Drejtësia shoqërore

parapamje|Përshkrimi i një artisti të asaj se si mund të dukej Platoni. Nga piktura e fillimit të shekullit të 16-të të Raphaelit "Scuola di Atene".
**Drejtësia shoqërore** është drejtësi në lidhje me shpërndarjen e pasurisë, mundësive dhe privilegjeve brenda një shoqërie ku të drejtat e individëve njihen dhe mbrohen. Në kulturat perëndimore dhe aziatike, koncepti i drejtësisë shoqërore shpesh i referohet procesit të garantimit që individët të përmbushin rolet e tyre shoqërore dhe të marrin detyrimin e tyre nga shoqëria. Në lëvizjet aktuale për drejtësi sociale, theksi është vënë në thyerjen e barrierave për lëvizshmërinë shoqërore, krijimin e rrjetave të sigurisë dhe drejtësinë ekonomike. Drejtësia shoqërore u cakton institucioneve të drejta dhe detyrash të drejta dhe detyra themelore për njerëzit. barrët e bashkëpunimit. Institucionet përkatëse shpesh përfshijnë tatimet, sigurimet shoqërore, shëndetin publik, shkollën publike, shërbimet publike, ligjin e punës dhe rregullimin e tregjeve, për të siguruar shpërndarjen e pasurisë dhe mundësi të barabarta.

Interpretimet moderniste që e lidhin drejtësinë me një marrëdhënie reciproke me shoqërinë ndërmjetësohen nga dallimet në traditat kulturore, disa prej të cilave theksojnë përgjegjësinë individuale ndaj shoqërisë dhe të tjera ekuilibrin midis aksesit në pushtet dhe përdorimit të përgjegjshëm të tij. Prandaj, drejtësia shoqërore thirret sot duke riinterpretuar figura historike si Bartolomé de las Casas, në debatet filozofike rreth dallimeve midis qenieve njerëzore, në përpjekjet për barazi gjinore, etnike dhe sociale, për mbrojtjen e drejtësisë për migrantët, të burgosurit, mjedisin dhe me aftësi të kufizuara fizike dhe zhvillimore.

Ndërsa konceptet e drejtësisë shoqërore mund të gjenden në burimet filozofike klasike dhe të krishtera, nga filozofët e hershëm grekë Platoni dhe Aristoteli te shenjtorët katolikë Agustini i Hipo dhe Thomas Aquinas, termi drejtësi shoqërore gjen përdorimet e tij më të hershme në fund të shekullit të tetëmbëdhjetë, megjithëse me kuptime të paqarta teorike ose praktike. Përdorimi i termit ishte subjekt i akuzave për lulëzimin retorik, ndoshta të lidhur me përforcimin e një pikëpamjeje të drejtësisë shpërndarëse. Në shpikjen dhe përkufizimin e termit në traktatin shkencor shoqëror të së drejtës natyrore të Luigi Taparelli-t, në fillim të viteve 1840, Taparelli vendosi parimin e së drejtës natyrore që korrespondonte me parimin ungjillor të dashurisë vëllazërore - d.m.th. drejtësia shoqërore pasqyron detyrën që ka ndaj vetes tjetër në unitetin e ndërvarur abstrakt të personit njerëzor në shoqëri. Pas Revolucioneve të 1848, termi u popullarizua përgjithësisht përmes shkrimeve të Antonio Rosmini-Serbati.

Në revolucionin e vonë industrial, studiuesit ligjorë amerikanë të Epokës Progresive filluan të përdorin më shumë termin, veçanërisht Louis Brandeis dhe Roscoe Pound. Nga fillimi i shekullit të 20-të, ai u përfshi gjithashtu në të drejtën dhe institucionet ndërkombëtare; preambula për themelimin e Organizatës Ndërkombëtare të Punës kujtonte se "paqja universale dhe e qëndrueshme mund të vendoset vetëm nëse bazohet në drejtësinë sociale". Në fund të shekullit të 20-të, drejtësia shoqërore u bë qendrore në filozofinë e kontratës sociale, kryesisht nga John Rawls në Teoria e Drejtësisë (1971). Në vitin 1993, Deklarata e Vjenës dhe Programi i Veprimit e trajton drejtësinë shoqërore si një qëllim të edukimit për të drejtat e njeriut.

## Shiko edhe 
* Drejtësia

## Referime