open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mehana

**Mehanë** (serbisht: *Механе/Mehane*) është fshat në komunën e Kurshumlisë, Serbi.

## Historia 
Fshati Mehane i cili sot gjendet ne administrimin e Komunes së Kurshumlisë (Serbi)deri ne perndjekjet masive qe ju bene shqipetareve ne vitet 1877-1878 ishte fshat i banuar me shqiptar. Kurse banoret e perndjekur qe sot ne Kosove njihen si muhaxhere akoma kane ruajtur dhe bartin mbiemrin e fshatit.

## Lidhje të jashtme 
*vendndodhja
Gazeta e Gjelbër (gazetë)

**Gazeta e Gjelbër** është gazetë e Partisë së Gjelbër të Shqipërisë.

## Lidhje të jashtme 
https://web.archive.org/web/20090314025953/http://www.partiaegjelber.org/
Demografia e Sllovakisë

**Sllovakia** ka 5,4 milion banorë, dhe radhitet në shtetet e vogla të Evropës. Sllovakia në vitin 1966 ka pasur 4,4 milion banorë. Për tri decenie popullata e Sllovakisë është shtuar për 1 milion banorë. Shtimi në të kaluarën ka qenë më i lartë ndërsa sot ajo ka lindshmërinë 11 ‰, vdekshmërinë 9,7 ‰ dhe shtim natyrorë 1,3 ‰.
Slovakët me 86 % të popullsisë së përgjithshme bëjnë elementin kryesor, pas së cilës vijnë hungarezët me afro 11 %, romët 1,6 %, çekët 1,1% etj. Sllovakia është shtet industrialo-agrarë. Pjesëmarrja e popullsisë agrare është 6 %, në sektorin sekondarë 36 % dhe në atë terciar 58 % e popullsisë aktive.
Resident Evil 5

***Resident Evil 5*** është titulli i pjesës shtatë i serisë të lojrave *Resident Evil*, që debutoi më 5 mars 2009 në PlayStation 3, Xbox 360 dhe PC.

## Referimet
Tribuna e Kuvendit (revistë)

"**Tribuna e Kuvendit**" është konceptuar si një revistë informative-publicistike dhe u drejtohet deputetëve, zyrtarëve të Kuvendit, institucioneve të tjera të rëndësishme, bibliotekave dhe lexuesve të thjeshtë.
Wesleyan University në Ohajo

**Wesleyan University në Ohajo** (e njohur edhe si Wesleyan ose OWU) është një kolegj privat në artet liberale Delaware, Ohajo, Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Ajo u themelua në 1842 nga krerët Metodist Qendrore dhe Ohajo nonsectarian banorët si një institucion, dhe është një anëtar i Ohio Pesë - një konsorcium i Ohio artet liberale kolegje. Wesleyan gjithnjë ka pranuar studentët pavarësisht nga feja ose raca dhe mirëmbahen që të universitetit "është përgjithmonë që të kryhen në parimet më liberal". Në këtë kapacitet, Ohajo Wesleyan ka espoused internacionalizëm aktivizim dhe të komunitetit.

Të 200 acre (81 ha) site është 20 milje (32 km) në veri të Columbus, Ohio. Ajo përfshin kryesore akademike dhe banesore kampus, e Perkins Observatory, dhe ruajtjen e Kraus shkretë. 

Nė 2005, Ohajo Wesleyan kishte të nëntën përqindjen më të madhe në mesin e studentëve ndërkombëtarë artet liberale për kolegjet e dymbëdhjetë drejt vit. US News & World Report Wesleyan Ohajo renditet midis SHBA 95. Artet liberale kolegjet në edicionin e saj të 2007. dukshëm Alumni përfshijnë ish US Vice President Charles W. Fairbanks dhe laureati Nobel Frank Sherwood Rowland.
Pasioni

**Pasioni** (greq *παθος*, lat. *passio*, - vuajtje, vetmohim, durim) është një ndjenjë apo emocion shumë i theksuar ndaj ndonjë personi apo diçkaje. Pasioni ndryshon nga afekti sepse ai nuk është emocion që vepron në një moment të caktuar por është një veprimtari të cilin personi e ushtron me tërë qenien e vet me gjithë shpirt. Me pasionin shpesh lidhen tema seksuale por pasioni mund të jetë profesional jetësor etj. Vlerësimi i një pasioni bëhet sipas asaj se pasioni është i orientuar kah vlerat e larta apo të ulta, gjegjësisht sipas asaj se çfarë veprash prodhon. Referimet janë marrë nga ,,Fjalori filozofik ("Filozofijski rečnik") Matica Hrvatske 1984. Në filozofi ose në religjione të ndryshme kontrollimi i pasionit konsiderohet si virtyt. 

## Pikëpamja filozofike 
Stoicizmi si ideal e konsideronte apatinë d.m.th eliminimin e pasionit për arsye të dëmeve që shkakton. Filozofia e renesansës e theksonte rolin pozitiv të afekteve. Spinoza mendonte se një pasion mund të zëvendësohet vetë me një pasion më të fortë. Filozofi gjerman Кanti thotë se: *Afekti është si uji që e çan pendën ndërsa pasioni është një lum i madh i cili futet thellë e më thellë në shtratin e tij*. Ndërsa Hegeli thotë: *Pa pasion nuk është krijuar asnjë vepër e madhe dhe as që mund të krijohet.*

## Shikoni edhe 
* http://www.thefreedictionary.com/passion The Free Dictionary.
Kamber Ejupi

Kamber Ilaz Ejupi i lindur më 20 tetor 1945 në Sekirace të Podujevës.  Shkollën fillore katërklaseshe e kreu në Gllamni, shkollën e mesme e kreu me një vonese për shkak të angazhimit të tije në punët e shtëpisë si dhe sportive, e kreu me korrespodence në vitin 1970.  Menjëherë e regjistroj fakultetin e kulturës sportive në Sarajevë.  Diplomoj në vitin 1980.  Pas diplomimit punoj profesor i ed. fizikë në shkollën e mesme të mjekësisë.  Në vitin 1985 bëhet sekretarë i lidhjes atletikës së Kosove ku punoj deri në vitin 1992, ku u largua nga detyra nga masat e dhunshme të Serbisë.  Në vitin 1992 shkon në Gjermani me gjithë familjen.  Atje e formoj më 12 dhjetor 1993 Partin e Ballit Kombëtar.
Hekurudha Durrës–Tiranë

**Hekurudha Durrës–Tiranë** është një linjë hekurudhore e gjatë 38 km e cila bashkon dy qytetet më të mëdha në Shqipëri: Durrësin dhe Tiranën. Hekurudha lidhet në gjysmë të rrugës në Vorë me linjën hekurudhore  Shkodër-Vorë dhe në Durrës me linjën Durrës-Vlorë. Hekurudha u ndërtua gjatë viteve 1948–1949, bazuar vetëm në punë vullnetare dhe ishte linja e dytë hekurudhore për pasagjerë në Shqipëri pas hekurudhës Durrës-Peqin e cila u përfundua para një viti. Operohet nga Hekurudha Shqiptare.

## Historia 
Hekurudha është e gjatë 38 km dhe lidh dy qytetet më të rëndësishme të Shqipërisë, Durrësin me Tiranën. U ndërta gjatë viteve 1948 –1949 dhe ishte hekurudha  e dytë për transport pasagjerësh e ndërtuar në Shqipëri pas hekurudhës Durrës–Peqin, e cila kishte filluar në vitin 1940 dhe u përfundua në vitin 1948. 

