open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sinastria

Fjala **Sinastri** vjen nga greqishtja e lashtë, **syn** do të thotë ‘bashkoj’ dhe **astron** nënkupton trupat qiellorë. Është bashkimi i planetëve në qiellin e përbashkët, bashkimi i shumë masave energjish që priren të shkrihen së bashku drejt të njëjtit qëllim. Sinastria nuk është gjë tjetër veçse kahasimi i dy hartave të dy individëve të ndryshëm. Ajo na bën të kuptojmë marrëdhëniet midis dy personave duke studiuar ndërveprimet planetare në dy hartat e lindjes. Sinastria na shpjegon se pse dy persona e shkojnë aq mirë me njëri-tjetrin, ose në të kundërtën, pse nuk dinë të merren vesh me njëri-tjetrin.

Sinastria është një degë e astrologjisë që analizon ndërveprimet qiellore që ndikojnë midis individëve, që janë ose nuk janë të dukshme. Duke jetuar me të tjerët ne mund të njohim të metat dhe vlerat tona. Pra, nëpërmjet marrëdhënieve mund të mësojmë të bëhemi vërtetë  më të përkryer. Edhe pse momentet e vetmisë na bëjnë të kuptojmë më thellë veten tonë, prapëseprapë është ndryshe kur kemi dikë përballë. Kështu mund të shohim në veprim shumë pjesë të personalitetit tonë, duke njohur forcat dhe dobësitë tona dhe duke i vënë ato në diskutim. Studimi i sinastrisë na mundëson të vlerësojmë shkallën e përputhshmërisë ndërmjet dy personave si edhe tipin e përshtatshmërisë që do të jetë i nevojshëm në mënyrë që të vendoset një marrëdhënie harmonike. Por përpara se të studiojmë nëse dy persona shkojnë mirë bashkë, do të ishte më mirë që në fillim të shikonim nëse secili zotëron aftësi në marrëdhënie». Individit që përfshihet së pari i pëlqen jeta në çift, apo ai preferon, për arsye të ndryshme, të jetojë vetëm. A është ai në gjendje të përjetojë një lidhje të shëndetshme dhe të pasur apo është e pamundur për personin tjetër? Çfarë lloj marrëdhënieje kërkon ai? A mund t’u japë ai diçka të tjerëve dhe të marrë atë që ka nevojë? Pra, është i nevojshëm një studim paraprak i aftësive të çdo individi që jeton në çift.    

Astrologjia na tregon me anë të sinastrisë se cili është personi ideal për një lidhje dashurie apo martesë. Për të bërë një studim të plotë midis marrëdhënies së dy personave, nuk mjafton vetëm shenja zodiakale, por duhen marrë në konsideratë të gjithë planetët, këndet dhe shtëpitë zodiakale.
Dakologjia

**Dakologjia** është një degë e **Trakologjisë** e cila fokusohet në studimin shkencor të antikiteteve të Dakisë dhe Dakëve dhe është një degë rajonale dhe tematike e disiplinave më të mëdha të historisë antike dhe arkeologjisë . Një praktikues i disiplinës është Dakolog. Dakologjia hulumton gamën e kulturës së lashtë dake ( gjuhë, letërsi, histori, fe, art, ekonomi dhe etikë ) që nga shekulli 1000 pes. deri në fund të sundimit romak në shekujt IV-VII. Ajo është drejtpërdrejt e varur nga Thrakologjia, pasi dakët konsiderohen një degë e trakëve nga shumica e kërkimeve kryesore  dhe burimeve historike.  Teori të tjera mbështesin se marrëdhënia Dako-Trakase nuk është aq e fortë sa mendohej fillimisht   dhe si e tillë Dakologjia ka potencialin të evoluojë si një disiplinë e pavarur nga Thrakologjia.

## Historia 
Një nga përmendjet e para të termit Dakologji u bë nga historiani Radu Vulpe në *Kongresin e 2-të Ndërkombëtar të Trakologjisë* në shtator 1976 në lidhje me historianët rumunë Bogdan Petriceicu Hasdeu dhe Ion I. Russu .   *Instituti Rumun i Trakologjisë I.G. Bibicesku*, pjesë e Akademisë Rumune, u themelua në Bukuresht në të njëjtin vit.  Një nga drejtorët e tij të parë ishte trakologu Dumitru Berciu (1907–1998).

Termi i ndërlidhur **Thrako-Dakologjia** ekziston gjithashtu, duke aluduar në simbiozën Thrako-Daciane, dhe një nga përdorimet e para është gjithashtu rreth vitit 1980, në arkivin e qeverisë rumune.  

Termi *Dakolog* është ndikuar negativisht nga lidhja me protokronizmin . Disa studiues preferojnë ta quajnë veten Trakologë në vend të Dakologëve.  Kjo zgjedhje e titullit është bërë në kontekstin e kërkimit të tyre duke u përqendruar te dakët dhe pa promovuar domosdoshmërisht një lidhje të fortë midis trakëve dhe dakëve. 

## Dakologët 
Studiuesit që janë dalluar në fushën e Dakologjisë përfshijnë:

* Bogdan Petriceicu Hasdeu
* Jon I. Russu 
* Radu Vulpe
* Andrei Vartic

## Kongresi Ndërkombëtar i Dakologjisë 
Deri më tani janë organizuar 11 edicione të *Kongresit Ndërkombëtar të Dakologjisë*  . Megjithatë, ato janë organizuar nga grupi i diskutueshëm dacianist rreth Napoleon Saveskut, duke e bërë kështu termin Dakologji sinonim me Protokronizmin në këtë ambient.

