Kafshimi i gjarprit

**Kafshimi i gjarprit** është një dëmtim i shkaktuar nga kafshimi i një gjarpri, veçanërisht i një gjarpri helmues. Një shenjë e zakonshme e një kafshimi nga një gjarpër helmues është prania e dy plagëve të shpuara nga dhëmbët e kafshës. Ndonjëherë mund të ndodhë injektimi i helmit nga pickimi. Kjo mund të rezultojë në skuqje, ënjtje dhe dhimbje të forta në zonë, të cilat mund të zgjasin deri në 1 orë për t'u shfaqur. Mund të rezultojnë të vjella, turbullim i shikimit, ndjesi shpimi gjilpërash në gjymtyrë dhe djersitje. Shumica e kafshimeve janë në duar, krahë ose këmbë. Frika pas një pickimi është e zakonshme me simptomat e një zemre të rrahur dhe ndjenjën e të fikëtit. Helmi mund të shkaktojë gjakderdhje, dështim të veshkave, një reaksion të rëndë alergjik, vdekje të indeve rreth pickimit ose probleme me frymëmarrjen. Kafshimet mund të rezultojnë në humbjen e një gjymtyre ose probleme të tjera kronike apo edhe vdekje.
 që kërkonte amputim mbi gju. Personi ishte një djalë 11-vjeçar, i kafshuar dy javë më parë në Ekuador, por i trajtuar vetëm me antibiotikë.]]
Rezultati varet nga lloji i gjarprit, zona e trupit të kafshuar, sasia e helmit të gjarprit të injektuar, shëndeti i përgjithshëm i personit të kafshuar dhe nëse serumi kundër helmit është administruar ose jo nga një mjek në kohën e duhur. Problemet janë shpesh më të rënda tek fëmijët sesa tek të rriturit, për shkak të madhësisë së tyre më të vogël. Reaksionet alergjike ndaj helmit të gjarprit mund të komplikojnë më tej rezultatet dhe mund të përfshijnë anafilaksinë, që kërkon trajtim shtesë dhe në disa raste rezulton me vdekje.

Gjarpërinjtë kafshojnë edhe si metodë gjuetie, edhe si mjet mbrojtjeje. Faktorët e rrezikut për pickimet përfshijnë punën jashtë me duar, si në bujqësi, pylltari dhe ndërtim. Gjarpërinjtë e përfshirë zakonisht në helmime përfshijnë elapidet (të tilla si kraits, kobrat dhe mambas), nepërkat dhe gjarpërinjtë e detit. Shumica e llojeve të gjarpërinjve nuk kanë helm dhe e vrasin gjahun e tyre duke e shtrënguar. Gjarpërinjtë helmues mund të gjenden në çdo kontinent përveç Antarktikut. Përcaktimi i llojit të gjarprit që shkaktoi një pickim shpesh nuk është i mundur. Organizata Botërore e Shëndetësisë thotë se kafshimet e gjarpërinjve janë një "çështje e neglizhuar e shëndetit publik në shumë vende tropikale dhe subtropikale", dhe në vitin 2017, OBSH e kategorizoi helmimin nga kafshimi i gjarpërinjve si një sëmundje tropikale e neglizhuar (Kategoria A). OBSH vlerëson gjithashtu se midis 4.5 dhe 5.4 milionë njerëz kafshohen çdo vit, dhe nga këto shifra 40-50% zhvillojnë një lloj sëmundjeje klinike si rezultat. Për më tepër, numri i vdekjeve të një lëndimi të tillë mund të variojë nga 80,000 deri në 130,000 njerëz në vit. Qëllimi ishte të inkurajonte kërkimin, të zgjeronte aksesin e antihelmeve dhe të përmirësonte menaxhimin e kafshimit të gjarprit në "vendet në zhvillim".

Parandalimi i pickimit të gjarpërinjve mund të përfshijë veshjen e këpucëve mbrojtëse, shmangien e zonave ku jetojnë gjarpërinjtë dhe mos trajtimin e gjarpërinjve. Trajtimi varet pjesërisht nga lloji i gjarprit. Rekomandohet larja e plagës me ujë dhe sapun dhe mbajtja e gjymtyrëve të palëvizshme. Përpjekja për të thithur helmin, prerja e plagës me thikë ose përdorimi i një turiku nuk rekomandohet. Antihelmi është efektiv në parandalimin e vdekjes nga kafshimet; megjithatë, antihelmet shpesh kanë efekte anësore. Lloji i antihelmit të nevojshëm varet nga lloji i gjarprit i përfshirë. Kur lloji i gjarprit nuk dihet, shpesh jepet antihelm bazuar në llojet e njohura se janë në zonë. Në disa zona të botës, marrja e llojit të duhur të antihelmit është e vështirë dhe kjo pjesërisht kontribuon në arsyen pse ato ndonjëherë nuk funksionojnë. Një çështje shtesë është kostoja e këtyre barnave. Antihelmi ka pak efekt në zonën përreth vetë kafshimit. Nganjëherë kërkohet edhe mbështetja e frymëmarrjes së personit.

Numri i kafshimeve prej gjarpërinjve helmues që ndodhin çdo vit mund të jetë deri në 5 milionë. Ato rezultojnë në rreth 2.5 milionë helmime dhe 20,000 deri në 125,000 vdekje. Frekuenca dhe ashpërsia e kafshimeve ndryshojnë shumë në pjesë të ndryshme të botës. Ato ndodhin më së shpeshti në Afrikë, Azi dhe Amerikën Latine, me zonat rurale më të prekura. Vdekjet janë relativisht të rralla në Australi, Evropë dhe Amerikën e Veriut. Për shembull, në Shtetet e Bashkuara, rreth shtatë deri në tetë mijë njerëz në vit kafshohen nga gjarpërinjtë helmues (rreth një në 40 mijë njerëz) dhe rreth pesë njerëz vdesin (rreth një vdekje për 65 milionë njerëz).

## Shiko edhe 
* Gjarpri
* Helmi i gjarprit
* Thumbimi i bletës
* Kafshimi i merimangës

## Referime