Ndëshkimi

parapamje|Ndëshkimi i një shkelësi në Hungari, 1793.
**Ndëshkimi**, zakonisht, është imponimi i një rezultati të padëshirueshëm ose të pakëndshëm ndaj një individi ose grupi, i kryer nga një autoritet - në kontekste që variojnë nga disiplina e fëmijëve deri te ligji penal - si një pengesë ndaj një veprimi ose sjelljeje të veçantë që konsiderohet e padëshirueshme. Megjithatë, është e mundur të bëhet dallimi midis kuptimeve të ndryshme të ndryshme se çfarë është dënimi.

Arsyetimi i dënimit mund të jetë kushtëzimi i një fëmije që të shmangë vetërrezikimin, të imponojë konformitetin shoqëror (në veçanti, në kontekstin e arsimit të detyrueshëm ose disiplinës ushtarake), të mbrojë normat, të mbrojë nga dëmet e ardhshme (në veçanti, ato nga krimi i dhunshëm) dhe të ruajë ligjin – dhe respektimin e shtetit të së drejtës – sipas të cilit qeveriset grupi shoqëror. Ndëshkimi mund të shkaktohet nga vetja si me vetëflagjelimin dhe vdekjen e mishit në mjedisin fetar, por më së shpeshti është një formë e shtrëngimit shoqëror.

Vendosja e pakëndshme mund të përfshijë një gjobë, dënim ose mbyllje, ose të jetë heqja ose mohimi i diçkaje të këndshme ose të dëshirueshme. Individi mund të jetë një person, apo edhe një kafshë. Autoriteti mund të jetë ose një grup ose një person i vetëm, dhe dënimi mund të kryhet zyrtarisht sipas një sistemi ligjor ose joformalisht në lloje të tjera mjedisesh shoqërore, si p.sh. brenda një familjeje. Imponimet negative ose të pakëndshme që nuk janë të autorizuara ose që administrohen pa shkelje të rregullave nuk konsiderohen si ndëshkim siç përcaktohet këtu. Studimi dhe praktikimi i dënimit të krimeve, veçanërisht për sa i përket dënimit me burgim, quhet penologji, ose, shpesh në tekstet moderne, korrigjime; në këtë kontekst, procesi i ndëshkimit quhet në mënyrë eufemiste “procesi korrigjues”. Hulumtimi mbi ndëshkimin shpesh përfshin kërkime të ngjashme për parandalimin.

Justifikimet për dënimin përfshijnë ndëshkimin, parandalimin, rehabilitimin dhe paaftësinë. E fundit mund të përfshijë masa të tilla si izolimi, për të parandaluar kontaktin e keqbërësit me viktimat e mundshme, ose heqjen e dorës për ta vështirësuar vjedhjen.

Nëse janë të pranishme vetëm disa nga kushtet e përfshira në përkufizimin e dënimit, përshkrimet e tjera përveç "dënimit" mund të konsiderohen më të sakta. Shkaktimi i diçkaje negative ose të pakëndshme mbi një person ose kafshë, pa autoritet ose jo në bazë të një shkeljeje të rregullave, zakonisht konsiderohet vetëm hakmarrje ose keqardhje dhe jo ndëshkim. Përveç kësaj, fjala "dënim" përdoret si metaforë, si kur një boksier përjeton "ndëshkim" gjatë një zënke. Në situata të tjera, shkelja e një rregulli mund të shpërblehet, dhe kështu marrja e një shpërblimi të tillë natyrshëm nuk përbën dënim. Së fundi, kushti i thyerjes (ose shkeljes) së rregullave duhet të plotësohet që pasojat të konsiderohen si dënim.

Dënimet ndryshojnë në shkallën e tyre të ashpërsisë dhe mund të përfshijnë sanksione të tilla si qortime, privime të privilegjeve ose lirisë, gjoba, burgosje, izolim, shkaktim të dhimbjes, amputim dhe dënim me vdekje. Dënimi trupor i referohet dënimeve në të cilat dhimbja fizike synohet t'i shkaktohet shkelësit. Dënimet mund të gjykohen si të drejta ose të padrejta për sa i përket shkallës së tyre të reciprocitetit dhe proporcionalitetit me veprën. Ndëshkimi mund të jetë një pjesë integrale e socializimit dhe ndëshkimi i sjelljes së padëshiruar shpesh është pjesë e një sistemi të pedagogjisë ose modifikimit të sjelljes, i cili gjithashtu përfshin shpërblime.

## Shiko edhe 
* Dënimi
* Ndëshkimi kolektiv

## Referime