open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Besnik Bekteshi

**Besnik Bekteshi** (lindur më 11 gusht 1941) ishte një politikan shqiptar nga radhët e Partisë së Punës së Shqipërisë. Ai ishte ministër i Industrisë dhe Minierave gjatë mandatit të Adil Çarçanit.

## Jeta dhe karriera 
Besnik Bekteshi lindi më 11 gusht 1941 në Shkodër, Shqipëri. Aktiv në periudhën e socializmit, Bekteshi u bë pjesë e skenës politike shqiptare në një kohë kur vendi ishte nën sundimin e Partisë së Punës së Shqipërisë.

Pas përfundimit të studimeve të inxhinierisë së ndërtimit në Universitetin e Tiranës, Besnik Bekteshi mori pjesë në shumë projekte të rëndësishme inxhinierike, duke përfshirë ndërtimin e digave dhe termocentraleve në Shqipëri.

Në karrierën e tij politike, Bekteshi u bë anëtar i Partisë së Punës të Shqipërisë në vitin 1973 dhe me kalimin e kohës arriti në pozicionet më të larta të qeverisë dhe partisë. Nga viti 1981, ai u zgjodh si anëtar i Komitetit Qendror të Partisë së Punës, duke u përfshirë në procesin vendimmarrës më të lartë të vendit.

Në vitin 1982, Besnik Bekteshi u zgjodh në parlament, duke qenë një figurë e rëndësishme në arenën legjislative të vendit. Për një periudhë të gjatë, ai shërbeu si zëvendëskryeministër i Shqipërisë, nga viti 1982 deri në vitin 1989. Gjatë kësaj kohe, ai mbante një rol kritik në drejtimin dhe implementimin e politikave qeveritare. 

Besnik Bekteshi gjithashtu ishte anëtar i Byrosë Politike, një nga organet më të rëndësishme të Partisë së Punës së Shqipërisë, nga viti 1986 deri në periudhën e kolapsit të fillim të viteve 1990.

Megjithatë, pas rënies së regjimit komunist në Shqipëri dhe fillimit të një periudhe tranzicioni politik, Besnik Bekteshi u përfshi në konteste të ndryshme ligjore. Në vitin 1993, ai u dënua me një burgim prej gjashtë vjetësh për akuzat e përvetësimit të parave të shtetit.

Besnik Bekteshi mbetet një figurë e rëndësishme në historinë politike të Shqipërisë, duke pasqyruar sfidat dhe transformimet që vendi përjetoi gjatë periudhës së tij komuniste dhe tranzicionit pas rënies së regjimit të tillë. Për kontributin e tij në politikë dhe inxhinieri, ai ka mbetur subjekt i studimeve dhe analizave të shumta në kontekstin historik të Shqipërisë.
## Referime
Instituti i Ludvig Bolcmanit për të të Drejtave Humane

**Instituti Ludwig Boltzmann për të Drejtat e Njeriut** (German: Ludwig Boltzmann Institut für Menschenrechte, BIM) është një institut kërkimor në Vjenë, i lidhur me Shoqatën Austriake Ludwig Bolcman, e specializuar në fushën e të drejtave të njeriut.

## History 
Ai u themelua në vitin 1992 nga Feliks Ermakora, Manfred Novak dhe Hans Treter, të 3 profesorë të Ligjit në Universitetin e Vjenës. Feliks Ermakora († 1995) ishte drejtori i parë i tij, ndërsa Manfred Novak dhe Hans Treter si drejtorë shkencorë të përbashkët (2009–2019). Nga viti 2019, Michael Lysander Fremuth është drejtori shkencor. Fremuth gjithashtu mban një profesurë për të Drejta Themelore dhe të Njeriut në Universitetin e Vjenës. Instituti ndodhet në Freyung 6 në qendrën e qytetit të Vjenës / Austrisë. Ai bashkëpunon me Institutin për Drejtësi dhe Administratë në Universitetin e Vjenës.

## Struktura 
Punën e përditshme të institutit e menaxhon Drejtorja e Menaxhimit Patricia Mussi-Mailer. Në institut ka këto fusha kërkimore:

* Human Dignity and Public Security
* Development Cooperation and Business
* European Neighbourhood and Integration Policy
* Anti Discrimination, Diversity and Asylum
* Women's Rights, Children's Rights and Trafficking in Human Beings
* Human Rights Education
* Digital Rights

## Çmimet 
Në vitin 1995, instituti mori çmimin për të drejtat e njeriut "Bruno-Kreisky Preis für Verdienste um die Menschenrechte".
Në vitin 2007, Manfred Novak mori të njëjtin çmim. 

## Publikime 
## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* Ludwig Boltzmann Institut of Human Rights
* Ludwig Boltzmann Society
* Research Platform Human Rights in the European Context
Johnny Sins

**Steven Wolfe** (shq. **Stiven Uolfi**) (lindur më 31 dhjetor 1978), i njohur më mirë si **Johnny Sins** (shq. **Xhoni Sins**), është një regjisor, YouTuber, dhe aktor pornografik amerikan. Ai është vazhdimisht ndër kërkimet më të njohura të pornografisë së talenteve mashkullore dhe njihet për kokën e rruar, fizikun muskulor dhe sytë blu.     Vlerësimet e tij përfshijnë tre çmime AVN për Performuesin Mashkull të Vitit   Ai ka qenë subjekt i memeve, të cilat përqendrohen në shumëllojshmërinë e madhe të profesioneve që kanë punuar personazhet e tij pornografike. 

## Jeta e hershme 
Sins lindi Steven Wolfe  në Pitsburg  më 31 dhjetor 1978.  Ai e ka përshkruar veten si “shumë të turpshëm” gjatë rritjes.  Kur ishte rreth 24 vjeç, ai vuri re se kishte filluar të bëhet tullac dhe që atëherë e mbante kokën të rruar.  Në vitin 2006, në moshën 28-vjeçare, ai la punën e tij dhe u transferua në Los Anxhelos për të ndjekur një karrierë në industrinë e filmit pornografik me kohë të plotë.    Sins dhe aktorja tjetër Eva Lovia ishin planifikuar të luanin në film.   Nëse projekti do të financohej me sukses, të dy do të kishin marrë gjashtë muaj përgatitje rigoroze për nisjen, duke përfshirë trajnimin për gravitetin zero, shpejtësinë dhe temperaturën.  Fushata mblodhi 236 086 dollarë gjatë 60 ditëve, duke mos arritur qëllimin e saj prej 3,4 milion&nbsp;dollarësh. 

Në fillim të vitit 2017, Sins dhe ylli i pornos Kissa Sins (gruaja e tij në atë kohë) hapën kanalin e tyre në YouTube SinsTV, i cili tregonte jetën e tyre të përditshme dhe paraqiste këshilla për seksin.   Pas ndarjes së tyre në vitin 2019, Sins u bë operatori i vetëm i kanalit, i cili tani fokusohet në videot dhe vlog-et e reagimit të tij; që nga janari 2024, kanali ka fituar mbi 2.1 milion abonentë dhe më shumë se 109 milion shikime.  Një video e Sins duke provuar ushqime të ndryshme turke për pak kohë u bë videoja më e mirë e YouTube në Turqi.   

Në vitin 2018, Sins mori çmimin për interpretuesin mashkull më të popullarizuar nga gratë në Pornhub Awards,   për të cilin fituesit u përcaktuan nga të dhënat e transmetimit të përdoruesve.  Që nga janari 2024, ai ka interpretuar si aktor pornografik në pothuajse 3 000 video. 

