Djegia e librave nga Nazistët

parapamje| Djegia e librit në Berlin, 10 maj 1933
[parapamje| Shembuj të librave të djegur nga nazistët të ekspozuar në [Yad Vashem]]
**Djegiet e librave nazistë** ishin një fushatë e kryer nga Bashkimi Studentor Gjerman ( , *DSt* ) për të djegur në mënyrë ceremoniale libra në Gjermaninë naziste dhe Austri në vitet 1930. Librat e synuar për t'u djegur ishin ata që shiheshin si subversivë ose si përfaqësues të ideologjive kundër nazizmit . Këto përfshinin libra të shkruar nga autorë hebrenj, gjysmë hebrenj, komunistë, socialistë, anarkistë, liberalë, pacifistë dhe seksologë ndër të tjerë.  Librat fillestarë të djegur ishin ata të Karl Marksit dhe Karl Kautskit,  por përfshinin shumë autorë, duke përfshirë Albert Ajnshtajnin, Helen Kellerin, shkrimtarë në frëngjisht dhe anglisht, dhe efektivisht çdo libër të papajtueshëm me ideologjinë naziste. Në një fushatë të gjenocidit kulturor, librat gjithashtu u dogjën *masivisht* nga nazistët në territoret e pushtuara, si në Poloni . 

## Fushata 
### Njoftimi 
Më 8 prill 1933, Zyra Kryesore për Shtypin dhe Propagandën e Unionit Studentor Gjerman (DSt) shpalli një "Aksion kundër Shpirtit Jogjerman" mbarëkombëtar, i cili do të arrinte kulmin në një spastrim letrar ose "pastrim" ("Säuberung" ) me zjarr. Sipas historianit Karl Dietrich Bracher :Përjashtimi i letërsisë "së majtë", demokratike dhe hebraike kishte përparësi mbi gjithçka tjetër. Listat e zeza... varionin nga Bebel, Bernshtajni, Projsi dhe Rathenau deri tek Ajnshtajni, Frojdi, Brehti, Brodi, Döblini , Kaiseri , vëllezërit Mann, Zweig, Plievieri, Osiecki, Remarku, Shnicleri dhe Barçolski, Hofmanstali, Kästneri, Kasaku, Kesteni, Krausi, Lasker-Shuleri, Unruhu, Werfeli, Zukmajeri dhe Hesse . Katalogu u kthye mjaftueshëm larg për të përfshirë literaturë nga Hejne dhe Marksi te Kafka . 
[parapamje| [Xhozef Gëbels|Gëbelsi duke folur në një tubim politik kundër Konferencës së Lozanës (1932)]]
Kapitujt vendorë duhet të furnizonin shtypin me publikime dhe artikuj të porositur, të sponsorizonin nazistët e mirënjohur për të folur në tubime publike dhe të ujdinin për kohën e transmetimit në radio. DSt kishte kontaktuar një zyrtar nga Ministria e Propagandës për të kërkuar mbështetje për fushatën e tyre, duke përfshirë atë që ministri i Propagandës Josef Goebbels të ishte folësi kryesor në ngjarjen e Berlinit. Për shkak se Goebbels kishte studiuar nën disa profesorë hebrenj dhe në të kaluarën i kishte lavdëruar ata pavarësisht antisemitizmit të tij, ai kishte frikë se duke folur në djegien e librit do të bënte që këto vërejtje të së kaluarës të gërmoheshin nga armiqtë e tij. Si rezultat, ai nuk e pranoi zyrtarisht ftesën për të folur &#x2013; pavarësisht se ishte listuar në publicitetin paraprak &#x2013; deri në momentin e fundit. 

Në të njëjtën ditë, Bashkimi Studentor botoi " Dymbëdhjetë Tezat ", një titull i zgjedhur për të qenë evokues i dy ngjarjeve në historinë gjermane: djegia e një demi papnor nga Martin Luteri kur ai postoi nëntëdhjetë e pesë tezat e tij në 1520, dhe djegia e një grushti sendesh, duke përfshirë 11 libra, në Festivalin e Wartburgut të vitit 1817 në 300 vjetorin e djegies së demit nga Luteri. Megjithatë, ky ishte një krahasim i rremë, pasi "djegiet e librave" në ato ngjarje historike nuk ishin akte censurimi, as shkatërruese të pronës së njerëzve të tjerë, por thjesht protesta simbolike, duke shkatërruar vetëm një dokument individual për çdo titull, për një total të madh. prej 12 dokumentesh individuale, pa asnjë përpjekje për të shtypur përmbajtjen e tyre, ndërsa Unioni Studentor dogji dhjetëra mijëra vëllime, të gjitha ato që mundën të gjenin nga një listë që përfshin rreth 4000 tituj. 

