Republika e Dytë Siriane

**Republika e Dytë Siriane**   zyrtarisht **Republika Siriane** nga 1950 deri në 1958 dhe **Republika Arabe Siriane** nga 1961 deri në 1963 pasuan Republikën e Parë Siriane që ishte bërë *de fakto* e pavarur në prill 1946 nga mandati francez . Republika e Dytë u themelua në Kushtetutën e Sirisë të vitit 1950, e cila u pezullua nga viti 1953 deri në 1954 nën pushtetin e Adib Shishakli, dhe më vonë kur Siria u bashkua me Republikën e Egjiptit për të formuar Republikën e Bashkuar Arabe në 1958. Republika e Dytë rifilloi kur Siria u tërhoq nga bashkimi në 1961. Në vitin 1963, Partia Ba'athiste Siriane erdhi në pushtet me një grusht shteti të përgjakshëm ushtarak, i cili hodhi themelet për strukturën politike në Siri deri në ditët e sotme.

Flamuri jeshil, i bardhë, i zi dhe i kuq është flamuri i parë i Republikës Arabe Siriane dhe me përdorimin më të shkurtër, ai nga viti 1961 deri në 1963. Është gjithashtu flamuri i opozitës siriane gjatë luftës civile në Siri .

## Sfondi 
### Republika e Detyrueshme Siriane (1930–1946) 
Projekti i një kushtetute të re u diskutua nga Asambleja Kushtetuese e zgjedhur në prill 1928, por meqenëse Blloku Kombëtar pro pavarësisë kishte fituar shumicën dhe këmbëngulte për futjen e disa neneve "që nuk ruanin prerogativat e pushtetit mandatar", Kuvendi u shpërnda më 9 gusht 1928. Më 14 maj 1930, shteti i Sirisë u shpall Republika e Sirisë dhe një kushtetutë e re siriane u shpall nga Komisioneri i Lartë Francez, në të njëjtën kohë me Kushtetutën e Libanit, ''Règlement du Sandjak d'Alexandrette'', Statuti i Alawive. Qeveria, Statuti i Shtetit Jabal Druze.  Në këtë kushtetutë u përmend edhe një flamur i ri:
:Flamuri sirian do të përbëhet si më poshtë, gjatësia do të jetë dyfishi i lartësisë. Ai duhet të përmbajë tre shirita me përmasa të barabarta, brezi i sipërm është jeshil, brezi i mesëm i bardhë dhe brezi i poshtëm i zi. Pjesa e bardhë do të ketë tre yje të kuq në rresht, me nga pesë pikë secili.  

Gjatë dhjetorit 1931 dhe janarit 1932, u mbajtën zgjedhjet e para sipas kushtetutës së re, sipas një ligji elektoral që parashikonte "përfaqësimin e pakicave fetare" siç imponohet nga neni 37 i kushtetutës.  Blloku Kombëtar ishte në pakicë në dhomën e re të deputetëve me vetëm 16 deputetë nga 70, për shkak të manipulimeve intensive të votave nga autoritetet franceze.  Midis deputetëve ishin edhe tre anëtarë të partisë nacionaliste kurde siriane Xoybûn (Khoyboun), Khalil bej Ibn Ibrahim Pacha ( provinca Al-Jazira ), Mustafa bej Ibn Shahin ( Jarabulus ) dhe Hassan Aouni ( Kurd Dagh ).  Më vonë gjatë vitit, nga 30 marsi deri më 6 prill, pati "zgjedhje plotësuese". 

Në vitin 1933, Franca u përpoq të impononte një traktat pavarësie të paragjykuar rëndë në favor të Francës. Ajo premtoi pavarësi graduale, por i mbajti malet siriane nën kontrollin francez. Kreu i shtetit sirian në atë kohë ishte një kukull franceze, Muhamed 'Ali Bay al-'Abid . Kundërshtimi i ashpër ndaj këtij traktati u krye nga nacionalisti dhe parlamentari i lartë Hashim al-Atassi, i cili bëri thirrje për një grevë gjashtëdhjetë-ditore në shenjë proteste. Koalicioni politik i Atassit, Blloku Kombëtar, mobilizoi mbështetje masive popullore për thirrjen e tij. Trazirat dhe demonstratat u ndezën dhe ekonomia u ndal.

