Monarkia e Danimarkës

Monarkia e Danimarkës është një institucion kushtetues dhe një zyrë e Mbretërisë së Danimarkës. Mbretëria përfshin Danimarkën e mirëfilltë dhe territoret autonome të Ishujve Faroe dhe Groenlandës. Mbretëria e Danimarkës ishte tashmë e konsoliduar që në shekullin e VIII-të, dhe sundimtarët e saj përmenden shpesh në burimet franke (dhe në disa burime të vonshme friziane) si "mbretër". Nën sundimin e Mbretit Gudfred në vitin 804, Mbretëria mund të ketë përfshirë të gjitha provincat kryesore të Danimarkës mesjetare.

Mbretëria e Bashkuar aktuale e Danimarkës u themelua ose u ribashkua nga mbretërit vikingë Gorm i Vjetër dhe Harald Blututhi në shekullin e X-të. Fillimisht ajo u bë e trashëgueshme vetëm në shekullin e XVII-të, gjatë mbretërimit të Frederikut III. Një kalim i rëndësishëm në një monarki kushtetuese ndodhi në vitin 1849, me miratimin e kushtetutës së parë demokratike, duke zëvendësuar shumicën dërrmuese të kushtetutës së vjetër absolutiste. Shtëpia Mbretërore aktuale është një degë e Shtëpisë dukale të Glyksburgut, me origjinë nga Shlesvig-Holshtajni, në Gjermaninë e sotme, ndërsa vetë Shtëpia e Glyksburgut është një degë anësore e Shtëpisë së Oldenburgut. Kjo shtëpi gjithashtu nxori monarkët e Norvegjisë, të Mbretërisë së Bashkuar dhe ish-monarkun e Greqisë në linjën e drejtpërdrejtë mashkullore.

### Mbretëria e hershme 
Monarkia daneze është mbi 1200 vjeçare, e themeluar në shekullin e VIII-të (ose më herët). Linja e mbretërve të mbretërisë moderne të Danimarkës mund të gjurmohet deri te Harthaknuti, babai i Gormit të Vjetër, i cili mbretëroi në fillim dhe në mesin e shekullit të X-të. Megjithatë, vetë mbretëria është ndoshta disa qindra vjet më e vjetër se kaq.

Danezët u bashkuan dhe u krishtianizuan zyrtarisht në vitin 965 pas Krishtit nga Harald Blututhi, historia e të cilit është e regjistruar në gurët e Jellingut. Shtrirja e saktë e mbretërisë së Haraldit është e panjohur, megjithatë, është e arsyeshme të besohet se ajo shtrihej nga vija mbrojtëse e Danevirkes, duke përfshirë qytetin viking të Hedebit, përmes Jutlandës, ishujve danezë dhe në jug të Suedisë së sotme. Djali i Haraldit, Svejn Forkberdi, nisi një seri luftrash pushtuese kundër Anglisë, të cilat u përfunduan nga djali i Svejnit, Knuti i Madh, deri në mesin e shekullit të njëmbëdhjetë. Mbretërimi i Knutit përfaqësonte kulmin e Epokës Vikinge të danezëve; Perandoria e tij e Detit të Veriut, përfshinte Anglinë (1016), Danimarkën (1018), Norvegjinë (1028) dhe kishte ndikim të fortë mbi bregdetin verilindor të Gjermanisë.

Monarku i fundit pasardhës i Valdemarit të IV, Kristofori III i Danimarkës, vdiq në vitin 1448 pas Krishtit. Konti Kristian i Oldenburgut, pasardhës i Sofisë, vajzës së tezes së Valdemarit të IV, Riçezës së Danimarkës, Zonja e Verles, e cila ishte vajza e Henrikut të V të Danimarkës, u zgjodh si pasardhëse e tij dhe u bë monarku i ardhshëm i Danimarkës, duke sunduar nën emrin Kristiani I. Kështu, Riçeza mund të konsiderohet si një lloj themeluese femër e Shtëpisë së Oldenburgut.

## Shiko edhe
* Mbretëria e Danimarkës
* Historia e Danimarkës
* Epoka e Vikingëve
* Harald Hardrada
* Knuti i Madh
* Ragnar Lothbrok
* Danimarka-Norvegjia
* Bashkimi i Norvegjisë
* Kontët, dukët dhe dukët e mëdhenj të Oldenburgut
* Danezët
* Gjuha daneze
* Fiset Nordike
* Skandinavia

## Referime