Konflikti doganor mes Kosovës dhe Serbisë

[alt=See caption|parapamje|[Policia e Kosovës dhe karabinierët italianë nga KFOR-MSU pranë Urës së Ibrit në anën shqiptare të Kosovës.]]
**Konflikti doganor mes Kosovës dhe Serbisë** është një përplasje ndërmjet Republikës së Kosovës dhe serbëve etnikë në veri të Kosovës të cilat filluan më 25 korrik 2011 kur Policia e Kosovës kaloi në komunat e kontrolluara nga serbët e Veriut të Kosovës, për të kontrolluar disa pika kufitare administrative. Kjo është bërë pa u konsultuar Policia e Kosovës as me Serbinë, as me Forcën e Kosovës (KFOR)/ EULEX (Misioni i Bashkimit Evropian për Sundimin e Ligjit në Kosovë).   Edhe pse tensionet mes dy palëve u zbutën disi pas ndërhyrjes së forcave të KFOR-it të NATO-s, ato mbetën të larta mes shqetësimeve të Bashkimit Evropian, i cili gjithashtu fajësoi Kosovën për provokimin e njëanshëm.  Më 19&nbsp; prill 2013, në Bruksel u nënshkrua marrëveshja ndërmjet përfaqësuesve të Kosovës dhe Serbisë. Dokumenti prej 15 pikash i jepte pushtetet e transferuara në veri të Kosovës në lidhje me zhvillimin ekonomik, arsimin, kujdesin shëndetësor dhe planifikimin urban dhe disa mekanizma që lejonin një autonomi të caktuar në drejtësi, polici dhe çështjet zgjedhore. 

## Sfondi 
Përplasjet ndodhën për shkak të një qëndrimi të gjatë mbi tregtinë ndërkufitare. Që nga shpallja e pavarësisë më 17 shkurt të vitit 2008, Kosova nuk ka qenë në gjendje të eksportojë asgjë në ose përmes territoreve të kontrolluara drejtpërdrejt nga qeveria e Serbisë. edhe pse shumë vende pune në të dyja palët vareshin nga tregtia ndërkufitare  Serbia vendosi trupa në rajonin kofitar me Veriun e Kosovës për të detyruar një bojkot të mallrave nga vetë Kosova. 

Para përpjekjes së Policisë së Kosovës për të marrë pikat kufitare administrative më 26&nbsp;korrik, EULEX- i dhe pjesëtarët serbë të Policisë së Kosovës i kontrollonin ato.  Më vonë atë ditë, i njëjti helikopter ishte qëlluar.  Edhe pse policia e Kosovës më vonë u tërhoq dhe pati një qetësi në tensione, disa protestues serbë u kthyen në mbrëmje dhe sulmuan postin. 
alt=See caption|parapamje| Pika kufitare administrative Jarinje, djegur më 27 korrik 2011
Përleshjet vazhduan më 27&nbsp;korrik pasi policia e armatosur kosovare mori dy pika kufitare administrative për të zbatuar vendimin e qeverisë qendrore në Prishtinë ; Serbët etnikë dogjën postën kufitare administrative në Jarinje . Turma, e cila thuhet se përfshinte "dhjetëra burra të maskuar, të armatosur me leva, shkopinj, sëpata, kokteje molotovi dhe fishekzjarrë dore",  si dhe gurë dhe mbeturina të tjera, 

Më 31 korrik, serbët vazhduan të rregullojnë postblloqet e tyre dhe ushtarët e KFOR-it mbetën të izoluar në vendkalimet kufitare administrative me të cilat po punonin. Kosovarët më pas organizuan djegien e produkteve serbe dhe gjenerali Buhler u dërgoi një ultimatum serbëve duke bllokuar rrugën.  

