Kultura e Pakistanit

[djathtas|parapamje|[Arti i kamionit në Pakistan|Arti i kamionit është një tipar dallues i kulturës pakistaneze.]]
**Kultura e Pakistanit** (Urdu: پاکستانی ثقافت *Pākistāni S̱aqāfat*) bazohet në matricën kulturore indo-persiane që përbën një dërrasë themeli të identitetit mysliman të Azisë Jugore. Rajoni ka formuar një njësi të veçantë kulturore brenda kompleksit kryesor kulturor të Azisë Jugore, Lindjes së Mesme dhe Azisë Qendrore. Ka dallime në kulturë midis grupeve të ndryshme etnike në çështje të tilla si veshja, ushqimi dhe feja, veçanërisht kur zakonet para-islame ndryshojnë nga praktikat islame.

Ekzistenca e Pakistanit si një shtet islamik që nga viti 1956 ka çuar në injektimin në shkallë të gjerë të Islamit në shumicën e aspekteve të kulturës dhe jetës së përditshme pakistaneze, gjë që ka ndikuar rrjedhimisht në vlerat historike dhe traditat e popullsisë me shumicë myslimane. Martesat dhe ngjarjet e tjera të mëdha ndikohen ndjeshëm nga dallimet rajonale në kulturë, por në përgjithësi ndjekin jurisprudencën islame aty ku kërkohet.

Shoqëria civile në Pakistan është kryesisht hierarkike, duke theksuar etikën kulturore lokale dhe vlerat tradicionale islame që rregullojnë jetën personale dhe politike. Njësia bazë e familjes është familja e zgjeruar, edhe pse për arsye socio-ekonomike ka pasur një tendencë në rritje drejt familjeve bërthamë. Veshja tradicionale për burrat dhe gratë është *shalwar kameez*; pantallonat, xhinset dhe këmisha janë gjithashtu të njohura te meshkujt. Festat pakistaneze, duke përfshirë Fitër Bajrami, Kurban Bajrami, Ramazani, Krishtlindjet, Pashkët, Holi dhe Diwali, janë kryesisht me prejardhje fetare. Akademia e Letrave në Pakistan është një komunitet i madh letrar që promovon letërsinë dhe poezinë në Pakistan dhe jashtë saj. Libraria Kombëtare boton dhe promovon letërsinë në vend. Para shekullit të 19-të, letërsia pakistaneze përbëhej kryesisht nga poezi lirike dhe fetare dhe vepra mistike e folklorike. Gjatë periudhës koloniale, figurat e letërsisë vendase u ndikuan nga realizmi letrar perëndimor dhe morën tema dhe forma narrative gjithnjë e më të ndryshme. Fiksioni prozë tani është shumë i popullarizuar.

Poeti kombëtar i Pakistanit, Muhamed Ikbal, shkroi poezi në urdu dhe persisht. Ai ishte një përkrahës i fortë i ringjalljes politike dhe shpirtërore të qytetërimit islam dhe inkurajoi muslimanët në mbarë botën për të sjellë një revolucion të suksesshëm. Figura të njohura në letërsinë bashkëkohore pakistaneze urdu përfshijnë Josh Malihabadi Faiz Ahmed Faiz dhe Saadat Hasan Manto. Sadequain dhe Gulgee janë të njohur për kaligrafinë dhe pikturat e tyre. Mirza Kalich Beg është cilësuar si babai i prozës moderne Sindi. Historikisht, zhvillimi filozofik në vend u dominua nga Muhamed Ikbal, Sir Syed Ahmad Khan, Muhammad Asad, Maududi, dhe Mohammad Ali Johar.

Idetë nga filozofia britanike dhe amerikane formësuan shumë zhvillimin filozofik në Pakistan. Analistët si M. M. Sharif dhe Zafar Hassan krijuan lëvizjen e parë të madhe filozofike pakistaneze në vitin 1947. Pas luftës së vitit 1971, filozofë si Jalaludin Abdur Rahim, Gianchandani, dhe Malik Khalid e inkorporuan marksizmin në të menduarit filozofik të Pakistanit. Puna me ndikim nga Manzoor Ahmad, Jon Elia, Hasan Askari Rizvi, dhe Abdul Khaliq solli filozofinë kryesore shoqërore, politike dhe analitike në plan të parë në akademi. Veprat e Noam Chomsky kanë ndikuar në idetë filozofike në fusha të ndryshme të filozofisë sociale dhe politike.

