open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Susami

**Susami** është një bimë me lule në gjininë *Sesamum*. Të afërm të shumtë të egër ndodhin në Afrikë dhe një numër më i vogël në Indi. Është natyralizuar gjerësisht në rajonet tropikale anembanë botës dhe kultivohet për farat e tij të ngrënshme, të cilat rriten në bishtaja. Prodhimi botëror në vitin 2018 ishte 6 milionë tonë metrikë (5,900,000 tonë të gjatë; 6,600,000 ton të shkurtër), me Sudanin, Mjanmarin dhe Indinë si prodhuesit më të mëdhenj.

Fara e susamit është një nga kulturat më të vjetra të farave vajore të njohura, e zbutur më shumë se 3000 vjet më parë. *Sesamum* ka shumë lloje të tjera, shumica janë të egra dhe vendase në Afrikën Sub-Sahariane. Gjinia ka shumë lloje, dhe shumica janë të egra. e ka origjinën në Indi. Është pohuar se tregtimi i susamit midis Mesopotamisë dhe nënkontinentit Indian ka ndodhur në vitin 2000 pes. Është e mundur që qytetërimi i Luginës së Indusit të ketë eksportuar vaj susami në Mesopotami, ku njihej si *ilu* në sumerisht dhe *ellu* në akadisht.

Disa raporte pretendojnë se susami u kultivua në Egjipt gjatë periudhës Ptolemeike, ndërsa të tjera sugjerojnë Mbretërinë e Re. Egjiptianët e quajtën *sesemt* dhe është përfshirë në listën e barnave medicinale në rrotullat e *Ebers Papyrus* që daton mbi 3600 vjet. Gërmimet e mbretit Tutankhamen zbuluan shporta me susam midis sendeve të tjera të varreve, duke sugjeruar se susami ishte i pranishëm në Egjipt nga 1350 pes. Raportet arkeologjike tregojnë se susami ishte rritur dhe shtypur për të nxjerrë vaj të paktën 2750 vjet më parë në perandorinë e Urartu. Të tjerë besojnë se mund të ketë origjinën në Etiopi.

Historikisht, susami u favorizua për aftësinë e tij për t'u rritur në zona që nuk mbështesin rritjen e kulturave të tjera. Është gjithashtu një kulture e fuqishme që ka nevojë për pak mbështetje bujqësore—ajo rritet në kushte thatësire, në nxehtësi të lartë, me lagështi të mbetur në tokë pas zhdukjes së musoneve ose edhe kur shirat dështojnë ose kur shirat janë të tepruar. Ishte një kulture që mund të kultivohej nga fermerët mbijetesë në skajet e shkretëtirave, ku nuk rritet asnjë kulture tjetër. Susami është quajtur një kulturë e mbijetuar.

## Referime
## Lexim më tej
*
Vasil Alarupi

**Vasil Alarupi** (Korçë, 26 nëntor 1908 - Framingham MA, gusht 1977) ka qenë gazetar dhe shkrimtar shqiptar, së bashku me Vangjel Koçën qe ndër përkrahësit dhe propaganduesit kryesorë të fashizmit në fund të viteve '30.

Nën drejtimin e Giovanni Giro u caktua kryetar i organizatës së rinisë fashiste, të themeluar që më 1937 me emrin *Lupi di Roma*, I përfshirë në një komplot për t'i bërë atentat Mbretit Zog, u internua në Krujë (Durrës) nga fundi i vitit 1938. si dhe shkroi e botoi libërthin *Rivolucioni fashist I* (Tiranë, 1941). Me pseudonimin të marrë nga emri i kapedanit *Bendo Shapërdani,* botoi më 1944 përmbledhjen me skica *Gega prej Rugove,* novelën *Çupat e Vançit dhe novela të tjera nga jeta shqipëtare* dhe *Përralla për fëmijë*.

## Referime
Fation Plaku

Fation Plaku ka lindur më 9 dhjetor 1975 në Tiranë, ku edhe banon që nga ajo kohë. Është

diplomuar në Shkencat Politiko-Administrative. Ka punuar ne nje periudhe prej 21-vitesh në Ambasadën e Shteteve të

Bashkuara të Amerikës në Tiranë.

Ka përvojë të pasur ngjitjesh në malet tona pasi prej 20 vjetësh merr pjesë si organizator ose

pjesëmarrës në ture të ndryshme, me dashamirës të natyrës dhe argëtues në natyrë. Në vendet më të

spikatura të bukurive natyrore të vendit tonë. Ka disa hobe të lidhura me natyrën: alpinizmin, sportet

ekstreme, eksplorimet dhe fotografinë. Kjo bën që Fationi të ketë pasion vlerat natyrore për soditje, kalitje

e argëtim.

Daljet në natyrë Fationi i ka realizuar dhe i realizon jo vetëm në mënyrë të pavarur por edhe duke

u angazhuar me shoqatat alpino-turistike. Kështu, për tu përfshirë me lëvizjen alpinistike botërore Shtatë

Majat (Seven Summits) mundësia ju dha nëpërmjet Shoqatës Dajti Alpino-Turistik me ndihmën e së cilës

arriti të bëhet anëtar i Ekipit Everest 2012. Me këtë ekip, vet i gjashtë, ai realizoi nëpërmjet itenerarit

verior (nga Republika Popullore e Kinës) ngjitjen e majës më të lartë të planetit tonë, Everestit (8.848 m)

më 25 Maj 2012. Ky sukses i alpinizmit Shqiptar u arrit në kuadrin e Jubileut të 100 Vjetorit të Shpalljes

së Pavarsisë. Këtë arritje madhore, nëpërmjet pasionit për fotografinë, Fationi e pasqyroi në një ekspozitë

personale që e hapi tërësisht me shpenzimet e tija, të titulluar Everest 2012. Kjo fotoekspozitë ka qenë dhe

mbetet fotoekspozita më e pasur dhe më e arrirë sportive që është realizuar në vendin tonë.

Fationi është anëtar themelues i Shoqatës Bjeshkatarë dhe Alpinistë Tirana dhe që nga koha e

krijimit të saj ai, në kuadrin e lëvizjes Shtatë Majat, (që domethënë ngjitja e majës më të lartë të sejcilit

prej shtatë kontinenteve) ka ngjitur edhe majën Aconcagua (6.962 m) në Argjentinë, majën Elbrus (5.642

m) në Rusi dhe majën Kilimanjaro (5.895 m) në Tanzani.

Fationi është anëtar nderi i Albania Rafting Group si dhe anëtar nderi i Fedeatës së Bjeshkatarëve

dhe Alpinistëve të Kosovës.

Fationi i është dhënë Certifikatë për Vlerësim e Mirënjohje nga Ministria e Mjedisit dhe e

Turizmit “për kontributin e jashtëzakonshëm në zhvillimin e qëndrueshëm të turizmit në Shqipëri dhe

promovimin e diversitetit, natyrës dhe kulturës sonë.”

Vitet e pasionit për fotografinë kanë bërë që Fationi të krijojë një fototekë shumë të pasur për

natyrën shqiptare dhe më gjërë. Ky pasion dhe puna që kërkon ky pasion për tu konkretizuar ka arritur në

atë pikë që ai të botojë albumin që kemi sot në dorë me fotografi nga skenat naytyrore më të bukura të

zgjedhura prej tij.
Umm Seleme

**Hind bint Ebi Umeje** (, Hind ʾibnat ʾAbī ʾUmayya,  580 ose 596 –  680 ose 683), më së miri e njohur si **Umm Seleme** () ose **Hind el-Mahzumije** ( *Hind al-Makhzūmiyah*) ishte një nga gratë e profetit islam Muhamedit.

"Umm Seleme" ishte *kunya* e saj që dot të thotë, "nëna e Selemes". Ajo ishte një nga shoqërueset më me ndikim të Muhamedit, e njohur kryesisht për të kujtuar hadithe të shumta, ose tregime rreth Muhamedit.