Pas negociatave në mars me Damien de Martel, Komisioneri i Lartë Francez në Siri, Hashim al-Atassi shkoi në Paris duke kryesuar një delegacion të lartë të Bllokut. Qeveria e re franceze e udhëhequr nga Fronti Popullor, e formuar në qershor 1936 pas zgjedhjeve prill-maj, kishte rënë dakord të njihte Bllokun Kombëtar si përfaqësuesin e vetëm legjitim të popullit sirian dhe e ftoi al-Atasin në negociatat e pavarësisë. Traktati që rezultoi bëri thirrje për njohjen e menjëhershme të pavarësisë së Sirisë si një republikë sovrane, me emancipim të plotë të dhënë gradualisht gjatë një periudhe 25-vjeçare.

Në vitin 1936, u nënshkrua Traktati Franko-Sirian i Pavarësisë, një traktat që nuk do të ratifikohej nga legjislatura franceze. Megjithatë, traktati lejoi që Xhabal Druze, rajoni alavit (tani i quajtur Latakia ) dhe Alexandretta të përfshiheshin në republikën siriane brenda dy viteve në vijim. Libani i Madh (tani Republika Libaneze) ishte i vetmi shtet që nuk u bashkua me Republikën Siriane. Hashim al-Atassi, i cili ishte kryeministër gjatë mbretërimit të shkurtër të mbretit Faisal (1918–1920), ishte presidenti i parë që u zgjodh sipas një kushtetute të re të miratuar pas traktatit të pavarësisë.

Traktati garantonte përfshirjen e rajoneve më parë autonome Druze dhe Alavite në Sirinë e Madhe, por jo në Liban, me të cilin Franca nënshkroi një traktat të ngjashëm në nëntor. Traktati premtoi gjithashtu pakësimin e ndërhyrjes franceze në çështjet e brendshme siriane, si dhe reduktimin e trupave, personelit dhe bazave ushtarake franceze në Siri. Në këmbim, Siria u zotua të mbështesë Francën në kohë lufte, duke përfshirë përdorimin e hapësirës së saj ajrore, dhe të lejojë Francën të mbajë dy baza ushtarake në territorin sirian. U përfshinë dispozita të tjera politike, ekonomike dhe kulturore.

Atasi u kthye në Siri me triumf më 27 shtator 1936 dhe u zgjodh President i Republikës në nëntor.

Në shtator 1938, Franca ndau përsëri sanxhakun sirian të Alexandretta dhe e shndërroi atë në shtetin e Hatay . Shteti i Hatajit iu bashkua Turqisë në vitin e ardhshëm me një zgjedhje të bërë nga populli në Hataj. Në qershor 1939. Siria nuk e njohu përfshirjen e Hatay në Turqi dhe çështja është ende e diskutueshme deri në kohën e tanishme.

Kërcënimi i shfaqur i Adolf Hitlerit shkaktoi frikën se do të mënjanohej nga Gjermania naziste nëse Franca heq dorë nga kolonitë e saj në Lindjen e Mesme. Kjo, së bashku me prirjet e vazhdueshme imperialiste në disa nivele të qeverisë franceze, bëri që Franca të rishqyrtonte premtimet e saj dhe të refuzonte të ratifikonte traktatin. Gjithashtu, Franca ia dorëzoi Turqisë sanxhakun e Aleksandretës, territori i të cilit garantohej si pjesë e Sirisë në traktat. Shpërthën sërish trazirat, Atasi dha dorëheqjen dhe pavarësia e Sirisë u shty deri pas Luftës së Dytë Botërore .

Me rënien e Francës në vitin 1940 gjatë Luftës së Dytë Botërore, Siria ra nën kontrollin e qeverisë Vichy derisa britanikët dhe francezët e lirë pushtuan dhe pushtuan vendin në korrik 1941. Siria shpalli përsëri pavarësinë e saj në 1941, por vetëm më 1 janar 1944 u njoh si një republikë e pavarur.

Në vitet 1940, Britania mbrojti fshehurazi krijimin e një shteti të Sirisë së Madhe që do t'i siguronte Britanisë statusin preferencial në çështjet ushtarake, ekonomike dhe kulturore, në këmbim të ndalimit të plotë të ambicieve hebreje në Palestinë. Franca dhe Shtetet e Bashkuara kundërshtuan hegjemoninë britanike në rajon, e cila përfundimisht çoi në krijimin e Izraelit.

Më 27 shtator 1941, Franca shpalli, në bazë të mandatit dhe brenda kornizës së mandatit, pavarësinë dhe sovranitetin e shtetit sirian. Në deklaratë thuhej se "pavarësia dhe sovraniteti i Sirisë dhe Libanit nuk do të ndikojë në situatën juridike siç rezulton nga Akti i Mandatit. Në të vërtetë, kjo situatë mund të ndryshohej vetëm me marrëveshjen e Këshillit të Lidhjes së Kombeve, me pëlqimin e Qeverisë së Shteteve të Bashkuara, nënshkruese e Konventës Franko-Amerikane të 4 Prillit 1924, dhe vetëm pas përfundimit ndërmjet Qeveria franceze dhe qeveritë siriane dhe libaneze të traktateve të ratifikuara siç duhet në përputhje me ligjet e Republikës Franceze. 

