Pneumonia

**Pneumoni** në mjeksi është inflamacion i parenkimës mushkërore e shprehur në gjuhën popullore, ndezje e mushkërive. Kjo sëmundje mund të paraqitet si virale apo bakteriale. Varësishtë nga lloji bëhet edhe mjekimi i saj. 

## Pneumonia bakteriale 
:***Artkull i kryesorë Pneumonia bakteriale***
Pneumonia bakteriale është inflamacion i parenkimës mushkërore, i shkaktuar nga bakteriet. Në mjekësi dallohen këto lloje të Pneumonisë bakteriale:
# *Streptococcus pneumoniae* është një inflamacion i cili prek zakonisht fëmijët, pleqtë, njerëzit me mangësi imune. Simpromet e kësaj sëmundje në shumicën e rasteve janë pneumoni lobare, pneumoni tipike, sëmundje akute me ethe dhe të dridhura, mund të keqësohet me shpejtësi. Mjekimi i kësaj sëmundje bëhet me Penicilinë ndërdsa për pacientet me alergji ndaj pencilinit si zëvendësim i tij përdorët Eritromicina.
:* 2. Hemophilus:
::a. Prek zakonisht fëmijët, pleqtë, njerëzit me mangësi imune
::b. Trajtimi: Cefalosporinë.
:* 3. Moraxella catarrhalis:
::a. Shkakton rreth 5% të pneumonive jashtëspitalore. Prek shpesh pacientët me emfizemë dhe bronkit kronik, dhe pacientët me mangësi imune.
::b. Trajtimi: Bactrim.
:* 4. Staphylococcus aureus:
::a. Zakonisht pason gripin, shkakton efuzion pleural.
::b. Trajtimi: Penicilinë penicilinazë-rezistente (oxa-, cloxa-, naf-, methicillin).
:* 5. Bacilet gram-negative:
::a. Shkaktojnë infeksione spitalore (nozokomiale).
::b. Trajtimi: Cefalosporinë.
:* 6. Pseudomonas:
::a. Shihet më shpesh në ata që kanë fibrozë cistike, shpesh si infeksion spitalor. Krijon kavitete në mushkëri.
::b. Trajtimi: Pseudomonas është natyrshëm rezistente ndaj shumë antibiotikëve. Duhet trajtuar gjithmonë me më shumë se 1 antibiotik, p.sh., piperacilinë + gentamicinë; piperacilina është një nga penicilinat me efekt të mirë kundër pseudomonas.
:* 7. Klebsiella:
::a. Shkakton pneumoni në alkoolikët, diabetikët; shkakton infeksione spitalore.
::b. Tipik është sputumi me gjak.
::c. Trajtimi: Klebsiella është shpesh rezistente ndaj antibiotikëve, prandaj duhen përdorur kombinime, p.sh., cefalosporinë dhe gentamicinë.
:* 8. Bakteret anaerobe:
::a. Pneumoni aspirative, pasojë e kalimit të të vjellave në mushkëri.
::b. Shihet në alkoolikët, në dementia, në humbjet e vetëdijes.
::c. Pneumonia aspirative prek më shpesh lobet e poshtme sepse materiali i kaluar në rrugët e frymëmarrjes përfundon aty; kjo lloj pneumonie mund të përfundojë me abscess pulmonar; sputumit i vjen erë e rëndë.
::d. Trajtimi: Metronidazole + clindamycin.