## Referime
Projekti Venus

**Projekti Venus** është një organizatë jofitimprurëse e themeluar nga një arkitekt dhe inxhinier social me bazë në Florida, Jacque Fresco. Fresco me partneren e tij Roxanne Meadows themeluan këtë organizatë me një model socio-ekonomik për të zhvilluar një ekonomi të bazuar në burime për njerëzit duke përdorur teknologjinë. 

## Historiku 
Fresco ka punuar në "Projektin Americana" përpara Projektit Venus, nga 1955-a deri në 1959-ën. Projekti kishte të bënte kryesisht me shqetësimet mjedisore, trafikun dhe portat e vërshimit.    Në vitin 2010, Fresco dhe Meadows udhëtuan në 20 vende për të prezantuar "Projektin Venus".  Në qershor 2012, regjisorja suedeze e dokumentarëve dhe e filmave, *Maja Borg,* shfaqi filmin e saj, Future My Love, në Festivalin Ndërkombëtar të Filmit në Edinburg, ku u shfaqën veprat e Fresco-s dhe Roxanne Meadows. 

## Referime
Alberti I i Belgjikës

**Albert I** (8 prill 1875 - 17 shkurt 1934) ishte Mbreti i Belgjikës nga 23 dhjetor 1909 deri në vdekjen e tij në 1934.

## Biografia 
Alberti lindi në Bruksel si fëmija i pestë dhe djali i dytë i Princit Philippe, Kontit të Flanders, dhe Princeshës Marie të Hohenzollern-Sigmaringen, Alberti pasoi xhaxhain e tij Leopold II në fronin belg në 1909. Ai u martua me Elisabetën e Bavarisë, me të cilën pati tre fëmijë.

Alberti sundoi gjatë një periudhe plot ngjarje në historinë e Belgjikës, e cila përfshinte periudhën e Luftës së Parë Botërore (1914-1918), kur pjesa më e madhe e Belgjikës ishte e pushtuar nga forcat gjermane . Ngjarje të tjera vendimtare të mbretërimit të tij përfshinin miratimin e Traktatit të Versajës në qershor 1919, qeverisjen e Kongos belge si një zotërim jashtë shtetit të Belgjikës së bashku me mandatin e Lidhjes së Kombeve të Ruanda-Urundi, rindërtimi i Belgjikës pas luftës. dhe pesë vitet e para të Depresionit të Madh (1929–1934).

Alberti vdiq në një aksident alpinizmi në Belgjikën lindore në vitin 1934, në moshën 58-vjeçare dhe u pasua nga djali i tij Leopold III ( r. 1934–1951 ). Ai është përmendur gjerësisht si **Mbreti Kalorës** () ose **Mbreti Ushtar** () në Belgjikë në lidhje me rolin e tij gjatë Luftës së Parë Botërore.

## Shih edhe 
* Belgjika

## Referime 
* Graham, Evelyn. *Albert, King of the Belgians* U.K. subtitle, "Submitted to and read by the Adjutant to the Chief of the King's Cabinet in Belgium"; American subtitle, "An Authorized Biography", Hutchinson & Co., London; Dodd, Mead & Company, New York. both (1929).
* Galet, Emile Joseph. *Albert King of the Belgians in the Great War* (1931), detailed memoir by the military advisor to the King; covers 1912 to the end of October 1914
* Woodward, David. "King Albert in World War I" *History Today* (1975) 25#9 pp.&nbsp;638–43
* D'Ydewalle, Charles. "Albert King of the Belgians"(1935) Translated by Phyllis Megroz D'Ydewalle a journalist describes his book in the foreword.."This book is not a history, it is a sheaf of memories" The final chapter contains interviews with the people who discovered the king's body after his climbing accident
* Catherine Barjansky. *Portraits with Backgrounds*.
* Mary Elizabeth Thomas, "Anglo-Belgian Military Relations and the Congo Question, 1911–1913", *Journal of Modern History*, Vol. 25, No. 2 (June 1953), pp.&nbsp;157–165.
* 
*
Zojzi (mitologji)

**Zojzi** është perëndia e qiellit dhe i vetëtimës në mitologjinë pagane ilire shqiptare .    Një epitet që konsiderohet se lidhet me të është 'baba', që mendohet të përmbahet në një emër shqip për Qenien Supreme : *Zot*, i analizuar si Ati Qiellor .    Në disa nga atributet e tij, Zojz mund të lidhej me Perëndinë, me perënditë e motit Shurdhi dhe Verbti, dhe me gjysmëperëndinë mitologjike Drangoi.

## Etimologjia 
*Zojz* është vazhdimi shqiptar i **Dyḗus*, emri i perëndisë së ditës-qiellit proto-indo-evropian .  

### Epiteti 
Radikali i notës zero i **di̯ēus* dhe epiteti 'baba' mendohet të përmbahen në një term shqip për Qenien Supreme, ''* . Tradicionalisht konsiderohet se rrjedh nga protoshqipja **dźie̅u ̊ a(t)t-'', një përbërje e vjetër për " babai qiellor " që rrjedh PIE  ("qielli, qielli, i ndritshëm") i bashkangjitur  ("babai". '), pra një i afërm i PIE  dhe me pasardhësit e tij të ndryshëm: ilirishtja *Dei-pátrous* , sanskritisht द्यौष्पिहृपिहृ ( *Dyáuṣ Pittojḗlisht (Dyáuṣ PittojṣProductI* *)* ( *Dyáuṣ* Pittojw *)* .    Përndryshe, disa gjuhëtarë kanë propozuar gjithashtu etimologjinë *protoshqiptare *dzwâpt* (nga **w(i)tš- pati-,* 'zoti i shtëpisë'; përfundimisht nga PIE **wiḱ-potis*, 'udhëheqësi i klanit') *.  *

## Mitologji 
Në mitologjinë shqiptare, Zojzi banon në majën e maleve si Mali i Tomorrit,  mali më i lartë dhe më i paarritshëm i Shqipërisë së mesme, i konsideruar si shtëpia e hyjnive. Kjo traditë është ruajtur edhe në besimet popullore deri në kohët e fundit.   

## Shih edhe 
* Verbti
* Shurdhi
* Drangue
* Mitologjia ilire 
* Mitologjia shqiptare 

## Literatura 
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Referime
Verbti

**Verbti** është një perëndia iliro shqiptare e motit dhe stuhive në mitologjinë dhe folklorin shqiptar, që shkakton stuhi breshëri dhe kontrollon zjarrin, ujin dhe erën veriore që ndez flakët e zjarrit. I njohur edhe si *Shën Verbti* ose *Rmoria*, ai është adhuruar në veri të Shqipërisë deri në kohët e fundit.  Në mitologjinë shqiptare, Verbti është homologu i një perëndie tjetër të motit, Shurdhit .  Si perëndi të motit, ata të dy mund të lidheshin me Zojzin dhe Perëndinë, ndërsa si perëndi zjarri, Verbti mund të lidhej me Enjin.  Disa nga atributet e tij janë të ngjashme me ato të figurave mitologjike të Drangoit, Stihit dhe Lubit .

## Etimologjia 
Emri *Verbti* duket se lidhet me termin shqip *i verbër* por kjo lidhje duket të jetë vetëm një rastësi, pasi sipas besimeve popullore ai mund të shohë në fakt shumë mirë.  Emri *Verbti* duhet të lidhet me ''* dhe varianti *vorbëtinë*, "vorbull, -erë, vorbull", ndoshta rrjedh nga *protoshqipja *uērb-*, nga proto -indoevropianishtja **uer-b  -'', "të rrotullohesh, përdredhesh, kthesh (poshtë)". 

