open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Reforma e tokës në Shqipëri

Shqipëria ka kaluar nëpër tre valë të reformës së tokës që nga fundi i Luftës së Dytë Botërore :

* Në vitin 1946, toka në prona dhe ferma të mëdha u shpronësua nga qeveria komuniste dhe u rishpërnda midis fshatarëve të vegjël;
* Në vitet 1950, toka u riorganizua në ferma kolektive në shkallë të gjerë;
* Pas vitit 1991, toka u rishpërnda përsëri midis pronarëve të vegjël privatë.

## Sfondi 
Në fund të Luftës së Dytë Botërore, struktura e fermave në Shqipëri u karakterizua nga përqendrim i lartë i tokës në fermat e mëdha. Në vitin 1945, fermat më të mëdha se , që përfaqësonin numerikisht vetëm 3% të të gjitha fermave në vend, menaxhonin 27% të tokës bujqësore dhe vetëm shtatë prona të mëdha (nga 155,000 ferma) kontrollonin 4% të tokës bujqësore. mesatarisht më shumë se  secila, krahasuar me madhësinë mesatare të fermës prej  në atë kohë. 

## Reforma nga toka tek toka 
Kushtetuta e parë e pasluftës e Shqipërisë së pavarur (mars 1946) deklaroi se toka i përkiste bujqësisë dhe se pronat e mëdha në asnjë rrethanë nuk mund të ishin pronë e individëve privatë (neni 10). Reforma e tokës e pasluftës e vitit 1946 rishpërndau 155,000 hektarë (40% të stokut të tokës) nga 19,355 ferma relativisht të mëdha (zakonisht më të mëdha se 5 hektarë) në 70,211 ferma të vogla dhe familje pa tokë.  Si rezultat, pjesa e fermave të mëdha me më shumë se 10 hektarë ra nga 27% e tokës bujqësore në 1945 në 3% në 1954. Deri në vitin 1954, më shumë se 90% e tokës mbahej në ferma të vogla dhe të mesme nga 1 hektar deri në 10 hektarë.

## Reforma e kolektivizimit 
Efektet shpërndarëse të reformës së tokës pas luftës u eliminuan nga nxitja e kolektivizimit në fund të viteve 1950-fillim të viteve 1960, dhe deri në vitin 1962 më pak se 18% e tokës bujqësore kishte mbetur në ferma familjare dhe parcela shtëpiake, ndërsa pjesa tjetër ishte zhvendosur në sovjetikë. - ferma kolektive dhe shtetërore të stilit).  Deri në vitin 1971, fermat e pavarura familjare praktikisht ishin zhdukur dhe bujqësia individuale mbijetoi vetëm në parcelat shtëpiake të kultivuara me kohë të pjesshme nga anëtarët e kooperativës (afërsisht 6% e tokës bujqësore).

## Reforma e privatizimit 
Reforma postkomuniste e tokës e filluar në vitin 1991 si pjesë e tranzicionit në treg ishte në fakt një përsëritje e reformës së tokës të vitit 1946 dhe toka e punueshme e mbajtur në kooperativa dhe ferma shtetërore u shpërnda në mënyrë të barabartë midis të gjitha familjeve rurale, pa marrë parasysh para- të drejtat e pronësisë komuniste.

Ndryshe nga vendet e tjera në tranzicion në Evropën Qendrore dhe Lindore, Shqipëria miratoi një reformë shpërndarjeje të tokës (si CIS ) dhe nuk ua ktheu tokën ish-pronarëve. Reforma postkomuniste e tokës në vitet 1990 u shoqërua me legjislacion të veçantë për privatizimin e tokës, pasi Shqipëria ishte i vetmi vend jashtë ish- Bashkimit Sovjetik që kishte shtetëzuar të gjithë tokën bujqësore (në faza midis 1946 dhe 1976). 

## Shih edhe 
* Bujqësia në Shqipëri

## Referime
Caleb King

Caleb King është një ish-futbollist amerikan, i cili ishte anëtar i Minesota Vikings të Ligës Kombëtare të Futbollit (NFL). Ai u nënshkrua nga Vikingët si një agjent i lirë fillestar në vitin 2011. Ai luajti futboll kolegj në Gjeorgji, me bluza të kuqe në 2007 dhe duke luajtur nga 2008 në 2010.

## Referime
Vjenceslav Richter

parapamje| **Vjenceslav Richter** (djathtas) dhe kritiku i artit Ante Vranković në tarracën e shtëpisë së Rihterit në Zagreb, pranverë 2000.
**Vjenceslav Richter** (8 prill 1917 – 2 dhjetor 2002) ishte një arkitekt kroat. Ai ishte i njohur edhe për punën e tij në fushën e urbanizmit, skulpturës, arteve grafike, pikturës dhe skenografisë. 

## Karriera 
Në vitin 1949, Richter u diplomua në Departamentin e Arkitekturës të Fakultetit Teknik të Universitetit të Zagrebit nën profesorin Zdenko Strižić .  

Ai ishte një nga anëtarët themelues të grupit Exat 51, anëtarët aktivë të të cilit midis viteve 1950 dhe 1956 ishin arkitektët Bernardo Bernardi, Zdravko Bregovac, Bozhidar Rašica dhe Vladimir Zaharović, dhe piktorët Vlado Kristl, Ivan Picelj dhe Aleksandar Srnec . Ai ishte gjithashtu anëtar i lëvizjes "Tendencat e reja" (nga viti 1961). Ai projektoi pavionet e ekspozitës ( Bruxelles 1958, Torino dhe Milano ), disa ndërtesa muzeale dhe u përfshi në dizajn industrial dhe të brendshëm. Nga viti 1962 ai filloi të eksplorojë mediumin e skulpturës, i cili rezultoi në serinë *Reliefmeter* midis shumë veprave të tjera të artit.

Në vitin 1955, Vjenceslav Richter organizoi Trienalen e parë të Zagrebit, një festival arti dhe dizajni që synonte të bashkonte një gamë të gjerë disiplinash dizajni, duke përfshirë artet e aplikuara, dizajnin industrial dhe artet e bukura. Trienalja e dytë u mbajt vetëm katër vjet më vonë, dhe ishte po aq e pasuksesshme në qëllimin e saj për të popullarizuar dizajnin modernist .

Ai ekspozoi në shumë ekspozita në Kroaci dhe jashtë saj, duke përfshirë: Muzeun e Arteve dhe Artizanatit, Zagreb, (1964), Galeria e Arteve Albright-Knox, Buffalo, (1968), Muzeu i Artit Bashkëkohor, Zagreb, (1968), Galeria Staempfly, Nju Jork, (1968), Galerie Semiha Huber, Cyrih, (1969), në Bienalen e Venecias (1972), Galeria 58, Rapperswill, (1972), Galleria del Naviglio, Milano, (1973), Galleria all Centro, Napoli, (1973), Galleria Visconti, Milano, (1976) dhe Galleria La Loggia, Udine, (1977).

Ai fitoi shumë çmime, duke përfshirë Çmimin e Qytetit të Zagrebit (1959), Medaljen e Artë në Trienalen e 13-të në Milano (1964), Çmimin e 11-të të Bienales së São Paulo për Skulpturën (1971) dhe Çmimin Herder (1981). Ai mori dy çmime për arritje jetësore: Çmimin Viktor Kovaçiq (1988) dhe Çmimin Vladimir Nazor (1993). *Gjeometria dhe spontaniteti*, një ekspozitë retrospektive e grafikëve të tij, u organizua në Kabinetin e Grafikës HAZU ( Akademia Kroate e Shkencave dhe Arteve ) (Zagreb, 2002). 

## Koleksioni Richter 
Koleksioni Vjenceslav Richter dhe Nada Kareš-Richter ndodhet në një vilë në Vrhovec, Zagreb dhe administrohet nga Muzeu i Artit Bashkëkohor në Zagreb.