Benqt Broms tha se ishte e rëndësishme të theksohet se kishte disa anëtarë themelues të Kombeve të Bashkuara, shtetësia e të cilëve ishte e dyshimtë në kohën e Konferencës së San Franciskos dhe se qeveria e Francës ende i konsideronte Sirinë dhe Libanin si mandate. 

Duncan Hall tha "Kështu, mandati sirian mund të thuhet se është ndërprerë pa ndonjë veprim formal nga ana e Lidhjes ose pasardhësi i saj. Mandati u ndërpre me shpalljen e pushtetit të detyrueshëm dhe të vetë shteteve të reja, të pavarësia e tyre, e ndjekur nga një proces i njohjes pjesë-pjesë të pakushtëzuar nga fuqitë e tjera, që kulmoi me pranimin zyrtar në Kombet e Bashkuara Neni 78 i Kartës i dha fund statusit të tutelës për çdo shtet anëtar: "Sistemi i kujdestarisë nuk do të zbatohet për territoret që kanë bëhen anëtarë të Kombeve të Bashkuara, marrëdhëniet ndërmjet të cilave do të bazohen në respektimin e parimit të barazisë sovrane.'"  Pra, kur OKB-ja hyri zyrtarisht në ekzistencë më 24 tetor 1945, pas ratifikimit të Kartës së Kombeve të Bashkuara nga të pesë Anëtarë të përhershëm, pasi Siria dhe Libani ishin shtete anëtare themeluese, mandati francez për të dy u ndërpre ligjërisht në atë datë dhe u arrit pavarësia e plotë. 

Më 29 maj 1945, Franca bombardoi Damaskun dhe u përpoq të arrestonte udhëheqësit e saj të zgjedhur në mënyrë demokratike. Ndërsa avionët francezë po bombardonin Damaskun, kryeministri Faris al-Khoury ishte në konferencën themeluese të Kombeve të Bashkuara në San Francisko, duke paraqitur pretendimin e Sirisë për pavarësi nga mandati francez .

Pavarësia e Sirisë u arrit më 24 tetor 1945, me njohjen e bashkësisë ndërkombëtare. Presioni i vazhdueshëm nga grupet nacionaliste siriane dhe presioni britanik i detyruan francezët të evakuonin trupat e tyre të fundit më 17 prill 1946. Megjithëse zhvillimi i shpejtë ekonomik pasoi shpalljen e pavarësisë, politika siriane që nga pavarësia deri në fund të viteve 1960 u shënua nga trazira.

### Republika e Parë e Pavarur Siriane (1946–1950) 
Vitet e para të pavarësisë u shënuan nga paqëndrueshmëria politike. Nga viti 1946 deri në vitin 1956, Siria kishte 20 kabinete të ndryshme dhe hartoi katër kushtetuta të veçanta.

Në vitin 1948, Siria u përfshi në Luftën Arabo-Izraelite me shtetin e sapokrijuar të Izraelit . Ushtria siriane u shty nga zonat izraelite, por fortifikoi fortesat e saj në Lartësitë Golan dhe arriti të mbante kufijtë e saj të vjetër dhe të pushtonte disa territore shtesë. Në korrik 1949, Siria ishte vendi i fundit arab që nënshkroi një marrëveshje armëpushimi me Izraelin.