### Fillimi i djegieve 
[parapamje| Një student gjerman dhe një anëtar nazist i [SS plaçkisin bibliotekën e Dr. Magnus Hirschfeld, Drejtor i Institutit për Kërkime Seksuale në Berlin.]]
[parapamje| Mbetjet e djegura të një libri-shënjestër, *Le Marquis de Sade et Son Temps* ( *[Marquis de Sade dhe kohët e tij* ). Pjesë e koleksionit Jean-Nickolaus Tretter]]
Më 6 maj 1933, kapitulli i Berlinit i Unionit Studentor Gjerman bëri një sulm të organizuar ndaj *Institut für Sexualwissenschaft* (Instituti i Kërkimeve të Seksit) të Magnus Hirshfeldit . 

Biblioteka e institutit përfshinte mijëra vëllime mbi seksualitetin dhe çështje të tjera që lidhen me punën e tij. Instituti kishte gjithashtu një koleksion të konsiderueshëm objektesh, fotografish dhe dokumentesh duke përfshirë kërkime, biografi dhe të dhëna pacientësh. Vlerësimet e madhësisë totale ndryshojnë.     Materiali i grabitur u dëshmua nga shtypi ndërkombëtar duke u ngarkuar në një kamion dhe, më 10 maj, u dërgua në sheshin Bebelplatz në Operën Shtetërore dhe i dogjën së bashku me vëllimet gjetkë.   

Gjithsej mbi 25,000 vëllime librash "jogjermanë" u dogjën, duke sjellë kështu një epokë të censurës shtetërore pa kompromis. Në shumë qytete të tjera universitare, studentët nacionalistë marshuan në parada të ndezura me pishtarë kundër frymës "jo-gjermane". Ritualet me skenar të kësaj nate kërkonin që zyrtarët e lartë nazistë, profesorët, rektorët dhe drejtuesit e studentëve t'u drejtoheshin pjesëmarrësve dhe spektatorëve. Në vendet e takimit, studentët hodhën librat e ndaluar dhe të grabitur në zjarr me një ceremoni të madhe gëzimi që përfshinte muzikë të gjallë, këngë dhe "betimet e zjarrit". Në Berlin, rreth 40,000 njerëz dëgjuan Jozef Gëbelsin duke mbajtur një fjalim: "Jo dekadencës dhe korrupsionit moral!" Gëbelsi iu bashkua gjallërisht turmës. "Po mirësjelljes dhe moralit në familje dhe në shtet! I vë në flakë shkrimet e Heinrich Mann, Ernst Glaeser,  Erich Kästner ."

Në fjalimin e tij &#x2013; i cili u transmetua në radio &#x2013; Goebbels iu referua autorëve, librat e të cilëve po digjeshin si “Verem intelektual” dhe “ *Literati* i asfaltit hebre”. 
parapamje| Djegia e librave në Opernplatz, Berlin
parapamje| Libra të ndërtuara në dysheme në muzeun Story of Berlin
[parapamje| Memorial për djegien e librave në 1933; në terrenin e sheshit Römerberg përballë bashkisë së [Frankfurti mbi Majn|Frankfurtit, Hesse, Gjermani]]
[parapamje| [Biblioteka e zbrazët në Bebelplatz (ish Opernplatz) në Berlin, projektuar nga Micha Ullman]]
[parapamje| *"Lese-Zeichen"* ("Shenjat e librave"), që përkujtojnë djegien e librave më 10 maj 1933 në [:de:Bonner Marktplatz|tregun Bonner]]
Jo të gjitha djegiet e librave u bënë më 10 maj siç kishte planifikuar Unioni Studentor Gjerman. Disa u shtynë disa ditë për shkak të shiut. Të tjera, bazuar në parapëlqimet e kapitullit vendor, u zhvilluan më 21 qershor, solstici i verës, një datë tradicionale festimi. Megjithatë, në tridhjetë e katër qytete universitare anembanë Gjermanisë "Aksioni kundër Shpirtit Jogjerman" ishte një sukses, duke marrë mbulim të gjerë prej disa gazetash. Dhe në disa vende, veçanërisht në Berlin, transmetimet radiofonike i sollën fjalimet, këngët dhe magjitë ceremoniale "të drejtpërdrejta" për dëgjuesit e panumërt gjermanë.

Të gjitha këto lloje të letërsisë, siç përshkruheshin nga nazistët, do të ndaloheshin:

* Veprat e tradhtarëve, emigrantëve dhe autorëve nga vendet e huaja që besojnë se mund të sulmojnë dhe denigrojnë Gjermaninë e re ( H. G. Wells, Romain Rolland );
* Letërsia e Marksizmit, Komunizmit dhe Bolshevizmit ;
* letërsia pacifiste ;
* Letërsia me prirje dhe qëndrime liberale, demokratike dhe shkrime që mbështesin Republikën e Vajmarit ( Walther Rathenau,  Heinrich Mann, Thomas Mann ); 

### Gjenocidi kulturor në territoret e pushtuara 
Ndër krimet naziste kundër kombit polak ishte një fushatë e gjenocidit kulturor që përfshinte djegien e miliona librave, duke rezultuar në shkatërrimin e rreth 80% të të gjitha bibliotekave të shkollave dhe tre të katërtat e të gjitha bibliotekave shkencore në vend.  Nazistët morën gjithashtu shumë libra nga komunitetet hebreje në Evropën Lindore. Ata synonin të mbanin dhe të shfaqnin disa libra të rrallë dhe të lashtë në një muze mbi judaizmin pasi Zgjidhja Përfundimtare të përfundonte me sukses. 

