Kongresi i Vjenës

**Kongresi i Vjenës** u hap me 18 shtator 1814 dhe u mbyll më 8 qershor 1815 dhe u quajt Epoka e Restaurimit. Kongresi kishte për qëllim të freskoj kufijtë e vendeve në Evropë dhe të rregulloj konflikte për tokat nën Evropë edhe jashtë Evropës. 

Pas fundit të Perandorisë Franceze që kishte në krye Napoleon Bonapartin ne 1799-1804, kufijtë e monarkive evropiane kishin ndryshuar rrënjësisht. Mbretërit evropianë donin të ndanin kontinentin evropian sipas interesave të tyre. Për të mos shkaktuar konflikte të tjera që dobësonin ekonomikisht mbretëritë evropiane, u mblodhën përfaqësues të shteteve evropiane në vitin 1814 në Vjenë, një kongres, që kishte si çështje ndarjen e duhur për shtetet evropian. Ne kongresin e Vjenes moren pjese fuqite e medha fituese, te cilat luajten rolin kryesor si: Anglia, Prusia, Austria dhe Rusia. Në Kongresin e Vjenës, u mblodhën nga një përfaqësues nga çdo shtet evropian, për të diskutuar ndarjen territoriale të Evropës. Rolin kryesor në këtë kongres e luajtën Anglia, Austria, Prusia dhe Rusia. 

Përfaqësuesit u ngritën debat mbi plaçkën e luftës, të cilët Napoleon Bonaparti I humbi,të cilat ishin territori, pasuritë etj. Objektivi i Kongresit ishte të siguronte një plan afatgjatë paqeje për Evropën duke zgjidhur çështjet kritike që lindin nga Luftërat Revolucionare Franceze dhe Luftërat Napoleonike përmes negociatave. Qëllimi nuk ishte thjesht rivendosja e kufijve të vjetër, por ndryshimi i madhësisë së fuqive kryesore në mënyrë që ata të mund të balanconin njëri-tjetrin dhe të qëndronin në paqe, duke qenë në të njëjtën kohë barinj për fuqitë më të vogla. 

Në përgjithësi, liderët konservatorë si von Metternich u përpoqën gjithashtu të frenonin ose eliminonin lëvizjet republikane, liberale dhe revolucionare të cilat, nga këndvështrimi i tyre, kishin përmbysur rendin kushtetues të regjimit të lashtë evropian dhe që vazhduan ta kërcënonin atë. 

Në tryezën e negociatave, pozicioni i Francës ishte i dobët në raport me atë të Britanisë, Prusisë, Austrisë dhe Rusisë, pjesërisht për shkak të strategjisë ushtarake të liderit të saj diktatorial gjatë dy dekadave të mëparshme dhe humbjes së tij të fundit. Në marrëveshjen që palët arritën, Franca duhej të hiqte dorë nga të gjitha pushtimet e saj të fundit, ndërsa tre fuqitë e tjera kryesore bënë fitime të mëdha territoriale. Prusia shtoi territorin nga shtetet më të vogla: Pomerania suedeze, pjesa më e madhe e Mbretërisë së Saksonisë dhe pjesa perëndimore e ish-Dukatit të Varshavës. Austria fitoi pjesën më të madhe të Italisë veriore. Rusia shtoi pjesën qendrore dhe lindore të Dukatit të Varshavës. Të gjithë ranë dakord për ratifikimin e Mbretërisë së re të Holandës, e cila ishte krijuar vetëm disa muaj më parë nga territori i dikurshëm austriak. Sfondi i menjëhershëm ishte humbja dhe dorëzimi i Francës Napoleonike në maj 1814, i cili i dha fund 23 viteve të luftës pothuajse të vazhdueshme. Negociatat vazhduan pavarësisht nga shpërthimi i luftimeve të shkaktuara nga kthimi i Napoleonit nga mërgimi dhe rifillimi i pushtetit në Francë gjatë Njëqind Ditëve të Marsit deri në Korrik 1815. 

Marrëveshja e Kongresit u nënshkrua nëntë ditë përpara humbjes përfundimtare të Napoleonit në Waterloo më 18 qershor 1815. Disa historianë kanë kritikuar rezultatet e Kongresit për shkaktimin e shtypjes së mëvonshme të lëvizjeve kombëtare, demokratike dhe liberale, dhe është parë si një zgjidhje reaksionare në dobi të monarkëve tradicionalë. Të tjerë e kanë lavdëruar Kongresin për mbrojtjen e Evropës nga luftërat e mëdha të përhapura për gati një shekull.

