Aromë gruaje (1992 film)

**Aromë gruaje** (ang. *Scent of a Woman*) është një film dramatik amerikan i vitit 1992, prodhuar dhe drejtuar nga Martin Brest, i cili tregon historinë e një studenti të shkollës përgatitore, i cili merr një punë si ndihmës i një nënkoloneli të ushtrisë, i irrituar, i verbër, në pension mjekësor. Filmi është një ribërje e filmit italian të Dino Risi të vitit 1974 *Profumo di donna*, përshtatur nga Bo Goldman nga romani *Il buio e il miele* (italisht: *Errësira dhe Mjalti*) nga Giovanni Arpino. Në film luajnë Al Pacino dhe Chris O'Donnell, me James Rebhorn, Philip Seymour Hoffman (kredituar si Philip S. Hoffman), Gabrielle Anwar, dhe Bradley Whitford në rolet dytësore.

Filmi u xhirua kryesisht rreth shtetit të Nju Jorkut, dhe gjithashtu në vendndodhjen në Universitetin Princeton; në Emma Willard School, një shkollë vetëm për vajza në Troy, Nju Jork; dhe në Waldorf-Astoria Hotel dhe Ethical Culture Fieldston School në New York City.

Filmi u publikua më 23 dhjetor 1992. Ai mori përgjithësisht përgjigje pozitive nga kritikët dhe ishte një sukses në arkë. Pacino fitoi Academy Award për Aktorin më të Mirë për interpretimin e tij dhe filmi u nominua për Regjisorin më të Mirë, Filmin më të Mirë dhe Skenarin më të Mirë të Bazuar në Materialin e Prodhuar ose Publikuar më Parë. Filmi fitoi tre Golden Globe Awards, për Skenarin më të Mirë, Aktorin më të Mirë, dhe Filmin më të Mirë – Dramë.

## Përmbajtja
Charlie Simms është një student bursash në Baird, një shkollë ekskluzive përgatitore e New England. Një grua e punëson atë për të mbikëqyrur xhaxhain e saj, nënkolonelin në pension të ushtrisë Frank Slade, gjatë fundjavës së Thanksgiving. Charlie pranon që të mund të blejë një biletë avioni për në Gresham, Oregon për Krishtlindje. Ai zbulon se Frank është një veteran i verbër dhe shumë i dekoruar i Luftës së Vietnamit, i cili është bërë një alkoolist i pangopur.

Charlie dhe një student tjetër, George Willis, Jr., dëshmojnë se tre shokë të klasës kanë bërë një shaka për të poshtëruar drejtorin, Mr. Trask. Pasi bie viktimë, Trask mëson për dy dëshmitarët dhe pa sukses i shtyn ata të emërojnë autorët. Ai privatisht i ofron Charlie një ryshfet: një letër rekomandimi për të ndjekur Universitetin e Harvardit. Trask cakton një mbledhje të komitetit disiplinor të shkollës që do të zhvillohet të hënën pas fundjavës së Falënderimeve.

Frank papritur e merr Charlie në një udhëtim në New York City, ku ata qëndrojnë në hotelin Waldorf-Astoria. Gjatë darkës në Oak Room, Frank zbulon se qëllimet e udhëtimit të tij janë të qëndrojë në një hotel me katër yje, të shijojë ushqim dhe verë të mirë, të vizitojë vëllain e tij më të madh dhe të bëjë dashuri me një grua "të frikshme", më pas deklaron qëllimin e tij për të kryer vetëvrasje.

Në Ditën e Falënderimeve ata bëjnë një vizitë të paftuar në shtëpinë e vëllait të Frank në White Plains, ku zbulohet shkaku i verbërisë së Frank: ndërsa ishte i dehur, ai mashtronte me granata të gjalla për t'u treguar për një grup oficerësh më të rinj dhe njëri shpërtheu. Frank i provokon qëllimisht të gjithë në darkë, e cila përfundon pas një konfrontimi të ashpër me nipin e tij Randy.