## Përshkrimi 
Sipas besimeve popullore, Verbti banon në re, shkakton stuhi breshëri dhe kontrollon zjarrin, ujin dhe erën veriore, e cila ndez flakët e zjarrit. Ai mund të përshëndetet dhe të largohet me zhurmë dhe të shtëna armësh. Verbti përshkruhet si një hyjni që urren papastërtinë dhe mënyrat e këqija të të folurit dhe ai do të ndëshkojë këdo që flet keq për të.  Me ardhjen e krishterimit në Shqipëri, Verbti u demonizua dhe u përhap se kushdo që e thërriste do të verbohej. 

## Shih edhe 
* Zojzi
* Shurdhi
* Mitologjia ilire
* Mitologjia shqiptare

## Literatura 
* 
* 
* 
* 
* 

## Referime
Shurdhi

**Shurdhi** është perëndia e motit dhe e stuhisë në mitologjinë dhe folklorin shqiptar, që shkakton stuhi breshëri dhe hedh bubullima dhe vetëtima. Shurdhi është adhuruar në veri të Shqipërisë deri në kohët e fundit, mendohet se ka qenë një perëndi e lashtë ilire .   Në mitologjinë shqiptare Shurdhi është homologu i një perëndie tjetër moti, Verbti .  Ata të dy mund të lidhen me Zojzin dhe Perëndinë, dhe disa nga atributet e tyre gjenden në figurën mitologjike të Drangoit. 

## Etimologjia 
Emri *Shurdhi* duket se lidhet me termin shqip *i shurdhët* që do të thotë "i shurdhëti",  megjithatë kjo lidhje duket të jetë vetëm një rastësi, pasi emri *Shurdh* duhet të jetë një përbërje e **seuro*, "ujë" kf. ''* shqipe "urinë"), dhe **dos* "dhënës/dhurues" (krh. shqip **, "i dhashë/ai dha"); emri i tij pra do të thotë "dhurues uji".  Studiues të tjerë besojnë se *Shurd* duket se ka lidhje me teonimin Zibelsurdus që gjendet në monumentet epigrafike të lashta trake .   

## Përshkrimi 
Sipas besimeve popullore, Shurdhi udhëton duke përdorur retë e stuhive të cilat lajmërojnë stuhi breshëri kur ai arrin. Ai mund të përshëndetet dhe të largohet me zhurmë dhe të shtëna armësh. Albanologu Baron Nopcsa e identifikoi Shurdhin me hyjninë e lashtë trake të bubullimës Zibelsurdus, i cili gjithashtu përshëndetej me armë.   Sipas Karl Treimer, forma bazë *perejont-'', "goditësi", e emrit hyjnor shqiptar Perëndi mund të jetë një epitet i perëndisë së stuhive Shurdh, i cili mund të ketë qenë një perëndi i preferuar që kur freskonte kullotat dhe fusha dhe ndoshta ka qenë edhe i natyrës luftarake sipas epitetit të tij. Emri 'Shurdhi' mund të lidhet me emrin e ishullit Shurdhah, afër Shkodrës . 

## Shih edhe 
* Zojzi
* Verbti
* Mitologjia ilire
* Mitologjia shqiptare 

## Literatura 
* 
* 
* 
* 

## Referime
Setovia

**Setovia** ishte një vendbanim i fortifikuar ilir  i Delmatëve .

Setovia ndodhej në një vend të panjohur në Sinjsko polje moderne, dhe u rrethua nga trupat romake të Oktavianit në vitin 34/33 para Krishtit.  Disa mbishkrime guri romakë u gjetën pranë Vrlikës dhe Kijevës që tregojnë se Setovia ishte aty afër. 

## Shih edhe 
* Delmatët
* Lista e fiseve ilire
* Lista e vendbanimeve ilire

## Referime
Umm Habibe

**Umm Habibe Ramla bint Ebi Sufjan** (;  589 ose 594–665) ishte gruaja Muhamedit dhe si rrjedhim Nëna e Besimtarëve.

## Jeta e hershme 
Ajo ishte vajza e Ebu Sufjan ibn Harb dhe Safije bint Ebi el-As. Ebu Sufjani ishte prijësi i fisit Umayya, dhe ai ishte udhëheqësi i të gjithë fisit Kurejsh dhe kundërshtari më i fuqishëm i Muhamedit në periudhën 624-630. Megjithatë, më vonë ai e pranoi Islamin dhe u bë luftëtar mysliman. Kalifi i parë umajad, Muavije I, ishte gjysmë-vëllai i Ramles, dhe Uthman ibn Afan ishte kushëriri i saj i parë nga nëna dhe kushëriri i dyë nga babai.

## Martesa me Ubejdullah ibn Xhahsh 
Burri i saj i parë ishte Ubejdullah ibn Xhahsh, vëllau i Zejneb bint Xhahsh, e cila ishte gjithashtu gruaja e Muhamedit.

Ubejdullahu dhe Ramla ishin ndër njerëzit e parë që pranuan Islamin. Në vitin 616, për të shmangur armiqësitë nga Kurejshët, ata të dy emigruan në Abisini (Etiopi), ku ajo lindi vajzën e saj, Habibe bint Ubejdullah.

Ceremonia e martesës u zhvillua në Abisini edhe pse Muhamedi nuk ishte i pranishëm. Ramla zgjodhi Halid ibn Said si kujdestarin e saj ligjor në ceremoni. *Negus* (Mbreti) i Abisinisë e lexoi vetë Hutben dhe Halid ibn Said mbajti një fjalim në përgjigje. Negus i dha Halditi një prikë prej 400 dinarësh dhe organizoi një dasmë të madhe pas ceremonisë. Ai gjithashtu dërgoi musk dhe ambergris nuses përmes skllavit Barrah.

Negusi më pas organizoi të dërgonte të tridhjetë myslimanët emigrantë të mbetur në Arabi. Ata udhëtuan për në Medine me dy varka. Shurahbil ibn Hasana e shoqëroi Ramlën në këtë udhëtim. Sipas disa burimeve, ajo u martua me Muhammedin një vit pas hixhretit, megjithëse nuk jetoi me të deri gjashtë vjet më vonë, kur Muhamedi ishte gjashtëdhjetë vjeç dhe ajo ishte tridhjetë e pesë. Taberiu shkruan se martesa e saj u bë në vitin 7 pas hixhretit (628) kur “ajo ishte tridhjetë e vjeçare”.

## Jeta në Medine 
Në një rast, Ebu Sufjani vizitoi vajzën e tij Ramla në shtëpinë e saj në Medine. "Ndërsa ai shkoi të ulej në tapetin e të dërguarit, ajo e palosi atë në mënyrë që ai të mos mund të ulej mbi të. "Bija ime e dashur," tha ai, "Vështirë se e di nëse mendon se tapeti është shumë i mirë për mua apo se unë jam shumë i mirë për tapetin!' Ajo u përgjigj: "Është tapeti i të dërguarit dhe ti je një politeist i papastër. Unë nuk dua që të ulesh në tapetin e të dërguarit." "Pasha Zotin," tha ai, "që kur më latë, keni shkuar në të keqe."

Ramla vdiq në vitin 45 pas hixhretit (664 ose 665 e.s.) gjatë mbretërimit të vëllait të saj, Muavije I. Ajo u varros në varrezat Xhenet al-Baki pranë grave të tjera të Muhamedit.

## Referime
Kreonioni

**Kreonion** ishte një qytet i lashtë në rajonin jugor ilir të Dasaretisë, i përmendur nga Polibi në shekullin II para Krishtit në tregimet e Luftërave Ilire dhe Luftërave Maqedonase .    Vendndodhja e qytetit antik ende nuk dihet. 

Së bashku me Antipatrean, Chrysondyon dhe Gertous, Kreonioni ishte një nga qytetet Dasaretane rreth të cilit luftuan dinastitë ilir Skerdilaidas dhe mbreti maqedonas Filipi V në vitin 217 para Krishtit. Kreonioni ishte një vendbanim me përmasa të papërcaktuara. 

