Nënë Tereza

**Anjezë Gonxhe Bojaxhiu** (sot zyrtarisht *Mary Theresa Bojaxhi*; Shkup, 26 gusht 1910 – Kalkutë, 5 shtator 1997) e njohur zakonisht si **Nënë Tereza e Kalkutës** (dhe e nderuar në kishën katolike si *Shën Tereza e Kalkutës*), ishte një murgeshë dhe misionare katolike indiane me prejardhje shqiptare. U lind në Shkup, asokohe qendra e Vilajetit të Kosovës në Perandorinë Osmane. Jetoi në vendlindje për tetëmbëdhjetë vjet, ajo u shpërngul në Irlandë dhe më pas në Indi, ku jetoi pjesën më të madhe të jetës së saj.

Nënë Tereza themeloi Misionarët e Bamirësisë, një kongregacion katolik, i cili në vitin 2012 kishte më shumë se 4,500 motra dhe ishte aktiv në 133 shtete. Ato ofronin strehim për njerëzit që ishin duke vdekur nga HIV/AIDS, lebra dhe tuberkulozi; ato ofronin ushqime, klinika të lëvizshme, programe këshilluese për fëmijët dhe familjet, jetimoret, dhe shkollat. Anëtarët duhet t’i përmbaheshin betimit të "dëlirësisë, varfërisë dhe bindjes", si dhe një kusht të katërt, për të dhënë "shërbime falas e me gjithë zemër për më të varfërit e të varfërve".

Nënë Tereza ishte një tregëtare e njohur. Ishte bashkpronare e një firme ndërtimi në Shkup. Kompania e saj bëri bashkëfinancimin e projektit për ndërtimin e teatrit të parë të Shkupit. Ajo mori pjesë në zhvillimin e linjës hekururodhe që e lidh Kosovën me Shkupin, projekt të cilin e kishte vetfinancuar.

Nënë Tereza tregonte cdo herë se ishte shumë krenare që familja e saj asnjëherë nuk e la dikë me dorë ose me zemër të zbrazët. Ajo vizitoi disa herë edhe Kosovën. Çdo kund u admirua për veprat e saj bamirëse.

Nënë Tereza është vlerësuar me çmimet dhe nderimet më të larta, duke përfshirë: më 1962 Çmimin e Paqes Ramon Magsaysay dhe 1979 Çmimin Nobel për Paqe.  Më 19 tetor 2003, ajo u lumturua dhe u quajt "Tereza e Bekuar e Kalkutës". Për t’u kanonizuar në shenjtore, asaj duhej t’i njihej një mrekulli e dytë, në bazë të rregullave të kishës katolike. Një mrekulli e dytë i është njohur nga Papa Françesku në dhjetor të vitit 2015, duke i hapur rrugën që ajo të shpallet e shenjt nga Kisha Katolike e Romës. Ajo gjithashtu ka marrë kritika për kushtet e strehimit që ajo ofronte për ata që ishin buzë vdekjes. Biografia e saj e autorizuar u shkrua nga Navin Chawla dhe u botua në 1992, ajo ka qenë subjekt i filmave dhe librave të tjerë. Më 6 Shtator 2017, Tereza dhe Shën Françesk Saver u emëruan bashkë-mbrojtës të Arqipeshkvisë Katolike Romake të Kalkutës.

## Jetëshkrimi 
### Jeta e hershme 
Gonxhe Bojaxhiu u lind më 26 gusht 1910 në një familje shqiptare në *Üsküb* (Shkup, tani kryeqyteti i Maqedonisë së Veriut), Perandoria Osmane. Ajo u pagëzua në Shkup, një ditë pas lindjes. Ajo më vonë e konsideroi 27 gushtin, ditën kur u pagëzua, "ditëlindjen e saj të vërtetë".

Ajo ishte fëmija më e vogël e Nikollës dhe Drande Bojaxhiu (Bernai). Babai i saj, i cili ishte i përfshirë në politikën e komunitetit shqiptar në vilajetin e Kosovës, vdiq në vitin 1919 kur ajo ishte tetë vjeç. Ai kishte lindur në Prizren por me prejardhje familjare ishte nga Fani i Mirditës dhe nëna e saj ishte nga një fshat afër Gjakovës.
[parapamje|majtas|alt=Urban stone-and-glass building|[Shtëpia Përkujtimore e Nënë Terezës në Shkup qytetin e saj të lindjes.]]

Sipas një biografie të Joan Graff Clucas, Tereza u magjeps nga tregimet e jetës së misionarëve dhe shërbimit të tyre në Bengal që kur ishte e vogël; në moshën 12 vjeçare ajo ishte e bindur që duhet të angazhohej për jetën fetare. Vendosmëria e saj u forcua më 15 gusht 1928 ndërsa lutej në faltoren e Medonnës së Zezë të Vitisë, ku shpesh shkonte në pelegrinazhe.

Teresa u largua nga shtëpia në vitin 1928 në moshën 18 vjeçare për t'u bashkuar me Motrat e Loretos në Loreto Abbey në Rathfarnham, Irlandë, për të mësuar anglisht me synimin për t'u bërë misionare; anglishtja gjithashtu ishte gjuha e folur e Motrave të Loretos në Indi. Që atëhere ajo nuk i ka pa më nënën dhe motrën a saj. Familja e saj jetoi në Shkup deri në vitin 1934, më pas u transferua në Tiranë. Në Tiranë familja e saj, gjegjësisht nëna Dranja, motra Agja dhe vëllau Lazri jetuan në rrugën "Hajdar Hidi" 41 pranë katedrales katolike në rrugën e Kavajës në shtëpinë e Avni Zajmit.

Ajo arriti në Indi në vitin 1929 dhe filloi novatorin e saj në Darjeeling, në Himalajet e poshtme, këtu ajo mësoi bengalishten dhe dha mësim në Shkollën e Shën Terezës pranë manastirit të saj. Tereza mori Betimet fetare e saj të para më 24 maj 1931. Ajo zgjodhi të emërohej pas Terezes së Lisjës, shenjtore mbrojtëse të misionarëve; sepse një murgeshë në manastir kishte zgjedhur tashmë atë emër, Agnesa zgjodhi drejtshkrimin e saj në spanjisht (*Teresa*, shqiptim: [Tereza]).

Tereza mori Betimet solemne të saj më 14 maj 1937 ndërsa ishte mësuese në shkollën e manastirit Loreto në Entally, në Kalkutën Lindore. Ajo shërbeu atje për afro njëzet vjet dhe u emërua drejtoreshë e shkollës në vitin 1944. Megjithëse Tereza gëzonte mësimin në shkollë, ajo gjithnjë e më shumë shqetësohej nga varfëria që e rrethonte në Kalkutë. Uria e Bengalit e 1943 solli mjerimin dhe vdekjen në qytet, dhe Dita e Veprimit të Drejtpërdrejtë në Gusht 1946 filloi një periudhë të dhunës myslimane-hindu.

