E Bukura dhe Bisha

[thumb|240px|Ilustrimi i *E Bukura dhe Bisha* vizatuar nga [Walter Crane]]
**E Bukura dhe Bisha** (Frëngjisht: **La Belle et la Bête**) është një përrallë e shkruar nga romancierja franceze Gabrielle-Suzanne Barbot de Villeneuve dhe botuar në 1740 në *La Jeune Américaine et les contes marins* (*Amerikani i Ri dhe Përrallat Detare*). Versioni i saj i gjatë u shkurtua, rishkrua dhe u botua së pari nga Jeanne-Marie Leprince de Beaumont në vitin 1756 në *Magasin des enfants* (*Koleksioni i Fëmijëve*) dhe nga Andrew Lang në *Blue Fairy Book* të serisë së tij të *Fairy Book* më 1889, për të prodhuar versioni (et) që u ritreguan më së shpeshti.

Variantet e përrallës janë të njohura në të gjithë Evropën. Në Francë, për shembull, *Zémire dhe Azor* është një version operativ i tregimit, shkruar nga Jean-François Marmontel dhe kompozuar nga André Grétry në vitin 1771, i cili pati një sukses të madh edhe në shekullin XIX; bazohet në versionin e dytë të përrallës. *Amour pour amour* (*Dashuri për dashuri*), nga Pierre-Claude Nivelle de La Chaussée, një shfaqje e vitit 1742 bazuar në versionin e de Villeneuve. Sipas studiuesve në universitete në Durham dhe Lisbonë, historia lindi rreth 4,000 vjet më parë..

= Personazhet =
Në qendër të përrallës qëndron **Bella**, një vajzë e butë, e urtë dhe e dashur, e cila dallohet për bukurinë e saj të brendshme më shumë sesa për atë të jashtme. Ajo është inteligjente, lexuese e pasionuar dhe me një zemër të pastër, gjë që e dallon nga njerëzit sipërfaqësorë të fshatit të saj. Babai i Bellës, **Maurici**, është një shpikës i mirë e paksa i hutuar, por me një dashuri të pafund për të bijën; ai është njeriu që pa dashje e shpie Bellën drejt pallatit të Bishës. Vetë **Bisha**, dikur një princ i bukur e arrogant, është shndërruar në një krijesë të frikshme për shkak të egoizmit të tij; ndonëse në pamje të jashtme është i egër dhe i ashpër, brenda tij fshihet një shpirt i lënduar që dëshiron të mësojë të dojë dhe të jetë i dashur. Në fshat shfaqet edhe **Gastoni**, një burrë i bukur por i vetëkënaqur, mendjemadh dhe egoist, i cili është i bindur se Bella duhet të martohet me të; ai është mishërimi i pamjes së jashtme të pëlqyeshme, por karakterit të shëmtuar. Përkrah tij qëndron **Le Fuu**, shoku besnik dhe ndjekësi i tij i përulur, i cili zakonisht e përforcon krenarinë e tepruar të Gastonit.

Në pallatin magjik të Bishës jetojnë disa personazhe të dashur të shndërruar në objekte shtëpiake për shkak të magjisë që ka rënë mbi princin dhe shërbëtorët e tij. **Lumière**, kaçubriku i ndritshëm dhe karizmatik, është i sjellshëm dhe plot sharm, duke i dhënë ngrohtësi atmosferës së ftohtë të kështjellës. **Cogsworth**, ora e murit, është i rregullt, i disiplinuar dhe gjithmonë i shqetësuar për etikën dhe rregullat e pallatit. **Zonja Pot**, çajnikja zemërmirë, ka një natyrë amësore dhe kujdeset për Bellën me butësi, ndërsa i biri **Chip**, gota e vogël e çajit, është i këndshëm, i zgjuar dhe plot kureshtje fëminore. Në këtë botë magjike shfaqet gjithashtu edhe **Madame de la Garderobe**, dollapi këndues e plot stil, e cila përfaqëson elegancën dhe ngrohtësinë e kështjellës. Të gjithë këta personazhe bashkohen për të treguar se pamja e jashtme nuk e përcakton vlerën e vërtetë të njeriut dhe se dashuria, mirësia e guximi janë forcat që thyejnë mallkime dhe shërojnë zemrat.

## Referime