## Shih edhe 
* Iliria
* Lista e fiseve ilire
* Lista e vendbanimeve në Iliri

## Literatura 
* 
* 
* 
* 

## Referime
Venera e Vendenisit

**Venera e Vendenisit** është një statuetë e hyjneshës Venera e periudhës romake. Ajo është punuar në bronz dhe është gjetur rastësisht në lokalitetin arkeologjik Vendenis Gllamnik, afër ndërtesës luksoze me Mozaikun e Orfeut, inventar i së cilës mund të ketë qenë. 

## Vështrim 
Figurina e Venerës së Vendenisit ka një lartësi prej 7.6 cm dhe është ruajtur mirë, por i mungon shputa e këmbës së djathtë me një pjesë deri te nyelli dhe shputa e këmbës së majtë. Hyjnesha është paraqitur lakuriq në çastin e rregullimit të flokëve dhe, si e tillë, paraqet njërën nga variantet e shumta të Veneres lakuriqe, të punuara sipas Praksitelit dhe shkollës së tij. Trupi i saj, i kthyer lehtë nga e majta, qëndron mbi këmbën e majtë. Duart i ka të lakuara në bërryl dhe të ngritura. Me të majtën mban një tufë flokësh të përdredhur, kurse me të djathtën një pasqyrë predimensionale. Kokën e ka të kthyer në gjysmëprofil në drejtim të pasqyrës. Flokët, të krehur në valëzime të shpeshta rreth fytyrës, mblidhen në nyjë prapa në zverk, prej nga dy blej krelash bien mbi supe. Mbi flokë mban diademën e theksuar dukshëm, në trajtën e kurorës. Përkundër flokëve të modeluar mjaft mirë, detajet në fytyrë, edhe pse të theksuara, janë trajtuar thjeshtë me gravurim. Trupi është punuar mirë, me proporcione të harmonishme dhe me detaje anatomike të trajtuara natyrshëm në të dy anët. Statueta e Venerës në çastin e tualetit është ekzemplari i vetëm i zbuluar në Dardani. Është mjaft cilësore, e bërë sipas ndonjë modeli të mirë helenistik, në ndonjërën prej qendrave të njohura të punimit. Bazuar në figurinat e një pune të mirë provinciale dhe të importuara nga qendrat e tjera të perandorisë gjatë shek. II ose gjysmës së parë të shek. III, mendohet se edhe statueta i takon të njëjtës kohë.

## Shih edhe 
* Vendenisi
* Hyjnesha në fron
* Busti i Gruas Dardane

## Referime
Safije bint Hujej

**Safije bint Hujej** () ishte një nga gratë e profetit islam Muhamedit dhe Nëna e Besimtarëve.

Pas vdekjes së Muhamedit, ajo u përfshi në politikën e pushtetit të komunitetit të hershëm mysliman dhe fitoi ndikim të konsiderueshëm në kohën e vdekjes së saj.

Gjyshi i saj nga nëna ishte Samau'al ibn 'Adia, një poet i famshëm hebre arab paraislamik.

## Jeta e hershme 
Safija lindi në Medine nga Hujej ibn Ahtab, prijësi i fisit çifut Banu Nadir. Nëna e saj, Barra bint Samaval, ishte nga fisi Banu Kuraiza. Ajo ishte mbesa e Samau'al ibn 'Adija nga fisi Banu Harith. Sipas një burimi, ajo ishte martuar me Sallam ibn Mishkam, i cili më vonë u divorcua nga ajo.

## Beteja e Hajberit 
Në maj të vitit 628 të erës sonë, myslimanët mundën disa fise hebreje (përfshirë Banu Nadir) në Betejën e Hajberit. Çifutët ishin dorëzuar dhe u lejuan të qëndronin në Hajber me kusht që të jepnin gjysmën e prodhimit të tyre vjetor për myslimanët. Vetë toka u bë pronë e shtetit mysliman. Kjo marrëveshje, thotë Stillman, nuk shtrihej në fisin Banu Nadir, të cilëve iu dha asnjë lagje. Burri i parë i Safijes, Kenana ibn el-Rabi, u vra në betejë.

## Marriage to Muhammad 
Sipas Muhamed el-Buhariut, Muhamedi qëndroi për tre ditë midis Hajberit dhe Medinës, ku përfundoi martesën e tij me Safijen. Shokët e tij pyesnin veten nëse ajo do të konsiderohej rob apo grua. I pari spekuloi se ata do ta konsideronin Safijen si gruan e Muhamedit, dhe kështu si "Nëna e Besimtarëve".

Muhamedi e këshilloi Safijen të konvertohej në Islam, ajo pranoi dhe pranoi të bëhej gruaja e Muhamedit. Safija nuk i lindi asnjë fëmijë Muhamedit.

Lidhur me prejardhjen çifute të Safijes, Muhamedi i tha një herë gruas së tij se nëse gratë e tjera e ofendonin për "prejardhjen e saj çifute" dhe ishin xheloze për shkak të bukurisë së saj, ajo duhej të përgjigjej:

"Babai im (paraardhësi) Haruni ishte profet, xhaxhai im (vëllai i tij) Musai ishte profet dhe burri im (Muhamedi) është profet."

## Trashëgimia 
Në vitin 656, Safija mbajti anën e kalifit Uthman ibn Afan dhe e mbrojti atë në takimin e tij të fundit me Aliun, Aishen dhe Abdullah ibn el-Zubejrin. Gjatë periudhës kur kalifi ishte i rrethuar në rezidencën e tij, Safija bëri një përpjekje të pasuksesshme për ta arritur atë dhe e furnizoi me ushqim dhe ujë nëpërmjet një dërrase të vendosur midis banesës së saj dhe të tij. Ajo la një pasuri prej 100,000 dirhemësh në tokë dhe mallra, një të tretën e të cilave ia la trashëgim djalit të motrës së saj, i cili ndoqi Judaizmin. Banesa e saj në Medine u ble nga Muavije për 180.000 dirhemë.

## Bibliografia 
* 

## Lexim më tutje 
* Awde, Nicholas ''Women in Islam: An Anthology from the Qur'an and Hadits*, Routledge (UK) 2000, 
* John Esposito and Yvonne Yazbeck Haddad, *Islam, Gender, and Social Change*, Oxford University Press, 1997, 
* Leila Ahmed, *Women and Gender in Islam: Historical roots of a modern debate,* Yale University Press, 1992
* Valentine Moghadam (ed), *Gender and National Identity''.
* Karen Armstrong, "The Battle for God: Fundamentalism in Judaism, Christianity and Islam", London, HarperCollins/Routledge, 2001

## Referime
Bergini

**Bergini** ishte një qytet ilir, pranë Servitium në Bosnje dhe Hercegovinën e sotme .

## Shih edhe 
* Mbretëria e Ilirisë
* Lista e fiseve ilire
* Lista e vendbanimeve ilire
Festivali Evropian i Këngës 2024

**Festivali Evropian i Këngës 2024** ishte edicioni i 68-të i Festivalit Evropian të Këngës. U zhvillua në Malmö, Suedi, pas fitores së vendit në konkursin e vitit 2023 me këngën "Tattoo" nga Loreen. Organizuar nga Unioni Evropian i Transmetuesve (EBU) dhe transmetuesi pritës Sveriges Television (SVT), gara u zhvillua në Malmö Arena dhe është përbërë rnga dy gjysmëfinale më 7 dhe 9 maj dhe një finale më 11 maj 2024. Ishte hera e tretë që konkursi zhvillohet në Malmö, i cili e organizoi më 1992 dhe 2013, dhe hera e shtatë në Suedi, e cila e organizoi për herë të fundit në Stokholm më 2016. Kënga fituese ishte "The Code" nga Nemo, duke e përfaqësuar Zvicren.

