Pandëshkueshmëria

**Pandëshkueshmëria** ose **mosndëshkimi** është aftësia për të vepruar pa dënime, humbje ose pasoja të tjera negative. Në të drejtën ndërkombëtare të të drejtave të njeriut, mosndëshkimi është dështimi për të sjellë autorët e shkeljeve të të drejtave të njeriut para drejtësisë dhe, si i tillë, në vetvete përbën një mohim të së drejtës së viktimave për drejtësi dhe dëmshpërblim. Mosndëshkimi është veçanërisht i zakonshëm në vendet që nuk kanë traditën e sundimit të ligjit, ose vuajnë nga korrupsioni i përhapur, ose përmbajnë sisteme të rrënjosura të patronazhit, ose ku gjyqësori është i dobët ose anëtarët e forcave të sigurisë mbrohen nga juridiksione ose imunitete të veçanta. Mosndëshkimi nganjëherë konsiderohet një formë e mohimit të krimeve historike.

## Shembuj 
Gjenocidi armen u nxit nga mosndëshkimi për autorët e masakrave të mëparshme të armenëve, siç ishin masakrat hamidiane të viteve 1890. Pas gjenocidit, Traktati i Sevrës i kërkoi Turqisë të lejonte kthimin e refugjatëve dhe t'u mundësonte atyre të rikuperonin pronat e tyre. Megjithatë, Turqia nuk lejoi kthimin e refugjatëve dhe shtetëzoi të gjitha pronat armene. Një aneks sekret i Traktatit të Lozanës u dha imunitet autorëve të gjenocidit armen dhe i dha fund përpjekjeve për të ndjekur penalisht kriminelët osmanë të luftës. Pothuajse askush nuk u ndoq penalisht për vrasjen sistematike të qindra mijëra armenëve. Sipas historianit Stefan Ihrig, dështimi për të ndërhyrë dhe për t'i mbajtur autorët përgjegjës e bëri gjenocidin "mëkatin e dyfishtë origjinal" të shekullit të njëzetë.

## Parimet e të drejtave të njeriut 
Grupi i ndryshuar i Parimeve për Mbrojtjen dhe Promovimin e të Drejtave të Njeriut nëpërmjet Veprimit për të Luftuar Mosndëshkimin, i paraqitur Komisionit të Kombeve të Bashkuara për të Drejtat e Njeriut më 8 shkurt 2005, e përcakton mosndëshkimin si:pamundësinë, de jure ose de facto, të vënies para përgjegjësisë të autorëve të shkeljeve - qoftë në procedura penale, civile, administrative apo disiplinore - pasi ata nuk i nënshtrohen asnjë hetimi që mund të çojë në akuzimin, arrestimin, gjykimin e tyre dhe, nëse shpallen fajtorë, dënimin me dënime të përshtatshme, si dhe në dhënien e dëmshpërblimeve për viktimat e tyre.Parimi i Parë i të njëjtit dokument thotë se:Mosndëshkimi lind nga dështimi i Shteteve për të përmbushur detyrimet e tyre për të hetuar shkeljet; për të marrë masa të përshtatshme në lidhje me autorët, veçanërisht në fushën e drejtësisë, duke siguruar që ata që dyshohen për përgjegjësi penale të ndiqen penalisht, të gjykohen dhe të ndëshkohen siç duhet; për t'u ofruar viktimave mjete efektive juridike dhe për të siguruar që ata të marrin dëmshpërblim për lëndimet e pësuara; për të siguruar të drejtën e patjetërsueshme për të ditur të vërtetën rreth shkeljeve; dhe për të ndërmarrë hapa të tjerë të nevojshëm për të parandaluar përsëritjen e shkeljeve.Komisionet e së vërtetës shpesh krijohen nga kombe që dalin nga periudha të shënuara nga shkelje të të drejtave të njeriut - grushte shteti, diktatura ushtarake, luftëra civile, etj. - me qëllim që të hedhin dritë mbi ngjarjet e së kaluarës. Ndërsa mekanizma të tillë mund të ndihmojnë në ndjekjen penale përfundimtare të krimeve dhe ndëshkimin e fajtorëve, ato shpesh janë kritikuar për përjetësimin e pandëshkueshmërisë duke u mundësuar shkelësve të kërkojnë mbrojtje nga ligjet e amnistisë të miratuara njëkohësisht.

Qëllimi kryesor i Statutit të Romës të Gjykatës Ndërkombëtare Penale, i miratuar më 17 korrik 1998 dhe hyrë në fuqi më 1 korrik 2002, është "t'i japë fund pandëshkueshmërisë për autorët" [...] "të krimeve më të rënda që shqetësojnë bashkësinë ndërkombëtare në tërësi".

## Shiko edhe 
* Ndëshkimi
* Zbatimi i ligjit

## Referime