open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kënektikëti

**Connecticut** (shqiptimi: Kënetikët; në shqip shpesh: Keneriket) është një nga 50 shtetet e Shteteve të Bashkuara të Amerikës që ndodhet në rajonin e Anglisë së Re. Ai kufizohet nga Rhode Island në lindje, Massachusetts në veri dhe shtetin e Nju Jork-ut në perëndim dhe në jug. Kryeqyteti i Kënetikëtit është Hartford.

Connecticut është shteti i tretë më i vogël për nga sipërfaqja dhe i 29-ti për nga popullsia ndër 50 shtetet e SHBA-së. Ai ishte me ndikim në zhvillimin e qeverisë federale të Shteteve të Bashkuara.

Banorët e parë të Konektikatit ishin holandezë. Ata krijuan një vendbanim të përkohshëm në Hartfordin e sotëm, në bashkimin e lumenjve Park dhe Connecticut. Ky vendbanim u quajt Huys de Goede Hoop. Fillimisht, gjysma e Konektikatit ishte pjesë e kolonisë holandeze Holanda e Re, e cila përfshinte pjesën më të madhe të tokës midis lumenjve të Konektikatit dhe Delauerës. Vendbanimet e para të mëdha u krijuan në vitet 1630 nga Anglia. Thomas Hooker udhëhoqi një grup pasuesish të tij nga Kolonia e Gjirit të Massachusetts dhe themeloi atë që u bë Kolonia e Konektikatit. Kolonë të tjerë nga Massachusetts krijuan koloninë Saybrook dhe New Haven. Kolonitë Connecticut dhe New Haven krijuan dokumente të Ligjeve Bazë, të konsideruara si kushtetutat e para në Amerikën e Veriut. Në vitin 1662, të tre kolonitë u bashkuan nën një kartë mbretërore, duke e bërë Konektikatin një koloni të kurorës. Kjo koloni ishte një nga 13 kolonitë që u revoltuan kundër sundimit britanik në Revolucionin Amerikan.

Lumi i Konektikatit, lumi Thames dhe portet përgjatë Long Island Sound i kanë dhënë Konektikatit një traditë të fortë detare e cila vazhdon edhe sot. Shteti gjithashtu ka një histori të gjatë të pranisë së industrisë së shërbimeve financiare, duke përfshirë kompanitë e sigurimeve në Hartford dhe fondacionet finabciare në Qarkun Fairfield.

## Demografia 
## Ekonomia 
## Kultura 
## Historia 
## Referime
Ahmet Nexhdet Sezer

**Ahmet Nexhdet Sezer** (lindi më 13 shtator 1941) është politikan turk dhe presidenti i dhjetë i Turqisë nga viti 2000 deri më 2007. Më parë ai ishte President i Gjykatës Kushtetuese të Turqisë nga viti 1998 deri më 2000. Asambleja e Madhe Kombëtare e Turqisë zgjodhi Sezer si president në vitin 2000 pasi skadoi mandati shtatë vjeçar i Süleyman Demirel. Ai u pasua nga Abdullah Gjyl në vitin 2007.

Sezer u bë kandidat për president me përkrahjen e shumë politikanëve të parlamentit. Ai u zgjodh president në zgjedhjet e majit të vitit 2000, duke u bërë kryetari i parë i shtetit i Turqisë që vjen nga një sfond gjyqësor. Ai u betua më 16 maj 2000. Mandati i tij ishte që të skadonte më 16 maj 2007, por për shkak se Asambleja e Madhe Kombëtare e Turqisë nuk arriti të zgjedhë një president të ri, ai e mbajti zyrën *pro tempore* deri më 28 gusht 2007 (Kushtetuta e Turqisë thotë që mandati i një presidenti të zgjatet derisa të zgjidhet një pasardhës).

## Jeta e hershme
Sezeri lindi në Afjonkarahisar te Ahmet Hamdi Sezer dhe Hatixhe Sezer. Pas mbarimit të shkollës së mesme më 1958, ai u diplomua në Fakultetin Juridik të Universitetit të Ankarasë në vitin 1962 dhe filloi karrierën e tij si gjyqtar në Ankara. Pas shërbimit të tij ushtarak në Akademinë Ushtarake, ai shërbeu së pari si gjyqtar në Dicle dhe Yerköy, dhe më vonë u bë gjyqtar mbikëqyrës në Gjykatën e Lartë të Apelit në Ankara. Në vitin 1978, ai mori LL.M. në të drejtën civile nga Fakulteti i Drejtësisë në Universitetin e Ankarasë.

## Referime
Ura “Dëshmorët e 15 Korrikut“

parapamje|351x351px|Ura e Bosforit
**Ura e Bosforit** ose **Ura “Dëshmorët e 15 Korrikut“** është njëra nga dy urat që ndodhen në Stamboll, Turqi, dhe bashkon dy kontinente: Evropën me Azinë. Ajo u hap në vitin 1973, dhe është 1.074 kilometra e gjatë. Ura e Bosforit, gjithashtu e quajtur edhe si Ura e parë e Bosforit është e vendosur ndërmjet Ortakoy (pjesa evropiane) dhe Beylerbeyi (pjesa aziatike). Është e gjatë 1,560 m dhe e gjerë 33.40 m. Distanca ndërmjet dy shtyllave është 1,074 m dhe lartësia totale e tyre është 165 m. Hapësira rrugore e urës ka një lartësi mbidetare 64 m.
* Ura e Bosforit ka qenë ura e katërt më e gjatë në botë në vitin 1973, atëherë kur është përfunduar ndërtimi i saj, ndërsa sot është ura e 22-të më e gjatë në botë.
* Që nga prilli i vitit 2007, një sistem i kompjuterizuar i dritave LED nga Philips, ndriçon urën natën me ngjyra dhe modele të ndryshme.
 
## Shih edhe 
* Përpjekja për grusht shtet në Turqi (2016)
Lira

**Lira** është valutë zyrtare në Turqi (lira turke) dhe vende tjera të botës. Ajo ishte  edhe një ndër monedhat më të njohura në histori. Zakonisht në të kaluarën ajo prodhohej nga ari. Tani këto monedhat përdoren edhe si zbukurim.
Ulpiana

**Ulpiana** e njohur edhe si **Justiniana Secunda** është një monument i trashëgimisë kulturore në Graçanicë, Kosovë, një qytet romak i themeluar në fillim të shekullit II nga perandori Trajan.  Gërmimet arkeologjike kanë dhënë gjurmë të jetës pararomake dhe Ulpiana është një qytet ilir. Ishte një vend i rëndësishëm për Mbretërinë Dardane. Qyteti ndodhej afër qytetit të sotshëm Lipjan në Kosovë.   

## Histori 
Pushtimi romake në shek. I të erës së re solli një varg ndryshimesh në jetën ekomomike dhe kulturore të dardanëve. U ngritën qytete, kështjella, fshatra, vila rusitica, objekte kulti, sikurse dhe rrjeti i rrugëve të antikitetit mbi trasetë e rrugëve pararendëse të  mbretërisë dardane. Ndër qytetet më të rëndësishme bëhet Ulpiana.

Zbulimet e vendbanimit palafit, varreza dardane, qeramika e fazës së parë të hekurit dhe stolitë e shekullit IV të erës së re, dëshmojnë që Ulpiana u ngrit mbi shtresa parahistorike të një vendbanimit të mëhershëm dardan.  