## Autorë të përndjekur 
Ndër autorët e tjerë gjermanishtfolës, librat e të cilëve u dogjën udhëheqësit e studentëve ishin:

Vicki Baum, Walter Benjamin, Ernst Bloch, Franz Boas, Albert Einstein, Friedrich Engels, Etta Federn, Lion Feuchtwanger, Marieluise Fleißer, Leonhard Frank, Sigmund Freud, Iwan Goll , Jaroslav Wenernsman , Ödön von Horvath, Heinrich Eduard Jacob, Franz Kafka, Georg Kaiser, Alfred Kerr, Egon Kisch, Siegfried Kracauer, Theodor Lessing, Alexander Lernet-Holenia, Karl Liebknecht, Georg Lukáxusnburg , Thomas Lukáxusn, Ludwig Marcuse, Karl Marks, Robert Musil, Carl von Ossietzky, [  Anna Seghers, Abraham Nahum Stencl, Carl Sternheim, Bertha von Suttner, Ernst Toller, Frank Wedekind, Franz Werfel, Grete Weiskopf dhe Arnold Zweig .

U dogjën jo vetëm autorë gjermanishtfolës, por edhe autorë francezë si Henri Barbusse, André Gide, Viktor Hygo dhe Romain Rolland ; Shkrimtarët amerikanë si John Dos Passos, Theodore Dreiser, F. Scott Fitzgerald, Ernest Hemingway, Helen Keller, Jack London, Upton Sinclair dhe Margaret Sanger ;  si dhe autorët britanikë Joseph Conrad, Radclyffe Hall, Aldous Huxley, D. H. Lawrence, Henry de Vere Stacpoole, H. G. Wells, autorët irlandezë James Joyce dhe Oscar Wilde ; dhe autorë rusë duke përfshirë Isaac Babel, Fjodor Dostojevsky, Ilya Ehrenburg, Maxim Gorki, Vladimir Lenin, Vladimir Majakovski, Vladimir Nabokov, Leon Tolstoi dhe Leon Trocki .

## Përgjigjet 
Helen Keller botoi një "Letër të hapur për studentët gjermanë", në të cilën shkruante: "Ju mund të digjni librat e mi dhe librat e mendjeve më të mira në Evropë, por idetë që përmbajnë ato libra kanë kaluar nëpër miliona kanale dhe do të vazhdojnë. " 

### Biblioteka Gjermane e Lirisë 
Më 10 maj 1934, një vit pas djegies masive të librave, Biblioteka Gjermane e Lirisë e themeluar nga Alfred Kantorowicz u hap për të mbledhur kopjet e librave që ishin shkatërruar.  Për shkak të ndryshimit të pushtetit politik dhe kontrollit dhe censurës flagrante të demonstruara nga Partia Naziste, 1933 pa një "eksod masiv të shkrimtarëve, artistëve dhe intelektualëve gjermanë".  Ata shkuan në mërgim në Amerikë, Angli dhe Francë. Më 10 maj 1934, ata shkrimtarë në mërgim në Francë u mblodhën dhe krijuan Bibliotekën e Librave të Djegur ku u mblodhën të gjitha veprat që ishin ndaluar, djegur, censuruar dhe shkatërruar. 

Biblioteka kishte si qëllim të saj "të mblidhte sa më shumë libra që mund të siguroheshin nga autorët, librat e të cilëve u dogjën nga qeveria naziste në zjarrin e madh më 10 maj 1933. Gjithashtu përfshiheshin tituj të përgjithshëm në lidhje me "interesin e përgjithshëm hebre, në anglisht, Hebraisht dhe Jidisht. "Ndër autorët, librat e të cilëve ishin në dispozicion pas hapjes së bibliotekës ishin Albert Einstein, Maxim Gorki, Helen Keller, Sigmund Freud, Thomas Mann dhe shumë të tjerë. 

Biblioteka ishte një avokate e fortë për kauzën e Zionizmit, lëvizjes kombëtare hebraike për një atdhe hebre në Palestinë . Për mendjet e atyre që ishin përgjegjës për bibliotekën, djegia e librave nazistë përfaqësonte "provën e [urgjencës]" së çështjeve zioniste.  Rabini Stephen Wise, i cili foli në darkën inauguruese, kishte udhëhequr një protestë në Madison Square Garden në ditën e djegies së librit dhe ishte një avokat i lëvizjes zioniste. Thomas Mann, librat e të cilit ishin pjesë e koleksionit të bibliotekës, citohet të ketë thënë se "ajo që ndodhi në Gjermani më bindi gjithnjë e më shumë për vlerën e zionizmit për hebrenjtë". 

## Shënime 
## Referime