Më 1&nbsp;gusht, NATO tha se xhenierët e ushtrisë zvicerane, të mbështetur nga trupat e tjera të KFOR-it  kishin pastruar tre nga postblloqet, por pohoi se kishte ende të paktën pesë të mbetura në dy rrugët që çojnë në Serbi. Ministri i Brendshëm kosovar Bajram Rexhepi urdhëroi ministrin e Serbisë për Kosovën, Goran Bogdanoviq dhe shefin e ekipit negociator serb, Borislav Stefanoviq, të deportohen pasi dyshohej se kanë hyrë ilegalisht në Kosovë.  Të nesërmen, megjithatë, disa postblloqe mbetën në vend me të gjitha rrugët kryesore të mbyllura plotësisht. *Agence France Press* raportoi për një krizë të rëndë ushqimore dhe mungesë ilaçesh në veri.  KFOR-i më pas kërkoi një batalion prej 550 ushtarësh gjermanë, të ndihmuar nga 150 trupa austriake, për të përforcuar praninë e tij në veri për t'u marrë me trazirat e ardhshme. 

### Shtator-dhjetor 
Tensionet u ringjallën pasi njësitë e Policisë së Kosovës, EULEX-it dhe NATO-s transportuan trupa nga Kosova në dy pikat kufitare administrative për të rivendosur kontrollin mbi veriun më 16.&nbsp;shtator. Serbët lokalë bllokuan të gjitha rrugët kryesore që çojnë në dy pikat kufitare administrative, duke përfshirë dy ura kryesore që lidhin qytetin e ndarë të Mitrovicës dhe u zotuan të qëndrojnë "deri në fund të hidhur". Kjo i la trupat në pikat kufitare administrative praktikisht të izoluara nga pjesa tjetër e Kosovës.  Media evropiane raportoi se të rinjtë nga komuniteti shqiptar dhe serb goditën njëri-tjetrin me gurë pranë njërës prej urave të bllokuara  &#x5D; KFOR-i ndërhyri për të ndalur dhunën. 

Nata e kaluar kishte kaluar pa incidente në pjesën më të madhe të veriut të Kosovës, me përjashtim të një incidenti të vogël në afërsi të Zupçës dhe Çabrës, në Komunës së Zubin Potokut me të shtëna në zonë për shkak të pranisë së shtuar të Policisë së Kosovës në Mitrovicë. Pas të shtënave, serbët e Kosovës ngritën një barrikadë tjetër pranë një kampi ekzistues në Zupçe në rrugën nga Mitrovica për në Ribaric ; Zhavorri është hedhur nëpër të dy korsitë e rrugës që çon në pjesën jugore të Mitrovicës. Të nesërmen pati përleshje në postblloqe pasi ato u përforcuan me më shumë protestues serbë dhe oficerë të Policisë së Kosovës.  

Shpërthimet e bombave të tubave plagosën katër ushtarë më 27&nbsp;shtator. Zëdhënësi i NATO-s Kai Gudenoge tha më pas se trupat gjermane  të KFOR-it u detyruan të gjuanin plumba gome dhe gaz lotsjellës në vetëmbrojtje kundër protestuesve serbë të Kosovës pasi u sulmuan në portën kufitare administrative.&nbsp;1 pas një përpjekjeje të serbëve të Kosovës për të ngritur një postblloqe të re pasi KFOR-i bllokoi një rrugë alternative për në Serbi. Pesë protestues u arrestuan. Zyrtarët e spitalit në veri të Kosovës thanë se shtatë protestues serbë u plagosën nga të shtënat me armë zjarri, të cilat shpërthyen pasdite në Jarinje. Kreu i spitalit të Mitrovicës, Milan Jakovljeviq, tha se të plagosurit janë sjellë në spitalin e tij për trajtim mjekësor, duke shtuar: “Nuk mund të themi nëse dikush ka lëndime të rrezikshme për jetën në këtë moment, pasi ne jemi duke vlerësuar shkallën e tyre aktuale të lëndimeve. ." Qeveria e Kosovës në Prishtinë tha se ishte duke punuar me KFOR-in dhe EULEX-in për hapjen e rrugëve të barrikaduara në veri. Mediat lokale në Mitrovicë kanë raportuar se dy vetura të EULEX-it janë djegur.  
alt=Map showing Kosovo's ethnic divisions|djathtas|parapamje|235x235px| Ndarjet etnike të Kosovës
Komandanti i KFOR-it tha se trupat e tij do t'i heqin me forcë bllokimet e rrugëve më 17&nbsp;tetor nëse serbët e Kosovës nuk do ta bënin këtë vullnetarisht.  Gjenerali i KFOR-it Erhard Drews tha se "KFOR-i është i gatshëm dhe i vendosur të ndërmarrë veprime në emër të lirisë së lëvizjes."  Ndonëse afati për heqjen e tyre kaloi, trupat e KFOR-it që u dërguan për të hequr postblloqet u larguan pa incidente për t'u dhënë serbëve vendas më shumë kohë për ta bërë vetë. Një komandant i KFOR-it tha se "na është dhënë urdhër të kthehemi, pasi nuk mund të kalojmë nëpër barrikada". Drews tha se me kundërshtimin e ultimatumit pasi "veriu nuk e përmbushi kërkesën për heqjen e postblloqeve". Në përgjigje, politikanët serbë kosovarë thanë se çdo operacion i KFOR-it do të ndërpritet deri në 19&nbsp;Tetor për drejtuesit e komunitetit për të diskutuar një zgjidhje kompromisi. Slavisha Ristiq, kryetar i Zubin Potokut, tha se "nuk do të ketë veprime të KFOR-it sot apo nesër derisa përfaqësuesit e komunave (serbe) të bien dakord se si t'i japin fund ngërçit". 