## Jeta personale 
Sins banon në Las Vegas. Ai u martua me yllin porno Kissa Sins në një datë të panjohur,  

Në tetor 2017, një foto e Sins u postua në Twitter nga një përdorues i cili pretendoi në mënyrë të rreme se Sins ishte zhdukur si pasojë e të shtënave masive në Las Vegas.    Tweet-i ishte një nga mashtrimet e shumta virale që u shfaqën në lidhje me të shtënat.  

## Referime
Françeskanët e Rotes

**Françeskanët e Rotes** është një ish-komunitet fetar françeskan katolik romak dhe lidhet ngushtë me qytetin tregtar të Rotes në Tirolin Austriak, rreth 100 km në perëndim të Insbrukut. Kisha dhe kompleksi konvencional e këtij komuniteti gëzojnë statusin e monumentit të mbrojtur sipas ligjit austriak. Françeskanët e fundit u larguan në fund të 2014-ës, pasi pa një rënie të tyre pas disa dekadash si fillestarë. 

## Historia 
Themelet e vendbanimit françeskan u hodhën më 15 mars 1628 në prani të Archduke Leopold të Austrisë  dhe gruas së tij, e lindur Claudia de' Medici. Konteksti politik u sigurua nga lufta kundër Kishës Katolike përballë Reformës Protestante të shekullit të gjashtëmbëdhjetë. Françeskanët morën edhe kishën ngjitur, Shën Ana, për punën e tyre klerike. Kisha përfundoi në vitin 1630. Sidoqoftë, në korrik të vitit1632, ndërtesat pranë dhe kisha u dëmtuan dhe u plaçkitën nga ushtarët suedezë si pjesë e shkatërrimit të lidhur me Luftën Tridhjetëvjeçare. 

Në 1703-ën dhe përsëri në 1846-ën, kompleksi i kishës u dogj, por dhe ai u rindërtuan me mbështetjen financiare të komunitetit lokal. Gjatë shekullit të tetëmbëdhjetë, festa ishte shtëpia e një qendre studimi teologjike françeskane. Midis 1775-ës dhe 1782-ës françeskanët siguruan grupe besimtarësh ushtarakë për Kështjellën Ehrenberg.  Nga 1820 deri në 1861-ën Rote shërbeu si një komunitet për françeskanët në fillimet e tyre.

Ndryshimi i popullsisë në rajon bëri që kisha françeskane në Rote të rekrutonte shërbëtorët e vet me kohë të plotë në vitin 1945. Për të siguruar një vend për mbledhjet e famullisë, "Paulusheim" u ndërtua midis viteve 1959-1961, pas së cilës, kisha u rinovua në faza të gjata mes viteve 1960. Kambanorja u zëvendësua në vitin 1976 dhe midis 1977-2000-shit Rote strehoi përsëri françeskanë të ring për provincën françeskane Tirol.

Në dekadën e 2-të e shekullit XXI kishin mbetur vetëm 4 françeskanë, që i kushtuan kohë kryesisht punës në spital dhe kujdesit në famulli. Më 8 tetor 2013, u mor një njoftim se Françeskanët e Rotes do të mbylleshin në shtator të 2014-ës. 

## Kisha françeskane e Shën Anës 
Kisha, me dizajn françeskan, është e integruar me ndërtesat e tjera të përreth saj. Kori gotik mbështetet nga nefi barok nën një çati. Kulla është e pozicionuar në anën jugore të korit, pjesërisht e mbivendosur në ndërtesën konvencionale. Ajo ka dritare të harkuara dhe është e mbuluar me një kube  në formë qepe karakteristike për kishat në rajon. Nefi dhe kori ndriçohen gjithashtu përmes dritareve me hark të rrumbullakët.

## Referime
Roketsan

**Roketsan Roket Sanayii ve Ticaret AS** është një prodhues turk i armëve dhe kontraktues i mbrojtjes me seli në Ankara, Turqi. E vendosur në 1988 nga Komiteti Ekzekutiv i Industrisë së Mbrojtjes së Turqisë (*SSİK*) për të krijuar bazën industriale të vendit mbi teknologjinë e raketave, kompania është ngritur shpejt për t'u bërë një nga 500 korporatat më të mira industriale të Turqisë.

Aksionarët e tanishëm të Roketsan përfshijnë Fondacionin e Forcave të Armatosura Turke (55.5%), ASELSAN (15%), MKEK (15%), Vakıflar Bankası (10%), HAVELSAN (4.5%). Roketsani është më i njohur për gamën e gjerë të raketave të drejtuara dhe të padrejtuara, si dhe raketat e drejtuara si Bora, Tayfun, Atmaca, Cirit, UMTAS dhe OMTAS. Kompania prodhon gjithashtu nënsisteme për raketat Stinger, Rapier dhe ESSM dhe ofron zgjidhje teknologjike dhe inxhinierike për platforma të tjera të integruara civile dhe ushtarake. Zhvillimet e fundit nxjerrin në pah bomba me goditje të saktë me diametër të vogël për mjetet ajrore pa pilot.

Roketsani është e vetmja kompani turke që ka marrë miratimin CMMI/DEV 3 (Capability Maturity Model Integration – për Zhvillim) për të gjitha proceset e saj të projektimit dhe të zhvillimit.

U rendit e 96-ta në 2018 dhe e 89-ta në 2019 në listën e kompanive më të vlefshme të industrisë së mbrojtjes të Defense News. Në vitin 2020 u rendit në vendin e 91-të.

Kompania është një nga organizatorët e Festivalit Teknofest të Hapësirës Ajrore dhe të Teknologjisë.

## Shiko edhe 
* Aselsan

## Referime
Shefit Xhaferi

**Shefit Xhaferi** me pseudonimin **Kravata** është revolucionar shqiptar, komandant i  Ushtrisë Çlirimtare Kombëtare .

## Biografia 
Shefit Xhaferi u lind në vitin 1960 në fshatin Çail të Gostivarit. Gjatë konfliktit ushtarak në Republikën e Maqedonisë në vitin 2001, Xhaferi ishte përgjegjës për operacionet logjistike nga rajoni i Kosovës në Republikën e Maqedonisë. Ai është mbikëqyrës i drejtpërdrejtë i furnizimit të njerëzve, armëve, pajisjeve dhe eksplozivëve. Pas përfundimit të konfliktit, ai emigroi në Evropën Perëndimore, ku mbajti marrëdhënie me emigrantët shqiptarë dhe veçanërisht me Fazli Veliun .  

## Shih edhe 
* Ushtria Çlirimtare Kombëtare
* Shqiptarët në Maqedoninë e Veriut

## Referime
Shaban Xhemali

**Shaban Xhemali** (6 maj 1918, Dibër) ka qenë jurist dhe pjesëmarrës në Luftën e Dytë Botërore.

## Biografia 
Ishte pjesëmarrës në Luftën e Dytë Botërore në aradhat partizane që nga viti 1942 si veprimtar i prapavijës, ndihmës komandant i Komandës së vendit; anëtar i Partisë Komuniste të Maqedonisë që nga viti 1944.

Pas Çlirimit mbaroi Shkollën e Lartë Administrative dhe ishte kryetar i Këshillit Popullor të Qytetit (1944-1947), anëtar i Komitetit të Qarkut të SKM-së, anëtar i Komitetit Bashkiak të SKM-së, nënkryetar dhe më pas. kryetar i Bordit Komunal të SSRNM dhe sekretar i Komitetit Komunal të SKM në Dibër .

Ka qenë anëtar i Komisionit për marrëdhënie socio-ekonomike të Këshillit republikan dhe deputet në Këshillin republikan të Kuvendit të SRM-së në vitin 1970.