## Literatura 
* Ed. Susovski, Marijan, *Koleksioni Richter: Hapësirat konceptuale të sintezës së artit të Vjenceslav Richter-it/Katalogu i koleksionit të Rihterit*, (Muzeu i Artit Bashkëkohor, Zagreb, 2003).

## Lidhjet e jashtme 
* Koleksioni Richter 

## Referime
Lufta e Dytë e Nagorno-Karabakut

parapamje|Vektorizimi i zonave të konfliktit.
**Lufta e Dytë e Nagorno-Karabakh** ishte një konflikt i armatosur në vitin 2020 që u zhvillua në rajonin e diskutueshëm të Nagorno-Karabakh dhe territoret përreth. Ishte një përshkallëzim i madh i një konflikti të pazgjidhur mbi rajonin, duke përfshirë Azerbajxhanin, Armeninë dhe shtetin e vetëshpallur separatist armen të Artsakhut. Lufta zgjati për 44 ditë dhe rezultoi në fitoren e Azerbajxhanit, me disfatën që ndezi protestat antiqeveritare në Armeni. Përleshjet e pasluftës vazhduan në rajon, duke përfshirë përplasjet thelbësore në vitin 2022.

Luftimet filluan në mëngjesin e 27 shtatorit, me një ofensivë të Azerbajxhanit përgjatë vijës së kontaktit të vendosur pas Luftës së Parë të Nagorno-Karabakut (1988–1994). Përleshjet ishin veçanërisht intensive në rrethet më pak malore të Nagorno-Karabakut jugor. Turqia i dha mbështetje ushtarake Azerbajxhanit.

Lufta u shënua nga vendosja e dronëve, sensorëve, sulmeve të artilerisë së rëndë dhe raketave me rreze të gjatë, si dhe nga propaganda shtetërore dhe përdorimi i llogarive zyrtare të mediave sociale në luftën e informacionit në internet. Në veçanti, përdorimi i gjerë i Azerbajxhanit i dronëve u pa si vendimtar në përcaktimin e rezultatit të konfliktit. Shumë vende dhe Kombet e Bashkuara dënuan me forcë luftimet dhe u bënë thirrje të dyja palëve që të de-përshkallëzojnë tensionet dhe të rifillojnë negociatat kuptimplota. Tre armëpushime të ndërmjetësuara nga Rusia, Franca dhe Shtetet e Bashkuara nuk arritën të ndalonin konfliktin.

Pas kapjes së Shushës, qyteti i dytë më i madh në Nagorno-Karabakh, u nënshkrua një marrëveshje armëpushimi, duke i dhënë fund të gjitha armiqësive në zonë nga 10 nëntori 2020. Marrëveshja e armëpushimit e nënshkruar në fund të luftës rezultoi në një ndryshim të madh në lidhje me kontrollin e territoreve në Nagorno-Karabakh dhe zonave përreth tij. Përafërsisht 2,000 ushtarë rusë janë vendosur si forca paqeruajtëse përgjatë korridorit Lachin që lidh Armeninë dhe Nagorno-Karabakun, me një mandat prej të paktën pesë vjeçar. Pas përfundimit të luftës, një numër i pakonfirmuar i të burgosurve armenë të luftës ishin robër në Azerbajxhan, me raporte për keqtrajtim dhe akuza të ngritura kundër tyre, duke çuar në një çështje në Gjykatën Ndërkombëtare të Drejtësisë.

## Shiko edhe 
## Referimet
Kryengritja në Kaukazin e Veriut

[parapamje|[Specnazi në Mahaçkala, Dagestan]]
**Kryengritja në Kaukazin e Veriut** (rusisht: *Borʹba s terrorizmom na Severnom Kavkaze*) ishte një konflikt i armatosur i nivelit të ulët midis Rusisë dhe militantëve të lidhur me Emiratin e Kaukazit dhe, nga qershori 2015, me Shtetin Islamik, në Kaukazin e Veriut.

Ai pasoi përfundimin zyrtar të Luftës së Dytë çeçene një dekade më 16 prill 2009. Ajo tërhoqi vullnetarë nga rajoni MENA, Evropa Perëndimore dhe Azia Qendrore. Legjislacioni rus e konsideron Luftën e Dytë çeçene dhe kryengritjen e përshkruar në këtë artikull si të njëjtat "operacione kundër-terroriste në territorin e rajonit të Kaukazit të Veriut".

Kryengritja u bë relativisht e fjetur në vitet e saj të mëvonshme. Gjatë kulmit të saj, dhuna u përqendrua kryesisht në republikat e Kaukazit të Veriut të Çeçenisë, Dagestanit, Ingushetisë dhe Kabardino-Ballkaria. Incidente të herëpashershme ndodhën në rajonet përreth, si Osetia e Veriut-Alania, Karaçaj-Çerkezia, Krai i Stavropolit dhe Rajoni i Volgogradit.

Ndërsa kryengritja u shpall zyrtarisht e përfunduar më 19 dhjetor 2017, kur drejtori i FSB-së Alexander Bortnikov njoftoi eliminimin përfundimtar të nëntokës kryengritëse në Kaukazin e Veriut, operacionet kundër terrorizmit në Kaukazin e Veriut nuk kanë përfunduar.

## Shiko edhe 
## Referimet
Lufta e Dytë Çeçene

parapamje|300x300px|Çeçenia dhe Kaukazi.
**Lufta e Dytë Çeçene** (rusisht: *Vtorája čečénskaja vojná*) u zhvillua në Çeçeni dhe rajonet kufitare të Kaukazit të Veriut midis Federatës Ruse dhe Republikës Çeçene të Içkerisë, nga gushti 1999 deri në prill 2009.

Në gusht 1999, luftëtarët islamikë nga Çeçenia u infiltruan Rajoni i Dagestanit të Rusisë, duke shkelur kufijtë e Rusisë. Më vonë në shtator, një seri shpërthimesh me bomba në apartamente ndodhën në qytetet ruse, autoritetet ruse nxituan të fajësojnë separatistët çeçenë, megjithëse asnjë komandant çeçen në terren, ose ndryshe nuk mori përgjegjësinë për sulmet. Disa historianë dhe komentues politikë mendojnë se bombardimet u koordinuan nga shërbimet ruse të sigurimit për të ndihmuar në sjelljen e Putinit në presidencë. Gjatë fushatës fillestare, ushtria ruse dhe forcat paraushtarake çeçene pro-ruse u përballën me separatistët çeçenë në luftime të hapura dhe pushtuan kryeqytetin çeçen Grozny pas një rrethimi dimëror që zgjati nga dhjetori 1999 deri në shkurt 2000. Rusia vendosi sundim të drejtpërdrejtë mbi Çeçeni në maj 2000 edhe pse çeçeni Rezistenca militante në të gjithë rajonin e Kaukazit të Veriut vazhdoi të shkaktonte viktima të rënda ruse dhe të sfidonte kontrollin politik rus mbi Çeçeni për disa vite. Të dyja palët kryen sulme kundër civilëve. Këto sulme tërhoqën dënimin ndërkombëtar.

Në mesin e vitit 2000, qeveria ruse transferoi disa përgjegjësi ushtarake te forcat çeçene pro-ruse. Faza ushtarake e operacioneve u ndërpre në prill 2002 dhe koordinimi i operacioneve në terren iu dha fillimisht Shërbimit Federal të Sigurisë dhe më pas Ministrisë së Punëve të Brendshme në verën e vitit 2003.

Deri në vitin 2009, Rusia kishte paaftësuar rëndë lëvizjen separatiste çeçene dhe luftimet në shkallë të gjerë pushuan. Ushtria ruse dhe trupat e Ministrisë së Brendshme pushuan patrullimin. Grozni iu nënshtrua përpjekjeve për rindërtim dhe pjesa më e madhe e qytetit dhe zonave përreth u rindërtuan shpejt. Dhuna sporadike vazhdoi në Kaukazin e Veriut; Bombardimet dhe pritat e herëpashershme kundër trupave federale dhe forcave të qeverive rajonale në zonë ende ndodhin.

