Borussia Mönchengladbach

**Borussia Verein für Leibesübungen 1900 e.V. Mönchengladbach**, njohur më mirë si **Borussia Mönchengladbach** dhe shkurtimisht si **Gladbach**, është një klub profesionist gjerman futbolli me seli në Mönchengladbach, Gjermani. Ata luajnë në Bundesligë, ligën elitare të futbollit gjerman. Përgjatë historisë së tyre, klubi ka fituar pesë kampionate, tre kupa dhe dy Kupa UEFA.

Borussia Mönchengladbach u themelua në vitin 1900. Emri i tyre vjen nga versioni latin i Prusisë, e cila ishte një emër popullor i klubeve gjermane të ish Mbretërisë së Prusisë. Klubi u bë pjesë e Bundesligës në vitin 1965 dhe arriti sukseset më të mëdhaja në vitet 1970', të udhëhequr fillimisht nga Hennes Weisweiler dhe më pas Udo Lattek, të cilët krijuan një ekip të ri që luante futboll të shpejtë dhe sulmues. Gjatë kësaj periudhe, Mönchengladbach e fitoi kampionatin pesë herë, Kupën UEFA dy herë si dhe arriti finalen e Kupës Evropiane në vitin 1977.

Klubi luan ndeshjet si vendas në stadiumin Borussia-Park që nga viti 2004. Ata më parë kishin luajtur në Bökelbergstadion që nga fillimi i vitit 1919. Ata janë klubi i pestë më i madh në Gjermani në bazë të anëtarësimeve të tifozëve, duke arritur 75,000 anëtar në vitin 2016 dhe 93,000 në vitin 2021. Rivali kryesor i klubit është 1. FC Köln dhe ndeshjet midis tyre luhen nën emrin Derbi i Rheinlandit. Rivalë të tjerë të klubit janë Borussia Dortmund, Fortuna Düsseldorf dhe Bayer Leverkusen.

## Historia
### 1899–1914: Themelimi dhe vitet e para
parapamje|Lojtarët e FC Borussias në vitin 1900.|majtas
Në nëntor 1899, një grup anëtarësh të pakënaqur u larguan nga shoqata e tyre sportive, TC Germania Gladbach (e referuar si "Teutonia Gladbach" në disa burime). Më 17 nëntor 1899, trembëdhjetë nga këta të rinj formuan një klub të ri, këtë herë të fokusuar në mënyrë specifike në futboll, në pubin Zum Jägerhof. Ata zgjodhën fjalën Borussia (latinisht: "Prussia") për emrin e ri të klubit të tyre, megjithëse ky nuk ishte ende themelimi zyrtar i klubit.

Vitet e para të Borussias u karakterizuan nga problemet tipike për ekipet e futbollit në Perandorinë Gjermane: sporti, i cili sapo ishte importuar nga Mbretëria e Bashkuar në vitet 1880', nuk ishte ende i pranuar institucionalisht dhe si rezultat kishte mungesa logjistike të fushave të futbollit, golave, dhomave të zhveshjes dhe pajisjeve të lojtarëve. Lojtarët e Borussias fillimisht duhej të financonin pajisjet e tyre për atë që në atë kohë ishte një shpenzim i konsiderueshëm financiar për njerëzit e klasës punëtore.

parapamje|upright=0.8|Stema e klubit në periudhën 1904–1919.|djathtas
Në vitin 1905, klubi bleu një tokë në *Reyerhütterstraße*, duke krijuar mundësinë për të organizuar ndeshje. Dy vite më pas, klubi u largua nga kjo tokë pasi do të ndërtohej një fabrikë. Ata arritën një marrëveshje me Gladbacher Turnverein 1948 për të marrë një tokë në *Schweizerhaus*. Gjatë Luftës së Parë Botërore, klubi pësoi disa humbje; presidenti Heinz Körstgens u vra në vitin 1912 ashtu si dhe lojtari Stephan Ditgens.

### 1915–1959: Republika Weimar, Lufta e Dytë Botërore dhe vitet pas luftës
Pas përfundimit të luftës, të gjitha klubet gjermane filluan punën gruadualisht. Anëtarët e Borussias kryen takime jo-zyrtare për rifillimin e ndeshjeve edhe gjatë muajve të fundit të luftës. Ndeshja e parë gjatë kësaj kohe u luajt më 15 gusht 1918, ku ekipi fitoi 5–0 kundër Rheydt SV. Në ndeshjen e kthimit, ata u mposhtën me rezultatin 7–2. Ekipi luajti vetëm shtatë nga katërmbëdhjetë ndeshjet e sezonit 1918–19 për shkak të pushtimit të rajonit nga Forcat e Armatosura Belge.