## Shih edhe 
* Lufta e Dytë Botërore
* Shqiptarët në Maqedoninë e Veriut
Reis Shaqiri

**Reis Shaqiri** (12 dhjetor 1919, Sopocka — 13 tetor 2006, Shkup) ka qenë qenë aktivist dhje pjesëmarrës i Luftës së Dytë Botërore.

## Biografia 
Si anëtar i Bashkimit të Komunistëve të Jugosllavisë që nga viti 1941, ai mori pjesë në krijimin e NOPO-s së Prespës-Manastirit dhe më pas autoritetet bullgare e internuan në Shën Vrac në vitin 1942. Ishte delegat i ASNOM-it .

Pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore dhe Çlirimit, ishte major rezervë, sekretar i Komitetit të Qarkut të Lidhjes së Komunistëve të Maqedonisë (SKM) në Gostivar, anëtar i Kryesisë së MFK-së dhe kryente detyra përgjegjëse në Departamenti i Punëve të Brendshme, si kryetar i Drejtorisë regjionale në Manastir dhe Drejtorisë së qytetit në Shkup.

Si anëtar i KQ të SKM-së, ku u zgjodh në Kongresin e Parë, të Dytë dhe të Tretë, ishte Ministër i Politikës Sociale dhe Shëndetësisë Publike në Qeverinë e Republikës së Maqedonisë në periudhën 1948-1950, zv. Kryetar i Presidiumit të Kuvendit Popullor të Republikës Popullore të Maqedonisë (PRM) në periudhën 1950-1052, anëtar i Këshillit Ekzekutiv të Kuvendit Popullor të NRM nga viti 1952 dhe në periudhën 1957-1967, kryetar i Qarkut. Bordi i SSRNM-së në Tetovë, nënkryetar i Kuvendit të Republikës Socialiste të Maqedonisë, nënkryetar i Këshillit Republikan të LSM-së dhe të tjerë.

Gjithashtu ka qenë deputet në Kuvendin Kombëtar të FNRJ-së (në tri mbledhje) dhe në Kuvendin Popullor të MKR-së dhe anëtar i Kryesisë së Bordit Kryesor të SSRNM-së.

## Shih edhe 
* Lufta e Dytë Botërore
* Shqiptarët në Maqedoninë e Veriut
Resul Shaqiri

**Resul Shakiri** është  politikan shqiptar nga Republika Socialiste e Maqedonisë .

## Biografia 
Ai u lind më 10 nëntor 1931 në fshatin Sopotsko të Resnjës. Pas mbarimit të shkollës së mesme u regjistrua në Fakultetin Filozofik në Universitetin e Shkupit . Që nga viti 1950, ai ka qenë anëtar i Partisë Komuniste të Ukrainës . Në periudha të veçanta ka qenë kryetar i Komitetit Komunal, anëtar i Kryesisë së KQ të Rinisë Popullore të Maqedonisë, drejtor dhe kryeredaktor i “Flakës së Vellazerimit”, anëtar i Komitetit të qytetit të. MKP për Shkup dhe përfaqësues në kuvendin e SRM. Ndërmjet viteve 1965 dhe 1967 ishte anëtar i Këshillit Ekzekutiv të SRM-së  .

## Shih edhe 
* Shqiptarët në Maqedoninë e Veriut
Sami Shaqiri

**Sami Shaqiri** (20 mars 1952; Matejce, Kumanovë) është ish-anëtar i Ushtrisë Çlirimtare Kombëtare.

## Biografia 
Gjatë konfliktit ushtarak në Maqedoni ka qenë komandant i Ushtrisë Çlirimtare Kombëtare në brigadën 112 rajonale (Tetovë). Paraprakisht ka punuar si drejtor i Shtabit për Mbrojtjen Civile në Matejçe, ndërsa më vonë është vënë në krye të plotë të UÇK-së si komandant i fshatit  .

Më 24 korrik 2001 është futur në listën e zezë të qytetarëve të Maqedonisë  .

## Shih edhe 
* Shqiptarët në Maqedoninë e Veriut

## Referime
Muharrem Shahiçi

**Muharrem Shahiçi** (15 maj 1927, Gjyrisheci) është artist dhe poet shqiptar nga Maqedonia e Veriut.

## Biografia 
Ka kryer Shkollën Administrative dhe Kursin Pedagogjik. Si pjesëmarrës në NOB mbeti invalid ushtarak.

Ai ishte sekretar i SKOJ-it, kryetar i Shoqatës së Luftëtarëve të Komunës Kisella Vodë në Shkup dhe artist i Teatrit Kombëtar Shqiptaro-Turk në Shkup që nga viti 1970. Ai është gjithashtu autor i dy përmbledhjeve me poezi.

## Rolet 
Shahiçi luajti si: Chris në "Mande", Rusin në "Skuadra Qiellore", Nadria në "Kostana", Pande në "Money is Numbing", Rama në "Marriage Partners" dhe Yole në "Mejava".

## Shih edhe 
* Shqiptarët në Maqedoninë e Veriut
Shefshet Ademi

**Shefshet Ademi** (21 prill 1963; Katundi i Poshtëm, Veles) është gjyqtar, avokat dhe kryetar i Gjykatës Themelore në Veles.

## Biografia 
Ademi u lind më 21 prill 1963 në fshatin Katundi i Poshtëm, Veles. Shkollimin fillor dhe të mesëm e kreu në Strugë. Ka diplomuar në Fakultetin Juridik në Shkup më 29.09.1986 me një mesatare prej 8.85. Në vitin 1987 punësohet si praktikant, e më pas si bashkëpunëtor ekspert në Gjykatën Themelore të Punës së Bashkuar në Shkup - Departamenti Veles dhe nga 1 janari 1992 si bashkëpunëtor ekspert në Gjykatën Themelore Veles. Më 27 qershor 1996 është zgjedhur gjyqtar në Gjykatën Themelore të Velesit dhe është caktuar të trajtojë lëndët penale kundër të rriturve dhe të miturve. Më 22 shkurt 2006 është zgjedhur kryetar i Gjykatës Themelore të Velesit, ndërsa në të njëjtën kohë trajton lëndët penale kundër të rriturve dhe të miturve.

## Shih edhe 
* Shqiptarët në Maqedoninë e Veriut
Valon Ethemi

'''Valon Et'hemi''' (3 tetor 1997) është një futbollist profesionist i cili luan si mesfushor për klubin e Süper Lig Konyaspor në huazim nga İstanbulspor .  Një ish-ndërkombëtar i të rinjve për Shqipërinë, ai luan për kombëtaren e Maqedonisë së Veriut .  

## Karriera në klub 
### Karriera e hershme 
Et'hemi lindi në Palaticë të Komunës së Zhelinës nga prindër shqiptarë etnikë, por më vonë u transferua në Shqipëri, ku iu bashkua akademisë së Dinamo Tiranës si 17-vjeçar, ku qëndroi për një vit para se t'i bashkohej skuadrës profesioniste Adriatiku Mamurras në Kategorinë e Parë Shqiptare . niveli i dytë i futbollit në Shqipëri. Ai luajti në 22 ndeshje të ligës për klubin gjatë sezonit 2016–17, duke shënuar 4 gola në këtë proces që i dha atij një transferim te kampioni shqiptar i Superligës Kukësi.