Policia e Kosovës ndaloi një shqiptar nga Mitrovica jugore që të përdorte një buldozer për të shkatërruar një barrikadë në një urë në 24&nbsp;tetor. 

KFOR-i ka tentuar të heqë një barrikadë në fshatin Dudi Kërsh natën e datës 23&nbsp;nëntorit.  Ata u tërhoqën rreth një orë e gjysmë pas mesnate. 

Më 20&nbsp;dhjetor, policia serbe arrestoi Zvonko dhe Zarko Veselinović, të cilët dyshohet se kishin organizuar barrikadat e 27 dhe 28 shtatorit në Jarinje dhe Jagnjenicë, duke shkaktuar polemika në opinionin serb. 

### Qershor 2012 
Menjëherë pasi presidenti i ri i Serbisë, Tomislav Nikolić, mori detyrën  më 1&nbsp;qershor në Zveçan, trupat gjermane të KFOR-it  bllokuan një urë me automjete të blinduara dhe tela me gjemba në përpjekje për të hequr një pengesë, duke shkaktuar një konfrontim me disa qindra protestues të cilët hodhën gurë mbi ta.  Ushtarët më pas u raportuan se kishin kthyer zjarr me plumba gome dhe gaz lotsjellës, gjë që çoi në një konfrontim të mëtejshëm me serbët e Kosovës duke përdorur armë të vogla. Katër serbë dhe dy ushtarë gjermanë u plagosën.  Zëdhënësi kolonel Uwe Nowitzky raportoi se kishte zjarr me snajper drejt forcave gjermane dhe se ushtarët u kundërpërgjigjën duke gjuajtur me municion të vërtetë në të paktën një "gropë snajper" e cila si pasojë u "çaktivizua".  Nowitzky shtoi: “KFOR-i e dënon këtë akt dhune. KFOR-i nuk do të lejojë që situata të përshkallëzohet dhe do të përdorë një nivel proporcional të forcës të nevojshme për të mbajtur një mjedis të sigurt dhe të sigurt”. KFOR tha se do të vazhdojë të kërkojë heqjen e postblloqeve, ndërsa serbët e Kosovës u zotuan se ata që janë të lidhur me qeverinë në Prishtinë nuk do të jenë në gjendje të imponojnë dekretin e tyre në veri. Kryetari i komunës së Zveçanit, Dragiša Milović, tha se KFOR-i refuzoi të lejojë personelin mjekësor serb të ndihmojë serbët e plagosur. "Një komandant më tha se ata kanë autoritetin të përdorin forcë vdekjeprurëse ndaj kujtdo që hedh një gur ose përdor një armë." 

