Badmintoni

**Badmintoni** është një sport me raketë që luhet duke përdorur raketa për të goditur një koka në rrjetë . Edhe pse mund të luhet me ekipe më të mëdha, format më të zakonshme të lojës janë "single" (me një lojtar për palë) dhe "dyshe" (me dy lojtarë për palë). Badmintoni shpesh luhet si një aktivitet i rastësishëm në natyrë në një oborr ose në një plazh ; lojërat zyrtare luhen në një fushë të brendshme drejtkëndore. Pikët shënohen duke goditur barkun me raketë dhe duke e ulur atë brenda gjysmës së fushës së ekipit tjetër.

Secila anë mund të godasë barkun vetëm një herë përpara se të kalojë mbi rrjetë. Loja përfundon pasi kabineti ka goditur dyshemenë ose tokën, ose nëse një gabim është thirrur nga arbitri, gjyqtari i shërbimit ose (në mungesë të tyre) nga pala kundërshtare. 

Koka është një predhë plastike me pupla ose (në ndeshje joformale) që fluturon ndryshe nga topat e përdorur në shumë sporte të tjera. Në veçanti, pendët krijojnë tërheqje shumë më të madhe, duke bërë që shuttlecock të ngadalësohet më shpejt. Shuttlecocks gjithashtu kanë një shpejtësi të lartë maksimale në krahasim me topat në sportet e tjera të raketave. Fluturimi i anijes i jep sportit natyrën e tij të veçantë.

Loja u zhvillua në Indinë Britanike nga loja e mëparshme e Battledore dhe Shuttlecock . Loja evropiane filloi të dominohej nga Danimarka, por loja është bërë shumë e njohur në Azi, me garat e fundit të dominuara nga Kina . Në vitin 1992, badmintoni debutoi si një sport olimpik veror me katër ngjarje : teke për meshkuj, teke për femra, dyshe për meshkuj dhe dyshe për femra;  dyshe të përziera u shtuan katër vjet më vonë. Në nivele të larta të lojës, sporti kërkon një palestër të shkëlqyer: lojtarët kërkojnë qëndrueshmëri aerobike, shkathtësi, forcë, shpejtësi dhe saktësi. Është gjithashtu një sport teknik, që kërkon koordinim të mirë motorik dhe zhvillim të lëvizjeve të sofistikuara të raketës. 

## Historia 
djathtas|parapamje| Një përshkrim i vitit 1804 i Battledore dhe Shuttlecock .
Lojërat që përdorin shuttlecocks janë luajtur për shekuj në të gjithë Euroazinë,  por loja moderne e badmintonit u zhvillua në mesin e shekullit të 19-të midis oficerëve emigrantë të Indisë Britanike si një variant i lojës së mëparshme të betejës dhe shuttlecock . ("Battledore" ishte një term më i vjetër për "raketë".)  Origjina e tij e saktë mbetet e paqartë. Emri rrjedh nga Shtëpia e Badmintonit të Dukës së Beaufort në Gloucestershire,  por pse ose kur mbetet e paqartë. Qysh në vitin 1860, një tregtar lodrash në Londër i quajtur Isaac Spratt botoi një broshurë të titulluar *Badminton Battledore – Një lojë e re*, por asnjë kopje nuk dihet se ka mbijetuar.  Një artikull i vitit 1863 në *The Cornhill Magazine* e përshkruan badmintonin si "bathledor dhe shuttlecock luajtur me anët, përgjatë një vargu të pezulluar rreth pesë metra nga toka". 

Loja u zhvillua fillimisht në Indi në mesin e mërgimtarëve britanikë,  ku ishte shumë popullor në vitet 1870.  Badminton me top, një formë loje që luhej me një top leshi në vend të një koke, po luhej në Thanjavur qysh në vitet 1850  dhe në fillim u luajt në mënyrë të ndërsjellë me badminton nga britanikët, topi i leshtë preferohej në erë. ose mot i lagësht.

Në fillim, loja ishte e njohur edhe si **Poona** ose **Poonah** pas qytetit të garnizonit të Poona,   ku ishte veçanërisht popullor dhe ku rregullat e para për lojën u hartuan në 1873.   Në vitin 1875, oficerët që ktheheshin në shtëpi kishin krijuar një klub badminton në Folkestone . Fillimisht, sporti luhej me palë që varionin nga 1 deri në 4 lojtarë, por shpejt u vërtetua se lojërat midis dy ose katër konkurrentëve funksiononin më së miri.  Kokat e anijes ishin të veshura me gomë indiane dhe, në lojëra në natyrë, ndonjëherë peshoheshin me plumb .  Edhe pse thellësia e rrjetës nuk kishte asnjë pasojë, preferohej që ajo të arrinte në tokë. 

