open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Marin Drinov

**Marin Stoyanov Drinov**  (20 tetor 1838 - 13 mars 1906) ishte një historian dhe filolog bullgar nga periudha e Rilindjes Kombëtare, i cili jetoi dhe punoi në Rusi gjatë gjithë jetës së tij.  Ai ishte një nga krijuesit e historiografisë Bullgare.  Drinov ishte një anëtar themelues i Akademisë Bullgare të Shkencave (asokohe Shoqëria Letrare Bullgare), si dhe kryetari i saj i parë. 

## Biografia 
Drinov lindi në Panagyurishte në 1838. Ai u nis për në Rusi në 1858 për të vazhduar shkollimin. Ai studioi histori dhe filologji në Kiev dhe në Universitetin Shtetëror të Moskës, udhëtoi dhe punoi në Austri dhe Itali midis 1865 dhe 1871. Më 1869, ai u bë një nga themeluesit dhe një anëtar aktiv i Shoqërisë Letrare Bullgare. Drinov mori një diplomë masteri dhe u bë lexues i sllavishtes në Universitetin Kharkiv, dhe filloi të punojë si profesor i rregullt në fund të 1876. 

Gjatë periudhës së qeverisjes ruse të Bullgarisë (1878 - 1879) Drinov ishte Ministër i Iluminizmit Popullor dhe çështjeve Shpirtërore.  Marin Drinov njihet si një nga autorët e Kushtetutës së Tarnovo, personi që ka propozuar Sofjen në vend të Tarnovo (favorizuar nga diplomatët austriakë) për kryeqytetin e ri bullgar dhe personi që ka prezantuar edicionin e standardizuar me 32 shkronja alfabetin cirilik që u përdor në Bullgari deri në reformën ortografike të 1945. Ai luajti një rol vendimtar në standardizimin e gjuhës bullgare. Qysh në vitin 1870 ai hodhi poshtë propozimin e Shapkarev për një themel të përzier lindor dhe perëndimor Bullgarisht / Maqedonisht të gjuhës standarde, duke thënë në artikullin e tij në gazetën Makedoniya: "Një asamble e tillë artificiale e gjuhës së shkruar është diçka e pamundur, e paarritshme dhe nuk dëgjohet kurrë më. "    Ky qëndrim i Drinovit është kritikuar nga disa gjuhëtarë modernë bullgarë si Blagoy Shklifov .  

Ortografia e parë e gjuhës standarde bullgare, e krijuar me një dekret të Ministrit të Arsimit Todor Ivanchov në 1899, i atribuohet Drinov. Gjuha bullgare iu nënshtrua tre reformave ortografike që nga viti 1921, 1923 dhe 1945.     

Drinov jetoi në Kharkiv pas vitit 1881, duke vazhduar aktivitetet e tij shkencore dhe arsimore deri në fund të jetës së tij. Ai vdiq në qytet në 13 Mars 1906, pasi kishte tuberkuloz. 

## Nderimet 
Drinov Peak në Smith Island, Ishujt Shetland të Jugut mban emrin e Marin Drinov. 

Dy çmime të Akademisë Bullgare të Shkencave mbajnë emrin e Marin Drinov.  
parapamje| Varri i Marin Drinovit në Varrezat Qendrore të Sofjes

## Referime
2021

**2021** **(MMXXI)** ishte një vit i brishtë që filloi të premten e kalendarit Gregorian.

## Ngjarje 
## Lindje 
## Vdekje 
### Janar
* 1 janar - Dhimitër Orgocka, aktor shqiptar (l. 1936)
* 4 janar - Xhemil Tagani, aktor shqiptar (l. 1945)
* 24 janar - Jevrem Brkoviq, shkrimtar malazez (l. 1933)
### Shkurt
* 1 shkurt:
**Temur Tsiklauri, këngëtar dhe aktor gjeorgjian (l. 1946)
**Sinthia Turner, pianiste malteze (l. 1932)
* 12 shkurt - Mervin-Elijah Jakimovski, politikan dhe shkrimtar maqedonas (l. 1941)
* 13 shkurt - Andon Qesari, aktor shqiptar (l. 1942)
* 18 shkurt - Lefter Çipa, poet shqiptar (l. 1942)
* 22 shkurt - Seit Hyseni, futbollist shqiptar (l. ?)
### Mars
* 6 mars - Rudolf Stambolla, këngetar dhe aktor (l. 1931)
* 7 mars - Zejnullah Gruda, jurist shqiptar nga Kosova (l. 1936)
* 11 mars - Njazi Kazazi, arsimtar shqip (l. 1948)
* 14 mars - Sabri Peqini, futbollist shqiptar (l. 1926)
* 16 mars - Shefki Karadaku, shkrimtar shqiptar (l. 1941)
* 25 mars - Luran Ahmeti, aktor shqiptar (l. 1974)
* 29 mars - Bashkim Fino, politikan shqiptar (l. 1962)
### Prill
* 9 prill - Filipi i Edinburgut, burri i Mbretëreshës Elizabeth II të Mbretërisë së Bashkuar (l. 1921)
* 17 prill - Skënder Temali, shkrimtar shqiptar (l. 1946) 
* 20 prill - Idriss Déby, politikan dhe oficer ushtarak çadian (l. 1952)
### Maj
* 5 maj - Guljelm Radoja, aktor shqiptar (l. 1945)
* 15 maj - Ahmet Golemi, boskier shqiptar (l. 1936)
### Qershor
### Korrik
* 12 korrik - Uran Kostreci, poet shqiptar (l. 1938)
* 14 korrik - Muhammed Muhsin Khan, autor pakistanez (l. ,1927)
* 24 korrik - Afrim Mărăscu-Buhuș, senator rumun FSN (l. 1947) 
### Gusht
* 18 gusht - Abedin Preza, përkthyes dhe leksikograf shqiptar (l. 1928)
* 27 gusht - Kujtim Alija, muzikant, profesor e dirigjent (l. 1961)
* 29 gusht:
**Sherif Merdani, këngëtar shqiptar (l. 1940)
**Kolë Berisha, politikan shqiptar (l. 1947)
### Shtator
* 4 shtator - Paulin Preka, aktor (l. 1935)
* 19 shtator - Ilir Dashi, aktor shqiptar (l. 1956)
### Tetor
* 18 tetor - Liri Lubonja, gazetari shqiptare (l. 1925) 
* 31 tetor - Heorhiy Vilim, politikan dhe gjykatës kroat (l. 1945) 
### Nëntor
* 6 nëntor:
**Jan Jovanović, politikan, aktor dhe artist slloven (l. 1952) 
**Muamer Zukorliq, politikan dhe prift serb (l. 1970)
* 22 nëntor - Aleks Luarasi, profesor shqiptar (l. 1941)
* 28 nëntor - Skënder Rizaj, historian shqiptar (l. 1930)
### Dhjetor
* 3 dhjetor - Edi Luarasi, aktore shqiptare (l. 1940)

## pa datë
*  - Hasan Halili, deputet shiqp (l. ?)
*  - Arjan Sala, (l. ?)
Gripi sezonal në Kosovë

parapamje|Virusi i gripit

**Gripi sezonal** është një infeksion viral ngjitës I rrugëve dhe organeve të frymëmarrjes. Mund të transmetohet direkt nga nga një person i sëmurë tek tjetri përmes spërklave gjatë kollitjes ose teshtitjes, ose në menyrë jodirekte në kontakt me gjërat apo objektet e infektuara me virusin e gripit sezonal. Disa nga shenjat(simptomat) më të zakonshme të gripit sezonal janë:

* Temperature e lartë
* Kollë
* Teshtitje
* Dhimbje fyti,koke
* Ethe
* Diarre
* Lodhje

Personi I infektuar me virusin e gripit mund ta bart tek të tjerët në një relacion kohor të shkurtër para dhe pas marrjes së tij. Të gjithë mund të preken nga virusi I gripit sezonal por ndjeshmëri mëmtë lartë tregojnë: Femijet e vegjël nën 5 vjeç, njerëzit me të moshuar, njerëzit me sëmundje kronike.