## Vendndodhja 
[majtas|parapamje|200x200px|[Malmö Arenavendi pritës për festivalin e vitit 2024]]
Konkursi i vitit 2024 do të zhvillohet në Malmö, Suedi, pas fitores së vendit në edicionin e vitit 2023 me këngën "Tattoo", interpretuar nga Loreen. Kjo do të jetë hera e shtatë që Suedia e organizon konkursin, pasi e ka bërë këtë më parë më 1975, 1985, 1992, 2000, 2013 dhe 2016. Arena e përzgjedhur është Malmö Arena me 15,500 ulëse, një arenë e brendshme me shumë qëllime që shërben si arenë për ndeshjet e hendbollit, të futbollit, koncerte dhe ngjarje të tjera, i njohur për faktin se ka qenë organizues i Festivalit Evropian të Këngës 2013.

### Faza e ofertimit 
Menjëherë pas fitores së Suedisë në konkursin e vitit 2023, qytetet e para që shprehën interesin e tyre për të pritur edicionin e vitit 2024 ishin Stokholmi, Goteborgu dhe Malmö, tri qytetet më të mëdha në vend, si dhe ato që kanë pritur më parë konkursin. Përveç këtyre, një numër qytetesh të tjera shprehën gjithashtu synimin e tyre për të konkurruar në ditët që pasuan fitoren e vitit 2023, përkatësisht Eskilstuna, Jönköping, Örnsköldsvik, Partille dhe Sandviken. Më 7 korrik 2023, EBU-ja dhe SVT-ja e shpallën Malmö-n si qytetin pritës.

## Lista preliminare e shteteve pjesëmarrëse 
Përshtatshmëria për pjesëmarrje në Festivalin Evropian të Këngës kërkon një transmetues kombëtar me një anëtarësim aktiv në EBU, të aftë për të marrë konkursin përmes rrjetit të Eurovizionit dhe për ta transmetuar atë drejtpërdrejt në mbarë vendin. EBU-ja lëshon ftesa për të marrë pjesë në konkurs për të gjithë anëtarët.

Për konkursin e vitit 2024, shtetet e pranueshme kishin afat deri më 15 shtator 2023 për t'i dërguar EBU-së konfirmimin e pjesëmarrjes së tyre dhe deri më 11 tetor 2023 të tërhiqeshin pa u përballur me ndëshkime financiare.

Deri në dhjetor 2023, 37 shtetet e mëposhtme kanë konfirmuar publikisht synimin e tyre për të marrë pjesë në 2024. Luksemburgu do të rikthehet në garë 31 vjet pas pjesëmarrjes së tij të fundit në 1993.

## Referime 
## Lidhje të jashtme
Emine bint Vehb

**Emine bint Vehb** (Arabisht: آمِنَة ٱبْنَت وَهْب, romanizuar: *ʾĀminahʾ ibnat Wahb*,  549–577), ishte nga kani Banu Zuhrah në fisin e Kurejshëve, dhe nëna e profetit islam Muhamed.

## Jeta e hershme dhe martesa 
Emine lindi nga Vehb ibn Abdumenaf dhe Barra bint Abduluze ibn Uthman ibn Abduldar në Mekë. Fisi i saj, Kurejshët, pretendonte prejardhjen nga Ibrahimi, nëpërmjet djalit të tij Ismailit. Paraardhësi i saj Zuhrah ishte vëllai i madh i Kusaj ibn Kilab, i cili ishte paraardhës i Abdullah ibn Abdulmutalib dhe ishte kujdestari i parë kurejshi i Qabes. Abdulmutalibi i propozoi Emines martesën e Abdullahut, djalit të tij më të vogël. Disa burime thonë se babai i Emines e pranoi, ndërsa të tjera thonë se ishte xhaxhai i Emines, Vuhejbi, i cili shërbente si kujdestar i saj. Të dy u martuan menjëherë pas.

## Lindja e Muhamedit dhe jeta e vonshme 
Tre muaj pas vdekjes së Abdullahut, në vitet 570-571 të erës sonë, lindi Muhamedi. Siç ishte traditë në të gjitha familjet e mëdha në atë kohë, Emineja dërgoi Muhamedin të jetonte me një nënë qumështore në shkretëtirë si foshnjë. Besimi ishte se në shkretëtirë, dikush do të mësonte vetëdisiplinën, fisnikërinë dhe lirinë. Gjatë kësaj kohe, Muhamedi u kujdes nga Halime bint Ebi Dhuajb, një grua e varfër beduine nga fisi Banu Sa'ad, një degë e Hauazin.

Kur Muhamedi ishte gjashtë vjeç, ai u ribashkua me Eminen, e cila e çoi për të vizituar të afërmit e saj në Jethrib (më vonë Medina). Pas kthimit të tyre në Mekë një muaj më vonë, i shoqëruar nga skllaveja e saj Umm Ejman, Emineja u sëmur. Ajo vdiq rreth vitit 577 ose 578, dhe u varros në fshatin el-Abua'. Varri i saj u shkatërrua më 1998. Muhamedi i ri u pranua fillimisht nga gjyshi i tij nga babai Abdulmutalibi në vitin 577, dhe më vonë nga xhaxhai i tij nga babai, Ebu Talib ibn Abdulmutalib.

## Lidhje të jashtme 
* Victory News Magazine
* Brill Encyclopedia Islamica

## Referime
Sesaretia

**Sesaretia** () ishte një qytet antik në Ilirinë e Jugut . Stefani i Bizantit nga shekulli i 6-të pas Krishtit raporton, duke cituar Hecataeun (shek. VI para Krishtit), se Sesaretia ishte një qytet taulantian dhe se *Sesaretët* ishin *etnikoni* i tij.   Qyteti dhe emri fisnor Enkelejët janë lidhur nga studiuesit modernë me fisin ilir të Dassaretii.   Varianti *Sesarethii* përmendet edhe nga Straboni (shekulli I p.e.s. – shekulli I pas Krishtit) si një emër alternativ i Encheleit. 

## Shih edhe 
* Iliria
* Sesaretët
* Lista e fiseve ilire
* Lista e vendbanimeve në Iliri 

## Literatura 
*
*
*

## Referime
Halime bint Ebi Dhuajb

**Halime el-Sadije** (), ishte nëna nga qumështi i profetit islam Muhamedit. Halime dhe burri i saj ishin nga fisi i Sa'd b. Bakr, një nëndarje e Hauazin (një fis i madh arab verior ose grup fisi).

## Marrëdhënia e Muhamedin 
Emine bint Vehb, nëna e Muhamedit, priste ardhjen e Banu Sa'd; Gratë brenda fisit Banu Sa'd ishin nëna kujdestare. Ata i çonin fëmijët e Mekës në shkretëtirë dhe u mësonin arabishten klasike dhe aftësi të tjera; në këmbim do të merrnin rrogë nga familja e fëmijës në Mekë. Burri i Halimesë ishte el-Harith bin Abdul Uze. Djali i saj quhej Abdullah, ndërsa vajzat quheshin Unaisa dhe Hudhafa. Ndërsa po udhëtonte për në Mekë, ajo nuk ishte në gjendje të ushqente fëmijën e saj, sepse deveja e saj pushoi së ushqyeri me qumësht. Në Mekë, të gjithë ata që kërkonin fëmijë për t'u kujdesur refuzuan të kujdeseshin për jetimin Muhamed, sepse kishin frikë të mos paguheshin për shkak të vdekjes së babait të tij. Halimeja ndihej e trishtuar që çdo grua në fisin e saj kishte pasur një fëmijë përveç saj. Kështu ajo i tha burrit të saj el-Harith: "Pasha Zotin, nuk më pëlqen ideja që të kthehem me miqtë e mi pa fëmijë; do të shkoj ta marr atë jetim." Burri i saj u pajtua. Menjëherë pasi e pranoi, bekimi erdhi tek ajo dhe familja e saj. Kopeja e burrit të saj gjatë një kohe zie të madhe ishte e shëndetshme dhe prodhonte qumësht, ndërsa pjesa tjetër e tufës së popullit po ngordhte.