Puna filloi nga stacioni i Shkozetit (afër Durrësit) më 11 prill 1948. Në total 29.000 të rinjtë të Bashkimit të Rinisë së Punës së Shqipërisë dhe 1400 teknikë të kualifikuar nga gjithë Shqipëria morën pjesë në ndërtimin e hekurudhës. Veç tyre në ndërtim morrën pjesë edhe vullnetarët e të rinj të dërguar nga seksionet rinore të partive komuniste të Bullgarisë dhe Jugosllavisë. Pas ndarjes shqiptaro-jugosllave në vitin 1948, vullnetarët e Jugosllavisë dhe veçanërisht inxhinierët u akuzuan për sabotim. Punimet vazhduan nën mbikëqyrjen e inxhinierit nga Bashkimi Sovjetik *Valeri Gajdarov*. Binarët u importuan nga Bashkimi Sovjetik përmes portit të Durrësit. Brigadat vullnetare kishin si qëllim që ta përfundonin hekurudhën në përvjetorin e 31-të të Ushtrisë së Kuqe, në 23 shkurt 1949, qëllim ky që u arrit me sukses.

Dy nga veprat më të rëndësishme gjatë ndërtimit ishin *Tuneli i Rrashbullit* (212 m) dhe *Ura e Erzenit* (91 m). Ura u përfundua më 16 tetor 1948, në ditëlindjen e 40-të të kryeministrit të atëhershëm, Enver Hoxha. Tuneli u gërmua nga grupi i të rinjve bullgarë Georgi Dimitrov, të cilët u nderuan edhe me Flamurin e Brigadave.  Brigada e Policisë së Shqipërisë u nderua pesë herë rradhazi me *Çmimin Sulmuesi*. Përurimi u bë nga anëtari i ardhshëm i Byrosë Politike, Spiro Koleka.

## Stacionet
|}

## Referime
## Shiko edhe 
* Hekurudha Shqiptare

## Referime 
*  Hekurudha Shqiptare
*  Article on the monthly passes

## Lexim i mëtejshëm
* 
*
Andrea Varfi

**Andrea Varfi** (Qeparo, 21 shkurt 1914 - Tiranë, 18 shtator 1992) ka qenë publicist, përkthyes dhe shkrimtar shqiptar.

## Jeta
Lindi në Qeparo të krahinës së Bregut, i biri i Epaminonda Varfit, mësuesi i shkollës së parë të fshatit. Mësimet fillore i kreu në vendlindje, ndërsa të mesmen e ndoqi në Shkollën Tregtare të Vlorës ku ishin edhe Petro Marko, Spiro Çomora, Aleks Çaçi, Mehmet Shehu e Shefqet Musaraj.

Më 1935 mbaron degën klasike të gjimnazit në Tiranë. Më 1941 kreu studimet Fakultetin e Shkencave Agrare në Universitetin e Peruxhias, Itali. Më 1941 kthehet në atdhe, Shërben si agronom në Zyrën e Bujqësisë së Tiranës dhe në Shkollën Bujqësore të Kavajës dhe më pas gjatë Luftës Antifashiste Nacional Çlirimtare, Varfi u rreshtua në radhët e Brigadës V Sulmuese. Së bashku me Dhimitër Mandron, ai u caktua në shërbimin ndihmës të agjitacionit dhe të propagandës në këtë brigadë..

Pas Çlirimit emërohet drejtor i Kulturës dhe Propagandës Bujqësore në Ministrinë e Bujqësisë, ku drejton edhe revistën “Bujku i Ri” 1945-1947. Më 24 janar 1948 shkruan një raport për gjuhëtarin Eqrem Çabej, ku tregohet që ishte ndër raportuesit dhe ndjekësit e gjuhëtarit të caktuar nga Sigurimi i Shtetit me nofkën "Dhelpëri".

Më pas punoi në shtëpinë botuese “Naim Frashëri” e më pas në Lidhjen e Shkrimtarëve. Vdiq më 18 shtator 1992, në Tiranë dhe trajtoi tema sociale. “Këngë të Milosaut”, “Krutan i mërguar” më 1977 dhe "Këngëtorja arbërore" e Santorit më 1980.

### Përkthime 
Nga letërsia botërore ka përkthyer "Qivuret" e Ugo Foscolo më 1934, "Tregime mbi Leninin" 1946 dhe "Hënëzat e kuqe: tregime nga jeta e Leninit" 1960 nga Aleksandr Kononov, vëllimin "Poezi" të Nazim Hikmet më 1957. Gjithashtu ka lënë përkthime të Alfierit, Maurizio Caprile, etj. Përktheu edhe përmbledhjen e vetme poetike të Pashko Vasës, "Rose e spine" nga italishtja, me titullin "Trëndafila dhe gjëmba".

### Folklor 
Para se të vdiste, la të përgatitur për shtyp një vëllim me veprën letrare dhe muzikore tëNeço Muko Himarjotit, me titullin “Zemra kërkon miqësinë”, i pajisur me një parathënie prej tij.

## Titujt e veprave
*Këngë e ritme, 1930 (poezi);
*Monografi “Ulliri i Shqipërisë dhe masat për shtimin e përmirësimin e kulturës së tij”, 1943;
*Artikuj shkencorë, 300 faqe të karakterit bujqësor e botanik, “Bujku i ri”, 1945-1947;
*Në tingujt e revolucionit, 1951 (poezi);
*Dielli i jetës sonë, 1957 (poezi);
*Një histori e lashtë stërgjyshore, 1957 (poezi);
*Në shpellën e kuqe, “ nëntori”, 1960 (dramë);
*Në zgjim, 1962 (poezi -prozë);
*Blerim nëntori, 1966 (poezi);
*Vepra letrare 1 (poezi; 332 faqe; janë përmbledhur një pjesë e poezisë që nga vitet’30 deri  në vitet ‘74), 1989;
*Vepra letrare 2 (prozë, 353 faqe, janë përmbledhur një pjesë e prozës që nga vitet’30 deri  në vitet ‘74), 1989;

## Referime
Lumi i Devollit

**Lumi Devoll** (196 km) buron në këmbë të malit të Gramozit, vazhdon rrjedhën e vet në veri drejt qytetit të Bilishtit, për t’u kthyer më pas në perëndim nëpër grykën midis Malit të Thatë në veri dhe Moravës në jug, ku bashkohet në thellësi me lumin Osum, që buron po nga Gramozi, dhe formojnë së bashku Seman.

Sipërfaqja e ujëmbledhëse është 3.139 km² dhe lartësia mesatare  mbi nivelin e detit është rreth 960 m. Prurja mesatare e Devollit është 49,5 m³/s, ushqehet kryesisht nga ujërat sipërfaqësore.  Mineralizimi i ujit është 390 mg/l.

Grykën që lidh fushën e Devollit me atë të Korçës, atë të Cangonjit, helenët e vjetër e kanë quajtur (Propilion) me kuptimin “roje e portës”.  Mendohet se nga ky emër i vjetër ka ngelur emri i fshatit të sotëm Pilur (Komuna Progër, rrethi i Devollit), në krahun e majtë të rrugës nacionale Bilisht-Korçë.

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* http://www.vargmal.net
Lumi i Gjanicës

parapamje|Lumi Gjanica

Lumi i Gjanicës (pasqyra 4-10), degë e Semanit, është lumi me ndotje më të rëndë në Shqipëri. Menjëherë pas burimit ai ndotet rëndë me mbeturina me origjinë nafte dhe nënprodukte të saj nga sipërfaqja naftë nxjerrëse e Marinzë–Patos dhe, gjithashtu, prej Uzinës së Përpunimit të Naftës në Ballsh.
Duke kaluar mes qytetit të Fierit, përpara se të bashkohet me Semanin në të shkarkohen mbeturinat urbane, duke e bërë ujin e tij pa asnjë formë jete. Eshtë vlerësuar se çdo muaj në Gjanicë derdhen rreth 12'587-18’091 m3 mbeturina të lëngëshme me përmbajtje hidrokarburesh dhe vajra industriale (AKM/NEA, 1997-1998). Në këtë zonë, edhe vlera e BTEX (benzen, toluen, etil-benzen, ksilen) mund të jetë shumë e lartë. Krahas dëmit në florën dhe faunën natyrore ujore, përdorimi i ujit për vaditje dhe blegtori është me rrezik.

