Samuel R. Delany

**Samuel R.** " **Chip** " **Delany** / / dəˈleɪni / , də -  ; i lindur më 1 prill 1942) është shkrimtar dhe kritik letrar amerikan. Veprimtaria e tij përfshin fiksionin (veçanërisht atë fantastiko-shkencore), kujtime, kritika dhe ese mbi fantastikën shkencore, letërsinë, seksualitetin dhe shoqërinë.

Tregimet fiktive të tij përfshijnë *Babel-17*, *Kryqëzimi i Ajnshtajnit (The Einstein Intersection)* (fitues të Çmimit Nebula për vitet 1966 dhe 1967, përkatësisht); *Hogg*, *Nova*, *Dhalgren*, seria *Kthimi në Nevèrÿon* (Return to Neveryon) dhe *Përmes Luginës së Folesë së Merimangave (Through the Valley of the Nest of Spiders)* . Veprat e tij jo-fiktive përfshijnë *Times Square Red, Times Square Blue*, *About Writing* dhe tetë libra me ese. Ai ka fituar katër çmime Nebula dhe dy çmime Hugo, dhe u përfshi në Sallën e Famës së Fanta-shkencës dhe Fantazisë në vitin 2002.

Nga janari i vitit 1975 deri në maj të vitit 2015,   ishte profesor i anglishtes, letërsisë krahasuese dhe/ose shkrimit krijues në SUNY Buffalo, SUNY Albany, Universitetin e Massachusetts Amherst dhe Universitetin Temple.

Në vitin 1997, ai fitoi çmimin Kessler ; më pas, në vitin 2010, ai e fitoi çmimin e tretë të J. Lloyd Eaton për Arritje të Jetës në Fantastikën Shkencore nga Konferenca Akademike e Fantastikës Shkencore Eaton në Bibliotekat e UCR.  Shkrimtarët e Shkencës dhe Fantazisë Amerikane e emëruan atë Mjeshtrin e 30-të të Madh të SFWA-së në vitin 2013,  dhe në vitin 2016, ai u fut në Sallën e Famës së Shkrimtarëve të Shtetit të Nju Jorkut . Delany mori Çmimin Anisfield-Wolf për Arritje të Jetës për vitin 2021.

## Jeta e hershme 
Samuel Ray Delany, Jr. lindi më 1 prill 1942,  dhe u rrit në Harlem.  Nëna e tij, Margaret Carey (Boyd) Delany (1916–1995), ishte nëpunëse në sistemin e Bibliotekës Publike të Nju Jorkut . I atii, Samuel Ray Delany Sr. (1906–1960), drejtoi shtëpinë e funeraleve Levy & Delany në Avenue 7 në Harlem, nga viti 1938 deri në vdekjen e tij në vitin 1960. Familja jetonte në dy katet e sipërme të një shtëpie private trekatëshe, midis pallateve pesë dhe gjashtëkatëshe të Harlemit. &#x5B; ''* &#x5D;

## Vepra 
### Fiksion 
#### Romane 
#### Seria e "Kthimi te Nevèrÿon" (Return to Nevèrÿon series) 
#### Komike/romane grafike 
* *Gruaja e Mrekullisë*, 1972
* *Perandoria*, art nga *Howard V. Chaykin*, 1978
* "Drita e Shtatë Hënave Hedh Hije Komplekse" në *Epic Illustrated* Nr. 2, art nga Howard Chaykin, faqet 67–74, qershor 1980  
* *Bukë dhe Verë: Një Përrallë Erotike e Nju Jorkut*, art nga *Mia Wolff*, hyrje nga *Alan Moore*, 1999

* *Quark/1* (1970) (redaktuar me Marilyn Hacker )
* *Quark/2* (1971) (redaktuar me Marilyn Hacker)
* *Quark/3* (1971) (redaktuar me Marilyn Hacker)
* *Quark/4* (1971) (redaktuar me Marilyn Hacker)
* *Fituesit e Nebula 13* (1980)

