Java katërditore e punës

**Java katërditore e punës** është një marrëveshje pune ose arsimimi ku punonjësit ose nxënësit dhe studentët punojnë ose ndjekin shkollën, kolegjin ose universitetin gjatë katër ditëve në javë në vend të javës së punës pesë-ditore.  Kjo marrëveshje mund të jetë pjesë e orarit fleksibël të punës ose mësimit dhe ndonjëherë përdoret për të ulur kostot.

## Vështrim 
Lëvizja për javën katër-ditore të punës është rritur ndjeshëm vitet e fundit, me një numër gjithnjë e në rritje biznesesh dhe organizatash në të gjithë botën që po provojnë dhe po kalojnë përgjithmonë në një javë pune katër-ditore prej rreth 32 orësh, pa më pak pagë për punëtorët. Shumica e këtyre bizneseve dhe organizatave kanë përfshirë punë me jakë të bardhë dhe kanë zbuluar se një javë katër-ditore është një fitore e të dyja palëve për punonjësit dhe punëdhënësit, pasi provat kanë treguar se ajo çon në një ekuilibër më të mirë midis punës dhe jetës personale, nivele më të ulëta stresi dhe rritje të produktivitetit, kryesisht duke eliminuar kohën e humbur të punës. Një shumicë dërrmuese studimesh raportojnë se një javë katër-ditore çon në rritje të produktivitetit dhe ulje të stresit, megjithëse ekspertët vënë në pikëpyetje nëse kjo marrëveshje me rritje të fitimit është e mundur në punën me jakë të zezë, ku mund të ketë pak kohë të humbur, ose punëtorëve do t'u kërkohej të punonin më shpejt për të ruajtur të njëjtin produktivitet, duke rritur potencialisht nivelet e stresit dhe duke ulur sigurinë.    

Java pesëditore e punës është një normë kulturore ; rezultat i avokimit sindikal në fillim të viteve 1900 për të reduktuar javën gjashtëditore të punës, gjë që çoi në shpikjen e fundjavës . Në fillim të shekullit të 20-të, kur java mesatare e punës në vendet e zhvilluara u reduktua nga rreth 60 në 40 orë, pritej që të ndodhnin ulje të mëtejshme me kalimin e kohës. Në vitin 1930, ekonomisti John Maynard Keynes vlerësoi se ndryshimi teknologjik dhe përmirësimet e produktivitetit do ta bënin të mundur një javë pune 15-orëshe brenda disa brezave.  Njerëz të tjerë të shquar gjatë historisë që parashikuan ulje të vazhdueshme të orëve të punës përfshijnë themeluesin e Shteteve të Bashkuara (SHBA), Benjamin Franklin, Karl Marx, filozofin britanik John Stuart Mill dhe dramaturgun George Bernard Shaw .

Në vitin 1933, Shtetet e Bashkuara pothuajse miratuan një projektligj për javën e punës 30-orëshe, të kundërshtuar nga bizneset e mëdha, i cili dështoi pas një kthese drejt punësimit të plotë gjatë Depresionit të Madh .    Në vitin 1956, zëvendëspresidenti i atëhershëm i SHBA-së, Richard Nixon, u premtoi amerikanëve se do të duhej të punonin vetëm katër ditë "në një të ardhme jo shumë të largët". 

Java e punës katër-ditore mori interes të ripërtërirë pasi pandemia COVID-19 rriti shqetësimet në lidhje me lodhjen e tepërt dhe fleksibilitetin në vendin e punës.  

Gjatë grevës së Punëtorëve të Bashkuar të Automobilave në vitin 2023, organizatorët kërkuan një javë pune 32-orëshe  të frymëzuar nga aktivizmi sindikal i viteve 1930 dhe 1940. 

Shtytja drejt zbatimit të javës katër-ditore të punës ka mbetur e rëndësishme në vendin e punës bashkëkohor për shkak të përfitimeve të ndryshme të mundshme që mund të sjellë. Edhe pse kryesisht të patestuara, këto përfitime qëndrojnë kryesisht në rritjen e uljes së kostove, produktivitetit dhe ekuilibrit midis punës dhe jetës personale .

## Shih edhe 
* Java
* Puna
* Sindikata
* Orari i punës

## Literatura 
* 
* 
*  
* 
*  
*  
* 
## Referime