## Referime 
## Shiko edhe 
* Lumi

## Lidhje të jashtme
Lumi i Ishmit

]]
**Lumi Ishëm** rrjedh përmes Shqipërisë Qendrore (74&nbsp;km i gjatë; sipërfaqja e pellgut është 673 km2 dhe lartësia mesatare mbi nivelin e detit 357 m. Ai formohet nga bashkimi i Lumit të Tiranës, përrenjve Tërkuza dhe Zeza. Delta e tij ndodhet në Kepin e Rodonit (Kabo, 1990-91). Prurja vjetore mesatare e Ishmit është 20,9 m3/s, me modul mesatar të rrjedhjes prej 31,0 l/s/km2. Prurja maksimale është 1’980 m3/sek. Sasia kryesore e lëndëve të ngurta që transportohen në det është 2 milionë ton/vit. Ishmi ushqehet kryesisht nga ujëra sipërfaqësorë me mineralizim relativisht të lartë prej 461&nbsp;mg/l. Temperatura e ujit luhatet nga 6,12&nbsp;°C në janar deri në 24,7&nbsp;°C në gusht. Ujërat e Ishmit përdoren për vaditje.

## Burimi i të dhënave
Lumi i Osumit

parapamje|Kanion i Lumit të Osumit
**Osumi** është degë kryesore e Semanit. Është quajtur më parë **Lumi Osum, dhe ndodhet ne  Çorovodë**. Ai është 161&nbsp;km i gjatë, sipërfaqja ujëmbledhëse është 2.150&nbsp;km2, lartësia mesatare 828 m, prurja mesatare shumëvjeçare 32,5 m3/s dhe rrjedhje të pakta prej 17,5 l/s/km2.  Uji ka mineralizim mesatar prej 345&nbsp;mg/l.

Osumi kalon në zemër të qytetit të  Çorovodës. Në fund të rrjedhës së tij bashkohet me lumin Devoll ku bashkë krijojnë lumin Seman.

## Referime
Elimët

**Elimët** apo te njohur si Elymët apo Elimjanët (gr: Elymoi, lat: Elymi) së bashku me Sikeleret dhe Sikaneret ishin kolonizatorët paragrekë të Sicilisë.

## Literatur 
* Giulia Falco: *Elymoi*, in DNP, Bd. 3 (1997), Sp. 1003

*Giuseppe Valenza. ELAMITI ELIMIOTI ELIMI *Il Teatro Genealogico degli Elimi nel crocevia del Mediterraneo*. 2022. Marostica.ISBN 978-88908854-2-6.
Etani

**Etani** është një hidrokarbur i ngopur me formulë kimike **C2H6**. Është alkan me dy atome të karbonitdhe një hidrokarbur alimfatik. Në temperaturën standarte (normale) është një substancë pa ngjyrë, pa erë dhe në gjendje të gaztë dhe përdoret për djegie. Përveç metanit etani është përbërës kryesor i gazit natyror.

## Historia 
## Kimi 
: CH3COO− → CH3• + CO2 + e−
: CH3• + •CH3 → C2H6
Një tjetër metodë, e oksidim me anhidridet acetike nga peroksidet, konceptualisht është e ngjashme. 

Reaksionet kimike me etanin gjithashtu përfshinë kryesisht reagimet e radikaleve të lira. Etani mund të reagojë me halogjenet, sidomos klorin dhe bromin, nga rdikalet e lira të halogjenatit. Ky reagim vazhdon në përhapjen e etilike të radikaleve:

: C2H5• + Cl2 → C2H5Cl + Cl•
: Cl• + C2H6 → C2H5• + HCl
 
Ky proces rezulton në një përzierje të disa produkteve halogenated. Në industrinë kimike, reaksionet kimike janë të përdorura për prodhimin më selektiv e të veçantë çdo dy-halokarbon karbonit.

### Oksidimi - diegia 
Djegia e plotë e etanit  1561 kJ / MOL, ose 51,9 kJ / g, të ngrohjes, dhe prodhon dioksid karboni dhe ujë sipas ekuacionit kimik:

: 2 C2H6 + 7 O2 → 4 CO2 + 6 H2O + 1561 kJ/mol

## Prodhimi 
## Përdorimi
Metalet alkaline

Hidrogjeni bën pjesë në grupin e parë, por nuk ësht një metal alkalin. Quhen alkale të gjitha ato substanca që janë të afta të neutralizojne acidet. Kështu që me "alkalin" edhe në ditët e sotme kuptohet ose një metal i grupit të parë ose një bazë. Metalet alkaline shfaqin në përbërjet e tyre gjithmonë numër oksidimi +1. Janë reduktues shumë të fortë, reagojnë vrullshëm me ujin duke reduktuar hidrogjenin. Elementet e këtij grupi manifestojnë vlerat më të ulta te elektronegativitetit: në fakt vetëm humbja e një elektroni i bën të marrin një konfigurim elektronik mjaft të qëndrueshëm, domëthënë identik me atë të gazit të dobët që i paraprin në tabelën periodike.
Grupi i dytë i elementeve kimike

Metalet alkalino-tokesore mbushin grupin e dyte, ku bejen pjese elementet e meposhtem:
* Beriliumi
* Magnezi
* Kalciumi
* Stronciumi
* Bariumi
* Radiumi

Metalet alkalino-tokesore (perjashtuar beriliumi) jane metale me ngjyre e argjendte, te bute, me dendesi te ulet. Reagojne menjehere me halogjenet per te formuar kripe dhe me ujin, dhe pse jo aq shpejt sa me metalet alkaline, per te formuar hidrokside alkaline. Keto elemente kane 2 elektrone ne orbitalin e valences, dhe pervec beriliumit dhe magnezit, vetite kimike te elementeve te tjere jane te ngjashme me jonet e tyre me dy ngarkesa pozitive. Pra ne grup vihet re tendenca e elementeve per te marre konfigurimin e gazi te dobet qe i paraprin ne sistemin periodik.
Grupi i tretë i elementeve kimike

Ky grup konsiston ne :
* Skandiumi
* Itriumi
* Lantani
* Aktini
Këto elemente kane qe te gjithë 3 elektrone ne shtresën e jashtme. Skandiumi dhe Itriumi se bashku me shumicën e lantanoideve gjendet ne natyre edhe pse disa prej tyre ne gjurme shume te vogla ne koren e Tokës.  Ndërsa shumica e aktiniodeve prodhohen ne laborator dhe nuk gjende ne natyre. Ne temperature ambienti këto elemente janë ne gjendje te ngurte.
Grupet e sistemit periodik

Një grup elementesh përbëhet nga ata elementë të cilët shfaqen në të njëjtën shtyllë të sistemit periodik. Elementet e të njëjtit grup karakterizohen nga një konfigurim i jashtëm elektronik i njëjtë, kështu që formojnë lidhje me të njëjtët elementë. Kjo shakton analogji të dukshme në sjelljen e tyre kimike dhe mund të jenë më të mëdhaja ose më të vogla në varësi të grupit që merret në studim. Janë 18 grupe gjithësej dhe janë të rreshtuar më poshtë:
* Grupi i parë: Metalet Alkaline
* Grupi i dytë: Metalet alkalino-tokësore
* Grupi i tretë: Grupi i skandiumit
* Grupi i katërt: Grupi i titanit
* Grupi i pestë: Grupi i vanadiumit
* Grupi i gjashtë: Grupi i kromit
* Grupi i shtatë: Grupi i manganit 
* Grupi i tetë: Grupi i hekurit
* Grupi i nëntë: Grupi i kobaltit
* Grupi i dhjetë: Grupi i nikelit
* Grupi i njëmbëdhjetë: Grupi i bakrit
* Grupi i dymbëdhjetë: Grupi i zinkut
* Grupi i trembëdhjetë: Grupi i borit
* Grupi i katërmbëdhjetë: Grupi i karbonit
* Grupi i pesëmbëdhjetë: Grupi i azotit
* Grupi i gjashtëmbëdhjetë: Grupi i oksigjenit
* Grupi i shtatëmbëdhjetë: Halogjenet
* Grupi i tetëmbëdhjetë: Gazet e dobëta
Numri i grupit në shumicën e rasteve përfaqëson edhe numrin e lidhjeve që mund të formojë elementi i cili i përket grupit.
Grupi i katërt i elementeve kimike