Borussia vazhdoi të mos gjente një fushë të sajën për të luajtur përfundimisht, duke ndryshuar disa herë vendndodhje. Në vitin 1919, klubi u bashkua me Turnverein Germania 1889, një klub lokal i Mönchengladbach, duke u bërë 1889 VfTuR M.Gladbach. Klubi i ri arriti suksesin e parë në vitin 1920, duke mposhtur Kölner BC me rezultatin 3–1 në finalen e kampionatit të Gjermanisë Perëndimore në sezonin 1920–21. Bashkimi i të dy klubeve zgjati vetëm dy vite; pas ndarjes, klubi ndryshoi emër, duke u quajtur **Borussia VfL 1900 e.V. M.Gladbach**.

Pas ardhjes në pushtet të Partisë Naziste në vitin 1913, sistemi i futbollit gjermane u reforma tërësisht dhe tashmë përbëheshe ngs 16 Gauligen (liga rajonale) – Gladbach luajti në edicionin e parë të * Gauliga Niederrhein* si dhe më pas luajti në liga të ndryshme rajonale të quajtur *Bezirksklassen*. Gjatë kësaj kohe, Heinz Ditgens u bë lojtari i parë në historinë e klubit që luajti një ndeshje me kombëtaren gjermane; ai u aktivizua në fitoren 9–0 kundër Luksemburgut në Lojërat Olimpike Verore 1936.

Pas Luftës së Dytë Botërore dhe rënjes së Partisë Naziste, klubi rifilloi aktivitetin në qershor 1946. Tre vite më pas, ata u ngjitën në *Landesliga Niederrhein*, kategorinë e dytë të ligës rajonale, kurse në vitin 1950 u ngjitën në Oberliga West, e cila ishte liga elitare. Pas disa vitesh të karakterizuara nga rënje dhe ngritje, klubi fitoi titullin e parë të Oberligës në sezonin 1958–59.

### 1960–1965: Ngjitja në Bundesligë
[parapamje|majtas|Ndeshja për ngjitjen në Bundesligë kundër [Holstein Kiel, 19 qershor 1965.]]
Në gusht 1960, klubi mposhti 1. FC Köln në Kupën e Gjermanisë Perëndimore. Disa javë më pas, ata fituan trofeun e parë madhor, DFB-Pokal, duke mposhtur Karlsruher SC 3–2 në finale. Ky sukses i siguroi ekipit kualifikimin në Kupën UEFA të Fituesve të Kupës për sezonin 1960–61; ata u eliminuan me rezultatin e përgjithshëm 11–0 nga skocezët e Rangers.

Në vitin 1961, klubi e ndryshoi emrin në **Borussia VfL Mönchengladbach** pasi qyteti München-Gladbach u bë Mönchengladbach. Pavarësisht rezultateve të arritura në dhjetë vitet e fundit, klubi nuk u lejua të bëhej pjesë e Bundesligës së sapo krijuar në vitin 1963, duke luajtur në Regionalliga West e cila ishte një kategori më poshtë. Në sezonin 1964–65, klubi firmosi me lojtarët e talentuar Jupp Heynckes dhe Bernd Rupp, si dhe mori disa lojtarë nga ekipi i të rinjëve.

### 1965–1969: Vitet e para në Bundesligë
[parapamje|djathtas|upright=0.8|[Jupp Heynckes njihet për kontributin e tij madhor në klub si lojtar dhe trajner.]]
Borussia nuk kishte financa të shëndosha para nisjes së sezonit të tyre të parë në Bundesligë. Megjithatë, trajneri Hennes Weisweiler filloi t'i jepte besim ekipit të të rinjëve, duke sjellur disa lojtarë të rinjë në ekipin e parë.  Në atë periudhë, klubi siguroi transferimet e Berti Vogts dhe Heinz Wittmann.

Klubi luajti ndeshjen e parë në Bundesligë kundër Borussia Neunkirchen, duke marrë një barazim 1–1; Gerhard Elfert ishte golashënuesi i parë i klubit në Bundesligë. Klubi arriti fitoren e parë kundër SC Tasmania 1900 Berlin me rezultatin 5–0 e cila ishte gjithashtu ndeshja e parë si vendas. Borussia e mbylli sezonin e parë në Bundesligë në vendin e 13të.