Ndërsa kthehen në New York City, Charlie i tregon Frankut për problemin e tij në shkollë. Frank e këshillon Çarlin të kthehet në informator dhe të shkojë në Harvard, duke e paralajmëruar se Xhorxhi ndoshta do t'i nënshtrohet presionit të Trask, kështu që ai duhet të veprojë dhe të marrë një përfitim përpara se Xhorxhi ta bëjë këtë. Ndërsa ishte në një restorant, Frank vëren Donën, një grua e re që pret takimin e saj. Ai e fton atë në pistën e kërcimit, ku performojnë një tango spektakolare ("Por una Cabeza"). Mbrëmja përfundon pasi Frank viziton me një eskortë të klasit të lartë, duke plotësuar objektivat e deklaruara të udhëtimit të tij.

I dëshpëruar thellësisht të nesërmen në mëngjes, Frank nuk është i interesuar për sugjerimet e Charlie për aktivitetet e asaj dite derisa Charlie sugjeron testimin e drejtimit të një Ferrari të ri. Frank flet me shitësin ngurrues që t'i lejojë ata të marrin makinën. Sapo është në rrugë, Frenku bie përsëri në depresion, derisa Charlie e lejon atë të drejtojë makinën. Frank është i ngazëllyer derisa tërhiqet nga një oficer policie. Frank flet me oficerin që t'i lërë të shkojnë pa treguar se është i verbër.

Pas kthimit të makinës, Frank përsëri bëhet i dëshpëruar dhe ecën në trafik në Park Avenue, ku mezi shmang goditjen nga makina të shumta. Kur kthehen në hotel, Frank e dërgon Çarlin për të blerë puro. Charlie largohet por shpejt bëhet dyshues dhe kthehet për të gjetur Frankun me uniformën e tij të fustanit, duke u përgatitur për të kryer vetëvrasje me pistoletën e tij të shërbimit. Frank tërhiqet pasi Charlie e bind atë se ai ka shumë për të jetuar dhe duhet të përballet me rrethanat e tij me guxim.

Të hënën në mëngjes, Charlie dhe George i nënshtrohen një hetimi zyrtar nga komiteti disiplinor, me pjesën tjetër të trupit studentor të pranishëm si audiencë. Frank mbërrin papritur dhe ulet me Charlie. Babai i Xhorxhit i bën presion Xhorxhit që të identifikojë tre autorët dhe ai siguron identifikime paraprake. Kur u shty për t'i emërtuar patjetër, George, Jr., pretendon se nuk kishte mbajtur lentet e kontaktit, kështu që shikimi i dobët e pengon atë të jetë i sigurt dhe ai ia kthen Charlie.

Charlie refuzon të informojë, kështu që Trask rekomandon dëbimin e tij. Frank ndryshon pozicionin e tij të mëparshëm dhe mban një fjalim pasionant duke mbrojtur Charlie: ai zbulon përpjekjen për ryshfet dhe i kërkon komitetit të vlerësojë integritetin e Charlie. Komiteti disiplinor mohon njohjen e Xhorxhit për emërimin e autorëve, i vendos ata në provë dhe e shfajëson Charlie nga procedimi.

Ndërsa Charlie e shoqëron Frankun në limuzinën e tij, profesorja e shkencave politike Christine Downes, një anëtare e komitetit disiplinor, e përgëzon Frankun për fjalimin e tij. Frank flirton me të dhe i bën përshtypje duke i thënë emrin e parfumit të saj ("Fleurs de Rocaille"). Më pas ai ia përshkruan me saktësi Charlie-t, duke përfshirë gjatësinë dhe ngjyrën e flokëve. Charlie e shoqëron Frank në shtëpi, ku Frank përshëndet me gëzim fëmijët e mbesës së tij.

## Luajnë
* Al Pacino si Nënkolonel Frank Slade
* Chris O'Donnell si Charlie Simms
* James Rebhorn si Mr. Trask
* Gabrielle Anwar si Donna
* Richard Venture si W. R. Slade
* Bradley Whitford si Randy
* Ron Eldard si Oficer Gore
* Philip S. Hoffman si George Willis, Jr.

Tre vandalët luhen nga Nicholas Sadler (the ringleader), Todd Louiso dhe Matt Smith. Gene Canfield luan si shofer i limuzinës Manny dhe Frances Conroy luan Christine Downes.

