PlayStation 2

**PlayStation 2** (**PS2**) është një platformë video-lojërash e zhvilluar dhe shitur nga Sony Interactive Entertainment. U lëshua për herë të parë në Japoni më 4 mars 2000, në Amerikën e Veriut më 26 tetor 2000, në Evropë më 24 nëntor 2000 dhe në Australi më 30 nëntor 2000. Konsiderohet si pasardhësi i PlayStation origjinal dhe si kësti i dytë në markën e konzollave PlayStation. Si një konsolë e gjeneratës së gjashtë, ajo konkurroi me GameCube të Nintendo, Dreamcast të Sega-s dhe Xbox të Microsoft-it. PS2 është tastiera më e shitur e lojërave video të të gjitha kohërave, duke shitur mbi 155 milionë njësi në mbarë botën, gati trefishuar shitjet e kombinuara të Dreamcast, GameCube dhe Xbox.

I shpallur në vitin 1999, Sony filloi zhvillimin e konsolës pas suksesit të jashtëzakonshëm të paraardhësit të tij. Pika kryesore e sistemit ishte procesori i tij Emotion Engine, i bashkë-zhvilluar nga Sony dhe Toshiba, i cili thuhej se ishte më i fuqishëm se kompjuterët personalë.  PS2 ofroi pajtueshmëri të prapambetur për kontrolluesin DualShock të paraardhësit të tij, si dhe lojërat e tij.

PlayStation 2 u vlerësua gjithëpërfshirësisht nga kritikët pas lëshimit. Një total prej mbi 4,000 titujve lojërash u publikuan në të gjithë botën, duke shënuar mbi 1.5 miliardë kopje të shitura. Në vitin 2004, Sony lëshoi një version më të vogël dhe më të lehtë të konsolës, i njohur si PS2 Slim. Edhe pas lëshimit të pasuesit të tij, PlayStation 3, ai mbeti i njohur edhe në gjeneratën e shtatë. Prodhuar deri në fillim të vitit 2013, PlayStation 2 u nderua si një nga konsolat me jetëgjatësinë më të gjatë në historinë e video lojërave, pas më shumë se dymbëdhjetë vjetësh në treg. Lojëra të reja për konsolën vazhduan të lansoheshin edhe pas fundit të mbështetjes nga Sony.

## Historia 
### Sfondi 
E lansuar në vitin 1994, PlayStation origjinale u bë një sukses fenomenal në nivel global dhe shënoi ngritjen e Sony si një fuqi në industrinë e lojërave video. Lëshimi i saj shkaktoi reagime pozitive nga kritikët dhe shitje të forta; në fund të fundit, u bë platforma e parë argëtuese kompjuterike që shiti mbi 100 milion njësi. PlayStation pati sukses të veçantë jashtë Japonisë, ndryshe nga rivalët e tij, pjesërisht për shkak të mënyrës së rafinuar të zhvillimit të Sony, fushatave të reklamave të gjerë dhe mbështetjes së fortë të zhvilluesve nga palët e treta. Deri në fund të viteve 1990, Sony kishte depërtuar dhe kishte zënë vendin e parë në tregun global të lojërave video, duke shkaktuar një zëvendësim të rivalëve të njohur Sega dhe Nintendo. Sega, e ndikuar nga rënia e tregut dhe humbjet e konsiderueshme financiare, nxori Dreamcast në vitin 1998 si një përpjekje e fundit për të mbijetuar në industrinë e lojërave video.

### Zhvillimi 
Edhe pse Sony ka mbajtur detajet e zhvillimit të PlayStation 2 të fshehta, Ken Kutaragi, projektuesi kryesor i PlayStation origjinal, thuhet se filloi të punojë në një projekt të dytë rreth kohës së lansimit të PlayStation origjinal në fund të 1994. Në një moment gjatë kësaj periudhe, punonjësit e Argonaut Games, nën kontratë me prodhuesin e gjysmëpërçuesve LSI Corporation, u udhëzuan të krijojnë një çip renderimi për konsolën e ardhshme të Sony. Jez San, themeluesi i Argonaut, kujtoi se ekipi i tij nuk pati kontakt të drejtpërdrejtë me Sony gjatë procesit të zhvillimit. Pa e ditur këtë, Sony po zhvillonte çipin e tyre brenda kompanisë dhe kishte udhëzuar kompanitë e tjera të dizajnonin çipat e prodhimit për të diversifikuar opsionet e tyre.