Ky grup i përfshin këto elemente :
* Titani
* Zirkoni
* Hafniumi
* Radherfordi
***Titani*** është një element kimik me simbolin Ti dhe numrin atomik 22. Pesha e tij atomike është 47.867 e matur në daltone. Është një metal tranzicion i shkëlqyeshëm me një ngjyrë argjendi, dendësi të ulët dhe forcë të lartë. Titani është rezistent ndaj korrozionit në ujin e detit, aqua regia dhe klorin

***Zirkoni*** është një mineral që i përket grupit të nesosilikateve dhe është burim i zirkonit metalik. Emri i tij kimik është silikat zirkoni, dhe formula kimike përkatëse është ZrSiO₄. Një formulë e zakonshme empirike që tregon disa nga diapazoni i zëvendësimit në zirkon është (SiO₄) 1 – x (OH) 4x – y. Zirkoni formohet në shkrirje silikate me proporcione të mëdha të elementeve të papajtueshëm me forcë të lartë. Për shembull, hafniumi është pothuajse gjithmonë i pranishëm në sasi që variojnë nga 1 në 4%. Struktura kristalore e zirkonit është sistemi kristal tetragonal. Ngjyra natyrale e zirkonit ndryshon midis pangjyrë, të verdhë-artë, të kuqe, kafe, blu dhe jeshile

***Hafniumi*** është një element kimik me simbolin Hf dhe numrin atomik 72. Një metal tranzicion i shkëlqyeshëm, gri i argjendtë, tetravalent, hafniumi i përngjan kimikisht zirkonit dhe gjendet në shumë minerale të zirkonit. Ekzistenca e tij u parashikua nga Dmitri Mendeleev në 1869, megjithëse nuk u identifikua deri në vitin 1923, nga Coster dhe Hevesy, duke e bërë atë elementin e fundit të qëndrueshëm për t'u zbuluar. Hafnium është emëruar pas Hafnia, emri latin për Kopenhagën, ku u zbulua.

***Rutherford*** është një njësi jo-SI e prishjes radioaktive. Është përcaktuar si aktiviteti i një sasie të materialit radioaktiv në të cilin prishen një milion bërthama në sekondë. Një rutherford është ekuivalente me 2.703 × 10⁻⁵ curie

Këto elemente kanë 4 elektrone në orbitalet e jashtme.  ***Radherfordi*** nuk gjendet në natyrë por përfitohet artificialisht.  Në temperature normale këta elemente janë në gjendje të ngurtë.
Varri i pagëzimit

thumb|right|300px|Varri i pagëzimit

**Varri i pagëzimit** ndodhet ne fshatin Vithkuq te Korçës dhe përket një fëmije te sapolindur.  Quhet kështu pasi fëmija  vdiq përpara se te pagëzohej.  Thuhet se prindërit donin qe prifti te kryente shërbesën ne gjuhen shqipe por prifti insistonte për greqisht dhe si përfundim i nxori jashtë nga kisha dhe fëmija vdiq nga te ftohtët.  Për këtë arsye i është ngritur një varr madhështor ne krahasim me varret e tjera te asaj kohe.

## Shiko edhe 
* Vithkuqi
* Korça
Arthur Schopenhauer

**Arthur Schopenhauer** (22 shkurt, 1788 – 21 shtator, 1860)
ishte një filozof gjerman i njohur për pesimizmin e tij atheist dhe qartësinë filozofike. Në moshën 25 vjeçare, ai botoi disertacionin e doktoratës, *On the Fourfold Root of the Principle of Sufficient Reason*, e cila ekzaminoi pyetjen themelore: A mundet arsyeja, e vetme, të japë përgjigje mbi botën. Punimi më me ndikim nga Schopenhauer, Bota si Vullnet dhe Përfaqësim (*Die Welt als Wille und Vorstellung)*, theksoi rolin e motivimit themelor të njeriut, që Schopenhaueri e quan vullnet. Analiza e Schopenhauerit mbi vullnetin e çoi atë në përfundimin se dëshirat emocionale, fizike, dhe seksuale nuk mund të përmbushem kurrë. Si pasojë, Schopenhauer favorizoi një jetesë duke mohuar dëshirat njerzore, ngjashëm me mësimet e Budizmit dhe Vedantas.

Duke vijuar nga idealizmi i Immanuel Kant, Shopenhauer refuzoi filozofitë bashkëkohore post-Kantiane të idealizmit gjerman. Kunder ideat e filozofeve perpara atij, ai zhvilloj nje sistem etik dhe metafizik ateist, qe ai e zhvilloj si nje manifestim i pesimizmin filozofik..

Shopenhauer ishte ndër mendimtarët e parë të filozofisë perëndimore që ndau dhe afirmoi parimet e rëndësishme të filozofisë lindore (p.sh asketizmi, bota si aparencë), pasi kishte arritur në konkluzione të ngjashme si rezultat i punës së tij filozofike. Edhe pse puna e tij nuk pati vëmendjen e merituar gjatë jetës së tij, impakti pas vdekjes së Shopenhauer preku disiplina të ndryshme, duke përfshirë filozofinë, letërsinë dhe shkencën.

Analiza metafizike e Schopenhauerit mbi vullnetin, pikëpamjet e tij mbi motivimin dhe dëshirat njerëzore, dhe stili i shkrimit aforistik ndikoi te shumë mendimtarë të njohur, përfshirë Friedrich Nietzsche, Richard Wagner, Ludwig Wittgenstein, Erwin Schrödinger, Albert Einstein, Sigmund Freud, dhe Karl Kraus.

## Bibliografi e zgjedhur 
* *Of Women* (Über die Weiber)
* *The Art Of Controversy (Die Kunst, Recht zu behalten) *. (bilingual)
* *Studies in Pessimism* - audiobook from LibriVox.
* *The World as Will and Idea* at Internet Archive:
** *Volume I;*
** *Volume II;*
** *Volume III.*
* *On the fourfold root of the principle of sufficient reason* and *On the will in nature.* Two essays:
** Internet Archive. Translated by Mrs. Karl Hillebrand (1903).
** Cornell University Library Historical Monographs Collection. Reprinted by Cornell University Library Digital Collections
* Facsimile edition of Schopenhauer's manuscripts in SchopenhauerSource

## Referime 
## Lidhje të jashtme
Bashkimi Ndërkombëtar i Kimisë së Pastër dhe të Aplikuar

parapamje|146x146px|Logoja e IUPAC
**IUPAC** ( lexim.ang *aɪjuːpæk* ose *ay-yoo-pec* ) është organizatë joqeveritare për përparimin e kimisë e krijuar në 1919. Anëtarët e saj janë shoqëritë kombëtare kimisë. Është i njohur autoriteti i tyre në zhvillimin e standardeve për emërtimin e elementet kimike dhe komponimet e tyre, përmes komisionit të tij bashkëndarës kemi ndarjen e nomenklaturës dhe simboletve ku **IUPAC** merret me nomenklaturë, kurse me simbolet mirret tjetër bashkndarës i cili është një anëtar i **Këshillit Ndërkombëtar për Shkencë** (*International Council for Science* ) ** Council for Science|ICSU** . 
Përveç udhëzimeve në nomenklaturë, **IUPAC** përcakton standardet ndërkombëtare për drejtshkrim në rast të një mosmarrëveshje: për shembull, ajo vendosi se aluminium është e preferuar siç thonë amerikanët aluminum, dhe sulfur thonë amerikanët ndërsa është e preferuar për britanikët sulphur. 
Shumë publikime të **IUPAC** janë në dispozicion në internet. Për shembull, sasi, dhe simbolet të njësive kimike dhe fizike ('*Green Book*) - **Libri i artë** mund te shkarkohet, ndërsa përmbledhja e terminologjisë kimike (**Gold Book**) është kërkim direkt (online). 