Sporti luhej sipas rregullave të Pune deri në 1887, kur JHE Hart i Klubit Badminton Bath hartoi rregullore të rishikuara.  Në 1890, Hart dhe Bagnel Wild rishikuan përsëri rregullat.  Shoqata e Badmintonit e Anglisë (BAE) i publikoi këto rregulla në 1893 dhe e nisi zyrtarisht sportin në një shtëpi të quajtur "Dunbar"   BAE filloi garën e parë të badmintonit, Kampionatin e Hapur të Badmintonit në të gjithë Anglinë për dyshe për zotërinj, dyshe për femra dhe dyshe të përziera, në 1899.  Garat teke u shtuan në vitin 1900 dhe një ndeshje e kampionatit Angli - Irlandë u shfaq në 1904. 

Anglia, Skocia, Uellsi, Kanadaja, Danimarka, Franca, Irlanda, Holanda dhe Zelanda e Re ishin anëtarët themelues të Federatës Ndërkombëtare të Badmintonit në 1934, e njohur tani si Federata Botërore e Badmintonit . India u bashkua si një degë në 1936. BWF tani qeveris badminton ndërkombëtar. Edhe pse filloi në Angli, badmintoni konkurrues për meshkuj tradicionalisht është dominuar në Evropë nga Danimarka. Në mbarë botën, vendet aziatike janë bërë dominuese në konkurrencën ndërkombëtare. Kina, Danimarka, Indonezia, Malajzia, India, Koreja e Jugut, Tajvani (duke luajtur si ' Kinez Taipei ') dhe Japonia janë kombet që kanë prodhuar vazhdimisht lojtarë të klasit botëror në dekadat e fundit, me Kinën që është forca më e madhe në meshkuj dhe konkurrenca e grave kohët e fundit. Britania e Madhe, ku u kodifikuan rregullat e lojës moderne, nuk është ndër fuqitë kryesore në këtë sport, por ka pasur sukses të rëndësishëm olimpik dhe botëror në lojërat në dyshe, veçanërisht në dyshe të përziera.

## Rregullat 
Informacioni i mëposhtëm është një përmbledhje e thjeshtuar e rregullave të badmintonit bazuar në publikimin e Statutit të BWF, *Ligjet e Badmintonit* . 

### Fusha 
djathtas|parapamje| Fusha e badmintonit, pamje izometrike
Fusha është drejtkëndëshe dhe e ndarë në gjysma nga një rrjetë. Fushat zakonisht shënohen për lojëra teke dhe dyshe, megjithëse rregullat e badmintonit lejojnë që një fushë të shënohet vetëm për beqarë.   Ato përbëhen nga shumë materiale të ndryshme duke filluar nga kompoziti me fibër karboni ( plastika e përforcuar me grafit ) deri te çeliku i ngurtë, i cili mund të shtohet nga një shumëllojshmëri materialesh. Fibra e karbonit ka një raport të shkëlqyer forcë ndaj peshës, është i ngurtë dhe jep një transferim të shkëlqyer të energjisë kinetike . Para miratimit të përbërjes së fibrave të karbonit, raketat bëheshin nga metale të lehta si alumini. Edhe më parë, raketat ishin prej druri. Raketat e lira bëhen ende shpesh nga metale si çeliku, por raketat prej druri nuk prodhohen më për tregun e zakonshëm, për shkak të masës dhe kostos së tepërt të tyre. Në ditët e sotme, nanomateriale si nanotubat e karbonit dhe fullereni u shtohen raketave duke u dhënë atyre qëndrueshmëri më të madhe. &#x5B; '''' &#x5D;

Ekziston një shumëllojshmëri e gjerë e modeleve të raketave, megjithëse ligjet kufizojnë madhësinë dhe formën e raketës. Raketa të ndryshme kanë karakteristika të lojës që tërheqin lojtarë të ndryshëm. Forma tradicionale e kokës ovale është ende e disponueshme, por një formë  e kokës është gjithnjë e më e zakonshme në raketat e reja.

### Telat 
Telat e badmintonit për raketa janë tela të hollë, me performancë të lartë, me trashësi që variojnë nga rreth 0,62 në 0,73&nbsp;mm. Vargjet më të trasha janë më të qëndrueshme, por shumë lojtarë preferojnë ndjesinë e fijeve më të hollë. Tensioni i vargut normalisht është në rangun prej 80 deri në 160&nbsp;N (18 deri në 36 lbf ). Lojtarët rekreativë përgjithësisht kanë tensione më të ulëta se profesionistët, zakonisht midis 80 dhe 110 N (18 dhe 25&nbsp;lbf). Profesionistët varen midis rreth 110 dhe 160 N (25 dhe 36&nbsp;lbf). Disa prodhues të vargjeve matin trashësinë e vargjeve të tyre nën tension, kështu që ato janë në të vërtetë më të trashë se sa specifikohet kur janë të dobët. Ashaway Micropower është në të vërtetë 0,7 mm, por Yonex BG-66 është rreth 0,72 mm.