## Referime
Nareste

**Nareste** ishte një vendbanim i lashtë në territorin e delmatëve ilire.  Vendndodhja bashkëkohore është ndoshta fshati Jesenice, afër Omiš, në Kroaci . 

## Shih edhe 
* Dalmacia
* Lista e vendbanimeve në Iliri

## Referime
Thuvejbe

**Thuwaybah** (gjithashtu **Sobia**) ishte një sahabe femër ishte nëna nga qumështi i profetit islam Muhamedit.

## Biography 
Ajo ishte shërbëtore e Abduluze ibn Abdulmutalib, i njohur më mirë si *Ebu Lehebi*. Megjithatë, ajo u lirua nga Ebu Lehebi kur ajo e njoftoi atë se gruaja e vëllait të tij (Abdullahut) Emineja kishte lindur një djalë Muhamedin.

Thuvejbeh u bë infermierja e parë e Muhamedit, pas tre ditëve të para të tij me nënën e tij, duke ushqyer atë dhe djalin e saj Masrah. Thuvejbeh gjithashtu ushqeu Hamza ibn Abdulmutalib, xhaxhain e Muhamedit nga babai, dy vjet më parë: Muhamedi kishte thënë për vajzën e Hamzah: "Ajo është vajza e vëllait tim gjidhënës".

Përfundimisht, Halime bint Abdullah e mori detyrën pas disa ditësh dhe e ushqeu Muhamedin derisa ai arriti moshën e gjirit (rreth katër vjet).

Thuvejbeh u bë myslimane kur Muhamedi shpalli profetësinë. Djali i saj vdiq para saj, dhe ajo vetë vdiq në vitin 7 hixhri (629 e.s.).

## Referime
Aseria

thumb

**Aseria** është emri i një vendbanimi të lashtë kodrinor që ndodhet në afërsi të Podgragjes, Benkovac rreth 30 kilometra në lindje të Zadarit në Kroaci .

Kodra ka gjurmë të vendbanimit njerëzor nga parahistoria deri në periudhën e vonë romake.  Në kohët pararomake Aseria ishte një qendër e rëndësishme në Liburninë jugore për fisin Aseriatët.  Përmendet nga Plini Plaku si i përjashtuar nga Roma nga pagesa e haraçit.  Ndoshta iu dha statusi i *municipiumit* nën Claudius dhe u regjistrua në *tribus* Claudia.  Muret e qytetit janë punime ashlar, para pushtimit romak.  Gërmimet kanë zbuluar forumin romak të shekullit të 1-të, si dhe një bazilikë të mundshme. Gjetjet nga gërmimet gjenden në Muzeun Arkeologjik në Zadar. 

## Shih edhe 
* Oseriatët

## Referime
Treporti

]]
**Treporti** (nganjëherë *Triport* ) është një lokacion arkeologjik, i banuar nga ilirët e rajonit jugor të Ilirisë së lashtë, në shekujt VII - I p.e.s. Treporti ishte një vendbanim i fortifikuar dhe një port në Detin Adriatik . Rrënojat e tij në Shqipërinë e sotme jugperëndimore, Gjiri i Vlorës (wd) dhe Laguna e Nartës, në gjirin e Kepit të Treportit, në kufirin perëndimor të fshatit Zvërnec.

## Historia 
Tregtarët që lundronin në detin Adriatik e përdornin gjirin e mbrojtur nga Kepi i Treporti si një port natyror që në fillim të epokës së hekurit . Gjatë gërmimeve arkeologjike të kryera në vitet 1983-1984 nën drejtimin e Vasil Beretit, u konstatua se banorët e vendbanimit të formuar në fund të shekullit të  kishin marrëdhënie të gjera tregtare. Në materialin e nxjerrë nga shtresat e shekujve VII - V p.e.s. enët korintase, amforat, hidriet dhe pitosët përfaqësohen në numër të madh (wd) dhe skifos (wd) , por edhe prodhime qeramike atike dhe joniane.

Sipas supozimeve, vendbanimi është themeluar në shekullin. 6 deri në 5. p.e.s. ai u fortifikua dhe u rrethua me një mur gjatë shekujve të mëvonshëm. Pas kësaj, vendbanimi ndoshta i përkiste koinonit të Amantëve i. d.m.th. pas shekullit IV p.e.s. ishte porti i Bylisit, i vendosur 25 kilometra në perëndim, dhe më në fund i Vlorës aty pranë. Gjetjet prej balte të këtyre shekujve u karakterizuan kryesisht nga mbizotërimi i prodhimeve atike dhe apoloniane.

Shpopullimi i qytetit port u shkaktua nga një tërmet në vitin 59, si rezultat i të cilit doli i ngarkimit u zhyt në ujë dhe banorët e Treportit ndoshta u vendosën në rrethinat e Vlorës. Evlija Çelebi, i cili vizitoi Avloninë (sot Vlorë ) në shekullin e 17-të, raportoi se kalaja osmane e qytetit ishte ndërtuar nga gurët e ish Treportit.

## Përshkrimi arkeologjik 
Në shekujt VI–V para Krishtit. vetëm një pjesë prej 24 metrash e fortifikimit prej 3 hektarësh është gërmuar gjatë viteve 1983-1984. Muri me gurë të punuar me gjerësi 1,8-2,5 metra kishte formën e një dhëmbi sharre, duke ndjekur procesin arkitekturor të kështjellës moenia aeacia ('muri Aiakid'), por në vend të argjilës në modelin apolonian, muret e përfunduara ngriheshin me radhë tullash. Mbetjet e murit janë të mbingarkuara dendur me bimësi, kështu që ato janë të vështira për t'u hulumtuar.  Muri i portit të ngarkimit lindje-perëndim të ish-portit 600-650 metra i gjatë, ishte ndërtuar me gurë të mëdhenj blloku 2,8-3,3 metra të gjatë. Si rezultat i tërmetit të vitit 1959  një pjesë e ndërtimit ra në shtratin e detit. Disa nga gjetjet e zbuluara gjatë gërmimeve të Treportit mund t'i shikoni në ekspozitën e Muzeut Historik të Vlorës .

## Shih edhe 
* Iliria
* Treportet
* Mbretëria e Ilirisë
* Lista e vendbanimeve ilire

## Literatura 
* Neritan Ceka (2013) *The Illyrians to the Albanians.* Tirana: Migjeni. 2013. 
* Oliver Gilkes (2013) *Albania: An archaeological guide.* London; New York: I. B. Tauris. 2013. 
* Muzafer Korkuti (2013) *Albania: Archaeological studies on the prehistory of Albania.* Tirana: Academy of Sciences of Albania. 2013. 
* Selman Sheme – Valbona Mara (2017) *Gjeografia 11.* Tiranë: Albas. 2017.
Corinium

**Koriniumi** (latin. Corinium) është një qytet romak në Iliri zonën e Karinës së sotme.

Zona gjeostrategjike e Koriniumit të lashtë, Karini i sotëm, në zonën e fushës së thyer të Bukovacit në Dalmacinë e Veriut, ofron akses të menjëhershëm në detin e famshëm Karin . Në kohët romake, Korinumi u bë qendra e komunitetit të pelegrinëve (liburnë), i cili fitoi shkallën e vet të civilizimit dhe statusin e një komune të përbërë nga komuna romake që nga mbretërimi i perandorit August (27 p.e.s..- 14 erës sonë ). Besohet se Koriniumi i lashtë është ubifikuar në zonën e kështjellës Miodrag, e cila përshkruhet nga udhëtari i famshëm Alberto Fortis në udhëtimin e tij nëpër Dalmaci në gjysmën e dytë të shekullit të 18-të. Bazuar në përshkrimin e sipërpërmendur, sipas të gjitha gjasave duhet të ketë një ndërtesë amfiteatri të destinuar për mbajtjen e lojërave të përgjakshme gladiatorësh të njohura në botën romake. Duke bërë zbulimin e zonës në fjalë, arkeologët e famshëm kroatë, Frane Bulić dhe Šime Ljubić, treguan ekzistencën e një ndërtese amfiteatri romak. Megjithatë, ende nuk kemi mbetje arkitekturore të konfirmuara arkeologjikisht të amfiteatrit romak.