### Kukësi 
Ai iu bashkua zyrtarisht Kukësit më 28 gusht 2017, duke nënshkruar një kontratë trevjeçare dhe duke marrë numrin 27 të skuadrës.  Më vonë, më 6 shtator, ai ishte në stol për humbjen e skuadrës së tij në Superkupën e Shqipërisë 2017 ndaj Tiranës .  Ai luajti ndeshjen e tij të parë të Superligës Shqiptare tre ditë më vonë në ndeshjen hapëse të ligës së sezonit, duke hyrë në minutën e 76-të si zëvendësues për Ndriçim Shtubina në fitoren 1–0 në shtëpi ndaj Kamzës së sapo promovuar.  Ai shënoi golin e tij të parë në ligë për klubin më 16 tetor 2017 në fitoren 4–2 në shtëpi ndaj KF Teuta Durrës . Goli i tij i shënuar në minutën e 31-të e bëri rezultatin 2–0 në favor të Kukësit. Ai më vonë u përjashtua, duke u zëvendësuar nga Rauf Aliyev në minutën e 78-të. 

### Stambollspor 
Ethemi ndihmoi İstanbulsporin të arrinte promovimin në sezonin 2021-22 për herë të parë në 17 vjet.  Ai filloi në İstanbulspor kthimin në Süper Lig në një humbje 2–0 në hapjen e sezonit ndaj Trabzonspor më 5 gusht 2022. 

## Karriera ndërkombëtare 
Më 28 maj 2018 Ethemi bëri debutimin e tij me Shqipërinë U21 në një ndeshje miqësore kundër Bosnjë dhe Hercegovinës U21 pasi u emërua në formacionin titullar. 

Më 12 qershor 2022, Ethemi bëri debutimin e tij me Maqedoninë e Veriut në një ndeshje të Ligës së Kombeve të UEFA-s kundër Gjibraltarit .

## Statistikat e karrierës 
## Shih edhe 
* Sporti në Maqedoninë e Veriut
* Shqiptarët në Maqedoninë e Veriut
## Referime
Kontrollimi i fakteve

parapamje|Personeli që punon në një radio stacion redaksi CBC (Radio-Kanada) në Montreal.
**Kontrollimi i fakteve** është procesi i verifikimit të saktësisë faktike të raportimit dhe të deklaratave të caktuara. Kontrollimi i fakteve mund të kryhet para ose pasi teksti ose përmbajtja të publikohet ose të shpërndahet. **Kontrollimi i brendshëm i fakteve** është një kontroll i tillë që bëhet brenda shtëpisë nga botuesi për të parandaluar publikimin e përmbajtjes së pasaktë; kur teksti analizohet nga një palë e tretë, procesi quhet **kontrollim i jashtëm i fakteve**.

Hulumtimet sugjerojnë se verifikimi i fakteve mund të korrigjojë me të vërtetë perceptimet midis qytetarëve, si dhe të dekurajojë politikanët nga përhapja e pretendimeve të rreme ose mashtruese. Megjithatë, korrigjimet mund të prishen me kalimin e kohës ose të mbingarkohen nga sinjalet e elitave që promovojnë pretendime më pak të sakta. Kontrollimi i fakteve politike ndonjëherë kritikohet si gazetari e opinionit. Një rishikim i kontrolluesve të fakteve të politikës amerikane tregon një rezultat të përzier nëse kontrollimi i fakteve është një mënyrë efektive për të zvogëluar keqkuptimet dhe nëse metoda është e besueshme.

## Shiko edhe 
* Lajmet e rreme

## Referime
Parku i Druk Julit

**Parku i Druk Julit** është një park i vogël në lagjen e 23-të të Lisingut në jug të Vjenës, Austri. Parku ndodhet në kryqëzimin e rrugës Speisinger me rrugën Vitgenshtajnit dhe rrugën Rosen Hygel në Lising. 

## Historia dhe infrastruktura 
Në vitin 2007, u vendos që të nderohen marrëdhëniet miqësore midis Butanit dhe Austrisë. Butani ishte një vend prioritar për bashkëpunimin austriak për zhvillim.  Parku u ndërtua me rastin e 100-vjetorit të Mbretërisë së Butanit. 

Në vitin 2010, me iniciativën e Shoqërisë Austriako-Butaneze u ngrit një *stupë*, (stupa butaneze), e njohur edhe si një frëngji lumturie.  Po ashtu në vitin 2014, studentët e HTL Mödling ndërtuan një m*ur Mani* në park.  Parku u përurua më 6 prill 2012, në prani të ambasadorëve të Kinës, Indisë dhe Presidentit të Shoqërisë butaneze.  Shoqëritë e miqësisë së Indisë, Japonisë, Kamboxhias, Mongolisë, Birmanisë, Nepalit, Sri Lankës dhe Tajlandës morën pjesë në përpjekjet bashkëpunuese. 

## Galeri fotosh 

Skeda:Wien_23_Druk-Yul-Park_a.jpg|alt=A landscape of the Druk Yul Park.|Një peizazh i parkut Druk Julit
Skeda:Wien_23_Druk-Yul-Park_c.jpg|alt=The Mani Wall.|Muri i *Manit*.
Skeda:Druk_Yul_Park_02,_Vienna_-_chörten.jpg|alt=The Chorten in Druk Yul Park.| *Chorten* në parkun e Druk Julit
Skeda:Druk_Yul_Park_06,_Vienna_-_mani_wall.jpg|alt=Inscription in the Mani wall.|Mbishkrim në murin e Manit
Skeda:Wien_23_Druk-Yul-Park_g.jpg|alt=The welcome board in the park.|Bordi i mirëseardhjes në park
Skeda:Druk_Yul_Park_08,_Vienna_-_birds'_bath.jpg|alt=A stone pillar in the park.|Një shtyllë guri në park

## Shih gjithashtu 
* Marrëdhëniet Austri-Butan

## Referime
Ismail Dardhishta

**Ismail Dardhishta** (4 prill 1964, Shkup) është avokat, politikan dhe gjykatës kushtetues nga Maqedonia e Veriut. 

## Biografia 
Ismail Dardhishta ka lindur më 4 prill 1964 në Shkup . Shkollimin fillor dhe të mesëm e kreu në Shkup dhe më pas në vitin 1984/85 u regjistrua në Fakultetin Juridik në Universitetin e Prishtinës. Diplomoi në vitin 1989, ndërsa provimin e jurisprudencës e dha në Shkup në vitin 1991 . Pas diplomimit, në periudhën 1990-1996, punoi si këshilltar në Kuvendin e Qytetit të Shkupit.

Në të njëjtën kohë, në periudhën 1996-2000 ishte zëvendës anëtar i Komisionit Shtetëror të Zgjedhjeve dhe punoi si nëpunës i pavarur në Komunën Qendër të Shkupit . Pastaj u punësua si zëvendësdrejtor në Agjencinë për nëpunës shtetërorë në periudhën 2000-2002. Në periudhën nga tetori 2002 deri në tetor 2003 është emëruar Ministër i Drejtësisë i Republikës së Maqedonisë . Nga data 20 korrik 2005 deri më 31 dhjetor 2006 ka punuar si anëtar i Këshillit Gjyqësor Republikan.

Në pozitën e gjyqtarit të Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Maqedonisë është zgjedhur më 31 korrik 2008 .

## Shih edhe 
* Shqiptarët në Maqedoninë e Veriut
* Gjykata Kushtetuese e Maqedonisë së Veriut

## Linqe te jashtme 
* Gjykata Kushtetuese e Maqedonisë  Архивирано më 19 mars 2016 d.

## Referime
Kombëtarja e Gjeorgjisë

**Ekipi kombëtar i futsalit të Gjeorgjisë** kontrollohet nga Federata Gjeorgjiane e Futbollit, organi qeverisës për futsal në Gjeorgji dhe përfaqëson vendin në garat ndërkombëtare të futsalit, si Kupa e Botës dhe Kampionati Evropian .