Një rëndësi të plot nga **IUPAC** ka edhe: (***Rekomandimet për emërim dhe tabela biokimike termodinamikë, 1994*** ) i cili është në dispozicion në http://www.chem.qmul.ac.uk/iubmb/thermod/ . 
## Shih edhe 
Këto lidhje janë në gjuhën angleze.
* http://en.wikipedia.org/wiki/Element_naming_controversy
* http://en.wikipedia.org/wiki/International_Chemical_Identifier (InChI)
* http://en.wikipedia.org/wiki/Institute_for_Reference_Materials_and_Measurements (IRMM)
* http://en.wikipedia.org/wiki/National_Institute_of_Standards_and_Technology (NIST)
* http://en.wikipedia.org/wiki/International_Union_of_Pure_and_Applied_Chemistry_nomenclature
* http://en.wikipedia.org/wiki/European_Association_for_Chemical_and_Molecular_Sciences

## Lidhje të jashtme 
* Sistemi periodik i elementeve sipas IUPAC
*
Grupi i pestë i elementeve kimike

Ky grup konsiston ne :
* Vanadiumi
* Niobi
* Tantali(Tantaliumi)
* Dubniumi
***Vanadium*** është një element kimik me simbolin V dhe numrin atomik 23.Është një metal tranzicion i fortë, gri argjendtë, i lakueshëm. Metali elementar rrallë gjendet në natyrë, por pasi izolohet artificialisht, formimi i një shtrese oksidi stabilizon disi metalin e lirë kundër oksidimit të mëtejshëm.

***Niob***, i njohur gjithashtu si kolumbium, është një element kimik me simbolin Nb dhe numrin atomik 41. Niobiumi është një metal tranzicion gri i çelët, kristalor dhe duktil. Niobiumi i pastër ka një vlerësim të fortësisë Mohs të ngjashme me atë të titanit të pastër dhe ka duktilitet të ngjashëm me hekurin. Niob oksidohet në atmosferën e tokës shumë ngadalë, prandaj aplikimi i tij në bizhuteri si një alternativë hipoalergjike ndaj nikelit. Niob shpesh gjendet në minerale piroklor dhe kolumbit, prandaj emri i mëparshëm "kolumbium". Emri i tij vjen nga mitologjia Greke, konkretisht Niobe, e cila ishte vajza e Tantalus, emrit të tantalit. Emri pasqyron ngjashmërinë e madhe midis dy elementeve në vetitë e tyre fizike dhe kimike, duke i bërë të vështirë dallimin

***Tantalumi*** është një element kimik me simbolin Ta dhe numrin atomik 73. I njohur më parë si tantalium, ai është emëruar pas Tantalus. Tantalumi është një metal tranzicion i rrallë, i fortë, gri-blu, me shkëlqim që është shumë rezistent ndaj korrozionit.Është pjesë e grupit të metaleve zjarrduruese, të cilat përdoren gjerësisht si përbërës të vegjël në lidhje. Inerciteti kimik i tantalit e bën atë një substancë të vlefshme për pajisjet laboratorike, dhe si një zëvendësim për platinën. Përdorimi i tij kryesor sot është në kondensatorë tantalë në pajisje elektronike si telefona celularë, DVD player, sisteme lojërash video dhe kompjuterë. Tantali, gjithmonë së bashku me niobin kimikisht të ngjashëm, ndodh në grupet minerale tantalite, columbite dhe coltan. Tantalumi konsiderohet si një element kritik i teknologjisë

***Dubnium*** është një element kimik sintetik me simbolin Db dhe numrin atomik 105. Dubniumi është shumë radioaktiv: izotopi më i qëndrueshëm i njohur, dubnium-268, ka një gjysmë jetë prej rreth 28 orësh. Kjo në masë të madhe kufizon kërkimet e zgjeruara mbi dubniumin

Këto elemente kane pese elektrone ne shtresën e jashtme.  ***Dubniumi*** nuk gjendet ne natyre, por prodhohet industrialisht.  Ne temperature mjedisi këto elemente janë negjendje te ngurte.
Grupi i gjashtë i elementeve kimike

Grupi i gjashte konsiston ne :
* Kromi
* Molibdeni
* Tungsteni
* Seaborgiumi
***Kromi*** është një element kimik me simbolin Cr dhe numrin atomik 24. Është elementi i parë në grupin 6. Është një metal tranzicion i hirtë-gri, me shkëlqim, i fortë dhe i brishtë. Kromi është aditivi kryesor në çelik inox, të cilit i shton veti anti-korrozive. Kromi gjithashtu vlerësohet shumë si një metal që është në gjendje të lëmohet shumë ndërsa i reziston njollosjes. Kromi i lëmuar reflekton gati 70% të spektrit të dukshëm, me gati 90% të dritës infra të kuqe që reflektohet. Emri i elementit rrjedh nga fjala greke χρῶμα, chrōma, që do të thotë ngjyrë, sepse shumë përbërje të kromit janë të ngjyrosura intensivisht.

***Molibden*** është një element kimik me simbolin Mo dhe numrin atomik 42. Emri është Neo-Latin, i cili bazohet në Greqinë e Lashtë Μόλυβδος molybdos, që do të thotë plumb, pasi xehet e tij ishin ngatërruar me xehet e plumbit. Mineralet e molibdenit janë njohur gjatë historisë, por elementi u zbulua në 1778 nga Carl Wilhelm Scheele. Metali u izolua për herë të parë në 1781 nga Peter Jacob Hjelm

***Tungsteni,*** ose *wolfram*, është një element kimik me simbolin W dhe numrin atomik 74. Tungsteni është një metal i rrallë që gjendet natyrshëm në Tokë pothuajse i kombinuar ekskluzivisht me elementë të tjerë në përbërjet kimike.U identifikua si një element i ri në 1781 dhe u izolua për herë të parë si një metal në 1783. Xeherorët e tij të rëndësishëm përfshijnë scheelite(*një mineral fluoreshent, i bardhë kur është i pastër, përbëhet nga tungstat kalciumi dhe është një xeheror i rëndësishëm i tungstenit)* dhe wolframite(*një mineral i zi ose kafe i cili është minerali kryesor i tungstenit. Përbëhet nga një tungstat prej hekuri dhe mangani)*, duke i dhënë elementit emrin e tij alternativ.

***Seaborgium*** është një element kimik sintetik me simbolin Sg dhe numrin atomik 106. isshtë emëruar pas kimistit bërthamor amerikan Glenn T. Seaborg. Si një element sintetik, ai mund të krijohet në një laborator por nuk gjendet në natyrë. Alsoshtë gjithashtu radioaktive; izotopi më i qëndrueshëm i njohur, Sg, ka një gjysmë-jetë prej rreth 14 minutash

Këto elemente kane gjashte elektrone ne shtresën e jashtme.  Seaborgiumi nuk gjendet ne natyre por mund te prodhohet ne laborator.  Ne temperature mjedisi këto elemente janë ne gjendje te ngurte.
Grupi i shatatë i elementeve kimike

Ky grup konsiston ne :
* Mangani
* Reniumi
* Teknetiumi
* Boriumi
Këto elemente kane 7 elektrone ne shtresën e jashtme.  Teknetiumi nuk ka izotope te qëndrueshëm.  Ky dhe Prometiumi janë te vetmit elemente përpara poloniumit përtej te cilit asnjë element nuk ka izotope te qëndrueshëm.  Ne temperature ambienti janë ne gjendje te ngurte.
Grupi i tetë i elementeve kimike

Ky grup konsiston ne :
* Hekuri
* Ruteniumi
* Osmiumi
* Hassiumi
Kane 4 elektrone ne shtresën e jashtme ne orbitalin d.  Hasiumi nuk gjendet ne natyre por prodhohet ne laborator.  Ne temperature mjedisi këto elemente janë ne gjendje te ngurte.
Grupi i nëntë i elementeve kimike

