Mesjeta klasike

**Mesjeta klasike** e njohur edhe si **Mesjeta e lartë** ose **Mesjeta e zhvilluar**, ishte periudha e historisë evropiane që zgjati nga viti 1000 deri në vitin 1300. Mesjeta e Lartë u parapri nga Mesjeta e Hershme dhe u pasua nga Mesjeta e Vonë, e cila përfundoi rreth vitit 1500 (sipas konventës historiografike ). 

## Përmbledhje 
Tendencat kryesore historike të Mesjetës së Lartë përfshijnë rritjen e shpejtë të popullsisë së Evropës, e cila solli ndryshime të mëdha shoqërore dhe politike nga epoka e mëparshme, dhe Rilindja e shekullit të 12-të, duke përfshirë zhvillimet e para të eksodit rural dhe urbanizimit . Deri në vitin 1250, rritja e fuqishme e popullsisë kishte përfituar shumë ekonominë evropiane, e cila arriti nivele që nuk do të shiheshin më në disa zona deri në shekullin e 19-të. Kjo prirje u lëkund gjatë Mesjetës së Vonë për shkak të një sërë fatkeqësish, veçanërisht Vdekja e Zezë, por edhe luftëra të shumta si dhe stagnimi ekonomik.

Nga viti 780,  Evropa pa pushtimet e fundit barbare  dhe u bë më e organizuar shoqërisht dhe politikisht.  Rilindja Karolinge stimuloi veprimtarinë shkencore dhe filozofike në Evropën Veriore. Universitetet e para filluan të funksionojnë në Bolonja, Oksford, Paris, Salamanca, Kembrixh dhe Modena . Vikingët u vendosën në Ishujt Britanikë, Francë dhe gjetkë, dhe mbretëritë e krishtera norvegjeze filluan të zhvillohen në atdheun e tyre skandinave. Magjarët e ndërprenë zgjerimin e tyre në shekullin e 10-të dhe në vitin 1000, një Mbretëri e krishterë e Hungarisë ishte bërë një shtet i njohur në Evropën Qendrore që po krijonte aleanca me fuqitë rajonale. Me përjashtim të shkurtër të pushtimeve mongole në shekullin e 13-të, pushtimet e mëdha nomade pushuan. Perandoria e fuqishme Bizantine e dinastive Maqedonase dhe Komnenove ia la gradualisht vendin Serbisë dhe Bullgarisë së ringjallur dhe një shteti pasardhës të kryqëzatave (1204-1261), të cilët luftuan vazhdimisht njëri-tjetrin deri në fund të Perandorisë Latine. Perandoria Bizantine u rivendos në 1261 me rimarrjen e Kostandinopojës nga latinët, megjithëse nuk ishte më një fuqi e madhe dhe do të vazhdonte të lëkundet gjatë shekullit të 14-të, me mbetjet që zgjasin deri në mesin e shekullit të 15-të.

Në shekullin e 11-të, popullatat në veri të Alpeve filluan një vendbanim më intensiv, duke synuar tokat "të reja", disa zona të të cilave ishin kthyer në shkretëtirë pas përfundimit të Perandorisë Romake Perëndimore . Në atë që historiani Charles Higounet i quajti "pastrimet e mëdha",  evropianët pastruan dhe kultivuan disa nga pyjet dhe kënetat e mëdha që shtriheshin në pjesën më të madhe të kontinentit. Në të njëjtën kohë, kolonët u zhvendosën përtej kufijve tradicionalë të Perandorisë Franke në kufijtë e rinj përtej lumit Elba, të cilat trefishuan madhësinë e Gjermanisë në proces. Kisha Katolike, e cila arriti kulmin e fuqisë së saj politike rreth asaj kohe, thirri ushtri nga e gjithë Evropa në një seri kryqëzatash kundër turqve selxhukë . Kryqtarët pushtuan Tokën e Shenjtë dhe themeluan shtetet kryqtare në Levant . Luftërat e tjera çuan në Kryqëzatat Veriore . Mbretëritë e krishtera morën një pjesë të madhe të Gadishullit Iberik nga kontrolli mysliman, dhe normanët pushtuan Italinë jugore, e gjithë pjesa e rritjes së popullsisë kryesore dhe modelet e zhvendosjes së epokës.

Mesjeta e lartë prodhoi shumë forma të ndryshme të veprave intelektuale, shpirtërore dhe artistike . Epoka pa gjithashtu rritjen e etnocentrizmit ,  që evoluoi më vonë në identitete kombëtare moderne në pjesën më të madhe të Evropës, ngjitja e qyteteve-shteteve të mëdha italiane dhe ngritja  dhe rënia e qytetërimit islamik të Al-Andalusit . Rizbulimi i veprave të Aristotelit, në fillim në mënyrë indirekte përmes filozofisë mesjetare hebraike dhe islame,    bëri që Maimonides, Ibn Sina, Ibn Rushd, Thomas Aquinas dhe mendimtarë të tjerë të periudhës të zgjerojnë skolastikën, një kombinim. të ideologjive judeo-islamike dhe katolike me filozofinë antike. Për pjesën më të madhe të kësaj periudhe, Kostandinopoja mbeti qyteti më i populluar i Evropës dhe arti bizantin arriti kulmin në shekullin e 12-të . Në arkitekturë, shumë nga katedralet më të dukshme gotike u ndërtuan ose përfunduan rreth kësaj periudhe.

Kriza e mesjetës së vonë filloi në fillim të shekullit të 14-të dhe shënoi fundin e periudhës.

## Shih edhe 
* Mesjeta
* Mesjeta e vonë
* Mesjeta e hershme
* Universitetet mesjetare
* Humanizmi dhe Renesansa

## Literatura 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Referime