## Statistika për gripin sezonal 
Pergjatë viteve numri I të prekurve nga gripi sezonal shkakton rënie dhe ngritje në varësi të situatës.P.sh në vitin 2018,në laboratorët e Qendrës Kombëtare të gripitprej fillimit të sezonit të gripit 322 persona kishin rezultuar pozitiv.Sipas tipit 165 raste janë pozitive në Influenzën A dhe 99 në Influenzën B. Gjatë kësaj kohe pra gripi sezonal kishte shenuar rënie të vazhdueshme tëintensitetit. Edhe përgjatë vitit 2019 situata ka vazhduar të jetë e mirë menaxhuar sa i përket gripit sezonal edhe pse në krahasim me vitin me parë ka pasur një rritje të intensitetit.Në testimet e bëra prej ku ishin testuar gjithsej 522 mostra të dyshuara për grip 214 rezultuan pozitive me gripin A dhe 216 pozitive me gripin B.parapamje|392x392px|Vaksinimi

## Masat parandaluese dhe trajtimi 
Disa nga masat që do të parandalonin përhapjen e virusit të gripit sezonal janë:Mbulimi I gojës dhe hundës gjatë kollitjes apo teshtitjes,larja e shpeshtë e duarve,ushqyerja në menyrë të shëndetshme,aktiviteti fizik,evitimi I kontakteve me njerëz të sëmurë. Pra ndër hapat me të rendesishëm për të mposhtur gripin përveç masave të përditshme parandaluese janë edhe vaksinimi dhe drejtimi tek profesionistët shëndetësor, pra mjeku juaj, di dhe trajtimi me barna në qoftë se i'u rekomandohet. Vaksinimi bëhet në muajt tetor deri dhjetor.Kjo vaksinë aplikohet në pjesën e sipërme të krahut. Në qoftë se jeni të sëmurë me grip preferohet të aplikoni disa gjëra për shëndetin tuaj si:

* **Qendroni në shtëpi**
* **Evitoni kontaktet me njerëz**
* **Pushoni** 
* **përdorni lëngjet dhe ushqimet e duhura.**

## Referime
Semantika

**Semantika** (nga greqishtja e vjetër *sēmantikós*, "domethënës")  është studimi gjuhësor dhe filozofik i kuptimit në gjuhë, gjuhë programimi, logjikë formale dhe semiotikë. Ajo merret me studimin e marrëdhënieve midis *shenjuesve* - fjalëve, frazave, shenjave dhe simboleve - si dhe me atë se çfarë ato synojnë në realitet, emërtimit të tyre. 

Në fjalorin shkencor ndërkombëtar semantika quhet edhe *semasiologji* . Fjala *semantikë* u përdor për herë të parë nga Michel Bréal, filolog francez.  Ajo tregon një gamë të ideve - nga të njohura deri tek shumë teknike. Shpesh përdoret në gjuhën e zakonshme për të treguar një problem të të kuptuarit që bie në zgjedhjen e fjalëve ose konotacionin. Ky problem i të kuptuarit ka qenë objekt i shumë pyetjeve zyrtare, për një periudhë të gjatë kohore, veçanërisht në fushën e semantikës formale. Në gjuhësi, është studimi i interpretimit të shenjave ose simboleve të përdorura në agjenti ose bashkësi brenda rrethanave dhe konteksteve të veçanta.  Brenda kësaj pamjeje, tingujt, shprehjet e fytyrës dhe gjuha e trupit kanë përmbajtje semantike (domethënëse) dhe secila përfshin disa degë të studimit. Në gjuhën e shkruar, gjëra të tilla si struktura e paragrafit dhe pikësimi kanë përmbajtje semantike; format e tjera të gjuhës kanë përmbajtje tjetër semantike.  

Studimi zyrtar i semantikës kryqëzohet me shumë fusha të tjera të hulumtimit, përfshirë leksikologjinë, sintaksën, pragmatikën, etimologjinë dhe disa të tjera. Në mënyrë të pavarur, semantika është gjithashtu një fushë e përcaktuar mirë në vetvete, shpesh me veti sintetike.  Fushat e mëtutjeshme të ndërlidhura përfshijnë filologjinë, komunikimin dhe semiotikën. Prandaj, studimi zyrtar i semantikës mund të jetë i shumëfishtë dhe kompleks. 

Semantika bie ndesh me sintaksën, studimin e kombinatorizmit të njësive të një gjuhe (pa iu referuar kuptimit të tyre), dhe pragmatikës, studimit të marrëdhënieve midis simboleve të një gjuhe, kuptimit të tyre dhe përdoruesve të gjuhës.  Semantika si një fushë studimi ka gjithashtu lidhje të rëndësishme me teori të ndryshme përfaqësuese të kuptimit, përfshirë teoritë e së vërtetës së kuptimit, teoritë e kohezionit të kuptimit dhe teoritë e korrespondencës së kuptimit. Secila prej këtyre ka të bëjë me studimin e përgjithshëm filozofik të realitetit dhe përfaqësimin e kuptimit. 

## Shih edhe 
* Gjuhësia
* Pragmatika
* Pragmatizmi
* Hermeneutika
* Leksikologjia
* Leksikografia

## Referime
Erion Malaj

## Jeta e hershme 
Erion Malaj ka lindur në Tiranë më 14 Gusht 1988. Ai është i biri i aktorëve Petrit Malaj dhe Aneta Malaj (Kashta).

Petrit Malaj (Mjeshter i Madh) është aktor i njohur i filmit dhe teatrit Shqiptar, ish rektor i Universitetit të Arteve, aktualisht Ambasador i Republikës së Shqipërisë në Republikën e Kosovës. Aneta Malaj është prej vitesh pedagoge në Universitetin e Arteve dhe ka performuar disa role në film, por kryesisht në teatër. Erion Malaj ka rrënjë familjare nga Tropoja (origjina e babait dhe gjyshërve ) dhe nga fshati Palasë, Himarë (origjina e nënës dhe gjyshërve). Ai ka një vëlla, Darti Malaj. 

Erion Malaj është nip i mjekut të njohur Dr. Nuredin Malaj, Qytetar Nderi i Tropojës, i cili ka ndihmuar shumë gjatë luftës së Kosovës.

## Edukimi 
parapamje|Erion Malaj , Tirane 2017
Erion Malaj ka ndjekur studimet Bachelor për drejtësi në Universitetin e Maceratë-s ne Itali dhe zotëron diplomën në “Juridik të Përgjithshëm”  nga Universiteti Europian i Tiranës. Nivelin Master z.Malaj e ka përfunduar pranë Institutit të Studimeve Evropiane në Universitetin e Tiranës, dega “Diplomaci dhe Marrëdhënie Ndërkombëtare me Bashkimin Evropian”. Aktualisht ai po ndjek studimet doktorale për “International Business and Regional Governance” në Pekin pranë “International Business School” të “Beijing Foreign Studies University.

## Karriera profesionale 
Prej 12 shatorit 2025 Erion Malaj është deputet i Kuvendit të Shqipërisë në legjislaturën e XI, i zgjedhur në zgjedhjet e datës 11 Maj 2025, nga lista e mbyllur e deputeteve të Partisë Socialiste në Qarkun e Tiranës. Nga viti 2015 deri në shtator 2025 ai ka mbajtur pozicionin e Drejtorit të Institutit Konfuci në Universitetin e Tiranës. Ai ka qenë pedagog I jashtëm pranë Fakultetit të Drejtësisë në Universitetin Luarasi. Ka zhvilluar lendën “E drejtë romake” dhe “Zhvillimet aktuale në Bashkimin Evropian”. Z. Malaj ka eksperiencë të mëparshme pune në sektorin e telekomunikacionit, si pjese e stafit të një prej kompanive më të mëdha në tregun e telefonisë celulare në mbarë botën dhe në Shqipëri.

