Hetë Koka

## Jeta
Hetem Rushiti  (Hetë Koka)  lindi më 1898, në fshatin Kokaj të komunës së Gjilanit.
Babai i tij,  Rashiti një i përmendur për burrëri dhe bujari, vdiq herët, në moshën , i ra hise që shumë i ri të kujdeset për familjen, ndonëse ishte djali më i madh i familjes, ndërsa kishte edhe dy vëllezër më të rinj, Muharremin, Destanin  dhe Idrizin, të cilët e përkrahën pa rezervë në luftën e tij të drejtë., më 1917-18, morI pjesë në luftimet mbi trupat serbo-bullgsre  të Kopilaqës . Pasardhësit e tashtii jetojnë në Kumanovë, Preshevës, kurse të Muharremit bija e vetme në Tueqi, të cilët së bashku me pasardhësit përbëjnë bërthamën  kryesore të kësaj familjeje në fshatin Kokaj (Rashiti) dhe Idrizit djali i vetëm Ismailu në Gjilan. Heta ishte i martuar dy herë me  gtuan e parë nga Somolica, kishte dy djel, Ajetin dhe Vehbiun,  pasi i vdes gruaja si bijë e vetme nga fshati Somolicë, trashigojnë biijtë  pasurin  edhe tokat në Kokaj. Martohet me gruan e dytë Mireshi afër Gjilanit,  me të cilën patën .dy djel: Mustafën dhe Ramizn  Babai Rshiti i cili  pos Hetës, kishte edhe tre fëmijë: Muharremin , Idrizin, Destanin  dhe një Vajzën. 
Djali i madh, Hetemi, ishte kujdestari i shtëpisë, pasiqë  më tepër ishte i angazhuar në zhvillimet të luftës kaçake 1922-24, dhe luftëra gati të pandërprera. Krah të djathtë në të gjitha luftërat,  kishte vëllain e dytë, Muharremin, i cili shquhej për aftësitë e jashtëzakonshme luftarake, megjithëse bashkëluftëtarë në periudha të caktuara i kishte edhe vëllezërit Idrisin dhe  djemtë, Ajetin dhe Vebiiun,  djemtë Hetës,  për një kohë tri vjeçare kan qëndruar në male Karadakut 1944-47, dhe më tepër ka qenë i angazhuar në logjistikë ushtarake, duke siguruar ushqim dhe veshmbathje. Tanimë nuk jeton asnjëri nga tre fëmijët dhe vajza e Hetës, të cilët megjithatë kanë lënë shumë djem e vajza  pas vetes. 

## Veprimtaria 
[i_kornizuar|Paria e **Karadakuut [Hetë Koka në** këmbë, i tkatërti nga e majta)Foto ulur nga e majta AbdUllah.Presheva, Limon Staneci, Riza Hyseni(Norqa), Mark Gashi dhe ne kembe Asllani(vëllai i Limonit), Hetë Koka, Xhelili Xhemës(Seferi) Saqip Bukuviku.(Azem Pushka) Paria e Karadakut lindore]]Siç do të shohim edhe më vonë, kjo familje atdhetare, gjatë luftës për liri dhe bashkim kombëtar dha tre-kater dëshmorë të kombit:  një raste të till bien dëshmorë, mësuesi Mustafë, duke u vrarë në pabesi nga dora e zezë pushtuese. Përmes Limon Stanecit, Dhe shumë shpejt do të lidhet me veprimtarë të shquar pos nga Kosova edhe Shqipëria, Hysen Tëpeza   të cilët nuk do të zgjedhin mjete dhe metoda në luftën për bashkimin e të gjitha trojeve të paliruara shqiptare.  Bashkëpunon ngushtë me forcat e ushtrisë kombëtare të Lidhjes së Dytë të Prizrenit, Mustafa Kruejen,  udhëhequr nga Xhafer Deva. Heta nga zullumi bullgar kaloi në Moravën, në Gjilan me familjen, ku shërbeu si police karabinrin  në Tokat e Liruara Nënpretektoratin  Italian-gjerman, ishte në rradhët e policisë së tyre.  Heta iu prezentue si njeri që vjet me rradhë ka simpatin  e tij, përgjegjes për zonen kufitare   dhe, në dëshirën e tij për të shërbyer në këtë teritor etnik. Mbasi ishin të mirëseardhur administrata shqipëtare për të vihen nën shërbimet e njerzëve të këtillë,  si:  Xhafer Deva nënpretektoriatin italo-gjerman me 1941-44.  Hetemin fitoi shumë shpejt  besimin e kryetarit, atdhetarit nënpprefekturë, ku u emrua prej pushtetit  italian si polic përgjegjës në zonën e  Moravë.... Hetë Kokës i kishte shkuar jeta në luftëra, duke u përballur me trupat e armatës së tretë serbe(1917) dhe pastaj duke e lëshuar vendin e pushtuar nga asqeria e huaj. Luftoi nga Lluçani e deri në Majën e Kikës, si një nga zonat e luftës(28 korrik 1944), si një nga komandantët lokalë. Heta, si i ri ndjente mbi supe protektoriatin dhe italo-gjerman (1941-1944). Cenë Hajdini, i afërmi i Bakiut, i ndihmuar nga Hetë Koka, kushëriri i Hazirit, komandant i forcave shqiptare në nënprefekturën e Gjilanit, i cili rrinte në një kafe shokë, i afrohet dhe pas një përshëndetje, i ofron kutinë me duhan “Moravice”, duke e pyetur se çfarë halli e kishte sjell aty, pasiqë kishte ardhur për vizitë te vëllai Bakiu e Abdullahu, i cili ishte rrahur rëndë nga Mehmeti i zi. Heta i tha të shkojë te Rexhep Shehu i Preshevës. Me fjalë të Hetës e kishte lejuar. 