## Rekordet e ndeshjeve 
### FIFA Kupa e Botës në Futsal 
### Kampionati Evropian i Futsalit UEFA 
### Skuadra aktuale 
Lojtarët e mëposhtëm u thirrën në skuadër për ndeshjet [2024 FIFA kualifikimi i Kupës së Botës Futsal (UEFA)Grupi E 2|kualifikimi i Kupës së Botës në Futsal UEFA 2024] kundër Armenia dhe [ [Ekipi kombëtar i Portugalisë në futsal|Portugali]] më 15 dhe 20 shtator 2023,

respectively.
*Caps and goals updated as of 8 March 2023, after the match against Belgium.*
Head coach: Avtandil Asatiani
## Gjeorgjia kundër kundërshtarit 
Tabela e mëposhtme tregon një rekord ndërkombëtar të të gjitha kohërave të Gjeorgjisë, i saktë që nga 16 Prilli 2024.

## Linqe te jashtme 
* https://web.archive.org/web/20150801172218/http://geofutsal.ge/
* https://web.archive.org/web/20150317122110/http://gff.ge/ka
* http://www.uefa.com/teamsandplayers/teams/futsalteama/team=757157/profile/index.html
Akaki Tsereteli

Konti Akaki Tsereteli (gjeorgjisht: აკაკი წერეთელი) (1840–1915), i njohur shpesh thjesht si Akaki, ishte një poet i shquar gjeorgjian dhe një figurë e rëndësishme në lëvizjen nacionalçlirimtare.

## Jeta e hershme dhe edukimi 
Tsereteli lindi në fshatin Skhvitori në rajonin Imereti të Gjeorgjisë perëndimore më 9 qershor 1840, në një familje aristokrate gjeorgjiane të shquar. Babai i tij ishte Princi Rostom Tsereteli dhe nëna e tij, Princesha Ekaterina, ishte një vajzë e Ivane Abashidze dhe një stërmbesë e mbretit Solomon I të Imeretit.

Duke vazhduar një traditë të lashtë familjare, Tsereteli kaloi vitet e fëmijërisë duke jetuar me një familje fshatare në fshatin Savane. Rritja nga dadoja fshatare e ndihmoi atë të zhvillojë ndjeshmëri ndaj jetës së fshatarëve në Gjeorgji. Ai u diplomua në Gjimnazin Klasik të Kutaisit në vitin 1852 dhe më pas në Universitetin e Shën Petersburgut, në Fakultetin e Gjuhëve Orientale në vitin 1863.

## Karriera dhe trashëgimia 
Tsereteli ishte një mik i ngushtë i Ilia Chavchavadze, një udhëheqës i rinisë intelektuale progresive gjeorgjiane. Bashkë me Chavchavdze, ai udhëhoqi brezin e ri të rritur të gjeorgjianëve gjatë viteve 1860 në protestën kundër regjimit carist dhe në fushatën për ringjalljen kulturore dhe vetëvendosjen e gjeorgjianëve.

Tsereteli ishte një mik i ngushtë i Ilia Chavchavadze, një udhëheqës i rinisë intelektuale progresive gjeorgjiane. Bashkë me Chavchavdze, ai udhëhoqi brezin e ri të rritur të gjeorgjianëve gjatë viteve 1860 në protestën kundër regjimit carist dhe në fushatën për ringjalljen kulturore dhe vetëvendosjen e gjeorgjianëve.

Tsereteli, udhëheqës i rinisë intelektuale progresive gjeorgjiane dhe mik i Ilia Chavchavadze, ishte baza e tekstit të këngës popullore gjeorgjiane të famshme "Suliko". Pas vdekjes së tij më 26 janar 1915, ai u varros në Panteonin Mtatsminda në Tbilisi. Tsereteli kishte një djalë, impresarionin rus të operës Alexey Tsereteli. Në nderim të tij, një bulevard i madh në qytetin e Tbilisi mban emrin e tij, dhe një nga stacionet e sistemit të metrosë në Tbilisi gjithashtu i përket Tseretelit.

Tsereteli është i njohur për qëndrimin e tij armënfoobik. Ai kishte sulmuar armenët për perceptimin e tij të merkantilizmit të tyre dhe i kishte portretizuar ata si një plesht që thith gjak gjeorgjian nëpërmjet një përralle.
Tifo

[djathtas|parapamje| Një *tifo* mozaiku i ekranit bazë të kartave në terrenin e vjetër [Kompleksi sportiv Claude-Robillard|të qendrës Claude Robillard të Montrealit]]
[djathtas|parapamje| Një *tifo* që kombinon mburoja të mbajtura dhe pankarta të shumta të pikturuara të ngritura në [Providence Park|Parkun Providence në Portland, Oregon, SHBA]]
***Tifo*** është fenomeni ku *tifosi* i një ekipi sportiv bën një shfaqje vizuale të çdo flamuri, shenje ose banderi koreografik në tribunat e një stadiumi, kryesisht si pjesë e një ndeshje futbolli të shoqatës. 

*Tifo* më së shpeshti shihet në ndeshje të rëndësishme, derbi vendas dhe rivalitete, dhe megjithëse tradita e ka origjinën në ekipet e klubeve, disa ekipe kombëtare gjithashtu kanë tifozë që organizojnë *tifo* rregullisht.  *Tifo* është rregulluar kryesisht nga ultrasit ose një klub mbështetës për të treguar dashurinë e tyre ndaj klubit,    por ndonjëherë sponsorizohen ose organizohen nga vetë klubi.

## Historia 
Kultura *tifo*, ashtu si origjina e emrit të saj, i ka rrënjët në Itali dhe Evropën Jugore dhe ka një prani të fortë në Evropën Lindore. Ka shumë të përbashkëta me kulturën ultras dhe u shfaq në të njëjtën kohë, në fund të viteve 1960 dhe në fillim të viteve 1970.

*Tifo*, ndonëse shumë i përhapur në Evropë, është bërë më i përhapur dhe më i zakonshëm në të gjitha pjesët e botës ku luhet futbolli i shoqatave. &#x5B;''*&#x5D; Ai fitoi popullaritet në fund të viteve 2000 dhe në fillim të viteve 2010 midis ekipeve të Major League Soccer në Shtetet e Bashkuara, me disa grupe mbështetësish që shpenzuan deri në 10 000 dollarë për materiale.  Rivaliteti Portland Timbers-Seattle Sounders ka paraqitur disa nga tifot më të mëdha dhe më të përpunuara në futbollin amerikan.  ku një *tifo* njihet si *oprawa* ose *oprawa meczu'', dhe vende të tjera.

## Shiko gjithashtu 
* Marifet me letra
* Curva
* Këngët e futbollit
* Kultura e futbollit
* Ultras

## Referime
Refet Abazi

**Refet Abazi** (17 janar 1964, Tetovë} është aktor dhe profesor shqiptar nga Maqedonia e Veriut.

## Biografia 
Në vitin 1989 diplomoi në Fakultetin e Arteve Dramatike në Shkup, në degën e aktorëve dramatikë. Edhe si student ishte i angazhuar në shumë projekte teatrore, televizive dhe filmike. Në karrierën e tij të aktrimit interpretoi një sërë rolesh të rëndësishme teatrale për teatrot kombëtare, si dhe për shumë projekte të pavarura dhe ndërkombëtare. Ai është vlerësuar për arritjet e tij në aktrim në shumë festivale brenda dhe jashtë vendit. Nga viti 1999 punon si profesor i aktrimit në Fakultetin e Arteve Dramatike  në Shkup.

## Filmografia 
## Shih edhe 
* Kultura e Maqedonisë së Veriut

## Lidhjet e jashtme 
*
Servet Avziu

**Servet Avziu** (1 tetor 1946; Reçica e Vogël) është aktivist politik, gazetar dhe biznesmen shqiptar nga Maqedonia e Veriut.