Në prill 2009, operacioni i qeverisë në Çeçeni përfundoi zyrtarisht. Ndërsa pjesa më e madhe e ushtrisë u tërhoq, përgjegjësia për trajtimin e kryengritjes së nivelit të ulët u mor nga forcat e policisë lokale. Tre muaj më vonë, lideri në mërgim i qeverisë separatiste, Akhmed Zakayev, bëri thirrje për ndalimin e rezistencës së armatosur kundër forcave të policisë çeçene nga gushti dhe tha se shpresonte që "duke filluar nga kjo ditë çeçenët nuk do të qëllojnë kurrë mbi njëri-tjetrin". Kjo shënoi fundin e konfliktit çeçen. Numri i viktimave të konfliktit nuk dihet, megjithëse humbja totale e jetëve njerëzore, duke përfshirë luftëtarët dhe joluftëtarët, vlerësohet të jetë mbi 60,000.

## Shiko edhe 
* Lufta e Parë Çeçene

## Referimet
Lufta e Parë Çeçene

[parapamje|Një [Mil Mi-8|helikopter rus Mi-8 u rrëzua nga luftëtarët çeçenë pranë kryeqytetit çeçen, Grozni.]]
**Lufta e Parë Çeçene**, e njohur gjithashtu si **Fushata e Parë Çeçene**, ose **Lufta e Parë Ruso-Çeçene**, ishte një luftë për pavarësi që Republika Çeçene e Ichkerisë zhvilloi kundër Federatës Ruse nga dhjetori 1994 deri në gusht 1996. Lufta e parë u parapri nga Ndërhyrja ruse në Ichkeria, në të cilën Rusia u përpoq fshehurazi të rrëzonte qeverinë e Ichkerisë. Pas fushatës fillestare të viteve 1994–1995, që kulmoi me Betejën shkatërruese të Groznit, forcat federale ruse u përpoqën të merrnin kontrollin e zonës malore të Çeçenisë, por ata u përballën me rezistencë të madhe nga guerilët çeçenë dhe bastisje në zonat fushore. Megjithë avantazhet dërrmuese të Rusisë në fuqinë e zjarrit, fuqinë punëtore, armatimin, artilerinë, mjetet luftarake, sulmet ajrore dhe mbështetjen ajrore, demoralizimi i përhapur që rezultoi i forcave federale dhe kundërshtimi pothuajse universal ndaj konfliktit nga publiku rus e shtynë qeverinë e Boris Yeltsin të shpallte një armëpushim me Çeçenët në vitin 1996 dhe më në fund nënshkroi një traktat paqeje në 1997.

Vlerësimi zyrtar rus për vdekjet ushtarake ruse ishte 5,732, por sipas vlerësimeve të tjera, numri i vdekjeve ushtarake ruse ishte deri në 14,000. Sipas vlerësimeve të ndryshme, numri i vdekjeve ushtarake çeçene ishte afërsisht 3,000, numri i vdekjeve të civilëve çeçenë ishte midis 30,000 dhe 100,000. Mbi 200,000 civilë çeçenë mund të jenë plagosur, më shumë se 500,000 njerëz u zhvendosën dhe qytetet dhe fshatrat u shndërruan në gërmadha në të gjithë republikën.

## Shiko edhe 
* Lufta e Dytë Çeçene

## Referimet
Konflikti Çeçen-Rus

[parapamje|[Ushtari|Ushtarët e artilerisë çeçene.]]
**Konflikti çeçen-rus** (rusisht: *Chechenskiy konflikt*; çeçenisht: *Noxçiyn-Örsiyn dov*) ishte konflikti shekullor, shpesh i armatosur, midis qeverive ruse, sovjetike dhe perandorake ruse dhe forcave të ndryshme çeçene. Faza e fundit e konfliktit filloi pas shpërbërjes së Bashkimit Sovjetik në vitin 1991 dhe zgjati deri në vitin 2017.

Armiqësitë formale në Çeçeni datojnë që nga viti 1785, megjithëse elementët e konfliktit mund të gjurmohen shumë më tej. Perandoria Ruse fillimisht kishte pak interes për vetë Kaukazin e Veriut, përveçse si një rrugë komunikimi me aleatin e saj, Mbretërinë e Kartli-Kakhetit (Gjorgjia Lindore) dhe armiqtë e saj, Perandorinë Persiane dhe Osmane, por tensionet në rritje të shkaktuara nga aktivitetet ruse në rajoni rezultoi në një kryengritje të çeçenëve kundër pranisë ruse në 1785, e ndjekur nga përleshje të mëtejshme dhe shpërthimi i Luftës Kaukaziane në 1817. Rusia zyrtarisht fitoi kundër Imamatit në 1864, por arriti të mposhtte forcat çeçene vetëm në 1877.

Gjatë Luftës Civile Ruse, çeçenët dhe kombet e tjera të Kaukazit jetuan në pavarësi për disa vite përpara se të sovjetizoheshin në vitin 1921. Në vitin 1944 mbi bazën e akuzave të dyshimta për bashkëpunim të gjerë me forcat gjermane që avanconin, kombi çeçen si kolektiv u deportua në Azia Qendrore.

Konfliktet më të fundit midis qeverive çeçene dhe ruse filluan në vitet 1990. Ndërsa Bashkimi Sovjetik u shpërbë, çeçenët shpallën pavarësinë në vitin 1991. Nga fundi i vitit 1994 shpërtheu Lufta e Parë Çeçene dhe pas dy vjet luftimesh, forcat ruse u tërhoqën nga rajoni në dhjetor 1996. Në vitin 1999, luftimet rifilluan, duke rezultuar në një tjetër konflikt i madh i armatosur, që kulmoi me një numër të madh viktimash nga të dyja palët. Ka pasur një shkatërrim të madh të kryeqytetit çeçen në Betejën e Grozny. Ushtria ruse vendosi kontrollin mbi Çeçeninë në fund të prillit 2000, duke i dhënë fund fazës kryesore luftarake të luftës, me kryengritje dhe armiqësi që vazhduan për disa vite. Fundi i këtij konflikti u shpall në vitin 2017. Vullnetarët çeçenë në anën e Ukrainës janë aktualisht të përfshirë në luftimin e pushtimit rus të Ukrainës (2022–tani).

## Shiko edhe 
## Referimet
Pushtimi turk i Qipros

[parapamje|Harta etnike e [Qiproja|Qipros sipas regjistrimit të vitit 1960.]]
**Pushtimi turk i Qipros**, e njour si **Operacioni i Paqes në Qipro** (turqisht: *Kıbrıs Barış Harekâtı*) ose "Operacioni Paqe" *(Barış Harekâtı)*, filloi më 20 korrik 1974 dhe përparoi në dy faza gjatë muajit vijues.

Duke u zhvilluar në sfondin e dhunës ndërkomunale midis grekëve dhe turqve qipriotë dhe në përgjigje të një grushti shteti qipriot të sponsorizuar nga junta greke 5 ditë më parë, ai çoi në kapjen dhe pushtimin turk të pjesës veriore të ishullit.

Grushti i shtetit u urdhërua nga junta ushtarake në Greqi dhe u organizua nga Garda Kombëtare qipriote në bashkëpunim me EOKA B. Ai rrëzoi presidentin qipriot, Kryepeshkopin Makarios III dhe vendosi Nikos Sampson. Qëllimi i grushtit të shtetit ishte bashkimi *(enosis)* i Qipros me Greqinë dhe shpallja e Republikës Helenike të Qipros.

Forcat turke zbarkuan në Qipro më 20 korrik dhe kapën 3% të ishullit përpara se të shpallej një armëpushim. Junta ushtarake greke u shemb dhe u zëvendësua nga një qeveri civile. Pas prishjes së bisedimeve të paqes, një tjetër pushtim turk në gusht 1974 rezultoi në kapjen e afërsisht 36% të ishullit. Linja e armëpushimit nga gushti 1974 u bë Zona Bufere e Kombeve të Bashkuara në Qipro dhe zakonisht quhet Vija e Gjelbër.