### Jo-fiksion 
#### Vepra kritike 
* *Nofulla me mentesha me xhevahir : Shënime mbi gjuhën e fantastiko-shkencore* (Dragon Press, 1977; Wesleyan University Press botimi i rishikuar 2009, me një hyrje nga Matthew Cheney  )
* *Bregu Amerikan : Meditime mbi një rrëfim fantastiko-shkencor* (Dragon Press, 1978; Wesleyan University Press 2014, me një hyrje nga Matthew Cheney  )
* *Starboard Wine : Më shumë shënime mbi gjuhën e fantastiko-shkencore* (Dragon Press, 1984; Wesleyan University Press, 2012, me një hyrje nga Matthew Cheney  )
* *Wagner/Artaud: Një dramë mbi trillimet kritike të shekullit të 19-të dhe të 20-të* (Ansatz Press, 1988), 
* *Ngushtica e Mesinës* (1989), 
* *Intervista të Heshtura* (1995), 
* *Longer Views* (1996) me një hyrje nga Kenneth R. James, 
* "Racizmi dhe fantastiko-shkencor"  (1998), *New York Review of Science Fiction*, Numri 120.
* *Pamje më të Shkurtra* (1999), 
* *Rreth Shkrimit* (2005), 
* *Biseda me Samuel R. Delany* (2009), redaktuar nga Carl Freedman, Shtëpia Botuese e Universitetit të Misisipit.
* *Vështrime të Rastit, Vëllimi 1: "Më shumë rreth shkrimit" dhe Ese të Tjera* (Wesleyan University Press, 2015).ISBN&nbsp;9780819579751
* *Vështrime të Rastit, Vëllimi 2: "Lufta" dhe Ese të Tjera* (Wesleyan University Press, 2021).ISBN&nbsp;9780819579782
* *DUETË: Frederick Weston & Samuel R. Delany në bisedë* ( Mjete ndihmëse vizuale, 2021) 

#### Kujtime dhe letra 
* *Mëngjesi Qiellor* (1979), një kujtim i një qarku të qytetit të Nju Jorkut gjatë të ashtuquajturës Vera e Dashurisë , 
* *Lëvizja e Dritës në Ujë (The Motion of Light in Water)* (1988), një kujtim i përvojave të tij si një shkrimtar i ri homoseksual i fantastiko-shkencor; fitues i Çmimit Hugo , 
* *Times Square e Kuqe, Times Square Blu* (NYU Press, 1999; 2019, botim i 20-vjetorit me parathënie nga Robert Reid-Pharr ), një diskutim mbi ndryshimet në ndërveprimin shoqëror dhe seksual në Times Square të Nju Jorkut,  ; 
* *Bukë dhe Verë: Një Përrallë Erotike e Nju Jorkut* (1999), një komik autobiografike e vizatuar nga Mia Wolff me një hyrje nga Alan Moore , 
* *1984: Letra të Përzgjedhura* (2000) me një hyrje nga Kenneth R. James, 
* *Në kërkim të heshtjes: Ditarët e Samuel R. Delany.* *Vëllimi 1, 1957-1969* (2017), redaktuar dhe me një hyrje nga Kenneth R. James,  . Finalist i Çmimit Locus 2018 (jo-trillim) 
* *Letra nga Amhersti: Pesë Letra Rrëfyese* (Wesleyan University Press, 2019), me parathënie nga Nalo Hopkinson , 

#### Prezantime 
* *Aventurat e Alyx*, nga Joanna Russ
* *Ne që jemi gati të...* , nga Joanna Russ
* *Burri gej me ngjyrë* nga Robert Reid-Pharr
* *Qielli që digjet, Tregime të zgjedhura*, nga Rachel Pollack
* *Conjuring Black Funk: Shënime mbi Kulturën, Seksualitetin dhe Spiritualitetin, Vëllimi 1* nga Herukhuti
* *Përdhunimi Kozmik*, nga Theodore Sturgeon
* *Rruga e Lavdisë*, nga Robert A. Heinlein
* *Green Lantern me bashkëprotagonistë Green Arrow #1'', nga Dennis O'Neil, Neal Adams, Gil Kane (Paperback Library, 1972) 
* *Zoti Mikrokozmik*, nga Theodore Sturgeon
* *Magjia: (Tetor 1961 - Tetor 1967) Dhjetë Përralla nga Roger Zelazny*, të përzgjedhura dhe të prezantuara nga Samuel R. Delany
* *Zotërinjtë e Gropës*, nga Michael Moorcock
* *Fituesit e Nebula 13*, redaktuar nga Samuel R. Delany
* *Një Udhëzues Lexuesi për Shkencën Fanta-Shkencore*, nga Baird Searles, Martin Last, Beth Meacham dhe Michael Franklin; parathënie nga Samuel R. Delany
* *Njeriu i rërës: Një lojë me ty*, nga Neil Gaiman
* *Hije: Një Antologji e Prozave nga Burra Gej me Prejardhje Afrikane*, redaktuar nga Charles Rowell dhe Bruce Morrow

## Referime 
### Referime