### Misionarët e Bamirësisë 
[parapamje|alt=Three-story building with a sign and a statue|Misionarë të Bamirësisë, [Shtëpia e nënës në Kolkata.]]

Më 10 shtator 1946, Tereza përjetoi atë që ajo e përshkroi më vonë si "thirrje brenda thirrjes" kur udhëtoi me tren për në manastirin Loreto në Darjeeling nga Kalkuta për tërheqjen e saj vjetore. "Unë do të largohesha nga manastiri dhe t'i ndihmoja të varfërit ndërsa jetonim në mesin e tyre. Ishte një urdhër. Të dështosh do të ishte të prishësh besimin ." Joseph Langford më vonë shkroi, "Megjithëse askush nuk e dinte atë kohë, Motra Terezë sapo ishte bërë *Nënë Tereza*"

Ajo filloi punën misionare me të varfërit në 1948, duke zëvendësuar zakonin e saj tradicional Loreto me një sari të thjeshtë pambuku të bardhë me një kufi blu. Teresa adoptoi nënshtetësinë indiane, kaloi disa muaj në Patna për të marrë trajnim bazë mjekësor në Spitalin e Familjes së Shenjtë dhe u fut në lagjet e varfëra. Ajo themeloi një shkollë në Motijhil, Kalkuta, para se të fillonte të kujdeset për të varfërit dhe të uriturit. Në fillim të vitit 1949 Tereza u bashkua në përpjekjet e saj nga një grup i grave të reja, dhe ajo hodhi themelet për një bashkësi të re fetare duke ndihmuar "më të varfërit midis të varfërve".

Përpjekjet e saj shpejt tërhoqën vëmendjen e zyrtarëve indiane, përfshirë kryeministrin. Teresa shkruajti në ditarin e saj se viti i saj i parë ishte i mbushur me vështirësi. Pa të ardhura, ajo lypte për ushqime dhe furnizime dhe përjetoi dyshim, vetminë dhe tundimin për t'u kthyer në komoditetin e jetës së manastirit gjatë këtyre muajve të hershëm:

parapamje|upright|majtas|alt=Four nuns in sandals and white-and-blue saris|Misionarët e Bamirësisë në sari-të tradicionale.
Më 7 tetor 1950, Tereza mori lejen e Vatikanit për kongregacionin dioqezan, i cili do të bëhej Misionarët e Bamirësisë. Sipas fjalëve të saj, do të kujdesej për "të uriturit, të zhveshurit, të pastrehët, të gjymtuarit, të verbrit, lebrozët, për të gjithë ata njerëz që ndihen të padëshiruar, të pa dashur, të pa dashur për të gjithë shoqërinë, njerëz që janë bërë barrë për shoqërinë dhe janë të turpëruar nga të gjithë ".

Në 1952, Tereza hapi bujtinë e saj të parë me ndihmën e zyrtarëve të Kalkutës. Ajo shndërroi një tempull Hindu të braktisur në Shtëpinë Kalighat për Vdekjen, falas për të varfërit, dhe e quajti atë Kalighat, Shtëpia e Zemrës së Pastër (Nirmal Hriday). Ata që u sollën në shtëpi morën kujdes mjekësor dhe mundësinë për të vdekur me dinjitet në përputhje me besimin e tyre: Myslimanëve ju lexua Kuran, hindusët morën ujë nga Ganga dhe katolikët morën vajosje ekstreme. "Një vdekje e bukur", tha Tereza, "është për njerëzit që kanë jetuar si kafshë të vdesin si engjëj - të dashur dhe të kërkuar". Misionarët e Bamirësisë krijuan klinika për shtrirjen e lebrozit në të gjithë Kalkutën, duke siguruar ilaçe, veshje dhe ushqim. Misionarët e Bamirësisë morën një numër gjithnjë e më të madh të fëmijëve të pastrehë; në vitin 1955 Tereza hapi Nirmala Shishu Bhavan, Shtëpia e Fëmijëve të Zemrës së Papërlyer, si një strehë për jetimët dhe rininë e pastrehë.

Kongregacioni filloi të tërheqë rekrutë dhe dhurime, dhe deri në vitet 1960 ajo kishte hapur hotele, jetimore dhe shtëpi lebrike në të gjithë Indinë. Tereza pastaj zgjeroi kongregacionin jashtë vendit, duke hapur një shtëpi në Venezuelë në 1965 me pesë motra. Shtëpitë u ndoqën edhe në Itali (Romë), Tanzani dhe Austri në 1968, dhe gjatë viteve 1970 kongregacioni hapi shtëpi dhe fondacione në Shtetet e Bashkuara dhe dhjetëra vende në Azi, Afrikë dhe Evropë.

Misionarët e Vëllezërve të Bamirësisë u themeluan në vitin 1963, dhe një degë soditëse e Motrave ndoqi në 1976. Lay Katolikë dhe jo-Katolikë u regjistruan si Bashkëpunëtorët e Nënë Terezës, Bashkëpunëtorët e Sëmurë dhe Vuajtjeve, dhe Misionarët e Lay të Bamirësisë. Duke iu përgjigjur kërkesave të shumë priftërinjve, në 1981 Nënë Tereza themeloi Lëvizjen Corpus Krishti për Priftërinjtë  dhe me Joseph Langford Misionarët e Etërve të Bamirësisë në 1984, për të kombinuar qëllimet profesionale të Misionarëve të Bamirësisë me burimet e priftërisë. 

Deri në vitin 1997, kongregacioni 13 anëtarësh i Kalkutës ishte rritur në më shumë se 4000 motra që menaxhonin jetimore, strehimore të SIDA-ve dhe qendra bamirësie në të gjithë botën, duke u kujdesur për refugjatët, të verbrit, të paaftë, të moshuarit, alkoolistët, të varfërit dhe të pastrehët dhe viktimat e përmbytjeve, epidemive dhe krizë urie. Deri në vitin 2007, Misionarët e Bamirësisë numëruan rreth 450 vëllezër dhe 5000 motra në të gjithë botën, duke operuar 600 misione, shkolla dhe strehimore në 120 vende.

### Bamirësia ndërkombëtare 
Tereza tha: "**Me anë të gjakut, unë jam Shqiptare**. Nga nënshtetësia, një indiane. Me anë të besimit, unë jam një murgeshë katolike. Sa i përket thirrjes sime, unë i përkas botës. Sa i përket zemrës time, unë i përkas plotësisht zemrës së Jezusit. Shqip, Serbisht, Anglisht dhe Hindi- ajo bëri udhëtime të rastit jashtë Indisë për arsye humanitare.