## Shih edhe 
* Iliria
* Delmacia
* Lista e fiseve ilire
* Lista e vendbanimeve ilire

## Literatura 
* Alberto Fortis: Put po Dalmaciji, Marjan tisak, Split, 2004.
* Mirko Marković: Dalmacija : stanovništvo i naselja, Naklada Jesenski i Turk, Zagreb, 2005.
* Marin Buovac: *Amphitheatres in the Republic of Croatia*, 13th Annual Meeting of the European Association of Archaeologists, Sveučilište u Zadru, Zadar, 2007.
* Mate Suić: Antički grad na istočnom Jadranu, drugo izmijenjeno i dopunjeno izdanje, Golden marketing, Zagreb, 2003.
* Marin Buovac: *Rimski amfiteatri na tlu istočnog Jadrana i zaobalja / Römische Amphitheater auf dem ostadriatischen Gebiet und Hinterland*, Histria Antiqua, vol. 22, Pula, 2013., str. 129 - 156.
* Marin Buovac: Kultovi, mitovi i vjerovanja rimskih gladijatora na području Republike Hrvatske, u: Zbornik radova – međunarodni kongres Kost.ar – kult i religija, br. 1, Zadar, 2013, str. 40-50.
Corragum

**Korragumi** (latin. Corragum) ishte një kështjellë ilire, me vendndodhje të panjohur, ndoshta në perëndim të Antipatrisë,  e cila u pushtua nga romakët në vitin 200 para Krishtit së bashku me kështjellat e Gerunium dhe Orgessus.

## Shih edhe 
* Iliria
* Mbretëria e Ilirisë
* Lista e vendbanimeve ilire

## Burimi 
*
Lista e toponimeve latine në Ballkan

Kjo listë përfshin toponime (emra të vendeve dhe rajoneve) në përkufizimin aktual të përbashkët të Ballkanit që ishin pjesë e Perandorisë Romake, ose që u jepeshin emra vendesh latinisht në referenca historike.

## Shqipëria 
## Bosnjë dhe Hercegovinë 
## Bullgaria 
## Kroacia 
## Greqia 
## Kosova 
## Mali i Zi 
## Maqedonia e Veriut 
## Rumania 
## Turqia 
## Serbia 
## Sllovenia 
## Shih edhe 
* Ballkani
* Ballkani Perëndimor
* Lista e vendbanimeve ilire
Kepi i Treportit

**Kepi i Treporteve** në Shqipëri   ndodhet në prefekturën e Qarkut të Vlorës, në pjesën jugperëndimore të vendit, 100 km në jug të Tiranës, kryeqytetit të vendit.

Toka e Kepit të Treporteve është e rrafshët në verilindje, por në jugperëndim është kodrinore. Në jugperëndim deti është më afër Kepit të Treporteve.  Zona më e lartë ka një lartësi prej 1,090 metrash dhe është 18.0 km në juglindje të Kepit të Treporteve.  Qyteti më i afërt më i madh është Vlora, 8.4 km në lindje të Kepit të Treporteve. 

Klima është e butë . Temperatura mesatare është 17 °C . Muaji më i nxehtë është korriku, më 28&nbsp;°C, dhe janari më i ftohtë, në 7&nbsp;°C.  Reshjet mesatare janë 1,442 milimetra në vit. Muaji më i lagësht është shkurti me 205 milimetra shi dhe më i thati është gushti me 22 milimetra. 

## Shih edhe 
* Treporti
* Zvërneci

## Referime
300 oferta

300 Oferta
 eshte nje marke shqiptare pjese e grupit 'RS Collection' e filluar ne vitin 2020 qe operon ne Shqiperi, Kosove, Maqedoni dhe se fundmi ne Shtetet e Bashkuara te Amerikes
Rukije bint Muhammed

**Rukije bint Muhamed** (arabisht: رقية بنت محمد, romanizuar: *Ruqayya bint Muhammad*; 603–mars 624) ishte vajza e dytë më e madhe e profetit islam Muhamed dhe Hatixhes. Ajo u martua me kalifin e tretë Othmanin dhe të dy kishin një djalë Abdullahun. Në vitin 624, Rukeje vdiq nga një sëmundje.

## Jeta martesore 
### Martesa me Utbah 
Ajo ishte martuar para gushtit 610 me Utbah ibn Ebi Lehebin, por martesa nuk u konsumua asnjëherë. Rukeje u bë muslimane kur nëna e saj vdiq. Kur Muhamedi filloi të predikonte hapur në vitin 613, Kurejshët i kujtuan Muhamedit se e kishin "liruar nga kujdesi për vajzat e tij" dhe vendosën t'i kthenin ato në mënyrë që ai t'i mbante ato me shpenzimet e tij. Ata i thanë Utbes se do t'i jepnin "vajzën e Aban ibn Said ibn El-As ose vajzën e Said ibn El-As" nëse ai divorcohej nga Rukeje.

### Martesa me Uthmanin 
Në vitin 615 Rukejje u martua me një mysliman të shquar, Othman ibn Affan. Ajo e shoqëroi atë në migrimin e parë në Abisini, ku ajo pësoi një abort. Ata u kthyen në Abisini në vitin 616, Othmani emigroi në Medine në vitin 622 dhe Rukejje e ndoqi atë më vonë.

## Vdekja 
Rukije u sëmur në mars të vitit 624. Othmani u përjashtua nga detyrat e tij ushtarake për ta ushqyer atë. Ajo vdiq më vonë gjatë muajit, në ditën kur Zejd ibn Harithe u kthye në Medine me lajmin për fitoren e tyre në Betejën e Bedrit.

## Referime
Kasim ibn Muhamed

**Kasim ibn Muhamed** (Arabisht: قاسم بن محمد *Qasim bin Muhammad*) ishte më i madhi nga djemtë e Muhamedit dhe Hatixhe bint Huvejlidit. Ai vdiq në vitin 601 të erës sonë (para fillimit të profetësisë së babait të tij në vitin 609), në moshën 3 vjeç. Ai u varros në varrezat Xhennetul Muala, Mekë.

## Referime
Abdullah ibn Muhamed

**Abdullah ibn Muhamed** (arabisht: عبد الله بن محمد *Abd Allah ibn Muhammad*) ishte një nga djemtë e Muhamedit dhe Hatixhe bint Huvejlidit.
Umm Kulthum bint Muhamed

**Umm Kulthum bint Muhamed** (arabisht: أم كلثوم بنت محمد) (604–630) ishte vajza e tretë e profetit islam Muhamed nga gruaja e tij e parë Hatixhe bint Huvejlid.

## Konvertimi në Islam 
Ajo lindi në Mekë, i katërti nga gjashtë fëmijët. Ajo ishte e martuar me Utejbe ibn Ebi Leheb, por martesa nuk u konsumua asnjëherë. Ajo ishte ende duke jetuar me prindërit e saj kur Muhamedi u shpall për herë të parë profet dhe u bë muslimane menjëherë pasi e ëma e bëri këtë.

Pasi Muhamedi e paralajmëroi Ebu Lehebin për zjarrin e ferrit në vitin 613, Ebu Lehebi i tha Utejbes se ai nuk do të fliste më me të, nëse nuk divorcohej nga Umm Kulthum, kështu ai bëri.

Muhamedi u largua nga Meka në shtator 622. Shumë shpejt Zejd ibn Harithe i solli udhëzime Umm Kulthumit dhe motrës së saj Fatimes që t'i bashkoheshin babait të tyre në Medine. Megjithatë, Umm Kulthumi dhe Fatimeja arritën shëndoshë e mirë në Medine.

