Enciklopedia e Hapjeve të Shahut

***Enciklopedia e Hapjeve të Shahut***, i njohur edhe me akronimin e tij në anglisht **ECO**: (***E**ncyclopaedia of **C**hess **O**penings*), është një vepër referimi që përshkruan gjendjen e teorisë së hapjes në shah, botuar fillimisht në pesë vëllime nga viti 1974 deri në vitin 1979 nga kompania jugosllave *Šahovski Informator* (Informatori i Shahut). Aktualisht është duke u botuar për herë të pestë. ECO mund t'i referohet edhe sistemit të klasifikimit të hapjes së përdorur nga enciklopedia.

## Pasqyrë
Si *ECO* ashtu edhe *Informatori i Shahut* botohen nga kompania me seli në Beograd, *Šahovski Informator*. Lëvizjet janë marrë nga mijëra lojëra mjeshtërore dhe nga analiza të botuara në Informant dhe janë përpiluar nga redaktorët, shumica e të cilëve janë mjeshtra të mëdhenj, të cilët zgjedhin linjat që i konsiderojnë më të rëndësishme ose kritike. Kryeredaktori që nga botimi i parë ka qenë Aleksandar Matanović (1930-2023). Hapjet janë dhënë në një tabelë *ECO* që paraqet në mënyrë koncize linjat e hapjes të konsideruara më kritike nga redaktorët. ECO mbulon hapjet në më shumë detaje sesa botimet rivale me një vëllim të vetëm, siç janë *Modern Chess Openings* dhe ''Nunn's Chess Openings*, por në më pak detaje sesa librat e specializuar të hapjes.

Librat janë të destinuar për një audiencë ndërkombëtare dhe përmbajnë vetëm një sasi të vogël teksti, i cili është në disa gjuhë. Pjesa më e madhe e përmbajtjes përbëhet nga diagrame pozicionesh dhe lëvizjesh shahu, të shënuara me simbole, shumë prej të cilave të zhvilluara nga Informatori i Shahut. Informatori i Shahut ishte pionier në përdorimin e Notacionit Algjebrik të Figurinës për të shmangur përdorimin e inicialeve për emrat e figurave, të cilat ndryshojnë midis gjuhëve.

Në vend të emrave tradicionalë për hapjet, *ECO* ka zhvilluar një sistem kodimi që është adoptuar edhe nga botime të tjera të shahut. Ekzistojnë pesë kategori kryesore, nga "A" deri në "E", që korrespondojnë me pesë vëllimet e botimeve të mëparshme, secila prej të cilave ndahet më tej në 100 nënkategori, për një total prej 500 kodesh. Termi *ECO* përdoret shpesh si shkurtim për këtë sistem kodimi. Kodi *ECO* është një markë e regjistruar e Informatorit të Shahut.

## Hapjet
### Vëllimi A: Flank opening
* Hapja Angleze
* Mbrojtja Benoni
* Mbrojtja Holandeze
* Hapja Réti
* Gambiti i Benkos
* Mbrojtja e Vjetër Indiane
* Hapja e Bird
* Sistemet anti-Indiane (Sulmi Trompowsky, Sulmi Torre Attack, Sulmi Richter–Veresov)
* Hapje të parregullta, etj.

### Vëllimi B: Lojëra Gjysmë të Hapura përveç Mbrojtjes Franceze
* Mbrojtja Siçiliane
* Mbrojtja Caro-Kann
* Mbrojtja Pirc
* Mbrojtja e Alekhine
* Mbrojtja Moderne
* Mbrojtja Skandinave, etj.

### Vëllimi C: Lojërat e Hapura dhe Mbrojtja Franceze
* Ruy Lopez
* Mbrojtja Franceze
* Mbrojtja e Petrovit
* Loja e Vjenës
* Loja e Qendrës
* Gambiti i Mbretit
* Mbrojtja e Philidor
* Italiane (Giuoco Piano, Gambiti i Evansit, Mbrojtja Hungareze, dhe Dy Kuajtë)
* Loja Skoceze
* Loja e Katër Kuajve, etj.
* Hapja e Ushtarit të Mbretit, etj. (mbulon hapje të pazakonta/të rralla 1. e4 si Gambiti i Elefantit dhe Hapja e Ponzianit).

### Vëllimi D: Lojëra të Mbyllura dhe Lojëra Gjysmë të Mbyllura
:(*duke përfshirë Mbrojtjen Grünfeld, por jo Mbrojtje të tjera Indiane*)
* Gambiti i Mbretëreshës
** Pranuar
** I Refuzuar (Sllave, Ortodokse, Tarrasch, Tartakower, Kundërgambiti i Albinit, etj.)
* Mbrojtja Grünfeld
* Loja e Ushtarit të Mbretëreshës, etj.

### Vëllimi E: [Mbrojtjet Indiane
:(*përveç Mbrojtjes Grünfeld dhe Mbrojtjes së Vjetër Indiane'')
* [Mbrojtja Nimzo-Indiane
* Mbrojtja Indiane e Mbretëreshës
* Mbrojtja Indiane e Mbretit
* Hapja Katalane
* Mbrojtja Bogo-Indiane, etj.

## Botimi i parë
Botimi i parë u botua në vitet në vijim:
* Vëllimi A: 1979
* Vëllimi B: 1975
* Vëllimi C: 1974
* Vëllimi D: 1976
* Vëllimi E: 1978

 
|
 

|} 

## Botimi i dytë
Botimi i dytë u botua në vitet në vijim:
* Vëllimi A: 1996
* Vëllimi B: 1984
* Vëllimi C: 1981
* Vëllimi D: 1987
* Vëllimi E: 1991

## Botimi i tretë
Botimi i tretë u botua në vitet në vijim:
* Vëllimi A: 1999
* Vëllimi B: 1997
* Vëllimi C: 1997
* Vëllimi D: 1998
* Vëllimi E: 1998

## Botimi i katërt
Botimi i katërt u botua në vitet në vijim:
* Vëllimi A: 2001
* Vëllimi B: 2002
* Vëllimi C: 2000
* Vëllimi D: 2004
* Vëllimi E: 2008

## Botimi i pestë
Botimi i pestë u botua në vitet në vijim:
* Vëllimi C: 2006
* Vëllimi B pjesa 1 [kodet ECO: B00–B49]: 2020
* Vëllimi B pjesa 2 [kodet ECO: B50-B99]: 2021

## Referime
**Bibliografia**
* 
* 
* 

## Lidhje të jashtme
* Chess Informant. Faqja e botimit
* Openings. Chess Archaeology. ECO codes with names