## Galeria 
***Pamje gjatë gërmimeve në Ulpianë***

File:Ulpiana1.JPG|
File:Qyteti_i_Ulpianes_antike.JPG|
File:Ulpiana9.JPG|
File:Ulpiana11.JPG|
File:Ulpiana14.JPG|
File:Ulpiana16.JPG|
File:Ulpiana18.JPG|
File:Ulpiana19.JPG|
File:Ulpiana20.JPG|
File:Ulpiana24.JPG|
File:Ulpiana25.JPG|
File:Ulpiana21.JPG|
File:Ulpiana22.JPG|
File:Ulpiana23.JPG|
File:Ulpiana12.JPG|
File:Ulpiana13.JPG|

## Shih edhe 
* Iliria
* Iliriku
* Hajvalia
* Dardania
* Graçanica
* Arkeologjia
* Muzeu i Kosovës
* Arkeologjia e Kosovës
* Trashëgimia romake në Kosovë
* Vendbanimet neolitike në Kosovë
* Vendbanimet e kohës së metaleve në Kosovë
* Vendbanimet e antikitetit të vonë dhe mesjetare në Kosovë

## Literatura 
*
*  
*
*
*}
* 
## Referime 
## Lidhje të jashtme
* Databaza e trashëgimisë kulturore të Kosovës 
* Roman Ruins at Ulpiana 2005
* Pictures of Ulpiana
* Turkish archaeologists reveal 6th century baptistery abroad
* History of goddess in front
Skupi

parapamje|Skupi- Shkupi
Qytet i vjetër Ilirë. Ndodhej aty ku sot është qyteti i sotshem Shkupi, Maqedoni.
Naisus

parapamje|Naisus (Nish)
**Naisus** (latinisht *Naissus*) ishte një qytet i vjetër në Iliri. Ka qenë i banuar nga shumë popuj, sidomos nga Ilirët. Ndodhej aty afër ku sot është qyteti i sotshëm, Nishi (Serbi).

## Shih edhe 
* Iliria
* Dardania
* Prefektura e Ilirikut
* Lista e vendbanimeve ilire

## Literatura 
*
*
Viciana

**Viciana** apo latinisht **Vicianum** ishte qytet i vjetër iliro-dardan i cili ndodhej afër qytetit të sotëm të Vushtrrisë, (Viçitrina - Vuçitërna, në Kosovë.
## Historiku
Pra në kohën e vjetër në gjuhën latine VICIANUM, apo në gjuhën vendase VICIANA (Ana e Viçave), një emër ky i lashtë ilir, është quajtur një vendbanim afër qytetit të sotëm të Vushtrrisë. Fakti që në lashtësi Vushtrria është quajtur VICIANA, e dëshmon edhe mbishkrimi i gjetur në rrethin e Kumanovës, që konsiderohet shenjë e kahjes së rrugës për në Vicianë.

Viciana përmendet edhe në hartën mesjetare të ashtuquajtur Tabula Peutingeriane (Shih). Në këtë hartë përmenden edhe një varg vendesh iliro-shqiptare, si p.sh. në rrugën Lissus - Naisso përmenden këto qytete: Lissus, Ad Picaria, Creueni, Gabuleo, Theranda, **Viciano**, Vindenis, Ad Fines, Hammeo, Ad Herculem, Naisso. Sipas këtij itinerari, distanca ndërmjet Vicianës dhe Therandës ishte 37 km, kurse distanca ndërmjet Vicianës dhe Vindenisit ishte 29,6 km."

## Shih edhe
* Viçitrina
* Vushtrria
* Tabula Peutingeriane
## Tabula 
## Referime
Justiniana Prima

**Justiniana Prima** është një qytet i vjetër Ilir i themeluar në kohën bizantine nga Justiniani I.
## Përmbledhje 
Justiniana Prima u ndërtua nga perandori i madh dardan pranë vendit të lindjes, Tauresiumit,  me qëllimin për të krijuar një qendër të madhe urbane dhe një kryeqytet të ri të provincës së Ilirikut. Tauresiumi ishte sipas kronistit Prokopi i Cezaresë një vendbanim i vogël pranë fortesës së Bederianës në Dardani.   

Në shqip emri ka kuptimin "qyteti i parë i quajtur sipas emrit të Justinianit". Një qytet i dytë i emërtuar sipas perandorit dardan është Ulpiana, e cila pas rindërtimit të kryer gjatë viteve të para të sundimit të Justinianit u quajt Justiniana Secunda. Në vitin 535, Justiniani vendosi ta ngrejë Justiniana Primën në rangun e Peshkopatës dhe t’i japë Kishës ilire Autoqefalinë, por dhjetë vjet me pas u detyrua prej protestave të Papa Agapetusit, që të ripranojë juridiksionin e mëparshëm të Romës mbi vendin. Qyteti Justiniana Prima është shkatërruar nga ushtritë avare në gjysmën e parë të shekullit VII. Rrënojat janë zbuluar në jug të qytetit të Nishit në një vend të emërtuar Caričin Grad.

## Shih edhe 
* Iliria
* Dardania
* Tauresiumi
* Mbretëria e Ilirisë
* Justiniana Secunda
* Mbretëria e Dardanisë
* Lista e qyteteve antike në Iliri

## Literatura 
* William Bowden (2003), "Theory and practice in late antique archaeology", pp.&nbsp;207–220, BRILL.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Vujadin Ivanišević, Caričin Grad / Justiniana Prima (Serbia) – excavations in a Byzantine city of the 6th century A.D.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Referime 
## Lidhje të jashtme
Rindërtim në 3-d i qytetit të parë të Justinianit.
Lira turke

**Lira turke** (turqisht: *Türk lirası*; shenja: **₺**; kodi: **TRY**; kodi numerik: **949**; zakonisht shkurtohet si **TL**) është monedha zyrtare e Turqisë dhe Qipros Veriore. Ajo ishte po ashtu edhe një ndër valutat më të njohura në histori. Një lira turke ndahet në njëqind *kuruş*.

## Historia 
### Lira osmane (1844–1923) 
Lira, së bashku me monedhat e lidhura me Evropën dhe Lindjen e Mesme, i ka rrënjët në njësinë e peshës së Romës së lashtë të njohur si libra, e cila i referohej paundit të argjendit të Trojës. Miratimi i monedhës nga libra romake e përhapi atë në të gjithë Evropën dhe Lindjen e Afërt, ku vazhdoi të përdorej në kohët mesjetare. Lira turke, livre franceze (deri më 1794), lira italiane (deri në 2002), paundi sirian, paundi libanez dhe paund britanik (një version i përkthyer i *libra* romake; fjala "pound" si njësi peshë është ende të shkurtuar si "lb.") janë pasardhësit modernë të monedhës së lashtë.

Lira osmane (shenja: ₤) u prezantua si njësia kryesore e monedhës në vitin 1844, me monedhën e mëparshme, kurushi, që mbeti si një nënndarje . Lira osmane qëndroi në qarkullim deri në fund të vitit 1927.

### Lira e parë turke (1923–2005) 
[djathtas|parapamje|Të dy fjalët *Livre Turque* (në frëngjisht) dhe تورك لیراسی (në [Turqishtja osmane|turqishten osmane) u përdorën në kartëmonedhat e emetimit të parë]]
Kartëmonedhat historike nga numrat e dytë, të tretë dhe të katërt kanë portretet e Ismet Inëny në anën e përparme. Ky ndryshim u bë sipas numrit të 12 janarit 1926 të gazetës zyrtare dhe u anulua nga Partia Demokratike pas Luftës së Dytë Botërore.

## Referime
Marshi i Pavarësisë

**Marshi i Pavarësisë** (turqisht: *İstiklâl Marşı*), i njohur si **Marshi i Lirisë**, është himni kombëtar i Republikës së Turqisë , zyrtarisht i adpotuar më 12 mars 1921 (2 vjet e gjysëm para themelimit të republikës më 29 tetor 1923) si një sagë muzikore motivuese për trupat që luftonin në Luftën turke për pavarësi, dhe si një himin për Republikën që ishte ende për t'u themeluar.