## Ky grup konsiston(permbanë) 4 elemente: 
* Kobalti

* Rodiumi
* Iridiumi
* Meitneriumi
Janë që të gjitha metale *tranzicioni*.  Kanë 5 elektrone ne orbitalin e jashtëm d. Në temperaturë ambienti shfaqen në *gjendie të ngurtë.*  

# **Kobalti** është një element kimik me simbol Co dhe numër atomik 27. Ashtu si nikeli, kobalt gjendet në koren e Tokës vetëm në një formë të kombinuar kimikisht, përveç depozitave të vogla që gjenden në lidhjet e hekurit meteorik natyral. Elementi i lirë, i prodhuar nga shkrirja reduktive, është një metal i fortë, i shkëlqyeshëm, gri-argjend.
# **Rodiumi** është një element kimik me simbolin Rh dhe numrin atomik 45. isshtë një metal tranzicion jashtëzakonisht i rrallë, i bardhë argjendtë, i fortë, rezistent ndaj korrozionit dhe kimikisht inert. Isshtë një metal fisnik dhe anëtar i grupit të platinës. Ka vetëm një izotop që ndodh natyrshëm, 103Rh. Rodiumi që ndodh natyrshëm zakonisht gjendet si një metal i lirë, si një aliazh me metale të ngjashme, dhe rrallë si një përbërje kimike në minerale të tilla si bowieite dhe rhodplumsite. Isshtë një nga metalet më të rrallë dhe më të vlefshëm.
# **Iridiumi** është një element kimik me simbol Ir dhe numër atomik 77. Një metal tranzicion shumë i fortë, i brishtë, argjendtë-bardhë i grupit të platinës, iridiumi konsiderohet të jetë metali i dytë më i dendur (pas osmiumit) me një dendësi prej 22.56 g / cm3 siç përcaktohet nga kristalografia eksperimentale e rrezeve X. Sidoqoftë, në temperaturën e dhomës dhe presionin standard atmosferik, iridiumi është llogaritur të ketë një dendësi prej 22,65 g / cm3, 0,04 g / cm3 më e lartë se osmiumi i matur në të njëjtën mënyrë. [5] Akoma, vlera eksperimentale e kristalografisë me rreze X konsiderohet të jetë më e sakta, dhe si e tillë iridiumi konsiderohet të jetë elementi i dytë më i dendur. [6] Metalshtë metali më rezistent ndaj korrozionit, madje edhe në temperatura të larta deri në 2000 ° C. Megjithëse vetëm kripëra dhe halogjene të shkrirë të caktuara janë gërryes ndaj iridiumit të ngurtë, pluhuri i iridiumit i ndarë imët është shumë më reaktiv dhe mund të jetë i ndezshëm.
# **Meitneriumi** nuk gjendet në natyrë por prodhohet vetëm në laborator.
#
Grupi i dhjetë i elementeve kimike

Ky grup konsiston(përmban)  këto elemente :
* **Nikeli**
***Palladiumi**
***Platini**
***Darmstadtiumi**
***Nikeli*** është një element kimik me simbolin Ni dhe numrin atomik 28. Jashtë një metal shkëlqyes i bardhë argjendtë me një nuancë të lehtë të artë. Nikeli i përket metaleve të fortë .     Nikeli i pastër, i pluhurosur për të maksimizuar zonën reaktive të sipërfaqes, tregon një aktivitet të rëndësishëm kimik, por pjesët më të mëdha ngadalë reagojnë me ajrin në kushte standarde, sepse një sipërfaqe oksid formohet në sipërfaqe dhe parandalon korrozionin e mëtejshëm. Sidoqoftë, nikeli i pastër gjendet në koren e Tokës vetëm në sasi të vogla, zakonisht në shkëmbinjtë ultramafikë dhe në ambientet e brendshme të meteoritëve më të mëdhenj nikel-hekur që nuk ishin të ekspozuar ndaj oksigjenit kur ishin jashtë atmosferës së Tokës.

***Palladiumi*** është një element kimik me simbolin Pd dhe numrin atomik 46.Është një metal i rrallë dhe i shkëlqyeshëm argjendtë-bardhë i zbuluar në 1803 nga kimisti anglez William Hyde Wollaston. Ai e quajti atë pas asteroidit Pallas, i cili vetë u emërua pas epitetit të perëndeshës Greke Athina, të fituar prej saj kur vrau Pallasin. Palladium, platin, rodium, ruthenium, iridium dhe osmium formojnë një grup elementesh të referuar si metale të grupit platin. Ata kanë veti të ngjashme kimike, por paladiumi ka pikën më të ulët të shkrirjes dhe është më pak i denduri prej tyre.

***Platini*** është një element kimik me simbolin Pt dhe numrin atomik 78. isshtë një metal tranzicion i dendur, i lakueshëm, i urtë, tepër joreaktiv, i çmuar, i bardhë argjendtë. Emri i saj rrjedh nga termi spanjoll platino, që do të thotë "argjend i vogël".

***Darmstadtium*** është një element kimik me simbolin Ds dhe numrin atomik 110. Është një element sintetik jashtëzakonisht radioaktiv. Izotopi më i qëndrueshëm i njohur, darmstadtium-281, ka një gjysmë jetë prej rreth 12.7 sekondash. Darmstadtium u krijua për herë të parë në 1994 nga Qendra GSI Helmholtz për Kërkime të Joneve të Rënda pranë qytetit të Darmstadt, Gjermani, pas së cilës u emërua.

Darmstadtiumi nuk jendet ne natyre por prodhohet ne laborator.  Në temperaturë ambienti këto elemente shfaqen në gjendje të ngurtë.
Seritë formale potenciale

**Seritë formale potenciale** mundësojnë aplikimin e koncepteve nga Analiza matematike pra të serive potenciale të cilat nuk e shqyrtojnë konvergjencën. S.F.P. kanë zbatim të madh në Kombinatorikë, ata mundësojnë paraqitjen kompakte të një vargu, dhe për paraqitjen e formulave eksplicite për vargjet e përkufizuara me formula rekurente si p.sh Vargu i Fibonaccit kjo metodë quhet edhe metodë e Funksioneve gjeneratrisa.

## Përkufizimi joformal 
Një S.F.P. mund të kuptohet si polinom me pafund shumë terma ose si një Seri e Taylorit, për të cilën nuk na intereson çështja e konvergjencës. P.sh e shqyrtojmë serinë si seri formale

:A = 1 - 3x + 5x^2 - 7x^3 + 9x^4 - 11x^5 + \cdots.

i vërejmë vetëm koeficientët e saj [1, &minus;3, 5, &minus;7, 9, &minus;11, ...]. pra seria nënkuptohet me vargun koeficientëve të saj.

Aritmetika e S.F.P. është si ajo e polinomeve. P.sh. nëse

:B = 2x + 4x^3 + 6x^5 + \cdots,

atëherë për mbledhjen e serive kemi:

:A + B = 1 - x + 5x^2 - 3x^3 + 9x^4 - 5x^5 + \cdots.

ndërsa për shumëzimin kemi:

:AB = 2x - 6x^2 + 14x^3 - 26x^4 + 44x^5 + \cdots. 

Nëse e kemi përkufizuar shumëzimin atëherë mund ta përcaktojmë edhe elementin inverz të serisë. Inverzi i serisë *A* është seria *C* e tillë që *AC* = 1, supozohet se një seri e tillë ekziston. Pra nëse *A* ka inverzin e saj në lidhje me shumëzimin ai është i vetëm dhe shënohet me *A*&nbsp;&minus;1.  Pjestimi i serive formale potenciale shënojmë me *B*&nbsp;/&nbsp;*A* prodhimin *B*&nbsp;*A*&nbsp;&minus;1, duke supozuar se ekziston inverzi i  *A* .  Për shembull mund të shfrytëzojmë përkufizimin e shumëzimit të dhënë më sipër për të vërtetuar se vlen formula

:\frac{1}{1 + x} = 1 - x + x^2 - x^3 + x ^4 - x^5 + \cdots.

