Klasa shoqërore në Romën e Lashtë

parapamje|345px|Shembull burrash të klasës së lartë romake
Klasa shoqërore në Romën e Lashtë ishte hierarkike, me hiearki të shumëfishta dhe të mbivendosura shoqërore. Pozicion relativ i një individi mund të ishte më i lartë ose më i ulët sesa një tjetër, që e ndërlikonte përbërjen shoqërore të Romës.

Statusi i romakëve të lindur të lirë gjatë Republikës përcaktohej nga këto elemente:

* Prejardhja (patric ose plebe).
* Rangu (*ordo*) census bazuar te pasuria dhe privilegji politik, me rangjet senatoriale dhe ekuestre të ngritur mbi qytetarin e zakonshëm.
* Gjinia.
* Qytetaria, e cila ishte e llojeve të ngryshme.
* Të zakonshmit dhe skllevërit ishin në klasën më të ulët.

## Patricët dhe Plebejtë
us nga v. 176 i e.s.. Kjo shtatore besohet se është nga Kodra Kapitoline në Romë dhe shtatorja e vetme kalëruese e mbijetuar.]]
Tradicionalisht, patric i referohet anëtarëve të klasës së lartë, ndërsa plebe i referohet klasës së ulët. Diferencimi ekonomik pa një numër të vogël familjesh të grumbullonin shumicën e pasurisë së Romës, duke i hapur rrugë në këtë mënyrë krijimit të klasave të patricëve dhe plebejve. Pas këtij dallimi fillestar, sidoqoftë, ndarja midis familjeve patrice dhe plebeje do të ishte rreptësisht e trashëgueshme, bazuar në statusin shoqëror.

Plebejtë përbënin shumicën e qytetarëve romakë pas një vargu konfliktesh politike dhe barazimit. Megjithëse patricët shpesh paraqiteshin si familje të pasura dhe të fuqishme, që arrinin të siguronin pushtet mbi familjet plebeje me më pak mundësi, plebejtë dhe patricët midis klasës senatoriale shpesh ishin njëlloj të pasur.

Një lloj i zakonshëm marrëdhënieje shoqërore në Romën e Lashtë ishte sistemi i  që përfshinte një patron dhe klient që kryente shërbime për njëri-tjetrin që ishin të angashuar në marrëdhënie të forta të ngjashme me marrëdhëniet sipërmarrëse. Patricët ishin shpesh patronë, dhe ata shpesh do të kishin klientë të shumëfishtë plebejë. Patronët mundësonin shumë shërbime për klientët e tyre për një premtim mbështetjeje, nëse patroni shkonte në luftë.

Kishte tre forma të hershme të martesës që i zhvendosnin gratë romake nga një *paterfamilias* te një tjetër. I pari, *coemptio*, përfaqësonte blerjen e nuses. 

E dyta, *usus,* ndodhtje pas një viti intimiteti midis një burri dhe një gruaje. Nëse gruaja nuk largohej nga burri për tre netë pas përmbushjes së vitit, ajo bëhej zotërim i burrit, që bëhej *paterfamilias* i saj. Nëse gruaja largohej para se tre nevtët të përfundonin, ajo do të kthehej te familja e saj. Marrëdhënia do të ishte akoma e vlefshme, por burri nuk bëhej *paterfamilias* i saj. Në pjesën më të madhe, skllevërit vinin nga borxhllinjtë dhe nga të robërit e luftës, veçanërisht gratë dhe fëmijët e kapur gjatë rrethimeve dhe fushatave të tjera ushtarake në Greqi, Itali, Spanjë dhe Kartagjenë.

Përgjatë viteve të fundit të Republikës dhe përgjatë Perandorisë, shumica e skllevërve vinin nga zonat e pushtuara së rishmi të Galisë, Britanisë, Afrikës Veriore dhe Azisë së Vogël.

Skllevërve që u mungonte aftësia ose arsimimi kryenin punë bujqësorre ose forma të tjera të punëve fizike. Shumica e skllevërve ngarkoheshin me punë bujqësore dhe ndonjë formë tjetër pune.

#### Të drejtat e vjetra latine 
Aleatëve latinë u ishte dhënë e drejta të martoheshin me qytetarë romakë, të zhvillonin sipërmarrje dhe të hynin në marrëdhënie kotraktuale me qytetarët e plotë romakë, si dhe e drejta për tu zhvendosur nga një qytet aleat latin në Romë (ose e anasjellta). Fëmijët e qytetarëve të plotë romakë dhe nënat latine mund të trashëgonin prona romake dhe qytetarinë e baballarëve të tyre përmes Lidhjes Latine, përpara vitit 338 p.e.s..