## Shih edhe 
* Dacia
* Dakët
* Trakologjia
* Ballkanologjia

## Literatura 
* 
* 
* 
* 
* 

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* Nacionalizmi dhe Përfaqësimi i Shoqërisë në Arkeologjinë Rumune
* La plecarea lui Andrei Vartic
Greqia Qendrore (rajoni administrativ)

**Greqia Qendrore** (greqisht: Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας, përkthehet si "*Greqia Kontinentale*") është një nga trembëdhjetë rajonet administrative të Greqisë. Rajoni zë gati gjysmën lindore të rajonit tradicional të Greqisë Qendrore dhe ndodhet në veri të Atikës dhe të Peloponezit, në lindje të Greqisë Perëndimore dhe në jug të Thesalisë dhe të Epirit.

## Qytetet 
Qytetet më të mëdha në çdo prefekturë, sipas regjistrimit të popullsisë të vitit 2001 (vetëm qytetet me popullsi mbi 1,000 banorë): 

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* Faqja zyrtare
Rajonet gjeografike të Greqisë

**Rajonet gjeografike të Greqisë** (greqisht: γεωγραφικά διαμερίσματα, fjalë për fjalë 'departamentet gjeografike') janë rajonet kryesore historiko-gjeografike të vendit dhe ishin gjithashtu nënndarje rajonale administrative të Greqisë deri në reformën administrative të vitit 1987. Pavarësisht zëvendësimit të tyre si njësi administrative të nivelit të parë vetëm nga rajone administrative pjesërisht identike (greqisht: περιφέρειες), nëntë rajonet gjeografike tradicionale - gjashtë në kontinent dhe tre grupe ishujsh - ende përmenden gjerësisht në kontekste jozyrtare dhe në diskursin e përditshëm.

Që nga viti 2011, ndarjet zyrtare administrative të Greqisë përbëhen nga 13 rajone (greqisht: περιφέρειες) - nëntë në kontinent dhe katër grupe ishujsh - të cilat ndahen më tej në 74 njësi rajonale dhe 325 komuna. Më parë, kishte edhe 54 prefektura ose administrata të nivelit prefektural.

## Shiko gjithashtu 
* Rajone e Greqisë së lashtë

## Shënime
Avokati i Popullit

**Avokati i popullit** është një punonjës i qeverisë që heton dhe përpiqet të zgjidhë ankesat, zakonisht nëpërmjet rekomandimeve (të detyrueshme ose jo) ose ndërmjetësimit. Ata zakonisht emërohen nga qeveria ose nga parlamenti (shpesh me një shkallë të konsiderueshme pavarësie).

Avokatët synojnë gjithashtu të identifikojnë çështjet sistematike që çojnë në shërbime të dobëta ose shkelje të të drejtave të njerëzve. Në nivel kombëtar, shumica e avokatëve kanë një mandat të gjerë për t'u marrë me të gjithë sektorin publik, dhe ndonjëherë edhe me elementë të sektorit privat (për shembull, ofruesit e shërbimeve të kontraktuara). Në disa raste, ekziston një mandat më i kufizuar për një sektor të caktuar të shoqërisë. Zhvillimet më të fundit kanë përfshirë krijimin e avokatëve të specializuar për fëmijë.

Në disa vende, një inspektor i përgjithshëm, një avokat qytetar ose një zyrtar tjetër mund të ketë detyra të ngjashme me ato të një avokati kombëtar dhe mund të emërohet gjithashtu nga një legjislaturë. Nën nivel kombëtar, një avokat mund të emërohet nga një qeveri shtetërore, lokale ose komunale. Avokatët jozyrtarë mund të emërohen nga, apo edhe të punojnë për, një korporatë të tillë si një furnizues i shërbimeve, gazetë, OJQ ose organ profesional rregullator.

Në disa juridiksione, një avokat i ngarkuar me trajtimin e shqetësimeve në lidhje me qeverinë kombëtare quhet më formalisht si "komisioneri parlamentar" (p.sh. Komisioneri Parlamentar i Mbretërisë së Bashkuar për Administratën dhe avokati i shtetit të Australisë Perëndimore). Në shumë vende ku përgjegjësia e avokatit përfshin mbrojtjen e të drejtave të njeriut, Avokati i Popullit njihet si institucioni kombëtar i të drejtave të njeriut. Posti i Avokatit të Popullit ishte krijuar nga fundi i shekullit të 20-të nga shumica e qeverive dhe nga disa organizata ndërqeveritare si Bashkimi Evropian. Që nga viti 2005, duke përfshirë nivelet kombëtare dhe nënkombëtare, janë krijuar gjithsej 129 zyra të avokatit në mbarë botën.

## Shiko edhe 
* Avokati i Popullit (Shqipëri)
* Avokati i Popullit (Kosovë)

## Referime
Magjia (iluzion)

parapamje|250x250px|The Conjurer, 1475–1480, nga Hieronymus Bosch ose punëtoria e tij. Vini re sesi burri në rreshtin e pasëm vjedh çantën e një njeriu tjetër, ndërsa bën keqdrejtim duke parë qiellin. Artisti madje e drejton shikuesin nga hajduti duke e tërhequr shikuesin te magjistari.
**Magjia**, e cila përfshin nënzhanret e **iluzionit**, **magjisë skenike** dhe **magjisë së afërt**, ndër të tjera, është një art performues në të cilin audienca argëtohet me truket, efektet ose iluzione të bëmave në dukje të pamundura, duke përdorur mjete natyrore. Ajo duhet të dallohet nga magjia paranormale, të cilat janë efekte që pretendohet se krijohen përmes mjeteve të mbinatyrshme. Është një nga artet më të vjetra të skenës në botë.