## Historia
### Vitet e hershme 
Më 29 mars 1949, qeveria kombëtare e Sirisë u rrëzua nga një grusht shteti ushtarak i udhëhequr nga Hussni al-Zaim . Shkaku i këtij grushti ishte turpi që përjetoi Ushtria Siriane pas Luftës Arabo-Izraelite . Një shembull i këtij turpi mund të shihet në atë që ne do ta quajmë Skandali Samneh i vitit 1948. Sipas Patrick Seale, "Presidenti Shukri al-Quwatli dhe kryeministri i tij i ri u nisën për një turne në pozicionet e vijës së parë dhe pikat e furnizimit. Historia thotë se dy politikanët vunë re një erë të fortë që vinte nga një kuzhinë fushore. Pyetjeve atyre iu tha se vinte nga djegia e yndyrës së gatimit. Kuwatli kërkoi që të hapej një kanaçe e re dhe të gatuhej një vezë përpara tij. Yndyra lëshoi edhe një herë një erë të përzier: Presidenti e shijoi dhe e shqiptoi atë me cilësi të ulët. Mostrat ishin dërguar për analiza dhe zbuloi se yndyra ishte bërë nga mbetjet e kockave”. Më pas, Quwatli urdhëroi arrestimin e kolonelit për përfitime. Pas këtij incidenti, oficerët u tërbuan kur njerëzit e thjeshtë i mbanin hundët, një referencë për erën e yndyrës së gatimit. Më 14 gusht 1949, Zaimi u rrëzua nga kolegu i tij Sami al-Hinnawi . Disa muaj më vonë, në dhjetor 1949, Hinnawi u rrëzua nga koloneli Adib al-Shishakli . Kjo e fundit minoi sundimin civil dhe çoi në marrjen e plotë të pushtetit nga Shishakli në 1951. Shishakli vazhdoi të sundonte vendin deri në vitin 1954, kur opozita në rritje e publikut e detyroi atë të jepte dorëheqjen dhe të largohej nga vendi. Qeveria kombëtare u rivendos, por sërish u përball me destabilitetin, këtë herë nga jashtë. Pas përmbysjes së Presidentit Shishakli në grushtin e shtetit të shkurtit 1954, manovrat e vazhdueshme politike të mbështetura nga fraksionet konkurruese në ushtri sollën përfundimisht në pushtet elementë nacionalistë dhe socialistë arabë.

Gjatë krizës së Suezit të vitit 1956, pas pushtimit të gadishullit Sinai nga trupat izraelite dhe ndërhyrjes së trupave britanike dhe franceze, në Siri u shpall ligji ushtarak . Më vonë, trupat siriane dhe irakiane u sollën në Jordani për të parandaluar një pushtim të mundshëm izraelit. Sulmet e nëntorit 1956 në tubacionet irakiane ishin si hakmarrje për pranimin e Irakut në Paktin e Bagdadit . Në fillim të vitit 1957, Iraku këshilloi Egjiptin dhe Sirinë kundër një marrjeje të mundshme të Jordanisë.

Në nëntor 1956, Siria nënshkroi një pakt me Bashkimin Sovjetik, duke siguruar një bazë për ndikimin komunist brenda qeverisë në këmbim të avionëve, tankeve dhe pajisjeve të tjera ushtarake që dërgoheshin në Siri. Kjo rritje e fuqisë së teknologjisë ushtarake siriane e shqetësoi Turqinë, pasi dukej e mundshme që Siria mund të përpiqej të rimarrë Iskenderon, një qytet dikur sirian tani në Turqi. Nga ana tjetër, Siria dhe BRSS akuzuan Turqinë për grumbullimin e trupave të saj në kufirin sirian. Gjatë këtij bllokimi, komunistët fituan më shumë kontroll mbi qeverinë dhe ushtrinë siriane. Vetëm debatet e nxehta në Kombet e Bashkuara (në të cilat Siria ishte anëtare origjinale) pakësuan kërcënimin e luftës.

### Anëtarësimi në Republikën e Bashkuar Arabe 
Paqëndrueshmëria politike e Sirisë gjatë viteve pas grushtit të shtetit të vitit 1954, paralelizmi i politikave siriane dhe egjiptiane dhe apeli i udhëheqjes së presidentit egjiptian Gamal Abdal Nasser në vazhdën e krizës së Suezit krijuan mbështetje në Siri për bashkimin me Egjiptin. Më 1 shkurt 1958, presidenti sirian Shukri al-Kuwatli dhe Nasser njoftuan bashkimin e dy vendeve, duke krijuar Republikën e Bashkuar Arabe, dhe të gjitha partitë politike siriane, si dhe komunistët në të, pushuan aktivitetet e hapura. Bashkimi u miratua në një referendum të vitit 1958 .

### 1961–1963
DPakënaqësia me dominimin egjiptian të UAR bëri që elementët që kundërshtonin bashkimin nën Abd al-Karim al-Nahlawi të merrnin pushtetin më 28 shtator 1961. Dy ditë më vonë, Siria u rikthye si Republika Arabe Siriane. Grushtet e shtetit, revoltat ushtarake, trazirat civile dhe trazirat e përgjakshme karakterizuan vitet 1960. Grushti i shtetit të 8 marsit 1963 rezultoi në instalimin e Këshillit Kombëtar të Komandës Revolucionare (NCRC), një grup zyrtarësh ushtarakë dhe civilë që morën kontrollin e të gjithë autoritetit ekzekutiv dhe legjislativ. Marrja u krijua nga anëtarët e Partisë Ba'ath të udhëhequr nga Michel Aflaq dhe Salah al-Din al-Bitar . Kabineti i ri dominohej nga anëtarët e Ba'athit; i moderuari al-Bitar u bë kryeministër.  

## Referime