Malaj ka marrë pjesë në disa trajnime dhe konferenca në vënde të ndryshme të botës, kryesisht në Evropë dhe Azi (Pekin, Shanghai,  New York, Frankfurt, Sofie, Budapest, etj). Ai është njohës shume i mirë i gjuhës Angleze dhe Italiane, gjithashtu komunikon dhe në gjuhën Kineze (Mandarin)
parapamje|Erion, Doris dhe Erik Malaj
parapamje|Erion Malaj, Vlore 2017

## Familja: 
Erion Malaj është i martuar me znj. Doris Malaj (Koliqi) dhe kanë një djalë Erik. Dr. Doris Malaj është pedagoge pranë Institutit të Studimeve Evropiane në Universitetin e Tiranës. Ajo zotëron diplomën Bachelor në Politikë dhe Drejtësi Publike pranë Universitetit të Trier në Gjermani, diplomën master në Shkenca Politike pranë Universitetit të Maceratës në Itali dhe ka mbrojtur gradën Doktor i Shkencave në Universitetin e Tiranës.
Nikolla Ivanov

**Nikolla Ivanov** (2 mars 1861, Kalofer &#x2013; 10 shtator 1940, Sofje ) ishte një gjeneral bullgar, Shef i Shtabit të Ushtrisë Bullgare midis 10 maj 1894 dhe 29 nëntor 1896, Ministër i luftës midis 29 nëntorit 1896 - 30 janar 1899. Ai është i shquar për rrethimin e Adrianopojës në Luftën e Parë Ballkanike dhe rrethimin e ushtrisë së Grekëve në Betejën e Grykës së Kresnës e cila solli fundin e Luftës së Dytë katastrofike Ballkanike . 

## Biografia 
Nikolla Ivanov lindi në 2 Mars 1861 në Kalofer. Ai studioi në Shkollën e Mesme Kombëtare Aprilov në Gabrovo dhe më pas në liceun Perandorak Galasaray në Stamboll (1875-1877). Mori pjesë në Luftën Ruso-Turke (1877-1878) si vullnetare. Pas luftës ai qëndroi për një kohë të shkurtër në Plovdiv para se të shkonte në Shkollën Ushtarake në Sofje në 1878 në cilën ai u diplomua në vitin e ardhshëm. Me 22 maj 1879 mori graden toger . Më 9 shkurt 1881 mori graden nënkolonel i parë .   

### Lufta serbo-bullgare 
Gjatë Luftës Serbo-Bullgare në 1885 ai punoi për shefin e Kolonës Qendror Perëndimor. Ai mori pjesë në Betejën e Pirotit në 14-15 nëntor. 

Pas luftës në 1886 ai u emërua Fligel Adjutant i Knyaz Alexander Batenberg dhe pas kësaj si Shef i departamentit të Ndërtimit-Inspektimit në Ministrinë e Mbrojtjes. Më 1888 ishte komandant i Regjimentit të 10-të të Këmbësorisë, në 1889 ishte shef i shtabit të Brigadës së 4-të dhe në 1890 i Regjimentit të 4-të të Kalorësisë. Më 2 gusht ai u gradua nënkolonel . Pas kësaj ai ishte ndihmës i Shefit të Shtabit të Ushtrisë (1891–1894) dhe më pas Shef i Shtabit (1894–1896). Më 2 gusht 1895 u gradua kolonel . Midis 17 nëntor dhe 29 nëntor 1896 ai ishte përkohësisht në krye të Ministrisë së Mbrojtjes. 

Nikolla Ivanov ishte Ministër i Mbrojtjes në Qeverinë e Konstantin Stoilov (1896–1899), komandonte Divizionin e 4-të të Këmbësorisë Preshevë (1899–1903) dhe Divizionin e II Trakian të Këmbësorisë (1903–1907). Më 15 nëntor 1900 ai mori gradën gjeneral kryesor . Nga viti 1907 u emërua si drejtues i rajonit të 2-të të inspektimit Ushtarak. 

Për të festuar 25 vjetorin e mbërritjes së tij në Bullgari, Tsar Ferdinand promovoi gjashtë gjeneralë të përgjithshëm toger gjeneral në 2 gusht 1912, dhe Ivanov ishte njëri prej tyre. Kjo ishte hera e parë në Mbretërinë e Tretë Bullgare kur ajo gradë u jepej oficerëve aktivë.  

### Luftërat Ballkanike 
Gjatë Luftës së Parë Ballkanike, Nikolla Ivanov komandoi ushtrinë e dytë midis shtatorit 1912 dhe korrikut 1913. Ai ishte në krye të rrethimit dhe kapjes së Adrianopojës. 

Gjatë Luftës së Dytë Ballkanike në 1913, Ushtria e 2-të e tejkaluar drejtoi beteja të ashpra kundër tërë ushtrisë Greke dhe u desh të tërhiqej pas Betejës së Kilkis-Lahanas dhe më vonë u ndal dhe rrethoi Grekët në Betejën e Grykës së Kresnës . Ivanov u zëvendësua në komandën e Ushtrisë së 2-të në korrik 1913 dhe më 7 gusht pas armëpushimit ai dha dorëheqjen nga ushtria.   

Gjenerali Nikolla Ivanov vdiq më 10 shtator 1940 në Sofje.
Vasill Kutinçev

parapamje|Vasill Kutinçev
**Vasill Ivanov Kutinçev** (lindi më 25 shkurt 1859 në Rusçuk, vdiq 30 Mars 1941) ishte oficer bullgar . Ai e filloi karrierën e tij ushtarake në 1879 pasi u diplomua në Shkollën Ushtarake në Sofje . Më 13 shtator 1885 u bë komandant i batalionit të 1-të të regjimentit të 5-të të këmbësorisë "Dunav". 

Mori pjesë në Luftën Serbo-Bullgare të të njëjtit vit dhe më 8 nëntor u gradua Komandant i Regjimentit të 5-të. Kapiteni Kutinçev luftoi në Betejën e Sllivnica, Dragoman, Carevbrod dhe Pirot. 

Pas luftës ai shërbeu si komandant i regjioneve të ndryshme të këmbësorisë dhe u gradua si Gjeneral Kryesor në 1904. Katër vjet më vonë Kutinçev u emërua komandant i Rajonit të Parë të Ushtrisë që përfshinte pjesët perëndimore të Bullgarisë . 

Më 2 gusht 1912 Car Ferdinand për nder të 25-vjetorit të mbërritjes së tij në Bullgari promovoi gjashtë gjeneralë të mëdhenj . Një nga ata gjeneralët ishte Kutinçev. Kjo është hera e parë në historinë e Mbretërisë Bullgare kur grada të tilla të larta iu dhanë oficerëve të Ushtrisë Aktive. Deri atëherë u është dhënë vetëm oficerëve të rezervës. 

Me shpërthimin e Luftës së Parë Ballkanike, Gjenerali Kutinçev u bë komandant i Ushtrisë së Parë që mori pjesë në betejat e rëndësishme të Kirk Kilisse, Lule Burgas dhe Chataldzja. 

Pas përfundimit të asaj lufte e gjithë ushtria duhej të transferohej në Bullgarinë Veriperëndimore ku gjatë Luftës së Dytë Ballkanike ajo bëri shërbim kundër serbëve. Ndërkohë, më 16 korrik 1913 Kutinçev mori komandën e Ushtrisë së Dytë.  

Gjatë Luftës së Parë Botërore ai ishte  gjeneral në Shtabin e Përgjithshëm të Ushtrisë Aktive dhe komandant i Rajonit të Ushtrisë së krijuar rishtas në Morava. Në një akt të fundit të njohjes së shërbimit të tij në tetor 1918, Vasill Kutinçev mori gradën  Gjeneral I Këmbësorisë i cili ishte grada më e lartë ushtarake në Ushtrinë Bullgare. Kutinchev vdiq në Sofje në 1941. 

