Kufiri mes Shqipërisë dhe Malit të Zi

parapamje| Kufiri pa skajet jugore dhe lindore
**Kufiri mes Shqipërisë dhe Malit të Zi** ndan territorin kombëtar të Republikës së Shqipërisë nga Mali i Zi. Ai ka një gjatësi prej rreth 170&nbsp;kilometra deri në rreth 100&nbsp;kilometra në vijë ajrore.

## Vija kufitare 
Kufiri i përbashkët shtetëror shtrihet në verilindje nga deti Adriatik deri në kreshtën kryesore të maleve Dinarike në Alpet Shqiptare.
parapamje| Grupi Radohima dhe Jezerca (në qendër), pamje ajrore me pamje nga veriu
Kufiri fillon në Bunë/Bojana, me ishullin Ada në grykëderdhjen që i përket Malit të Zi. Ai ndjek rrjedhën e kësaj derdhjeje të liqenit të Liqenit të Shkodrës në veri-lindje për një gjysmë të mirë të gjatësisë së tij. Nga Samrishti shkon drejt në veri deri në Liqenin e Shkodrës midis Zogajt dhe Cklës . Në mes të liqenit ai fillimisht shkon në veriperëndim para se të largohet nga liqeni në krahun e tij verilindor në Han të Hotit dhe të vazhdojë në këtë drejtim përmes Malësisë së Madhe . Pika më veriore e kufirit është Zhijeva &nbsp;2129 m.  ku bën një kthesë e gjerë në jug rreth rajonit të Plavës në Ljuçën e sipërme: përshkon degën e Ljuçës Gmçar në drejtim të jugut dhe më pas kalon nëpër majat e larta alpine të grupit të Jezercës dhe grupit të Kollatës ( Maja Rosit&nbsp;2524 m ) përtej kreshtës midis Luginës së Ljuçës dhe Luginës së Valbonës në drejtim të lindjes deri në Kolatën e Keqe ( 2534 m.), pika më e lartë në Mal të Zi. Rreth maleve pak më të ulëta ( Maja e Karafilit&nbsp;2075 m.) shkon në Trekuf &nbsp;(përafërsisht.&nbsp;2366 m.), trekëndëshi kufitar me Kosovën .

Pjesa më e madhe e minoritetit shqiptar të Malit të Zi jeton gjithashtu përgjatë kufirit.

Në zonën kufitare ndodhen disa zona të rëndësishme të mbrojtura: Reservati Shqiptar inbsp; në grykëderdhjen e Bunës, Parku Kombëtar i Liqenit të Shkodrës dhe zona e Ramsarit Shqiptar nbsp;Shkodrës, si dhe Parku Kombëtar i Luginës së Valbonës, *rezervati natyror Lugina e Gashit* dhe parku i madh kombëtar malazez  ngjitur në male.
Buna-muendung.jpg| Grykëderdhja e Bunës me ishullin Ada
Lake Skadar from Shirokë beach.jpg| Në bregun perëndimor të liqenit të Shkodrës, pamje përgjatë Rumijes
Souteska reky Cijevny k cernohorske hranici-O.jpg|Rajoni kufitar në Cijevna /Cem afër Tamarës
WK402 WikipediaWeekendTirana2015 Karanfil 076.JPG|Rajoni kufitar në jug të Plavës

## Historiku 
parapamje| Propozimet për demarkacionin e kufirit të Shqipërisë, Konferenca e Ambasadorëve të Londrës 1913 ''(L'Illustration)*
Në kohën osmane, zona i përkiste Eyâlet Rumelisë, pjesës së vjetër evropiane të Ostromit *(Rumit)* të pushtuar, dhe brenda saj Sanxhakut të Shkodrës . Me rënien e Perandorisë Osmane në 1852, u formua Principata e Malit të Zi, e cila përfundimisht u bë e pavarur në 1878,  por ishte ende pa dalje në det në atë kohë: zona bregdetare në veri ishte dominimi austriak i Cattaro (Kotor)., zona në jug rreth Liqenit të Shkodrës i mbeti Shkodrës (Liqeni i Shkodrës). Kufiri shkonte në veri nga Spizza (Sagradje/Sutomore) pranë Ostrowizza (Ostrowitz) si kufiri osmano-austriak, mbi malin Sutorman dhe në veri të Liqenit të Shkodrës rreth Podgoricës ende osmane, deri në Sitnicë dhe në Spuž, dhe prej andej në lindje drejtë maleve. Shqiptarët e bashkuar në Lidhjen e Prizrenit luftuan me sukses në dimrin e vitit 1879/80 - duke përfshirë edhe betejën e Nokshiqit - kundër kalimit të Plavës tek malazezët. Në vend të kësaj zone, Mali i Zi më pas iu caktua Ulqinit (Olgun/Ulqini). Me ristrukturimin e shtetit osman në vitin 1867, u krijua një vilajet perandorak i pavarur i Shkodrës .

Më 1910 Mali i Zi u bë mbretëri dhe më 1913 Principata e Shqipërisë u bë sovrane.  Në Konferencën e Ambasadorëve në Londër në vitin 1913, u bënë propozime të ndryshme për tërheqjen e kufirit, të cilat ranë dakord që kufiri midis dy shteteve të kalonte në mes të Liqenit të Shkodrës dhe kursi i sotëm në zonën e Plavës korrespondon me propozimin austriak, i cili caktonte lugina për në Mal të Zi. Në këtë formë, kufiri ekziston edhe sot.
1827 Finley Map of Turkey in Europe, Greece and the Balkans - Geographicus - TurkeyEurope-finley-1827.jpg|Turqia (Perandoria Osmane), pjesa evropiane, 1827 (Finley: *A&nbsp;Gjenerali i ri Altas* )
Das Fürstentum Montenegro im Jahre 1862.jpg | Principata e Zrnagorës (Mali i Zi), 1862 *(Zeitschr. d.&nbsp;Shoqëria për Gjeografinë në Berlin)*
Rumelia map.jpg | Rumelia Osmane, 1881

parapamje| Shenja në kufirin mes Shqipërisë dhe Malit të Zi

## Vendkalimet dhe trafiku kufitar 
parapamje| Kalimi Kufitar Muriqan
Vendkalimet kufitare ndërkombëtare midis dy vendeve janë (pala shqiptare përmendet e para):

* *Muriqan - Sukobin* në linjën e Shkodrës – Ulqin – Tivar
* *Han i Hotit – Bozhaj* në linjën e Shkodrës – Podgoricë
* *Grabom* në rrugën e Tamarës – Podgoricë (R-27)
* *Vermosh - Gusinje'' në itinerarin Han i Hotit - Kelmend – Plav (R-9)

## Shih edhe 
* Mali i Zi
* Shqipëria
* Liqeni i Shkodrës