Klubi u përmirësua në sezonin 1966–67, duke shënuar plot 70 gola. Ekipi u udhëhoq nga treshja Herbert Laumen, Bernd Rupp dhe Jupp Heynckes, të cilët shënuan respektivisht 18, 16 dhe 14 gola. Ata arritën fitoren më të madhe në historinë e tyre në ndeshjen e javës së 18të kundër Schalke 04, të cilët i mposhtën 11–0. Ekipi e mbylli sezonin në vendin e 8të.

### 1970–1980: Epoka e artë dhe dominimi në Gjermani
Vitet 1970' ishin më të suksesshmet e historisë së klubit. Ekipi vazhdoi me futbollin argëtues dhe sulmues nën drejtimin e trajnerit Hennes Weisweiler, i cili e udhëhoqi ekipin drejt fitimit të pesë titujve të Bundesligës. Gjatë kësaj kohe, klubi krijoi një rivalitet me Bayern München, me të cilën ishte ngjitur njëherazi në Bundesligë në vitin 1965.

Gjatë sezonit 1969–70, Weisweiler filloi të punonte në fazën mbrojtëse të ekipit. Klubi bleu lojtarë si Luggi Müller dhe Klaus-Dieter Sieloff të cilët ishin me tipare mbrojtëse. Më 31 tetor 1969, Borussia mposhti Alemannia Aachen me rezultatin 5–1, duke kryesuar Bundesligën për herë të parë. Më 30 prill 1970, pas fitores në shtëpi kundër Hamburger SV në javën e 33të, Borussia fitoi titullin e parë kampion në histori.

Në sezonin e ardhshëm, Herbert Laumen shënoi golin e parë në kompeticionet evropiane për klubin në fitoren 6–0 kundër EPA Larnaca. Në kampionat, ekipi pësoi vetëm një humbje gjatë fazës së parë. Ndeshja e javës së 27të kundër Werder Bremen u bë unike për thyerjen e shtyllës në Bökelberg. Në minutën e 88të të ndeshjes së luajtur më 3 prill 1971, Laumen theu shtyllën e portës kundërshtare pas një përplasje kokë më kokë me portierin kundërshtar Günter Bernardinto. Pasi organizatorët nuk j'a dolën t'a rregullonin si dhe nuk kishin një zëvëndësues, gjyqtari e ndërpreu ndeshjen e cila ishte 1–1. Megjithatë, gjykata sportive në Frankfurt i dha Werderit fitoren në tavolinë 2–0 kurse Federata Gjermane e Futbollit i urdhëroi të gjitha klubet të kishin porta rezervë në rast përsëritje të të tilla ngjarjeve. Nëntë javë pas kësaj ngjarje, Borussia u bë klubi i parë në historinë e futbollit gjerman që mbron titullin kampion pas një fitoreje kundër Eintracht Frankfurt.

Më 20 tetor 1971, Borussia arriti një fitore historike 7–1 kundër ekipit italian Inter në ndeshjen e parë të raundit të dytë të Kupës Evropiane, por UEFA e anulloi rezultatin për shkak se në minutën e 29të të takimit sulmuesi italian Roberto Boninsegna u godit në kokë nga një kanaçe nga tifozët e Borussias. Trajneri legjendar Matt Busby, i pyetur për këtë ndeshje, deklaroi: 

Në ndeshjen në Itali, Borussia u mposht me rezultatin 4–2, kurse ndeshja në Gjermani u riluajt sërisht dhe u mbyll në barazim pa gola, duke sjellur eliminimin e gjermanëve nga kompeticioni. Dy vite më vonë, klubi fitoi kupën për herë të dytë në histori, duke mposhtur 2–1 në derbi 1. FC Köln; goli i vetëm i takimit u shënua nga Günter Netzer, i cili luajti ndeshjen e fundit me klubin para se të largohej në Spanjë te Real Madridi. Po në atë vit, klubi arriti në finalen e Kupës UEFA, duke u përballur me anglezët e Liverpoolit; ata u mposhtën në ndeshjen e parë me rezultatin 3–0, por fituan ndeshjen e kthimit me rezultatin 2–0, duke humbur trofeun me rezultatin e përgjithshëm 3–2.