E shkruar nga Mehmet Aqif Ersoj, dhe e kompozuar nga Osman Zeki Üngör dhe muzikanti armen Edgar Manas, ky himn ka temë dashurinë ndaj atdheut turk, lirinë dhe besimin, si dhe lavdërimin për virtytet e shpresës, përkushtimit dhe flijimit në kërkimin e lirisë, të gjitha të paraqitura përmes imazheve vizuale, prekëse dhe kinestetike, sepse këto koncepte lidhen për flamurin, shpirtin e njeriut dhe atdheun. Dorëshkrimi origjinal nga Ersoji mbart titullin *Kahraman Ordumuza* – "Ushtrisë sonë heroike", duke iu referuar ushtrisë së popullit turk që përfundimisht fitoi Luftën turke për pavarësisë, me tekstin që reflekton mbi flijimet e ushtarëve gjatë luftës.

E dukshme në këtë vepër patriotike të kësaj natyre është mungesa e përmendjes së veçorive kombëtare, pasi himni nuk përmban fjalët 'Turk' ose 'Turqi'.

Kompozimi gjithashtu është miratuar si himni kombëtar i Republikës Turke të Qipros Veriore, një shtet i panjohur ndërkombëtarisht në ishullin e Qipros që u shpall i pavarur nga komuniteti turk qipriot në vitin 1983 pas ngjarjeve të vitit 1974.

## Teksti 
Teksti i Marshit të Pavarësisë përfshinë një poemë të gjatë me 41 vargje. Vetëm 8 vargjet e para (me shkronja të trasha) këndohet në ceremoni zyrtare.

## Lidhje të jashte 
* audio: *İstiklâl Marşı* (Ogg Vorbis)
* audio: *İstiklâl Marşı* (Windows Media Player)
* audio: *İstiklâl Marşı* (Real Player)

## Referime
Njësitë administrative të Austrisë

**Njësitë administrative të Austrisë**:

* Komuniteti kadastral
* Distrikt (Austria)
* Shtetet e Austrisë
* Shtatë zonat telefonike janë: shiko Numrat e telefonit të Austrisë

## Referimet
Pishtari olimpik

**Pishtari olimpik**, është prej çeliku dhe ka formën e një skije. Është i gjatë 77 cm, i gjerë 10,5 cm, ndërsa peshon 1,9 kg. Nga jashtë është lyer me një ngjyrë të veçantë që mundëson rezistencë të madhe termike që shkon nga -20&nbsp;°C deri 25&nbsp;°C. Pishtari ka një autonomi prej 15 min dhe mund të funksionojë deri në 5.000 m lartësi. Flaka e tij ushqehet nga një përzierje hidrokarburesh (40% propilen, 60% butan) që ndodhet brenda pishtarit në një lloj bombole prej alumini.

## Shiko edhe këtë 
* Lojërat Olimpike
* Lojërat Olimpike Antike
* Lojërat Olimpike Verore
* Lojërat Olimpike Dimërore

## Lidhje të jashtme
DC Comics

**DC Comics, Inc.** (duke bërë biznes si **DC**) është një botues amerikan i librave komik dhe njësia kryesore e DC Entertainment, një degë e Warner Bros. Discovery.

DC Comics është një nga kompanitë më të mëdha dhe më të vjetra amerikane të librave komikë, me komikën e tyre të parë nën flamurin DC që u botua në vitin 1937. Shumica e botimeve të saj zhvillohen brenda Universit imagjinar të DC dhe shfaqin shumë personazhe heroikë kulturalisht ikonë, si Superman , Batman, Wonder Woman, Flash, Aquaman, Green Lantern dhe Cyborg; si dhe ekipe të famshme imagjinare duke përfshirë Justice League, Justice Society of America, Justice League Dark, Doom Patrol dhe Teen Titans. Universi përmban gjithashtu një shumëllojshmëri të super të këqijve të njohur si Lex Luthor, Joker, Cheetah, Reverse-Flash, Black Manta, Sinestro dhe Darkseid. Kompania ka publikuar materiale jo të lidhura me DC Universe, duke përfshirë Watchmen, V for Vendetta, Fables dhe shumë tituj nën gjurmët e tyre alternative Vertigo dhe tani DC Black Label.

Fillimisht në Manhattan në 432 Fourth Avenue, zyrat e DC Comics janë vendosur në 480 dhe më vonë 575 Lexington Avenue; 909 Tretë Avenue; 75 Rockefeller Plaza; 666 Fifth Avenue; dhe 1325 Avenue of the Americas. DC kishte selinë e saj në 1700 Broadway, Midtown Manhattan, New York City, por DC Entertainment e zhvendosi selinë e saj në Burbank, Kaliforni në prill 2015.

Penguin Random House Publisher Services shpërndan librat e DC Comics në tregun e librarive, ndërsa Diamond Comic Distributors furnizoi tregun e drejtpërdrejtë të dyqaneve të komikeve deri në qershor 2020, kur Lunar Distribution dhe UCS Comic Distributors, të cilët tashmë dominonin shpërndarjen e drejtpërdrejtë të tregut për shkak të ndërprerjes në Dia që rezultoi nga pandemia COVID-19, zëvendësoi Diamond për t'u shpërndarë në atë treg.

DC Comics dhe konkurrenti i saj kryesor prej kohësh Marvel Comics (i blerë në 2009 nga The Walt Disney Company, konkurrenti kryesor i Warner Bros. Discovery) së bashku ndanë afërsisht 70% të tregut amerikan të librave komik në 2017, megjithëse ky numër mund të japë një pamje të shtrembëruar që nga grafiku romanet janë të përjashtuara. Me shitjet e të gjithë librave të përfshirë, DC është botuesi i dytë më i madh, pas Viz Media, dhe Marvel është i treti.

## Imprint 
Imprint të Dark Horse Comics: 

* 2000 AD
* All Star
* CMX
* Helix
* Homage Comics
* Humanoids Publishing
* Milestone Media
* Minx
* Paradox Press
* Piranha Press
* Tangent
* Wildstorm
* Vertigo

## Shiko edhe 
* Marvel Comics

## Lidhje të jashtme 
* Faqja zyrtare e **DC Comics**
Marvel Comics

[parapamje|djathtas|Disa [Personazhi fiktiv|personazhe nga stripat e Marvel]]

**Marvel Comics** është një botues amerikan i librave komik dhe pronë e kompanisë Walt Disney që nga 31 dhjetori 2009. Evoluar nga Timely Comics në 1939, Magazine Management/Atlas Comics në 1951 dhe paraardhësi i tij, Marvel Mystery Comics, titulli/emri i Marvel Comics /brand u përdor për herë të parë në qershor 1961.

Marvel u krijua në vitin 1939 nga Martin Goodman si Timely Comics, dhe deri në vitin 1951 ishte bërë përgjithësisht i njohur si Atlas Comics. Epoka e Marvel-it filloi në qershor 1961 me lançimin e The Fantastic Four dhe tituj të tjerë superhero të krijuar nga Stan Lee, Jack Kirby, Steve Ditko dhe shumë të tjerë. Marka Marvel, e cila ishte përdorur gjatë viteve dhe dekadave, u forcua si marka kryesore e kompanisë.