Shpesh argumentohet se tensionet e larta të telit përmirësojnë kontrollin, ndërsa tensionet e ulëta të telit rrisin fuqinë.  Argumentet për këtë përgjithësisht mbështeten në arsyetimin e papërpunuar mekanik, të tillë si pretendimi se një shtrat me fije me tension më të ulët është më kërcyes dhe për këtë arsye ofron më shumë fuqi. Kjo është, në fakt, e pasaktë, sepse një tension më i lartë i kordonit mund të shkaktojë që anija të rrëshqasë nga raketa dhe kështu ta bëjë më të vështirë goditjen e saktë të një goditjeje. Një pikëpamje alternative sugjeron që tensioni optimal për fuqi varet nga lojtari: 

### Këpucët 
Këpucët e badmintonit janë të lehta me thembra prej gome ose materiale të ngjashme me kapje të lartë dhe pa shënjim.

Krahasuar me këpucët e vrapimit, këpucët badminton kanë pak mbështetje anësore . Nivelet e larta të mbështetjes anësore janë të dobishme për aktivitetet ku lëvizja anësore është e padëshirueshme dhe e papritur. Badmintoni, megjithatë, kërkon lëvizje të fuqishme anësore. Një mbështetje anësore shumë e ndërtuar nuk do të jetë në gjendje të mbrojë këmbën në badminton; në vend të kësaj, do të nxisë kolapsin katastrofik në pikën ku mbështetja e këpucës dështon dhe kyçet e lojtarit nuk janë gati për ngarkimin e papritur, gjë që mund të shkaktojë ndrydhje. Për këtë arsye, lojtarët duhet të zgjedhin këpucë badminton në vend të trajnerëve të përgjithshëm ose këpucë vrapimi, sepse këpucët e duhura badminton do të kenë një thembër shumë të hollë, do të ulin qendrën e gravitetit të një personi dhe për këtë arsye do të rezultojnë në më pak lëndime. Lojtarët duhet gjithashtu të sigurojnë që ata të mësojnë lëvizjen e sigurt dhe të duhur të këmbëve, me gjurin dhe këmbën në një linjë në të gjitha shtyllat. Ky është më shumë se vetëm një shqetësim sigurie; Puna e duhur e këmbëve është gjithashtu kritike për të lëvizur në mënyrë efektive nëpër fushë.

## Teknika 
alt=|parapamje| Lojtari malajzian Lee Chong Wei godet.

### Goditjet 
Badmintoni ofron një shumëllojshmëri të gjerë goditjesh bazë dhe lojtarët kërkojnë një nivel të lartë aftësish për t'i kryer të gjitha ato në mënyrë efektive. Të gjitha goditjet mund të luhen ose *me dorë* ose *me dorë* . Ana e përparme e një lojtari është e njëjta krah me dorën e tij të lojës: për një lojtar me dorën e djathtë, krahu i krahut është ana e djathtë dhe ana e pasme është ana e majtë. Goditjet me dorën e përparme goditen me pjesën e përparme të dorës përpara (si goditja me pëllëmbë), ndërsa goditjet me dorë të pasme goditen me pjesën e pasme të dorës që e çon (si goditja me kyçe). Lojtarët shpesh luajnë disa goditje në anën e përparme me një veprim të goditjes me dorë të pasme, dhe anasjelltas.

Në pjesën e përparme dhe në mes të fushës, shumica e goditjeve mund të luhen në mënyrë të barabartë në mënyrë efektive si në anën e përparme ashtu edhe në anën e pasme; por në fushën e pasme, lojtarët do të përpiqen të luajnë sa më shumë goditje të jetë e mundur në krahët e tyre të përparmë, shpesh duke preferuar të luajnë një *ballë ballore rreth e qark* kokës (një ballë "në anën e pasme") në vend që të përpiqen të bëjnë një "backhand" sipër. Luajtja e një backhand ka dy disavantazhe kryesore. Së pari, lojtari duhet t'i kthejë shpinën kundërshtarëve të tij, duke kufizuar shikimin e tyre ndaj tyre dhe fushës. Së dyti, kokat e dorës së përparme nuk mund të goditen me aq fuqi sa krahët e përparmë: veprimi i goditjes kufizohet nga nyja e shpatullave, e cila lejon një gamë shumë më të madhe lëvizjeje për një dorë përpara se sa për një dorë prapa. *Pastrimi i qartë* konsiderohet nga shumica e lojtarëve dhe trajnerëve si goditja bazë më e vështirë në lojë, pasi teknika e saktë është e nevojshme në mënyrë që të grumbullohet fuqia e mjaftueshme që koka e anijes të udhëtojë në të gjithë gjatësinë e fushës. Për të njëjtën arsye, *goditjet e prapambetura* priren të jenë të dobëta.

## Shih edhe 
* Federata e Badmintonit e Kosovës

## Literatura 
* 
* 
* .
* .
* 
* 
* .

## Referime