Sarkofagu

djathtas|parapamje|250x250px|Sarkofag prej guri i  Faraonit Merenptah
[parapamje|250x250px|[Kostandinopoja|Kostandinopojë, sarkofag i krishterë  me monogramin XI, rreth vit 400 të e.sonë]]
**Sarkofagu** (shumës = **sarkofagët**) është një kuti mbajtëse/kontenier varrimi  për trupin e të vdekurit, të cilët kryesisht janë të gdhendur në gur dhe zakonisht vendosen mbi tokë, por edhe mund edhe të groposen. Fjala "sarkofag" vjen nga greqishtja  *sarks* do të thotë "mish" dhe  *fagein* do të thotë "të hash", nga këtej vjen edhe fjala sarkofag që do të thotë "mish-ngrënie"; nga fraza *lithos sarkofagos* ( ). Ku *lithos* është fjala greke për "gurin", ndërsa *lithos sarkofagos* do të thotë: "gur mish-ngrënës". Fjala ka ardhur në këtë formë edhe për të referuar për një lloj të veçantë të gurit gëlqeror që mendohej se ndihmonte në shpërbërjen e shpejtë të mishit së kufomës të futur aty, kjo për shkak të përbërjes kimike të gurit gëlqeror.

## Historia 
[djathtas|parapamje|Sargofag i periudhës romake në Worms[Worms|, Gjermani]]
Sarkofagët ishin të projektuar kryesisht për tu vendosur mbi tokë. Në Egjiptin e Lashtë, sarkofagët përfaqsonin  mburojën e jashtme.

Sarkofagu i Hagia Triada (Shën Triadhës) është prej guri të pikturuar me afresk; një stil i vonë i sarkofagëve të Greqisë antike janë prej qeramike të pikturuar, siç është sargofagu i Klazomenias, prodhuar në territorin e Greqisë Jonike në qytetin e Klazomenais, ku pjesa më e madhe e shembujve të tillë janë gjetur mes  viteve 550 p.e.sonë (Periudha e vonë arkaike) dhe 470 p.e.sonë. Ata janë bërë prej  argjile të ashpër me ngjyrë kafe në të kuqe. I vendosur si në një basen, sargofagu kryesor është i gjerë, me kornizë drejtkëndëshe, shpesh janë të mbuluara me një lustër të bardhë dhe më pas janë pikturuar. Varri i gjigand i Lycian i Payava, që tani ndodhet në British Museum, është një varrë mbretërorë i vitit 360 p.e.sonë i projektuar për të qëndruar në ambjent të hapur, është një shembull i një shkëlqyer u stilit Lycian.

Sarkofagët e Romës së Lashtë ishin të bërë prej metali, allçie ose guri gëlqeror, ishin shumë popullor gjatë mbretërimit të Trajanit dhe ishin shpeshë të dekoruar me gdhendje. Deri gjatë periudhës së Krishterimit të hershëm varrimi preferohej të bëhej nëntokë, shpesh në një varr prej guri gëlqerorë, kjo çoi në braktisjen e  sarkofagëve. Sidoqoftë, ka shumë të sarkofagë të njohur nga Krishtërimi i hershëm të shekujve III-IV p.e.sonë.
[majtas|parapamje|Relievi në gurë gëlqeror i këtij sarkofagu të periudhës romake, rreth vitit 190 të e.sonë, tregon  "*Fitoren e [Dionisi|Dionisit"*. Muzeu i Artit Walters, Baltimore, Mariland.]]
Shumë nga sarkofagët romak janë të projektuar për tu vendosur në një faqe muri, prandaj janë të dekoruar në vetëm në tri anë. Sarkofagët vazhduan të përdoren në Europën e krishterë për figurat e rëndësishme, sidomos udhëheqsit dhe figurat drejtuese dhe të rëndësishme të kishës. Që nga Mesjeta e Vonë i vdekuri ishte i gëdhendur i shtrirë në kapakun e sarkofagut. Sarkofagët më të thjeshtë ishin të vendosur në krypte (dhomë e fshetë nëntokë), nga të cilat më i famshmi është Kripti Perandorak Habsburg në Vjenë, Austri. Termi (sarkofag) ka tendencë që të jetë më pak i përdorur për të përshkruar shembuj të ngjashëm nga mesjeta, rilindja dhe më vonë.