Rreth 150,000 njerëz (që përbën më shumë se një të katërtën e popullsisë së përgjithshme të Qipros dhe një të tretën e popullsisë së saj greke qipriote) u dëbuan nga pjesa veriore e ishullit, ku grekët qipriotë kishin përbërë 80% të popullsisë. Gjatë vitit të ardhshëm, rreth 60,000 turq qipriotë, që përbën gjysmën e popullsisë turke qipriote, u zhvendosën nga jugu në veri. Pushtimi turk përfundoi me ndarjen e Qipros përgjatë Vijës së Gjelbër të monitoruar nga OKB, e cila ende ndan Qipron, dhe formimin e një Administrate Autonome Turke Qipriote de fakto në veri. Në vitin 1983, Republika Turke e Qipros Veriore (TRNC) shpalli pavarësinë, megjithëse Turqia është i vetmi vend që e njeh atë. Komuniteti ndërkombëtar e konsideron territorin e TRNC-së si territor të pushtuar nga turqit të Republikës së Qipros. Pushtimi shihet si i paligjshëm sipas ligjit ndërkombëtar, që përbën pushtim të paligjshëm të territorit të Bashkimit Evropian që kur Qipro u bë anëtare.

## Shiko edhe 
* Komanda e Forcave Paqeruajtëse Turke në Qipro

## Referimet
Lufta e Transnistrisë

parapamje|Kamionë PMR në urën midis Tiraspolit dhe Benderit (Tighina).
**Lufta e Transnistrisë** (rumanisht: *Războiul din Transnistria*; rusisht: *Voyna v Pridnestrovye*) ishte një konflikt i armatosur që shpërtheu më 2 nëntor 1990 në Dubăsari të Moldavisë (sot në Transnistri) ndërmjet forcave pro-Transnistrisë (Republika Moldaviane Pridnestroviane [PMR]), duke përfshirë Gardën Republikane Transnistriane, milicinë dhe njësitë neo-kozake (të cilat u mbështetën nga elementë të Ushtrisë së 14-të Ruse), dhe forcave pro-Moldaviane, duke përfshirë trupat dhe policinë moldave.

Luftimet u intensifikuan më 1 mars 1992 dhe, duke u alternuar me armëpushime *ad hoc*, zgjatën gjatë gjithë pranverës dhe fillimit të verës 1992 derisa u shpall një armëpushim më 21 korrik 1992, i cili u mbajt. Konflikti nganjëherë njihet si **lufta moldo-ruse** (rumanisht: *Războiul moldo-rus*) në Moldavi dhe Rumani.

## Shiko edhe 
## Referimet
Forcat e Armatosura të Moldavisë

parapamje|Flamuri i Ushtrisë.
**Forcat e Armatosura të Republikës së Moldavisë** (rumanisht: *Forțele Armate ale Republicii Moldova*) përbëhen nga Ushtria Kombëtare (e cila është e ndarë në Komandën e Forcave Tokësore dhe Komandën e Forcave Ajrore) dhe Trupele de Carabinieri nën Ministrinë e Punëve të Brendshme. Deri në vitin 2012, Policia Kufitare e Moldavisë (atëherë e njohur si Trupat Kufitare) i përkiste forcave të armatosura.

## Historiku 
Më 2 nëntor 1990, përpara formimit të shtetit të Moldavisë, Sovjeti Suprem i RSS-së moldave urdhëroi krijimin e Gardës Republikane (rumanisht: Garda Republică) si një agjenci qeveritare e militarizuar. Kjo forcë më pas u bë ushtria moldave pas pavarësisë.

Moldavia ka pranuar të gjitha detyrimet përkatëse të kontrollit të armëve të ish-Bashkimit Sovjetik. Më 30 tetor 1992, Moldavia ratifikoi Traktatin mbi Forcat e Armatosura Konvencionale në Evropë, i cili përcakton kufizime gjithëpërfshirëse mbi kategoritë kryesore të pajisjeve ushtarake konvencionale dhe parashikon shkatërrimin e armëve që tejkalojnë këto kufizime. Ajo iu bashkua dispozitave të Traktatit për Mospërhapjen Bërthamore në tetor 1994 në Uashington, DC. Ajo nuk ka armë bërthamore, biologjike ose kimike.

Moldavia iu bashkua Partneritetit për Paqe të Organizatës së Traktatit të Atlantikut të Veriut më 16 mars 1994.

Në fillim ishte planifikuar një kalim në një forcë profesionale prej 12,000 deri në 15,000 vullnetarësh, por kur shpërthyen luftimet në vitin 1991 midis mbështetësve të qeverisë qendrore në Kishinau dhe mbështetësve të rajoneve separatiste (konflikti i Transnistrisë), meshkujt midis tetëmbëdhjetë dhe dyzet vjeç u mobilizuan dhe madhësia e ushtrisë së Moldavisë u zgjerua përkohësisht për të përmbushur kërkesat e Luftës së Transnistrisë. Në fillim të vitit 1995, forcat e armatosura arritën në rreth 11,000 vullnetarë dhe kishte plane për të krijuar gradualisht një ushtri profesionale.

Pas pushtimit rus të Ukrainës dhe një serie shpërthimesh në Transnistri në vitin 2022, Presidentja e Moldavisë Maia Sandu deklaroi më 27 prill të atij viti se ushtria moldave ishte lënë kryesisht e lënë pas dore për tre dekada dhe se nuk ishte në gjendje të mbronte Moldavinë përballë rrezikut. Ajo tha se ushtria moldave do të kalonte nëpër një proces modernizimi dhe profesionalizimi në të ardhmen. Më vonë, më 4 maj, Presidenti i Këshillit Evropian, Charles Michel, tha se Bashkimi Evropian do t'i ofronte ndihmë Moldavisë, duke përfshirë pajisje ushtarake shtesë për forcat e saj të armatosura. Mbështetja do të vinte nga Instrumenti që kontribuon në Stabilitet dhe Paqe dhe nuk do të përfshinte armë vdekjeprurëse. Kjo shkaktoi polemika midis udhëheqësve të opozitës socialiste të kohës, të cilët përpiqeshin për bashkëpunim të mëtejshëm me Rusinë.

## Shiko edhe 
* Moldavia
* Transnistria
* Rumania
* Lufta e Transnistrisë
* Policia e Moldavisë

## Referime
Beteja e Berlinit

parapamje|Fotoja ikonike "Ngritja e një flamuri mbi Reichstag" nga Yevgeny Khaldei.
**Beteja e Berlinit**, e përcaktuar si **Operacioni Sulmues Strategjik i Berlinit** nga Bashkimi Sovjetik, dhe i njohur gjithashtu si **Rënia e Berlinit**, ishte një nga ofensivat e fundit të mëdha të teatrit evropian të Luftës së Dytë Botërore.

Pas ofensivës Vistula-Oder të janarit-shkurtit 1945, Ushtria e Kuqe ishte ndalur përkohësisht në një linjë 60 km në lindje të Berlinit. Më 9 mars, Gjermania vendosi planin e saj të mbrojtjes për qytetin me Operacionin Clausewitz. Përgatitjet e para mbrojtëse në periferi të Berlinit u bënë më 20 mars, nën komandantin e sapoemëruar të Grupit të Ushtrisë Vistula, gjeneralin Gotthard Heinrici.

Kur ofensiva sovjetike rifilloi më 16 prill, dy fronte sovjetike (grupe ushtrie) sulmuan Berlinin nga lindja dhe jugu, ndërsa një i tretë pushtoi forcat gjermane të pozicionuara në veri të Berlinit. Para se të fillonte beteja kryesore në Berlin, Ushtria e Kuqe rrethoi qytetin pas betejave të suksesshme të Seelow Heights dhe Halbe. Më 20 prill 1945, ditëlindja e Hitlerit, Fronti i Parë Bjellorus i udhëhequr nga Marshalli Georgy Zhukov, duke përparuar nga lindja dhe veriu, filloi të bombardonte qendrën e qytetit të Berlinit, ndërsa Fronti i Parë Ukrainas i Marshallit Ivan Konev depërtoi në Qendrën e Grupit të Ushtrisë dhe përparoi drejt periferive jugore të Berlini. Më 23 prill, gjenerali Helmuth Weidling mori komandën e forcave brenda Berlinit. Garnizoni përbëhej nga disa divizione të varfëruara dhe të çorganizuara të ushtrisë dhe Waffen-SS, së bashku me anëtarët e Volkssturm dhe Rinisë Hitleri të trajnuar dobët. Gjatë javës së ardhshme, Ushtria e Kuqe gradualisht pushtoi të gjithë qytetin.

