Lidhja fenikase

Një **bashkim, lidhje, ngjitje apo kapje fenikase** () është një teknikë bashkimi dërrasash druri në ndërtimtarinë navale për të bashkuar trupin e anijes. Teknika e bashkimit me kunja apo pyka druri konsiston në shpimin e një të çare, apo foleje, në skajin e dy dërrasave dhe bashkimi i tyre një kllapë drejtkëndore. Bashkimi pastaj fiksohet duke futur kunja druri përmes një apo më shumë vrimave të hapura nga ana e çarjes.

Fenikasit ishin të parët që e përdorën këtë teknikë bashkimi në ndërtimtarinë navale për të siguruar dërrasat nënujore të anijeve. Përdorimi i kapjes me kllapa në ndërtimtarinë navale u përhap në perëndim nga bregdeti levantin. Shembuj të përdorimit të bashkimit fenikas në mesdheun e lashtë përfshijnë anijen e mbytur të Uluburunit, të datuar rreth vitit 1320±50 p.e.s. dhe anijen e mbytur në kepin Gelidonja, të datuar rreth vitit 1200 p.e.s.

Na mijëvjeçari i I p.e.s., bashkimi fenikas bë një metodë e zakonshme lidhjeje skajë më skaj të dërrasave. Ndërtuesit e anijeve të Greqisë dhe Romës së lashtë e adoptuan teknikën e lidhjes fenikase. Shkrimtarët romakë ia atribuojnë teknikën e lidhjes fenikasve duke e quajtur  ose . Historiani i lashtë grek, Polibi raporton se romakët e kopjuan teknikën nga një luftanije punike që kishte ngecur në cektinë në vitin 264 p.e.s.. Ata e shfrytëzuan këtë teknikë për përfitimin e tyre herët gjatë Luftës së I-rë Punike në vitin 260 p.e.s., që i lejoi ata të ndërtonin një flotë prej 100 pesërremëshesh brenda një periudhe prej dy muajsh.

## Historia 
Lidhja fenikase është më e vonë se lundrat e qepura që u mungon teknika e kapjes me kllapa. Gjetjet arkeologjike tregojnë lundra të ndërmjetme që përfshijnë elemente nga të dyja mënyrat. Shoqëritë neolotike kineze përdornin këtë mënyrë, po nuk përdornin një kapje drejtkëndore, as bashkimin e skajeve të dërrasave. Metoda e bashkimit me kllapa dhe pyka gjendet rreth vitit 3000 p.e.s. në lidhje jo të ndërtimtarisë navale në Egjiptin e Lashtë, por jo në dërrasat e skeletit të anijes, që paraqesin vetëm çarje pa kapje me kunja.

Në mijëvjeçarin e tretë dhe fillimin e të dytit p.e.s., egjiptianët e lashtë përdornin një teknikë të ngjashme, megjithatë, lidhjet me kllapa nuk ishin të fiksuara duke përdorur kunja. Për të siguruar qëndrueshmërinë e trupit të anijes, egjiptianët e lashtë përdornin teknikën e tyre të lidhjes së dërrasave pa kunja. Një shembull i kësaj teknike është Anijet mortore të Khufusë nga Dinastia e IV e Egjiptit (rretj vitit 2600 p.e.s.), një anije e plotë  e gjatë prej Cedri libanez, që u zbulua në Kompleksi piramidal i Gizës. Dërrasat prej cedri të varkës ishin të lidhura me njëra-tjetrën duke përdorur teknikën e kllapave dhe zgavrave pa kunja dhe dy lloje lidhjeje litarësh midis dërrasave gjatësore kufizuese dhe, nga lakimi në lakim. Përdorimi i përzier i kapjeve pa kunja të kllapave dhe zgavrave me lidhjen me rripa të drurit dëshmohet edhe në anijet e vona të egjiptiane nga el-Lishti (rreth vitit 1950 p.e.s.) dhe Dahshuri (rr. 1859 p.e.s.). Përdorimi i kllapave me zgavra me kunja në ndërtimtarinë navale në Egjipt nuk mbështetet nga dëshmitë materiale para vitit 500 p.e.s..

