Shtjefën Gjeçovi

**Shtjefën Konstantin Gjeçovi-Kryeziu** (Janjevë, 12 korrik 1874 - Zym, Has, 14 tetor 1929) ka qenë frat françeskan, arsimtar, mbledhës folklori, arkeolog dhe publicist shqiptar. U shqua për punën kërkimore të mbledhjes së traditave dhe mënyrës së jetesës të shqiptarëve të veriut dhe veçanërisht për kodifikimin e përmbledhjeve të lëndës kanunore. Veprimtaria e tij mbuloi gjithashtu përpjekjet e kohës për afrimin e Kishës Katolike me Uniatizmin dhe Kishën Ortodokse shqiptare.

## Biografia 
thumb|left|300px|Shtëpia e Gjeçovëve, Janjevë.
U lind në Janjevë të vilajetin e Prizrenit, i biri i Mati Gjeçovit dhe Prendës, i pagëzuar me emrin Hilë; prejardhjen e hershme farefisi i tij e kishte nga Kryeziu i Pukës. Prindët e dërguan më 1884 në kolegjin françeskan të Troshanit, në Vilajetin e Shkodrës, ku mori mësimet e para të rrugës së meshtarisë. Më 1888 përfundoi mësimet dhe u nis më 16 gusht në kuvendin e Fojnicës për vitin e rishtarisë. Vijoi studimet në Derventë dhe Banja Luka, përfundoi studimet në institutin françeskan të Kreshevës së bashku me Pashk Bardhin. U urdhërua meshtar më 1896, kur meshoi së pari në Troshan dhe hyri në radhët e françeskanëve. 

U caktua fillimisht famullitar në Zllakuqan, më tej përafërsisht nga viti 1899 e deri më 1905 në Laç-Sebaste. Përgjatë vitit akademik 1905/06, më 19 dhjetor 1905, zëvendësoi kolegun e vet Bardhin në shkollën e Borgo-Erizzo. U kthye në atdhe, ku vjeshtën e 1906 mori pjesë në një kuvend të bajrakut të Kurbinit. Nga maji i 1907 dhe deri më 1915 u caktua famullitar në Gomsiqe, më 1916-1917 në Theth dhe 1919-1921 në Rubik. U përpoq që t'u jepte mësime të gjuhës shqipe bashkësisë së Thethit dhe Prekalit.

Më 1920 u caktua famullitar në Vlorën e pushtuar nga italianët, i pambështetur nga kapelani ushtarak italian, u prit dhe u ndihmua nga Dom Mark Vasa. Më 1921 banoi në Shkodër, më 7 qershor 1923 u emërua sekretar i Provincës Françeskane. Më 1926 u caktua famullitar në Zym të Hasit, asokohe pjesë e Mbretërisë Jugosllave. Qe pjesë e një komiteti për pengimin e shpërnguljes së shqiptarëve. Ngaqë nuk e ndërpreu as mësimdhënien e shqipes pas mbylljes së atyre pak shkollave nga autoritetet jugosllave, as punën e tij për mbledhjen e folklorit dhe ekspeditave arkeologjike, i irritoi autoritetet jugosllave dhe e vranë në në Kodër Rrezina më 14, apo sipas burimeve tjera, ose 23 tetor 1929. Vrasja e tij u pa edhe si rast i fanatizmit të ortodoksisë serbe ndaj katolikëve.

Trupi iu bart nga sivëllau i tij françeskan Lorenc Mitroviq përbrinjë dëshmorit tjetër të atdheut, Luigj Paliq.

thumb|left|200px|*Shtjefën Gjeçovi*, grafikë nga Fishta.
## Vepra dhe mirënjohje 
Paralelisht me shërbimin meshtarak, ai mblodhi traditat e Shqipërisë Veriore, rrafshit të Mirditës dhe Alpeve Shqiptare, poezinë popullore të malësive, zakonet e të drejtës popullore dhe lëndë etnografike. I raportoi rregullisht kërkimet e tij duke botuar materiale etnografike, arkeologjike dhe histori lokale nëpër të përkohshme të ndryshme të kohës. Ka qenë i pari folklorist shqiptar që ndërmori punë kërkimore në terren sipas kritereve metodologjike të kohës.

### Përralla, dramaturgji, proza, përkthime 
Shkruajti dramat *Dashtunija e atdheut *më 1901, *Kushtrimi asé Mark Kuli Kryeqitas* 1903, *Shqiptari ngadhënjyes *1904, *Princi i dy Dibrave asé Mojs Golemi* 1904; *Shqiptari ngadhënjyes*, 1904; *Katër të lumtun, asé Edipi i Shqipnis*, 1926; një pjesë prej të cilave ende në dorëshkrim që gjenden në ASH.

Shqipëroi dramat *Atil Reguli. Dramë me trii pamje *të Metastasit më 1905, botuar më 1912; ''Vajza e Orleansit asé e Lumja Joana D'Ark *nga A.F. Bergamo, botuar më 1915; *Shna Ndou i Padues* i N. Dal-Gal, botuar më 1912.

Shkruan po ashtu edhe novelat, *Mnera e Prezës *1902 dhe* Rrafgime *1903. La pa botuar përkthime të sentencave të Sokratit, të romanit polak shumë të lexuar *Quo vadis* (1916) të Shenkieviçit dhe pjesëve nga *'Scritti su Parga''' të poetit neoklasik italian Ugo Foskolo. Përveç kësaj, Gjeçovi na ka lënë si trashëgim gjithsej tridhjetë e tetë vepra origjinale ende të pabotuara, ndër to shtatë pjesë teatrore dhe disa tregime. Pa llogaritur artikujt e shumtë *Përralla popullore* (1903), *Doke dekësh* (1907), *Rrnesa e kombit shqiptar nder malcina* (Gomsiqe, 1908), *Doke darsmore në kanu* (1910-1911), *Vajtorëja* (1917-1920). Një pjesë e dorëshkrimeve humbën me vdekjen e tij.

### Arkeologjia 
Sa i përket shkrimeve arkeologjik, veçohet shkrimi *Trashigime thrako-ilirjane* botuar po te "Hylli" më 1924. Në Ekspozitën Misionare Botërore të Françeskanëve të hapur më 1925 në Vatikan, Provinca Françeskane Shqiptare u përfaqësua me elemente nga koleksioni arkeologjik i Gjeçovit. Koleksioni i tij u organizua më tej si muze në mjediset e kuvendit françeskan në Shkodër.

## Shih edhe 
* Kanuni i Lekë Dukagjinit
* Kapella e Shtjefën Gjeçovit
* Shtëpia Muze e Shtjefën Gjeçovit

## Referime