#### Të drejtat latine pas vitit 338 p.e.s. 
Qytetarët e pesë qyteteve latine (Aricia, Lanuvium, Pedum, Nomentum dhe Antium) u ishte dhënë qytetaria e plotë romake në vitin 338 p.e.s., pas përfundimit të Luftës Latine. Pjesa e mbetur e aleatëve latinë iu dha qytetari e kufizuar romake, duke marrë privilegjet e Të Drejtave të Vjetra Latine, por pa ju dhënë e drejta për të votuar ose për të marrë prona romake, përveç kur ata vendoseshin përgjithmonë në qytetin e Romës. Augusti (27 p.e.s. – 14 i e.s.) krijoi ligje që i lejonin peregrini-t të bëheshin qytetarë përmes shërbimit në Ushtrinë Romake ose në një këshill qytetar. Të drejtat e qytetarisë trashëgoheshin, kështu që fëmijët e peregrini, që ishin bërë qytetarë, ishin gjithashtu qytetarë nga lindja. me shpalljen e Kushtetutës Antonine.

## Shiko gjithashtu
* Struktura shoqërore
* Klasa shoqërore
* Lufta e klasave
* Pabarazia gjinore
* Pabarazia shoqërore
* Klasa sunduese
* Hierarkia
* Statusi shoqëror
* Kasta
* Shoqëria pa klasa
* Barazia shoqërore
* Imperium
* Potestas
* Auctoritas
* Possessio
* Usucapio
* Fructus
* Usus
* Skulptura Romake
* Luftërat Romako-Latine
* Aedilen
* Aerarium
* Ager publicus
* Amfiteatri Romak
* Amicitia
* Anijet Romake
* Arcana imperii
* Arkitektura Romake
* Arkitektura e Teatrove Romake
* Arsimi në Romën e lashtë
* Arti romak
* Bujqësia në Romën e lashtë
* Cannaba
* Censori
* Cirku Romak
* Civitas
* Civitas libera
* Civitas foederata
* Civitas sine suffragio
* Civitas stipendaria
* Colonus (person)
* Consilium principis
* Consistorium
* Contio
* Cursus honorum
* Çitadela
* Dashuria Greke
* Dediticii
* Drungos
* Dux
* E drejta romake
* Ekonomia Romake
* Equites
* Ergastulum
* Feja romake
* Festivalet Romake
* Filozofia e lashtë romake
* Fiset Italike
* Forumet Romake
* Gens
* Harku i Triumfit
* Honestiores dhe humiliores
* Horreum
* Horreum (Epir)
* Hospitium
* Iliro-romakët
* Institucionet politike të Romës së lashtë
* Jus
* Kalendari Romak
* Këshilli i Plebejve
* Klima e Romës së Lashtë
* Kolona e Fitores
* Kolonia Romake
* Kopshtet romake
* Kultura e Romës së lashtë
* Kuvendi i Centurionëve
* Kuvendi i Kuriatit
* Kuvendet Romake
* Kuvendi Tribal
* Kuzhina antike romake
* Lapis manalis
* Larja në Romën e Lashtë
* Latifundium
* Latinët e Lashtë
* Latium
* Lidhja Latine
* Limes Britannicus
* Llaçi romak
* Magjistratët romakë
* Magjistratët e Perandorisë Romake
* Mare Nostrum
* Marina Romake
* Martesa në Romën e lashtë
* Miliarium Aureum
* Misteret greko-romake
* Mjekësia Romake
* Mos maiorum
* Mundus Cereris
* Municipium
* Muri i Antoninit
* Nikopoli i Epirit
* Novus homo
* Nobiles
* Optimates dhe populares
* Orcus
* Ordines
* Pagus
* Pallatet perandorake të Romës
* Patricët romakë
* Perandoria Romake
* Peregrinus
* Periudha e Ngrohtë Romake
* Personalitete romake
* Plebejtë
* Pomerium
* Portretizimi Romak
* Pretori
* Primus inter pares
* Provinca romake e Epirit
* Republika Romake
* Rogatio
* Roma quadrata
* Romanitas
* Romanizimi (kulturor)
* Rrugët romake
* Sabinët
* Sabelianët
* Selitë perandorake romake
* Senati Romak
* Shpyllëzimi gjatë periudhës romake
* Shtatë Kodrat e Romës
* Shtetësia Romake
* Shtëpia Romake
* Skllavëria në Romën e lashtë
* Spektaklet Romake
* SPQR
* Statusi në sistemin ligjor romak
* Tempulli Romak
* Teknologjia në Romën e lashtë
* Të Drejtat Latine
* Thermae
* Traditat romake të emërtimit
* Triumfi Romak
* Ujësjellësi Romak
* Umbilicus urbis Romae
* Ura e Trajanit
* Urbanistika Romake
* Urbs
* Ushqimi dhe darka në Perandorinë Romake
* Ushtria Romake
* Valetudinarium
* Veshjet në Romën e lashtë
* Vicus
* Vila Romake
* Zgjedhjet në Republikë Romake
* Zjarrfikja në Romën e Lashtë

## Citime fundore
## Bibliografia
* 
* 
* 
* 
* 
* Polibi Historiae, VI..
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Joan Zonara, *Extracts of History*.

## Lidhje të jashtme
*