## Referencat
Zagore (rajon)

Zagore  ishte një rajon mesjetar t i përcaktuar në mënyrë të paqartë në atë kohë, që është tani Bullgaria. Emri i saj është me origjinë sllave dhe do të thotë "përtej [d.m.th. në jug të] maleve [Ballkanike". Nga konteksti, Zagora mund të përkufizohet si një rajon në Trakën verilindore.

Gjatë Perandorisë së Dytë Bullgare, rajoni u përmend edhe në Kartës së Dubrovnikut të Tsar Ivan Asen II në 1230, i cili lejonte tregtarët raguzanë të tregtonin në tokat bullgare, midis të cilave ishte  "i gjithë Zagori".  

Dokumentet veneciane të shekullit XIV i referohen Zagorës si një sinonim për Bullgarinë (p.sh. *partes del Zagora, nënndarjet Dobrotice* në një dokument nga 14 shkurt 1384).  Në mënyrë të ngjashme, burime të mëvonshme Ragusan dëshmojnë rregullisht importin aktiv të dyllit të Zagoranit me cilësi të lartë nga Bullgaria, të blera shpesh në Sofje .  

Sot, emri i rajonit ndodhet në toponimet Stara Zagora ("Zagora e Vjetër", një qytet kryesor në Trakën verilindore, kryeqyteti i Provincës Stara Zagora ) dhe Nova Zagora ("Zagora e Re", një qytet në Provincën Sliven ). Plazhi i Zagorisë në ishullin Livingston të Ishujve Shetland të Jugut në Antarktidë u emërua gjithashtu pas rajonit nga Komisioni i Vendeve të Antarktikut të Bullgarisë.  

## Referime
Kuzman Shapkarev

**Kuzman Anastasov Shapkarev**, (1 janar 1834 në Ohër - 18 mars 1909 në Sofje ) ishte një bullgar   folklorist, etnograf dhe shkencëtar nga Perandoria Osmane rajoni i Maqedonisë, autor i teksteve dhe studimeve etnografike dhe një figurë e rëndësishme . Ai konsiderohet një maqedonas etnik në Maqedoninë e Veriut . 

## Biografia 
Kuzman Shapkarev lindi në Ohër në 1834. Ai ishte mësues në një numër shkollash bullgare në Ohër, Manastir, Prilep, Kukush, Selanik, (1854-1883). Në këto qytete ai ishte veçanërisht aktiv në prezantimin e gjuhës bullgare në shkollat lokale. Ai inicoi krijimin e dy shkollave të mesme bullgare në Solun në 1882-1883. 

Ai shkroi librat shkollorë vijues: "Një abetare bullgare" (1866), "Një lexues i madh bullgar" (1868), "Gjuha amtare" (1874), "Përshkrimi i shkurtër i tokës (Gjeografia)" (1868), "Libri i shkurtër fe" (1868) dhe të tjerët. Shapkarev kritikoi mbizotërimin e Bullgarisë lindore dhe madje deklaroi se ishte e pakuptueshme në Maqedoni. Ai gjithashtu njoftoi një projekt të një fjalori që do të përmbante përkthimin nga maqedonishtja në bullgarishten e epërme dhe anasjelltas  Ky aktivitet u dënua nga shtypi bullgar, i cili madje akuzoi Kuzman Shapkarev për mbrojtje të ekzistencës së një gjuhe të veçantë maqedonase dhe të një të historie të veçantë të popullit maqedon.  

Shapkarev ishte  kontribues i shumë gazetave dhe revistave bullgare, bashkëpunëtor i revolucionarit Georgi Rakovski dhe në fushën e etnografisë, ai ndihmoi Vëllezërit Miladinov . 

Pas 1883 ai jetoi në Rumelinë Lindore dhe Bullgari - në Plovdiv, Sliven, Stara Zagora, Vraca dhe Orhanie ( Botevgrad ). Së bashku me pushtimin e tij shkencor dhe publik në Bullgari ai punoi si noter dhe gjyqtar. 

Prej vitit 1900 ai u bë anëtar i rregullt i Akademisë Bullgare të Shkencave . 

Libri i tij autobiografik quhet "Materiale për ringjalljen e frymës kombëtare bullgare në Maqedoni". 

Djali i parë i Kuzman Shapkarev - Kliment ishte një nga aktivistët kryesorë të Organizatës së Brendshme Revolucionare Maqedonase,  ndërsa djali i dytë - Ivan ishte oficer i ushtrisë së lartë bullgare . 

### Libra autobiografikë 
* Kontributi në arsim në Maqedoni. Një autobiografi e Kuzman Shapkarev, përmbledhje maqedonase, Sofje 1927, vëllimi 2 
* "Materiale për ringjalljen e frymës kombëtare bullgare në Maqedoni", Sofje 1984 

## Nderimet 
Butapress Shapkarev në Bregun e Fallières, Antarktidë mban emrin e Kuzman Shapkarev. 

## Referime
Veshje kombëtare bullgare

[parapamje| Veshjet për femra dhe meshkuj të shekullit 19 nga [Provinca Vraca|rajoni i Vratsa . ]]

## Historia 
Dëshmitë më të vjetra të rrobave kombëtare bullgare janë  para 3500 vitesh. Garat kombëtare të Bullgarisë shfaqen nga Rilindja Kombëtare Bullgare deri në mesin e shekullit të 20-të. Veshja e grave përbëhet nga: pinafore, funde, kopset, përparëse, bizhuteri bullgare dhe të tjera. Veshja e burrave përbëhet nga: thelpka të plota, brez, jelek, këmishë etj. Gjatë Rilindjes Kombëtare Bullgare, bullgarët prodhuan vetë rrobat kombëtare Bullgare. 

## Llojet e kostumit folklorik 
* Dodrudzhanska 
* Rodopska
* Makedonska
* Severnyashka  
* Strandjanska 
* Trakiyska

## Referime
Krishlindjet në Bullgari

**Budnik** , i referohet një logu të sjellë në shtëpi dhe të vendosur në zjarr në mbrëmjen e festës së Krishtëlindjes, një traditë qendrore në festimet e Krishtlindjeve Sllave në Bullgari, Bosnje dhe Hercegovinë, Kroaci, Serbi dhe Mali i Zi . Në gjuhët bullgare, kroate dhe serbe, emri për prag të Krishtlindjes rrjedh nga termi *badnjak* ose *budnik*. Pema nga e cila është prerë logu, mundësisht një lis i ri dhe i drejtë, që pritet herët në mëngjesin e Krishtlindjeve. Prerja, përgatitja, sjellja dhe vënia në zjarr, janë të rrethuara me rituale të hollësishme, me shumë ndryshime rajonale. 

Kisha Ortodokse e Bullgarisë u kthye në kalendarin Julian të Rishikuar në 1968. Që atëherë, Bullgaria ka festuar Krishtlindjet më 25 dhjetor, prandaj, shumica e festojnë Pragun e Krishtëlindjes  më 24 dhjetor. 

## Etimologjia 
Termi *budnik* vjen nga fjala bullgarisht / sllave *budeshte*, që do të thotë "e ardhme". Kjo për shkak të shpresës se nata do të sjellë prosperitet në shtëpi në të ardhmen.  Eshtë *e* ngjashme me termin serbisht *badnjak*, i cili rrjedh nga fjala "për të qëndruar zgjuar". 

## Përgatitjet 
djathtas|parapamje|200x200px| Një lis si këto në malet bullgare ka shumë të ngjarë të përdoret për budnik
Në Bullgari tradicionalisht, një djalë i ri i familjes  dërgohet i veshur me rrobat e tij më të mira për të prerë një lis, shkurre ose dardhë.Lutja për falje është e domosdoshme para se të copëtohet dhe të merret mbi shpatullën e djathtë të dikujt, pasi nuk lejohet të prekë tokën. Në disa rajone, pas kthimit të burrit ai pyet "A e lavdëroni Zotin?" tre herë dhe merret një përgjigje pozitive "Ne e lavdërojmë, mirë se erdhët". E gjithë familja mblidhet rreth djegies së drurit, ku ata ofrojnë lutje që viti i ardhshëm të sjellë ushqim, lumturi, dashuri, fat dhe pasuri. Druri digjet gjatë gjithë ditës së Krishtlindjes, ku vizitori i parë e godet atë me një  një degë për të bërë që shkëndijat të fluturojënë, duke kërkuar që lumturia dhe mbarësia e familjes të jenë aq të bollshme sa Shkëndija. 