## Biografia 
Avziu u lind në fshatin e Tetovës, Mala Reçicë , më 1 tetor 1946 . Fakultetin e Bujqësisë dhe Pylltarisë në Shkup e kreu në vitin 1969 . Ka qenë anëtar dhe sekretar për bujqësi në Këshillin Ekzekutiv të Kuvendit të Komunës së Tetovës dhe drejtor i Qendrës për avancimin e bujqësisë individuale në Tetovë. Një kohë ka qenë gazetar në RTV Shkup dhe shef i Përfaqësisë së *OP "Ereniku Komerc" - Shkup* në Tetovë, e më pas (si kandidat i PPD-PDP ) ministër pa portofol në Qeverinë e Maqedonisë nga viti 1992 . Ai ishte gjithashtu ambasador në Kroaci  .

## Shih edhe 
* Politika e Maqedonisë së Veriut

## Referime
Shtabi Suprem i Fuqive Aleate në Evropë

parapamje|312x312px|Stema
**Shtabi Suprem i Fuqive Aleate në Evropë** (**SHAPE**) është selia ushtarake e Komandës së Operacioneve Aleate të Organizatës së Traktatit të Atlantikut të Veriut (NATO) që komandon të gjitha operacionet e NATO-s në mbarë botën. SHAPE ndodhet në fshatin Casteau, pranë Mons, Belgjikë.

Komandanti i ACO dhe SHAPE titullohet Komandanti Suprem i Aleatëve në Evropë (SACEUR) dhe është gjithmonë një oficer i përgjithshëm ose oficer flamuri me katër yje i SHBA-së, i cili shërben gjithashtu si Komandant i Komandës Evropiane të SHBA-së.

Nga viti 1951 deri në 2003, SHAPE ishte selia e **Komandës Aleate në Evropë** (**ACE**). Që nga viti 2003 SHAPE ka qenë selia e ACO-së, duke kontrolluar NATO-n edhe jashtë Evropës. Edhe pse shtrirja gjeografike e aktiviteteve të saj u zgjerua, SHAPE ruajti emrin e saj tradicional në lidhje me Evropën.

## Shiko edhe 
* NATO
* Komanda Evropiane e Shteteve të Bashkuara

## Referime
Steadfast Defender 2024

parapamje|220x220px|Logoja e ushtrimit "Steadfast Defender 2024".
**Steadfast Defender 2024** ose **Steadfast Defender 24** (shqip: *Mbrojtësi i Palëkundur 2024*) është stërvitja e NATO-s që zhvillohet nga 22 janari deri më 31 maj 2024 në të gjithë rajonin Transatlantik. Ai do të përdoret për të praktikuar përgjigjen ndaj një agresioni hipotetik nga një fuqi ose kundërshtar kundër një vendi anëtar, duke aktivizuar nenin 5 (rasti i aleancës) të Traktatit të Atlantikut të Veriut. Stërvitja është pjesë e serisë së manovrave Steadfast Defender. Është manovra më e madhe e NATO-s që nga fundi i Luftës së Ftohtë.

## Shiko edhe 
* NATO

## Referime
Legjioni Ndërkombëtar (Ukrainë)

parapamje|220x220px|Stema e Legjionit Ndërkombëtar të Mbrojtjes Territoriale të Ukrainës.
**Legjioni Ndërkombëtar i Mbrojtjes Territoriale të Ukrainës**, ose **Legjioni i Huaj i Ukrainës**, është një njësi ushtarake e Forcave të Mbrojtjes Territoriale të Ukrainës, e përbërë nga vullnetarë të huaj. Ajo u krijua më 27 shkurt 2022 nga qeveria ukrainase me kërkesë të Presidentit Volodymyr Zelenskyy për të luftuar kundër pushtimit rus të vendit.

Ministri i Jashtëm ukrainas Dmytro Kuleba tha se deri më 6 mars 2022 më shumë se 20,000 vullnetarë nga 52 vende ishin regjistruar për të luftuar për Ukrainën; disa mijëra të tjerë thuhet se u bashkuan pas njoftimit. Kuleba fshehu detaje të mëtejshme demografike, duke cituar se disa kombe i ndalojnë qytetarët e tyre të luftojnë për qeveritë e huaja. Megjithatë, një hetim i *New York Times* në mars 2023 zbuloi se mund të ketë vetëm 1,500 anëtarë në organizatë, duke përfshirë shumë që janë përfshirë në mashtrime dhe trimëri të vjedhura.

Që nga shkurti 2024, legjioni përfshin njerëz nga 60 vende.

## Shiko edhe 
* Lufta Ruso-Ukrainase

## Referime
Marrëdhëniet mes Rusisë dhe NATO-s

Marrëdhëniet midis aleancës ushtarake të NATO-s dhe Federatës Ruse u krijuan në vitin 1991 në kuadër të Këshillit të Bashkëpunimit të Atlantikut të Veriut. Në vitin 1994, Rusia iu bashkua programit të Partneritetit për Paqe, dhe më 27 maj 1997, Akti Themelues NATO-Rusi (NRFA) u nënshkrua në Samitin e NATO-s në Paris të vitit 1997 në Francë, duke mundësuar krijimin e Këshillit të Përhershëm të Përbashkët NATO-Rusi (NRPJC). ). Në fillim të viteve 2010, NATO dhe Rusia nënshkruan disa marrëveshje shtesë për bashkëpunim. NRPJC u zëvendësua në 2002 nga Këshilli NATO-Rusi (NRC), i cili u krijua në një përpjekje për të partnerizuar në çështjet e sigurisë dhe projektet e përbashkëta së bashku.

Pavarësisht përpjekjeve për të strukturuar forume që promovojnë bashkëpunimin midis Rusisë dhe NATO-s, marrëdhëniet që nga viti 2024 janë tensionuar rëndë me kalimin e kohës për shkak të konflikteve post-sovjetike dhe mosmarrëveshjeve territoriale që përfshijnë Rusinë, duke përfshirë:

* Azerbajxhan (1988–2024)
* Moldovë (1990–sot)
* Gjeorgji (2008–sot)
* Ukrainë (2014–sot)
* Siri (2015–sot)
* Turqi (2015–2016)
* Kazakistan (2021–2022)

Marrëdhëniet Rusi-NATO filluan të përkeqësohen ndjeshëm pas Revolucionit Portokalli të Ukrainës në 2004-05 dhe Luftës Ruso-Gjeorgjiane në 2008. Ato u përkeqësuan edhe më tej në vitin 2014, kur më 1 prill 2014, NATO vendosi njëzëri të pezullojë të gjithë bashkëpunimin praktik si një përgjigje ndaj aneksimit rus të Krimesë. Në tetor 2021, pas një incidenti në të cilin NATO dëboi tetë zyrtarë rusë nga selia e saj në Bruksel, Rusia pezulloi misionin e saj në NATO dhe urdhëroi mbylljen e zyrës së NATO-s në Moskë.

Pushtimi rus i Ukrainës në shkurt 2022 ka shkaktuar një prishje të marrëdhënieve NATO-Rusi në pikën më të ulët që nga fundi i Luftës së Ftohtë në 1991. Samiti i NATO-s në Madrid i vitit 2022 e shpalli Rusinë "një kërcënim të drejtpërdrejtë për sigurinë euro-atlantike" ndërsa Këshilli NATO-Rusi u shpall i pafuqishëm. Megjithëse zyrtarët dhe propagandistët rusë kanë pohuar se janë "në luftë" me të gjithë NATO-n dhe Perëndimin, NATO ka pohuar se fokusi i saj është të ndihmojë Ukrainën të mbrohet dhe jo të luftojë Rusinë.