## Formati i Kongresit 
Emri "Kongresi i Vjenës" nuk kishte për qëllim të sugjeronte një seancë plenare formale, por përkundrazi krijimin e një kuadri organizativ diplomatik që bashkon palët e interesuara të të gjitha tufave për të mundësuar shprehjen e mendimeve, interesave dhe ndjenjave dhe për të lehtësuar diskutimin e çështjeve të përgjithshme ndërmjet tyre. . Formati i Kongresit ishte arkitektuar nga Von Metternich, i ndihmuar nga brilanti Friedrich von Gentz, dhe rasti i parë në histori ku, në shkallë kontinentale, përfaqësuesit kombëtarë dhe palët e tjera të interesuara u mblodhën në një qytet në të njëjtën kohë për të diskutuar dhe formuluar kushtet dhe dispozitat e traktateve. Përpara Kongresit të Vjenës, metoda e përbashkët e diplomacisë përfshinte shkëmbimin e notave të dërguara e mbrapa midis kryeqyteteve të shumta dhe bisedimet e veçanta në vende të ndryshme, një proces i rëndë që kërkonte shumë kohë dhe transport. Formati i vendosur në Kongresin e Vjenës do të shërbente si frymëzim për konferencën e paqes të vitit 1856 të ndërmjetësuar nga Franca (Kongresi i Parisit) që zgjidhi Luftën e Krimesë. Zgjidhja e Kongresit të Vjenës solli në jetë Koncertin e Evropës, një doktrinë politike ndërkombëtare që theksoi ruajtjen e kufijve politikë, ekuilibrin e fuqive dhe respektimin e sferave të ndikimit dhe që udhëhoqi politikën e jashtme midis kombeve të Evropës deri në shpërthimin e Lufta e Parë Botërore në 1914. Për të arritur një konsensus miqësor midis shumë kombeve të ndryshme që kishin interes të madh në procedurat e zgjidhjes, u mbajtën seanca konsultative joformale, ballë për ballë, ku mund të inventaroheshin opinionet dhe zgjidhjet e propozuara. Puna e politikës mbi të cilën u ndërtua Koncerti i Evropës erdhi përmes dyerve të mbyllura të marrëdhënieve midis pesë Fuqive të Mëdha – Austrisë, Britanisë, Rusisë, Prusisë dhe Francës. Katër të parët nga pesë paqebërësit dominues mbajtën ndikim thjesht sepse sollën në tryezë "fuqinë negociuese" që erdhi nga fitorja e fituar me vështirësi në Luftërat Napoleonike; Franca gëzonte pozicionin e saj të favorshëm kryesisht përmes manovrimit të shkëlqyer diplomatik të burrështetit të lartë Talleyrand. Fuqive më të vogla, si Spanja, Suedia dhe Portugalia, iu dhanë pak mundësi për të mbrojtur interesat e tyre dhe vetëm herë pas here merrnin pjesë në takimet e mbajtura midis fuqive të mëdha. Megjithatë, për shkak se të gjithë përfaqësuesit ishin mbledhur në një qytet, ishte relativisht e lehtë për të komunikuar, për të dëgjuar dhe përhapur lajme dhe thashetheme, si dhe për të paraqitur pikëpamjet për kombet e fuqishme dhe më pak të fuqishme. Gjithashtu me rëndësi të madhe për palët e mbledhura në Paris ishin mundësitë e paraqitura në funksionet e verës dhe darkës për të vendosur marrëdhënie formale me njëri-tjetrin dhe për të ndërtuar rrjete diplomatike.

## Paraprakisht 
Traktati i Chaumont në 1814 kishte rikonfirmuar vendimet që ishin marrë tashmë dhe që do të ratifikoheshin nga Kongresi më i rëndësishëm i Vjenës i viteve 1814–1815. Ato përfshinin krijimin e një Gjermanie të konfederuar, ndarjen e Italisë në shtete të pavarura, rivendosjen e mbretërve Burbon të Spanjës dhe zgjerimin e Holandës për të përfshirë atë që në 1830 u bë Belgjika moderne. Traktati i Chaumont u bë gur themeli i Aleancës Evropiane që formoi balancën e fuqisë për dekada. Zgjidhje të tjera të pjesshme kishin ndodhur tashmë në Traktatin e Parisit midis Francës dhe Koalicionit të Gjashtë, dhe Traktatit të Kielit që mbulonte çështjet e ngritura në lidhje me Skandinavinë. Traktati i Parisit kishte përcaktuar që një "Kongres i Përgjithshëm" duhet të mbahej në Vjenë dhe se do t'u lëshoheshin ftesa "të gjitha Fuqive të përfshira në të dyja anët në luftën aktuale". Hapja ishte planifikuar për në korrik 1814.

## Pjesemarresit 
Kongresi funksionoi përmes takimeve formale si grupet e punës dhe funksionet zyrtare diplomatike; megjithatë, një pjesë e madhe e Kongresit u mbajt në mënyrë joformale në sallone, bankete dhe ballo.