Marvel numëron ndër personazhet e tij superheronj të tillë të njohur si Spider-Man, Iron Man, Captain America, Thor, Doctor Strange, Hulk, Daredevil, Wolverine, Black Panther dhe Captain Marvel, si dhe ekipe të njohura superheronjsh si Avengers. X-Men, Fantastic Four dhe Guardians of the Galaxy. Stalla e saj e super-villanëve të njohur përfshin si Doctor Doom, Magneto, Ultron, Thanos, Kang the Conqueror, Green Goblin, Red Skull, Galactus, Loki dhe Kingpin. Shumica e personazheve imagjinar të Marvel veprojnë në një realitet të vetëm të njohur si Universi i Marvelit, me shumicën e vendndodhjeve që pasqyrojnë vende të jetës reale; shumë personazhe kryesorë janë të vendosur në New York City, New York, Shtetet e Bashkuara. Për më tepër, Marvel ka publikuar disa prona të licencuara nga kompani të tjera. Kjo përfshin komiket e Star Wars dy herë nga viti 1977 në 1986 dhe përsëri që nga viti 2015.

## Imprint 
Imprint të Dark Horse Comics : 
* Epic
** The Shadowline Saga
* Icon
* Marvel 2099
* Marvel Knights
* Marvel Next
* Marvel Ultimate
* MAX
* MC2
* New Universe

## Shiko edhe 
* DC Comics
* Dark Horse Comics

## Lidhje të jashtme 
* Faqja zyrtare **Marvel** Entertainment
Superhero

, botuar nga Fawcett Comics në 1940.]]
Një **superhero** ose **superheroinë** është një personazh i aksioneve që zakonisht zotëron superfuqi, aftësi përtej atyre të njerëzve të zakonshëm dhe i përshtatet rolit të heroit, duke përdorur zakonisht fuqitë e tij ose të saj për të ndihmuar botën të bëhet një vend më i mirë, ose duke iu përkushtuar mbrojtjes së publikut. dhe luftimi i krimit. Fiction superhero është zhanri i trillimit që përqendrohet në personazhe të tillë, veçanërisht, që nga vitet 1930, në librat komikë amerikanë (dhe më vonë në filmat e Hollivudit, seriale filmash, televizion dhe videolojëra), si dhe në mediat japoneze (përfshirë kamishibai, tokusatsu, manga, anime dhe video lojëra).

Superheronjtë vijnë nga një gamë e gjerë prejardhjesh dhe origjinash të ndryshme. Disa superheronj (për shembull, Batman dhe Iron Man) e marrin statusin e tyre nga teknologjia e avancuar që ata krijojnë dhe përdorin, ndërsa të tjerët (si Superman dhe Spider-Man) zotërojnë biologji jo-njerëzore ose mbinjerëzore ose përdorin dhe praktikojnë magji për të arritur aftësitë e tyre ( si Captain Marvel dhe Doctor Strange). Ndërsa përkufizimi i Dictionary.com për "superhero" është "një figurë, veçanërisht në një strip komik ose karikaturë, e pajisur me fuqi mbinjerëzore dhe zakonisht e portretizuar si duke luftuar të keqen ose krimin", fjalori Merriam-Webster jep përkufizimin si "një hero imagjinar. që ka fuqi të jashtëzakonshme ose mbinjerëzore; gjithashtu: një person jashtëzakonisht i aftë ose i suksesshëm." Terma të tillë si luftëtarë të krimit të maskuar, aventurierë të veshur me kostum ose vigjilentë të maskuar ndonjëherë përdoren për t'iu referuar personazheve të tillë si Shpirti, të cilët mund të mos përmenden në mënyrë eksplicite si superheronj, por megjithatë ndajnë tipare të ngjashme.

Disa superheronj përdorin fuqitë e tyre për të ndihmuar në luftimin e krimit të përditshëm, ndërkohë që luftojnë edhe kërcënimet kundër njerëzimit nga supervillanë, të cilët janë homologët e tyre kriminalë. Shpesh të paktën një nga këta supervillanë do të jetë armiku ose armiku kryesor i superheroit. Disa supervillanë të njohur bëhen personazhe të përsëritur në vetvete.

## Superheronjë 
* Batman
* Superman
* Spiderman
* Kapiten Amerika
* X-Men
* Fantastic Four
* Goku

## Shiko edhe 
* Maskara
Theodore Roosevelt

thumb|Theodore Roosevelt
**Theodore Roosevelt** (* 27 tetor 1858 në New York City; † 6 janar 1919 në Oyster Bay, New York) ishte prej 1900 nënkryetar i William McKinley.
Pas vrasjen e McKinley 1901 u bë **Roosevelt** më 14 shtator me 42 vjet i 26-ti. President të ShBA. Në vitin 1906 Roosevelt mori çmimin Nobel për paqe. 
## Theodore Roosevelts drejtuar bashkëshortes së tij, Edith Roosevelt 
20 maj 1943
E dashur Bunny!

E di se çfarë është kjo - një letër për përvjetorin e martesës. Unë mendoj se duhet të mbërrijë në kohën e duhur. A të kujtohet ajo ditë e nxehtë qershori para tridhjetë e tre vitesh? Kisha e tejmbushur me njerëz, babai me atë jelekun e mrekullueshëm me pika blu, turmat në rrugë, velloja jote e bardhë, mamaja jote me një prej atyre kapeleve të mrekullueshme. Dhe, a e mban mend si ishte bota atëherë, e vogël dhe e rregullt, një rend ndryshe. Gjërat kanë ndryshuar shumë që atëherë. Asgjë s'ka ndodhur ashtu siç e imagjinonim se do të ndodhte përveç fëmijëve tanë. Ne s'e menduam asnjëherë se do t'i binim botës kryq e tërthor. Ne nuk e menduam kurrë se profesionet dhe interesat tona do të shkonin aq larg. Ne nuk e menduam kurrë se tridhjetë e tre vjetori i martesës sonë do të na gjente të zhytur në Luftën tonë të Dytë me mua sërish në front. Epo e dashur, duhet thënë se ne kemi jetuar sipas pjesës më të rëndësishme të ceremonisë "Në të mirë e në të keq, në pasuri e varfëri deri sa vdekja të na ndajë".

## Shiko edhe 
* Mount Rushmore
Bagëti e Bujqësi

parapamje|Naim Frashëri

***Bagëti e Bujqësija*** është poemë e shkruar nga shkrimtari shqiptar Naim Frashëri e cila është botuar për herë të parë në Bukuresht më 1886 në të përkohshmen "Drita".

## Subjekti
E mbajtur si kryevepra e tij, në këtë poemë baritore barinj dhe katundarë shfaqen përsëpari në skenën letrare toske. Ata janë diçka më shumë se elementë zbukurues në përshkrimin peizazhit fshatarak. I përmalluar pas fshatit ku ishte lindur e rritur, Naimi e përshkruan në mënyrë idilike, ku asgjë nuk e cënon euforinë mistike dhe të gjitha konfliktet gjejnë pajtim dhe fashitje.

O malet' e Shqipërisë e ju o lisat' e gjatë!
Fushat e gjëra me lule, q'u kam ndër mënt dit' e natë!
Ju bregore bukuroshe e ju lumenjt' e kulluar!
Çuka, kodra, brinja, gërxhe dhe pyje të gjelbëruar!
Do të këndonj bagëtinë që mbani ju e ushqeni,
O vendëthit e bekuar, ju mëndjen ma dëfreni.
Ti Shqipëri, më jep nderë, më jep emrin shqipëtar,
Zëmrën ti ma gatove plot me dëshirë dhe me zjarr.

## Ribotime
U ribotua më 2001 nga shtëpia botuese "Dituria" në vëllimin me titullin "Bagëti e bujqësia, Lulet e verës, Vjersha të tjera"..