Në kulmin e Rrethimit të Beirutit në 1982, Tereza shpëtoi 37 fëmijë të bllokuar në një spital të linjës së përparme duke ndërmjetësuar një armëpushim të përkohshëm midis ushtrisë izraelite dhe guerileve palestinezë. E shoqëruar nga punëtorët e Kryqit të Kuq, ajo udhëtoi nëpër zonën e luftës për në spital për të evakuuar pacientët e rinj.

Kur Evropa Lindore përjetoi rritje të hapjes në fund të viteve 1980, Tereza i zgjeroi përpjekjet e saj drejt vendeve komuniste që kishin refuzuar Misionarët e Bamirësisë. Ajo filloi dhjetëra projekte, e pavendosur nga kritikat për qëndrimet e saj kundër abortit dhe divorcit: "Pavarësisht se kush thotë çfarë, duhet ta pranosh me një buzëqeshje dhe të bësh punën tënde". Ajo vizitoi Armeninë pas tërmetit të vitit 1988 dhe u takua me Nikolai Ryzhkov, Kryetar i Këshillit të Ministrave.

Tereza udhëtoi për të ndihmuar të uriturit në Etiopi, viktima të rrezatimit në hernernobil dhe viktimat e tërmetit në Armeni. Në vitin 1991 ajo u kthye në Shqipëri për herë të parë, duke hapur një shtëpi të Misionarëve të Bamirësisë në Tiranë.

Deri në vitin 1996, Tereza ka operuar 517 misione në mbi 100 vende. Misionarët Bamirësisë së saj të u rritën nga dymbëdhjetë në mijëra, duke u shërbyer "më të varfërve të të varfërve" në 450 qendra në të gjithë botën. Misionarët e parë të shtëpisë së bamirësisë në Shtetet e Bashkuara u krijuan në rajonin e South Bronx të New York City dhe me 1984 kongregacioni operoi 19 institucione në të gjithë vendin.

### Përkeqësimi i shëndetit dhe vdekja 
Tereza pati një sulm në zemër në Romë në 1983 ndërsa ajo ishte duke vizituar Papën Gjon Pali II. Pas një sulmi të dytë në 1989, ajo mori një kardiak artificial. Në 1991, pas një periudhe pneumonie në Meksikë, ajo pati probleme shtesë të zemrës. Edhe pse Tereza ofroi të jepte dorëheqjen si kreu i Misionarëve të Bamirësisë, me një votim të fshehtë motrat e kongregacionit votuan që ajo të qëndronte dhe ajo ra dakord të vazhdonte.

Në Prill 1996 ajo ra, duke thyer kolarbonin e saj, dhe katër muaj më vonë ajo pati malarje dhe Infrakt në zemër. Edhe pse Tereza kishte një operacion në zemër, shëndeti i saj ishte në rënie të qartë. Sipas Kryepeshkopit të Kalkutës Henry Sebastian D'Souza, ai urdhëroi një prift të kryente një ekzorcizëm (me lejen e saj) kur ajo u shtrua në spital për herë të parë me probleme kardiake, sepse ai mendonte se mund të ishte nën sulm nga djalli.

Më 13 Mars 1997 Tereza dha dorëheqjen si kreu i Misionarëve të Bamirësisë dhe ajo vdiq në 5 Shtator. Në kohën e vdekjes së saj, Misionarët e Bamirësisë kishin mbi 4,000 motra dhe një vëllazëri të lidhur me 300 anëtarë që operonin 610 misione në 123 vende. Këto përfshijnë strehimin dhe shtëpitë për personat me HIV/AIDS, lebrozën dhe tuberkulozin, kuzhinat e supave, programet e këshillimit për fëmijë dhe familje, jetimore dhe shkolla. Misionarët e Bamirësisë u ndihmuan nga bashkëpuntorët që numëruan mbi një milion deri në vitet 1990.

Tereza u shtrua në një repart në një arkivol të hapur në Shën Thomas, Kalkuta, për një javë para funeralit të saj. Ajo mori një funeral shtetëror nga qeveria indiane në shenjë mirënjohjeje për shërbimin e saj për të varfërit e të gjitha feve në vend. I ndihmuar nga pesë priftërinj, Sekretari i Kardinal i Shtetit Angelo Sodano, përfaqësuesi i Papës, kreu ritet e fundit. Vdekja e Terezës hidhëroi komunitetet laike dhe fetare. Kryeministri i Pakistanit Nawaz Sharif e quajti atë "një individ të rrallë dhe unik, e cila jetoi gjatë për qëllime më të larta. Përkushtimi i saj gjatë gjithë jetës për kujdesin e të varfërve, të sëmurëve dhe të pafavorshëmve ishte një nga shembujt më të lartë të shërbimit për njerëzimin. " Sipas ish Sekretarit të Përgjithshëm të U. N. Javier Pérez de Cuéllar, "Ajo është Kombet e Bashkuara. Ajo është paqe në botë". Ajo më vonë mori çmime të tjera indiane, duke përfshirë edhe Bharat Ratna (çmimin më të lartë civil të Indisë) në 1980. Biografia zyrtare e Terezës, nga Navin Chawla, u botua në 1992. Në Kalkuta, ajo adhurohet si hyjni nga disa hindusë.

Për të përkujtuar 100 vjetorin e lindjes së saj, qeveria e Indisë lëshoi një monedhë speciale 5 coin (shumën e parave që Tereza kishte kur arriti në Indi) më 28 gusht 2010. Presidenti Pratibha Patil tha: "E veshur me një sari të bardhë me një kufi blu, ajo dhe motrat e Misionarëve të Bamirësisë u bënë një simbol i shpresës për shumë njerëz - të moshuarit, të varfërit, të papunët, të sëmurët, të sëmurët përfundimisht dhe ata të braktisur nga familjet e tyre ".

