Kozmografia e Ravenës

djathtas|parapamje| Harta e bazuar në *Kozmografinë e Ravenës*
***Kozmografia e Ravenës*** ( - "Kozmografia e anonimit të Ravenës") është një listë e toponimeve (emërvendeve) që mbulojnë botën duke filluar nga India e deri në Irlandë, e hartuar nga një klerik anonim në Ravenë rreth vitit 700 pas Krishtit. Dëshmitë tekstuale tregojnë se autori përdorte shpesh hartat si burimin e tij. Kozmografia e Ravenes gjithashtu përmend edhe shumë emra gjeografik të Ilirisë, një pjesë të mirë të të cilëve i njohim edhe nga burimet tjera.

## Teksti 
Ekzistojnë tre kopje të njohura të Kozmografisë që ekzistojnë ende. Biblioteka e Vatikanit mban një kopje të shekullit XIV, ekziston një kopje e shekullit XIII në Paris në Bibliothèque Nationale, dhe biblioteka në Universitetin e Bazelit ka një kopje tjetër të shekullit XIV.  Kopja e Vatikanit u përdor si burim për botimin e parë të dorëshkrimit në vitin 1688 nga Porcheron.  Studiuesi gjerman Joseph Schnetz botoi tekstin në vitin 1940,  duke e bazuar atë në botimet e Vatikanit dhe Parisit, të cilat ai besonte se ishin më të besueshëm se botimi i Bazelit. Pjesë të tekstit, veçanërisht ato që mbulojnë Britaninë, janë botuar nga të tjerët, duke përfshirë Richmond dhe Crawford në vitin 1949, por dokumenti i tyre tregoi pak rëndësi se cili prej dorëshkrimeve jepte informacionin. Megjithatë, ai përmbante fotografi të seksioneve përkatëse nga të tre dorëshkrimet, të cilat i mundësuan Keith Fitzpatrick-Matthews të rindërtonte tekstin nga e para në vitin 2013 (rishikuar në vitin 2020) për rivlerësimin e rëndësisë së tij për gjeografinë britanike.  Botimi i Schnetz mbuloi të gjithë dokumentin dhe u ribotua në vitin 1990.  Përveç tre dorëshkrimeve kryesore, Biblioteka e Vatikanit mban gjithashtu një dokument që përmban fragmente nga Kozmografia e bërë nga Riccobaldus Ferrariensis, dhe ekziston një kopje e dorëshkrimit të Parisit që mbahet në Leiden. 

Tekstet e mbijetuara janë mjaft sfiduese. Ato përbëhen nga komente dhe lista emrash. Dorëshkrimi i Vatikanit e paraqet tekstin në dy kolona, ku emrat e vendeve shkruhen me shkronjë të madhe dhe përfundojnë me një ndalesë. Një numër i vogël i fjalëve janë shkurtuar. Dorëshkrimi i Parisit përdor gjithashtu dy kolona, shkronja kapitale dhe ndalesa, por ka shumë më tepër shkurtesa se njëra nga dy të tjerat. Teksti është i ndarë në seksione sipas shenjave të paragrafëve. Dorëshkrimi i Bazelit ka vetëm një kolonë dhe është më i vështirë për t'u lexuar se të tjerët. Ka më shumë shkurtesa se kopja e Vatikanit, por më pak se kopja e Parisit. Ka disa dëshmi që autori është përpjekur të korrigjojë ose sqarojë fjalë që nuk ishin të qarta në origjinal dhe nuk ka ndalesa për të ndarë emrat e vendeve në lista, por ka tituj të nënvizuar për të ndarë seksionet.  Si tregues i problemeve të trajtimit të tekstit, ka gjithsej 315 emra në seksionin që mbulon Britaninë. Të tre dorëshkrimet bien dakord për drejtshkrimin e 200 prej tyre. Dokumentet e Bazelit dhe të Vatikanit bien dakord për drejtshkrimin e 50 të tjerëve, ka 33 të tjerë të zakonshëm për dokumentet e Bazelit dhe të Parisit dhe 17 të tjera që shfaqen në dokumentet e Parisit dhe Vatikanit. Janë 8 emra për të cilët nuk ka marrëveshje midis tre burimeve dhe 7 emra mungojnë në kopjen e Parisit ku dy të tjerët janë dakord. 

Në një punim nga Franz Staab, botuar në vitin 1976, ai vuri në dukje se autori origjinal pretendonte se kishte përdorur vepra nga tre të tjerë, Athanarid, Heldebald dhe Marcomir, në përpilimin e veprës së tij. Stolte, duke shkruar në vitin 1956, argumentoi se kozmografia përfundoi rreth vitit 732. 

Në vitin 1949, Sir Ian Richmond dhe OGS Crawford botuan një punim që ata e kishin dorëzuar fillimisht në *Archaeologia*, i cili sugjeronte se burimet për dokumentin kishin përfshirë harta ose libra rrugësh dhe se shumë emra vendesh përshkruanin veçori gjeografike. Libri u pa si një përparim i rëndësishëm në studimin e dokumentit dhe emrave të vendeve romano-britanike.  Botimi i Louis Dillemann, u përkthye nga Profesor Colin Smith dhe u botua në *Archaeologia* në vitin 1979,  ishte hera e parë që teoritë e J. Schnetz ishin përmbledhur për një audiencë anglishtfolëse, ndërsa ALF Rivet dhe Colin Smith përdorën studimin e tyre. të dokumentit për të botuar *The Place-Names of Roman Britain* në të njëjtin vit.  

## Shih edhe 
* Iliria
* Historia
* Ilirologjia
* Itinerari Antonine
* Tabula Peutingeriana
* Ilirët dhe Iliria te autorët antikë

## Literatura 
* 
* 
* 
* 

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
*  (teksti i plotë në latinisht) në Archive.org .