## Referime
Gjeografia e Lipjanit

Komuna e Lipjanit ka pozitë të përshtatshme gjeografike, sepse gjendet në pjesën qendrore të Kosovës dhe në udhëkryqin e rrugëve më të rëndësishme të rajonit. Përmes territorit të komunës rrjedh lumi Sitnica, përreth dhe përgjatë të cilit shtrihen sipërfaqet më të plleshme bujqësore, të përshtatshme për prodhimtari bujqësore intensive. Gjithashtu, kjo komunë gjendet në afërsi të drejtpërdrejtë të qendrave më të mëdha të rajonit si;
:Lipjan – Prishtinë 16.2 km
Lipjan – Mitrovicë 52.2 km
Lipjan – Prizren 57.2 km
Lipjan – Gjakovë 96 km
Lipjan – Pejë 87.1 km
Lipjan – Podujevë 46 km
Lipjan – Ferizaj 25 km
Lipjan – Gjilan 50 km
Lipjan - Aeroporti i Prishtines 15 km ( vijë ajrore 6 km).km 
:Lipjan – Aeroport 15 km ( vijë ajrore 3 km).

Territori i komunës së Lipjanit shtrihet në mes të gjerësisë gjeografike veriore 42°44’- 42°52’ dhe të gjerësisë lindore prej 18°30’-18°45’. Ka mundësi të volitshme të shfrytëzimit të trafikut rrugor – hekurudhor e edhe atij ajror, meqenëse aeroporti gjendet në territorin e komunës dhe është nga qendra vetëm 15 km largësi. Kjo pozitë e territorit të komunës, si dhe e vetë qytetit Lipjan, paraqet rrethanë mjaft të përshtatshme për zhvillimin e mëtejmë të komunës. Përmes territorit të komunës së Lipjanit kalon hekurudha, e cila lidh këtë territor në të gjitha drejtimet me rajonin në tërësi. 

Territori i Komunës së Lipjanit kufizohet:
* nga veriu dhe verilindja me komunën e Prishtinës;
* nga veriperëndimi me komunën e Fushë Kosovës; 
* nga perëndimi me Komunën e Drenasit dhe të Malishevës;
* në jug perëndim me Komunën e Shtimës;
* nga jugu me komunën e Ferizajt dhe nga lindja me Komunën e Gjilanit dhe atë të Artanës.

Në raport me qendrat tjera komunale, Lipjani gjendet në vendin e 7 sipas numrit të banorëve, në bazë shënimeve nga viti 1981. Në planin hapësinor të Kosovës në kuadër të qendrave tjera të mëdha, Lipjani, me sipërfaqen që posedon, është paraparë si venbanim i rangut III nga aspekti urban nga gjthësejt ? rangje.

Në raport me vendbanimet në kuadër të territorit të saj, Lipjani është qendër e komunës me karakteri të qytetit, ndërsa Magura dhe Janjeva janë me karakter qyteze dhe sipas PH të Kosovës kanë karakter sekondar.

Sipas numrit të banorëve, Lipjani është vendbanimi më i madh mandej radhiten Janjeva, Gadimja e Poshtme, Sllovia dhe Magura, kurse sipas sipërfaqeve radhitja është kështu: Sllovia, Gadimja e Epërme, Blinaja, Suhadolli, zllakuqani, banulla, gushterica e Poshtme, Akllapi, smallusha ,shala e keshtu me rradhe.
Demografia e Deçanit

Popullsia e Deçanit përbëhet nga (banorë) :
* Shqiptar : 50.000 
* Serb : 20
* Egjiptas : 389
* Rom : 24
* Ashkali : 10
* Boshnjak : 51
Ekonomia e Deçanit

Ekonomia e komunës së Deçanit ka qene kryesisht bujqësore e cila gjatë luftës është shkatërruar tërësisht Mbas luftës janë bërë disa përpjekje për të rimëkëmbur mirëpo gjer më tani ajo gjendet nënë nivelin e vitit 1998. Shumica e ish-kooperativave aktivitetet e tyre kanë mbyllur. Janë të regjistruara diku 650 biznese me aktivitete të ndryshme tregtare dhe mikro industriale. Dega ekonomike e Hotelerisë ka filluar te aktivizohet nga viti 2003.
Ndër firma më të njohura në komunë janë:
* Fabrika e mobileve që punon me kapacitet prej 10-15% me 35 të punësuar
* Pylltaria me 56 të punësuar
* Sharra me 45 të punësuar
* Dekor me 22 të punësuar
Pendat 2005

* "Penda e Artë”
:Vlerësimi honorifik i konkursit letrar 2005, iu dha shkrimtarit Ernest Koliqi, pas vdekjes, si një nga themeluesit dhe stilistët e prozës moderne shqiptare. Koliqi është një nga ata shkrimtarë të çensuruar gjatë viteve të diktaturës, për tu rivlerësuar pas viteve ’90. Ndër veprat që ka shkruar mund të përmendim “Hija e maleve”, “Tregtar flamujsh”, “Kushtrimi i Skanderbegut”, “Gjurmat e stinëve”, etj. 

* Pendat e Argjendta 
:* Për prozën
“Fabula rasa”, romani i shkrimtarit Agron Tufa është shpallur si proza më e mirë për vitin 2005. Juria i ka akorduar “Pendën e Argjendtë” për ndërtimin e personazheve dhe veprës në kompleksitetin e saj, përmes një stili modern. Tufa është autor i vëllimeve me poezi “Aty te portat Skée”, “Rrethinat e Atlantidës”, romanit “Dueli”. Ka përkthyer disa autorë rusë si Joseph Brodsky, Anna Ahmatova, Boris Pasternak, Vladimir Nabokov, etj.

:* Për poezinë
Me vëllimin me poezi “Strabizëm”, poetit Arjan Leka iu dha “Penda e Argjendtë 2005”. Në motivacionin e këtij çmimi nënvizohej lirizmi dhe metafora në poezinë e tij. Leka është autor i “Ky vend i qetë ku s’ndodh asgjë”, “Veset e të vdekurve” romani “Gjarpri i shtëpisë”, poema “Anija e gjumit” etj.

:* Për përkthimin gjuhë e huaj-shqip
Për përkthimin më të mirë nga gjuha e huaj në shqip, “për një shqipe të rrjedhshme e të pastër” është vlerësuar përkthyesi Afrim Koçi. Në këtë konkurs ai ka konkurruar me romanin e shkrimtarit finlandez Aleksis Kivi, “Shtatë vëllezërit”. Gjithashtu ai ka përkthyer romanet “Pianistja” e Elfride Jelinek, “Hermiu dhe Armini”, nga Ludvig Ren etj. Koçi është përkthyes nga disa gjuhë, e kryesisht nga gjermanishtja. 

:* Për përkthimin shqip-gjuhë e huaj
Për kontributin që ka dhënë në përçimin e vlerave të letërsisë, përtej kufijve shqiptarë, është vlerësuar me çmimin “Penda e Argjendtë” përkthyesi spanjoll Ramon Sançez. Ai është përkthyes i rreth 35 veprave të autorëve shqiptarë, duke filluar që nga Ismail Kadare, Mimoza Ahmeti, Bashkim Shehu, Ervin Hatibi etj, deri tek përrallat shqiptare.

:* Për letërsinë për fëmijë
Shkrimtari Thanas Jorgji e mori këtë çmim për letërsinë për fëmijë. Për sinqeritetin, rrjedhshmërinë dhe skalitjen e personazheve, romani i tij “Peshkatarë si ne” është vlerësuar nga juria si libri më i mirë për fëmijë. Thanas Jorgji ka shkruar gjithashtu veprat “E bukura e panjohur”, “Durimi dhe zemërimi i një qytetari të urtë”, “Nëse jeta është e shkurtër”, etj. 