Në fillim të periudhës moderne, mungesa e hapësirës i bëri sarckofagët jopraktikë në kisha, por struktura të masive memoriale apo imitime sarkofagësh të zbrazët dhe zakonisht papjesën e poshtëme që vendoseshin mbi një varrin nëntokësorë u bën popullor në vende si varrezat dhe oborret e kishave, veçanërisht në Britanin e Madhe të shek. të XVIII dhe XIX, ku përmendoret ishin kryesisht jo shumë të dekoruar dhe kostoja shtesë për një sarkofag në vend të një guri varri ishte një tregues i statusit social.

## Galeria 

Skeda:Sarcophagus of Canaanites.jpg|Sarkofagu i Canaanite, tani në muzeun e Israelit
Skeda:Aramaic. Lid of a Sarcophagus, ca. 664-332 B.C.E. Terracotta.jpg|Kapak i një sarkofagu. (664–332 p.e.sonë) Muzeu Bruklin
Skeda:Sarcophagus-from-Marcianopolis-Devnya.jpg|Sarkofag i Romës së Lashtë nga Marcianopolis
Skeda:Sarcophagus-from-Salonica.jpg|Sarkofag mermeri me skenat e Amazonomahisë, Muzeu Arkeologjik i Selanikut
Skeda:Salona - ancient tomb.JPG|Sarkofag romak nga Salona
Skeda:Moabite Sarcophagus.jpg|Sarkofag Moabite, Muzeu Arkeologjik i Jordanisë,   Amana, Jordani
Skeda:Banditaccia Sarcofago Degli Sposi.jpg|Sarkofag etrusk i bashkëshortëve, shekulli i VI-të p.e.sonë
Skeda:Sarcophagus Rignieux le Franc Ain end of 4th century.jpg|Sarkofag i krishterë Gallo-Romak, Rignieux-le-Franc (Ain), fund i shek të IV-të. Muzeu i Louvrit
Skeda:Detail sarcophagus Istanbul Arkeoloji Muzesi.jpg|Detaj nga një sarkofag guri në Muzeun Arkeologjik të Stambollit, ku  shfaqet një skenë gjuetie.
Skeda:RTLincolnSarcophagus.jpg|Sarkofagu i Robert Todd Lincoln's në Varrezat kombëtare Arlington
Skeda:Roman - Sarcophagus Depicting the Birth of Dionysus - Walters 2333.jpg|Sarkofag ku shfaqe lindja e Dionisit, Muzeu i Artit Walters
Skeda:MekongDelta-Sarcophagus.JPG|Sarkofag familjar në Mekong Delta, Vietnam
Skeda:1054 - Roma, Museo d. civiltà Romana - Calco sarcofago Giunio Basso - Foto Giovanni Dall'Orto, 12-Apr-2008.jpg|Sarkofag mermeri i Junius Bassus, Romë rreth vitit 359
Skeda:Etruscan Sarcophagus-BM-2.JPG|Sarkofag etrusk i Seianti Hanunia Tlesnasa në British Museum
Skeda:Wilno - kaplica Kazimierza.JPG|Sarkofagu i Shën Kasimirit në Vilnius
Skeda:Cattedrale-Sarcofago di Cristoforo Colombo - panoramio.jpg|Sarkofagu i Kristofor Kolombit në Katedralen e Sevilies

## Bibliografia 
* Mont Allen, "Sarcophagus", në të *Oksfordit, Enciklopedia e Greqisë së Lashtë dhe të Romës*, redaktuar nga Michael Gagarin, vol. 6, f.  214-218 (Oxford: Oxford University Press, 2010).
* Robert Manuel Gatuaj, *Clazomenian Sarcophagi* (Mainz: Philipp von Zabern, 1981).
* R. R. R. Smith, *Gdhëndur përjetësisht: Thesaret e Helene, Romake, Bizantine dhe Artit nga Muzeun Arkeologjik të Stambollit* (Istanbul: Ertuǧ dhe Kocabıyık, 2001).
* Pali Zanker dhe Björn C. Ewald, *të cilët Jetojnë me Mitet: Imazhet e Romake Sarcophagi* (Oxford: Oxford University Press, 2012).

## Lidhje të jashtme 
* Egjiptian sarcophagi
* sarcaphagi në Muzeun Arkeologjik të Stambollit
* 

## Referime