Pamjet indiane të Terezës nuk janë uniformisht të favorshme. Aroup Chatterjee, një mjek i lindur dhe rritur në Kalkuta i cili ishte një aktivist në lagjet e qytetit për vite me radhë, rreth vitit 1980 përpara se të transferohej në Mbretërinë e Bashkuar, tha se ai "kurrë nuk ka parë madje ndonjë murgeshë në ato lagje".  Hulumtimi i tij, që përfshin më shumë se 100 intervista me vullnetarë, murgesha dhe të tjerë të njohur me Misionarët e Bamirësisë, u përshkrua në një libër të vitit 2003 kritik për Terezën.  Sipas tij, disa nga problemet higjenike që ai kishte kritikuar (ripërdorimi i gjilpërave, për shembull) u përmirësuan pas vdekjes së Terezës në 1997. Nacionalistët Hindu, Partia Bharatiya Janata u përleshën me Terezën mbi Dalits Christian por e lavdëroi atë në vdekje dhe dërgoi një përfaqësues në funeralin e saj.Sidoqoftë, Vishwa Hindu Parishad kundërshtoi vendimin e qeverisë për t'i dhënë asaj një funeral shtetëror. Sekretari Giriraj Kishore tha se "detyra e saj e parë ishte ndaj Kishës dhe shërbimi shoqëror ishte i rastësishëm", duke e akuzuar atë për favorizimin e të krishterëve dhe kryerjen e "pagëzimeve të fshehta" të vdekjes. Në një haraç të faqes së parë, *Frontline* Indian për dy javë hodhi poshtë akuzat si "të rreme" dhe tha se ato "nuk kishin bërë asnjë ndikim në perceptimin e publikut për punën e saj, veçanërisht në Kalkuta". Duke vlerësuar "kujdesin e saj vetëmohues", energjinë dhe trimërinë, autori i haraçit kritikoi fushatën publike të Teresës kundër abortit dhe pretendimin e saj për të qenë jo politik.

Në shkurt 2015 Mohan Bhagwat, udhëheqësi i organizatës së djathtë hindu Rashtriya Swayamsevak Sangh, tha se qëllimi i Terezës ishte "të shndërronte personin, i cili po shërbehej, në një të krishterë". Ish zëdhënësi i RSS MG Vaidhya mbështeti vlerësimin e Bhagwat, dhe organizata akuzoi mediat për "shtrembërim të fakteve në lidhje me komentet e Bhagwat". Deputeti i Kongresit të Trinamoolit Derek O'Brien, kreu i CPI -së Atul Anjan dhe shefi i ministrit të Delhi Arvind Kejriwal protestuan kundër deklaratës së Bhagwatit.

### Gjetiu
[parapamje|alt=President and Mrs. Ronald Reagan with Mother Teresa, standing at a microphone|[Kryetari i Shteteve të Bashkuara|Presidenti Ronald Reagan prezanton Nënë Terezën me Medaljen Presidenciale të Lirisë në një ceremoni të Shtëpisë së Bardhë ndërsa Zonja e Parë Nancy Reagan duket, më 20 qershor 1985.]]
Tereza mori çmimin Ramon Magsaysay për Paqen dhe Mirëkuptimin Ndërkombëtar, dhënë për punë në Azinë Jugore ose Lindore, në 1962. Sipas citimit të saj, "Bordi i Besuarve njeh njohjen e saj të mëshirshme të të varfërve të varfër të një toke të huaj, në shërbimin e të cilit ajo ka udhëhequr një kongregacion të ri". Nga fillimi i viteve 1970, ajo ishte një personazh i famshëm ndërkombëtar. Fama e Terezës mund t'i atribuohet pjesërisht dokumentarit të Malcolm Muggeridge, 1969, *Diçka e bukur për Zotin*, dhe librit të tij të vitit 1971 me të njëjtin emër. Muggeridge po kalonte një udhëtim shpirtëror të vetin në atë kohë. Anëtarët e tjerë të ekuipazhit thanë se ishte për shkak të një lloji të ri të filmit ultra të ndjeshëm Kodak. Muggeridge u kthye më vonë në katolicizëm.

Rreth kësaj kohe, bota katolike filloi ta nderonte Terezën publikisht. Papa Pali VI i dha asaj përurimin Papa Gjon XXIII Çmimin e Paqes në 1971, duke lavdëruar punën e saj me të varfërit, shfaqjen e bamirësisë së krishterë dhe përpjekjet për paqen, dhe ajo mori Pacem në Terris Award në 1976. Pas vdekjes së saj, Tereza përparoi me shpejtësi në rrugën drejt shenjtërimit. 

Ajo u nderua nga qeveritë dhe organizatat civile dhe u emërua një Shoqërues Nderi të Urdhrit të Australisë në 1982 "për shërbimin ndaj komunitetit të Australisë dhe njerëzimit në përgjithësi". Mbretëria e Bashkuar dhe Shtetet e Bashkuara dhuruan një numër çmimesh, duke kulmuar me Urdhrin e Meritës në 1983 dhe shtetësinë nderi të Shteteve të Bashkuara në 16 nëntor 1996. Shqipëria i dha asaj Nderin e Artë të Kombit në 1994,

Universitetet në Indi dhe Perëndim i dhanë diplomat e saj të nderit. dhe Çmimin Ndërkombëtar Albert Schweitzer (1975). Në prill të vitit 1976 Tereza vizitoi Universitetin e Scranton në Pensilvanian veriperëndimore, ku mori Medaljen La Storta për Shërbimin Njerëzor nga presidenti i universitetit William J. Byron. Ajo sfidoi një audiencë prej 4500 vetash për të "njohur njerëzit e varfër në shtëpinë tuaj dhe lagjen lokale", duke ushqyer të tjerët ose thjesht duke përhapur gëzim dhe dashuri, dhe vazhdoi: "Të varfërit do të na ndihmojnë të rritemi në shenjtëri, sepse ata janë Krishti në maskën e shqetësimit ". Ajo u foli përpara 4,000 studentëve dhe anëtarëve të Dioqezës së Scranton   për shërbimin e saj ndaj "më të varfërve të të varfërve", duke u thënë atyre "të bëjnë gjëra të vogla me shumë dashuri".

Në 1979, Tereza mori themimin Nobel për Paqen "për punën e ndërmarrë në luftën për të kapërcyer varfërinë dhe shqetësimin, që gjithashtu përbën një kërcënim për paqen".  Ajo refuzoi një banket ceremonial konvencional për laureatë, duke kërkuar që kostoja e tij prej 192,000 dollarë t'u jepej të varfërve në Indi  dhe duke thënë se shpërblimet tokësore ishin të rëndësishme vetëm nëse e ndihmuan atë për të ndihmuar nevojtarët e botës. Kur Tereza mori çmimin, ajo u pyet: "cfarë mund të bëjmë për të promovuar paqen botërore?" Ajo u përgjigj: "Shkoni në shtëpi dhe doni familjen tuaj". Duke u bazuar në këtë temë në ligjëratën e saj për Çmimin Nobel, ajo tha: "Rreth botës, jo vetëm në vendet e varfëra, por e gjeta varfërinë e Perëndimit aq shumë më të vështirë për tu hequr. Kur marr një person nga rruga, i uritur, i jap një pjatë oriz, një copë bukë, e kam kënaqur. Unë e kam hequr atë uri. Por një person që është i mbyllur, që ndihet i padëshiruar, i padashur, i tmerruar, personi që është dëbuar nga shoqëria - se varfëria është aq e lëndueshme   dhe aq shumë, dhe e shoh shumë të vështirë ". Tereza veçoi abortin si "shkatërruesin më të madh të paqes sot. Sepse nëse një nënë mund ta vrasë vetë fëmijën e vet - atë që mbetet për mua të të vras dhe të më vrasësh - nuk ka asgjë në mes. "