## Prodhimi
Skenaristi i *Scent of a Woman*, Bo Goldman, tha: "Nëse filmi ka një moral, është se nëse e lëmë veten të hapur dhe të disponueshëm ndaj kontradiktave befasuese në jetë, do të gjejmë forcën për të vazhduar". Jack Nicholson iu ofrua roli i Nënkolonelit Frank Slade, por e refuzoi atë.

### Hulumtimi
Pacino hulumtoi me shumë kujdes rolin e tij në *Scent of a Woman*. Për të kuptuar se si është të jesh i verbër, ai takoi klientët e Associated Blind të Nju Jorkut, duke qenë veçanërisht i interesuar për të parë nga ata që kishin humbur shikimin për shkak të traumës. Klientët gjurmuan të gjithë përparimin për të – që nga momenti kur e dinin se nuk do ta shihnin më kurrë depresionin dhe deri te pranimi dhe përshtatja. The Lighthouse, gjithashtu në Nju Jork, e mësoi atë në teknikat që një i verbër mund të përdorte për të gjetur një karrige dhe për t'u ulur vetë, për të derdhur lëng nga një shishe dhe për të ndezur një puro.

### Xhirimi
*Scent of a Woman* është filmuar në vendet e mëposhtme në SHBA.
* Brooklyn, New York City
* Dumbo, Brooklyn, New York City
* Emma Willard School, 285 Pawling Avenue, Troy, New York
* Hempstead House, Sands Point Preserve, 95 Middleneck Road, Port Washington, Long Island, New York (school)
* Kaufman Astoria Studios, 34-12 36th Street, Astoria, Queens, New York City (studio)
* Long Island, New York
* Manhattan, New York City
* Newark Liberty International Airport, Newark, New Jersey
* Pierre Hotel, Fifth Avenue & 61st Street, Manhattan, New York City, Cotillion Ballroom (ballroom ku Frank and Donna vallëzojnë tango)
* Port Washington, Long Island, New York
* Prince's Bay, Staten Island, New York City
* Princeton, New Jersey
* Queens, New York City
* Rockefeller College—Upper Madison Hall, Princeton University, Princeton, New Jersey (scene at the library)
* Staten Island, New York City
* The Oak Room, The Plaza Hotel, Fifth Avenue at 59th Street, Manhattan, New York City (where Frank and Charlie have dinner)
* Troy, New York
* Waldorf-Astoria Hotel, 301 Park Avenue, Manhattan, New York City (Frank's hotel)

### Muzikë
* *Scent of a Woman* (soundtrack)

## Pritja
### Box office
Filmi fitoi 63,095,253 dollarë në SHBA dhe Kanada dhe mbi 71 milion dollarë ndërkombëtarisht (me përjashtim të Italisë), që arrin në 134,095,253 dollarë në mbarë botën.

### Pritja
*Aromë Gruaje* ka një vlerësim 85% të miratimit në grumbulluesin e rishikimeve Rotten Tomatoes nga 48 komente. Konsensusi i faqes thotë: "Mund të ngjitet në performancën e Al Pacino më shumë sesa në vetë dramën, por çfarë shfaqjeje është ajo -- e madhe, e guximshme, herë pas here e tejkaluar dhe më në fund duke i dhënë Akademisë pauzë për t'i dhënë yllit Oskarin e tij të parë." Filmi mban një rezultat 59 nga 100 në Metacritic, bazuar në 14 komente kritike, duke treguar "recensa të përziera".

Disa e kritikuan filmin për gjatësinë e tij. Todd McCarthy i *Variety* tha se "vazhdon gati një orë shumë". David Ansen i *Newsweek* shkruan se "marrëveshja me dy personazheve nuk garanton një kohëzgjatje prej dy orësh e gjysmë".

### Vlerësimet
Al Pacino fitoi një Academy Award për Aktorin më të Mirë, i pari në karrierën e tij pas katër nominimeve të mëparshme për aktorin më të mirë, dhe nominimin e tij të tetë të përgjithshëm.

Filmi njihet nga American Film Institute në këto lista:
* 2005: AFI's 100 Years...100 Movie Quotes:
** Lt. Col. Frank Slade: "Hoo-ah!" – Nominuar
* 2006: AFI's 100 Years...100 Cheers – Nominuar

## Shënime
## Referime