parapamje|majtas|upright=0.8|Kapiteni Berti Vogts me trofeun e Kupës UEFA, 1975.
Sezonet e ardhshme u karakterizuan nga largimet e disa nga lojtarëve më të rëndësishëm të klubit, edhe pse sulmuesi kryesor Heynckes qëndroi. Në sezonin 1973–74, ai u bë lojtari i parë në historinë e klubit që shpallet golashënuesi më i mirë në Bundesligë, duke shënuar 30 gola. Në atë sezon, Bayerni u shpall kampion por Borussia vendosi rekord për numrin e golave të shënuar (93). Në sezonin 1974–75, Borussia mori kryesimin e kampionatit në javën e 17të dhe e mbajti deri në fund, duke fituar një tjetër titull kampion. Në maj 1975, klubi arriti finalen e Kupës UEFA sërisht, duke u përballur me holandezët e Twentes. Pas një barazimi pa gola në Gjermani, Borussia fitoi 5–1 në ndeshjen e dytë, duke fituar trofeun e parë evropian. Suksesi i këtij sezoni u zbeh nga largimi i trajnerit Hennes Weisweiler, i cili kishte qënë pjesë e ekipit për 11 vite.

Weisweiler u zëvëndësua nga Udo Lattek, i cili vinte nga Bayerni. Ndryshe nga paraardhësi i tij, Lattek i jepte përparësi sigurisë në stilin e lojës. Ai e udhëhoqi ekipin drejt fitimit të dy kampioneve të tjera rresht në vitet 1976 dhe 1977. Danezi Allan Simonsen u bë lojtari i parë në historinë e klubit që fitoi Topin e Artë. Në vitin 1978, klubi u çkurorëzua nga 1. FC Köln, e cila e fitoi titullin falë golavarazhit më të mirë krahasuar me Borussian. Në atë sezon, klubi arriti një fitore 12–0 kundër Borussia Dortmundit, e cila edhe sot e kësaj dite është fitorja më e madhe në historinë e Bundesligës. Dy vite më pas, klubi fitoi Kupën UEFA për herë të dytë në histori, duke mposhtur Yllin e Kuq të Beogradit. Ata e arritën finalen sërisht në vitin e ardhshëm, por këtë herë u mposhtën nga Eintracht Frankfurt falë rregullit të golit jashtë fushe. Trajner i ekipit ishte Jupp Heynckes, i cili ishte tërhequr nga futbolli i luajtur vetëm një vit më parë.

### 1980–2010: Rënja graduale dhe stadiumi i ri
[parapamje|djathtas|upright=0.6|[Uwe Kamps është një nga lojtarët më të dalluar të klubit. Ai e shpenzoi të gjithë karrierën te Borussia, duke zhvilluar mbi 500 ndeshje.]]
Borussia nuk mundi dot të përsëriste suksesin që përjetoi gjatë viteve 1970' në vitet 1980'. Klubi vuajti financiarisht, kjo për shkak edhe të të ardhurave të pakta nga stadiumi i vogël Bökelbergstadion, duke u detyruar të shiste disa nga lojtarët kryesor të ekipit. Në sezonin 1980–81, klubi u rendit në vendin e gjashtë kurse sezon më pas në vendin e shtatë, duke humbur kompeticionet evropiane. Megjithatë, në vitin 1982, legjenda e ardhshme e klubit Uwe Kamps bëri debutimin e tij me ekipin e parë. Ekipi konkuroi për titullin kampion në sezonin 1983–84, duke e mbyllur renditjen në vendin e parë me pikë të barabarta me VfB Stuttgart dhe Hamburger SV; në fund ishte Stuttgarti që u shpall kampion për shkak të golavarazhit më të mirë. Ekipi gjithashtu arriti finalen e kupës, por u mposht me penallti nga Bayerni; talenti Lothar Matthäus humbi penalltinë e tij dhe gjatë asaj vere u transferua te Bayerni për një shifër rekord në futbollin gjerman, duke bërë që tifozët të mendonin nëse ai e kishte humbur qëllimisht penalltinë.

Në sezonin 1984–85, ekipi mposhti me rezultatin 10–0 Eintracht Braunschweig, e cila deri më sot është fitorja e fundit me dy shifra në Bundesligë. Në vitin 1987, trajneri Jupp Heynckes u largua nga klubi pas tetë vitesh për t'u bërë pjesë e Bayernit. Ai u zëvëndësua nga Wolf Werner, i cili e udhëhoqi ekipin drejt një vendi të tretë në sezonin e tij të parë në krye. Ai ishte sezoni në të cilën talenti i ri Stefan Effenberg bëri debutimin e tij si profesionist.