Fenikasit qenë të parët që përdorën teknikën e kllapave dhe zgavrave të ngulitura me kunja në ndërtimtarinë navale për të siguruar dërrasat që qëndronin nën ujë të anijeve. Përdorimi i lidhjes me kunja druri të kllapave dhe zgavrave në ndërtimtarinë navale u përhap nga bregdeti levantin në perëndim. Sipas McGrail, kjo metodë lidhjeje duhet ta ketë rritur reputacionin fenikas në aftësinë lundruese. Trupi i anijes së mbytur të Uluburunit, një anije e hershme fenikase/kanaanite e datuar rreth vitit 1320±50 p.e.s., është dëshmia më e hershme e lidhjes fenikase me kunja kllapa-zgavër në ndërtimtarinë navale mesdhetare. Trupi i anijes është ndërtuar me cedër libanez, me kapje lisi. Dëshmi të tjera të përdorimit të lidhjes fenikase vijnë nga një tjetër anije e mbytur kanaanite në Kepin Gelidonja të Turqisë të datuar rreth vitit 1200±50 p.e.s.. Anijet e Uluburunit dhe Gelidonjës u lejojnë studiuesve ta datojnë veprimtarinë detare fenikase në një periudhë më e hershme sesa mendohej se detaria kananite nuk fillon para mijëvjeçarit të parë p.e.s. dhe se tregtia detare në Mesdheun Lindor zhvillohej vetëm nga mikenasit. Studiuesit mendojnë se ndërtuesit navalë grekë e morën teknikën e lidhjes kllapa dhe zgavra me kunja nga fenikasit. Nga mesi i mijëvjeçarit të parë p.e.s. ndërtuesit navalë zhvilluan një kuptueshmëri më të thellë teknikës kllapa dhe zgavra me kunja fiksuese siç dëshmohet në anijen e mbytur në shekullin e IV p.e.s. në Kirenia të Qipros dhe anija e mbytur nga shekulli III p.e.s. në Marsala të një luftanijeje punike.

Teknika shihet edhe në Vietnam. Gërmimet e zhvilluara në varret e përmbytura në Dong Xa të Vietnamit treguan adoptimin e një larmie teknikash kllapa dhe zgavra me kunja në ndërtimin e një kanoe. Varka daton nga Kultura Dong Son në periudhën e vonë të prehistorisë vietnameze (500 p.e.s. deri në vitin 200).

## Përshkrimi 
Teknika me kllapa dhe zgavra të fiksuara me kunja apo pyka druri konsiston në prerjen e një zgavre, ose foleje, në faqet e dy dërrasave për tu lidhur bashkë. Një copë druri, zakonisht në formën e një drejtkëndëshi, futet në secilën zgavër për ti lidhur dy dërrasat bashkë. Bashkimi ngulitet duke futur një kunjë apo pykë druri përmes njërës ose më shumë vrimave të hapura faqet ku lidhen bashkë dy dërrasat në skaje. Kjo teknikë është e njohur si lidhja fenikase, kur zbatohet në ndërtimtarinë navale.

.]]
## Etimologjia 
Origjina e termit bashkim apo lidhje fenikase vjen nga latinishtja, pasi shkrimtarët romakë ja atribuan teknikën fenikasve duke e quajtur atë  ose . Termi latin është i njohur përmes shkrimeve ekzistuese si ato të Katonit të Vjetër. Në traktatin e tij mbi bujqësinë, *De agri cultura*,

*Punicanis* do të thotë punik (d.t.th. kartagjenas apo fenikas perëndimor) që rrjedh nga latinishtja *poenus* dhe *punicus*, që përdoreshin kryesisht për t’iu referuar kartagjenasve dhe fenikasve të tjerë perëndimorë. Këta terma rrjedhin nga termi i greqishtes së lashtë  ("foiniks"), forma e shumësit  ("foinikes"), një ekzonim i përdorur pa dallim për t’iu referuar si fenikasve perëndimorë ashtu edhe atyre lindorë.  apo "coagmenta" do të thotë të lidhësh bashkë apo bashkosh.

## Shiko edhe 
* Fenikasit
* ndërtimtaria navale
* Lundrimi fenikas përqark Afrikës
* Peripli
* Portolanët
* Historia e detarisë së lashtë
* Marinat dhe anijet e lashta
* Thalasokracia
* Fuqia Detare
* Komanda e Deteve
* Historia Detare
* Republikat Detare
* Shkencat Nautike Iberike 1400–1600
* Shkenca Nautike Portugeze
* Epoka e Lundrimit me Vela
* Historia e Navigimit
* Lundrimi Përqark Botës
* Epoka e zbulimeve
* Eksplorimet Detare Portugeze
* Zhvillimi Naval Iberik 1400-1600

## Shpjegime 
## Referime 
## Bibliografia
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*