### Katër fuqitë e mëdha dhe Franca Burbon 
Katër fuqi të mëdha kishin formuar më parë bërthamën e Koalicionit të Gjashtë, një besëlidhje e kombeve aleate në luftën kundër Francës. Në prag të humbjes së Napoleonit, ata kishin përshkruar pozicionin e tyre të përbashkët në Traktatin e Chaumont (mars 1814) dhe kishin negociuar Traktatin e Parisit (1814) me Bourbonët gjatë restaurimit të tyre: "Austria u përfaqësua nga Princi von Metternich, Ministri i Jashtëm, dhe nga zëvendësi i tij, Baroni Johann von Wessenberg. Ndërsa seancat e Kongresit ishin në Vjenë, perandori Françesku mbahej i informuar nga afër.
Mbretëria e Bashkuar u përfaqësua së pari nga Sekretari i saj i Jashtëm, Viscount Castlereagh; më pas nga Duka i Wellingtonit, pas kthimit të Castlereagh në Angli në shkurt 1815. Në javët e fundit ajo u drejtua nga Earl of Clancarty, pasi Wellington u largua për t'u përballur me Napoleonin gjatë Njëqind Ditëve.
Car Aleksandri I kontrollonte delegacionin rus i cili zyrtarisht drejtohej nga ministri i jashtëm, konti Karl Robert Nesselrode. Cari kishte dy synime kryesore, të fitonte kontrollin e Polonisë dhe të promovonte bashkëjetesën paqësore të kombeve evropiane. Ai pati sukses në formimin e Aleancës së Shenjtë (1815), bazuar në monarkizmin dhe anti-sekularizmin, dhe u formua për të luftuar çdo kërcënim të revolucionit ose republikanizmit.
Prusia u përfaqësua nga Princi Karl August von Hardenberg, kancelar, dhe diplomati dhe studiuesi Wilhelm von Humboldt. Mbreti Frederick William III i Prusisë ishte gjithashtu në Vjenë, duke luajtur rolin e tij në prapaskenë.
Franca, fuqia e "pestë", përfaqësohej nga ministri i saj i jashtëm, Talleyrand, si dhe ministri Fuqiplotë Duka i Dalberg. Talleyrand kishte negociuar tashmë Traktatin e Parisit (1814) për Louis XVIII të Francës; Mbreti, megjithatë, nuk i besoi atij dhe po negocionte fshehurazi me Metternich-un, me postë.
Fuqitë më të vogla, palë në Traktatin e Parisit, 1814
Këto palë nuk kishin qenë pjesë e marrëveshjes së Chaumont, por ishin bashkuar me Traktatin e Parisit (1814):"Spanja – Pedro Gómez de Labrador, Markesha e Parë e Labradorit[13]
Portugali – Fuqiplotë: Pedro de Sousa Holstein, Konti i Palmelës; António de Saldanha da Gama, Konti i Porto Santos; Joaquim Lobo da Silveira.
Suedi – Konti Carl Löwenhielm

#### Shtetet e tjera 
Kombet e tjera
Danimarkë – Konti Niels Rosenkrantz, ministër i Jashtëm. Mbreti Frederiku VI ishte gjithashtu i pranishëm në Vjenë.
Holandë – Earl of Clancarty, ambasadori britanik në oborrin holandez dhe baroni Hans von Gagern
Zvicra – Çdo kanton kishte delegacionin e vet. Charles Pictet de Rochemont nga Gjeneva luajti një rol të spikatur.
Mbretëria e Sardenjës – Markezi Filippo Antonio Asinari di San Marzano.
Shtetet Papale – Kardinali Ercole Consalvi
Urdhri i Shën Gjonit të Maltës – Fra Antonio Miari, Fra Daniello Berlinghieri dhe Fra Augusto Viè de Cesarini
Republika e Xhenovas – Marquise Agostino Pareto, Senator i Republikës.
Dukati i Madh i Toskanës - Neri Corsini.
Mbretëria e Sicilisë - Alvaro Ruffo della Scaletta, Luigi de' Medici di Ottajano, Antonio Maresca di Serracapriola dhe Fabrizio Ruffo di Castelcicala
Për çështjet gjermane:
Bavaria – Maximilian Graf von Montgelas
Württemberg – Georg Ernst Levin von Wintzingerode
Hanover, pastaj në një bashkim personal me kurorën britanike – Ernst zu Münster. (Mbreti George III kishte refuzuar të njihte shpërbërjen e Perandorisë së Shenjtë Romake në 1806 dhe mbajti një staf të veçantë diplomatik si Zgjedhës i Hanoverit për të kryer punët e pasurisë familjare, Dukatit të Brunswick-Lüneburg, derisa rezultatet e Kongresit ishin përfundoi themelimin e Mbretërisë së Hanoverit.[citim i nevojshëm])
Mecklenburg-Schwerin – Leopold von Plessen