### Nisja 
PS2 u lançua në mars 2000 në Japoni, tetor në Amerikën e Veriut dhe nëntor në Evropë. Shitjet e konzollës, lojërave dhe aksesorëve arritën në 250 milionë dollarë në ditën e parë, duke mposhtur 97 milionë dollarët e bëra në ditën e parë të Dreamcast.  Menjëherë pas lëshimit të tij, ishte e vështirë për të gjetur njësi PS2 në raftet e shitësve me pakicë  për shkak të vonesave në prodhim.  Një tjetër mundësi ishte blerja e tastierës në internet përmes faqeve të ankandeve të tilla si eBay, ku njerëzit paguanin mbi një mijë dollarë për konsolën.  PS2 fillimisht u shit mirë pjesërisht në bazë të fuqisë së markës PlayStation dhe përputhshmërisë së prapambetur të konsolës, duke shitur të gjithë inventarin e tij prej 1.4 milionë njësive në Japoni deri më 31 mars 2000, më pak se një muaj pas lançimit.  Përputhshmëria e prapambetur ishte parë gjerësisht si një veçori e dëshirueshme për konsumatorët që nga debutimi i konzollës së parë pasardhëse të videolojërave, por përpara PlayStation 2 vetëm një tastierë kishte shfaqur përputhshmëri të vërtetë prapa (dmth. pa përdorimin e shtesave), Atari 7800, për shkak të kostove të shtuara të harduerit dhe shqetësimeve të industrisë se përputhshmëria e prapambetur mund të bëjë që tastiera të duket thjesht një model i ri i paraardhësit të saj ose t'i shtyjë zhvilluesit të preferojnë të bëjnë lojëra për sistemin paraardhës. 

### Vitet e mëvonshme dhe ndërprerja 
Në vitin 2010, Sony prezantoi një TV me një PlayStation 2 të integruar  

PlayStation 2 vazhdoi të prodhohej deri në vitin 2013, kur Sony më në fund njoftoi se prodhimi ishte ndërprerë pas më shumë se dymbëdhjetë vitesh - një nga jetëgjatësitë më të gjata të çdo konsole video lojërash. Lojëra të reja për konsolën vazhduan të shkëlqyen deri në fund të 2013, duke përfshirë titujt si *Final Fantasy XI: Seekers of Adoulin* për Japoninë dhe FIFA 14 për Amerikën e Veriut. Loja e fundit që u lëshua për PlayStation 2 ishte Pro Evolution Soccer 2014, e cila u lëshua në Mbretërinë e Bashkuar më 8 nëntor 2013. Shërbimet e riparimit për këtë sistem në Japoni përfunduan më 7 shtator 2018.

## Hardware 
### Specifikimet teknike 
Njësia kryesore e përpunimit qendror (CPU) e PlayStation 2 quhet "Emotion Engine" dhe është bazuar në 64-bit R5900, i projektuar me porosi nga Sony dhe Toshiba. Motori i Emocionit përfshin tetë "njësi" të veçanta, secila prej të cilave kryen një detyrë specifike dhe janë të integruara në të njëjtën die. Këto njësi përfshijnë një bërthamë qendrore të CPU-së, dy Njësi të përpunimit të vektorit (VPU), një njësi DMA me 10 kanale, një kontrollues memorie dhe një Njësi të përpunimit të imazhit (IPU). CPU-ja e Emotion Engine ka një frekuencë orësh prej 294,912 MHz (ose 299 MHz në versionet më të reja) dhe ofron 6000 MIPS, me një performancë me pikë lundruese prej 6,2 GFLOPS. Procesori I/O i sistemit bazohet në CPU-në e PlayStation dhe është projektuar për të ofruar pajtueshmëri të plotë me PlayStation. Ka tre ndërfaqe: një ndërfaqe hyrëse dalëse në procesorin I/O që funksionon me një shpejtësi orësh prej 36,864 MHz, një ndërfaqe grafike për sintetizuesin grafik dhe një ndërfaqe memorie në kujtesën e sistemit.

