Irredentizmi hungarez

[parapamje|300x300px|Me ngjyrë të gjelbër [Tokat e Kurorës së Shën Stefanit|Tokat e Kurorës së Shën Stefanit (Transleitani), territoret hungareze në monarkinë austro-hungareze të përbërë nga Mbretëria e Hungarisë dhe Mbretëria e Kroacisë-Sllavonisë. Hungaria gjithashtu qeveriste bashkërisht bashkëpronësinë e Bosnjë dhe Hercegovinës (kaltěr) me Austrinë (Cisleithania).]]
**Iredentizmi hungarez** ose **Hungaria e Madhe** (hungarisht: *Nagy-Magyarország*) janë ide politike irredentiste në lidhje me shpengimin e territoreve të Mbretërisë së Hungarisë. Duke synuar të paktën të rifitojë kontrollin mbi zonat e populluara nga hungarezët në vendet fqinje të Hungarisë. Historiografia hungareze përdor termin "**Hungaria Historike**" (hungarisht: *történelmi Magyarország*). "E gjithë Hungaria" (hungarisht: *Egész-Magyarország*) përdoret gjithashtu zakonisht nga mbështetësit e kësaj ideologjie.

Traktati i Trianonit përcaktoi kufijtë aktualë të Hungarisë dhe, krahasuar me pretendimet e mbretërisë së paraluftës, Hungaria e pas-Trianonit kishte afërsisht 72% më pak aksione toke dhe rreth dy të tretat më pak banorë, pothuajse 5 milionë prej tyre ishin hungarezë. përkatësisë etnike. Megjithatë, vetëm 54% e banorëve të Mbretërisë së Hungarisë të paraluftës ishin hungarezë përpara Luftës së Parë Botërore. Pas miratimit të traktatit, udhëheqësit hungarezë u priruan drejt revokimit të disa kushteve të tij. Ky qëllim politik mori vëmendje më të madhe dhe ishte një shqetësim serioz kombëtar deri në Luftën e Dytë Botërore.

Pas Luftës së Parë Botërore, megjithë idenë e "vetëvendosjes së popujve" të Fuqive Aleate, vetëm një plebishit u lejua (i njohur më vonë si plebishiti i Sopron) për të zgjidhur kufijtë e diskutueshëm në territorin e mëparshëm të Mbretërisë së Hungarisë, duke zgjidhur një mosmarrëveshje më të vogël territoriale midis Republikës së Parë Austriake dhe Mbretërisë së Hungarisë, sepse disa muaj më parë, Rongyos Gárda nisi një seri sulmesh për të dëbuar forcat austriake që hynë në zonë. Gjatë plebishitit në fund të vitit 1921, qendrat e votimit mbikëqyreshin nga oficerë të ushtrisë britanike, franceze dhe italiane të Fuqive Aleate.

Irredentizmi në vitet 1930 e çoi Hungarinë të krijonte një aleancë me Gjermaninë Naziste të Hitlerit. Eva S. Balogh shprehet: "Pjesëmarrja e Hungarisë në Luftën e Dytë Botërore rezultoi nga një dëshirë për të rishikuar Traktatin e Trianonit në mënyrë që të rimarrë territoret e humbura pas Luftës së Parë Botërore. Kjo ishte baza për politikën e jashtme të Hungarisë ndërmjet dy luftërave."

Hungaria, e mbështetur nga Fuqitë e Boshtit, ishte e suksesshme përkohësisht në fitimin e disa rajoneve të ish-Mbretërisë me First Vienna Award në vitin 1938 (Çekosllovakia jugore me kryesisht hungarezët) dhe Second Vienna Award në 1940 (Transilvania Veriore me një popullsi të përzier etnikisht) dhe përmes fushatës ushtarake fitoi rajonet e Rutenisë Karpate në 1939 dhe (të përziera etnikisht) Bačka, Baranja,  Međimurje dhe Prekmurje në 1941 (pushtimi hungarez i territoreve jugosllave). Pas mbylljes së Luftës së Dytë Botërore, kufijtë e Hungarisë siç përcaktoheshin nga Traktati i Trianonit u rivendosën, me përjashtim të tre fshatrave hungareze që u transferuan në Çekosllovaki. Këto fshatra janë sot administrativisht pjesë e Bratisllavës.

## Referime