Rënja graduale e klubit vazhdoi edhe gjatë viteve 1990', duke luftuar në disa raste për të shmangur rënjen nga kategoria. Në vitin 1995, klubi fitoi trofeun e parë pas 16 vitesh, duke mposhtur Wolfsburgun në finalen e kupës, kurse disa muaj më pas fituan superkupën, këtë herë kundër Dortmundit. Në fund të sezonit 1996–97, ekipi e mbylli kampionatin në vendin e 17të, duke shmangur rënjen nga kategoria. Ky sezon negativ solli shkarkimin e trajnerit Bernd Krauss, i cili u zëvëndësua nga Friedel Rausch. Ekipi nuk u përmirësua nën drejtimin e Rausch, duke shmangur rënjen nga kategoria vetëm në javën e fundit të kampionatit. Në sezonin e ardhshëm, ekipi pësoi disa humbje të mëdha kundër Bayer Leverkusenit dhe Wolfsburgut, duke e mbyllur kampionatin në vendin e 18të që solli rrëzimin e ekipit një kategori më poshtë. Kjo ngjarje solli largimin e lojtarëve kryesor të ekipit, si portieri Robert Enke, mbrojtësi Patrik Andersson, dhe mesfushorët Karlheinz Pflipsen dhe Sebastian Deisler.

Klubi qëndroi në kategorinë e dytë për dy vite dhe u rikthye në elitë në vitin 2001. Stadiumi i tyre historik Bökelbergstadion u mbyll në fund të sezonit 2003–04 dhe u shëmb në vitin 2006. Në përfundim të sezonit, Borussia ra sërisht nga kategoria por u ngjit menjëherë pas vetëm një sezoni.

### 2010–vazhdon: Ringjallja dhe rikthimi në gjysmën e sipërme të tabelës
parapamje|majtas|upright=0.7|Lucien Favre ishte trajner i ekipit nga viti 2011 e deri në 2015.
Për shkak të rezultateve negative të ekipit, një bashkim i drejtuesve nga ekonomia lokale themeloi *iniciativën Borussia*, e cila akuzoi drejtuesit e klubit për keqmenaxhim. Sipas iniciativës, strukturat e vjetra duhet të shpërbëhen për t'i dhënë Borussias një të ardhme. Pra, paratë duhet të investohen në sport dhe jo në kompleksin muzeor të planifikuar me hotel të bashkangjitur. Në Mbledhjen e Përgjithshme Vjetore 2011, vetëm 335 nga 4769 anëtarët e pranishëm votuan në favor të qëllimeve të nismës.

Më 25 dhjetor 2010, Marco Reus shënoi golin e 2,500të të klubit në Bundesligë gjatë një ndeshje në shtëpi kundër Mainz 05. Gjatë atij sezoni, klubi luftoi sërisht për të mos rënë nga kategoria. Në shkurt 2011, Michael Frontzeck u shkarkua nga roli i trajnerit dhe u zëvëndësua nga Lucien Favre. Tre fitore në tre ndeshjet e fundit të kampionatit bënë që Borussia të shmange përkohësisht rënjen nga kategoria, duke u renditur në vendin e 16të. Në përballjen e fazës play-off për rënjen nga kategoria, Borussia fitoi me rezultatin e përgjithshëm 2–1 kundër Bochumit.

Ekipi u përmirësua ndjeshëm nën drejtimin e Favre në vitet e ardhshme, duke u renditur në pjesën e sipërme të tabelës. Ata konkuruan rregullisht në UEFA Ligën e Evropës kurse në sezonin 2015–16 arritën në fazën e grupeve të UEFA Ligës së Kampioneve, duke mbledhur pesë pikë në një grup me ekipe si Manchester City, Juventusi dhe Sevilla. Favre dha dorëheqje në nisje të sezonit pas pesë humbjesh në pesë ndeshjet e para të kampionatit, duke u zëvëndësuar nga André Schubert.

Më korrik 2017, Matthias Ginter u ble nga klubi për 17 milion €, duke u bërë transferimi më i shtrenjtë në historinë e tyre. Një vit më vonë, klubi bleu francezin Alassane Pléa për 23 milion €. Në raundin e parë të kupës në sezonin 2018–19, ekipi mposhti BSC Hastedt me rezultatin 11–1, duke thyer rekordin e mëparëshëm të fitores më të madhe në kupë të vendosur nga vetë ata në sezonin 1977–78.

## Identiteti
### Ngjyrat dhe stema
Ngjyrat tradicionale të klubit kanë qënë historikisht e zeza dhe e bardha. Një ngjyrë tjetër tradicionale është jeshilja, e cila historikisht përdorur në fanellat e dyta të ekipit.

Stema e klubit është në formë rombi me viza të zeza dhe të bardha. Në qëndër të stemës është një gërmë e madhe B me ngjyrë të zezë që simbolin emrin Borussia. Nga viti 1970 e deri në 1999, stema ka qënë identike por me një sfond jeshil.