Magjia moderne e argëtimit, siç u krijua nga magjistari i shekullit të 19-të, Jean-Eugène Robert-Houdin, është bërë një formë e njohur e artit teatror. Në fund të shekullit të 19-të dhe në fillim të shekullit të 20-të, magjistarët si Maskelyne dhe Devant, Howard Thurston, Harry Kellar dhe Harry Houdini arritën sukses të gjerë tregtar gjatë asaj që është bërë e njohur si "Epoka e Artë e Magjisë". Gjatë kësaj periudhe, magjia e performancës u bë një element kryesor i teatrit të Broadway, vaudeville dhe sallave muzikore. Magic ruajti popullaritetin e saj në epokën e televizionit, me magjistarët si Paul Daniels, David Copperfield, Criss Angel, Doug Henning, Penn & Teller, David Blaine dhe Derren Brown duke modernizuar formën e artit.

Botimi më i shitur në botë për magjistarët, revista *Magic*, kuroi një listë të "100 magjistarëve më me ndikim të shekullit të 20-të" që kanë kontribuar në zhvillimin modern të artit të magjisë. Sipas listës së vrarë nga magjistarët e titulluar "Ata që kanë ndikuar më shumë në artin në Amerikë", Houdini mban rangun e parë. Më pas, në rend zbritës, Dai Vernon, David Copperfield, Harry Blackstone, Doug Henning, Tarbell, Cardini, Mark Wilson, Siegfried dhe Roy, dhe në fund Thurston në numrin 10.

## Shiko edhe 
* Magjia (e mbinatyrshme)

## Referime
Autoriteti

[parapamje|250x250px|Gjykata e Lartë e Shteteve të Bashkuara është autoriteti më i lartë gjyqësor në [Shtetet e Bashkuara të Amerikës.]]
Në fushat e sociologjisë dhe shkencave politike, **autoriteti** është fuqia legjitime e një personi ose grupi mbi njerëzit e tjerë. Në një shtet civil, autoriteti praktikohet në mënyra të tilla si një degë gjyqësore ose një degë ekzekutive e qeverisë.

Në ushtrimin e qeverisjes, termat *autoritet* dhe *pushtet* janë sinonime të pasakta. Termi autoritet identifikon legjitimitetin politik, i cili i jep dhe justifikon sundimtarin të drejtën për të ushtruar pushtetin e qeverisë; dhe termi fuqi identifikon aftësinë për të përmbushur një qëllim të autorizuar, qoftë me pajtueshmëri ose me bindje; pra, *autoriteti* është fuqia për të marrë vendime dhe legjitimiteti për të marrë vendime të tilla ligjore dhe për të urdhëruar ekzekutimin e tyre.

## Shiko edhe 
## Referime
Jetimorja

parapamje|250x250px|Pllakë ku dikur qëndronte ruota ("rrota"), vendi për të braktisur fëmijët në anën e Chiesa della Pietà, kisha e një jetimoreje në Venecia. Pllaka citon një dem papal nga Pali III i datës 12 nëntor 1548, kërcënon "ekskomunikim dhe mallkime" për të gjithë ata që – duke pasur mjetet për të rritur një fëmijë – zgjedhin ta braktisin atë/asaj në vend të kësaj. Një ish-komunikim i tillë nuk mund të anulohet derisa fajtori të kthejë të gjitha ngarkesat e bëra për të rritur foshnjën.
**Jetimorja** është një institucion rezidencial, institucion total ose shtëpi grupore, e përkushtuar për kujdesin e jetimëve dhe fëmijëve të cilët, për arsye të ndryshme, nuk mund të kujdesen nga familjet e tyre biologjike. Prindërit mund të jenë të vdekur, të munguar ose abuzues. Mund të ketë abuzim me substanca ose sëmundje mendore në shtëpinë biologjike, ose prindi thjesht mund të mos jetë i gatshëm të kujdeset për fëmijën. Përgjegjësia ligjore për mbështetjen e fëmijëve të braktisur ndryshon nga vendi në vend dhe brenda vendit. Jetimoret e drejtuara nga qeveria janë hequr gradualisht në shumicën e vendeve të zhvilluara gjatë gjysmës së dytë të shekullit të 20-të, por vazhdojnë të funksionojnë në shumë rajone të tjera ndërkombëtarisht. Tani është përgjithësisht e pranuar se jetimoret janë të dëmshme për mirëqenien emocionale të fëmijëve dhe mbështetja e qeverisë shkon në vend të kësaj për mbështetjen e njësisë familjare.

Disa bamirësi të mëdha ndërkombëtare vazhdojnë të financojnë jetimore, por shumica janë ende të themeluara zakonisht nga bamirësi më të vogla dhe grupe fetare. Sidomos në vendet në zhvillim, jetimoret mund të prenë familjet vulnerabël në rrezik të prishjes dhe të rekrutojnë në mënyrë aktive fëmijë për të siguruar financim të vazhdueshëm. Jetimoret në vendet në zhvillim rrallë drejtohen nga shteti. Megjithatë, jo të gjitha jetimoret që drejtohen nga shteti janë më pak të korruptuara; jetimoret rumune, si ato në Bukuresht, u themeluan për shkak të rritjes së numrit të popullsisë të katalizuar nga diktatori Nicolae Ceaușescu, i cili ndaloi abortin dhe kontrollin e lindjeve dhe nxiti riprodhimin për të rritur fuqinë punëtore rumune.