## Martesa e dytë 
Pasi vdekja e motrës së saj Rukijes e la Uthmanin të ve, ai u martua me Ummu Kulthumin. Martesa u lidh ligjërisht në gusht/shtator 624,

## Vdekja 
Umm Kulthum vdiq në nëntor/dhjetor 630.

## Referime
Ibrahim ibn Muhamed

**Ibrahim ibn Muhamed** (arabisht: إِبْرَاهِيم ٱبْن مُحَمَّد), ishte djali i profetit islam Muhamed dhe Maria el-Kibtije.

## Sëmundja dhe vdekja 
Konkubina e Muhamedit dhe nëna e Ibrahimit ishte një grua egjiptiane e dërguar si dhuratë nga Mukaukis, një zyrtar bizantin, Muhamedit në vitin 628. Sipas Ibn Kethirit, duke cituar Ibn Sa'd, ai lindi në muajin e fundit të vitit 8 hixhri, ekuivalent me vitin 630 të erës sonë. Ibrahimi u vendos nën kujdesin e një infermiereje të quajtur Umm Sayf, gruaja e Ebu Sejfit, farkëtarit, sipas traditës së arabëve të asaj kohe, së cilës Muhamedi i dha disa dhi për të plotësuar furnizimin e saj me qumësht. Kur u sëmur, ai u zhvendos në një kopsht hurmash pranë rezidencës së nënës së tij, nën kujdesin e saj dhe motrës së saj Sirin. Kur u bë e qartë se ai nuk do të mbijetonte, Muhamedi u informua. Reagimi i tij ndaj lajmit është raportuar si:

## Varrimi 
Gjithashtu raportohet se Muhamedi i kishte informuar Maria dhe Sirin se Ibrahimi do të kishte infermieren e tij në Parajsë. Tregime të ndryshme tregojnë se gusli për Ibrahimin u krye nga Umm Burdah ose Fadl ibn Abasi, në përgatitje për varrim. Më pas, ai u transportua në varreza mbi një birrë të vogël nga Muhamedi, xhaxhai i tij el-Abasi dhe të tjerë. Këtu, pas lutjes së xhenazes të drejtuar nga Muhamedi, ai u varros. Pastaj Muhamedi e mbushi varrin me rërë, spërkati pak ujë mbi të dhe vendosi një pikë referimi, duke thënë se "Gurët e varreve nuk bëjnë as mirë as keq, por ndihmojnë në qetësimin e të gjallëve. Çdo gjë që bën njeriu, Zoti dëshiron që ai të bëjë mirë. "

## Referime
Petro Vullkani

**Petro Vullkani** (; Tërnovë, 1866 - Konstancë, 4 shkurt 1922) ka qenë poet, prozator, publicist, nismëtar i qerthullit letrar "Ovidiu" në Konstancë, i cili hapi edhe bibliotekën e parë publike në qytet. Një rrugë në Kostancë mban emrin e tij.

## Biografia 
U lind më 1866 në Tërnovë në emrin e vërtetë Petru Ghinu (Petro Jani?), në vilajetin e Manastirit, pranë qendrës së vilajetit. I ngelur jetim nga të dy prindët, të afërm të tij e thirrën në Rumani, në Hinova, afër Turnu Severin, më 1880. Ndoqi Fakultetin e Letërsisë dhe Filozofisë në Bukuresht dhe më 1897 u vendos në Kostancë, ku jetoi deri kur ndërroi jetë më 4 shkurt 1922.

Bashkëkohësit e tij e çmonin se Petro Vullkani ishte për Dobruxhën, në vogëlsinë e vet, atë që Heliade dhe Asachi ishin për viset e Muntenias dhe Moldavisë. Vullkani ishte pionier i letërsisë dhe kulturës rumune në Dobruxha duke përçuar shkrime, të përkohshmen "Ovidiu".

## Referime
Despotati Serb

**Despotati Serb** (Serbisht: Српска деспотовина / *Srpska despotovina*) ishte një shtet mesjetar serb në gjysmën e parë të shekullit të 15-të.

Edhe pse Beteja e Kosovës me Perandorinë Osmane në vitin 1389 përgjithësisht konsiderohet si fundi i Serbisë mesjetare, Despotati, një pasues i Perandorisë Serbe dhe Serbisë Moraviane, zgjati edhe 60 vjet të tjera, duke përjetuar një rilindje kulturore dhe politike para se të pushtohej nga osmanët më 1459. Para pushtimit të tij, Despotati ishte një shtet tribut i Perandorisë Bizantine fqinje, Perandorisë Osmane dhe Mbretërisë së Hungarisë, të cilat të gjitha e konsideronin atë si pjesë të sferës së tyre të ndikimit.

Pas vitit 1459, traditat politike të despotatit serb vazhduan të ekzistojnë në mërgim, në Mbretërinë mesjetare të Hungarisë, me disa despotë titullarë të Serbisë, të cilët u emëruan nga mbretërit e Hungarisë. Despoti i fundit titullar i Serbisë ishte Pavle Bakiq, i cili ra në Betejën e Gorjanit.

## Sundimtarët 
* Stefan Lazareviq (1402-1427)
* Gjuragj Brankoviq (1427-1439)
* Ishak-Beg (1439-1443) (guvernator osman)
* Isa-Beg (1443-1444) (guvernator osman)
* Gjuragj Brankoviq (1444-1456) (Restaurado)
* Lazar Brankoviq (1456-1458)
* Stefan Brankoviq (1458-1459)
* Stefan Tomasheviq (1459)

Nga viti 1471 deri më 1537 trashëgimtarët dinastikë jetuan në mërgim në Hungari.

## Referime 
* 
* 
* 

## Referime
Qeveria Hoxha I

Qeveria e **Hoxhës I** (*Qeveria e Parë e Enver Hoxhës*), e njohur më mirë si **Qeveria Demokratike e Shqipërisë** u krijua më 20 tetor 1944 nga Lëvizja Nacionalçlirimtare, pasi rezistenca partizane shqiptare e viteve 1940–1944 po mbyllej. Një qeveri e përkohshme mori pushtetin pas çlirimit të vendit nga forcat gjermane më 28 nëntor. Kryeministër i përkohshëm i saj ishte Sekretari i Përgjithshëm Enver Hoxha i Partisë Komuniste të Shqipërisë . Qeveria e përkohshme do të ekzistonte deri në mbajtjen e zgjedhjeve dhe thirrjen e Asamblesë Kushtetuese.

Qeveria drejtohej nga Lëvizja Nacionalçlirimtare (LNÇ), e cila nga ana e saj dominohej nga Partia Komuniste. Që në fillim, Qeveria Demokratike ishte një shtet komunist . Ajo mënjanoi Ballin Kombëtar nacionalist, një detyrë e lehtësuar disi nga mbështetja e madhe britanike. Mbreti Zog I në fakt u rrëzua nga froni; Qeveria Demokratike e ndaloi të kthehej kurrë në vend. LNÇ vendosi shpejt marrëdhënie vëllazërore me vendet e tjera komuniste.

Zgjedhjet u mbajtën më 2 dhjetor 1945. Në këtë kohë, LNÇ ishte shndërruar në Frontin Demokratik të Shqipërisë, e cila ishte e vetmja organizatë që konkurronte në zgjedhje. Më 10 janar 1946 u shpall Republika Popullore e Shqipërisë .   

## Përbërja 
## Shiko gjithashtu 
* Historia e Shqipërisë
* Lista e Kryeministrave të Shqipërisë
* Shqipëria
* Komunizmi

## Lidhje të jashtme 
* Deklarata e Qeverisë Demokratike të Shqipërisë në Mbledhjen e 2-të të Këshillit Antifashist Nacionalçlirimtar të Shqipërisë
* Fjalim para Asamblesë Kushtetuese për paraqitjen e dorëheqjes së Qeverisë

## Referime