Më 30 prill, Hitleri dhe disa nga zyrtarët e tij kryen vetëvrasje. Garnizoni i qytetit u dorëzua më 2 maj, por luftimet vazhduan në veri-perëndim, perëndim dhe jug-perëndim të qytetit deri në fund të luftës në Evropë më 8 maj (9 maj në Bashkimin Sovjetik) ndërsa disa njësi gjermane luftuan drejt perëndimit. në mënyrë që ata të mund t'i dorëzoheshin aleatëve perëndimorë dhe jo sovjetikëve.

## Shiko edhe 
## Referimet 
__PATP__
Folja ndihmëse

Një **folje ndihmëse** është një folje që i shton kuptim funksional ose gramatikor fjalisë në të cilën ndodhet, në mënyrë që të shprehë kohën, aspektin, modalitetin, diatezën, theksimin, etj. Foljet ndihmëse zakonisht shoqërojnë një paskajore ose një pjesore, të cilat përkatësisht japin përmbajtjen kryesore semantike të fjalisë. Një shembull është folja *kam* në fjalinë *kam përfunduar drekën.* Këtu, ndihmësja *kam* ndihmon për të shprehur aspektin e kohës së kryer së bashku me pjesoren, *përfunduar*. Disa fjali përmbajnë një zinxhir prej dy ose më shumë foljesh ndihmëse. Foljet ndihmëse quhen gjithashtu **ndihmëse (foljore)**.

## Tiparet nëpër gjuhë 
Foljet ndihmëse zakonisht ndihmojnë në shprehjen e kohës gramatikore, aspektit, mënyrës dhe diatezës. Në përgjithësi, ato shfaqen së bashku me një infinitiv. Ndihmësja thuhet se "ndihmon" paskajoren. Foljet ndihmëse të një gjuhe formojnë një klasë të mbyllur, pra ka një numër të caktuar, relativisht të vogël të tyre.

Përkufizimet e foljeve ndihmëse nuk janë gjithmonë të qëndrueshme në të gjitha gjuhët, apo edhe midis autorëve që diskutojnë të njëjtën gjuhë. Foljet modale mund ose nuk mund të klasifikohen si ndihmëse, në varësi të gjuhës. Në rastin e anglishtes, foljet shpesh identifikohen si ndihmëse bazuar në sjelljen e tyre gramatikore. Në disa raste, foljet që funksionojnë në mënyrë të ngjashme me foljet ndihmëse, por që nuk konsiderohen si anëtarë të plotë të asaj klase (ndoshta sepse ato përmbajnë disa informacione të pavarura leksikore), quhen *gjysmëndihmëse*.

## Shiko edhe 
* Folje e përbërë
* Folja e parregullt
* Folja modale

## Shënime 
## Referime 

* Allerton, D. 2006. Foljet dhe satelitët e tyre. In Handbook of English Linguistics. Aarts 7 MacMahon (ed. ). Blackwell.
* Adger, D. 2003. Sintaksa bërthamë. Oxford, MB: Oxford University Press.
* Anderson, Gregory DS 2011. Ndërtimet e foljeve ndihmëse (dhe lloje të tjera të kallëzuesit kompleks): Një tipologji funksionale-ndërtuese. Compass Language and Linguistics 5 (11): 795–828.
* Bresnan, J. 2001. Sintaksë leksiko-funksionale. Malden, MA: Blackwell Publishers.
* Culicover, P. 2009. Sintaksa e gjuhës natyrore. Oxford, MB: Oxford University Press.
* Crystal, D. 1997. Një fjalor i gjuhësisë dhe fonetikës, botimi i 4-të. Oxford, MB: Blackwell Publishers.
* Engel, U. 1994. Syntax der deutschen Sprache, botimi i 3-të. Berlin: Erich Schmidt Verlag.
* Eroms, H.-W. 2000. Sintaksa der deutschen Sprache. Berlin: de Gruyter.
* Finch, G. 2000. Terma dhe koncepte gjuhësore. New York: St. Martin's Press.
* Përdorimi modern i anglishtes nga Fowler. 1996. Botimi i tretë i rishikuar. Oxford, MB: Oxford University Press.
* Jurafsky, M. dhe J. Martin. 2000. Përpunimi i të folurit dhe gjuhës. Dorling Kindersley (Indi): Pearson Education, Inc.
* Kroeger, P. 2004. Analizimi i sintaksës: Një qasje leksiko-funksionale . Kembrixh, MB: Cambridge University Press.
* Lewis, M. Folja angleze 'An Exploration of Structure and Meaning'. Publikime për mësimdhënien e gjuhës.
Nënshkrimi

[parapamje|Nënshkrimi i [John Hancock është më i spikaturi në Deklaratën e Pavarësisë së Shteteve të Bashkuara dhe Nenet e Konfederatës. Emri "John Hancock" ose thjesht "Hancock" është bërë sinonim i "nënshkrimit" në Shtetet e Bashkuara.]]
Një **nënshkrim** (latinisht: *signare*, "për të nënshkruar") është një përshkrim i shkruar me dorë (dhe shpesh i stilizuar) i emrit, pseudonimit, apo edhe një "X" të thjeshtë ose shenjë tjetër që një person shkruan në dokumente si dëshmi identiteti dhe synimin. Shkrimtari i një nënshkrimi është një nënshkrues ose nënshkrues. Ngjashëm me një nënshkrim të shkruar me dorë, një vepër me nënshkrim e përshkruan veprën sikur identifikon lehtësisht krijuesin e saj. Një nënshkrim mund të ngatërrohet me një autograf, i cili është kryesisht një nënshkrim artistik. Kjo mund të çojë në konfuzion kur njerëzit kanë një autograf dhe nënshkrim dhe si të tillë disa njerëz në sy të publikut i mbajnë nënshkrimet e tyre private ndërsa publikojnë plotësisht autografin e tyre.

## Shiko edhe 
## Referimet
Prapaformimi

Në etimologji, **prapaformimi** është procesi i krijimit të një fjale të re nëpërmjet eptimit, zakonisht duke hequr ose zëvendësuar ndajshtesat aktuale ose të supozuara nga një njësi leksikore, në një mënyrë që zgjeron numrin e leksemave që lidhen me fjalën rrënjësore përkatëse. Rezultati quhet një *prapaformim*, një term i krijuar nga James Murray më 1889. (*Oxford English Dictionary Online* ruan përdorimin e tij të parë të fjalës 'back-formation' nga viti 1889 në përkufizimin e *to burgle*; prej *burglar.*)

Për shembull, nga emri *gjeografi* është prapaformuar emri *gjeograf*, duke hequr prapashtesën *-i*.

## Dukuri të ngjashme 
Prapaformimi mund të jetë i ngjashëm me rianalizat ose etimologjitë popullore kur mbështetet në një kuptim të gabuar të morfologjisë së fjalës më të gjatë.

Prapaformimi dallon nga këputja – prapaformimi mund ta ndryshojë pjesën e ligjëratës ose kuptimin e fjalës, ndërsa këputja krijon fjalë të shkurtuara nga fjalë më të gjata, por nuk ndryshon pjesën e ligjëratës ose kuptimin e fjalës.

Fjalët ndonjëherë mund të fitojnë kategori të reja leksikore pa ndonjë ndryshim ndajshtesor në formë (për shembull, *ship* (në kuptimin detar) fillimisht ishte një emër dhe më vonë u përdor si folje). Ky proces quhet konversion ose fjalëformim pa ndajshtesa (zero-derivation). Ashtu si prapaformimi, ai mund të prodhojë një emër të ri ose një folje të re, por nuk përfshin prapaformim.

