Elektrodinamika kuantike

**Elektrodinamika kuantike** (**EDK**) është një teori e fushës kuantike e elektrodinamikës me karakter relativistik. Elektrodinamika kuantike u zhvillua nga një numër fizikanësh duke filluar që në fund të 1920-ve. Ajo përshkruan disa aspekte të mënyrës se si elektronet, pozitronet dhe fotonet bashkëveprojnë me njëri-tjetrin. *Elektrodinamika kuantike* nga ana matematike përshkruan të gjitha dukurit qe përfshinë thërrmijat e ngarkuara që bashkëveprojnë duke shkëmbyer fotone. Teoria është quajtur "*margaritari i fizikës*" për të gjitha parashikimet jashtëzakonisht të sakta të madhësive si moment anormal magnetik i elektronit, dhe zhvendosja e Lambit në shkallët e energjisë të hidrogjenit.

Në terma teknike, *Elektrodinamika kuantike* mund te përshkruhet si një teori perturbative e vakumit kuantik elektromagnetik.

## Historia 
Fjala "kuantum" ne Latinisht, do te thotë "sa shumë" (neut. sing. nga *quantus*).  Fjala "elektrodinamike" u vendos nga Andre-Mari Amperi ne 1822.  Fjala "kuantum", sic përdoret ne fizikë, dom.t.s. në referencë me nocionin e matjes, u përdor për herë të parë nga Maks Plank, në 1900 dhe u riforcua nga Ajnshtajni në 1905 kur ai përdori termin *kuanti i drites*.

Teoria kuantike filloi në 1900, kur Maks Plank hipotezoi se energjia është e kuantizuar në mënyre që të derivonte një formulë që parashikonte varësinë e frekuencave të vëzhguara nga energjia e emetuar nga një trup i zi.  Kjo varësi është plotësisht ne mospërputhje me fiziken klasike.  Ne 1905, Ajnshtajni shpjegoi efektin fotoelektrik duke postuluar se energjia dritore vjen në copa diskrete që më vonë u quajtën fotone.  Ne 1913, Bori përdori kuantizimin në propozimin e tij për shpjegimin e vijave spektrale të atomit të hidrogjenit.  Ne 1924, Luis de Brojli propozoi një teori kuantike mbi natyrën valore të thermijave subatomike.  Fraza "fizika kuantike" u përdor për herë të parë në veprën e Xhonstonit *Universi i Plankut në Dritën e Fizikës Modernë*.  Këto teori, edhe pse dakord me faktet eksperimentale në një farë mase, ishin teori fenomenologjike : ato nuk jepnin justifikime rigoroze për kuantizimin që përdornin.

## Interpretimi Fizik i EDK 
## Formulimi Matematik 
Matematikisht, EDK ka strukturën e një teorie mase abeliane, me një grup simetrie U(1) si një grup mase.  Fusha skalare e cila shërben si mjedis për bashkëveprimin midis fushave të ngarkuara me spin-1/2 është  fusha elektromagnetike.  
Funksioni i Lagranzhit në EDK për bashkëveprimin e elektronit dhe pozitronit nëpërmjet fotonit është :

::\mathcal{L}=\bar\psi(i\gamma^\mu D_\mu-m)\psi -\frac{1}{4}F_{\mu\nu}F^{\mu\nu}. \,

:ku
:: \gamma_\mu \,\! janë matricat e Dirakut ;
::\ \psi dhe e konjuguara komplekse e Dirakut \bar\psi janë fusha që paraqesin thërrmija të ngarkuara elektrikisht, në mënyrë specifike fushat e elektronit dhe pozitronit  qe paraqiten nga spinorët e Dirakut ; 
::D_\mu = \partial_\mu+ieA_\mu \,\! është një derivat kovariant i një mase, me \ e  fuqinë ciftuese të njëjtë me (ngarkesën elektrike) ;
::\ A_\mu  kovarianti i një potenciali katër dimensional të fushës elektromagnetike dhe
::F_{\mu\nu} = \partial_\mu A_\nu - \partial_\nu A_\mu \,\! tensori i fushës elektromagnetike.

### Ekuacionet e Ojler-Lagranzhit 
### Në piktura 
## Shiko dhe këtë 
## Referime 
## Për lexim të mëtejshme 
### Libra 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Gazeta shkencore 
* J.M. Dudley and A.M. Kwan, "Richard Feynman's popular lectures on quantum electrodynamics: The 1979 Robb Lectures at Auckland University," American Journal of Physics Vol. 64 (June 1996) 694-698.

## Lidhje te jashtme 
* Feynman's Nobel Prize lecture describing the evolution of QED and his role in it
* Feynman's New Zealand lectures on QED for non-physicists
* On quantization of electromagnetic field