Vastu shastra

**Vastu shastra** (*vāstu śāstra*) është një sistem tradicional i Arkitekturës Hindu. që përkthehet si "shkenca e arkitekturës". Dizajnet janë parashikuar ta integrojnë arkitekturën me natyrën, funksionet relative të pjesëve të ndryshme të strukturës dhe besimeve të lashta duke përdorur pozicionimet e modeleve gjeometrike (yantra), simetrisë dhe drejtimeve gjeografike. Dituria e Vastu Vidyas është një koleksion idesh dhe konceptesh, me ose pa suportin e diagramave të planimetrike, që nuk janë të ngurta. Në fakt, këto ide dhe koncepte janë modele për organizimin e hapësirës dhe formës brenda një ndërtese ose grupi ndërtesash, bazuar mbi funksionin e tyre në lidhje me njëra-tjetrën, përdorimin e tyre dhe prodhimin e përgjithshëm të Vastusë. dhe parimet për dizajnimin dhe planimetrinë e shtëpive, fshatrave, qyteteve, kopështeve, rrugëve, veprave hidrike, dyqaneve dhe hapësirave të tjera publike.

## Terminologjia
Fjala sanskrite *vastu* do të thotë banesë ose shtëpi me një ngastër toke.  Vrddhi, *vāstu*, merr kuptimin "vendi ose themeli i një shtëpie, siti, terreni, vendi ndërtimit, banesa, fermë". Rrënja amë është *vas* - "të banoj, jetoj, qëndroj, vendosem". Termi shastra mund të përkthehet pak a shumë si "doktrinë, mësim".
*Vastu-Shastrat* (që përgjithësisht përkthehet "shkenca e shtëpi-ndërtimit") janë manuale të lashta sanskrite të arkitekturës. Ato përmbajnë Vastu-Vidyan (që do të thotë dituria e shtëpi-ndërtimit).

## Historia
Historianë si James Fergusson, Alexander Cunningham dhe Dr. Havell kanë sugjeruar se Vastu Shastra u zhvillua midis periudhës 6000 - 3000 p.e.s., duke shtuar se sitet arkeologjike të Harappas dhe Mohenjo-daros janë ndërtuar mbi parimet e Vastu shashtras.

## Përshkrimi
Mandala më e rëndësishme është Mandala Manduka / Chandita me 64 katrorë dhe Mandala Paramasaayika me 81 katrorë. Pozicioni normal i Vastu Purushas (koka në veri-lindje, këmbët në jug-perëndim) është siç paraqitet te Mandala Paramasaayika. Megjithatë, te Mandala Manduka Vastu Purusha paraqitet me kokën e drejtuar nga lindja dhe këmbët nga perëndimi.
Besohet se çdo pjesë e një toke ose një ndërtese ka një shpirt të vetin dhe ai shpirt është i njohur si Vastu Purusha.
Një sit i çfarëdo forme mund të ndahet duke përdorur Pada Vinyasan. Sitet janë të njohur nga numri i katrorëve. Ata varjojnë nga site me 1x1 deri në site me 32x32 (1024) katrorë. Shembujt e mandalave me emrat përkatës të siteve përfshijnë: dhe Jawahar Kala Kendran në Jaipur, adoptojnë dhe zbatojnë koncepte nga Vastu Shastra Vidya. Në dizajnin e qytetit të Chandigarhit, Le Corbusier përfshiu teori arkitekturore moderne me ato të Vastu shastras.
Gjatë periudhës së sundimit kolonial të Indisë, zyrtarët britanikë të urbanistikës qytetase nuk e konsideronin Vastu Vidyan, por shartonin motive të Arkitekturës Mogule dhe dizajne si kubetë dhe harqet e stilit të ndërtesave të Periudhës Viktoriane pa lidhje të përgjithshme të planimetrisë. Kjo lëvizje, më vonë e njohur si Stili Indo-Saraçen, gjendet i organizuar në mënyrë kaotike, por së jashtmi strukturat madhështore në formën e tanishme përdorën stacionet e rëndësishme hekurudhore, ndërtesat e skelave, mbledhjes së taksave dhe zyrat e tjera koloniale në Azinë Jugore.
Vastu Shastra Vidya u injorua gjatë ndërtimeve të periudhës koloniale për arsye të ndryshme. Këto tekste shiheshin përgjithësisht si arkaike nga arkitektët e shekullit të XIX dhe të fillimit të shekullit të XX, literatura ishte e padisponueshme duke qenë në një gjuhë të lashtë që nuk flitej ose lexohej nga arkitektët dhe tekstet e lashta morën kohë për të qenë të disponueshëm. Dizajni dhe plotësimi i qytetit të ri të Jaipurit në fillim të viteve 1700 bazuar mbi tekstet Vastu shastra, mjaft më para se çdo projekt publik i periudhës koloniale, ishte një nga shumë provat. Zgjidhjet Vastu Shastra u përdorur gjithashtu nga Khushdeep Bansali në vitin 1997 në kompleksin parlamentar të Indisë, kur konkludoi se biblioteka e ndërtuar pranë ndërtesës është përgjegjëse për paqëndrueshmërinë politike në vend.
Klaus-Peter Gasti pohon se parimet Vastu shastra janë dëshmuar një revival madhor dhe janë përdorur gjerësisht në planifikimin dhe dizajnin e shtëpive individuale, komplekset rezidenciale, tregëtare dhe industriale, si dhe në projektet e rëndësishme publike në Indi, bashkë me përdorimin e ikonografisë dhe artit së lashtë mitologjik të përfshirë në ndërtimet sipas Vastu vidyas.