:* Për studimin
Për sjelljen para lexuesit shqiptar, të një prej shkrimtarëve më të rëndësishëm të letërsisë botërore “Alber Kamy, njeriu, mendimtari, artisti” i studiuesit Ardian Marashi, është vlerësuar si studimi më i mirë ndër studimet dhe veprave estetike të konkurruesve të tjerë. Marashi ka përkthyer disa vepra të Kamysë dhe të Sartrit e është autor i studimeve të tjera, si “Camaj: poetika e palimpestit”, etj.
Gjeografia e Burimit

Burimi zë pozitën më veriore të Rrafshit të Dukagjinit. Merr frymë çlirshëm nga të gjitha anët. Nga veriu e ndajnë kreshtat e maleve të larta të Moknës, maja më e lartë e të cilave, maja e zezë, shtrihet në lartësi deri në 2.155 metra. 

Pjesa fushore është tokë e plleshme dhe përshkohet nga tre lumenj relativisht të mëdhenj për kushtet e Kosovës. Lumi më i madh që kalon nëpër këto anë është Drini i Bardhë. Burimi i këtij lumi krasik është ndër burimet më të mëdha në Kosovë, nga i cili rrjedhin 30 m3 ujë në sekondë. Nga burimi i Lumit të Burimit, që ndodhet në afërsi të qytetit të Burimit, rrjedhin 3 m3 në sekondë, sa gjyma e këtij uji buron edhe nga burimi i Lumit të Vrellës. Pos këtyre lumenjve, në kohë të shirave janë të pasur me ujë edhe lumenjtë më të vegjël, si Bujena, Kujafçi, Shushica, Përroni i Sudenicës e ndonjë përrua tjetër me burim krasik. Fusha e gjerë që shtrihet ndërmjet këtyre lumejve është mjaft pjellore dhe me florë e faunë të vrullshme dhe me klimë të kënaqshme, mezokontinentale që është e përshtatshme për kultivimin e drithrave, të perimeve dhe të pemëve. Fusha shtrihet në kuotat më të ulta të lartësisë mbidetare në Kosovë, vetëm afër 350-400 metra. Përmes luginës së Drinit të Bardhë edhe këndej rrahin rrymat e ngrohta të klimës mesdhetare. Ndeshja e këtyre rrymave të ajrit me kreshtat e maleve të larta të Moknës ndoshta ka kushtëzuar që në Burim të fryejë era më e fortë e veriut në Ballkan. Kjo erë di të fryejë ndonjëherë me rrëmbim edhe deri në 150 km në orë, me ç'rast rrëzon edhe kulme shtëpish. Karakteristikë e kësaj ere të fortë është se frynë vetëm përgjatë rrëzes së bjeshkëve dhe në thellësi të fushës nuk hyn më shumë se dhjetë kilometra. Frynë përgjatë gjithë bjeshkëve, të thuash prej Runikut e deri në Radavc, e më e fuqishmja është në Burim dhe në fshatrat e tija më të afërta. Ka pasur raste që ka rrëzuar edhe shtëpi të ndërtuara nga materiali i fortë prej guri dhe tullash. Ky është një fenomen i rrallë natyror që nuk është studjuar deri sot.

Me matjet e temperaturave prej vitit 1925 deri më 1940 është dëshmuar se në Burim muaji më i ftohtë, me temperaturë mesatare 0,1&nbsp;°C, ka qenë janari, ndërkaq muaji më i ngrohtë – qershori, me temperaturë mesatare 22,2&nbsp;°C.
Demografia e Kaçanikut

:**Vendbanimet dhe numri i banorëve**

Komuna e Kaçanikut përbëhet nga 42 vendbanime.  Dy nga këto vendbanime janë urbane (Kaçaniku dhe Hani I Elezit), kurse 40 janë mjedise rurale.  

Sipas regjistrimit të fundit zyrtar të popullsisë të bërë në vitin 1981, komuna i kishte 31.072 banorë.  Duke marrë për bazë shkallën vjetore të shtimit të popullsisë së komunës prej 2,96 %, vlerësohet se sot kjo komunë i ka më shumë se 50 mijë banorë.  Sipas të dhënave zyrtare të OSBE-së të drejta vote në zgjedhjet e fundit lokale kanë pasur 30.337 kaçanikas.  

Do theksuar se para luftës në Kosovë, në këtë komunë më pak se 1 % e banorëve nga numri i përgjithshëm i populates kanë qenë serbë, malazezë dhe romë. Aktualisht në Kaçanik jetojnë 2 familje rome me 9 anëtarë.  

Gjatë undimit erbë janë bërë disa tentime të kolonizimit të kësaj ane me popullsi serbe të përzier me atë rome.  Në tabelë e ë poshtme janë paraqitur familjet të cilat janë vendosur në territorin e komunës së Kaçanikut gjatë reformave politike të quajtura "reforma agrare" që janë ndërmarr nga qeveritë e ndryshme Jugosllave brenda viteve 1918-1941.
Komunat e Kosovës

**Republika e Kosovës** përbëhet prej 38 komunave e të cilat paraqesin njësinë themelore të vetëqeverisjes lokale në Kosovë. Secila prej komunave ka një kryetar komune, kuvendin komunal (këshilli bashkiak), dhe disa kompetenca vetëqeverisëse. Komunat përbëhen nga disa vendbanime (lokalitete ose fshatra) gjersa selia e komunës zakonisht ndodhet në qytetin ose qytezën më të madhe të saj. Ndarja aktuale e komunave është arritur pas Marrëveshjes së Brukselit 2013, e ku të gjitha veprojnë brenda kuadrit ligjor të Republikës së Kosovës.
## Historiku 
Në bazë Nenit 1, të rregullores së UNMIK-ut 2000/43 të nxjerrur më 27 korrik 2000, Kosova kishte tridhjetë komuna ashtu siç figurojnë në Tabelën. Sipas kësaj rregulloreje komunikimi zyrtar përdorë emrat në gjuhën shqipe dhe serbe, përveç që në ato komuna ku komunitetet etnike a gjuhësore joshqiptare dhe joserbe përbëjnë një pjesë substanciale, emrat e komunave jepen edhe në gjuhët e atyre komuniteteve.

Kjo rregullore është nxjerrur nga Përfaqësuesi Special i Sekretarit të Përgjithshëm në pajtim me rezolutën 12:44 (1999) të datës 10 qershor 1999. Po ashtu në këtë rregullore parashikoheshin edhe disa të dhëna tjera në lidhje me numrin dhe kufinjët e komunave. Kështu në Nenin 2 të kësaj rrgullore thuhej: *Shtrirja e çdo komune dhe kufinjtë e tyre skicohen nga zonat e tyre përbërëse kadastrale. Zonat kadastrale të cilat përbëjnë çdo komunë figurojnë në Tabelën ‘B’ të kësaj rregulloreje* https://web.archive.org/web/20171213142841/http://www.unmikonline.org/regulations/unmikgazette/03albanian/A2000regs/RA2000_43.htm. Në tabelen e dytë të rregullores janë prezantuar gjitha vendbanimet e Kosovës.

Hyrja në fuqi e rregullores ishte bërë më 27 korrik 2000.

