Lidhja Socialdemokrate e Maqedonisë

**Lidhja socialdemokrate e Maqedonisë** (Maqedonisht: Социјалдемократски сојуз на Македонија–СДСМ, **SDSM**) është një parti social-demokratike e qendrës së majtë në Maqedoninë e Veriut. Lidhja socialdemokrate e Maqedonisë është themeluar më 20 prill 1991 në Kongresin e 11-të LKM-PDP (UCM - Partia për Ndryshime Demokratike). Branko Crvenkovski u zgjodh si presidenti i parë i partisë. Udhëheqësi aktual i saj është Zoran Zaev. Lidhja socialdemokrate e Maqedonisë është anëtare e Aleancës Progresive dhe një shoqërues i asociuar i Partisë së Socialistëve Evropianë (PES). LSDM është parti politike e qendrës së majtë të pozicionuar me ideologji social demokratike.

Nga shtatori 1992 deri në vitin 1998 dhe nga viti 2002 deri në vitin 2006 LSDM ka qenë partia më e madhe në parlamentin e Maqedonisë së Veriut dhe partia kryesore në qeveri, dhe ka treguar një qëndrim të moderuar dhe të ri-pajtuese ndaj pakicave etnike në Maqedoninë e Veriut. Në zgjedhjet e para parlamentare në vitin 1990, partia e përfundoi e dyta pas VMRO-DPMNE dhe ishte pjesë e qeverisë së unitetit kombëtar nga viti 1991 deri më 1992. Nga viti 1992 deri 1994 LSDM-ja ishte në një qeveri koalicioni me Partinë Liberale dhe Partisë Socialiste. LSDM fitoi zgjedhjet parlamentare në vitin 1994 dhe 2002 dhe fitoi shumicën e komunave në zgjedhjet lokale në vitin 1996, 2000 dhe 2005. Nga shtatori 2006 deri në dhjetor 2016 LSDM ishte partia më e madhe opozitare në parlament. Në zgjedhjet e parakohshme parlamentare në fund të vitit 2016, LSDM udhëhoqi qendrën në koalicionin e krahut të majtë "Për jetën në Maqedoni" dhe fitoi 440,000 vota dhe 49/120 deputetë në asamblenë maqedonase, rezultati i dytë më i mirë në historinë e partisë, pas fitimit të zgjedhjeve parlamentare në vitin 2002.

## Historia dhe rezultatet e zgjedhjeve 
Partia humbi zgjedhjet e vitit 1998, por në zgjedhjet legjislative, më 15 shtator 2002, partia u bë partia më e fortë që fitoi 60 nga 120 vende në Kuvendin e Maqedonisë së Veriut, si partia kryesore e aleancës së përbashkët për Maqedoninë e Veriut, të kryesuar nga LSDM dhe partia liberale Partia Demokratike. Së bashku për Maqedoninë e Veriut vendosi në koalicion me Bashkimin Demokratik për Integrim.

Ish-udhëheqësi i vjetër i partisë ishte Branko Crvenkovski, i cili shërbeu si kryeministër i Maqedonisë së Veriut nga viti 1992 deri në vitin 1998 dhe nga viti 2002 deri në vitin 2004. Cërvenkovski u zgjodh më pas në biletën socialdemokratike për t'u bërë president i Republikës së Maqedonisë së Veriut një post që ai mbajti deri në maj 2009. Presidenca iu dorëzua Vlado Buçkovskit, i cili ishte udhëheqës i partisë dhe kryeministër deri në zgjedhjet parlamentare të vitit 2006. LSDM është anëtare e Aleancës Progresive dhe një degë e asociuar e Partisë Socialiste Europiane (PShM). Më 30 nëntor 2005, një nga anëtarët më të shquar të LSDM-së, Tito Petkovski, i cili kandidoi për president në vitin 1999 dhe erdhi në vendin e dytë, u largua nga partia për të formuar Partinë e Re Social Demokrate. Kjo është ndarja e dytë e madhe nga LSDM-ja, e para është ndarja e vitit 1990 e Petër Goševit, i cili ka themeluar Partinë Demokratike.

Në zgjedhjet parlamentare në Maqedoninë e Veriut të mbajtur në 2008, koalicioni Sun (prej të cilit LSDM ishte partia kryesore) u mposht, duke marrë 27 nga 120 vendet. Në zgjedhjet e fundit lokale nga 2009, Social Demokratët fituan në 8 nga 84 komuna në vend. Lidhja socialdemokrate e Maqedonisë është partia e dytë më e madhe politike dhe partia kryesore e opozitës në vend. Në maj të vitit 2009, pas përfundimit të mandatit 5-vjeçar të Presidentit të Republikës së Maqedonisë, Branko Crvenkovski u kthye në LSDM dhe u rizgjodh lider i partisë. Ai e riorganizoi partinë thellësisht, por dha dorëheqjen pas humbjes së partisë në zgjedhjet lokale të vitit 2013. Në qershor 2013 Zoran Zaev u zgjodh si kreu i ri.

Partia u mposht në zgjedhjet e përgjithshme të vitit 2014 nga VMRO-DPMNE, por rezultatet nuk u njohën dhe partitë e opozitës bojkotuan Parlamentin. Nga shkurti deri në maj 2015, Zaev lëshoi ​​material të përgjuar që pretendoi kryeministrin Nikola Gruevski për spiunimin e paligjshëm të më shumë se 20,000 qytetarëve. Në maj, në Shkup filluan protesta të mëdha duke përfshirë anëtarët e LSDM-së. Turma të mëdha u mblodhën për të protestuar më 17 maj, duke kërkuar dorëheqjen nga Gruevski, i cili refuzoi të japë dorëheqjen dhe organizoi një tubim pro-qeveritar të nesërmen. Numri i protestuesve u vlerësua të jetë më shumë se 40,000. Zaev pohoi se numri i protestuesve arriti në 100,000, dhe tha se disa prej tyre do të qëndrojnë atje derisa Gruevski të japë dorëheqjen. Diplomatët e Bashkimit Evropian ofruan të ndërmjetësojnë një zgjidhje për krizën. Kriza politike u tejkalua me Marrëveshjen e Przhinos që nga korriku 2015, e cila detyroi një qeveri kalimtare me LSDM-në nga nëntori 2015, dorëheqjen nga Gruevski në janar 2016 dhe zgjedhjet e parakohshme parlamentare më 11 dhjetor 2016. Për zgjedhjet më 11 dhjetor 2016 partia fitoi pothuajse 440 000 dhe 49 deputetë, i cili ishte rezultati i dytë më i mirë në historinë e LSDM-së, pas rezultatit të vitit 2002. Në shkurt 2017, Zaev filloi negociatat me partnerët e vogël për të formuar shumicën e parlamentit.

## Rezultatet e zgjedhjeve 
## Udhëheqësit e partisë 
* Branko Crvenkovski (1991–2004)
* Vlado Bučkovski (2004–2006)
* Radmila Šekerinska (2006–2008)
* Zoran Zaev (2008–2009)
* Branko Crvenkovski (2009–2013)
* Zoran Zaev (2013–present)

## Referime