Shpellat Bhaxha

**Shpellat Bhaja ose Bhaje** janë një grup prej 22 shpellash shkëmbore që datojnë nga shekulli i II p.e.s. që gjenden në distriktin Pune, afër Lonavala-s në Maharashtra. Shpellat janë rreth 122 metra mbi fshatin Bhaja, në një rrugë të rëndësishme të lashtësisë që shkonte nga Deti arabik në lindje në rrafshirën e Dekanit. Mbishkrimet dhe tempulli shpellor janë të mbrojtura si një monument kombëtar nga Archaeological Survey of India me ligj. I përkasin sektit budist Hinayana në Maharashtra. Këto shpella janë të shquara për paraqitjen e vetëdijes së arkitekturës prej druri.

Chaityagraha ka disa imazhe të Budës. Mbishkrimi në një çisternë tregon emrin e një dhuruesi, *Maharathi Kosikiputa Vihnudata*, nga Shekulli II i e.s.. Një binar druri regjistron dy mbishkrime të tjera që datojnë nga Shekulli II p.e.s., që tregojnë se shpellat kanë qenë ndërtuar të paktën prej 2200 vjetësh.

Pranë shpellës së fundit është një ujëvarë e cila, gjatë stinës musoneve, ka ujë që bie në një pellg të vogël poshtë. 
Këto shpella ofrojnë gjithashtu prova të rëndësishme mbi historinë e tabla-s, një instrument indian me perkursion, pasi skalitje që nga viti 200 p.e.s. paraqesin një grua duke luajtur tabalan dhe një tjetër duke kërcyer.

## Stupat
Një pjesë e rëndësishme e monumenteve është një grup prej 14 stupash, pesë brenda dhe nëntë jashtë një gërmimi të parregullt. Stupat janë relike të murgjërve rezident, të cilët vdiqën në Bhaja dhe paraqesin mbishkrime me emrat e tre murgjërve, Ampinika, Dhammagiri dhe Sanghdina. Stupat janë skalitur në mënyrë shumë të rafinuar dhe dy prej tyre kanë një kuti relikesh në pjesën e sipërme. Emrat e murgjërve janë titulluar me *Theras*.

## Shpellat
;***Shpella VI**
Është një vihara e parregullt, 4.27 metra katrorë, ka dy qela në secilën anë dhe tre në pjesën e mbrapme. Dritarja chaitya është zbukuruese përgjatë gjithë dyerve të qelës.

;***Shpella IX**
Veranda me figura kafshësh të thyera dhe motive të tjera zbukuruese gjenden në pjesën ballore. Është e ngjashme me Shpellën VIII në Shpellat Pandavleni.

## Shiko edhe
* Arkitektura shkëmbore e Indisë
* Shpellat Barabar
* Shpellat Karla

## Referime 
## Bibliografia
* D. C. Ahir: Buddhist sites and shrines in India: history, art, and architecture; 2003, 1st edition, Sri Satguru Publication, Delhi, isbn 8170307740.
* Gregory Schopen: Bones, Stones, and Buddhist Monks: Collected Papers on the Archaeology, Epigraphy, and Texts of Monastic Buddhism in India; 1996, University of Hawaii Press, Honolulu, isbn 0824818709.
* James Burgess: The Cave Temples of India; kapitulli "The caves in vicinity os Karle and the Bor Ghat"; W.H. Allen & Company, 1880, kontrolluar më 5 korrik 2013.
* James Burgess & Indrājī Bhagvānlal: Inscriptions from the Cave-temples of Western India: With Descriptive Notes &c Volume 10 of Archæological Survey of Western India; kapitulli “Bhaja Caves and their inscriptions”; 1881, Government Central Press, kontrolluar më 6 korrik 2013.
* Stephen Knapp: Spiritual India handbook: a guide to temples, holy sites&#91;,&#93; festivals and traditions; kapitulli “Karla and Bhaja Caves”; 2009, Jaico Publishing, Bombei, isbn 8184950241, kontrolluar më 6 korrik 2013.