Druri  i lisit është konsideruar të ketë aftësi të veçanta shëruese dhe rituali përfshin këngë dhe lutje që thuhen ndërkohë që druri digjet. Druri duhet të digjet gjithë natën dhe besohet se ngrohtësia dhe drita e saj simbolizojnë ardhjen e Krishtit, si dhe sigurojnë një mirëseardhje të ngrohtë për Virgjëreshën Mari dhe paraardhësit e familjes, të cilët besohet se janë mysafirë në tryezë, sipas traditave në disa rajone. Ndonjëherë zjarri shuhet duke përdorur verë në mëngjes.  

## Referime
Grusht shteti bullgar 1886

djathtas|parapamje|300x300px| Pallati i Knyaz Alexander, ku u burgos nga komplotistët e grushtit të shtetit të vitit 1886
Pushteti **bullgar i 1886**, i njohur gjithashtu si **grushti i shtetit të 9 gushtit** ishte një  përpjekje e Knjaz Alexander Battenberg në Principatës së Bullgarisë, e kryer në 9 gusht të vitit 1886. Edhe pse i pasuksesshëm, ngjarja çoi në rrëmbimin e Aleksandër Battenberg.   

## Prapaskenat 
Pas Luftës Ruso-Turke (1877–78) Bullgaria u çlirua nga sundimi otoman dhe Knyaz Alexander Battenberg u zgjodh në 1879 si Princ i Bullgarisë me kërkesë të Tsar Rus, xhaxhai i tij, Aleksandri II . Ky i fundit u vra në vitin 1881 dhe u pasua nga konservatori Aleksandri III . 

Marrëdhëniet midis Bullgarisë dhe Rusisë u ndien pas bashkimit bullgar me Rumelinë Lindore në 1885, e cila nuk ishte aprovuar nga Rusia. Para Luftës pasuese Serbo-Bullgare, Rusia kishte tërhequr oficerët e saj ushtarakë, të cilët kishin komanduar të gjitha njësitë më të mëdha të ushtrisë  bullgare deri në atë kohë. 

Qarqet Rusofile në vend e morën Knyaz Alexander Battenberg përgjegjës për përkeqësimin e marrëdhënieve me Rusinë. Rusofilët kishin vlerësuar rolin e Rusisë në mbështetjen e rivendosjes së Bullgarisë si një shtet në kufijtë, premtuar nga Traktati paraprak i Shën Stefanit . 

## Goditja e befasishme 
djathtas|parapamje| Shpallja e abdikimit të Alexander Battenberg.
Në prag të 8 deri në 9 gusht 1886 Aleksandër Battenberg u arrestua në pallatin e tij në Sofje, u detyrua të nënshkruajë një dekret për heqjen e tij, dhe u internua nga Bullgaria në Rusi me varkë.  Megjithatë, grushti i shteti nuk u mbështet nga shumë oficerë dhe politikanë bullgarë, përfshirë shefin e Asamblesë Kombëtare, Stefan Stambolov . Një grusht shteti , i udhëhequr nga Sava Mutkurov, u organizua në Plovdiv dhe anëtarët e grushtit të shtetit origjinal u izoluan shpejt. Më 17 gusht 1886, Alexander Battenberg u kthye në Bullgari, por mbretërimi i tij zgjati vetëm deri më 26 gusht 1886, kur ai hoqi dorë nga njohja e tij në përpjekje për të qetësuar krizën në marrëdhëniet me Rusinë. 

## Pasojat 
Marrëdhëniet midis Bullgarisë dhe Rusisë vazhduan të ishin armiqësore në vitet pas grushtit të shtetit. Bullgaria zgjodhi një Knyaz të ri më 7 korrik 1887, Ferdinand I të Shtëpisë së Saxe-Coburg dhe Gotha, nipin e Perandorit Austriak dhe një oficer në ushtrinë Austriake. Jeta politike e brendshme e Bullgarisë u mbizotërua gjatë viteve të para të mbretërimit të Ferdinandit nga lideri i partisë liberale Stefan Stambolov, politika e jashtme e së cilës pati një ftohje të theksuar në marrëdhëniet me Rusinë, që më parë shihej si mbrojtësi i Bullgarisë. 

## Referime
Dita ndërkombëtare e infermierëve

thumb
**Dita Ndërkombëtare e Infermierëve]**  (International Nurses Day - **IND** ) është një ditë ndërkombëtare e shënuar në të gjithë botën më datën 12&nbsp;Maj (përvjetori i lindjes së Florence Nightingale) të çdo viti, për të shënuar kontributet që infermierët i japin shoqërisë.  

## Historiku 
Këshilli Ndërkombëtar i Infermierëve (ICN) ka festuar këtë ditë që nga viti 1965. 

Në vitin 1953 Dorothy Sutherland, një zyrtar në Departamentin e Shëndetit, Arsimit dhe Mirëqenies së SH.B.A.-së, propozoi që Presidenti Dwight D. Eisenhower të shpallte një "Ditë të Infermierëve"; por që ai nuk e aprovoi atë. 

Në Janar të vitit 1974,12 maj u zgjodh për të festuar ditën pasi është përvjetori i lindjes së Florence Nightingale, themeluesit të infermierisë moderne.   Çdo vit, ICN përgatit dhe shpërndan Kitin Ndërkombëtar të Ditëve të Infermierëve.  Kompleti përmban materiale edukative dhe arsimore me karakter publik, për t'u përdorur nga infermierët kudo në botë. 

Që nga viti 1998, 8 maj u caktua si Dita Vjetore Kombëtare e Studentëve të Infermierisë.      

## Shih edhe 
* Infermieri 
* Infermieria 
* Florence Nightingale 

## Referime
Todor Kableshkov

**Todor Kableshkov**  (13 janar 1851 - 16 qershor 1876) ishte një revolucionar bullgar i shekullit të 19-të dhe një nga udhëheqësit e Kryengritjes së Prillit. 

Lindur në Koprivshtitsa në një familje të pasur, ai studioi në qytetin e tij të lindjes dhe më pas në Plovdiv midis 1864 dhe 1867 dhe themeloi shoqërinë iluministe *Zora* në 1867. Ai e vazhdoi shkollimin në Shkollën e Mesme Galatasaray në Stamboll, por u detyrua të kthehej në Koprivshtitsa për shkak të sëmundjes. Ai punoi në Edirne si një operator telegraf në 1873 dhe ishte atëherë një mjeshtër stacioni pranë Pazardzhik, ku u angazhua në aktivitete kulturore dhe edukative. 

Kableshkov u kthye në Koprvishtitsa në fillim të vitit 1876 dhe iu përkushtua veprës revolucionare. Ai u caktua kryetar i komitetit revolucionar vendor në Koprishtitsa dhe zëvendës-apostull i rrethit revolucionar të Panagjurishte . Ai qe i pari që shpalli Kryengritjen e Prillit në 20 Prill 1876 dhe është autori i *Letrës* së famshme të *Përgjakshme* për rrethin revolucionar të Panagjurishte. Kableshkov ishte kryetari i këshillit ushtarak në Koprivshtitsa dhe udhëhoqi një bandë së bashku me Panayot Volov, me të cilën ai shkoi rreth e rrotull fshatrave afër. 

Pasi kryengritja u shtyp nga autoritetet osmane, Kableshkov iku në brendësi të Stara Planina me një grup të vogël. Ai u kap në afërsi të Troyanit dhe më pas u torturua në burgjet Loveç dhe Veliko Tarnovo. Todor Kableshkov përfundimisht kreu vetëvrasje në zyrën e policisë Gabrovo në moshën 25 vjeç.  