### Marrëveshja e Brukselit (2013) 
; Kosova
Kryeministri Hashim Thaçi tha se operacioni fillestar policor ishte një "hap konkret në vendosjen e sundimit të ligjit [në veri të Kosovës]". Ai shtoi se nëpërmjet bashkëpunimit me " bashkësinë ndërkombëtare ...kushtetuta dhe sovraniteti i vendit tim janë të shenjta për mua dhe për bashkatdhetarët e mi dhe shkojnë përtej çdo partneriteti apo besnikërie".  Të nesërmen Ministri i Jashtëm Enver Hoxhaj akuzoi Serbinë se po kërkon të shfrytëzojë tensionet e shtuara për të ndjekur atë që ai e quajti "ëndrën e kahmotshme të Serbisë për ndarjen e rajonit". 

; Serbia
Gjatë fazës së parë të përleshjeve, Serbia kërkoi nga Libanir dhe Gjermania që të mbajnë një takim urgjent në OKB. Rusia dhe Kina mbështetën kërkesën serbe; megjithatë, Shtetet e Bashkuara dhe Mbretëria e Bashkuar ishin kundër masës, pasi donin që çështja e Kosovës të diskutohej në OKB muajin e ardhshëm. OKB-ja miratoi kërkesën serbe dhe takimi urgjent i OKB-së do të mbahej më 28&nbsp;korrik, pas dyerve të mbyllura.  Edhe zyra e Presidentit Boris Tadiq e dënoi dhunën:  “Huliganët që po ndezin dhunën nuk po mbrojnë as popullin dhe as shtetin serb. Populli duhet të përmbahet nga dhuna.” 

; KFOR-EULEX
Më 29&nbsp;shtator, Erhard Drews mori komandën e KFOR-it. 

Më 19 tetor filluan bisedimet ndërmjet KFOR-it dhe zyrtarëve serbë të Kosovës. KFOR-i ka paraqitur një ultimatum për lëvizje të lirë brenda veriut të Kosovës nga automjetet e KFOR-it dhe EULEX-it. Prania e KFOR-it u pranua, por prania e EULEX-it u refuzua. Zyrtarët e KFOR-it këmbëngulën që edhe EULEX-it duhej t'i jepej hyrje. Si rezultat, bisedimet mbetën të bllokuara.  Nënkolonel i KFOR-it Ralf Adamec tha se KFOR-i nuk kishte plane të përdorte forcën për të hequr barrikadat, por se kishte të drejtë të përdorte forcën.  Goran Bogdanoviq tha se zyrtarët serbë të Kosovës dhe KFOR-i duhet të arrijnë një marrëveshje dhe kërkoi që KFOR-i dhe serbët e Kosovës të ndalojnë dhunën.  Ministri serb i Punëve të Jashtme Vuk Jeremiq shtoi se KFOR-i duhet të ndalojë ciklin e tij të dhunës dhe theksoi se Rezoluta 1244 e OKB-së duhet të respektohet pasi kërkon një zgjidhje paqësore. 

; Organet mbikombëtare
* Përfaqësuesja e Lartë e BE-së për Punë të Jashtme dhe Politikë të Sigurisë Catherine Ashton lëshoi një deklaratë pas përleshjeve fillestare ku thuhej: “Dënoj fuqishëm dhunën që ka ndodhur në veri të Kosovës. Këto zhvillime të fundit janë të papranueshme”. Ajo shtoi gjithashtu se ishte "përgjegjësi" e qeverisë serbe dhe kosovare për të rivendosur paqen midis dy "kombeve". Zëvendës zëdhënësja e saj, Maja Kocijançiç, tha se vendimi i njëanshëm i Kosovës për të marrë përsipër postat kufitare administrative "nuk ishte i dobishëm. Nuk është bërë në konsultim as me Bashkimin Evropian dhe as me komunitetin ndërkombëtar dhe ne nuk e miratojmë atë." ( *sic* ) 
*  France - Following the 2012 incidents, a Foreign Ministry spokesman said it was "unacceptable" that the KFOR troops were fired upon and this showed a need for Kosovo and Serbia to work together to implement their agreements.
*  United States - President Barack Obama agreed with Kocijančič, but did not condemn Kosovo.

## Shih edhe 
* Referendumi i veriut të Kosovës
* Rajoni i Mitrovicës
* Vendkalimi kufitar Bërnjak
* Kufiri mes Kosovës dhe Serbisë
* Sulmet në Mitrovicë (2010)
* Marrëdhëniet mes Kosovës dhe Serbisë

## Referime