Curzio Malaparte

parapamje|Curzio Malaparte
**Kurt Erich Suckert**, i njohur me pseudonimin letrar **Curzio Malaparte** (9 qershor 1898, Prato, Toskanë, Itali—19 korrik 1957, Romë), ka qenë një shkrimtar, publicist e korrespondent lufte, diplomat, kineast dhe aventurier italian. Njëri prej autorëve më kontradiktorë por edhe më origjinalë të mesit të shekullit XX, ai njihet prej dy veprave të tij *Kaputt* dhe *La pelle*, përzjerje të reportazhit me trillimin si mjet për të dhënë poetikën e efektit katastrofal të Luftës së Dytë Botërore.

## Jeta
Lindur në Toskanë, i treti nga shtatë fëmijë të Erwin Suckert-it, një inxhinieri tekstilesh protestant që pati emigruar në kryeqendrën italiane të industrisë së ngjyrave Prato nga qyteza Zittau e Saksonisë në Gjermani, dhe milanezes katolike Edda Perelli. Që prej vitit 1925 ai nisi të botonte me pseudo-mbiemrin Malaparte (*Ana e keqe* apo *Fati i keq*), një lojë fjalësh me mbiemrin Buonaparte të Napoleonit. Curzio (që në shqip lexohet Kurcio) është italianizim i emrit të tij.

Familja nuk i dha arsimim katolik. Ndoqi shkollën e mesme në liceun klasik Cicognini në Prato, shkolla që ndoqi edhe pararendësi dhe pjesërisht heroi i tij, poeti Gabriele d'Annunzio. Studimet e larta i kreu në Romë në Universitetin Sapienza.) duke krijuar para Luftës së Dytë dy revista letrare dhe aktualiteti, duke drejtuar dy të tjera, dhe duke qenë kryeredaktor në vitet 1929-31 i së përditshmes së rëndësishme të Torinos *La Stampa*. Më vonë, ai u izolua dhe herë të tjera pas përplasjesh me politikën zyrtare fashiste, por ato periudha i kaloi nëpër vila dhe me makina dhe shofer privat, i ndihmuar në ato "internime" apo "arreste shtëpiake" nga miqësia e ngushtë me Kontin Galeazzo Ciano, dhëndër dhe njeriu më i besuar i Mussolinit. Miqësia me Kontin Ciano e ndihmoi edhe të punonte si korrespondent i jashtëm për të përditshmen milaneze *Corriere della Sera* pavarësisht fërkimeve me fashizmin.  

Eksperienca si korrespondent i gazetës në frontin gjermano-sovjetik në vitin 1941 dhe më pas përshtypjet nga vende të tjera të frontit, përbënë bazën e *Kaputt* (1944), ku përshkruan rrënimin që solli Lufta e Dytë. Por nëse pjesën më të madhe të *Kaputt*-it Malaparte e shkroi, sipas shoqëruesit të tij Lino Pellegrini, me ndjesinë se lufta do të fitohej nga Fuqitë e Boshtit, kryeveprën tjetër të tijën, *La Pelle* (Lëkura, 1949), një përshkrim i mjerimit dhe poshtërimit që solli pas-lufta në zonën e Napolit, ai e shkroi kur kaloi në krahun e Aleatëve. 

Pas luftës, Malaparte ishte dhe regjizor i filmit *Il Cristo proibito* (Krishti i ndaluar, 1950), i cili arriti të marrë një çmim special në festivalin e parë kinematografik në Berlin, megjithëse me sukses të pakët publik. Edhe tre dramat e tij, njëra mbi jetën e shkrimtarit që duket se i pati ndikuar më shumë, Marcel Proustit (*Du côté de chez Proust,* 1948), një mbi atë të Karl Marksit (*Das Kapital*, 1949), dhe *Anche le donne hanno perso la guerra* (Luftën e humbën edhe gratë, 1954) nuk patën shumë sukses. 

Politikisht, ai u afrua fillimisht me udhëheqësin komunist italian Palmiro Togliatti, dhe më vonë me Mao Ce Dunin, të cilin edhe e takoi personalisht gjatë një vizite në Kinë një vit para vdekjes në Romë nga kanceri në mushkëri. Pa e menduar se do mposhtej nga kanceri, Malaparte atë vit bëri plane për të udhëtuar me biçikletë përmes Shteteve të Bashkuara të Amerikës. Casa Malaparte-n në Capri ai ia la trashëgimi Republikës Popullore të Kinës që të përdorej si qendër shkëmbimesh kulturore mes Italiasë dhe Kinës Popullore, por qeveria italiane përfitoi nga fakti se Italia nuk e njihte Kinën komuniste për ta anulluar atë testament.

Një prift jezuit i cili qëndroi me të në shtratin mortor tha pas vdekjes së Malapartes se shkrimtari, një ateist i deklaruar gjatë jetës së vet, u pagëzua katolik në momentet e fundit të saj.

Vdiq herët, shkruan për të eseisti Marcello Veneziani, "por shekullit XX ja jetoi dhe ja përfaqësoi të gjitha ekzagjerimet."

## Përkthime në shqip
Në shqip, Malapartes i është botuar fillimisht *La pelle* (Lëkura) nga shtëpia botuese Rilindja e Prishtinës në vitin 1978, më pas, e ripërkthyer dhe botuar në Tiranë nga shtëpia botuese OMSCA-1 në vitin 2002. Kaputt u botua në Tiranë në vitin 1998, po nga OMSCA-1. Dy analiza të gjata publicistike të tijat, *Technique du coup d’état* (Teknika e grushtit të shtetit, të shkruar në frengjisht) dhe *Intelligenza di Lenin* (Inteligjenca e Leninit), u botuan në Tiranë respektivisht në vitin 2006 dhe 2015.

## Referime