## Komunat aktuale 
450px|djathtas|thumb|Harta e Kosovës me 38 komunat e saj
Republika e Kosovës aktualisht i ka 38 komuna:

## Shih edhe 
* Rajonet e Kosovës
* Njësitë administrative të Kosovës

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
*Asociacioni i Komunave të Kosovës - Association of Kosovo Municipalities
Fërges Tirane

**Fërges Tirane** është një specialitet specash nga Tirana.
parapamje|Fërgesë e përgatitur
;Përmbajtja për 4-5 persona
:Speca 8-10 copë mesatare
:domate 4-5 kokrra mesatare
:yndyrë për skuqje
:2 filxhanë kafeje
:miell 1 lugë gjelle
:vezë 2 kokrra
:hudhra 4-5 thelpinj
:gjizë 4-5 lugë gjelle
:spec djegës sipas dëshirës

;Përgatitja

Specat pastrohen nga bishti dhe farat, lahen dhe skuqen. Në yndyrën e mbetur hidhet domatet e qëruara nga cipa dhe të grira hollë, kaurdisen derisa masa të trashet, hiqet nga zjarri i hidhen vezë, spec djegës, majdanoz i grirë hollë, gjizë ose djathë.
Masa vendoset në pjatë dhe sipër vendosen specat e fërguar.
Kukureci

parapamje
**Kukureci**  është një lloj ushqimi karakteristikë në kuzhinën tradicionale shqiptare. Zorrët e qengjit pastrohen mirë dhe lahen duke i kthyer nga të dyja anët. Merren mëlçitë, gjëndrat, dhjamërat, gabzerret, mushkëritë dhe priten në copa kubike mesatare. U hidhet kripë, piper i zi, rigon të cilat përzihen, pastaj shkohen me radhë në hell një copë mushkri, një copë gjendër, një copë mushkri e kështu me radhë. Si të jenë shkuar të gjitha të brendshmet në hell pleksen me zorrët sipër duke i mbuluar këto. Kukureci bëhet më i shijshëm kur piqet në hell, mbi prush ose në furrë me zjarr të ngadaltë në mënyrë që të mos përvëlohet. Si të jetë skuqur nga të gjitha anët, hiqet nga helli, vendoset në pjatë dhe i hidhet piper i zi i bluar. Gjatë pjekjes në furrë spërkaten me lëngun e vet duke i hedhur edhe pak yndyrë.

Për 4-5 persona duhen:
:Zorrë 1 palë, të brendshme 300 gr kripë, piper, spec i kuq, rigon, yndyrë 2-3 lugë gjelle

## Historia dhe emrat 
Sipas gjuhëtarit dhe filologut grek **Georgios Babiniotis**, fjala greke κοκορέτσι (kokorétsi) rrjedh nga shqipja *kukurec*.Megjithatë, sipas gjuhëtarit turko-armen Sevan Nişanyan, fjala shqipe *kukurec* është një huazim nga serbo-kroatishtja dhe bullgarishtja *kukuruza* (që fillimisht donte "kalli misri"), dhe ai pohon se fjala greke nuk rrjedh drejtpërdrejt nga shqipja, por të dyja janë huazime të pavarura nga gjuhët sllave jugore (duke u bazuar në ngjashmërinë vizuale të dish-it të mbështjellë me kallirin e misrit). Këto dy pikëpamje janë të cituara gjerësisht në burime si Wikipedia dhe lexikone etimologjike, duke reflektuar debatin linguistikor për origjinën e termit në kontekstin ballkanik të ndikimeve të ndërsjella gjuhësore. 

## Shih edhe 
* Flia
* Kuzhina shqiptare

## Referime 
## Lidhje të jashtme
Sharri

Fjala **Sharri** ka këto kuptime :

* Bjeshkët e Sharrit - mal në Ballkan 
* Flora dhe fauna e Sharrit
* Sharri (Kosovë) - qytezë në Kosovë
Gjeografia e Kaçanikut

Kaçaniku dallohet nga qytetet tjera edhe me faktin se përmes tij kalojnë 2 lumenj, Lepenci dhe Nerodimja, të cilët në fund të qytetit bashkohen. Veç 2 lumenjve, i ka edhe 2 klima.  Klimatologët qysh para Luftës së Dytë Botërore kishin konstatuar se në juglindje të Kaçanikut takohen klima e ngrohtë mesdhetare dhe ajo e ftohtë kontinentale.  Sipas ekspertëve shëndetësorë kjo klimë (takimi i 2 klimave), është e preferueshme për të sëmurët nga TBC-ja (sidomos ajo e eshtrave).  Mu për këtë, një kohë në lindje të Kaçanikut ka qenë në efiçiencë sanatoriumi për të sëmurë kosovarë nga TBC-ja (tuberkulozi).  

: **Resurset natyrore**

Rezervat e konstatuara të mineraleve janë deri 15 mil. tone mergele në Han të Elezit dhe 30 mil. tone afër fshatit Paldonicë.  Rezervat e gurit gëlqeror në Kepin e Kaçanikut janë në sasi prej 127 mil. tone, ndërsa rezerva të konsiderueshme ka edhe në afërsi të fshatit Ivajë.  

Kaçaniku ka edhe pasyuri natyore të mëdha të pyjeve, tokës dhe ujërave.  

Fondi i sipërfaqes së pyjeve përfshinë 17.302 hektarë (58,08 % të sipërfaqes së përgjithshme).  Ndërkaq, fondi i tokës bujqësore është 10.516 hektarë (34,74 % e territorit të komunës).  Pjesa e shpatijeve të Sharrit ka resurse të mjaftueshme të burimeve të ujit të pijshëm dhe pikërisht nga këto vendburime furnizohet me ujë përqindja më e madhe e banorëve të komunës.  maja e Lybetenit dhe shpatijet piktoreske të Sharrit ofrojnë mundësi të mëdha për zhvillimin e turizmit malor (atij veror e dimëror).
Lumi i Ibrit

parapamje|251px| Kanjoni i Ibrit në Mal të Zithumb|251px|Penda e Ujmanit, Gazivoda (2006)
**Ibri** (serbisht: Ибар *Ibar*) është një lum në Kosovë.
parapamje|251px|Lumi Ibër në Mitrovicë
parapamje|251px|Lumi Ibër gjatë dimrit.Fjala **Ibër** rrjedh nga fjala shqipe *i bardhë*, *shkumbon*.

## Rrjedha 
Lumi Ibër buron në Alpet shqiptare, vazhdon të rrjedh nëpër territorin e sotshëm të Malit të Zi, pastaj nëpër Serbi dhe në afërsi të vendbanimit Banjë hyn në territorin e Kosovës rrjedh në drejtim të juglindjes dhe në Mitrovicë kthehet në drejtim të veriut rrjedh nëpër Zveçan, mandej Leposaviq, Leshak dhe rrëzë maleve të Kopaonikut në afërsi të Rudnicës del nga territori i Kosovës në Serbi ku nga ana e majtë i bashkohet Lumi Rashka në vendbanimin me të njetin emër, e mandej bashkohet me Moravën perëndimore dhe derdhet në Danub e me të në Detin e Zi. Nga burimi e deri te derdhja e tij në Moravën perëndimore ka një gjatësi prej 276  km, në territorin e Kosovës 82 km.

Ibri është lumë malor merrjedhje të shpejtë dhe shtrat të thellë. Grykat dhe pjesët e zgjeruara të lumit malor me prejardhje të shpejtë dhe shtrat të thellë. Prej burimit deri në Mitrovicë pjerrtësia mesatare e shtratit të Ibrit është 6,7 m/km e shpejtësia e ujit 3,5 m/s.  Në pjesën e epërme lugina e lumit është e gjerë 205 m, te Rozhaja 10 m, te Ribariqi 8-15, e te Mitrovica 20 – 25 m.  Ibri ka një regjim të ushqimit të përzier, përkatësisht të kombibuar nga shirat, shkrirja e borës dhe burimet.

Karakterizohet me maksimumin e prurjes në muajin mars – prill e atë minimale në gusht dhe në shtator. Derisa maksimumi i prurjes është në lidhje me shkrirjen e borës, në fillim të pranverës, ajo më e ulët shfaqet si pasojë, jo vetëm e mungesës së reshjeve, por edhe avullimi intensiv dhe absorbimit të ujerave në viset gëlqerore.  Këto çrregullime në prurje gjatë vitit, jo vetëm që nuk kanë mundësuar shfrytëzimin sa më racional të ujit të Ibrit por edhe mbrojtja prej vërshimeve ka qenë më se e nevojshme.