## Referime
Rapsodi shqiptare (Kolë Jakova)

**Rapsodi shqiptare** një tufë rapsodi legjendare shqiptare të krijuara sipas dëshirës së autorit dhe të vëna në varg sipas vargut te ciklit te kreshnikeve, me autor Kolë Jakova. Botuar në Tiranë në vitin 1998 nga "Toena" dhe "Dritëro". Libri ka 52 faqe me ilustrime. ISBN 9992710497
Mbreti i divave

**Mbreti i divave** tregim me autor Kolë Jakova. Botuar në Tiranë në vitin 1967 nga Drejtoria e Botimeve Shkollore. Libri ka 68 faqe me ilustrime.
Toka jonë (dramë)

**Toka jonë** dramë në katër akte, 2 dekore me autor Kolë Jakova. Botuar në Prishtinë në vitin 1968 nga "Rilindja". Libri ka 73 faqe.
Dom Lleshi e Zigur Efendiu

**Dom Lleshi e Zigur Efendiu**: Tregime

Autorë: Kolë Jakova, Moisi Zaloshnja

Viti i botimit: 1967

Botues: Naim Frashëri, Tiranë

Zhanri: Letërsi shqipe, Tregime dhe novela satirike

Libri "Dom Lleshi e Zigur Efendiu"   është një përmbledhje tregimesh satirike, autorësi e përbashkët e shkrimtarëve Kolë Jakova dhe Moisi Zaloshnja. Ky botim përmban tregime që përshkruajnë dhe kritikojnë aspekte të ndryshme të jetës shoqërore dhe politike të kohës, duke përdorur humorin dhe ironinë për të nxjerrë në pah kontradiktat dhe absurdin.

E botuar në vitin 1967 nga Shtëpia Botuese "Naim Frashëri" në Tiranë, vepra pasqyron qartësisht stilin e angazhuar të autorëve në shërbim të kritikës sociale. Tregimet jo vetëm argëtojnë, por edhe edukojnë lexuesin përmes mesazheve të fuqishme dhe karaktereve të gjalla.

Me vetëm 46 faqe dhe ilustrime, libri është një shembull i shkurtër, por i goditur, i letërsisë shqipe të periudhës socialiste, që eksploron ndikimin e ideologjive dhe marrëdhëniet ndërnjerëzore në një kontekst të caktuar historik dhe kulturor.

## Burimet
Dom Gjoni (komedi)

**Dom Gjoni : komedi me tri akte**

Dom Gjoni: Komedi me tri akte  është një vepër teatrale e shkruar nga dramaturgu dhe shkrimtari shqiptar Kolë Jakova. Publikuar për herë të parë në vitin 1967 nga shtëpia botuese "Naim Frashëri" në Tiranë, ky libër përbëhet nga 90 faqe dhe përfaqëson një nga veprat më të spikatura të Jakovës në zhanrin e komedisë.

Drama është e strukturuar në tre akte dhe sjell një narrativë të pasur me elemente satirike dhe humoristike, duke trajtuar tema shoqërore dhe morale të kohës. Kolë Jakova, i njohur për aftësinë e tij për të ndërthurur komedinë dhe kritikën shoqërore, përdor këtë vepër për të pasqyruar realitetin e përditshëm të shoqërisë shqiptare të mesit të shekullit XX, duke përdorur dialogje të mprehta dhe situata komike.

Vepra mbetet një kontribut i rëndësishëm në letërsinë shqiptare dhe në historinë e dramaturgjisë kombëtare, duke dëshmuar talentin e Kolë Jakovës si një nga autorët më të shquar të kohës së tij. 

## Burimet
Drama (Kolë Jakova)

**Drama** - Kolë Jakova

Titulli: Drama

Vendi i botimit: Tiranë

Botuesi: Naim Frashëri

Viti i botimit: 1977

Gjatësia: 239 faqe

Përshkrim:

Drama është një përmbledhje  e veprave dramatike të shkrimtarit dhe dramaturgut shqiptar Kolë Jakova . Libri përmban disa nga dramat e tij më të njohura, të cilat trajtojnë temat e luftës, patriotizmit, realitetit shoqëror dhe sfidave të individit në periudha të ndryshme historike.

Jakova , i njohur për qasjen e tij realiste dhe stilin e tij të angazhuar, ka luajtur një rol të rëndësishëm në letërsinë dhe teatrin shqiptar. Veprat e tij janë vënë në skenë dhe kanë pasur ndikim në zhvillimin e dramaturgjisë shqiptare të shekullit XX.

Ky libër është një dëshmi e talentit të Jakovës në ndërtimin e konflikteve dramatike dhe portretizimin e personazheve komplekse, duke reflektuar realitetet historike dhe ideologjike të kohës.

## Burimet
Briarta

**Briarta**: Përrallë - Poemë për fëmijë

Autor: Kolë Jakova

Botimi: Naim Frashëri, Tiranë, 1963

Format: 32 faqe, me ilustrime

"Briarta: Përrallë - Poemë për fëmijë"  është një vepër e autorit të njohur Kolë Jakova, e cila u botua për herë të parë në vitin 1963 nga shtëpia botuese Naim Frashëri në Tiranë. Ky libër, i dedikuar fëmijëve, përfaqëson një përrallë poetike e cila përmes një stili të thjeshtë dhe tërheqës i adresohet fëmijëve duke i mësuar atyre vlera pozitive, si miqësia, dashuria dhe shpresat e mëdha për të ardhmen.

Në këtë vepër, Jakova përdor format e përrallës dhe poezisë për të krijuar një tregim që është një përzierje mes fantazisë dhe realitetit, ku personazhe të ndryshëm - shpesh herë njerëz dhe krijesa mitologjike - luajnë role të rëndësishme në ndihmën dhe mbështetjen e fëmijëve që ndodhen në udhëkryqe të jetës. Titulli "Briarta" mund të jetë një emër simbolik që i përshtatet karaktereve të bukura dhe të guximshme të përrallës.

Vepra është e ndarë në forma poetike, duke u shërbyer fëmijëve për të mësuar rreth strukturave letrare si vargjet dhe ritmi i thjeshtë. Poema përfshin momente të mbushura me imagjinatë, ku lexuesit e vegjël mund të krijojnë figura të mrekullueshme në mendjet e tyre. Jakova është mjeshtër i përdorimit të këtij stili dhe përmes tij flet për ndjenjat dhe shqetësimet e fëmijëve në një mënyrë që ata mund të kuptojnë dhe të identifikohen me të.

Libri është shoqëruar me ilustrime që ndihmojnë në pasurimin e eksperiencës letrare për fëmijët, duke i ndihmuar ata të lidhin fjalët me pamjet dhe të shprehin më qartë imagjinatën e tyre. Ilustrimet janë të thjeshta, por shumë tërheqëse dhe me ngjyra të ndezura, të përshtatshme për moshën e lexuesve.

Briarta u botua në një kohë kur literatura për fëmijë kishte një vend të veçantë në letërsinë shqipe, veçanërisht pas Luftës së Dytë Botërore, ku u përpjek për të krijuar vepra që edukonin dhe argëtonin brezat e rinj. Libri i Kolë Jakovës është një pjesë e rëndësishme e kësaj periudhe, duke i dhënë fëmijëve jo vetëm mundësinë për të kënaqur imagjinatën, por dhe mësime për të kuptuar botën rreth tyre.

Kolë Jakova ishte një poet dhe shkrimtar i njohur shqiptar, i njohur për krijimet e tij për fëmijë dhe për stilin e tij të veçantë poetik. Ai ka pasur një ndikim të madh në zhvillimin e letërsisë për fëmijë në Shqipëri dhe ka lënë pas një trashëgimi të pasur me vepra që vazhdojnë të lexohen nga brezat e rinj. Puna e tij përfshin një gamë të gjerë zhanresh, duke përfshirë poezi, përralla dhe tregime për fëmijë, të cilat janë karakterizuar nga një stil tërheqës dhe një mesazh edukativ.