## Burgosja dhe denimi me vdekje 
Më shumë bëri jetë kaçaku sesa qëndroi në shtëpi. Atij si kujtohej se sa i ri i ra hise jeta me “pushkë në krah” deri kah çereku i dytë pas Luftës së Dytë Botërore e burgosën në Gjilan dhe e dënuan me pushkatim pastaj i kthehet denim në 35 vjet burg.  I mbajti mbi 10 vjet dhe vdiq në rrethana të dyshimta. Edhe Muharremi, porsi vëllai Hetemi,u dënua me 25 vjet burg dhe vdiq në burgun e Nishit. (Heta, si përgjegjës i forcave shqiptare në nënprefekturën e Gjilanit, ku ndodhi vrasja dhe arrestimet e grupit në Livoç, pas depërtimit nga Serbia në vitin 1943). Hetë  Koka ishte një nga udhëheqësit e forcave shqiptare në nënprefekturën e Gjilanit, përgjegjës për zonën kufitare rreth lumit Morava, në zonën e Lluqanit,  ku plagoset vëllai i tij, Idrizi  (Rashiti), i cili vdesë gjatë tërheqjes, në Miresh dhe varroset në Gjilan, ku jetonte me familjen e tij.                                                                                                                                 

* Hetë Koka i kishte shkuar jeta në luftëra duke u përballur me trupat e armatës së tretë serbe(1917-te), e pastaj duke e lëshuar vendin e pushtuar nga asqeriae huaj, luftoi nga Lluqani e deri në Majën e Kikës, si një nga zonat e luftës(28 korrik 1944, si një nga komandantët lokal. Heta, si i ri, ndjente mbi supe pushtimin e sundimin e ri italiano-gjerman 1941-44, kryepolic nëprefekturen e Gjilanit. 
* Më shumë bëri jetë kaçaku sesa qëndroi në shtëpi. Atij si kujtohej se sa i “ri i ra hise”, tere jeta me ˈpushke e krahu,  mire e dinte as vetë ku e kur po varet pushka e krahut, deri kah çereku i dytë pas Luftës së Dytë Botërore.  
* [220x220px|Shtepia e Ajet [Hetë Koka|Hete Kokes- Kokaj |parapamje]]
[parapamje|[Mustafë Koka]]