Institucionet rezidenciale të sotme për fëmijët, të përshkruara gjithashtu si kujdes i bashkuar, përfshijnë shtëpitë grupore, komunitetet rezidenciale të kujdesit për fëmijët, shtëpitë e fëmijëve, strehëzat, qendrat e rehabilitimit, strehimoret e natës dhe qendrat e trajtimit të të rinjve.

## Shiko edhe 
## Referime
Shkopi (armë)

parapamje|Një shumëllojshmëri e armëve të klubit nga Wujing Zongyao nga e majta në të djathtë: flakë, shkop metalik, shkopi i dyfishtë, shkop, topuz, shkop me gjemba.
Një **shkop** (i njohur edhe si **shkop i natës** ose **armë goditëse**) është një staf ose shkop i shkurtër, i bërë zakonisht prej druri, i përdorur si armë që nga kohërat parahistorike. Ka disa shembuj të traumës së ashpër të shkaktuar nga klubet në të kaluarën, duke përfshirë vendin e Nataruk në Turkana, Kenia, i përshkruar si skena e një konflikti parahistorik midis grupeve të gjahtarëve-mbledhësve 10,000 vjet më parë.

Shumica e klubeve janë mjaft të vogla për t'u lëvizur me një dorë, megjithëse klubet më të mëdha mund të kërkojnë përdorimin e dy për të qenë efektive. Klube të ndryshme të specializuara përdoren në artet marciale dhe fusha të tjera, duke përfshirë shkopin e zbatimit të ligjit. Topuz ushtarak është një pasardhës më i sofistikuar i shkopit, i bërë zakonisht prej metali dhe me një kokë me thumba, me pulla ose me fllanxha të ngjitur në një bosht.

Shembuj të përshkrimeve kulturore të klubeve mund të gjenden në mitologji, ku ato lidhen me figura të forta si Herkuli ose oni japonez, ose në kulturën popullore, ku ato lidhen me kulturat primitive, veçanërisht njerëzit e shpellave. Topuzet ceremoniale mund të shfaqen gjithashtu si një simbol i autoritetit qeveritar.

Plagët e shkaktuara nga një klub në përgjithësi njihen si *trauma goditje* ose lëndime të *traumës me forcë të hapur*.

## Shiko edhe 
* Shufra (zbatim i ligjit)

## Referime
Shufra (zbatim i ligjit)

parapamje|250x250px|Shkop i zgjerueshëm ASP 53cm në gjendje të zgjeruar dhe të mbyllur.
Një **Shufër** (e njohur edhe si **shkop**, **shkop nate** ose **baton**) është një shkop afërsisht cilindrik i bërë prej druri, gome, plastike ose metali. Ai përdoret si një mjet përputhshmërie dhe armë mbrojtëse nga oficerët e zbatimit të ligjit, stafi korrektues, rojet e sigurisë dhe personeli ushtarak.

Një shkop mund të përdoret në shumë mënyra si armë. Mund të përdoret në mënyrë mbrojtëse për të bllokuar; në mënyrë fyese për të goditur, goditur ose goditur me vrap; dhe mund të ndihmojë në aplikimin e kyçeve të krahëve. Veprimi i zakonshëm goditës ose goditës nuk prodhohet nga një goditje e thjeshtë dhe e drejtpërdrejtë, si me një objekt të zakonshëm të mprehtë, por më tepër duke ulur krahun fort duke e lejuar shkopin të rrotullohet pothuajse lirshëm përpara dhe poshtë, kështu që lëvizja e majës së saj shumë më shpejt se dorezën e saj. Shkopinjtë përdoren gjithashtu për qëllime jo armësh, si p.sh. thyerja e xhamave për të liruar individët e bllokuar në një automjet, ose nxjerrja e xhepave të një të dyshuari gjatë kontrollit (si një masë paraprake kundër objekteve të mprehta).

Disa kriminelë përdorin shkopinj si armë për shkak të ndërtimit të tyre të thjeshtë dhe fshehjes së lehtë. Përdorimi ose mbajtja e shkopinjve ose shkopinjve të improvizuar nga njerëz të ndryshëm nga oficerët e zbatimit të ligjit është i kufizuar me ligj në shumë vende.

## Terminologjia 
Baton vjen nga fjala frënge bâton (shkop) që vjen nga frëngjishtja e vjetër Baston dhe latinishtja bastum.

## Shiko edhe 
* Shkopi (armë)

## Referime
Topuzi

parapamje|Topuze të ndryshme lindore, nga e majta: Bozdogan/buzdygan (osmanisht), tabar-shishpar (indian), shishpar (indian), shishpar (indian), gurz (indian), shishpar (indian).
Një **topuz** është një armë e mprehtë, një lloj shkopi ose shufre që përdor një kokë të rëndë në fund të një doreze për të dhënë goditje të fuqishme. Një topuz zakonisht përbëhet nga një bosht i fortë, i rëndë, prej druri ose metali, shpesh i përforcuar me metal, me një kokë të bërë prej guri, kocke, bakri, bronzi, hekuri ose çeliku.