## Shiko edhe 
* Rusia
* NATO

## Referime
Reaktori bërthamor

.]]
Një **reaktor bërthamor** është një pajisje që përdoret për të inicuar dhe kontrolluar një reaksion zinxhir bërthamor të ndarjes ose reaksione të shkrirjes bërthamore. Reaktorët bërthamorë përdoren në termocentralet bërthamore për prodhimin e energjisë elektrike dhe në shtytjen detare bërthamore. Nxehtësia nga ndarja bërthamore kalon në një lëng pune (ujë ose gaz), i cili nga ana tjetër kalon nëpër turbinat me avull. Këto ose drejtojnë helikat e një anijeje ose kthejnë boshtet e gjeneratorëve elektrikë. Avulli i prodhuar nga bërthama në parim mund të përdoret për ngrohjen e proceseve industriale ose për ngrohjen qendrore. Disa reaktorë përdoren për të prodhuar izotope për përdorim mjekësor dhe industrial, ose për prodhimin e plutoniumit të shkallës së armëve. Që nga viti 2022, Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë Atomike raporton se janë 422 reaktorë të energjisë bërthamore dhe 223 reaktorë kërkimor bërthamorë në funksionim në mbarë botën.

Në epokën e hershme të reaktorëve bërthamorë (vitet 1940), një reaktor njihej si një **grumbull bërthamor** ose **grumbull atomik** (i ashtuquajturi sepse blloqet e moderatorit të grafitit të reaktorit të parë që arriti kritikën ishin grumbulluar në një grumbull).

## Shiko edhe 
* Energjia bërthamore

## Referime
Historia e armëve bërthamore

Duke u mbështetur në zbulimet e mëdha shkencore të bëra gjatë viteve 1930, Mbretëria e Bashkuar filloi projektin e parë kërkimor të armëve bërthamore në botë, të koduar Tube Alloys, në vitin 1941, gjatë Luftës së Dytë Botërore. Shtetet e Bashkuara, në bashkëpunim me Mbretërinë e Bashkuar, iniciuan Projektin Manhattan vitin e ardhshëm për të ndërtuar një armë duke përdorur ndarjen bërthamore. Projekti përfshiu edhe Kanadanë. Në gusht 1945, bombardimet bërthamore të Hiroshimës dhe Nagasakit u kryen nga Shtetet e Bashkuara, me pëlqimin britanik, kundër Japonisë në mbyllje të asaj lufte, duke qëndruar deri më sot si përdorimi i vetëm i armëve bërthamore në armiqësi.

Bashkimi Sovjetik filloi zhvillimin pak më vonë me projektin e tyre të bombës bërthamore, dhe jo shumë kohë më vonë, të dy vendet po zhvillonin armë shkrirjeje edhe më të fuqishme të njohura si bomba hidrogjeni. Britania dhe Franca ndërtuan sistemet e tyre në vitet 1950 dhe numri i shteteve me aftësi bërthamore është rritur gradualisht gjatë dekadave që nga ajo kohë.

Një armë bërthamore, e njohur gjithashtu si një bombë bërthamore, posedon fuqi të madhe shkatërruese nga fisioni bërthamor, ose një kombinim i reaksioneve të ndarjes dhe shkrirjes.

## Shiko edhe 
* Arma bërthamore
* Projekti amerikan i bombës bërthamore
* Projekti Sovjetik i bombës bërthamore
* Lista e shteteve me armë bërthamore

## Referime
Lista e shteteve me armë bërthamore

Tetë shtete sovrane kanë shpallur publikisht shpërthimin e suksesshëm të armëve bërthamore. Pesë konsiderohen si **shtete me armë bërthamore** sipas kushteve të Traktatit për Mospërhapjen e Armëve Bërthamore (NPT). Sipas rendit të blerjes së armëve bërthamore, këto janë Shtetet e Bashkuara, Rusia (pasardhësja e ish-Bashkimit Sovjetik), Mbretëria e Bashkuar, Franca dhe Kina. Nga këto, tre anëtarët e NATO-s, Mbretëria e Bashkuar, Shtetet e Bashkuara dhe Franca, nganjëherë quhen P3.

Shtetet e tjera që posedojnë armë bërthamore janë India, Pakistani dhe Koreja e Veriut. Që nga hyrja në fuqi e NPT në vitin 1970, këto tre shtete nuk ishin palë në Traktat dhe kanë kryer teste të hapura bërthamore. Koreja e Veriut kishte qenë palë në NPT, por u tërhoq në 2003.

Izraeli gjithashtu kuptohet përgjithësisht se ka armë bërthamore, por nuk e pranon atë, duke mbajtur një politikë të qëllimshme paqartësie. Izraeli vlerësohet të ketë diku midis 75 dhe 400 koka bërthamore. Një motivim i mundshëm për *paqartësi bërthamore* është parandalimi me fërkime minimale politike.

Shtetet që zotëronin më parë armë bërthamore janë Afrika e Jugut (zhvilloi armë bërthamore, por më pas çmontoi arsenalin e saj përpara se të bashkohej me NPT) dhe ish-republikat sovjetike të Bjellorusisë, Kazakistanit dhe Ukrainës, armët e të cilave u transferuan në Rusi.

Sipas Federatës së Shkencëtarëve Amerikanë, ka rreth 3,880 mbushje bërthamore aktive dhe 12,119 gjithsej mbushje bërthamore në botë që nga viti 2024. Instituti Ndërkombëtar i Kërkimeve të Paqes në Stokholm (SIPRI) vlerësoi në vitin 2023 se numri i përgjithshëm i mbushjeve bërthamore të marra nga shtetet bërthamore arriti 12,512. Përafërsisht 9,576 mbahen me stoqe ushtarake. Rreth 3,844 koka luftarake janë vendosur me raketa. 2000 koka luftarake, të cilat janë kryesisht nga Rusia dhe Shtetet e Bashkuara, mbahen për alarme të larta operacionale.

## Shiko edhe 
* Arma bërthamore
* Historia e armëve bërthamore

## Referime
Philippe Seguin

**Philippe Séguin** (21 prill 1943 – 7 janar 2010) ishte një figurë politike franceze që ishte President i Asamblesë Kombëtare nga 1993 deri në 1997 dhe President i Cour des Comptes të Francës nga 2004 deri në 2010.    

## Biografia 
Ai hyri në Gjykatën e Audituesve Financiar në vitin 1970, por filloi një karrierë politike në partinë Neo-Gaulliste RPR . Në vitin 1978, ai u zgjodh në Asamblenë Kombëtare si deputet i *departamentit* të Vosges . Ai ishte kryetar i Bashkisë së Epinalit midis 1983 dhe 1997.

Duke përfaqësuar traditën sociale të Gaullizmit, ai ishte Ministër i Çështjeve Sociale në kabinetin e Zhak Shirak, nga viti 1986 deri në 1988. Pas humbjes së Shirakut në zgjedhjet presidenciale të vitit 1988, ai u bashkua me Charles Pasqua dhe kritikoi braktisjen e doktrinës goliste nga ekzekutivi i RPR. Ai akuzoi Alain Juppé dhe Édouard Balladur se donin një rreshtim në politikat liberale dhe pro-evropiane.

Në vitin 1992, ai luajti një rol udhëheqës në fushatën Jo kundër Traktatit të Mastrihtit . Në prag të votimit ai kundërshtoi presidentin François Mitterrand në një debat televiziv.

Si president i Asamblesë Kombëtare nga viti 1993 deri në 1997, ai mbështeti kandidaturën fituese të Zhak Shirak në zgjedhjet presidenciale të vitit 1995 . Ai frymëzoi temën e fushatës së Shirakut, e cila u quajt "thyerja sociale".