## Liqenet 
]]
Në luginën e lumit Ibër janë ndërtuar edhe dy liqene artificiale (akumuluese) dhe një hidrocentral. Liqeni i parë është në afërsi të Zubin Potokut dhe njihet si Liqeni i Ujmanit. Në kuadër të këtij liqeni është ndërtuar njëra ndër pendat më të mëdha në Evropë
si dhe Hidrocentrali i Ujmanit me dy gjeneratorë me fuqi të instaluar prej 19 MW. 

Në periudhën 2016/17 në shtratin e lumit Ibër është ndërtuar edhe liqeni i dytë artificial (akumulues) i njohur si Liqeni i Mitrovicës.

## Shiko edhe këtë 
* Sitnica
* Drini i Bardhë
* Liqenet e Kosovës

## Lidhje të jashtme 
## Burimi i të dhënave
Oshmare korçe

Në një enë me gjalpë, djathi skuqet pak, hidhet qumësht dhe pasi merr valë i hidhet miell misri, përzihet me shpejtësi që të mos krijohen kokrriza dhe piqet derisa të shkëputet nga anët e enës dhe të dalë yndyra.
Vendoset në pjatë lugë-lugë dhe shërbehet e ngrohtë.

Për 4-5 persona duhen :
* miell misri 3 filxhanë çaji, 
* qumësht 4-5 filxhanë çaji,
* djathë 2 filxhanë kafeje,
* gjalpë 2-3 lugë gjelle,
* kripë
Mantija kosovare

parapamje|300px|Mantia
**Mantia kosovare** - në tavolinë ose në tepsi hidhet miell, ujë i vakët, vaj, kripë dhe përzihen dhe nga brumi i formuar bëhen 30 kulecë të vegjël.

Secili kulac zmadhohet me tëhollues (okllai) sa shuplaka e dorës. Lyhen kulecët me gjalpë dhe bashkohen në dhjetëshe. Secila dhjetëshe tëhollohet në një petë të madhe dhe të tre petët bashkohen në një petë të vetme. Peta ndahet në katrorë shahu. Për mbushjet e katrorëve nevojiten mish i grirë, qepë të grira hollë, kripë piper i zi. Masa e përgatitur skuqet në vaj dhe në fund të skuqjes i hidhet pak piper i kuq për ngjyrë. Masa duhet të lihet të ftohet dhe më pas mbushen me të katrorët e përgatitur më parë. Çdo katrore mbështillet diagonalisht nga të katër anët (si zarf) dhe vihen në tepsi për tu pjekur. Mantia piqet një gjysmë ore. Pasi është pjekur mbulohet me një picetë për 10 minuta dhe serviret me kos.

Për 4-5 persona duhen :

1 kg miell, 2 gota ujë te vakët, 2 lugë vaj pak kripë për brumin dhe 600 g mish i grirë, 3 qepë, kripë, vaj, piper i zi.

## Shih edhe 
* Kuzhina kosovare
Peshkopi

thumb|180px|Stema ipeshkvnore e kishës katolike.
**Peshkopi** apo **ipeshkvi**, sipas disa kishave të krishtera, është përgjegjësi (bariu) i një dioqeze. Shihet si pasardhës i apostujve nga kishat që besojnë në peshkopatin historik (kisha anglikane, katolike dhe ajo ortodokse).

Termat në shqip janë përdorur respektivisht, peshkop nga ortodoksët shqiptarë dhe ipeshkëv nga katolikët shqiptarë, me rrugëtime të ndryshme prejardhjeje nga po e njëjta rrënjë nga greq. **επισκοπος**, episkopos = mbikqyrës, mbarështues. Në Greqinë Antike termi përdorej për një *scolarca*, drejtorin e një akademie, pse mund të kishte funksione mbikëqyrëse.

Detyrat e ipeshkvit ndryshojnë sipas kishës dhe denominacioneve.

## Ipeshkvit në Besëlidhjen e Re 
## Ipeshkvit ndër Etërit apostolikë 
## Në katolicizëm 
Në katolicizëm ipeshkvi është grada më e parë dhe më e vjetër e rendit të sakramentit.  Nën ipeshkvin renditen gradat e priftit dhe diakonit.  Ndërtesa e kishës nga e cila ipeshkvi ushtron detyrën e tij quhet katedrale. Detyra dhe shërbimi i ipeshkvit në kishë (katedrale) quhet *ipeshkvni*.

## Në ortodoksi 
## Ne protestantizëm 
Grada e ipeshkvit gjithashtu ekziston në anglikanizëm e në luteranizëm.

## Emërimi 
## Shiko edhe 
* Apostulli
* Kisha katolike
* Kleri

## Lidhje të jashtme
Njësitë administrative të Kosovës

Organizmi i vetëqeverisjes lokale
Në Kosovë është bërë në përputhje me Ligjin për vetëqeverisje lokale i vitit 2008.

Ku Vetëqeverisja lokale organizohet në një nivel dhe atë Komunal.

Komunat janë njësi themelore e vetëqeverisjes lokale. (D.V)

Gjatë kohës së sistemit të ndëtuar nga shqiptarët po ashtu ajo administrohej në komuna të cilat hynin në rajone (regjione). Ndërsa gjatë kohës së regjimit të Milosheviqit administrimi i Kosovës bëhej në 5 rajone. Kjo ndamje përdoret nga literatura në gjuhët tjera pasi që ata e marrin si burim zyrtarë.

## Komunat e Kosovës 
Në bazë Nenit 1, të rregullores së UNMIK-ut 2000/43 të nxjerrur më 27 korrik 2000, Kosova ka tridhjetë komuna ashtu siç figurojnë në Tabelën. Sipas kësaj rregullore komunikimi zyrtar përdorë emrat në gjuhën shqipe dhe serbre, përveç që në ato komuna ku komunitetet etnike a gjuhësore joshqiptare dhe joserbe përbëjnë një pjesë substanciale, emrat e komunave jepen edhe në gjuhët e atyre komuniteteve.

Kjo rregullore është nxjerrur nga Përfaqësuesi Special i Sekretarit të Përgjithshëm në pajtim me rezolutën 12:44 (1999) të datës 10 qershor 1999. Po ashtu në këtë rregullore është parashikuar edhe disa të dhëna tjera në lidhje me numrin dhe kufinjët e komunave. Kështu në Nenin 2 të kësaj rrgullore thuhet: *Shtrirja e çdo komune dhe kufinjtë e tyre skicohen nga zonat e tyre përbërëse kadastrale. Zonat kadastrale të cilat përbëjnë çdo komunë figurojnë në Tabelën ‘B’ të kësaj rregulloreje* https://web.archive.org/web/20171213142841/http://www.unmikonline.org/regulations/unmikgazette/03albanian/A2000regs/RA2000_43.htm. Në tabelen e dytë të rregullores janë prezantuar gjitha vendbanimet e Kosovës.

Hyrja në fuqi e rregullores është bërë më 27 korrik 2000.

## Rajonet e Kosovës 
* sipas sistemit shqiptar
Njësitë administrative të Kosovës

## Sipas sistemit të Millosheviçit 
(njësitë administrative (serbisht *opština*) të Serbisë (jo të Kosovës) :

## Sektorët e NATO-së 
Kosova ndahet në 5 zona operuese që janë të ndryhme nga qarqet sipas Milosheviqit por kanë qendra të njëjta.

1Përdorimi zyrtarë i emërtimeve të qytetve bëhet serbisht (shkrnja latine) dhe ?

## Burimi i të dhënave 
## Lidhje të jashtme 
* Faqet zyrtare të komunave të Republikës së Kosovës