Percy Lavon Julian

__NOINDEX__

**Percy Lavon Julian** (11 prill 1899 - 19 prill 1975) ishte një kimist amerikan kërkimor dhe një pionier në sintezën kimike të barnave medicinale nga bimët. Julian ishte personi i parë që sintetizoi produktin natyror fizostigminë dhe një pionier në sintezën kimike industriale në shkallë të gjerë të hormoneve njerëzore progesteron dhe testosteron nga sterolet bimore si stigmasteroli dhe sitosteroli. Puna e tij hodhi themelet për prodhimin e kortizonit, kortikosteroideve të tjera dhe hormoneve artificiale në industrinë e barnave steroide që çuan në hapa kontraceptive.

Julian filloi kompaninë e tij për të sintetizuar ndërmjetës steroide nga patate e ëmbël e egër meksikane. Puna e tij ndihmoi në uljen e ndjeshme të kostos së ndërmjetësve te steroideve për kompanitë e mëdha farmaceutike te te gjitha kombeve. Kjo zgjeroi ndjeshëm rritjen e disa barnave të rëndësishme, duke përfshirë kortizonin sintetik etj.

 

Julian ishte një nga afrikano-amerikanët e parë që iu lejua të fitonte një doktoraturë në kimi. Ai ishte kimisti i parë afrikano-amerikan i pranuar në Akademinë Kombëtare të Shkencave dhe shkencëtari i dytë afrikano-amerikan, pas David Blackwell, i pranuar në organizatë nga çdo fushë. Gjatë gjithë karrierës së tij, Julian mori mbi 130 patenta.

## Jeta e hershme dhe familja 
Percy Lavon Julian lindi më 11 prill 1899, në Montgomery, Alabama si fëmija i parë nga gjashtë fëmijë të lindur nga James Sumner Julian dhe Elizabeth Lena Adams Julian. Të dy prindërit e tij kishin  diplomuar në Universitetin Shtetëror të Alabamës. Babai i tij, James, ishte i punësuar si nënpunës në Shërbimin Hekurudhor të Zyrës Postare të Shteteve të Bashkuara, dhe nëna e tij Elizabeth ishte mësimdhënëse.

## Edukimi dhe karriera akademike 
Në një kohë kur qasja për tu shkolluar përtej klasës së tetë ishte shumë e rrallë për afrikano-amerikanët, prindërit e Julianit i drejtuan të gjithë fëmijët e tyre drejt arsimit të lartë. Julian ndoqi Universitetin DePauw në Greencastle, Indiana. Kolegji pranonte pak studentë afrikano-amerikanë. Natyra e ndarë e qytetit e Natyra e ndar e vendit e qoj atë në poshtërsime soeciale. Ai nuk lejohej të jetonte në konvikt kolegji dhe fillimisht qëndroi në një konvikt jashtë kampusit, i cili refuzonte t'i shërbente ushqim. Iu deshën ditë të tëra para se të gjente një vend ku mund të hante. Më vonë ai gjeti punë duke ndezur furrën, duke shërbyer në tavolina dhe duke bërë punë të tjera të rastësishme në një shtëpi vëllazërie; në këmbim, atij iu lejua të flinte në tavan dhe të hante në shtëpi. Juliani u diplomua nga DePauw në vitin 1920 si një Phi Beta Kappa dhe një student i shkëlqyer.

Deri në vitin 1930, babai i tij e kishte zhvendosur familjen në Greencastle në mënyrë që të gjithë fëmijët e tij të mund të ndiqnin shkollën DePauw. Ai ende punonte si nëpunës postar hekurudhor.James zotëronte shtëpinë e tij, me vlerë 3,000 dollarë (afërsisht 56,000 dollarë sot).[citim i nevojshëm]

Pasi u diplomua në DePauw, Julian donte të merrte doktoraturën në kimi, por mësoi se do të ishte e vështirë për një afrikano-amerikan ta bënte këtë. Në vend të kësaj, ai mori një pozicion si instruktor kimie në Universitetin Fisk. Në vitin 1923 ai mori një Bursë AustinFellowship në Kimi,që e lejoj atë te ndiqte Universitetin e Harvardit për të marrë masterin e tij. Por megjithatë, ai ishte i shqetësuar se studentët e bardhë nuk do pranonin mësimdhënie nga një afrikano-amerikan, Harvardi ia hoqi Julianit pozicionin e asistentit të mësimdhënies, duke e bërë të pamundur që ai të përfundonte doktoraturën atje.

