Rrethimi i dytë i Krujës

**Rrethimi i dytë i Krujës** nga Perandoria Osmane ka ndodhur nga qershori i vitit 1466 deri më 23 prill 1467 në Krujë, Shqipëri. Forcat osmane u drejtuan fillimisht nga sulltan Mehmeti II dhe më vonë nga  Ballaban Badera. Edhe pse kishin epërsi të madhe në numër dhe armatim, osmanët nuk mundën ta pushtonin kalanë dhe në fund u mundën nga forcat e Skënderbeut.

Rezistenca e shqiptarëve përshkruhet kështu nga Tursun Beu: "Shqiptarët kishin marrë malet dhe rrinin në luginat ku kishin kullat e tyre, po kur u kapën nga forcat e sulltanit e të Ballabanit, u shndërruan në skllevër, që do të shiteshin për 3000–4000 akçe për frymë."

Mikel Kritobuli, një historian grek i sulltanit, përshkruan rezistencën sesi shqiptarët zotëronin malet dhe arratiseshin në to, Ushtarët e Ballabanit ktheheshin nga malet me skllevër dhe plaçkë. Mehmeti urdhëroi forcat e Ballabanit të prisnin gjithë pyjet ku kalonin rrugët kryesore. Në këtë mënyrë, rrugët ishin të sigurta për ushtritë osmane.

Faza e parë e fushatës së osmanëve ishte të izolonin Krujën për dy muaj. Kjo forcë përfshinte 1,000 venedikas nën Baldasar Perduçin Skënderbeu i hoqi burrat e tjerë nga Kruja, ndërkaq që Mehmeti me Ballabanin, së bashku me ushtritë e tyre, ishin duke iu drejtuar Krujës. Osmanët pastaj, nën Ballabanin, filluan të bombardojnë kundrejt kalasë, por pa rezultat. Sipas burimeve dokumentare, rrethimi filloi në mes të qershorit, një muaj pasi Mehmeti filloi fushatën masakruese të Shqipërisë Lindore. Sulltani la 18,000 kalorës dhe 5,000 këmbësorë nën drejtimin e Ballaban Baderës dhe, në qershor 1466, u tërhoq me pjesën tjetër të ushtrisë. Gjithashtu, sulltani hoqi rrethimin e Durrësit, ku kishte vjedhur e plaçkitur territoret përreth. Gjithashtu mori me vete 3,000 shqiptarë rob.

Përveç se sulltani i la Ballaban Baderës drejtimin e ushtrisë osmane në Shqipëri për të dobësuar pronat e Skënderbeut dhe për të ushtruar presion të vazhdueshëm në viset e lira shqiptare, ai organizoi dhe sanxhakun e Dibrës në Shqipërinë Lindore. Në tetor 1466, përveç premtimit për postin e dizdarit të Krujës, sulltani i kishte dhënë Ballabanit në zotërim prona të mëdha në rajonin e Tetovës për ta motivuar të jepte maksimumin për nënshtrimin e viseve shqiptare. Gjithashtu, sulltani dhe Ballabani ndërtuan |kalanë e Elbasanit për të dobësuar forcën e Krujës dhe për ta përdorur si bazë për sulme të mëvonshme. Kalaja filloi të shqetësonte edhe Venedikun, pasi ajo ishte ndërtuar në brigjet e lumit Shkumbin, dhe si e tillë do t'u lejonte osmanëve të dërgonin anije në Adriatik e të kërcënonin kolonitë venedikase.

Mundja e osmaneve tregoi se Skënderbeu nuk mposhtej dot akoma lehtë. Kjo fitore i lejoi Skënderbeut të vizitonte Ferdinandin në Itali, nga i cili mori vetëm 1000 dukatë, 300 karro me grurë dhe 500 dukatë me municione. Ndërkaq, kur Skënderbeu ndodhej në oborrin e mbretit Ferdinand, ky i fundit pranoi vizitën e një ambasadori të Mehmetit, i cili ofronte paqe dhe thonte se osmanët nuk kishin qëllime agresive ndaj Napolit. Ferdinandi e pranoi propozimin e paqes dhe Skënderbeu në prill 1467 u kthye në Shqipëri. Ndërkohë, Ballabani vazhdonte rrethimin e Krujës. Pasi Skënderbeu u kthye në Shqipëri, situata politike filloi të ndryshojë. Fisnikët shqiptarë, dikur të ftohtë me Skënderbeun, mes të cilëve edhe Lekë Dukagjini, tashmë ishin bindur që ishin në rrezik dhe bënë aleancë me Skënderbeun. Sakaq, edhe venedikasit nuk bënë më marrëveshje me Mehmetin dhe u kthyen në anën e Skënderbeut. Skënderbeu u takua me Lekë Dukagjinin, Nikollë Monetën e shqiptarë të tjerë fisnikë në Lezhë, ku bënë dhe planin se si do të sulmonin forcat e Ballabanit. Bashkë me 400 kalorës të Dukagjinit, 600 ushtarë italianë, dhe 4,000 ushtarë vendas nga Durrësi, Shkodra, Lezha, Drishti dhe Tivari, Skënderbeu mblodhi rreth 13,400 burra që të hiqte rrethimin e Ballabanit. 

Kampi i Ballabanit ishte mbi kodrat në jugperëndim të Krujës, pra poshtë malit të Tumenishtës, ku ndodheshin dhe forcat e tij kryesore. Pjesa tjetër e ushtrisë rrethonte Krujën. Komandantët e Skënderbeut kishin grupime të ndryshme për sulmin mbi trupat e Ballabanit: shqiptarët e veriut ishin nën komandën e Dukagjinit, batalionet venedikase nën komandën e Monetës dhe garda e Skënderbeut ishin nën të direkt, kurse mbrojtësit brenda kalasë së Krujës do të vazhdonin ta mbronin atë. Forcat e Monetës dhe të Dukagjinit do të sulmonin forcat rrethuese të Ballabanit nga veriu dhe ato të Skënderbeut do të sulmonin nga jugu, duke bllokuar edhe ndonjë furnizim të mundshëm të osmanëve nga lindja. Katër ditë më vonë, më 23 prill 1467, ushtria shqiptare, së bashku me mbrojtësit e Krujës, sulmuan dhe shpartalluan ushtrinë e Ballabanit duke e lënë këtë të fundit të vdekur në fushëbetejë. Vrasësi i Ballabanit ishte Gjergj Aleksi (*Georgius Alexius*), një ushtar i gardës së Skënderbeut, i cili i kishte gjuajtur me një arkbys (pushkë e shekullit XV)..

## Referime