### Vastu dhe teknologjia 
Vastu sot ka gjetur një vlerësim më të gjerë, falë disponibilitetit të përdorimit teknologjisë së Smartphone Compass-it. Programe të shumta sot asistojnë përdoruesin me sugjerime DIY (Do it yourself – bëje vetë, në anglisht) kështu që ata mund të përdorin pa vështirësi disa koncepte bazë të Vastu.
Aplikimet e fundit kanë shkuar përtej aplikimeve të bazuara në Smartphone Compass për të ofruar aplikime telefonike të bazuara në realitetin e rritur virtual. që e lejojnë përdoruesin të vizualizoi profilin Vastu të shtëpisë apo ndërtesës së tij në pamjen reale të saj. Disa nga këto ofrojnë edhe **raporte me porosi të shkarkueshme në formatin pdf**  raporte që perdoruesi mund ti përdor si orientuesë. Vastu shastra sot është më e disponueshme falë këtyre risive tekonologjike.

### Vastu dhe bestytnia 
Përdorimi i *Vastu shastras* dhe *këshilluesve Vastu* në projektet e ndërtimeve moderne është kundërthënës. Shkencëtari dhe astronomi Jayant Narlikar e konsideron Vastu shastran si pseudoshkencë dhe shkuan se Vastu nuk ka ndonjë "lidhje logjike" me mjedisin. Një nga shembujt e përmendur nga Narlikari duke argumentuar mungesën e lidhjes logjike është rregulli Vastu, "sitet e formuar si një trekëndësh ... do të çojnë në shqetësimin qeveritar, ... paralelogrami mund të çoi në grindje në familje". Narlikari vëren se ndonjëherë planet e ndërtesave janë ndryshuar dhe çfarë kishte qenë ndërtuar është prishur për tu përshtatur me rregullat Vastu. Dituria e këshilluesve Vastu është vënë në pikëpyetje nga Pramod Kumari, "Pyete popullin Vaastu nëse ata dinë për inxhinierinë civile ose arkitekturën apo rregullat e qeverisë vendore mbi ndërtimin ose standardet minimale të këshillimit mbi ndërtimet e popullit. Ata do të futen në një struken te tekstet e "lashta" dhe "shkencore" që kundërbojnë pseudo-shkencë astrologjike. Pyeti ata ku ishin ata përpara bumit të ndërtimit dhe nëse ata do të shkojnë në ndërtesat shumëkatëshe të zonave të varfra ti këshillonin njerëzit ose bashkësinë e strehimit me kosto të lirë—nuk do të marrësh përgjigje".

## Traktatet sanskrite Vastu shastra mbi arkitekturën
Nga traktatet e shumta sanskrite të përmendur në literaturën e lashtë indiane vetëm disa janë përkthyer në gjuhët perëndimore. Shumë shumë shkrime Agama, Purana dhe shkrime Hindu përfshijnë kapituj mbi arkitekturën e tempujve, shtëpive, fshatrave, qyteteve, fortifikimeve, rrugëve, modelet e dyqaneve, puset publikë, banjat publike, sallat publike, kopështet apo argjinaturat e lumenjve ndër gjërat e tjera.

## Shiko edhe
* Tempulli hindu
* Feng Shui
* Manjusri Vasthu Vidya Shastra
* Arkitektura e tempujve hindu
* Arkitektura Indiane
* Shilpa shastra

## Referime 
## Bibliografia
* 
* 
* 
* {{cite book|author1=Alice Boner|author2=Sadāśiva Rath Śarmā|title=Silpa Prakasa Medieval Orissan Sanskrit Text on Temple Architecture|year=1966|publisher=E.J. Brill (Netherlands)}|url=https://books.google.al/books?id=itQUAAAAIAAJ}}
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 
* 
* 

## Lidhje të jashtme
* Important Concepts of Vasthu Shasthra Traditional Indian Architecture