"Briarta: Përrallë - Poemë për fëmijë" është një libër i veçantë që ka ndikim të thellë në zhvillimin e imagjinatës dhe edukatës së fëmijëve. Përmes përrallës dhe poezisë, Kolë Jakova ka arritur të krijojë një vepër që është e dashur për shumë lexues të rinj dhe që ruan një vend të veçantë në letërsinë shqipe për fëmijë.

## Burimet
Bashkë me agimin (dramë)

**Bashkë me agimin**  është një dramë shqiptare me dy pjesë, e shkruar nga dramaturgu dhe shkrimtari i njohur Kolë Jakova. E botuar nga shtëpia botuese Naim Frashëri në Tiranë në vitin 1975, kjo vepër përmban 70 faqe dhe është krijuar në një format që pasqyron traditat e dramës realiste dhe të asaj sociale. Me një ndërtim të thjeshtë dhe të përqendruar në mesazhe të forta shoqërore e politike, kjo dramë reflekton temat e kohës dhe realitetin e Shqipërisë së mesit të shekullit të 20-të.

Kolë Jakova (1916–2002) ishte një ndër shkrimtarët dhe dramaturgët më të rëndësishëm të periudhës së realizmit socialist në Shqipëri. Veprat e tij njihen për përkushtimin ndaj çështjeve shoqërore dhe për përfshirjen e tematikave që lidheshin me jetën dhe vuajtjet e shtresave të varfra dhe të margjinalizuara. Jakova është autor i disa veprave të njohura në letërsinë dhe dramaturgjinë shqiptare, ndër të cilat përmendet edhe drama "Toka jonë", e cila trajton çështjen e pronësisë mbi tokën dhe ndjeshmërinë e shtresave të varfra për të drejtat e tyre.

Në "Bashkë me agimin," Jakova zhvillon një dramë me dy akte ku eksploron ndarjen midis individëve dhe shoqërisë në një kontekst të ndryshimeve të mëdha shoqërore. Drama flet për përballjen e individëve me sfidat e jetës së përditshme dhe me transformimet që ndodhnin në Shqipëri gjatë asaj periudhe. Në qendër të veprës është përpjekja për një të ardhme më të ndritur dhe më të drejtë, që është një temë e zakonshme në dramaturgjinë e periudhës së realizmit socialist.

Dramat e Jakovës, përfshirë edhe "Bashkë me agimin," kanë në qendër marrëdhënien midis individit dhe kolektivitetit. Autori paraqet personazhet si përfaqësues të grupeve të ndryshme shoqërore, të cilët përballen me vështirësi dhe sakrifica, por gjithmonë të përkushtuar për një ideal të përbashkët.

Stili i Jakovës karakterizohet nga një qartësi e madhe e shprehjes, ndjenjë e fortë e dramës sociale dhe një rrjedhshmëri e natyrshme dialogësh që tërheqin lexuesin dhe publikun. Ai përdor një gjuhë të thjeshtë dhe të kuptueshme, që i bën veprat e tij të aksesueshme për të gjitha shtresat e shoqërisë.

Vepra u vlerësua në kohën e botimit për përkushtimin ndaj idealeve shoqërore dhe për trajtimin e sfidave që karakterizuan realitetin shqiptar të asaj periudhe. Ndërkohë që "Bashkë me agimin" është një nga dramat e tij më pak të njohura, ajo ruan vlerën e saj për mënyrën se si përçon mesazhe mbi humanizmin, sakrificat e përbashkëta dhe idealet e përparimit shoqëror.

Ky botim i veprës së Jakovës nga shtëpia botuese "Naim Frashëri" në vitin 1975 përbën një pjesë të rëndësishme të literaturës shqiptare të kohës dhe ndihmoi në pasurimin e repertorit të dramaturgjisë kombëtare. Me një fokus të madh te temat shoqërore dhe idealet e kohës, "Bashkë me agimin" vazhdon të jetë një dokument i rëndësishëm letrar që pasqyron atmosferën dhe sfidat e periudhës socialiste në Shqipëri.

## Burimet
Garda Krutane

**Garda Krutane** poemë me autor Kolë Jakova. Botuar në Tiranë në vitin 1976 nga "Naim Frashëri". Libri ka 92 faqe.
Kuneo

Kuneo (në italisht: *Cuneo*) është një qytet italian me 55 751 banorë, kryeqytet i provincës së Kuneos. 

Qyteti u ndërtua në bashkimin e përrenjve Stura dhe Gesso, mbi një 'pykë' forma karakteristike e së cilës frymëzoi emrin e tij në italisht (*cuneo*). 
parapamje|Piazza Galimberti (Cuneo)
Bërthama më e vjetër, si dhe qendra historike, karakterizohet nga një plan urban me ndarje katrorë. Duke u nisur nga maja e pykës imagjinare, ajo rrjedh përgjatë një rruge mesatare që përfundon në Piazza Galimberti të madh. Qyteti në fakt u formua si një kështjellë ushtarake anti-franceze nga dinastia e Savojës dhe është një nga kryeqytetet e pakta të Italisë veriore që ka origjinë relativisht moderne.
Rrethshtesa

parapamje|250x250px|Shembuj të fjalëformimit ndajshtesor në shqip
**Rrethshtesa** (gjithashtu **konshtesa** ose **ambishtesa**) është një shtojcë që ka dy pjesë, njëra e vendosur në fillim të një fjale dhe tjetra në fund. Rrethshtesat dallojnë prej parashtesave, të bashkëngjitura në fillim të fjalëve; prej prapashtesave, të bashkëngjitura në fund; dhe messhtesave, të futura në mes. Rrethshtesat janë të zakonshme në malajisht dhe gjeorgjisht.

## Shembuj 
### Gjuhët gjermanike 
Rrethshtesa është ndoshta më e njohur nga paskajorja gjermane, e cila është *ge--t* (parashtesa ge- + prapashtesa -t) për foljet e rregullta. Folja *spiel-en*, për shembull, ka pjesoren *ge-spiel-t*. Holandishtja ka një sistem të ngjashëm (*spel-en* → *ge-speel-d* në këtë rast).

### Gjuhët e tjera 
Në shumicën e varieteteve të arabishtes afrikano-veriore dhe levantine, foljet mohohen duke vendosur rrethshtesën *ma*⟩*š* rreth foljes së bashku me të gjitha parashtesat e saj dhe përemrat me prapashtesa me objekt të drejtpërdrejtë dhe të tërthortë. Për shembull, *bitgibuhum-laha* egjiptiane "ti ia sjell asaj" mohohet si *ma⟩bitgibuhum-lahāš* "nuk ia sjell asaj".

Në disa gjuhë sllave dhe në gjuhën hungareze, sipërorja e mbiemrave formohet me një rrethshtesë. Për shembull, në gjuhën çeke, përdoret rrethshtesa *nej* ⟩   *ší* – *mladý* "i ri" bëhet *nejmladší* "më i riu". Rrethshtesa përkatëse në hungarisht është *leg*⟩*bb*, si në *legnagyobb* "më i madhi", nga *nagy* "i madh". (Në të dyja rastet, forma krahasuese prodhohet duke përdorur prapashtesën pa parashtesën: *mladší* "më i ri"; *nagyobb* "më i madh".)

## Shiko edhe 
* Parafjala
* Epenteza

## Referime
Talha

**Ṭalḥa ibn Ubejdullah et-Tejmi** (arabisht: طَلْحَة بن عُبَيْد اللّه التَّيمي, rreth  594 – rreth  656) ishte një shoqërues i profetit islam Muhamed. Ai njihet kryesisht për të qenë në mesin e *el-ʿashara el-mubashshara* ('dhjetë të përgëzuarit me Xhenet'). Ai luajti një rol të rëndësishëm në Betejën e Uhudit dhe Betejën e Devesë, në të cilën vdiq.

