Feride Hyseni

__NOINDEX__

**Feride Hyseni** është pedagoge dhe aktiviste nga Kosova, e njohur për angazhimin e saj në fushën e arsimit dhe për promovimin e të drejtave të grave. Ajo ka qenë pjesë e përpjekjeve për mbrojtjen e arsimit në gjuhën shqipe dhe fuqizimin e grave, si në periudhat para, ashtu edhe pas luftës  1998–1999 në Kosovë.

## Arsimi dhe karriera e hershme 
Feride Hyseni filloi punën si mësuese në vitin 1978, gjatë kohës së Republikës Socialiste Federative të Jugosllavisë, në një periudhë kur arsimi në gjuhën shqipe përballej me kufizime të konsiderueshme. Ajo kontribuoi në edukimin e brezave të rinj me fokus në ruajtjen e gjuhës dhe kulturës shqipe, në një kontekst ku institucionet arsimore ishin të centralizuara dhe shpesh të politizuara (Gashi, 2016).

Në vitet 1990-ta, kur autoritetet serbe mbyllën shkollat shqipe dhe larguan mësuesit shqiptarë nga institucionet publike, Hyseni ishte pjesë e organizimit të sistemit paralel të arsimit në Kosovë, të njohur si “*Shtëpitë-Shkolla*”. Ky sistem funksionoi në kushte të vështira, në shtëpi dhe ambiente private të improvizuara, dhe përfaqësonte një formë të fuqishme të rezistencës kulturore dhe politike ndaj regjimit të Sllobodan Millosheviqit (Krasniqi, 2020; Pupovci & Hoxha, 2005). Në zonën e Prishtinës dhe Fushë-Kosovës, Hyseni ndihmoi në organizimin e këtyre hapësirave alternative, duke siguruarvijimësinë e arsimit përkundër  kushteve të rënda dhe represionit policor..

## Aktivizmi shoqëror dhe përfshirja në çështjet gjinore 
Pas luftës së vitit 1999, Hyseni u përfshi në aktivitete të shoqërisë civile, me theks të veçantë në të drejtat e grave dhe barazinë gjinore. Ajo ka marrë pjesë në projekte për vetëdijësimin dhe fuqizimin e grave, veçanërisht në zonat rurale të Kosovës (Krasniqi, 2012). Aktivitetet përfshijnë trajnime për përfshirjen e grave në jetën publike dhe në proceset vendimmarrëse, si dhe pjesëmarrje në konferenca dhe forume mbi të drejtat e grave.

Gjithashtu, ajo kontribuoi në themelimin dhe funksionimin e qendrave për gra në rajonin e Drenicës dhe të Mitrovicës, të cilat ofronin mbështetje për edukim, vetë-organizim dhe ndihmë për viktimat e dhunës në familje – një çështje e përhapur në shoqëritë pas-konfliktit (Morina, 2009). Ajo ishte aktive në organizata si Rrjeti i Grave të Kosovës (RrGK), Shoqata e Gruas “Liria”, si dhe bashkëpunoi me Qendrën për Zhvillim të Komunitetit në Skenderaj.

## Bashkëpunimi ndërkombëtar dhe edukimi joformal 
Në vitet pas luftës, Feride Hyseni bashkëpunoi me organizata ndërkombëtare dhe vendore si UNIFEM (sot UN Women), Kvinna till Kvinna dhe Save the Children, në projekte të edukimit joformal dhe ngritjes së kapaciteteve të komuniteteve të margjinalizuara. Këto projekte kanë përfshirë trajnime në të drejtat e njeriut, barazinë gjinore dhe pjesëmarrjen qytetare, duke kontribuar në përfshirjen më të gjerë të grave dhe të rinjve në proceset e rindërtimit dhe demokratizimit të shoqërisë kosovare (Berisha, 2014).

Feride Hyseni është përmendur si pjesë e brezit të mësuesve dhe aktivistëve që kontribuuan në ruajtjen e identitetit kulturor dhe në ndërtimin e themeleve për një shoqëri më gjithëpërfshirëse në Kosovë. Aktiviteti i saj është trajtuar në literaturën mbi lëvizjet shoqërore për arsim dhe barazi gjinore, dhe ajo konsiderohet një figurë përfaqësuese e grave që vepruan në kushte të vështira për të mbrojtur të drejtat kolektive (Berisha, 2014). Trashëgimia e saj është e lidhur ngushtë me historinë e rezistencës arsimore dhe përpjekjet për ndërtimin e një shoqërie demokratike dhe gjithëpërfshirëse. Roli i saj si edukatore dhe aktiviste mbetet një shembull për brezat e rinj në Kosovë.

## Referencat: 
Koha.net. (2021, 7 shtator). *“Ku mbahet synetia”: Kujtimet e delegateve në 31-vjetorin e Kushtetutës së Kaçanikut*. 

Kryeministri i Republikës së Kosovës. (2023, 28 korrik). *Kryeministri Kurti priti në takim Kryetaren e Shoqatës së Kryqit të Kuq, Feride Hyseni*. 

Kvinna till Kvinna Foundation. (n.d.). *Kosovo*. 

Telegrafi. (2015, 7 shtator). *Hyseni: Kushtetuta e Kaçanikut, akt historik*. 

Telegrafi. (2018, 7 mars). *Haradinaj: Qeveria do të mbështesë aktivitetet humanitare*.