Koka e topuzit ushtarak mund të formësohet me fllanxha ose pulla për të lejuar depërtimin më të madh të armaturës së pllakave. Gjatësia e topuzave mund të ndryshojë në mënyrë të konsiderueshme. Topuzët e këmbësorëve ishin zakonisht mjaft të shkurtër (dy ose tre këmbë, ose gjashtëdhjetë deri në nëntëdhjetë centimetra). Topuzët e kalorësisë ishin më të gjata dhe kështu më të përshtatshme për goditjet e marra nga kalë. Topuzët me dy duar mund të jenë edhe më të mëdha.

Macet përdoren rrallë sot për luftime aktuale, por shumë organe qeveritare (për shembull, Dhoma Britanike e Komunave dhe Kongresi i SHBA), universitete dhe institucione të tjera kanë topuz ceremonialë dhe vazhdojnë t'i shfaqin ato si simbole të autoritetit. Ata shpesh parakalohen në rituale dhe procesione akademike, parlamentare ose qytetare.

## Etimologjia 
Fjala e mesme angleze "mace" vjen nga frëngjishtja "masse" (shkurt për "Masse d'armes") që do të thotë "çekiç i madh", një çekiç me një masë të rëndë në fund.

## Shiko edhe 
## Referime
Prangat

parapamje|250x250px|Një person i vënë në pranga pas shpine.
**Prangat** janë pajisje shtrënguese të krijuara për të siguruar kyçet e duarve të një individi në afërsi me njëri-tjetrin. Ato përbëhen nga dy pjesë, të lidhura së bashku me një zinxhir, një menteshë ose shirit të ngurtë. Çdo pranga ka një krah rrotullues i cili angazhohet me një arpion që e pengon atë të hapet pasi të mbyllet rreth kyçit të dorës së një personi. Pa çelës, prangat nuk mund të hiqen pa njohuri të specializuara dhe personi i prangosur nuk mund të lëvizë kyçet e dorës më shumë se disa centimetra ose centimetra larg njëri-tjetrit, duke i bërë shumë detyra të vështira ose të pamundura.

Prangat përdoren shpesh nga agjencitë e zbatimit të ligjit në mbarë botën për të parandaluar që kriminelët e dyshuar të arratisen nga paraburgimi i policisë.

## Shiko edhe 
## Referime
Herkuli

parapamje|300x300px|Herkuli lufton Achelousin, i metamorfuar në një gjarpër, 1824, nga François Joseph Bosio. Luvri LL 325.
**Herkuli** është ekuivalenti romak i heroit hyjnor grek Herakliut, birit të Jupiterit dhe Alkmenës së vdekshme. Në mitologjinë klasike, Herkuli është i famshëm për forcën e tij dhe për aventurat e tij të shumta të largëta.

Romakët përshtatën ikonografinë dhe mitet e heroit grek për letërsinë dhe artin e tyre me emrin Hercules. Në artin dhe letërsinë perëndimore të mëvonshme dhe në kulturën popullore, Herkuli përdoret më shpesh se Herakli si emri i heroit. Herkuli është një figurë e shumëanshme me karakteristika kontradiktore, e cila u mundësoi artistëve dhe shkrimtarëve të mëvonshëm të zgjidhnin dhe zgjidhnin se si ta përfaqësonin atë. Ky artikull ofron një hyrje në paraqitjet e Herkulit në traditën e mëvonshme.

## Shiko edhe 
## Referime
Njeriu i shpellave

parapamje|250x250px|Le Moustier Neandertalët (Charles R. Knight, 1920).
**Njeriu i shpellave** është një personazh aksionar përfaqësues i njerëzve primitivë në Paleolitik. Popullarizimi i këtij lloji daton në fillim të shekullit të 20-të, kur Neandertalët u përshkruan me ndikim si "simian" ose "majmun" nga Marcellin Boule dhe Arthur Keith.

Termi "njeri i shpellave" ka ekuivalentin e tij taksonomik në klasifikimin binomial tashmë të vjetëruar të *Homo troglodytes* (Linnaeus, 1758).

## Shiko edhe 
## Referime
IMI Galil

parapamje|IMI Galil.
**IMI Galil** është një familje pushkësh automatike të prodhuara izraelite me dhomëza për fishekët 5.56×45mm dhe 7.62×51mm NATO. Fillimisht i projektuar nga Yisrael Galili dhe Yakov Lior në fund të viteve 1960, Galil u prodhua fillimisht nga Industria Ushtarake e Izraelit në pronësi shtetërore dhe tani eksportohet nga Industria e Armëve Izraelite e privatizuar.

Pushka e parë Galil u prodhua duke përdorur marrës RK 62. Për më tepër, modeli Galil bazohet kryesisht në pushkën finlandeze RK 62 (vetë një derivat i AK-47). Familja e armëve Galil përdoret nga forcat ushtarake dhe policore në 25 vende.

Ushtria izraelite vendosi fillimisht 5.56×45 mm NATO Galil në tre konfigurime bazë; mitralozi i pushkës automatike (ARM), pushka automatike (AR) dhe pushka e shkurtër automatike (SAR). Një version modern i Galil aktualisht në prodhim në kalibra të shumëfishtë njihet si Galil ACE.