## Biografia 
Talha ka lindur rreth vitit 594, Një anëtar i klanit Tejm të Kurejshëve në Mekë, Talha ishte djali i Ubejd Allah ibn Othman ibn Amr ibn Ka'b ibn Sa'd ibn Tajm ibn Murra ibn Ka'b ibn Lu'aj ibn Ghalib dhe es-Sa'ba bint Abd Allah, i cili ishte nga fisi Hadram. Prejardhja e Talhasë takohet me atë të Muhamedit në Murrah ibn Ka'b.

### Pranimi i Islamit 
Muhammad Marmaduke Pickthall përshkruan se si Ebu Bekri, pasi përqafoi Islamin, i nxiti menjëherë bashkëpunëtorët e tij më të afërt të bënin të njëjtën gjë. Mes tyre ishin Talha, Abdurrahman ibn Auf, Uthman ibn Afan, dhe Saad ibn Ebi Vakkas. Thuhej se Talha ishte një nga tetë të konvertuarit e parë. Talha u dha atyre disa rroba siriane dhe përmendi se komuniteti mysliman në Medine kishte thënë se profeti i tyre ishte i ngadalshëm për të mbërritur. Ndërsa Muhamedi dhe Ebu Bekri vazhduan për në Medine, Talha u kthye në Mekë për të rregulluar punët e tij. Menjëherë pas kësaj, ai shoqëroi familjen e Ebu Bekrit në Medine, ku u vendos. Ebu Bekri shpejt arriti në vendndodhjen e tyre për të kontrolluar gjendjen e Muhamedit fillimisht, i cili menjëherë e udhëzoi Ebu Beqirin të kontrollonte gjendjen e Talhasë, i cili tashmë kishte vdekur për shkak të humbjes së tij të rëndë të gjakut, dhe dora e tij mbeti e paralizuar. Talha thuhet se është besimtari anonim i numëruar si "dëshmor" në Kuran 33:23. Ebu Bekri e ka quajtur edhe Betejën e Uhudit “dita e Talhasë”. Në fillim vetë kalifi udhëhoqi forcat nga Arabia në Irak, Kalifi Omer u përgjigj duke mbledhur një këshill lufte të përbërë nga Zubejri, Aliu, Uthman ibn Afani, Talha, Sa'd ibn Ebi Vekasi, Abdurrahman ibn Aufi dhe Abas ibn Abdylmutalibi për të diskutuar strategjinë për t'u përballur me Sasanidët në Nahavand. Kalifi dëshironte ta drejtonte vetë ushtrinë, por Aliu e nxiti halifin që në vend të kësaj t'ua delegonte komandat e fushëbetejës komandantëve të fushës, duke e shtyrë halifin të vendosë në vend të kësaj t'ia delegojë komandat e përforcimit te Zubejri, Tulejha, Amru bin Madi Jakrib, Abdullah ibn Amr el-Ash'ath ibn Kajs dhe të tjerët nën komandën e en-Nu'man ibn Mukrin për të shkuar në Nahavand, për t'u përballur me ushtrinë e Perandorisë Sasaniane në Betejën e Nahavandit.

## Referime 
* 
* Landau-Tasseron, Ella, ed. (1998). The History of al-Ṭabarī, Volume XXXIX: Biographies of the Prophet's Companions and their Successors: al-Ṭabarī's Supplement to his History. SUNY Series in Near Eastern Studies. Albany, New York: State University of New York Press. ISBN 978-0-7914-2819-1.
* 

## Referime
Seid ibn Zejd

**Seid ibn Zejd**, (arabisht: سعيد ابن زيد; rreth 593-671), i njohur gjithashtu nga kunja e tij '''Abūʾl-A'war''', ishte një shok i profetit islam Muhamed.

## Konvertimi në Islam 
Seidi u bë mysliman jo më vonë se viti 614.

Gruaja e tij Fatimja ishte gjithashtu një konvertuar e hershme. Kjo histori e të dhjetëve të cilët u përgëzuan me Xhenet u vërtetua nga një tjetër prej të Dhjetëve, Abd el-Rahman ibn Avf.

## Referime
Josip Kosor

**Josip Kosor** (Tribounj,  afër Drnishit, sot Trbounje, 27 janar 1879 - Dubrovnik, 23 janar 1961), është një dramaturg dhe romancier kroat. 

## Biografia 
Si katër vjeçar, ai u shpërngul me familjen në Otok afër Vinkovcit  dhe më vonë punoi si shkrues në Privlakë, Vukovar, Tuzla, Gjakovë dhe Mostar .   Në moshën 23-vjeçare, ai mbërriti në Zagreb, punoi në një zyrë avokatie, u bë anëtar i Shoqatës së Shkrimtarëve Kroatë dhe shpejt u bë shkrimtar. Në periudhën e parë të krijimtarisë së tij, ai përshkruan jetën e vështirë të fshatarëve dalmatë, boshnjakë dhe sllavë (romanet *Rasap*, *Radnici* dhe *Cupalo* ; përmbledhje me tregime *Akuza* dhe *Zërat e Zi* ), prandaj u quajt kroati Maksim Gorki.  Nga viti 1905, ai udhëtoi nëpër Evropë ( Vjenë, Mynih, Berlin, Paris ) dhe u miqësua me shumë kroatë (Ivan Meštrović, Vladimir Becić, Mirko Rački ) dhe artistë të huaj ( Hermann Bahr, Stefan Zweig, Stanisław Przybyszewski, Maksim Gorniski, etj.).  Ishte në Vjenë në vitin 1910 që ai shkroi veprën e tij më të mirë, dramën *Zjarri i pasionit* (botuar në 1912 ),  e cila u prit mirë jashtë vendit. Në periudhën e ndërmjetme, ai udhëtoi nëpër Zvicër, Skandinavi, Rusi, Angli dhe Francë, dhe pas Luftës së Dytë Botërore u zhvendos në Dubrovnik .

## Veprat 
* "Rasap", 1906.
* "Radnici", 1906.
* "Cupalo", 1907.
* "Požar strasti", 1912.
* "Mirne", 1916.
* "People of the Universe", 1917.
* "Razvrat", 1923.
* "Rotonda", 1925.
* "Miris zemlje i mora", 1925.
* "Pomirenje", 1926.
* "Atlantikom i Pacifikom", 1927.
* "White flames", 1929.
* U "Café du dôme": drama u dva čina, 1926.

## Literatura 
* Jelčić, Dubravko; Pavlović, Goran (ur.) *Josip Kosor : prilozi sa znanstvenoga kolokvija, Otok, 5. listopada 2002., održanoga u sklopu 13. pjesničkih susreta u Drenovcima, 8. lipnja 2002.*, "Hrašće", Drenovci, 2002., ISBN 953-6538-18-0
* Jelčić, Dubravko. *Strast avanture ili Avantura strasti : Josip Kosor : prilog tezi o autohtonosti ekspresionizma u Hrvatskoj književnosti*, "August Cesarec", Zagreb, 1988., *ISBN 86-393-0052-26 nevaljani ISBN*
* *Vepra e Josip Kosor, I-XII,* redaktuar nga Ivica Matičević, Ex libris, Zagreb, 2011-2017.
* Ivica Matiçeviq, *Triumfi i shpirtit.* *Libër për Josip Kosorin,* Ex libris, Zagreb, 2018.
* Ivica Matičević, *Figura e ndryshimit në dramat e Josip Kosor*, Kisha në botë, 5

## Referime
Vitomir Belaj

**Vitomir Belaj** (lindur më 8 nëntor 1937 në Maribor, Slloveni ) është një etnolog kroat .   Në vitin 1979 ai mori doktoraturën në Fakultetin e Shkencave Humane dhe Sociale, Universiteti i Zagrebit .  Profesor ka qenë që nga viti 1985, kurse nga viti 2009 profesor emeritus . 
* 2006: Çmimi Milovan Gavazzi për arritje jetësore, Shoqëria Etnografike Kroate 

## Referime 
## Lidhjet e jashtme 
* 
*