### Himni
Himni zyrtar i klubit është *The Eleven of the Lower Rhine*, e cila këndohet para çdo ndeshjeje që luhet në shtëpi. Kënga u kompozua nga grupi BO, të cilët janë tifozë të klubit. Këngë të tjera të klubit janë *We are Borussia* dhe *The soul burns* të cilët pëlqehen nga tifozët, si dhe kënga "You'll Never Walk Alone" e Gerry & the Pacemakers, e cila këndohet nga tifozë të disa klubeve evropiane.

Sa herë që ekipi shënon gol, në stadium luhet kënga "Maria (I Like It Loud)" nga Scooter. Kjo shoqëtohet nga shprehja "Tor für die Borussia" nga spikeri i stadiumit Rolf Göttel, i cili njofton shënuesin e golit.

### Maskota
[parapamje|djathtas|200px|[Oliver Neuville dhe maskota *Jünter*]]
Maskota e parë e klubit quhej Bumsi dhe u krijua nga trajneri Helmut Grasshoff. Maskota zyrtare e klubit që nga viti 1998 është *mëza* Jünter, i emëruar në nder të tifozit dhe lojtarit për shumë vite në klub Günter Netzer.

### Prodhuesit e fanellës dhe sponsorët
## Stadiumi
### Borussia-Park
djathtas|parapamje|220px|Borussia-Park.
Borussia Mönchengladbach i luan ndeshjet si vendas në Borussia-Park, e cila u hap zyrtarisht më 30 korrik 2004 dhe kushtoi gjithsej 85 milion €. Kapaciteti i stadiumit është 54,057 vënde, vetëm për ndeshjet e kampionatit. 16,145 nga këto vende janë pa ulëse, ku tifozët qëndrojnë në këmbë për shkak të kërkesës së madhe për të parë ndeshjet. Kapaciteti i stadiumit zvogëlohet në ndeshjet ndërkombëtare, duke u bërë me 46,249 vende, të gjitha me ulëse. Në këtë stadium u luajtën disa nga ndeshjet e FIFA Kupës së Botës për gra të vitit 2011, kurse kombëtarja gjermane ka luajtur gjithsej nëntë ndeshje. Përveç futbollit, në stadium janë zhvilluar edhe koncerte muzikore nga artisë si Elton John, Herbert Grönemeyer, Bruce Springsteen dhe Pink.

### Bökelbergstadion
Përpara se të kalonin në Borussia-Park, stadiumi i parë i klubit ishte Bökelbergstadion, e cila u vendos në përdorim nē vitin 1919 e deri në fund të sezonit 2003–04, dhe u shkatërrua në gusht 2006. Stadiumi mori emrin Bökelbergstadion më 28 korrik 1962 pasi Borussia fitoi kupën për herë të parë në histori. Stadiumi i'u nënshtrua dy rinovimeve në histori, respektivisht në vitet 1960 dhe 1978, si dhe kapaciteti ishte 34,500 ulëse.

## Tifozët
[parapamje|majtas|220px|Një korografi e tifozëve të Borussias në ndeshjen kundër [FC Dynamo Kyiv|Dynamo Kyiv më 21 gusht 2012.]]
Borussia Mönchengladbach është një nga klubet me më shumë tifozë në Gjermani. Tifo grupi më i njohur i klubit është "Steinwegs Mamm", të cilët ishin të parët që pëdorën daullen gjatë ndeshjeve në mbështetje të ekipit. Përveç se në Gjermani, Borussia ka tifo grupe në të gjithë botën, përfshirë Shtetet e Bashkuara dhe Zelandën e Re. Disa nga tifozët më të famshëm të klubit janë Theo Zwanziger, Wolfgang Thierse, Sven Ottke, Kai Ebel, Mickie Krause, Matthias Opdenhövel, Peer Steinbrück dhe Hannelore Kraft.

Tifozët e klubit kanë miqësi me tifozë të disa klubeve, përfshirë ata të Liverpoolit. Kjo miqësi ka nisur që nga koha kur të dyja ekipet takoheshin rregullisht në ndeshjet ndërkombëtare në Kupën Evropiane dhe Kupën UEFA. Tifozët e Borussias udhëtojnë në Liverpool në intervale të rregullta për të parë ndeshjet lokale të *the Reds*. Nga ana tjetër, tifozët e Liverpoolit bëjnë vizita në Mönchengladbach për të simbolizuar miqësinë e ndërsjellë të tifozëve të të dy klubeve. Tifozët e Mönchengladbach mblodhën 21,000 marka gjermane për familjet e 96 të vdekurve në katastrofën e stadiumit në Sheffield (1989) dhe ia dorëzuan Liverpoolit në vitin 1991 në Mönchengladbach. Për 110 vjetorin e klubit më 1 gusht 2010, Borussia organizoi një ndeshje miqësore me Liverpoolin. Ndeshja e ndjekur nga 51.515 tifozë në Borussia Park u fitua nga Borussia me rezultatin 1–0.