Barbara Smoker i revistës laike humaniste *The Freethinker* kritikoi Terezën pas çmimit të *Temimit* të Paqes, duke thënë se promovimi i saj i mësimeve morale katolike mbi abortin dhe kontracepsionin largoi fondet nga metodat efektive për të zgjidhur problemet e Indisë. Në Konferencën e Katërt Botërore për Gratë në Pekin, Tereza tha: "Sidoqoftë ne mund ta shkatërrojmë këtë dhuratë të amësisë, veçanërisht nga e keqja e abortit, por edhe duke menduar se gjërat e tjera si punët ose pozicionet janë më të rëndësishme sesa të duash".

Gjatë jetës së saj, Tereza ishte në mesin e 10 grave të para në sondazhin vjetor më të admiruar të burrave dhe grave Gallup 18 herë, duke përfunduar së pari disa herë në vitet 1980 dhe 1990. Në vitin 1999 ajo drejtoi Listën e Gallup të Njerëzve më të Admiruar të Shekullit 20,

## Kritikat 
Sipas një shkrimi të akademikëve kanadezë Serge Larivée, Geneviève Chénard dhe Carole Sénéchal, klinikat e Terezës morën miliona dollarë në donacione, por kishin mungesë të kujdesit mjekësor, diagnozë sistematike, ushqimit të nevojshëm dhe analgjezikëve të mjaftueshëm për ata me dhimbje; sipas mendimit të tre akademikëve, "Nënë Tereza besonte se të sëmurët duhet të vuajnë si Krishti në kryq". Thuhej që paratë shtesë mund të kishin shndërruar shëndetin e të varfërve të qytetit duke krijuar lehtësira të përparuara të kujdesit paliativ .

Një nga kritikët më të hapur të Teresës ishte gazetari, kritiku letrar dhe antiteizti anglez, Christopher Hitchens, nikoqir i dokumentarit ''Hell's Angel* (1994) dhe autor i esesë *Pozicioni Misionar: Nënë Tereza në Teori dhe Praktikë''*varferise* . Ajo tha se vuajtja ishte një dhuratë nga Zoti. Ajo e kaloi jetën duke kundërshtuar shërimin e vetëm të njohur për varfërinë, që është fuqizimi i grave dhe emancipimi i tyre nga një version blegtoral i riprodhimit të detyrueshëm. " Ai e akuzoi atë për hipokrizi për zgjedhjen e trajtimit të përparuar për gjendjen e saj të zemrës.  Hitchens tha se "qëllimi i saj nuk ishte t'i ndihmonte njerëzit" dhe se ajo gënjeu donatorët se si u përdorën kontributet e tyre. "Ishte duke folur me të që unë zbulova, dhe ajo më siguroi që nuk po punonte për të lehtësuar varfërinë", ai tha, "Ajo po punonte për të zgjeruar numrin e katolikëve. Ajo tha: 'Unë nuk jam punëtore sociale. Unë nuk e bëj këtë për këtë arsye. Unë e bëj atë për Krishtin. Unë e bëj atë për kishën. '  Megjithëse Hitchens mendoi se ishte dëshmitari i vetëm i thirrur nga Vatikani, Aroup Chatterjee (autori i *Nënë Terezës: Tregimi i Untold* ) gjithashtu u thirr për të paraqitur prova që kundërshtonin fajësimin dhe kanonizimin e Teresës;  Vatikani kishte hequr " avokatin e djallit " tradicional, i cili shërbeu për një qëllim të ngjashëm.

## Jeta shpirtërore 
Duke analizuar veprimet dhe arritjet e saj, Papa Gjon Pali II tha: "Ku e gjeti Nënë Tereza forcën dhe këmbënguljen për ta vendosur veten plotësisht në shërbim të të tjerëve? Ajo e gjeti atë në lutje dhe në soditje të heshtur të Jezu Krishtit, Fytyra e tij e Shenjtë, zemra e tij e shenjtë." Në mënyrë private, Tereza përjetoi dyshime dhe luftë në bindjet e saj fetare që zgjatën afro 50 vjet (deri në fund të jetës së saj); sipas postulatorit të saj, Brian Kolodiejchuk, "Ajo nuk ndjeu praninë e Zotit çfarëdo;&nbsp;... në zemrën e saj ose në eukaristi". Tereza shprehu dyshime të mëdha për ekzistencën dhe dhimbjen e Zotit për mungesën e besimit të saj:

[parapamje|alt=Outdoor bas-relief plaque|Pllakë kushtuar Nënë Terezës në Sheshin Wenceslas, [ Olomouc|Olomouc, Republika Çeke.]]
Kolodiejchuk (zyrtari përgjegjës për mbledhjen e provave për kanonizimin e saj) mendoi se pakënaqësia e saj mund të keqinterpretohej nga disa, por besimi i saj se Zoti po punonte përmes saj ishte i pakënaqur; megjithëse ajo ishte dashur për afërsinë e humbur te Zoti, ajo nuk e vuri në dyshim ekzistencën e tij. Tereza mund të ketë provuar diçka të ngjashme me Jezusin, i cili tha kur u kryqëzua: *" Eli Eli lama sabachthani? "* ("Zoti im, Zoti im, pse më ke braktisur?"). Kolodiejchuk tërhoqi një krahasim me mistikun e shekullit të 16-të Gjoni i Kryqit, i cili krijoi frazën " Nata e errët e shpirtit ". Sipas James Langford, këto dyshime ishin tipike dhe nuk do të ishin pengesë për kanonizimin. .

