Lista e ekuacioneve në mekanikën klasike

;**Nomenklatura**

: ***a*** = nxitimi (m/s&sup2;)
: ***g*** = intensiteti i fushës gravitacionale/nxitimi i rënies së lirë (m/s&sup2;)
: ***F*** = forca (N = kg m/s&sup2;)
: *E*k = energjia kinetike (J = kg m&sup2;/s&sup2;)
: *E*p = energjia potenciale (J = kg m&sup2;/s&sup2;)
: *m* = masa (kg)
: ***p*** = vrulli (sasia e lëvizjes) (kg m/s)
: ***s*** = zhvendosja (m)
: ***R*** = rrezja (m)
: *t* = koha (s)
: ***v*** = shpejtësia (m/s)
: ***v***0 = shpejtësia në kohën zero t=0
: *W* = puna (J = kg m&sup2;/s&sup2;)
: ***&tau;*** = momenti i forcës (m N, jo J) (momenti i forcës është ekuivalentja e forcës në sistemet rrotulluese)
: ***s***(t) = pozicioni në kohën  t
: ***s***0 = pozicioni në kohën t=0
: ***r***unit = vektori njësi i drejtuar larg origjinës në koorinatat polare
: ***&theta;***unit = vektori njësi i drejtuar përgjatë vlerave rritëse në koordinatat polare

Shënim: Të gjitha njësitë jepen me vektorë në shkrim të trashë.

**Mekanika klasike**  është dega e fizikës që përdoret për të përshkruar lëvizjen e trupave makroskopikë . Kjo është teoria më familjare nga teoritë e fizikës. Konceptet që ajo mbulon përfshijnë,  masën, nxitimin, forcën, ide që përdoren shpesh. Subjekti është i bazuar mbi një hapësirë Euklidiane tre-dimensionale me boshte të fiksuara, e quajtur këndi i referencës. Pika prerëse e të tre boshteve quhet origjina e asaj hapësire të caktuar.

## Ekuacionet
### Shpejtësia 
: \mathbf{v}_{\mbox{average}} = {\Delta \mathbf{d} \over \Delta t}
: \mathbf{v} = {d\mathbf{s} \over dt}

### Nxitimi 
: \mathbf{a}_{\mbox{average}} = \frac{\Delta\mathbf{v}}{\Delta t}  
: \mathbf{a} = \frac{d\mathbf{v}}{dt} = \frac{d^2\mathbf{s}}{dt^2} 

*Nxitimi centripet

:  |\mathbf{a}_c | = \omega^2 R = v^2 / R 
(*R* = rrezja e rrethit, ω = *v/R* Shpejtësia këndore)

impulsi i levizjes 

: \mathbf{p} = m\mathbf{v}

### Forca 
: \sum \mathbf{F} = \frac{d\mathbf{p}}{dt} = \frac{d(m\mathbf{v})}{dt} 

: \sum \mathbf{F} = m\mathbf{a} \quad\  &nbsp; (Constant Mass)

### Impulsi 
: \mathbf{J} = \Delta \mathbf{p} = \int \mathbf{F} dt 
: \mathbf{J} = \mathbf{F} \Delta t \quad\  &nbsp; nqs  **F** është konstante

### Momenti i inercisë 
Për një  aks të vetëm rrotullimi:
Momenti i inercisë për një objekt është shuma e prodhimit të elementeve të masvs me katrorin e distancës së tyre nga aksi i rrotullimit:

I = \sum r_i^2 m_i =\int_M r^2 \mathrm{d} m = \iiint_V r^2 \rho(x,y,z) \mathrm{d} V

### Impulsi këndor 
: |L| = mvr \quad\  &nbsp; nqs **v** është pingul me **r**

Forma vektoriale:

: \mathbf{L} = \mathbf{r} \times \mathbf{p} = \mathbf{I}\, \omega 

(Shënim: **I** mund të trajtohet si një vektor nëqoftëse diagonalizohet , në të vërtetë ai është një matricë  3&times;3 matrix - një tensor i rendit të dytë)

**r** është rrezja e vektorit.

### Momenti i forcës 
: \sum \boldsymbol{\tau} = \frac{d\mathbf{L}}{dt} 
: \sum \boldsymbol{\tau} = \mathbf{r} \times \mathbf{F} \quad 
nqs |**r**| dhe sinusi i këndit midis **r** dhe  **p** është konstant.
: \sum \boldsymbol{\tau} = \mathbf{I} \boldsymbol{\alpha} 
Ky është një rast i vecantë. **α** = d**ω**/dt

### Preçesioni 
Omega quhet shpejtësia këndore e preçesionit, dhe përcaktohet si: 

: \boldsymbol{\Omega} = \frac{wr}{I\boldsymbol{\omega}} 

(Shënim: **w** është pesha e rrotës rrotulluese)

### Energjia 
ku *m* është konstante:

: \Delta E_k = \int \mathbf{F}_{\mbox{net}} \cdot d\mathbf{s} = \int \mathbf{v} \cdot d\mathbf{p} = \begin{matrix}\frac{1}{2}\end{matrix} mv^2 - \begin{matrix}\frac{1}{2}\end{matrix} m{v_0}^2 \quad\     

: \Delta E_p = mg\Delta h \quad\  \,\! në fushën e gravitetit

### Lëvizja e diktuar nga një forcë qëndrore 
: \frac{d^2}{d\theta^2}\left(\frac{1}{\mathbf{r}}\right) + \frac{1}{\mathbf{r}} = -\frac{\mu\mathbf{r}^2}{\mathbf{l}^2}\mathbf{F}(\mathbf{r})

### Ekuacionet e lëvizjes (me nxitim konstant) 
Këto ekuacione mund të përdore vetëm kur nxitimi është konstant. Nëqoftëse nxitimi nuk është konstant atëhere duhet të përdorim analizën matematike.

:v = v_0+at \,

:s = \frac {1} {2}(v_0+v) t 

:s = v_0 t + \frac {1} {2} a t^2 

:v^2 = v_0^2 + 2 a s \,

Këto ekuacione mund të adaptohen për lëvizje këndore, ku nxitimi këndor është konstant:

:  \omega _1 = \omega _0 + \alpha t \,

:  \theta = \frac{1}{2}(\omega _0 + \omega _1)t

:  \theta = \omega _0 t + \frac{1}{2} \alpha t^2

:  \omega _1^2 = \omega _0^2 + 2\alpha\theta

:  \theta = \omega _1 t - \frac{1}{2} \alpha t^2

## Shikoni gjithashtu
*Akustika
*Mekanika klasike
*Elektromagnetizmi
*Mekanika
*Optika
*Termodinamika

## Shënime
## Referime
*
*
*

## Lidhje të jashtmes
*Lectures on classical mechanics
*Biography of Isaac Newton, a key contributor to classical mechanics