Gazeta e Manilës

**Diario de Manila** ishte një gazetë ditore në spanjisht e botuar në Filipine, e themeluar me 11 tetor të vitit 1848 dhe u mbyll me dekret zyrtar me datën 19 shkurt të vitit 1898, pasi autoritetet koloniale zbuluan se instalimet e saj po përdoren për të shtypur material revolucionar. Gazeta u redaktua nga Felipe del Pan dhe u botua nga Ramírez y Compañía, selia e të cilit ishte në Intramuros, Manila, dhe zyrat e saj të biznesit dhe editoriale në Binondo.

## Historia 
Botimi i parë i të përditshmes së Manilës, *La Esperanza*, ishte themeluar në 1 dhjetor të vitit 1846. *Diario de Manila* u rrit si konkurrent vetëm dy vjet më vonë, gjatë një kohe kur një numër i madh i gazetave vendase të shkruara në spanjisht u zbuluan në Filipine,

## Kontribues të shquar 
Isabelo de los Reyes, një politikan i shquar filipinas, shkrimtar dhe aktivist i punës në shekujt 19-të dhe 20-të, i cili ishte themeluesi i kishës Aglipayan, punoi si gazetar dhe shkroi disa artikuj për gazetën, siç ishte "Invasión de Limahong" , e cila u shfaq në *Diario de Manila* në nëntor të vitit 1882. Ai përfundimisht u bë redaktor i asociuar i *Diarios.*

Enrique Gaspar y Rimbau, një diplomat dhe shkrimtar spanjoll, autor i dramave, operave dhe romaneve, shkroi për *Diario de Manila* ndërsa shërbente si konsull në Hong Kong.

Baltasar Giraudier, një artist dhe shkrimtar i famshëm francez-filipinas që botoi punën e tij si në *Diario de Manila* ashtu edhe në *Ilustración Filipina*, shoqëroi guvernatorin e përgjithshëm Malkampo në Jolo gjatë një ekspedite të organizuar ushtarake që u zhvillua në shkurt të vitit 1876 kundër piratëve myslimanë të cilët kishin ka qenë duke marrë një sasi të konsiderueshme të armëve dhe municioneve gjatë viteve të mëparshme. Guvernatori i përgjithshëm Malkampo porositi Giraudier të ilustronte peizazhin e ishullit së bashku me njerëzit, zakonet dhe arkitekturën e tij. Vizatimet që rezultojnë konsiderohen të jenë ndër ilustrimet më të mira litografike të Ishujve.

Një artikull i botuar në *Diario de Manila* nga Jezui At Jaime Nonell, i cili përshkruante vëzhgimet e tajfunit të shtatorit të vitit 1865 të bërë nga At Francisco Colina, nxiti krijimin e *Observatorio Meteorológico del Ateneo Municipal de Manila*.

Camilo Millán y Villanueva, ish guvernator i disa provincave në Arkipelag dhe këshilltar i qeverisë, ngriti çështjen e reformave për Filipinet në një artikull të botuar në vitin 1897 me titull *"El gran problema de las reformas en Filipinas"*.

## Lidhja Katipunan 
majtas|parapamje|217x217px|Faksimilja  *Kalayaan*.
Në vitin 1894 Emilio Jacinto filloi redaktimin e Kalayaan (Liria), botimi zyrtar i Katipunan, falë shtypshkronjës së Diario de Manila dhe përdorimit të shkronjave të vjedhura nga shtypshkronja nga punonjësit Filipinas, të cilët ishin gjithashtu anëtarë të Katipunan.

Ata i zhvilluan aktivitetet e tyre pa u dyshuar nga menaxhmentit spanjoll, të cilët ishin kryesisht anëtarë aktivë të forcave rezervë koloniale spanjolle. Shumica e aktiviteteve të tyre sekrete u zhvilluan gjatë pushimeve të drekës (dy orë e gjysmë), kur personeli spanjoll mori vaktet dhe gjumin e pasdrekës.

Më 19 gusht të vitit 1896, Teodoro Patiño, i cili ishte në mosmarrëveshje të fortë me përgjegjësin e shtypit dhe anëtarin e Katipunan, Apolonio de la Cruz, mbi një rritje të pagës dhe pretendoi se ai po bëhej përgjegjës edhe për humbjen e artikujve të shtypjes që u përdorën për shtypja e Kalayaan, i tregoi gjithë historinë motrës së tij Honoria, e cila atëherë jetonte me murgeshat në një jetimore në Mandaluyong.

Honoria u shqetësua thellë nga zbulimi i vëllait të saj dhe vendosi të informojë, *Mother Superior, Sister Teresa de Jesús* për ekzistencën e shoqërisë së fshehtë. Motra Tereza nga ana e tij kërkoi këshillën e At Mariano Gil, famullitarit të Tondo, i cili i shoqëruar nga disa Guardia Civil menjëherë kontrolluan ambientet e Diario de Manila dhe gjetën prova të ekzistencës së Katipunan. Ata shpejt informuan Guvernatorin e Përgjithshëm Blanco, i cili bllokoi shtypshkronjën dhe arrestoi de la Cruz, të cilit iu gjet një kamë e përdorur në ritet e fillimit të Katipunan dhe dhjetëra anëtarë të tjerë të dyshuar të Katipunan. De la Cruz u ekzekutua më vonë me 6 shkurt të vitit 1897 në Bagumbayan.

## Shiko gjithashtu 
* Philippine Literature in Spanish
* Katipunan

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
*Philippine Literature in Spanish.
* Kalayaan: The Katipunan Newspaper .
*Diario de Manila  UST Miguel de Benavides Library and Archives Digital Collection.