Teresa i shkruajti shumë letra rrëfimtarëve dhe eprorëve të saj gjatë një periudhe 66-vjeçare, më së shumti Kryepeshkopit të Kalkutës Ferdinand Perier dhe priftit Jesuit Celeste van Exem (këshilltari i saj shpirtëror që nga formimi i Misionarëve të Bamirësisë).  Ajo kërkoi që letrat e saj të shkatërroheshin, duke u shqetësuar se "njerëzit do të mendojnë më shumë për mua - më pak për Jezusin".
parapamje|Piktura gjysmë abstrakte që nderon Nënë Terezën.
Sidoqoftë, letërkëmbimi është përpiluar në *Nënë Terezën: Eja Bëhu Drita ime*. Teresa i shkruajti besimtarit shpirtëror Michael van der Peet, "Jezusi ka një dashuri shumë të veçantë për ju. [Por] sa për mua, heshtja dhe zbrazëtia janë aq të mëdha, saqë unë shoh dhe nuk shoh - dëgjoj dhe nuk dëgjoj - gjuha lëviz [në lutje], por nuk flet.  . . . Unë dua që ju të luteni për mua - që ta lë Atë të ketë një dorë të lirë. " 

Në *Deus caritas est* ( enciklika e tij e parë), Papa Benedikti XVI e përmendi Terezën tri herë dhe përdori jetën e saj për të sqaruar një nga pikat kryesore të enciklikës: "Në shembullin e Terezës së Bekuar të Kalkutës kemi një ilustrim të qartë të faktit se koha e kushtuar Zotit në lutje jo vetëm që nuk e privon nga shërbimi efektiv dhe i dashur ndaj fqinjit tonë, por në fakt është burimi i pashtershëm i këtij shërbimi ". Ajo shkroi, "Vetëm lutja mendore dhe leximi shpirtëror mund të kultivojmë dhuratën e lutjes." 

Megjithëse urdhri i saj nuk ishte i lidhur me urdhrat françeskan, Tereza e admiroi Françeskun e Asizit   dhe u ndikua nga shpirtërore françeskan. Motrat e Bamirësisë recitojnë lutjen e Shën Françeskut çdo mëngjes në meshë gjatë falënderimeve pas Kungimit, dhe theksi i tyre në ministri dhe shumë nga premtimet e tyre janë të ngjashme.

## Kanonizimi 
### Mrekullitë dhe lumnimi 
Pas vdekjes së Terezës në 1997, Selia e Shenjtë filloi procesin e lumnimit (e dyta e tre hapave drejt kanonizimit) dhe Kolodiejchuk u emërua postulator nga Dioqeza e Kalkutës . Edhe pse ai tha, "Ne nuk kemi pse të vërtetojmë se ajo ishte e përsosur ose kurrë nuk bëri një gabim… ”, ai duhej të dëshmonte se virtyti i Terezës ishte heroik. Kolodiejchuk dorëzoi 76 dokumente, në total 35,000 faqe, të cilat bazoheshin në intervista me 113 dëshmitarë, të cilëve u kërkohej të përgjigjeshin në 263 pyetje.

[parapamje|160px|Pamje xhami me njolla të momenteve kryesore në jetën e Nënë Terezës në [Katedralja e Nënë Terezës në Prishtinë|Katedralen e Shën Nënë Terezës në Prishtinë.]]
Procesi i kanonizimit kërkon dokumentimin e një mrekullie që vjen nga ndërhyrja e shenjtorit të ardhshëm. Në 2002 Vatikani njohu si mrekulli shërimin e një tumori në barkun e Monica Besrës, një grua indiane, pas aplikimit të një dollapi që përmbante foton e Teresës. Sipas Besrës, një rreze drite që buronte nga fotografia dhe tumori i saj kanceroz ishte shëruar; megjithatë, burri i saj dhe disa nga stafi i saj mjekësor thanë që trajtimi mjekësor konvencional zhduki tumorin. Doktor Ranjan Mustafi, i cili tha për *New York Times* që kishte trajtuar Besrën, tha se kisti ishte shkaktuar nga tuberkulozi: "Nuk ishte një mrekulli...  Ajo mori ilaçe për nëntë muaj deri në një vit." Sipas burrit të Besrës, "Gruaja ime u kurua nga mjekët dhe jo nga ndonjë mrekulli. . . Kjo mrekulli është një shaka.”  Besra tha që të dhënat e saj mjekësore, përfshirë Sonograms, recetat dhe shënimet e mjekëve, u konfiskuan nga Motra Betta nga Misionarët e Bamirësisë. Sipas *Time*, thirrjet drejtuar Motrës Betta dhe zyrës së Motrës Nirmala (pasardhësja e Terezës si kreu i rendit) nuk nxorrën asnjë koment. Zyrtarët në Spitalin Balurghat, ku Besra kërkoi trajtim mjekësor, thanë se ata u bënë presion nga urdhri për ta thirrur kurimin e saj për mrekulli.

Gjatë lumnimit dhe kanonizimit të Terezës, Curia Roman (Vatikani) studioi kritika të botuara dhe të pabotuara për jetën dhe veprën e saj. Hitchens dhe Chatterjee (autori i *Verdict Final*, një libër kritik për Terezën) i folën gjykatës; sipas zyrtarëve të Vatikanit, pretendimet e ngritura u hetuan nga Kongregacioni për Kauzat e Shenjtorëve. Për shkak të sulmeve ndaj saj, disa shkrimtarë katolikë e quajtën atë një *shenjë kundërshtie*.  Një komitet i veçantë mjekësor vendosi që mrekullia e Monica Besrës, një nga tre të konsideruara nga Kolodiejchuk, ishte dëshmi e ndërhyrjes hyjnore.

### Kanonizimi
Më 17 dhjetor 2015, Zyra e Shtypit e Vatikanit konfirmoi se Papa Françesku njohu një mrekulli të dytë që i atribuohet Terezës: shërimi i një burri brazilian me tumore të shumta të trurit përsëri në vitin 2008. Mrekullia së pari erdhi në vëmendjen e postulacionit (zyrtarët që administrojnë çështjen) gjatë ngjarjeve të Ditës Botërore të Rinisë 2013 kur Papa ishte në Brazil atë korrik. Një hetim i mëpasshëm u zhvillua në Brazil nga 19-26 qershor 2015 i cili më vonë u transferua në Kongregacioni për Kauzat e Shenjtorëve që lëshoi një dekret që pranon që hetimi të përfundojë. Ajo u transmetua drejtpërdrejt në kanalin e Vatikanit dhe transmetohej në internet; Shkupi, qyteti i lindjes së Terezës, njoftoi një festë njëjavore të kanonizimit të saj. Më 5 Shtator 2017, Kryepiskopi Thomas D'Souza, i cili shërben si kryetar i Argjipeshkës Katolike Romake të Kalkutës, konfirmoi se Tereza do të emërohet bashkë-mbrojtëse e Dioqezës së Kalkutës, përkrah Francis Xavier.  Më 6 shtator 2017, rreth 500 njerëz morën pjesë në meshën në një katedrale, ku Dominique Gomes, gjenerali vendas i famshëm, lexoi dekretin duke e themeluar atë si shenjtin e dytë mbrojtës të dioqezës së kryepeshkopit.

Kisha Katolike Romake shpalli Shën Françesk Saver shenjtorin e parë mbrojtës të Kalkutës në vitin 1986.