Todor Kableshkov mbahet mend si një nga revolucionarët më të guximshëm bullgarë. Shtëpia e tij në Koprivshtitsa tani është shndërruar në një muze dhe është ndërtuar një monument në vendin ku ai vendosi të fillojë rebelimin. 

## Referime
Mamin Kolju

djathtas|i_kornizuar| Nikola Nikolov (Mamin Kolyu)
**Nikola Koev Nikolov** (20 mars 1880 &#x2013; 30 korrik 1961), ishte  revolucionar bullgar i Organizatës së Brendshme Maqedono-Adrianopolane Revolucionare (IMARO) që luftoi për çlirimin e Maqedonisë dhe Trakisë nga sundimi otoman . 

Mamin Kolyu lindi në 20 Mars 1880 në Haskovo (asokohe pjesë e Rumelisë Lindore ) si djali i vëllait të madh të revolucionarit Tane Nikolov . Pasi mbaroi shkollën fillore, ai u regjistrua në Regjimentin e 10-të Rodopian të Këmbësorisë së Ushtrisë Bullgare dhe shërbeu nga Janari 1901 deri në Nëntor 1902. Ai u bashkua me radhët e IMARO si ushtar dhe pas shkarkimit të tij shkoi në Sofje për t'u bërë anëtar i një shkëputjeje ( *ceta* ) dhe të luftonte në Maqedoni. Në vitin 1903, ai hyri në Maqedoni nën komandën e Ivan Naumov Alyabaka . 

Gjatë Kryengritjes Ilinden – Preobrazhenie të vitit 1903, ai i vuri zjarrin kazermave të xhandarmërisë osmane në Krushevë së bashku me Kosta Hristov Popeto . Kur kryengritja u shtyp, ai u kthye në Bullgari. Në vitin 1904, ai sulmoi karrocën e konsullit turk në Sofje së bashku me Alyabaka, duke dëmtuar truprojën e konsullit dhe duke detyruar qeverinë bullgare t'i dënojë ata. Gjashtë muaj më vonë, ata u lanë të qetë pa amnisti dhe u thanë të qëndrojnë jashtë mënyrës së qeverisë. Pas lirimit të tij ai menjëherë u drejtua për në Maqedoni dhe shërbeu si revolucionar nën Kosta Popeto, Ivan Naumov, Apostol Petkov dhe Ichko Gyupchev . Gjatë trazirave në kohën kur ai u bashkua me bandën e Hristo Chernopeev për të ndaluar dhe kapur Sulltan Abdul Hamidin II nga Stambolli dhe e çoi në Selanik . 

Pas çlirimit të Thrakisë Perëndimore (e cila iu dha Bullgarisë për Traktatin e Bukureshtit ), Mamin Kolyu u martua në një fshat afër Gyumyurdzhina (sot Komotini, Greqi ). Nga viti 1914 deri në vitin 1919 jetoi në Ksanti bullgar (sot Ksanthi, Greqi) dhe Komotini dhe ishte polic për ca kohë. Në vitet 1920-1924, kur rajoni ishte tashmë pjesë e Greqisë, ai bashkëpunoi me Organizatën e Brendshme Trakiane Revolucionare në Haskovo dhe Traki Perëndimore. 

Më 1924, Mamin Kolyu u tërhoq nga aktivitetet e tij revolucionare dhe punoi si mulli në Asenovgrad me Tane Nikolov deri në 1945. Nga viti 1949 deri në vdekjen e tij më 30 korrik 1961, ai jetoi në Haskovo. Një personalitet i gjallë, Mamin Kolyu u bë i preferuari i popullatës së Maqedonisë dhe Trakisë. 

## Referencat
FC Hajvalia 2020

**Football Club Hajvalia 2020** (), i njohur zakonisht si Hajvalia 2020, është një klub futbolli me qendër në fshatin Hajvali të Prishtinës, Kosovë. Skuadra do të fillojë të luajë nga sezoni 2020–21 në Ligën e Dytë të Futbollit të Kosovës, që është niveli i tretë i futbollit në vend.

## Historia
Pas shpërbërjes së KF Hajvalia në verën e vitit 2018, fshati Hajvali mbeti pa asnjë klub sportiv. Ndërsa dy vjet më vonë, përkatësisht në 28 Prill 2020 (datë që i përket datës së regjistrimit të klubit në autoritetet kompetente) u themela FC Hajvalia 2020 nga një grup miqsh dhe sportistësh të udhëhequr nga Albatrit Matoshi dhe miqtë e tij me mbështetje të madhe nga pjesa tjetër e shoqërisë, bizneseve dhe diasporës, ku sipas zyrtarëve të klubit, qëllimi i klubit do të jetë jo vetëm përparimi në ligat e mësipërme ose pjesëmarrja në garat, por krijimi i një platforme shoqërizimi dhe edukimi që tejkalon kufijtë e sportit, veçanërisht për futbollistët e kategorive të të rinjve. Gjashtëmbëdhjetë ditë më vonë, ish presidenti dhe investitori i KF Hajvalia, Mehdin Pergjegjaj u emërua kryetar i klubit Hajvalia 2020.

## Lojtarët
### Skuadra aktuale
## Referime 
## Lidhje të jashtme
*FC Hajvalia 2020 në Facebook (në Shqip)
Erdenet

**Erdenet** (Mongolisht: Эрдэнэт fjalë për fjalë në shqip "me thesarin") është qyteti i dytë më i madh në Mongoli, me një popullsi prej 97.814 (2017), dhe kryeqyteti i provincës të Orkhon. E vendosur në pjesën veriore të vendit, shtrihet në një luginë midis lumenjve Selenga dhe Orkhon rreth 240 km në veriperëndim të kryeqytetit Ulan Batori.

Qyteti drejton minierën e katërt më të madhe të bakrit në botë. Korporata e Minierave Erdenet është një ndërmarrje e përbashkët mongole-ruse dhe përbën shumicën e të ardhurave të monedhës së vështirë të Mongolisë. Erdenet gërmon 22.23 milion ton xehe në vit, duke prodhuar 126,700 ton bakër dhe 1,954 ton molibden. Miniera përbën 13.5% të PBB-së së Mongolisë dhe 7% të të ardhurave nga taksat. Rreth 8,000 njerëz janë të punësuar në minierë.

## Historia
Erdenet, një nga vendbanimet më të reja në Mongoli, u themelua në vitin 1974 Në mes të viteve 1980, më shumë se 50% e banorëve ishin rusë që punonin si inxhinierë ose minatorë. Pas rënies së komunizmit sovjetik në vitin 1990, megjithatë, shumica e rusëve u larguan nga Erdenet. Sot, rreth 10% e popullsisë është ruse.

## Infrastruktura
Erdenet është i lidhur me Ulan Batorin, kryeqytetin e Mongolisë dhe me qytetet Darkhan dhe Bulgan me një rrugë të asfaltuar dhe është lehtësisht i arritshëm me autobus disa herë në ditë. Distanca në kryeqytet ku ndodhet aeroporti më i afërt arrin në 370 km dhe udhëtimi me makinë zgjat rreth tetë orë. Lidhjet e trenit midis Erdenet dhe Ulan Batori janë më pak të rehatshme pasi ekziston vetëm një tren në ditë që mbulon distancën në 11 orë.

## Binjakëzimet
Erdenet binjakëzohet me:

* Fairbanks, Alaska, Shtetet e Bashkuara
* Ulan-Ude, Burjatia, Rusia
* Erdemit, Turqia
* Székesfehérvár, Hungaria

## Referime
Trento

**Trento** () është një qytet italian me 118 714 banorë, kryeqyteti i provincës autonome të Trentos dhe rajonit të Trentino-Tiroli Jugor.

Në shekullin e 16-të, qyteti ishte vendndodhja e Këshillit të Trentit. Dikur pjesë e Austrisë dhe Austro-Hungarisë, ajo u aneksua nga Italia në 1919. Trento është qyteti i tretë më i madh në Alpet dhe i dyti më i madh në Tirol.

