle d'histoire*, J.-C. Lattès, 1993.
* Ferrand, Michèle, Imbert, Françoise & Marry, Catherine, *L'Excellence scolaire : une affaire de famille. Le cas des normaliennes et normaliens scientifiques'', L'Harmattan, 1999.
* Flacelière, Robert, *Normale en péril*, Presses universitaires de France, 1971.
* Herriot, Edouard, *Normale*, Société nouvelle d’édition, 1932.
* Hummel, Pascale, ''Humanités normaliennes. L'enseignement classique et l'érudition philologique dans l'École normale supérieure au XIXe siècle*, Les Belles Lettres, No. 298, 1995.
* Hummel, Pascale, *Regards sur les études classiques au XIXe siècle. Catalogue du fonds Morante*, Paris, *Presses de l’École normale supérieure*, 1990.
* Hummel, Pascale, *Pour une histoire de l’École normale supérieure : sources d’archives (1794–1993)*, National Archives, *Presses de l’École normale supérieure*, 1995.
* Israël, Stéphane, *Les Études et la guerre. Les normaliens dans la tourmente*, *Éditions Rue d'Ulm*, 2005.
* Judson Ladd, Adoniram, *École normale supérieure: An Historical Sketch'', Herald Publications Company, Grand Forks, N.D., 1907. online text
* Lanson, Gustave, " L'École normale supérieure ", *La Revue des deux Mondes*, 1926. online text
* Masson, Nicole, ''L'École normale supérieure : Les chemins de la liberté*, collection « Découvertes Gallimard » (nº 221), série Mémoire des lieux. Gallimard, 1994.
* Méchoulan, Eric & Mourier, Pierre-FrançoisÉric Méchoulan, *Normales Sup' : des élites pour quoi faire ?*, *L'Aube*, 1994.
* Nusimovici, Michel, *Les écoles de l'an III*, 2010.
* Peyrefitte, Alain, *Rue d'Ulm. Chroniques de la vie normalienne*, Fayard, 1994.
* Rolland, Romain, *Le Cloître de la rue d'Ulm*, Albin Michel, 1952.
* Rosset, Clément, *En ce temps-là*, Minuit, 1992.
* Sirinelli, Jean-François, *Génération intellectuelle. Khâgneux et normaliens dans l'entre-deux-guerres*, Fayard, 1988.
* Sirinelli, Jean-François (ed.), *École normale supérieure : le livre du bicentenaire'', Presses universitaires de France, 1994.

## Referime