Marrëdhëniet e tyre u përkeqësuan kur ai mori drejtimin e RPR, pas humbjes së krahut të djathtë në zgjedhjet legjislative të vitit 1997 . Ai nuk arriti të ndryshojë emrin e partisë në "The Rally". Ai kritikoi epërsinë e Presidentit Shirak brenda partisë, duke refuzuar të jetë lider i një "fan-klubi të Shirakut". Ai dha dorëheqjen në vitin 1999 pak para zgjedhjeve evropiane, duke lënë në krye zëvendësin e tij Nicolas Sarkozy .

Si kandidat zyrtar i RPR-së, ai humbi zgjedhjet për kryetar bashkie në Paris në 2001. Duke refuzuar bashkimin e partisë Neo-Gaulliste me forcat klasike të krahut të djathtë në Unionin për Lëvizjen Popullore, ai u largua nga politika në 2002.

Ai vdiq në moshën 66 vjeçare më 7 janar 2010 nga një atak në zemër . 

## Referime 
## Lidhjet e jashtme 
* Faqja Zyrtare
* Philippe Seguin - Nekrologjia e Daily Telegraph
* Vdekja e Philippe Seguin, Radio France Internationale në anglisht
Dmytro Kuleba

parapamje|316x316px|Portreti zyrtar i Ministrit të Punëve të Jashtme të Ukrainës Dmytro Kuleba.
**Dmytro Ivanovych Kuleba** (Ukrainisht: Dmytro Ivanovyč Kuleba; lindur më 19 prill 1981) është një politikan dhe diplomat ukrainas që aktualisht shërben si Ministër i Punëve të Jashtme. Ai është njëkohësisht anëtar i Këshillit Kombëtar të Mbrojtjes dhe Sigurisë së Ukrainës.

Ministri më i ri i punëve të jashtme në historinë e Ukrainës, ai ka punuar më parë si Zëvendëskryeministër i Ukrainës për Integrimin Evropian dhe Euro-Atlantik dhe Përfaqësues i Përhershëm i Ukrainës në Këshillin e Evropës midis 2016 dhe 2019.

## Shiko edhe 
* Qeveria e Ukrainës

## Referime
Çarmatimi

parapamje|293x293px|Le t'i rrahim shpatat në pllugje, në kopshtin e Kombeve të Bashkuara (1957).
**Çarmatimi** është akti i pakësimit, kufizimit ose heqjes së armëve. Çarmatimi në përgjithësi i referohet forcave të armatosura të një vendi ose llojit specifik të armatimit. Çarmatimi shpesh merret si eleminim total i armëve të shkatërrimit në masë, siç janë armët bërthamore. Çarmatimi i përgjithshëm dhe i plotë u përcaktua nga Asambleja e Përgjithshme e Kombeve të Bashkuara si eliminimi i të gjitha WMD, i shoqëruar me “reduktimin e balancuar të forcave të armatosura dhe armatimeve konvencionale, bazuar në parimin e sigurisë së pazvogëluar të palëve me synimin për të promovuar ose rritur stabilitetin. në një nivel më të ulët ushtarak, duke marrë parasysh nevojën e të gjitha shteteve për të mbrojtur sigurinë e tyre.”

## Shiko edhe 
* Armatimi
* Çarmatimi bërthamor

## Referime
Iveco LMV

**Iveco LMV** (Light Multirole Vehicle) është një automjet taktik 4WD i zhvilluar nga Iveco, dhe në shërbim me disa vende. Pas miratimit të tij nga ushtria italiane si ***Veicolo-Tattico-Leggero-Multiruolo*** (VTLM) ***Lince*** ("Mjet i lehtë taktik me shumë funksione Lynx"), ai fitoi konkursin Future Command and Liaison Vehicle (FCLV) të Ushtrisë Britanike si **Pantera**. por flota u hodh në shitje në vitin 2018.

Është miratuar nga ushtritë e Shqipërisë, Austrisë, Belgjikës, Brazilit, Norvegjisë, Rusisë dhe Spanjës. Ushtria italiane çoi automjete në Afganistan dhe Liban. Në Afganistan, automjetet Lince kanë shpëtuar jetën e pasagjerëve në disa sulme me IED.

## Shiko edhe 
* Autoblinda

## Referime
Obusi vetëlëvizës CEZAR

parapamje|Artileritë francezë qëllojnë në Luginën e Lumit Eufrat të Mesëm (Siri) nga brenda Irakut (dhjetor 2018).
'''''Camion Équipé d'un Système d'Artillerie*** (shqip: "Kamion i pajisur me një sistem artilerie") ose **CAESAR** është një obus vetëlëvizës francez 155 mm, me kalibër 52, që mund të lëshojë predha të kalibrit 39/52 të standardit të NATO-s. Është instaluar në një shasi kamioni 6x6 ose 8x8. I pajisur me një rrjet armësh autonome që përfshin një sistem navigimi inercial dhe një kompjuter balistik, CAESAR mund të godasë me saktësi objektivat më shumë se 40 kilometra larg duke përdorur municion "Extended Range, Full Bore" (ERFB) me bazë bleed ose objektiva mbi 55 kilometra larg duke përdorur asistim-raketor ose municion inteligjent.

CAESAR u zhvillua nga kontraktori francez i mbrojtjes GIAT Industries (tani Nexter Systems) dhe është eksportuar në vende të ndryshme. Njësitë e prodhuara për ushtrinë franceze përdorin një shasi 6x6 Renault Sherpa 5, ndërsa disa klientë eksportues kanë zgjedhur sisteme të integruara në shasinë 6x6 Unimog U2450L ose 8x8 Tatra 817.

Në shkurt 2022, qeveria franceze i dha Nexter një kontratë për zhvillimin e një sistemi CAESAR të gjeneratës së re. Të tregtuar nga kompania si **CAESAR Mark II** (i referuar zakonisht si **CAESAR NG*' në Francë), 109 sisteme do t'i dorëzohen ushtrisë franceze midis 2026 dhe 2030.

## Shiko edhe 
* Artileria vetëlëvizëse

## Referime
NASAMS

**NASAMS** (**Sistemi norvegjez i avancuar i raketave sipërfaqe-ajër**, i njohur gjithashtu si **Sistemi i Avancuar Kombëtar i Raketave Sipërfaqje-Ajër**) është një sistem i mbrojtjes ajrore me rreze të shkurtër dhe të mesme të shpërndarë dhe të rrjetëzuar, i zhvilluar nga Kongsberg Defense & Aerospace (KDA) dhe Raytheon. Sistemi mbron kundër mjeteve ajrore pa pilot (UAV), helikopterëve, raketave lundruese, mjeteve ajrore luftarake pa pilot (UCAV) dhe avionëve me krahë fikse, duke gjuajtur ndonjë nga një gamë të gjerë raketash ekzistuese.

NASAMS ishte aplikimi i parë i një rakete AIM-120 AMRAAM (Advanced Medium Range Air-Air Missile) të lëshuar në sipërfaqe. NASAMS 2 është një version i përmirësuar i sistemit i aftë për të përdorur Link 16, i cili është funksional që nga viti 2007. Që nga viti 2022, NASAMS 3 është përmirësimi më i fundit. I vendosur në vitin 2019, ai shton aftësinë për të gjuajtur raketa AIM-9X Sidewinder dhe AMRAAM-ER, si dhe prezanton lëshues të lëvizshëm me ajër. NASAMS ka provuar ndërveprim me sisteme me rreze më të gjatë si Patriot.

## Shiko edhe 
* Lufta kundër-ajrore

## Referime