[parapamje|150px|[Katedralja e Nënë Terezës në Prishtinë|Katedralja e Shën Nënë Terezës, Prishtinë.]]
Universiteti i Grave Nënë Tereza, në Kodaikanal, është themeluar në vitin 1984 si një universitet publik nga qeveria e Tamil Nadu. Instituti Pasuniversitar dhe Kërkimi i Nënë Terezës i Shkencave të Shëndetit  në Pondicherry, u krijua në 1999 nga qeveria e Puducherry . Organizata bamirëse Sevalaya drejton Shtëpinë e Vajzave Nënë Tereza, duke siguruar vajza të varfra dhe jetime pranë fshatit të pamerituar të Kasuva në Tamil Nadu me ushqim, veshje, strehim dhe arsim falas. Një numër haraçesh nga biografi i Teresës, Navin Chawla, janë shfaqur në gazetat dhe revistat indiane. Institucioni i hekurudhave në Indi prezantoi "Nëna Express", një tren të ri me emrin Nënë Tereza, më 26 gusht 2010 për të përkujtuar përvjetorin e lindjes së saj. Qeveria e Tamil Nadu organizoi festime njëqindvjeçare për të nderuar Terezën në 4 Dhjetor 2010 në Chennai, të kryesuar nga kryeministri M. Karunanidhi. Duke filluar nga 5 Shtatori 2013, përvjetori i vdekjes së saj është caktuar Dita Ndërkombëtare e Bamirësisë nga Asambleja e Përgjithshme e Kombeve të Bashkuara.

Në vitin 2012, Teresa u rendit në numrin 5 në sondazhin e Outlook India të Indianit më të Madh.

Më 5 Shtator 2017, Katedralja e Shën Terezës, katedralja e parë Katolike Romake e quajtur për nder të Terezës, u shenjtërua në Kosovë.  Katedralja është gjithashtu katedralja e parë katolike romake e Kosovës. Filmi është vlerësuar me tërheqjen e vëmendjes së botës perëndimore ndaj Nënë Terezës.
* Dokumentari i Christopher Hitchens '1994, ''Hell's Angel*, argumenton se Tereza i nxiti të varfërit të pranonin fatin e tyre; të pasurit portretizohen si të favorizuar nga Zoti. Ishte pararendësi i esesë së Hitchens, *Pozicioni Misionar: Nënë Tereza në Teori dhe Praktikë*.

#### Filmat dramatikë dhe televizioni 
*Geraldine Chaplin luajti Terezën në *Nënë Terezën: Me emrin e të varfrit të Zotit*, e cila mori një çmim të Festivalit të Filmit Art në 1997.
* Ajo u luajt nga Olivia Hussey në një minierë televizive italiane të vitit 2003, *Nënë Tereza e Kalkutës* . Rishikuar në vitin 2007, ajo mori një çmim CAMIE.
* Teresa u luajt nga Juliet Stevenson në filmin *e* vitit 2014 *Letrat*, i cili u bazua në letrat e saj për priftin Vatikan Celeste van Exem.
* Nënë Tereza, e luajtur nga Cara Francis, FantasyGrandma, rap ndeshi Sigmund Freud në Beteja Epike Rap e Historisë, një serial komedish rap në YouTube i krijuar nga Nice Peter dhe Epic Lloyd. Rap u publikua në YouTube më 22 Shtator 2019.

## Shiko më shumë 
* Abdul Sattar Edhi
* Lista e grave fituese të Çmimit Nobel
* Katolikizmi Romak në Shqipëri
* Katolikizmi Romak në Kosovë
* Katolikizmi Romak në Maqedoninë e Veriut