## Rivalët
### 1. FC Köln
parapamje|djathtas|upright=0.8|Hennes Weisweiler konsiderohet si qëndra e rivalitetit midis dy klubeve.
Rivali kryesor i Borussias është 1. FC Köln. Ky rivalitet konsiderohet më i ashpri i Borussias, i cili nisi në vitin 1964 pasi trajneri Hennes Weisweiler u largua nga Köln për të shkuar te Borussia. Weisweiler është një figurë e rëndësishme në historinë e të dy klubeve; maskota e Köln quhet Hennes, kurse Borussia e konsideron si trajnerin më të suksesshëm të historisë së tyre. Stadiumi i Borussias ndodhet afër një rruge të quajtur *Hennes-Weisweiler-Allee*.

Rivaliteti u rrit gruadualisht në vitet 1970', kur Borussia fitoi pesë kampionate kurse Köln një. Sezoni 1977–78 shënoi një nga momentet më të veçanta të rivalitetit; Köln fitoi kampionatin falë golavarazhit më të mirë krahasuar me Borussian, e cila arriti fitoren më të madhe në historinë e Bundesligës (12–0). Për ironi të fatit, Kölni kishte si trajner Weisweiler, i cili ishte rikthyer në futbollin gjerman pas përvojes te Barcelona.

Pavarësisht se asnjë nga të dy klubet nuk e kan fituar titullin e Bundesligës që nga viti 1978, rivaliteti vazhdon të ngelet i ashpër dhe ka pasur incidente midis dy tifozerive përgjatë viteve. Borussia dhe Köln janë ndeshur gjithsej 105 herë; Borussia ka fituar 54 ndeshje dhe ka barazuar 20. Klubi ka rekord pozitiv edhe në ndeshjet në transfertë, duke fituar 24, barazuar 10 dhe humbur 17 ndeshje. Ndeshja e parë midis dy klubeve u luajt më 1 janar 1961 dhe i fitua nga Köln; ndeshja e vlefshme për Oberliga West u ndoq nga 11,000 tifozë.

### Bayern München
Të dy klubet u ngjitën njëkohësisht në Bundesligë në vitin 1965. Megjithatë, historikisht Borussia i ka shkaktuar Bayernit disa humbje të mëdha, duke rezultuar gjithmonë një kundërshtar i vështirë për *bavarezët*; goli i Igor de Camargos në ndeshjen debutuese të portierit Manuel Neuer dhe mbrojtëit Jérôme Boateng i dha një fitore minimale Gladbachut më 7 gusht 2011. Dy vite më pas, Borussia arriti një fitore surprizë 2–0 në transfertë, duke i shkaktuar Bayernit të Pep Guardiolës një humbje të rrallë në Allianz Arena. Më 27 tetor 2021, Gladbach fitoi 5–0 kundër Bayernit në kupë, duke i shkaktuar këtyre të fundit humbjen më të madhe në histori që nga viti 1978.

### Borussia Dortmund
Një tjetër rivalitet edhe pse jo aq i ashpër si ndaj Kölnit është ndaj Borussia Dortmundit. Rivaliteti vjen më së shumti për shkak të emrave të njëjtë, pasi si Dortmundi dhe Gladbachu njihen si *dy Borussiat e Bundesligës*. Kënga *Es gibt nur eine Borussia* (ka vetëm një Borussia) është shumë e përhapur te tifozët e Gladbach dhe luhet gjithmon në Borussia-Park sa herë që të dy ekipet ndeshen. Ky rivalitet është etiketuar me emrat *Borussengipfel* dhe *the Borussia Summit* nga media gjermane.

## Lista e rekordeve dhe statistikave
parapamje|majtas|Berti Vogts (majtas) është lojtari me më shumë ndeshje i klubit dhe Hannes Weisweiler (djathtas) është trajneri me më shumë ndeshje i klubit.
Borussia Mönchengladbach ka shpenzuar 56 sezone në Bundesligë, tre sezone në Bundesligën 2 dhe si dhe pjesën e mbetur në Regionalliga dhe Oberliga. Klubi ka vendosur disa rekorde në Gjermani. Ata janë klubi i parë që e mbrojtën me sukses titullin kampion në Gjermani, duke e fituar rresht në vitet 1970 dhe 1971. Shtatë vite më pas, ata arritën fitoren më të madhe në historinë e Bundesligës duke mposhtur Dortmundin 12–0. dhe katërmbëdhjetë edicione të Kupës UEFA/Ligës së Evropës.