## Pneumonia atipike 
# Mycoplasma pneumoniae:
#* a. Prek zakonisht të rinjtë.
#* b. Shenjat/simptomat: trakeobronkit, kollë gjatë natës.
#* c. Trajtimi: Doksiciklinë, azithromicinë.
# Legionella pneumophila:
#* a. Shihet tek alkoolikët, pacientët me organe të transplantuara, pacientët me emfizemë/bronkit kronik, tumore malinje, diabet; për herë të parë u përshkrua pas një epidemie të vogël si pasojë e infektimit të një sistemi të ajrit të kondicionuar.
#* b. Shenjat/simptomat: hiponatremi, çrregullime të sistemit nervor qendror, diare; LDH mbi 700.
#* c. Trajtimi: Azithromycin, ofloxacin; edhe me trajtim, 25% e të prekurve vdesin.
# Chlamydia pneumoniae:
#* a. Shihet zakonisht në pacientët e moshuar.
#* b. Shenjat/simptomat: dhimbje e grykës, ngjirje, sinuzit.
#* c. Trajtimi: Azithromycin, levofloxacin.
# Chlamydia psittaci:
#* a. Zakonisht merret nga shpendët, shpesh nga ndonjë papagall; papagalli mund të jetë edhe vetë i sëmurë (p.sh., mund t'i kenë rënë pendët).
#* b. Trajtimi: Doksiciklinë.
# Coxiella burnetii:
#* a. Sëmundja merret nga kafshët e blegtorisë (lopë, dele, dhi), nga qumështi ose nga thithja e ajrit me baktere.
#* b. Trajtimi: Tetraciklinë.
# Francisella tularensis:
#* a. Zakonisht merret nga lepujt, por edhe nga kafshët e tjera, dhe nga kafshimi i pleshtave; zakonisht prek gjuetarët, kasapët.
#* b. Trajtimi: Streptomicinë.
# Actinomyces israelii:
#* a. Shkakton empiemë, shkakton sinuse.
#* b. Trajtimit: Penicilinë për 1 vit.
# Nocardia asteroides:
#* a. Ngjan me tuberkulozin; i prek më shpesh të sëmurët me SIDA-AIDS.
#* b. Shenjat/simptomat: ethe, djersë gjatë natës, eozinofili; .
#* c. Trajtimi: Bactrim.

## Pneumonia fungale 
# Pneumocystis carinii:
#* a. Fillon ngadalë me kollë, dispne, infiltrate në të dyja mushkëritë; nuk jep efuzion zakonisht.
#* b. Sinjal i SIDAs (AIDS).
#* c. Diagnoza: analizë e sputumit (ngjyrosje me argjend), LDH e rritur.
#* d. Trajtimi: Bactrim; Baktrima i jepet si profilaksi edhe pacientëve me SIDA që kanë më pak se 200 CD4.
# Coccidioides immitis:
#* a. Shkakton ethen e luginës San Joaquin (San Joaquin Valley Fever).
#* b. Prek banorët dhe udhëtarët në jugperëndim të ShBA. Incidenca rritet pas tërmeteve.
#* c. Diagnoza : Citologjia e sputumit.
#* d. Trajtimi: Amphotericin B ose fluconasole.
# Histoplasma:
#* a. Sëmundja ngjan shumë tuberkulozin.
#* b. Histoplazma është e përhapur në shtetet rreth Mississipit, gjendet në glasat e zogjve dhe të lakuriqëve të natës.
#* c. Trajtimi: Amphotericin B dhe fluconasole.
# Aspergillus:
#* a. Shihet në pacientët neutropenikë.
#* b. Në grafi të gjoksit shihet një top myku (lat.fungus ball), aspergillusi ze vend në kavitetet mushkërore (psh kavitetet pas absceseve).
#* c. Trajtimi: Amphotericin B dhe itraconasole, voriconasole.
# Cryptococcus:
#* a. Shihet në pacientët me mangësi imunieti, SIDA.
#* b. Trajtimi: Amphotericin B dhe fluconasole

## Pneumonia virale 
# Influenza (gripi):
#* a. Shkaktohet nga virusi i influenzës A, B, ose C. Viruset e influenzës bëjnë pjesë tek ortomiksoviruset.
#* b. Sëmundje e rrezikshme tek të vegjlit dhe tek të moshuarit.
#* c. Diagnoza: vendoset klinikisht në mes të epidemive; egziston edhe analiza serologjike dhe kultura e virusit.
#* d. Trajtimi: Fëmijëve të prekur nuk u jepet aspirinë për shkak të rrezikut të sindromit Reye. Përdoren amantadina, rimantidina, ribavirina, zanamaviri. 
# Hantavirusi:
#* a. Prek fëmijët, të rinjtë, që janë të ekspozuar ndaj brejtësve në shkretëtirat jugperëndimore të USA.
#* b. Shenjat/simptomat: ethe për 3-6 ditë, sindrom i distresit respirator akut (ARDS).
#* c. Diagnoza: serologji, imunohistokimi, PCR.
#* d. Trajtimi: simptomatik, intubim për ARDS; mbase mund të përdoret dhe ribavirina.
# Viruse të tjera:
#* a. RSV, adenoviruset, parainfluenza.
#* b. Shkaktojnë sëmundje më të lehtë se influenza.
#* c. Trajtimi: simptomatik.