Në vitin 1929, ndërsa ishte instruktor në Universitetin Howard, Julian mori një bursë nga Fondacioni Rockefeller për të vazhduar punën e tij në Universitetin e Vjenës, ku mori doktoraturën në vitin 1931. Ai studioi nën drejtimin e Ernst Späth dhe konsiderohej një student i impresionuar. Evropa i dha atij liri nga paragjykimet racore që e kishin mbytur në Shtetet e Bashkuara. Ai mori pjesë lirishem në mbledhje sociale intelektuale, ndoqi operën dhe gjeti pranim më të madh midis kolegëve të tij.Julian ishte një nga afrikano-amerikanët e parë që mori një doktoraturë në kimi, pas St. Elmo Brady dhe Edward M.A. Chandler.

Pasi u kthye nga Vjena, Julian dha mësim për një vit në Universitetin Howard. Në Howard, pjesërisht për shkak të pozicionit të tij si drejtues departamenti, Julian u përfshi në politikën universitare, duke shkaktuar një zinxhir skandalesh. Me kërkesë të presidentit të universitetit Mordecai Wyatt Johnson,ai e nxiti profesorin e bardhë të kimisë Jacob Shohan (Ph.D., Harvard) të jepte dorëheqjen. Në fund të majit 1932, Shohan u hakmarr duke i publikuar gazetës lokale afrikano-amerikane letrat që Julian i kishte shkruar nga Vjena. Letrat përshkruanin "një sërë temash nga vera, gratë e bukura vjeneze, muzika dhe vallet, deri te eksperimentet kimike dhe planet për ndërtesën e re kimike". Në letra, ai foli me familjart dhe me një farë përqeshje, për anëtarët e fakultetit të Universitetit Howard, duke e quajtur një dekan të njohur nje fjal banale.

Rreth kësaj kohe, Julian u përfshi gjithashtu në një konflikt personal me asistentin e tij të laboratorit, Robert Thompson. Julian e kishte rekomanduar shkarkimin e Thompson në mars të vitit 1932. Thompson e paditi Julianin për "ndryshim të ndjenjave të gruas së tij", Anna Roselle Thompson, duke deklaruar se i kishte parë së bashku në një takim seksual. Julian e kundërpaditi për shpifje. Kur Thompson u largua nga puna,  ai i dha gazetës letrat intime dhe personale që Julian i kishte shkruar nga Vjena. Letrat e Julianit zbuluan "se si e mashtroi presidentin [Howard] që të pranonte planet e tij për ndërtesën e kimisë" dhe "si e mashtroi mikun e tij të mirë që të emëronte" një profesor sipas pëlqimit të Julianit.Gjatë verës së vitit 1932, Afro-Amerikani i Baltimorit botoi të gjitha letrat e Julianit. Përfundimisht, skandali dhe presioni që e shoqëronte e detyruan Julianin të jepte dorëheqje.

Më 24 dhjetor 1935, ai u martua me Anna Roselle (Doktor i Shkencave në sociologji, 1937, Universiteti i Pensilvanisë). Ata patën dy fëmijë: Percy Lavon Julian, Jr. (31 gusht 1940 - 24 shkurt 2008), i cili u bë një avokat i njohur i të drejtave civile në Madison, Wisconsin; dhe Faith Roselle Julian (e lindur më 1944), e cila ende banon në shtëpinë e tyre në Oak Park dhe shpesh mban fjalime për të atin dhe kontributet e tij në shkencë.

Në pikën më të ulët të karrierës së Julianit, ish-mentori i tij, William Martin Blanchard, një profesor kimie në DePauw, i dha atij një litar shpëtimi shumë të nevojshëm. Blanchard i ofroi Julianit një pozicion për të dhënë mësim kimi organike në DePauw në vitin 1932. Julian më pas ndihmoi Josef Pikl, një koleg student në Universitetin e Vjenës, të vinte në Shtetet e Bashkuara për të punuar me të në DePauw. Në vitin 1935, Julian dhe Pikl përfunduan sintezën totale të fizostigminës dhe konfirmuan formulën strukturore të caktuar për të. Robert Robinson i Universitetit të Oksfordit në Mbretërinë e Bashkuar kishte qenë i pari që publikoi një sintezë të fizostigminës, por Julian vuri re se pika e shkrirjes e cituar e produktit përfundimtar të Robinson ishte e pasaktë, duke treguar se ai nuk e kishte krijuar atë. Kur Julian përfundoi sintezën e tij, pika e shkrirjes përputhej me atë të saktë për fizostigminën natyrale nga fasulja e kalabarit.

Juliani nxori gjithashtu stigmasterolin, i cili mori emrin nga Physostigma venenosum, fasulja e kalabarit të Afrikës Perëndimore që ai shpresonte se mund të shërbente si lëndë e parë për sintezën e hormoneve steroide njerëzore. Rreth kësaj kohe, në vitin 1934, Butenandt dhe Fernholz, në Gjermani,kishin treguar se stigmasteroli, i izoluar nga vaji i sojës, mund të shndërrohej në progesteron me anë të kimisë organike sintetike.

## Referime