Një operacion tjetër i rëndësishëm me seri formale është përcaktimi i koeficientëve të saj është operacioni i gjetjes së koeficientit pranë *x**n*, i cili shënohet me [*x**n*]&nbsp;*A*, ashtuqë [*x*2]&nbsp;*A* = 5 dhe [*x*5]&nbsp;*A* = &minus;11. Një shembull tjetër është

: [x^3] B = 4, \quad [x^2] ( x + 3 x^2 y^3 + 10 y^6) = 3 y^3,
\text{ dhe } [x^2 y^3] ( x + 3 x^2 y^3 + 10 y^6) = 3

dhe

: [x^n] \frac{1}{1+x} = (-1)^n  
\text{ dhe }
[x^n] \frac{x}{(1-x)^2} = n.
Grupi i trembëdhjetë i elementeve kimike

Ky grup përbehet nga këto elemente :
* Bori
* Alumini
* Galiumi
* Indiumi
* Taliumi
Elementet e këtij grupi kane nga tre elektrone ne shtresën e jashtme.
Grupi i katërmbëdhjetë i elementeve kimike

Ne kete grup te elementeve bejne pjese: karboni (C), silici (Si), germaniumi (Ge), kallaji (Sn) dhe plumbi (Pb). Karboni eshte jometal, silici dhe germaniumi gjysmemetale, ndersa kallaji dhe plumbi metale.

Atomet e elementeve te grupit 14 te sistemit periodik te elementeve permbajne nga kater elektrone ne shtresen e fundit. Konfiguracioni elektronik i grupit 14 eshte ns2np2. 

Me rritje te numrit atomik, rritet edhe stabiliteti i komponimeve me numer oksidues +2, ndersa zvoglohet stabiliteti i komponimeve me numer oksidues +4.

Karboni dallohet nga elementet e tjera te grupit, me elektronegativitet, vellim atomik dhe konfiguracion elektronik. Komponimet e karbonit jane mjaft stabile. Vellimi i vogel i atomeve te karbonit mundeson formimin e lidhjeve dyfishe dhe trefishe.

Elementet e ketij grupi, pos komponimeve me numer +2 dhe +4, mund te formojne komponime stabile edhe me numra oksidues -2 dhe -4. Pasi qe karboni posedon veti te theksuara jometalike, me metale reagon duke formuar karbure. Ne keto komponime, karboni ka numer negativ oksidues.
Grupi i tetëmbëdhjetë i elementeve kimike

**Gazet fisnikë (ose gazet inertë)** përbëjnë një klasë elementesh kimikë me veti të ngjashme; nën kushte normale ata janë të gjithë pa erë, pa ngjyrë, njëatomikë me reaktivitet kimik shumë të ulët.

Termi gaz i dobët vjen nga fakti qe këto gaze nuk lidhen me elementet e tjerë. Gazet e dobëta kanë forca ndëratomike shumë te dobëta dhe si pasojë pikë të vlimit dhe të shkrirjes shumë të ulëta. Atomet me te medhaja te grupit janë lehtësisht reaktive.

Ne këtë grup bëjnë pjese këto elemente : 
* Heliumi përdoret për të fryrë tullumbacet dhe balonat e mëdha, sepse është shumë më i lehtë se ajri dhe nuk merr flakë.
* Neoni përdoret për ndriçimin e reklamave të ndryshme. Ai lëshon dritë të kuqe, por ajo mund të ndryshojë duke e përzier me gaze të tjera.
* Argoni përdoret për të krijuar atmosferë inerte, p.sh.:
-si mbushës në llambat e ndriçimit me filament volframi.

-për të mbrojtur metalet gjatë saldimit, sepse nuk reagon me metalet e nxehta.
* Kriptoni përdoret për teknologjinë lazer.
* Ksenoni lëshon dritë të fortë me ngjyrë blu. Ai përdoret për ndriçimin e llambave të sallave të operacioneve dhe të fenerëve të makinave.
* Radoni
* ndoshta bën pjese dhe Ununoctiumi
En nombre del amor

**En Nombre del Amor** (sq. *Në emër të dashurisë*) është një telenovelë meksikane e transmetuar më 13 tetor 2008, dhe ka filluar xhirimet me 4 gusht 2008.   Ajo është një version i ri i telenovelës *Cadenas de Amargura*, prodhim meksikan i vitit 1991.  Është një prodhim i Carlos Moreno me regjisore Karina Duprez dhe shkrimtar Cuauhtémoc Blanco dhe përshtatur nga Martha Carrillo.  Kolona zanore e filmit është kënduar nga Laura Pausini me këngën "Invece no".

## Protagonistët 
* Victoria Ruffo si Macarena Espinoza de los Monteros (Motra e Javier dhe Carlota. Nëna e vërtetë e Palomës. Lidhur dikur me dhe vritet nga Carlota)
* Arturo Peniche si Cristóbal Gamboa / At Juan (Babai i vertete i Palomës, prifti i ri i Real del Monte. Lidhur dikur me Macarena)
* Allisson Lozz si Paloma Espinoza de los Monteros (Vajzë e re dhe e lumtur, vajza e Macarena dhe Cristóbal, por adoptuar nga Javier dhe Sagrario. Lidhet me Injaki, pastaj me Emilianon. Shoqe e ngushtë me Lilianën)
* Sebastian Zurita si Emiliano Sáenz Noriega / Ferrer Noriega (Njeri i nderuar. Gjoja biri i Rafaelit dhe Diana, por në të vërtetë biri i Orlandos me Diana. I dashuri i Rominës, por lidhet me Palomën)
* Laura Flores si Camila Ríos (Nëna e Rominës, shoqe me Macarena.  Lidhet me Rafaelon)
* Zoraida Gómez si Liliana Martínez (shoqe me Palomën, armike e Rominës. Lidhet me Germán)
* Ferdinando Valencia si Germán Altamirano
* Pablo Magallanes si Aarón Eugenio Cortázar

## Në role angatonisti 
* Leticia Calderon si Carlota Espinoza de los Monteros (motra e Javier dhe Macarena, tutoria e Palomës. Lidhet me Cristóbal. E keqe dhe vrasëse)
* Altair Jarabo si Romina Mondragón Ríos (vajza e Camila. Lidhet me Emilianon, dashnore e Germán. Shtarzënë me Germán, por i thotë të gjithëve që babai është Emiliano)

## Kthim në telenovela: 
* Alfredo Adame si Rafael Sáenz
* Victor Camara si Orlando Ferrer (babai i vërtetë i Emilianos)

## Të tjerë 
* Magda Guzmán si Rufina Martínez "Rufi" 
* Queta Lavat 
* Angelina Peláez si Arcadia 
* Luis Hacha si Injaki Iparraguirre 
* Lola Forner si Carmen 
* Manuel Navarro
Victoria Ruffo

**María Victoria Eugenia Guadalupe Martínez del Río Moreno-Ruffo** (lindur më 31 maj 1962), njohur më mirë si **Victoria Ruffo**, është një aktore meksikane e mirënjohur për rolet e saj në telenovela.

Në 1990 ajo pati një shok shumë të ngushtë komedian Eugenio Derbez, me të cilin ajo u martua dhe patën një djalë José Eduardo. Pas dy vjetësh ata u divorcuan.

Në 2001, ajo martohet me politikanin meksikan Omar Fayad, i cili është edhe kryetari i bashkisë në Pachuca, Hidalgo. Bashkë kanë 2 binjakë, djali i quajtur Anuar dhe vajza Victoria.

Ajo ka motër Gabriela Ruffo.