## Shiko edhe 
* Uzi

## Referime
IWI Tavor

parapamje|250x250px|Pushkë sulmi IMI/IWI Tavor TAR-21 bullpup.
**IWI Tavor TAR-21** është një pushkë sulmi izraelite bullpup e mbushur me kalibrin 5.56×45mm NATO me një sistem zjarri selektiv, që zgjedh midis modalitetit gjysmë-automatik dhe mënyrës së zjarrit të plotë automatik. Tavor është projektuar dhe prodhuar nga Israel Weapon Industries (IWI). Prodhohet në dy variante kryesore: TAR-21 dhe CTAR-21.

I ndërtuar rreth një sistemi pistoni me goditje të gjatë (siç gjendet në M1 Garand dhe AK-47), Tavor është projektuar për të maksimizuar besueshmërinë, qëndrueshmërinë, thjeshtësinë e dizajnit dhe lehtësinë e mirëmbajtjes, veçanërisht në kushte të pafavorshme ose të fushëbetejës.

Në vitin 2009, Tavor X95 (i njohur gjithashtu si Micro Tavor ose MTAR) u zgjodh nga Forcat e Mbrojtjes izraelite për të zëvendësuar gradualisht pushkën sulmuese M16 dhe variantet e karabinës M4 si arma standarde e lëshuar e këmbësorisë izraelite deri në fund të 2018. Pushkët e para bullpup X95 u lëshuan për njësitë e këmbësorisë në vitin 2013. Të dy TAR-21 dhe X95 janë pjesë e familjes së pushkëve Tavor, së bashku me Tavor 7.

Në fillim të shtatorit 2021, kishte raporte kontradiktore në mediat izraelite nëse IDF po planifikonte t'i jepte fund blerjes së mëtejshme të Tavor dhe Micro dhe ta zëvendësonte atë me M4 për njësitë e vijës së parë. Më 7 shtator, një raport u publikua në faqen hebraike të IDF-së se IDF planifikon të vazhdojë blerjen e Micro Tavor dhe pajisjen e njësive luftarake me të.

## Shiko edhe 
## Referime
SIG SG 550

parapamje|250x250px|SIG SG 550, i emërtuar Stgw-90 (gjermanisht) ose Fass-90 (Frëngjisht) në ushtrinë zvicerane.
**SG 550** është një pushkë sulmi e prodhuar nga Swiss Arms AG (dikur një divizion i Schweizerische Industrie Gesellschaft, i njohur tani si SIG Holding AG) në Zvicër. "SG" është një shkurtim për *Sturmgewehr* ("pushkë sulmi"). Pushka bazohet në modelin e mëparshëm 5.56×45mm NATO, SIG SG 540.

## Shiko edhe 
## Referime
FN P90

parapamje|250x250px|FN P90 5.7×28mm PDW.
**FN P90** është një armë mbrojtëse personale kompakte 5.7×28 mm e projektuar dhe prodhuar nga FN Herstal në Belgjikë. Mund të konsiderohet edhe një gjysmë mitraloz. I krijuar në përgjigje të kërkesave të NATO-s për një zëvendësim të armëve të zjarrit Parabellum 9×19mm, P90 u projektua si një armë zjarri kompakte, por e fuqishme për ekuipazhet e automjeteve, operatorët e armëve të shërbimit të ekuipazhit, personelin mbështetës, forcat speciale dhe grupet kundër-terroriste.

E dizenjuar në lidhje me pistoletën FN Five-seven dhe municionin FN 5.7x28mm NATO, zhvillimi i armës filloi në 1986 dhe filloi prodhimi në vitin 1990 (nga e cila rrjedh edhe "90" në emrin e saj), ku më pas municioni 5.7 × 28 mm u ridizajnua dhe u shkurtua. Një version i modifikuar i P90 me një karikator të përshtatur për të përdorur municionin e ri u prezantua në vitin 1993, dhe pistoleta Five-seven u prezantua më pas si një armë shoqëruese duke përdorur të njëjtin municion 5.7×28 mm.

Duke shfaqur një dizajn kompakt bullpup me një pamje të integruar refleks dhe kontrolle plotësisht të dyfishta, P90 është një armë jokonvencionale me një pamje futuriste. Dizajni i tij përfshin disa risi të tilla si një karikator unik të montuar në krye dhe municionin e kalibrit të vogël, me shpejtësi të lartë 5,7×28 mm të FN. Karakteristikat shtesë të integruara përfshijnë lazerin e këmbyeshëm të dukshëm ose infra të kuqe dhe burimin e dritës tritium.

P90 është aktualisht në shërbim me forcat ushtarake dhe policore në mbi 40 vende, si Austria, Brazili, Kanadaja, Franca, Greqia, India, Malajzia, Polonia dhe Shtetet e Bashkuara. Në Shtetet e Bashkuara, P90 është në përdorim me mbi 200 agjenci të zbatimit të ligjit, duke përfshirë Shërbimin Sekret të SHBA. Në Shtetet e Bashkuara, standardi i zjarrit selektiv P90 është i kufizuar për ushtrinë, forcat e zbatimit të ligjit ose mbajtësit e licencave të caktuara Federale të Armëve të Zjarrit (FFL) me Taksë Speciale Profesionale (SOT). Që nga viti 2005, një version gjysmë automatik është ofruar për përdoruesit civilë si *PS90*.

## Shiko edhe 
* FN Five-seven

## Referime
Barrett M95

parapamje|250x250px|Një Barrett M95 përballë një flamuri të Korporatës Detare të Filipineve.
**Barrett M95** është një pushkë snajper me bulona e vendosur në 12.7×99mm dhe e prodhuar nga kompania Barrett Firearms. Ajo është miratuar nga një numër i ushtrive në mbarë botën.