## Shiko edhe këtë 
* Varrezat e Trentos
Kampobaso

**Kampobaso** () është një qytet dhe komunë në Italinë e Jugut, kryeqyteti i rajonit të Molise. Ndodhet në pellgun e lartë të lumit Biferno, i rrethuar nga malet Sannio dhe Matese.
Lega Nord

**Lega Nord** (**LN**) () është një parti politike italiane. Në garën e zgjedhjeve të përgjithshme të vitit 2018, partia u ri-konfirmua si Lega (*Ligë*), pa ndryshuar emrin e saj zyrtar në statutin e partisë. Megjithëkëtë partia shpesh përmendej vetëm si "Lega" edhe para rivlerësimit, ose edhe si *Carroccio*.

LN u krijua në 1991 si një federatë e gjashtë partive rajonale të Italisë veriore dhe veri-qendrore, duke përfshirë Liga Veneta, Lega Lombarda, Piemont Autonomista, Uniun Ligure, Lega Emiliano-Romagnola dhe Alleanza Toscana e cila u bë seksionet themeluese kombëtare. Themeluesi i partisë ishte Umberto Bossi, sekretar federal nga 1991 deri në vitin 2012. Pas një krize të brendshme dhe luftës, LN u drejtua shkurtimisht nga Roberto Maroni, i cili u zgjodh President i Lombardisë në 2013. Si pasojë, Matteo Salvini mposhti Bossi në një zgjedhje drejtimi dhe u bë sekretar.

LN mbron transformimin e Italisë në një shtet federal, federalizëm fiskal, rajonalizëm dhe një autonomi më të madhe rajonale, veçanërisht për rajonet veriore. Nganjëherë, partia ka mbrojtur shkëputjen e Veriut, të përmendur si "Padania", dhe rrjedhimisht nacionalizmin Padanian. Partia gjithmonë ka kundërshtuar imigracionin e paligjshëm, veçanërisht kur përfshinë jo-evropianë dhe muslimanë. Nën udhëheqjen e Salvini, partia ka ridrejtuar fokusin e saj në çështjen e fundit. Në të njëjtën kohë, partia filloi të theksonte Euroscepticizmin dhe temat e tjera populiste.  Rrjedhimisht, partia është anëtare e Partisë Identitet dhe Demokraci në nivelin Evropian. Për më tepër, Salvini themeloi një parti motër në Italinë e Jugut të quajtur *Na me Salvinin* dhe për zgjedhjet e përgjithshme të vitit 2018 rivendosi simbolin dhe emrin e partisë, duke rënë fjalën "Nord" dhe duke prezantuar "Salvini Premier". Të gjitha këto ndryshime janë kritikuar ashpër nga Bossi dhe roja e vjetër Padaniste, e cila tani vepron nga një pozicion i pakicës. Sidoqoftë, Lega ka arritur popullaritetin e saj më të lartë nën Salvini, si në veri ashtu dhe pjesën tjetër të Italisë. Për më tepër, partia ka ende një këndvështrim të fortë autonomist në rajonet veriore, sidomos në Veneto ku nacionalizmi venecian është më i fortë se kurrë më parë.

## Referime
Mbeturinat

[djathtas|parapamje| Mbeturinat në [Stokholmi|Stokholm, Suedi ]]
**Mbeturinat** përbëhen nga produkte të mbetjeve që janë hedhur në mënyrë të gabuar, pa pëlqim, në një vend të papërshtatshëm. Më tutje mbeturinat mund të jenë zakonisht mbetje ose hedhurina të bëra nga njeriu, si kanaçe alumin, kuti kartoni ose shishe plastike të hedhura në tokë, ose të lëna atje në mënyrë të pacaktuar ose për njerëzit e tjerë që t’i hedhin në kundërshtim me disponimin ose pëlqimin e tyre. 

Sende të mëdha dhe të rrezikshme të mbeturinave, si goma, pajisje elektrike, elektronikë, bateri dhe kontejnerë të mëdhenj industrialë hidhen ndonjëherë në vende të izoluara, siç janë pyjet ose parqet kombëtare dhe tokat e tjera publike. 

Ndotja përmes mbeturinave është një ndikim njerëzor në mjedis dhe mbetet një problem serioz mjedisor në shumë vende. Mbeturina mund të ekzistojë në mjedis për periudha të gjata kohore para dekompozimit dhe të transportohet në distanca të mëdha në oqeanet e botës gjë që mund të ndikojë në cilësinë e jetës. 

Bishtat e cigareve janë artikulli më i ndotur në botë, me 4,5 trilionë që hidhen çdo vit.  Vlerësimet për kohën e kërkuar për prishjen e bishtajave të cigareve ndryshojnë, duke filluar nga pesë vjet në 400 vjet për degradim të plotë.          

## Shih edhe 
* Natyra 
* Ndotja 
* Ora e Tokës 
* Dita e Tokës 
* Shkenca qytetare 

## Referime
Movimento 5 Stelle

**Movimento 5 Stelle** (**M5S**) () është një parti politike italiane, themeluar në Milano në 4 tetor 2009 nga komediani dhe aktivisti politik Beppe Grillo dhe sipërmarrësi në internet Gianroberto Casaleggio.

M5S e sheh dhe promovon veten si një organizatë as e djathtë, as e majtë dhe post-ideologjike dhe nuk e përcakton veten si parti, duke preferuar lokacionet si "shoqatë e lirë të qytetarëve", "jo-shoqatë" ose "forcë politike". Militantët zakonisht përcaktohen si *Cinque Stelle* (*Pesë Yje*), *Pentastellati* ose *grillini*, edhe pse ata e konsiderojnë përkufizimin e fundit reduktues ose shtrembërues të qëllimshëm, duke preferuar në vend të tij atë të *Aktivistëve 5 Stelle*.

Pesë yjet e përmendura në emër fillimisht përfaqësuan çështje që lidhen me ujin publik, mjedisin, lëvizshmërinë e qëndrueshme, zhvillimin dhe lidhjen, u ndryshuan më pas në ujë, mjedis, transport, lidhje dhe zhvillim.

Në zgjedhjet e përgjithshme të vitit 2018, M5S u bë partia më e madhe në Parlamentin Italian dhe hyri në qeveri.

## Referime
Italia Viva

**Italia Viva** (**IV**) () është një parti politike liberale në Itali e themeluar në Shtator 2019. Partia drejtohet nga Matteo Renzi, ish-kryeministër i Italisë dhe ish sekretar i Partisë Demokratike (PD).

## Referime
Ekonomia e Bolivisë

Produkti i brendshëm bruto i Prodhimit të Bolivisë për vitin 2012 (PBB) arriti në 27.43 miliardë dollarë në kursin e këmbimit zyrtar dhe 56.14 miliardë dollarë në barazinë e fuqisë blerëse. Megjithë një seri pengesash kryesisht politike, midis 2006 dhe 2009 administrata Morales ka nxitur rritje më të lartë se në çdo pikë në 30 vitet e mëparshme. Rritja u shoqërua me një ulje të moderuar të pabarazisë. [104] Një buxhet i tepërt prej 1.7% (PBB) është marrë deri në vitin 2012, qeveria drejton teprica që nga administrata e Morales duke reflektuar një menaxhim të kujdesshëm ekonomik.