## Artet performuese
### Muzika
[parapamje|djathtas|Një punëtori sitar në [Islamabad, Pakistan.]]
Muzika pakistaneze ndryshon nga forma të ndryshme të muzikës popullore provinciale dhe stile tradicionale si Qawwali dhe Ghazal Gayaki deri te format moderne muzikore që bashkojnë muzikën tradicionale dhe perëndimore Pakistani ka shumë këngëtarë të famshëm folklorikë. Ardhja e refugjatëve afganë në provincat perëndimore ka nxitur interesin për muzikën pashto, megjithëse në disa vende ka pasur intolerancë ndaj saj.

### Drama dhe teatri
Këto janë shumë të ngjashme me shfaqjet skenike në teatro. Ato interpretohen nga aktorë dhe aktore të njohura në industrinë e Lollywood. Dramat dhe shfaqjet shpesh trajtojnë tema nga jeta e përditshme, shpesh me një prekje humoristike.

## Kuzhina
[parapamje|E vendosur në bregun e [Deti Arabik|Detit Arabik në Karaçi, Port Grand është një nga rrugët më të mëdha ushqimore të Azisë.]]
Kuzhina pakistaneze është e ngjashme me atë të rajoneve të tjera të Azisë Jugore, me disa prej saj që kanë prejardhjen nga kuzhinat mbretërore të perandorëve mogul të shekullit të 16-të. Shumica e këtyre pjatave i kanë rrënjët në kuzhinën britanike, indiane, të Azisë Qendrore dhe të Lindjes së Mesme. Ndryshe nga kuzhina e Lindjes së Mesme, gatimi pakistanez përdor sasi të mëdha erëzash. Hudhra, xhenxhefili, shafrani i Indisë, speci djegës i kuq dhe [garam masala}} përdoren në shumicën e pjatave, dhe gatimi në shtëpi përfshin rregullisht kerri, roti, një bukë e hollë e bërë nga gruri, është një ushqim bazë, që zakonisht shërbehet me kerri, mish, perime dhe thjerrëza. Orizi është gjithashtu i zakonshëm; shërbehet i thjeshtë, i skuqur me erëza dhe në pjata të ëmbla.

[Lassi është një pije tradicionale në rajonin e Panxhabit. Çaji i zi me qumësht dhe sheqer është i popullarizuar në të gjithë Pakistanin dhe konsumohet çdo ditë nga shumica e popullsisë. Sohan halwa është një pjatë e ëmbël popullore nga rajoni jugor i provincës Punjab dhe shijohet në të gjithë Pakistanin.

### Kultura e çajit pakistanez
Çaji i zi me qumësht dhe sheqer është i popullarizuar në të gjithë Pakistanin dhe konsumohet çdo ditë nga shumica e popullsisë. Konsumimi i çajit në Pakistan, i quajtur *chai* (چائے), në urdu, është i një rëndësie qendrore për kulturën pakistaneze. Është një nga pijet më të konsumuara në kuzhinën pakistaneze. Pakistani prodhon çajin e tij të kufizuar në fermat Shinkiari, megjithatë ai renditet si importuesi i tretë më i madh i çajit në botë. Në vitin 2003, deri në 109,000 ton çaj u konsumuan në Pakistan, duke e renditur atë në vendin e shtatë në listën e vendeve që konsumojnë çaj në botë. dhe veshja kombëtare, e Pakistanit. Kur gratë veshin shalwar-kameez në disa rajone, ato zakonisht mbajnë një shall të gjatë ose shall të quajtur dupatta rreth kokës ose qafës. Dupatta përdoret gjithashtu si një formë modestie—ndonëse është prej materiali delikat, ajo errëson konturet e pjesës së sipërme të trupit duke kaluar mbi supet. Për gratë myslimane, dupatta është një alternativë më pak e rreptë ndaj çadorit ose burkës (shiko hixhabi dhe purdah). Përveç veshjes kombëtare, kostumet dhe kravatat e qepura shtëpiake shpesh vishen nga burrat dhe janë zakon në zyra, shkolla dhe tubime shoqërore.

Industria e modës ka lulëzuar në mjedisin në ndryshim të botës së modës. Që nga krijimi i Pakistanit, moda e tij ka evoluar në faza të ndryshme dhe ka zhvilluar një identitet unik. Sot, moda pakistaneze është një kombinim i veshjes tradicionale dhe moderne dhe është bërë një shenjë e kulturës pakistaneze. Pavarësisht tendencave moderne, format rajonale dhe tradicionale të veshjes kanë zhvilluar domethënien e tyre si një simbol i traditës vendase. Kjo modë rajonale vazhdon të evoluojë në forma më moderne dhe më të pastra. Këshilli i Dizajnit të Modës në Pakistan me seli në Lahore organizon Javën e Modës PFDC dhe Këshilli i Pakistanit të Modës me qendër në Karaçi organizon Javën e Modës në Pakistan. Java e parë e modës në Pakistan u mbajt në nëntor 2009.

## Referime