## Referime 
* Alpion, Gezim. *Nënë Tereza: Shën apo e famshme?''. London: Routledge Press, 2007.(në anglisht) 
* Banerjee, Sumanta (2004), "Revisiting Kolkata si një 'NRB' [non-resident Bengali]", *Economic and Political Weekly*, Vol. 39, No. 49 ( 4–10 Dec 2004), ff.&nbsp;5203–5205
* Benenate, Becky dhe Joseph Durepos (eds). *Mother Teresa: No Greater Love* [Nënë Tereza: Asnjë dashuri më e madhe] (Fine Communications, 2000) (në anglisht) 
* 
* Chatterjee, Aroup. *Mother Teresa: The Final Verdict* [Nënë Tereza: Verdikti Final] (Meteor Books, 2003).(në anglisht) , hyrje dhe tre kapituj të parë të katërmbëdhjetë (pa foto). Ekzaminimi kritik i jetës dhe veprës së Anjezë Bojaxhiut.
* Chawla, Navin. *Mother Teresa* [Nënë Tereza]. Rockport, Mass: Element Books, 1996.(në anglisht) 
* Chawla, Navin. *Mother Teresa: The Authorized Biography*.[Nënë Tereza: Biografia e Autorizuar] Diane Pub Co. (Mars 1992). . Botuar së pari nga Sinclair-Stevenson, MB (1992), që nga përkthimi në 14 gjuhë në Indi dhe jashtë saj. Edicionet në gjuhën indiane përfshijnë Hindi, Bengalisht, Guxharatisht, Malajalamisht, Tamile, Teluge dhe Kannada. Botimet në gjuhën e huaj përfshijnë frëngjisht, gjermanisht, holandisht, spanjisht, italisht, polonisht, japonisht dhe tajlandisht. Në të dy gjuhët indiane dhe të huaja, ka pasur botime të shumta. Pjesa më e madhe e të ardhurave nga familjes mbretërore shkon në bamirësi.
* Chawla, Navin. *Mrekullia e besimit*, artikull në hindu të datës 25 gusht 2007 "The miracle of faith" [Mrekullia e besimit]
* Chawla, Navin. Touch the Poor&nbsp;... – artikull në *India Today* datë 15 Shtator 1997 " Touch the Poor&nbsp;..."[rek të varfërit]
* Chawla, Navin. *The path to Sainthood*, artikull në *Hindu* i datës së Shtunë, 4 Tetor 2003 " The path to Sainthood "[Rruga për në shenjtëri]
* Chawla, Navin. *In the shadow of a saint*, artikull në *The Indian Express* të datës 5 shtator 2007 " In the shadow of a saint "[Në hijen e një shenjtori]
* Chawla, Navin. *Mother Teresa and the joy of giving*,artikull në *Hindu* datë 26 gusht 2008 " Mother Teresa and the joy of giving" [Nënë Terezën dhe gëzimi i dhënies]
* Clark, David, (2002), "Between Hope And Acceptance: The Medicalisation Of Dying" ["Midis Shpresës dhe Pranimit: Mjekësia e Vdekjes"], *British Medical Journal*, Vol. 324, No. 7342 (13 Prill 2002), ff.&nbsp;905–907
* Clucas, Joan. *Mother Teresa*. New York: Chelsea House, 1988.(në anglisht) 
* Dwivedi, Brijal. *Mother Teresa: Woman of the Century* [Nënë Tereza: Gruaja e Shekullit]
* Egan, Eileen dhe Kathleen Egan, OSB. *Prayertimes with Mother Teresa: A New Adventure in Prayer* [Lutjet e kohërave me Nënë Terezën: Një aventurë e re në lutje], Doubleday, 1989.(në anglisht) .
* Greene, Meg. *Mother Teresa: A Biography* [Nënë Tereza: Një Biografi], Greenwood Press, 2004.(në anglisht) 
* 
* 
* Kwilecki, Susan dhe Loretta S. Wilson, "Was Mother Teresa Maximizing Her Utility? [A ishte Nënë Tereza duke e Maksimizuar Shërbimin e saj] Një aplikim idiografik i Teorisë së Zgjedhjes Racionale", *Journal for the Scientific Study of Religion*, Vol. 37, No. 2 (Jun. 1998), ff.&nbsp;205–221
* Larivée, Serge (Université de Montréal), Carole Sénéchal (University of Ottawa), dhe Geneviève Chénard (Université de Montréal). "Les côtés ténébreux de Mère Teresa." [Anët e errëta të Nënë Terezës] *Studime në Fe*. Shtator 2013 vol. 42 no. 3, f.&nbsp;319–345. Botuar në internet para se të shtypet 15 janar 2013, . Në dispozicion në SAGE Journals.
* Le Joly, Edward. *Mother Teresa of Calcutta* [Nënë Tereza e Kalkutës]. San Francisco: Harper & Row, 1983.(në anglisht) .
* Livermore, Colette, *Hope Endures: Leaving Mother Teresa, Losing Faith, and Searching for Meaning* [Shpresa duron: Lënia e Nënë Terezës, Humbja e Besimit dhe Kërkimi i Kuptimit]. Free Press (2008) (në anglisht) .
* Macpherson, C. (2009) "Undertreating pain violates ethical principles" Nënkontraktimi i dhimbjes shkel parimet etike][, *Revista Medical Ethics*, Vol. 35, No. 10 (Tetor 2009), ff.&nbsp;603–606
* McCarthy, Colman, *The Washington Post*, 6 Shtator 1997 Fituesi Çmimit Nobel Ndihmoi më të varfërit, aksesuar në 2 Shkurt 2014
* Mehta & Veerendra Raj & Vimla, *Mother Teresa Inspiring Incidents* [Ngjarje Frymëzuese Nënë Tereza], Ndarja e publikimeve, Ministria e I&B, Qev. e Indisë, 2004,(në anglisht) .
*Muggeridge, Malcolm. *Something Beautiful for God* [Diqka e bukur për Zotin]*.* London: Collins, 1971. .
* Muntaykkal, T.T. *Blessed Mother Teresa: Her Journey to Your Heart* [Bekuar Nënë Terezën: Udhëtimi i saj në zemrën tënde]. . . .
* Panke, Joan T. (2002), "Not a Sad Place" [Jo një vend i trishtuar], *The American Journal of Nursing*, Vol. 102, No. 9 (Sep. 2002), f.&nbsp;13
*Raghu Rai dhe Navin Chawla. *Faith and Compassion: The Life and Work of Mother Teresa* [Besimi dhe dhembshuria: Jeta dhe vepra e Nënë Terezës]. Element Books Ltd. (Dhjetorr 1996). . Përkthyer gjithashtu në Hollandisht dhe Spanjisht.
* Rajagopal MR, Joranson DE, dhe Gilson AM (2001), "Medical use, misuse and diversion of opioids in India" [Përdorimi mjekësor, keqpërdorimi dhe devijimi i opioideve në Indi], *The Lancet*, Vol. 358, 14 Korik 2001, ff.&nbsp;139–143
* Rajagopal MR, dhe Joranson DE (2007), "India: Opioid availability – An update" [India: Disponueshmëria e opioideve - Një azhurnim], *The Journal of Pain Symptom Management*, Vol. 33:615–622.
* Rajagopal MR (2011), intervistë me Zyrën e KB për Drogën dhe Krimin, Prill 2011 India: The principle of balance to make opioids accessible for palliative care [India: Parimi i ekuilibrit për t’i bërë opioidët të arritshëm për kujdes paliativ] (në anglisht)
* Scott, David. *A Revolution of Love: The Meaning of Mother Teresa* [Një revolucion i dashurisë: Kuptimi i Nënë Terezës]. Chicago: Loyola Press, 2005.(në anglisht) . 
* Sebba, Anne. *Mother Teresa: Beyond the Image* [Nënë Tereza: Përtej Imazhit]. New York: Doubleday, 1997.(në anglisht) .
* Slavicek, Louise. *Mother Teresa*. New York: Infobase Publishing, 2007. (në anglisht) .
* 
* Spink, Kathryn. *Mother Teresa: A Complete Authorized Biography* [Nënë Tereza: Një biografi e plotë e autorizuar]. New York: HarperCollins, 1997.(në anglisht) 
* Teresa, Mother et al., *Mother Teresa: In My Own Words* [Nënë Tereza: Me fjalët e mia]. Gramercy Books, 1997.(në anglisht) .
* Teresa, Mother, *Mother Teresa: Come Be My Light: The Private Writings of the "Saint of Calcutta"*[Nënë Tereza: Eja Bëhu Drita ime: Shkrimet private të "Shenjtit të Kalkutës], edaktuar me koment nga Brian Kolodiejchuk, New York: Doubleday, 2007.(në anglisht) .
* Williams, Paul. * Mother Teresa*. Indianapolis: Alpha Books, 2002.(në anglisht) .
* Wüllenweber, Walter. "Nehmen ist seliger denn geben. Mutter Teresa—wo sind ihre Millionen?" *Stern* (E përjavshmja Gjermane), 10 Shtator 1998.

## Lidhje të jashtme 
* 
* Memoriali Nënë Tereza në Eternal Word Television Network (EWTN)
* Memoriali Nënë Tereza me galeri  
* Mother Teresa at Nobel Foundation
* Nënë Tereza tek Misionarë të Etërve të Bamirësisë
* Lutja e Nënë Terezës - Film dokumentar
* Artikull i Nën-Prof. Dr. PEng. Saimir Lolja - Artikull i Nën-Prof. Dr. PEng. Saimir Lolja
* 
* 
* 
* Nënë Tereza është në kontrast:
**
** 

## Referime