## Vështrim i përgjithshëm 
M95 është një version i përmirësuar i Barrett M90 i mëparshëm. Është një pushkë me veprim me rrufe në një dizajn bullpup. Dallimi kryesor midis M95 dhe M90 është se doreza dhe këmbëza e pistoletës janë zhvendosur përpara 25mm për pastrim më të mirë të karikatorit. Gjithashtu, doreza e bulonave është ridizajnuar dhe e përkulur poshtë dhe në pjesën e pasme, dhoma e tytës është e veshur me krom, dhe gjithashtu ka disa ndryshime të vogla në këmbëzën dhe kunjat e shkrepjes.

## XM107 
Në vitin 1999, M95 fitoi një konkurs ushtarak për t'u bërë XM107 i ri. Një numër i vogël u ble nga ushtria amerikane për testime të mëtejshme, por në fund u zgjodh M82. Faqja e internetit Barrett njofton gjithashtu se pushka M95 përdoret për aplikime ushtarake dhe të zbatimit të ligjit në të paktën 15 vende të tjera.

## Shiko edhe 
* Barrett M82

## Referime
Beretta M12

**Beretta M12** (Model 12) është një gjysme-mitraloz i kalibrit Parabellum 9×19mm i projektuar nga Beretta. Prodhimi filloi në vitin 1959, përdoruesit e parë ishin Karabinierët Italianë, Policia e Shtetit Italian dhe Guardia di Finanza, megjithëse në numër të kufizuar, ai u lëshua gjerësisht vetëm në vitin 1978, duke zëvendësuar Beretta MAB-in e vjetër. Në vitin 1962, ushtria italiane bleu një numër të kufizuar automatikësh Franchi LF-57, të gjykuara më mirë se M12, por që nuk u lëshuan kurrë për trupat, dhe vetëm në vitin 1992 u prezantua varianti M12S2, në numër shumë të kufizuar. Forca Ajrore Italiane bleu shumë M12S dhe M12S2 për njësitë e sigurisë së aeroportit. Sidoqoftë, arma pati një sukses fillestar më të lartë në vendet arabe dhe Amerikën e Jugut.

Arma u pa për herë të parë gjatë ofensivës Tet në vitin 1968 kur marinsat amerikanë që ruanin ambasadën e SHBA në Saigon zmbrapsën sulmin nga Viet Kongët duke përdorur Beretta M12. Përdoret gjithashtu nga vende të ndryshme të Amerikës së Jugut, Afrikës dhe Azisë, dhe është bërë me licencë në Brazil nga Taurus, në Belgjikë nga FN Herstal dhe në Indonezi nga PT Pindad.

## Shiko edhe 
## Referime
Brügger & Thomet MP9

**Brügger & Thomet MP9** (Maschinenpistole 9mm, gjermanisht për "pistoletë automatike") është një gjysmë-mitraloz me municion Parabellum 9×19mm që është projektuar dhe prodhuar nga Brügger & Thomet.

MP9 është një automatik me zjarr selektiv. Ai përdor karikatorë të rrumbullakët transparent të ndashëm prej polimeri me 15, 20, 25 dhe 30 fishekë. Ka tre siguri: një buton i dyfishtë i çelësit të zgjedhjes së sigurisë/zjarr (siguria manuale), një siguri për këmbëzën dhe një siguri në rënie. MP9 është një zhvillim i Steyr TMP. Dizajni i TMP u ble nga Steyr në 2001. Dallimet nga TMP përfshijnë një stok që paloset në anën e djathtë të armës, një hekurudhë të integruar Picatinny dhe një siguri të re të këmbëzës.

## Shiko edhe 
## Referime
Lista e personaliteteve nga komuna e Ferizajt

Më poshtë janë personat e shquar që ose kanë lindur, janë rritur ose kanë jetuar për një periudhë të konsiderueshme kohore në Ferizaj .

## Lista 
* Haki Xhakli, piktor dhe profesor 
* Genc Iseni, futbollist
* Shefqet Pllana, etnograf
* Shtjefën Kurti, prift
* Sefë Kosharja, luftëtar
* Arsim Abazi, futbollist
* Lucjan Avgustini, prelat
* Ljuba Tadić, aktor
* Benjamin Kololli, futbollist
* Dardan Çerkini, futbollist
* Zana Berisha, modele
* Egli Kaja, futbollist
* Mozzik, reper
* Ylber Ramadani, futbollist
* Bujar Lika, futbollist
* Leard Sadriu, futbollist
* Veli Sahiti, këngëtar
* Rreze Abdullahu, shkrimtar
* Nehat Islami, gazetar
* Ramadan Ramadani, piktor
* Regard, disc jockey
* Loredana Zefi, këngëtare

## Shih edhe 
* Rajoni i Ferizajt
* Komuna e Ferizajt
MAC-10

parapamje|250x250px|MAC-10 (.45 ACP) me shtypës dhe pa karikator.
**Modeli 10** i Korporatës Ushtarake të Armatimit, i shkurtuar zyrtarisht si "**M10**" ose "**M-10**", dhe më i njohur si **MAC-10**, është një pistoletë/gjysmë mitraloz, e drejtuar nga mbrapsht, e zhvilluar nga Gordon B. Ingram në 1964. Ajo është e dhomës ose në .45 ACP ose 9mm. Një shtypës me dy faza nga Sionics u projektua për MAC-10, i cili jo vetëm pakëson zhurmën e krijuar, por e bën më të lehtë kontrollimin në automatik të plotë (megjithëse e bën gjithashtu armën shumë më pak kompakte dhe të fshehtë).

