Eparkia e Budimlës dhe e Nikshiqit

**Eparkia e Budimlës dhe Nikshiqit** () është një eparki (dioqezë) e Kishës Ortodokse Serbe, që mbulon pjesët lindore, qendrore dhe perëndimore të Malit të Zi. Selia kishtare e eparkisë është Manastiri i Gjurgjevi Stupovit në Beranë. Që nga viti 2021 drejtohet nga Metodije, peshkop i Budimles dhe Nikshiqit.

## Historia 
djathtas|parapamje|270x270px|Manastiri i Dobrilovinës
djathtas|parapamje|270x270px|Manastiri i Pivës
Në vitin 1219, autoqefalia e Kishës Ortodokse Lindore së Serbisë mesjetare u vendos nga Shën Sava, i cili u shugurua si kryepeshkopi i parë serb nga Patriarku Manuel I i Kostandinopojës, i cili në atë kohë banonte në Nikea. Me atë rast, rajoni i *Budimlës* në luginën e sipërme të Limit u shkëput nga Eparkia e vjetër e Rashkës dhe në atë territor u krijua *Eparkia e re e Budimlës*, me qendër në Manastirin e Gjurgjevi Stupovit, themeluar më parë nga Stefan Prvoslav, kushëri i Shën Savës.

Në vitin 1346, kryepeshkopata serbe u ngrit në gradën e Patriarkanës dhe me të njëjtin rast Eparkia e Budimles u ngrit në gradën titullare (nderi) të Mitropolit. Në mesin e shekullit të 15-të, gjatë pushtimit turk, disa dioqeza të Kishës Ortodokse Serbe pësuan shkatërrime të mëdha, duke përfshirë Eparkinë e Budimlës. Patriarkana Serbe u rinovua në 1557 nga patriarku Makarije Sokoloviq,  me Eparkinë e Budimlës që mbeti nën juridiksionin e saj.

Gjatë luftës austro-turke (1683–1699) marrëdhëniet midis autoriteteve osmane dhe nënshtetasve të tyre serbë u përkeqësuan më tej. Si rezultat i shtypjes osmane dhe shkatërrimit të kishave dhe manastireve, të krishterët serbë dhe krerët e kishës së tyre të kryesuar nga Patriarku serb Arsenije III u rreshtuan krah austriakëve në 1689 dhe përsëri në 1737 nën patriarkun serb Arsenije IV. Në fushatat ndëshkuese që pasuan, ushtritë osmane kryen mizori sistematike kundër popullsisë vendase të krishterë, duke përfshirë rajonin e Budimlës në luginën e sipërme të Limit, duke rezultuar në Migrimet e mëdha të serbëve.

Në atë kohë, Eparkia e Budimlës u shfuqizua dhe territori i saj u përfshi në eparkitë fqinje. Në vitin 1938 u rivu titulli historik i ipeshkvijve të Budimlës për peshkopët ndihmës dhe vetë dioqeza u rinovua në vitin 1947 si *Eparkia e Budimlës dhe Polimljes* dhe u riorganizua në vitin 2001 si *Eparkia e Budimlës dhe e Nikshiqit*.

## Territori 
Eparkia e sotme e Budimle-Nikshiqit përmban 12 komuna të Malit të Zi: Andrijevicën, Beranën, Bellopojën, Zhabljakun, Mojkovacin, Nikshiqin, Petnjica, Plavën, Gucinë, Pluzhinën, Rozhajën dhe Shavnikun.

## Kryetarët 
;Peshkopët titullarë të Budimlës (dhe Polimlës):
* Nikolaj (Jovanoviq), peshkop titullar i Budimlës (1938 - 1939)
* Joanikije Lipovac, peshkop titullar i Budimlës (1939 - 1941)
* Valerijan (Stefanoviq), peshkop titullar i Budimlës (1941 - 1947)
* Makarije (Gjorgjeviq), peshkop dioqezan i Budimle-Polimlës (1947 - 1956)
* German (Gjorić), peshkop administrator i Budimle-Polimlës (1955 - 1956)
* Andrej (Frushiq), peshkop titullar i Budimle-Polimlës (1959-1961)

;Eparkia e Budimljes dhe Nikshiqit u rinovua në vitin 2001:
* Joanikije Miqoviq, si peshkop dioqezan i Budimle-Nikshiq (2001-2021)
* Metodije Ostojiq, peshkop dioqezan i Budimle-Nikshiqit (që nga viti 2021)

## Manastiret 
Manastiret në dioqezën Budimlje-Nikshiq janë: 
 

## Shiko gjithashtu 
* Lista e eparkive të Kishës Ortodokse Serbe
* Ortodoksia Lindore në Mal të Zi

## Referime