### Modelet 
parapamje| Pjesa e pasme e modelit të hollë, duke treguar rrjetëzimin e tij të integruar
PlayStation 2 ka pësuar shumë rishikime,  disa vetëm të ndërtimit të brendshëm dhe të tjerë që përfshijnë ndryshime thelbësore të jashtme.

PS2 diferencohet kryesisht midis modeleve që shfaqin kasën origjinale "fat" dhe modeleve "të hollë", të cilat u prezantuan në fund të 2004. Në vitin 2010, Sony Bravia KDL-22PX300 u bë i disponueshëm për konsumatorët. Ishte një televizor 22" HD-Ready që përfshinte një PlayStation 2 të integruar.

### Mbështetje në internet 
Përdoruesit e PlayStation 2 kishin mundësinë të luajnë lojëra të caktuara përmes Internetit duke përdorur një lidhje dial-up ose një lidhje interneti me shkallë të gjerë. Për modelet origjinale të konsolës, ishte e nevojshme të kishit një përshtatës rrjeti PlayStation 2, ndërsa modelet e hollë përfshinin porte të integruara rrjeti. Në kundërshtim me shërbimin online të unifikuar, të bazuar në abonim si Xbox Live të konkurrentit Microsoft, që u zgjodh më vonë për konsolën e tij Xbox, funksionaliteti i multiplayerve online në PlayStation 2 ishte përgjegjësi e zhvilluesit të lojës dhe funksiononte në serverë të palëve të treta. Shumë lojëra që mbështesin lojën në internet ofronin ekskluzivisht aksesin në internet me shkallë të gjerë.

### Kontrollorët 
parapamje| Kontrolluesi i PS2, DualShock 2, kishte të njëjtin faktor formë si PlayStation DualShock .
Kontrolluesi DualShock 2 i PlayStation 2 ruaj shumicën e të njëjtës funksionalitet si paraardhësi i tij. Megjithatë, ai përfshin një përparim në ndjeshmërinë analoge të presionit në mbi 100 nivele individuale të thellësisë në të gjitha butonat, duke përfshirë fytyrën, shpatullat dhe butonat D-pad, duke zëvendësuar butonat dixhitalë të modelit origjinal. Si modeli paraardhës, kontrolluesi DualShock 2 ka gjithashtu reagime të forcës ose funksionalitet "dridhje". Gjithashtu, ai është më i lehtë dhe përfshin dy nivele të tjera të vibrimit.

Kontrollorët e specializuar përfshijnë armë të lehta ( GunCon ), kontrollues shufrash peshkimi dhe mbështjellës, një kontrollues "slime" të *Dragon Quest VIII*, një kontrollues pistoletë të dyfishtë *Final Fantasy X-2* "Tiny Bee", një kontrollues *Onimusha 3* katana dhe një sharrë elektrike me zinxhir *Resident Evil 4.* kontrollues.

### Pajisjet periferike 
Pajisja opsionale përfshin kontrollues shtesë DualShock ose DualShock 2, një telekomandë PS2 DVD, një hard disk të brendshëm ose të jashtëm (HDD), një përshtatës rrjeti, stenda horizontale dhe vertikale, kartat e kujtesës PlayStation ose PS2, multitap për PlayStation ose PS2, një Kamera me lëvizje USB ( EyeToy ), një tastierë dhe maus USB dhe një kufje .

Multiprekja origjinale për PS2 (SCPH-10090) nuk mund të përdoret në modelet më të reja të konsolës. Problemi lidhet me lidhjen e foleve të kartës së kujtesës dhe komandës, dhe foleja e kartës së kujtesës në modelin e vjetër është më e trashë se linja e hollë në modelet e reja. Për të adresuar këtë çështje, u prodhuan çezma të reja me dizajn të hollë (SCPH-70120) për modelet më të reja. Megjithatë, përshtatësit e prodhuesve të tretë gjithashtu lejojnë përdorimin e multiprekseve origjinale në modelet e reja të konsolës.