Berti Vogts është lojtari me më shumë ndeshje në historinë e klubit me 526 në të gjitha kompeticionet, përfshirë 419 në Bundesligë. Ai ndiqet nga Uwe Kamps me 518 (390 në Bundesligë) dhe Herbert Wimmer me 469 ndeshje (366 në Bundesligë). Zvicerani Yann Sommer është lojtari i huaj me më shumë ndeshje në historinë e klubit me 335.

Jupp Heynckes është golashënuesi më i mirë i klubit me 195 gola në të gjitha kompeticionet. Herbert Laumen renditet në vendin e dytë me 118 gola kurse Hans-Jörg Criens në vendin e tretë me 93 gola. Danezi Allan Simonsen është lojtari i huaj me më shumë gola (76) si dhe lojtari i vetëm i klubit që ka fituar çmimin prestigjoz Topi i Artë.

## Trofe
Borussia Mönchengladbach ka fituar gjithsej 12 trofe gjatë historisë së saj. Klubi ka fituar pesë herë Bundesligën, duke qënë sëbashku me Dortmundin klubi i dytë me më shumë trofe të Bundesligës, mbrapa Bayern München. Këto pesë tituj i japin të drejtën klubit të shpalosi dy yjet e "Verdiente Meistervereine" sipër stemës. Klubi gjithashtu ka fituar një trofe të Bundesligës 2 (kategoria e dytë), tre kupa dhe një superkupë, edhe pse kjo e fundit nuk është zyrtare. Në arenën ndërkombëtare, Borussia ka fituar dy herë Kupën UEFA.

 

 

 

### Lojtarë të tjerë nën kontratë
### Në huazim
### Numrat e tërhequr
* **12** – i tërhequr në nder të tifozëve, të cilët konsiderohen lojtari i 12të në fushë.

## Struktura organizative
### Presidentët
Presidenti aktual i klubit është Rainer Bonhof, i cili u emërua më 19 mars 2024. Ai më parë ka pasur rolin e zëvëndës presidentit, ka qënë lojtar në vitet e suksesshme 1970' si dhe trajner për një kohë të shkurtër në periudhën 1998–99. Që nga viti 1953, klubi ka pasur gjithsej dhjetë presidentë. Helmut Beyer është presidenti më jetëgjatë i klubit, duke mbajtur pozitën për 30 vite (1962–92).

Organi më i lartë vendim marrës i klubit është komiteti ekzekutiv. Ky komitet zhvillon një mbledhje të përgjithme një herë në vit, aty ku zgjidhen anëtarët e bordit drejtues si dhe këshillit. Bordi drejtues përbëhet nga shtatë persona, të cilat janë: Michael Hollmann, Norbert Bocks, Reiner Körfer, Ewald Hansen, Jürgen Kämper, Stefan Krebs dhe Dirk W. Rosenbaum. Këshilli ka të drejtën të propozojë kandidatë për bordin drejtues dhe përbëhet nga dhjetë persona: Andreas Heinen (zëdhënsi), Herbert Laumen, Elmar Kreuels, Thomas Ludwig, Stefan Krebs, Matthias Neumann, Ulrich Robens, Volker Klüttermann, Gerald Ruch dhe Mirko Sandmöller.

### Trajnerët
parapamje|djathtas|Gerardo Seoane është trajneri aktual i ekipit.
Trajneri aktual i ekipit është zvicerani Gerardo Seoane, i cili e mori detyrën më 6 qershor 2023. Që nga viti 1950, klubi ka pasur gjithsej 36 trajnerë, pesë prej të cilëve e kanë drejtuar ekipin në dy periudha të ndryshme. Hennes Weisweiler është trajneri më jetëgjatë dhe i suksesshëm i klubit, duke fituar gjithsej pesë trofe në njëmbëdhjetë vite. Jupp Heynckes është një tjetër trajner i suksesshëm i klubit, i cili e drejtoi ekipin në më shumë se 350 ndeshje.

### Stafi teknik
## Referime 
## Lidhje të jashme
*Uebfaqja zyrtare
* Borussia Mönchengladbach te Bundesliga
* Borussia Mönchengladbach te UEFA