Mehmed pashë Qyprilliu

**Mehmed Pashë Qyprilliu** (i njohur edhe si *Mehmed Pashë Kypriljoti*, *Köprülü Mehmed Pasha*,  ; 1575, Roshnik, Shqipëri - 31 tetor 1661, Edirne) ishte themeluesi i dinastisë politike shqiptare Qypriliu në Perandorinë Osmane, një familje e vezirëve, luftëtarëve, dhe burrështetasve që e dominuan administrimin e Perandorisë Osmane gjatë gjzsmës së dytë të shekullit 17të, një epokë e njohur si epoka Qyprilliu (*"Köprülü"*). Ai ndihmoi në rindërtimin fuqisë së perandorisë me çrrënjosjen e korrupsionit dhe riorganizimin e ushtrisë osmane. Ashtu si ai futi këto ndryshime, Qyprilliu gjithashtu zgjeroj kufijtë e perandorisë, duke i mposhtur kozakët, hungarezët, dhe më mbreslënëse, venedikasit. Efektiviteti i Qyprilliut matej me reputacionin e tij .

Ai themeloi qytetin Qyprilliu (sot Veles, Maqedonia e Veriut) në Rumeli, atje ku lindi djali i tij i madh, Fazil Ahmed Pashë Qyprilliu.

## Biografia
### Jeta e hershme
Ai hyri në shërbim të sulltanit si një (mbledhës i taksave) *"devşirme"* i ri dhe ishte trajnuar në shkollën e pallatit . Qyprilliu filloi si një djalë kuzhine në kuzhinën perandorake para transferimit në thesarin perandorak dhe pastaj zyrat administrative të pallatit mbretëror. Thuhet se zyrtarë e tjerë e kishin të vështirë që të punojnë me Qyprilliun, dhe ai u transferua në korpusin e kalorësisë *"spahi"*, në provinca.

### Ngritja përmes shërbimit perandorak
Së pari ai u vendos në qytezën *Köprü* në veri të Turqisë, e cila më von për nder të tij u quajt *Vezirköprü*. Aishpjet u ngrit në gradë,  duke mbajtur mbiemrin *Köprülü*(Qyprilliu), që vinte *nga Köprü*. Ish mentori i Qyprilliut, Hüsrev Pasha, u ngrit në shërbim perandorak dhe e ngriti edhe Qyprilliun në zyra gjithnjë edhe më të rëndësishme 

### Zjarri Ayazmakapi
Në korrik të vitit 1660 pati një zjarr të madh në Stamboll (zjarri Ayazmakapi) duke shkaktuar dëme të mëdha në njerëz dhe ndërtesa, duke çuar më vonë në një mungesë ushqimi dhe murtajë. Mehmed Pashë Qyprilliu u përfshi personalisht në punët e rindërtimit. Ndershmëria dhe integriteti në drejtimin e punëve shtetërore nga Köprülü Mehmed Pasha tregohet nga një episod i kësaj detyre. Lagjet e djegura hebreje nga zjarri Ayazmakapi u vendosën të bliheshin detyrimisht nga shteti.

### Vdekja dhe trashëgimia
Pavarësisht moshës së shtyrë të Qyprilliut, ai vazhdoi të shfaqte energji deri në fund të jetës së tij. Kur u sëmur për vdekje në vitin 1661, sulltani erdhi në shtratin e tij. Qyprilliu e bindi atë të emëronte të birin, Fazil Ahmed pashë Qyprilliun, si vezir të madh të ardhshëm. Ai gjithashtu supozohet se e këshilloi sulltanin të mos merrte kurrë këshilla nga një grua, të mos emëronte kurrë një ministër që ishte shumë i pasur, të mbante gjithmonë thesarin plot dhe të mbante gjithmonë ushtrinë në lëvizje. që ndërtoi një urë në Kadegra, e cila u bë kështu Köprü, nga e cila u mor edhe emri i familjes së Mehmedit (i cili fillimisht ishte vendosur atje dhe ku ishte sanxhak-beu). Së bashku ata patën një numër fëmijësh, më i njohuri prej të cilëve ishte Fazil Ahmed pashë Qyprilliu.

## Shih edhe
*Epoka Qyprilliu
*Lista e vezirëve shqiptarë në Perandorinë Osmane
*Lista e vezirëve të Perandorisë Osmane

## Referime