Vodka

[300px|parapamje|Përzgjedhje e vodkave dhe alkoolit në një dyqan në [Sanok, Poloni.]]
**Vodka** (polonisht: wódka, rusisht: водка) është pije e distiluar e përbëra nga uji dhe etanoli, nganjëherë me gjurmët e papastërtive dhe aromatizues. Tradicionalisht, vodka është bërë nga distilimi i drithërave të fermentuara ose patateve, ndërsa disa brende moderne përdorin substanca tjera, si frutat ose sheqeri.

Që nga vitet e 1980-ta, vodkat standarde polake, ruse, ukrainase, estoneze, letoneze, lituaneze dhe çeke janë 40% alkool për nga volumi ABV, një përqindje që gabimisht ia kanë atribuar Mendelejevit. Bashkimi Europian ka krijuar një minimum prej 37.5% ABV për çfarëdo “vodka europiane”.

Vodka është pije tradicionale e rregullt (e papërzier me ujë, akull, ose diçka tjetër), dhe shpesh servohet e ftohtë në vendet si Bjellorusi, Estoni, Finlandë, Islandë, Letoni, Lituani, Norvegji, Poloni, Rusi, Suedi, dhe Ukrainë. Po ashtu përdoret në kokteje dhe përzierje pijesh, si vodka martini, cosmopolitan, vodka tonic, screwdriver, Greyhound, Black ose White Russian, Bloody Mary dhe Sex on the Beach.

## Historia 
Dijetarët debutuan për fillet e vodkës. Prodhimi i parë ishte në Poloni, Europa Qendrore, në shekullin e 8-të ose në zonën e Rusisë së sotme, Europa Lindore, në fundin e shekullit të 9-të duke u bazuar në burime të ndryshme.. Sipas Gin dhe Vodka Association (GVA)
 
### Polonia 
Në Poloni, vodka u prodhua që nga mesjeta me traditë lokale si variant i konjakut në Francë, ose me uiskin skocez.

Produksioni i vodkës në shkallë akoma më të lartë filloi në Poloni në fund të shekullit të 16-të, fillimisht në Krakoë, ku alkoolii eksportohej në Silesia para vitit 1550. Qytetet e Silesias blen vodka nga Poznan, një qytet që në vitin 1580 kishte 498 distilues alkooli. Shpejt, gjithsesi, Gdansk tejkaloi këto qytete. Në shekullin e 17-të dhe 18-të, vodka polake ishte e njohur edhe në Holandë, Danimarkë, Angli, Rusi, Gjermani, Austri, Hungari, Rumani, Ukrainë, Bullgarin dhe limanin e Detit të Zi.

Metodat e hershme të prodhimit ishin rudimentare. Pija ishte zakonisht e ulët dhe procesi i destilimit duhej të përsëritej disa herë (procesi i distilimit në tri-stazhe ishte i zakonshëm).  Distilimi i parë u quajt *brantoëka*, i dyti ishte *szumoëka* dhe i treti ishte *okoëita* (nga akua vita), e cila në përgjithësi përmbante 70-80% ABV. Pastaj pija hollohej me ujë, duke u bërë një vodka e thjeshtë (30-35% ABV) ose një më e fortë nëse përzierja bëhej duke përdorur një lambik. Metodat ekzakte të prodhimit janë përshkruar në vitin 1768 nga Jan Pawel Biertowski dhe në vitin 1774 nga Jan Chryzostom Pasek. Në fund të shekullit të 18-të u përurua prodhimi i vodkës nga substanca të ndryshme të pazakonshme përfshirë karrotën.

Pas Luftës së Dytë Botërore, të gjithë destiluesit e vodkës u morën nga qeveria marksiste-leniniste e Polonisë. Gjatë luftës marciale të viteve të 1980-ta, shitja e vodkës ishte racion. Duke ndjekur sukseset e lëvizjes solidare dhe zhdukjen e partisë së vetme në Poloni, shumë destilues filluan të kenë probleme financiare. Disa falimentuan, por shumë u privatizuan, duke udhëhequr krijimin e markave të reja. Duke pasur një njohuri speciale dhe pajisje destiluese, ai u bë kreator i një pije të re alkoolike me kualitet të lartë. Kjo “verë e bukës”, siç njihej fillimisht, ishte për një kohë të gjatë e prodhuar ekskluzivisht në Dukatin e Madh të Moskës dhe në asnjë pjesë tjetër të Rusisë (kjo situatë vazhdoi deri në epokën e produksionit industrial). Kështu kjo pije ishte ngushtë e lidhur me Moskën.

Deri në mes të shekullit të 18-të, pija mbeti relativisht e ulët përnga sasia e alkoolit, duke mos kaluar 40 % ABV. Termat e shumëfishtë për pijen u regjistruan, nganjëherë duke reflektuar nivele të ndryshme të cilësisë, koncentrimit të alkoolit, filtrimit, dhe numrit të distilimeve ; më e zakonshmja referohej si “verë e djegur”, “verë e bukës”, ose në disa lokacione thjesht “verë”. Në disa lokacione, vera e rrushit u bë aq e shtrenjtë sa që pihej vetëm nga aristokratët. Vera e djegur ishte zakonisht e holluar me ujë në 24% ABV ose më pak. Më së shumti shitej në taverna dhe ishte mjaft e shtrenjtë.  Në të njëjtën kohë, fjala *vodka* u vu në përdorim, por kjo përshkruante gjurmë herbale (ngjashëm me glikanxo), duke përmbajtur deri në 75 % ABV, dhe i bërë për qëllime mjekësore.  

, Rusi.]]

### Suedia 
Deri në vitet e 1950-ta, vodka nuk u përdor si emërtim për pijet e distiluara suedeze, të cilat quheshin *brännvin* (“verë-djegur”), fjalë që ka të njëjtën etimologji si në gjermanisht *Brandjeëijn*, që është rrënja e fjalës *brandy* (raki). Kjo pije prodhohej në Suedi që në fund të shekullit të 15-të, edhe pse produksioni total ishte i vogël deri në shekullin e 17-të. Nga fillimi i shekullit të 18-të, prodhimtaria u rrit, edhe pse u ndalua disa herë, gjatë mungesës së grurit. Patatet filluan të përdoreshin për prodhim në fund të shekullit të 18-të, dhe u bënë dominante nga fillimi i shekullit të 19-të. Nga fillimi i viteve të 1870-ta, u përmirësuan pajisjet distiluese.

Në mënyrë progresive nga vitet e 1960-ta, *brännvin* suedez filloi të quhej vodka. Produkti i parë suedez që e përdori këtë term ishte Explorer Vodka, e cila u krijua në vitin 1958 dhe fillimisht kishte tendecë tregun amerikan. Në vitin 1979, Absolut Vodka u lansua, duke përdorur emrin e vjetër *Absolut Rent Brännvin* (“verë absolutisht e pastër”) e krijuar në vitin 1879.

Vodka u bë e një burim popullor i dehjes ndër të rinj, me një treg të zi të lulëzuar. Në vitin 2013, organizatorët e të ashtuquajturës “vodka car” u burgoës për dy vjet e gjysmë për pajisjen ilegale të të rinjëve me mijëra litra, disa nga të cilët ishin 30 vjeç.

## Referime 
## Për më tepër 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*