Shpata japoneze

thumb|240px|Shpata dhe pajisje tradicionale samurai
**Shpatë japoneze** (Japonisht: 日本刀, Hepburn: *nihontō*) është një nga disa lloje të shpatave të bëra tradicionalisht nga Japonia. Shpatat janë bërë qysh në periudhën Kofun, megjithëse shumica e njerëzve zakonisht i referohen teheve të lakuara të bëra pas periudhës Heian kur flasin për "shpatat japoneze". Ekzistojnë shumë lloje të shpatave japoneze që ndryshojnë nga madhësia, forma, fusha e aplikimit dhe mënyra e prodhimit. Disa nga llojet më të njohura të shpatave japoneze janë katana, tsurugi, wakizashi, ōdachi, dhe tachi.

## Llojet
Klasifikimet e tipit për shpatat japoneze tregojnë kombinimin e një tehu dhe montimet e tij pasi kjo, atëherë, përcakton stilin e përdorimit të tehut. Një teh e pa firmosur dhe e shkurtuar që ishte bërë dikur dhe ishte menduar për t’u përdorur si tachi mund të montohet në mënyrë alternative në tachi koshirae dhe katana koshirae. Një tanto i gjatë mund të klasifikohet si wakizashi për shkak të gjatësisë së saj mbi 30 cm, megjithatë mund të jetë montuar fillimisht dhe të përdoret si tanto duke e bërë dallimin e gjatësisë disi arbitrare, por të domosdoshme kur i referohen teheve të shkurtra të pakontrolluara. Kur montimet merren nga ekuacioni, një tanto dhe wakizashi do të përcaktohen me gjatësi nën ose mbi 30 cm përveç nëse përdorimi i synuar i tyre mund të përcaktohet absolutisht ose folësi po jep një mendim mbi përdorimin e synuar të tehut. Në këtë mënyrë, një teh që atribuohet zyrtarisht si wakizashi për shkak të gjatësisë, mund të diskutohet joformalisht midis individëve si një tanto, sepse teh është bërë gjatë një epoke, ku tanto ishin të njohura dhe wakizashi si një shpatë shoqëruese në katana nuk ekzistonte akoma.

Ka armë me tehe të bëra në të njëjtën mënyrë tradicionale si shpatat japoneze, të cilat nuk janë shpata, por që janë akoma nihontō (pasi "tō" do të thotë "teh", sesa konkretisht "shpatë"), siç është naginata, yari ose tantō.

## Përshkrimi
Prodhimi i shpatave në Japoni është i ndarë në periudha kohore:

**Jōkotō* (上古 刀 "shpatat e lashta", deri rreth vitit 900)
**Kotō* (古刀 "shpata të vjetra" nga rreth 900-1596)
**Shintō* (新 刀 "shpata të reja" 1596–1780)
**Shinshintō* (新 々 刀 "shpata të reja të reja" 1781–1876)
**Gendaitō* (現代刀 "shpata moderne" 1876-1945)
**Shinsakutō* (新作刀 "shpata të bëra rishtazi" 1953 – aktual)

Në kohët moderne, lloji më i njohur i shpatës japoneze është katana Shinogi-Zukuri, e cila është një shpatë e gjatë me një teh dhe zakonisht e lakuar tradicionale e veshur nga samurai nga shekulli i 15-të e tutje. Llojet e tjera të shpatave japoneze përfshijnë: tsurugi ose ken, e cila është një shpatë me dy tehe; ōdachi, tachi, të cilat janë stilet më të vjetra të një shpate shumë të gjatë me një tehe; wakizashi, një shpatë me madhësi të mesme dhe një tantō e cila është një shpatë edhe më e vogël me madhësi thikë. Naginata dhe yari pavarësisht se janë armë pole ende konsiderohen të jenë shpata.

Shpatat japoneze shihen ende zakonisht sot, shpatat e falsifikuara antike dhe moderne lehtë mund të gjenden dhe blihen. *Nihontō* moderne, autentike janë bërë nga disa qindra shpatëpunues.

Historianët perëndimorë kanë thënë që katana japoneze ishte ndër armët më të mira të prerjes në historinë ushtarake botërore, për përdorimin e tyre të synuar.

## Referime