Një goditje e madhe për ekonominë Boliviane erdhi me një rënie drastike të çmimit të kallajit gjatë fillimit të viteve 1980, e cila ndikoi një nga burimet kryesore të të ardhurave të Bolivisë dhe një nga industritë e saj kryesore minerare. [105] Që nga viti 1985, qeveria e Bolivisë ka zbatuar një program gjithëpërfshirës të stabilizimit makroekonomik dhe reformës strukturore që ka për qëllim ruajtjen e stabilitetit të çmimeve, krijimin e kushteve për rritje të qëndrueshme dhe zbutjen e pamjaftueshmërisë. Një reformë e madhe e shërbimit doganor ka përmirësuar ndjeshëm transparencën në këtë fushë. Reforma legjislative paralele kanë bllokuar politikat liberale të tregut, veçanërisht në sektorët e hidrokarbureve dhe telekomunikacionit, që kanë inkurajuar investimet private. Investitorëve të huaj u është dhënë trajtim kombëtar. [106]
The Blue Bird (dramë)

**The Blue Bird** (Frëngjisht: ''L'Oiseau bleu*) është një shfaqje e vitit 1908 nga dramaturgu dhe poeti belg Maurice Maeterlinck. Ajo u bë premierë më 30 shtator 1908 në Teatrin e Artit në Moskë të Konstantin Stanislavskit dhe u prezantua në Broadway në vitin 1910. Shfaqja është përshtatur për disa filma dhe një seri televizive. Kompozitori francez Albert Wolff shkroi një operë (interpretuar për herë të parë në Metropolitan Opera e Nju Jorkut më 1919) bazuar në shfaqjen origjinale të Maeterlinck, dhe innamorata e Maeterlinck Georgette Leblanc prodhoi një romanizim.

Historia ka të bëjë me një vajzë të quajtur Mytyl dhe vëllain e saj Tyltyl që kërkojnë lumturi, e përfaqësuar nga *The Blue Bird of Lappiness*, e ndihmuar nga zanë e mirë Bérylune.

## Përshtatjet
### Filmat
**The Blue Bird* (film 1910), një film pa zë ku luajnë Pauline Gilmer and Olive Walter
**The Blue Bird* (film 1918), një film pa zë me regji të Maurice Tourneur
**The Blue Bird* (film 1940), luan Shirley Temple, me regji të Walter Lang
**The Blue Bird* (film 1970), film vizatimor sovjetik
**The Blue Bird* (film 1976), një prodhim i përbashkët sovjetik-amerikan me regji të George Cukor
**Blue Bird*, e filmuar në Togo. Me regji të Gust Van Den Berghe dhe u prezantua në festivalin e Kanës 2011.

### Arte të bukura
* *L'Oiseau bleu* (*The Blue Bird*), është një pikturë e vitit 1912-13 nga Jean Metzinger.

### Opera
**L'oiseau bleu'', një operë e vitit 1919 nga Albert Wolff, libreti nga Maurice Maeterlinck bazuar në shfaqjen e tij.

## Referimet
Erëza

Erëzat janë fara të othata,substanca vegjetative fruta etj të cilat përdoren kryesisht si I, interested in to per the ngjyrosje ose për ruajtjen e ushqimit. Ndonjehere kanë gjetur edhe përdorim për të fshehur shijet tjera. Erëzat janë të dalluara nga bimët, të cilat janë pjesë të bimëve me gjethe të gjelbërta të cilat gjithashtu përdoren për aromatizues ose si garniture. Shumë erëza kanë veti antimicrobiale.Kjo mund të shpjegojë pse erëzat janë më të përdorurar në klimat e ngrohta, të cilat kanë më shumë sëmundje infektive dhe pse përdorimi i këtyre aromave është veçanërisht i dukshëm në mish. Erëzat mund të kenë përdorime të tjera duke perfshirë ato : medicinale të ritualit fetar, në kozmetikë ,ose në prodhimin e parfumeve , ose si një perime. Përshembull, rrënjet e shafranit te Indisë konsumohen si perime, dhe hudhëra si një antibiotik.
Shatorica

**Shatorica** ('''') është një majë mali e cila ndodhet në pjesën verore të Kosovës në jug të vargut të maleve të Kopaonikut. Në lartësinë 1,770 m është maja e tretë më e lartë malore në pjesën kosovare dhe lumi i Llapit buron afër kësaj maje malore.  

Terreni përreth Shatoricës është kryesisht kodrinor. Pika më e lartë aty pranë është Maja e Bajrakut, 1 776 metra mbi nivelin e detit, 10.8 km në jug të Shatoricës. Rajoni përreth Shatoricës është mjaft e populluar me 222 banorë për kilometër katror. Komuniteti më i afërt është Albaniku, 13.9 km në perëndim të Shatoricës. Rrethinat përreth Shatorica janë një mozaik i tokës bujqësore dhe bimësisë natyrore.  

## Shih edhe 
* Lumi i Llapit
* Maja e Bajrakut
* Lumi i Murgullës

## Referime
Lumi i Murgullës

**Lumi i Murgullës** është një lumë i cili ndodhet në pjesën veriore të vendit, rreth 40 km në veri të Prishtinës. Ky lumë burom në afërsi të Shatoricës dhe konsiderohet si burim i lumit të Llapit. 

## Shih edhe 
* Murgulla
* Shatorica
* Lumi i Llapit

## Referimet
Radio-Gjirokastra

**Radio-Gjirokastra**,  qendër lokale për emisione radiofonike për një pjesë të Shqipërisë.

U ngrit në tetor 1945, më 1970 u ndërtua stacioni i ri i fuqishëm dhe më 1974 nisi nga puna edhe studioja e re moderne. Radio-Gjirokastra pasqyron jetën dhe arritjet e punonjësve të rretheve të Gjirokastrës, Sarandës, Përmetit e të Tepelenës.
Lumi i Drenit

parapamje|Lumi i Drenit
**Lumi i Drenit** është një lumë në veri të Kosovës, degë e djathtë e lumit të Ibrit. Lumi i Drenit buron jo shumë larg minierës së xeheve të galvanizuara të plumbit në Bellobërdë të Albanikut. Ai buron nga dy lumenj më të vegjël - lumi i Belobërdës dhe lumi Marushiçka. Gjatësia totale e lumit të Drenit është rreth 15 km. Burimi i lumit është afërsisht 1.250 metra mbi nivelin e detit. Lumi i Drenit rrjedh në jugperëndim përmes një lugine midis fshatrave Miokoviqi, Cërnotava, Zemanica, Vitanoviqi dhe pasi kalon mes për mes fshatit Dreni i Albanikut derdhet në lumin e Ibrit.

## Shih edhe 
* Lumi i Ibrit
* Dreni (Albanik)
* Lista e lumenjve në Kosovë

## Referimet
Bullgaria për Lëvizjen e Qytetarëve

**Bullgaria për Lëvizjen e Qytetarëve**  është një parti politike në Bullgari, e themeluar nga ish Komisioneri Evropian dhe Anëtarja e Lëvizjes Kombëtare për Stabilitetin dhe Progresin Meglena Kuneva më 1 korrik 2012. 

## Platforma e Partisë 
Partia ka identifikuar tre pikat kryesore mbi të cilat do të drejtojnë zgjedhjet e vitit 2013. 

Pika e parë, me titull "Qytetari", synon të sjellë më shumë mekanizma kontrolli mbi pushtetin, heqjen e pengesave nga mbajtja e referendumeve në një nivel lokal dhe hapat drejt miratimit të një kushtetute të re. 

Pika e dytë, me titull "Ekonomia" përshkruan përkushtimin e palës drejt rritjes dhe stabilitetit të ekonomisë. Partia po përgatitet gjithashtu të sjellë reforma "të vërteta" në kujdesin shëndetësor, arsim dhe pensionet e pleqërisë. Partia dëshiron të kthejë ekonominë në nivelin e saj para 2009 dhe të drejtojë ekonominë drejt rritjes mbi mesatare të BE-së. 

Pika e tretë, me titull "Bullgaria e së Ardhmes", synon një reformë rrënjësore të gjyqësorit. Ai kërkon zgjedhjen e drejtpërdrejtë të gjyqtarëve të Gjykatës Supreme si dhe heqjen e ndjekjes penale nga sistemi i drejtësisë.  

## Lista e kryetarëve 
* Meglena Kuneva (2012–2017) 
* Dimitar Delçev (2017 - i pranishëm) 

## Anëtarët e rëndësishëm 
* Plamen Konstantinov 
* Nayden Zelenogorski 

## Referime