Kozmologjia fizike

**Kozmologjia fizike**, si degë e astronomisë, është studimi i strukturave në shkallë më të madhe dhe dinamikave të universit tonë dhe ka të bëjë me pyetjet themelore për formimin dhe evolucionin e tij. Kozmologjia merret me studimin e levizjes se trupave qiellorë dhe shkaku i parë. Për shumicën e historisë njerëzore, ajo ka qenë një degë e metafizikės. Kozmologjia si një shkencë filloi me parimi Kopernikan, i cili nënkupton se trupat qiellorë i binden ligjeve fizike identike me ato të tokës, dhe mekanikën e Njutonit, e cila qe parë qe na lejoi të kuptojme ato levizje. Kjo tani quhet mekanikë qiellore. Kozmologji fizike, sic kuptohet tani, ka filluar me zhvillimin e shekullit të njëzetë te relativitetit te përgjithshme te Albert Ajnshtajnit dhe vrojtimet më të mira të objekteve astronomik tepër të largët.

Përparime të shekullit te njëzet bënë të mundur spekulimin në lidhje me origjinën e universit dhe lejuan shkencëtarët të krijojnë Big Bang si modelin kryesor kozmologjik, te cilin Kozmologët tani pranojnë si bazë për teoritë e tyre dhe vërejtje. Deri diku ka disa studiues te cilet jane ende avokat te një pjesë të vogël të kozmologjive alternative, por Kozmologët profesionale në përgjithësi pajtohen me faktin se shpërthimi i madh shpjegon shumicen e vëzhgimeve. Kozmologji fizike, merret me shumë me objektet më të mëdha në univers (galaktikat, grupime galaktiksh dhe superklustera), objekte shumë më të hershme të dallueshme për të formuar ( kuazaret) te universit shumë herët, kur ai ishte gati homogjen (shume i nxehtë, tema te tjera jane ato te inflacionin kozmik, sfondit kozmik mikrovalë rrezatimi dhe hipoteza e kurbatures se Weyl).

## Energjia e kozmosit 
## Shikoni gjithashtu
*Kozmologjia e kordave

## Referime
## Further reading
### Libra Popullore
Keta autore kane kredenciale akademike.
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Libra Universitare
*  Liber kozmologjie pa aparatin tensorial.
*  Text elemetar qe shqyrton rezultatet e WMAP .
* 
*  For undergraduates; mathematically gentle with a strong historical focus.
*  An introductory astronomy text.
*  The classic reference for researchers.
*  Cosmology without general relativity.
*  An introduction to cosmology with a thorough discussion of inflation.
* 
*  Discusses the formation of large-scale structures in detail.
*  An introduction including more on general relativity and quantum field theory than most.
*  Strong historical focus.
*  The classic work on large scale structure and correlation functions.
* 
*  Reference standarte per formulimin matematik.
* 

## Lidhje të jashtme
### Nga grupe
* AstroFind Search 
* Cambridge Cosmology
* Cosmology 101 
* Center for Cosmological Physics . University of Chicago, Chicago, Illinois.
* Origins, Nova Online - E dhene nga *PBS*.

### Nga individualë 
*  Carroll, Sean. "*Cosmology Primer*". California Institute of Technology.
*  Gale, George, "Cosmology: Methodological Debates in the 1930s and 1940s", *The Stanford Encyclopedia of Philosophy*, Edward N. Zalta (ed.)
* Madore, Barry F., "*Level 5 : A Knowledgebase for Extragalactic Astronomy and Cosmology*". Caltech and Carnegie. Pasadena, California, USA.
* Tyler, Pat, and Phil Newman "*Beyond Einstein *". Laboratory for High Energy Astrophysics (LHEA) NASA Goddard Space Flight Center.
*  Wright, Ned. "*Cosmology tutorial and FAQ*". Division of Astronomy & Astrophysics, UCLA.
* 
*