## Familja Rashiti - Koka  
Nga Familja Rashiti vëllai i Idrizit, Muharrem Rushit(1904-1956) dhe Hetem Rushiti (**Hetë Koka**) në gusht të vitit 1947 u burgosën në Gjilan dhe u dënua me 13 vjet burg, i mbajti 7 vjet. Muharremi, porsi vëllai Hetemi i denura me 35 vjetë burg, vdiq në burgun e Nishit, si përgjegjës i forcave shqiptare nënprefekturën e Gjilanit, ku ndodhi vrasja dhe arrestimet e grupit në Livoçë pas depërtimit nga Serebia në vitin 1943. Të burgosur. Ajet Rushiti në tetor të vititi 1946 u dënua me 13 vjet burg në Mitrovicën e Sremit, i mbajti 10 vjet burg. Jetoi nga viti 1975 në fshatin Leran, vdiq në 2004. Vehbi Hetë Rashiti më tetor të vitit 1946 u dënua 6 vjet burg në Prishtinë. I mbajti 1,5 vjet në Prishtinë, kurse 1 vit në Mitrovicë. Me moshë ishte 17 vjeç. Jetoi pas Aksionit të Armëve 1956- dhe i shpërngulur në Kumanovë në vitet e 60-70-ta (Intervistë dhënë Nijazi Ramadaniit sipas kujtesës së Vehbi Etem Rushitit, i lindur më 2 shtator 1929 në fshatin Kokaj, jetoi në Kumanovë që nga viti 1971, i cili rrëfeu për ekzekutimet dhe torturat e rënda fizike ndaj familjes Rushiti), vdiç më 2003.[8] Ismajl Idriz Rashiti i lindur me 1945 në fshatinKokaj, djali i vetëm i Idrizi Rashiti i vrarë në frontin te udha e frengit, Lluqan (Bujanoc)me 1944. Ismajli ishte i përndjekur për shkak të bindjeve dhe rreshtimit në lëvizjen kombëtare për çlirim të atyre viteve në grupine Adem Musmuratit dhe Hajdin Murtezi për veprimtari ilegale politike-kombëtare ishte larguar nga shkollimi dhe i denuar për veprimtari "armiqësore" , pas ngjarjeve të '81-ës me burgim me kohëzgjatje dy muajor.

## Veprimtaria atdhetare
Nga marsi 1945 deri me 1947, 1951, në Kosovë kanë vepruar rreth 60 grupe të rezistencës dhe si udhëheqës suprem të tyre konsideroheshin: Në viset Karadakut- Llapit- Gollakut- Gjilan, Lipjan deri në juglindje të Ferizajit, Presheva, Bujanoci ne bashkeveprim edhe He  Kokae Beteja e Kikës , |

## Burgu me vdekje 
Në gusht të vitit 1947 u burgosën në Gjilan dhe u dënua me 35 vjet burg, i mbajti 7 vjet. Heta me vëllamin dhe djalin e madh dergjen në burgje. Më vonë vet ëm djali arrin të lirohet nga burgu. Muharremi, porsi  Hea ishte denura me 25 vjetë burg, vdiq në burgun e Nishit, si përgjegjës i forcave shqiptare nënprefekturën e GjilaniT 1941-44, kur ndodhi vrasja dhe arrestimet e grupit në Livoçë pas depërtimit nga Serebia në vitin 1943. 
Dëshimi nga aktgjykimi rreth rastit të likudimit të grupit të "Bojanina"..., në Livoç të Ultë, pergjegjesi KOMANduese ishte denuar me 35 vjetë burg të vujatura në Burgun e Nishit, ku *vdes në rrethana misterioze së bashku me të vëllain Muharremin, pasi që kishte marrë një paket ushqime nga dikush pasdores, se kinse kishte ardhur nga familja e tij, por familja kurrë nuk i dërgonte me postë, dhe rregullisht vizitohej nga vajza e Muharremit, se e kishte bijë të vetme dhe qëndronin mire ekonomikisht*, , 
Të burgosur. 7. Ajet Rushiti në tetor të vititi 1946 u dënua me 13 vjet burg në Mitrovicën e Sremit, i mbajti 10 vjet burg. Jetoi nga viti 1975 në fshatin Leran.

## Shih edhe këte
* ˞Kokaj
* Mustafë Kokaˈ
* idriz R. Koka
* Mbrojtja Kombëtare e Kosovës Lindore

## Referime 
## Literatura
*^**Tahir Zajmi**: “*Lidhja e Dytë e Prizrenit dhe lufta heroike e popullit për mbrotjen e Kosovës*”, **Bruksel**, 1964
*rashiti Kokaj
*Nijazi Ramadani, *Monografia për  Kokajt 1842-2012*,f.112-145 *Rrjedha*, Gjilan, 2012.
*Ramadan Asllani, Monografia '**Hasan Alia luftëtar i Shqipërisës etnike**', Ferizaj
*[Dr.Sabile Keçmezi-Basha] ,*Hasan Alia dhe grupi i tyre atdhetare *Zemra shqiptare.net,
*Tahir Z.Berisha] Personalitete dhe Veteranët e arsimit shqip në Kosovë I-II, , bot. autori 1993, Prishtinë

## Lidhje online