## Filmografia 
* En Nombre del Amor - Ne emer te dashurise - Macarena Espinoza de los Monteros (2008)
* Victoria - Victoria Santiesteban de Mendoza (2007/08)
* La Madrastra 2 - Maria Frenandez Acuña de San Roman (2007)
* La Madrastra - Njerka - María Fernández Acuña de San Roman (2005)
* Mujer, casos de la vida real (2001)
* Abrázame Muy Fuerte - Cristina Álvarez Rivas de Rivero (2000/01)
* Vivo por Elena - Elena (1998)
* Pobre niña rica - Consuelo (1995)
* Al derecho y al derbez (1993)
* Capricho - Cristina (1992/93)
* Simplemente María - María López (1989/90)
* Victoria - Victoria (1987)
* Yo el ejucutor (1987)
* Un Hombre violento - Susana (1986)
* Juana Iris - Juana Iris (1985)
* La Fiera - Natalie (1983)
* De pulquero a millonario (1982)
* En busca del paraíso - Grisel (1982)
* Una Sota y un caballo: Rancho Avandaro - Maricarmen Sierra (1982)
* Quiéreme siempre - Julia (1982)
* Al rojo vivo - Pilar Álvarez (1980)
* Conflictos de un médico (1980)
* El Hombre sin miedo - Laura Aparicio (1980)
* Perro callejero (1980)
* Angel del silencio (1979)
* Discoteca es amor (1979)
Arturo Peniche

**Arturo Peniche** ka lindur me 17 maj 1962. Është një aktor i famshëm nga Meksika, i cili u bë i famshëm me telenovelat latine sidomos gjatë viteve '90.

parapamje|right|250px

## Filmografia 
* Vivir Un Poco (1985) ("Adrian")
* Monte Calvario (1986) ("Gustavo")
* La Dama De Rosa (1987)
* Emperatriza (1990) ("Emperatrix")
* Maria Maria (1990)
* Valeria y Maximiliano (1991)
* Maria Mercedes (1992) ("Jorge Luis")
* Morelia (1995)
* Maria Jose (1995)
* El Alma no Tiene Color (1997) 
* Contra Viento y marea (1997)
* La Usurpadora (1998) 
* Soñadoras (1998) 
* Mujeres Engañadas (1999) (Alex) 
* Siempre te Amare (2000) 
* Carita de Angel - Fytyra e engjëllit (2000) 
* La Revancha (Vulve Junto A Mi) (2000)
* La Intrusa (telenovela) (2001) 
* Entre el Amor y el Odio (2002)
* Engańada (2003) 
* Corazones al límite (Reto de Juventud) (2004)
* Alborada (2005/2006)
* Zorro: La Espada y La Rosa - Zorro: Shpata dhe Trëndafili (2007)
* Victoria (2007/2008)
* En Nombre del Amor - Ne emër te dashurisë (2008)
Leticia Calderón

**Leticia Calderón** (emri i plotë Carmen Leticia Calderón León) lindi më 15 korrik 1968 në qytetin e Meksikos. Prindërit e saj janë Mario Calderón dhe Carmen León. Ka tre vëllezër : Mario, Miguel dhe Alejandro. Fëmijërinë e saj e kaloi në Veracruz. Në 1983 kur ishte 14 vjece asaj iu dha mundësia për të luajtur rolin e saj të parë në *Amalia Batista*. Në Shqipëri njihet për telenovelën Valeria y Maximiliano e vitit 1992 dhe tashme me Ne emer te dashurise prodhim i vitit 2008-2009, por ka luajtur edhe ne shumë telenovela të tjera.

## Filmografia 
thumb|right|250px
En nombre del amor - Ne emer te dashurise (2008-2009)... Carlota Espinosa De Los Montero, antagoniste

Mujeres asesinas - Gra vrasese (2008)... Sonia,

Plaza Sésamo (2007)

Hoy (2006-2007)

Heridas de amor (2006)... Fernanda de Aragon (e re)

Amor real (2003)... Hanna de la Corcuera

Cuento de Navidad (1999)...fantazma e Krishtlindjeve

Laberintos de pasión (1999) ... Julieta Valderrama

El diario de Daniela (1998/99)... Lenore Monroy

Esmeralda (1997)... Esmeralda Peñareal de Velasco

La antorcha encendida (1996)... Teresa de Muñiz

Prisionera de amor (1994)... Consuelo

Entre la Vida y la Muerte (1993)... Susana Trejos

Noches de ronda (1992) .... Rosita

Valeria y Maximiliano (1991)... Valeria Landero de Riva

Yo compro esa mujer (1990)... Ana Cristina

"Hora Marcada" .... Lucía (1990)

La casa al final de la calle (1989)... Teresa Altamirano Najera

¡Vivan los niños! (1988)

La Indomable (1987)

El camino secreto (1986)

Monte calvario (1986)

Principessa (1985)

Bianca Vidal (1982)

Amalia Batista (1983)

Chispita (1982)
Ekonomia e Polonisë

**Ekonomia e Polonisë** ka pasur ndryshime të mëdha për një kohë relativisht të shkurtër. Ecuritë ekonomike të paraluftës kanë qenë të orientuara në bujqësi e më ppak në industri. Tendencën e zhvillimit të mëtutjeshëm e ndërpret Lufta e Dytë Botrore. Shkatrimet nga kjo luftë kanë qenë të mëdha, duke sjellë ekonominë në një pozitë të vështirë. Periudha e zhvillimit socialist shënon disa kthesa . Në fillim bëhet reforma agrare, shtetëzimi i industrisë dhe i transportit, e më vonë planifikimi në ekonomi e nxjerr Poloninë prej prapambeturisë. Zhvillimi pa plan të paraluftës e zëvendësojnë shumë plane, qëllimi i të cilave ka qenë eleminimi i ekstensivitetit dhe i prapambeturisë. Kjo periudhë e shkurtër e zhvillimit intenziv të ekonomisë e sjell në strukturën e saj industrialo-agrar, përklatësisht pjesëmarrjen e popullsisë active në sektorin, sekondar që është 39%, primarë 8% e në atë terciar 52%. Polonia është vendi i dytë më i madh në Evropën Lindore.

## Industria 
Në Poloni është e zhvilluar xehtaria, metalurgjia e zeze e me ngjyra, industria e makinave kimike, tekstilit, ushqimore, metalike, makinave, elektroindustria. Ne qytete bregdetare është zhvilluar ndertimi i anijeve, i makinave etj.

## Bujqësia e Polonisë 
Ne bujqësinë polake jane bere ndryshime te mëdha ajo është mekanizuar dhe ka përparuar dukshëm. Mbi 80% te sipërfaqeve te punueshme jane ne duart e prodhuesve individual kurse pjesa tjeter i takon sektorit shoqëror. Sipërfaqet me te mëdha i zene drithërat ne radhe te pare thekra, elbi, gruri. Patatja mbillet shume, prandaj Polonia me prodhimin e saj zë vendin e dytë ne Evrope, pas Rusise. Panxharsheqeri dhe liri jane kultura industriale e mbillen ne sipërfaqe te mëdha.

## Transporti dhe tregtia
Njerka

parapamje|Amélie e Leuchtenberg u martua me Pedro I të Brazilit dhe u bë njerka e fëmijëve të tij. Detaje e një pikture të Jean-Baptiste Debret.
Një **njerkë**, **gjysmënënë** është një prind femër jo-biologjik i martuar me prindin paraekzistues të dikujt. Fëmijët nga lidhjet e mëparshme të bashkëshortit të saj njihen si gjysmëfëmijët. Njerka sipas ligjit është njerka e bashkëshortes së dikujt.

## Kulturë 
Njerkët (kryesisht njerkat) mund të përballen gjithashtu me disa sfida shoqërore për shkak të stigmës që rrethon personazhin e "njerkës së keqe". Morello vëren se futja e personazhit të "njerkës së keqe" në të kaluarën është problematike për njerkët sot, pasi ka krijuar një stigmë ndaj njerkës. Prania e kësaj stigme mund të ketë një ndikim negativ në vetëvlerësimin e njerkës.

## Shiko edhe 
* Njerku

## Referime