## Biblioteka e lojërave 
Softueri për PlayStation 2 shpërndahet në dy formate të ndryshme, CD-ROM dhe DVD-ROM; të dy formatet dallohen nga fundi i tyre, ku CD-ROM-të janë blu dhe DVD-ROM-të janë argjend. PlayStation 2 ofroi një gamë të gjerë lojërash ekskluzive, veçanërisht të njohura për nivelin e tyre të lartë. Shumica e titujve të famshëm të serive si *Grand Theft Auto*, *Final Fantasy* dhe Metal Gear Solid u publikuan ekskluzivisht për konsolën. Në të njëjtën kohë, disa seritë e reja u zhvilluan për PlayStation 2, duke përfshirë God of War, Ratchet & Clank, Jak and Daxter, Devil May Cry, Kingdom Hearts dhe Sly Cooper. Nga këto, *Grand Theft Auto: San Andreas* u bë loja më e shitur në këtë konsolë.

Lëshimet e lojërave për PlayStation 2 arritën kulmin e tyre në vitin 2004, por u zvogëluan me lëshimin e PlayStation 3 në vitin 2006. Disa nga lojërat e fundit të lëshuara për konsolën ishin *Final Fantasy XI: Seekers of Adoulin* në Azinë, FIFA 14 në Amerikën e Veriut dhe Pro Evolution Soccer 2014 në Evropë. Deri më 30 qershor 2007, gjithsej 10,035 tituj softuerësh ishin lëshuar në mbarë botën për PlayStation 2, duke përfshirë lojëra të lëshuara në rajone të shumta si tituj të veçantë.

## Pritja 
Rishikimet e hershme të PlayStation 2 nga viti 2000 e vlerësuan konsolën me një vlerësim të lartë, me rishikuesit që e vlerësuan për aftësitë e saj harduerike dhe grafike, aftësinë për të luajtur DVD dhe pajtueshmërinë me lojërat dhe harduerin e PlayStation origjinal. Përveç kësaj, disa kritika të hershme përfshinin mungesën e mbështetjes në internet në atë kohë, përfshirjen e vetëm dy porteve të kontrolluesit dhe çmimin e lartë të sistemit në momentin e lansimit, krahasuar me konkurrentin Dreamcast në vitin 2000. Në vitin 2001, PC Magazine e cilësoi konsolën si "të jashtëzakonshme", duke lavdëruar "komponentët e saj të rëndësishëm" si CPU Emotion Engine, 32 MB RAM, mbështetje për IEEE 1394 (quajtur "i.LINK" nga Sony dhe "FireWire" nga Apple), dhe dy portat USB të konzollës. Megjithatë, u kritikua për lojërat e saj "të shtrenjta" dhe mbështetjen për vetëm dy kontrollues pa aksesorin multitap.

## Zhvillimi Homebrew 
Duke përdorur aplikacionet homebrew, është e mundur të luani format të ndryshme të skedarëve audio dhe video në një PS2. Aplikacionet homebrew gjithashtu mund të luajnë kopje rezervë të arnuara të lojërave DVD origjinale të PS2 në konzolla të modifikuara dhe të instalojnë disqe me pakicë në një hard disk të instaluar në modelet më të vjetra të këtij aparati. Po ashtu, emuluesit homebrew të sistemeve të kompjuterave më të vjetra dhe lojrave janë zhvilluar për PS2.

Sony lëshoi një sistem operativ bazuar në Linux, i quajtur "Linux për PlayStation 2," për PS2 në një paketë që përfshinte gjithashtu një tastierë, miun, përshtatësin Ethernet dhe HDD. Në Evropë dhe Australi, PS2 vjen me një përkthyes falas Yabasic në diskun demo të përfshirë. Kjo i lejonte përdoruesit të krijojnë programe të thjeshta për PS2. Gjithashtu, një port i projektit NetBSD dhe një shpërndarje alternative e bazuar në Debian, e quajtur BlackRhino GNU/Linux, janë gjithashtu të disponueshme për PS2.

## Pasardhësi 
PlayStation 3 u lëshua në Japoni dhe Amerikën e Veriut në nëntor 2006 dhe në Evropë në mars 2007.

## Shiko edhe 
* PlayStation
* PlayStation 3
* PlayStation 4
* PlayStation 5
* Xbox

## Referime