Korporata e Armëve Ushtarake nuk e përdori kurrë nomenklaturën "MAC-10" në katalogët e saj ose në literaturën e shitjeve, por "MAC-10" përdoret shpesh nga tregtarët e Titullit II, shkrimtarët e armëve dhe koleksionistët. Për një dekadë, gjysëm-10 Versioni automatik i pistoletës i armës ishte i ndaluar në SHBA nën ndalimin e armëve sulmuese të miratuar nga Kongresi në 1994.

## Shiko edhe 
## Referime
Iain Armitage

**Iain Armitage** (i lindur më 15 korrik 2008) është një aktor amerikan. Ai është i njohur për rolin e Sheldon Cooper në *Young Sheldon*, një serial që pason *The Big Bang Theory*, dhe Ziggy Chapman në *Big Little Lies*. Në vitin 2018, Armitage mori çmimin Artisti i Ri për performancën më të mirë në një seri televiziveAktori kryesor i ri për rolin e mëparshëm. Ai gjithashtu bëri zërin për të riun Shaggy Rogers në *Scoob!* (2020), dhe për qenushin e policisë Chase në *PAW Patrol: The Movie* (2021).

## Jeta e hershme 
Armitage banon në Arlington, Virxhinia, dhe është djali i aktorit Euan Morton, i cili ka lindur në Falkirk, Skoci, dhe producentes teatrore Lee Armitage. Është raportuar se ai u emërtua sipas Sir Ian McKellen. Ai është nipi i ish Zëvendës Sekretarit të Shtetit të Shteteve të Bashkuara, Richard Lee Armitage.

## Karriera 
### 2010-ta 
Armitage fillimisht fitoi rëndësi përmes serisë së tij në YouTube, *Iain Loves Theatre*, ku ai shqyrton shfaqjet skenike nga teatri muzikor. Videot e tij tërhoqën vëmendjen e industrisë së teatrit, duke përfshirë disa agjentë që donin ta nënshkruanin atë. Gjatë çmimeve Tony 2015, ai shërbeu si korrespondent për Perez Hilton dhe madje u referua në numrin e hapjes së shfaqjes.

Në janar 2017, Armitage luajti në një episod të *Law & Order: Special Victims Unit* ("Ndjekja e Theo"), duke luajtur një fëmijë të vogël, Theo Lachere, i cili është rrëmbyer. Ai u shfaq në *Impractical Jokers* "Look Out Below", ku u fol nga Murr në "Who Let The Dogs Out?", në sfidën e dytë të atij episodi. Ai luajti Ziggy Chapman në miniserialin e HBO *Big Little Lies* dhe ai u shfaq në *The Glass Castle*, një adaptim filmik i kujtimeve të Jeannette Walls me të njëjtin emër. Në të njëjtin vit, ai ishte gjithashtu në filmat ''I'm Not Here* dhe , ku luajtën gjithashtu Jane Fonda dhe Robert Redford.

Në vitin 2017, Armitage ishte përzgjedhur për rolin e Sheldon Cooper si fëmijë në *Young Sheldon*, një seri pasardhëse e komedisë situacionale *The Big Bang Theory*. Në dhjetor 2018, ai u shfaq në një episod të *The Big Bang Theory*, duke luajtur Sheldonin e ri në një regjistrim videokasetë që synonte të gëzonte dhe inkurajonte një Sheldon më të vjetër.

### 2020-ta 
Në vitin 2020, Armitage zëroi të riun Shaggy Rogers në filmin *Scooby-Doo* *Scoob!*. Ai ishte vendosur të riprodhonte rolin në filmin *Scoob: Holiday Haunt*, i cili ishte vendosur të dilte në fund të vitit 2022 në HBO Max, por u anulua në gusht 2022.

Në vitin 2021, Armitage zëroi Chase në *PAW Patrol: The Movie'', duke zëvendësuar Justin Paul Kelly nga seriali televiziv Nickelodeon.

## Filmografia 
### Film 
### Televizion 
### Web 
## Çmimet dhe nominimet 
## Referime 
## Lidhje të jashtme 
*
CZ Scorpion Evo 3

**Scorpion EVO 3** është një karabinë 9mm e prodhuar nga Česká zbrojovka Uherský Brod, varianti i automatikut të zgjedhur me zjarr është caktuar **A1** dhe varianti gjysmë automatik është caktuar **S1**. Emërtimi EVO 3 tregon se arma e zjarrit është një gjeneratë e tretë e linjës së automatikëve të vegjël të CZ, e nisur nga Škorpion vz. 61, që nuk ka lidhje mekanike.

## Shiko edhe 
## Referime
Elvis Toci

**Elvis Toci** (lindur më 1961) është një menaxher sportiv shqiptar dhe President i Federatës Shqiptare të Skive. 

## Biografia 
Elvis Toci filloi të kishte një famë ndërkombëtare në fillim të Kupës Botërore të Skive Alpine FIS 2022–23, kur ishte i pranishëm në disa gara të *Cirkut të Bardhë* ( Kupa e Botës së Skive ), për të ndjekur 16-vjeçaren italiane të natyralizuar Lara . Colturi, një premtim i ri i skijimit alpin. 

## Referime 
## Linqe te jashtme 
* 
* Albanian Ski Federation
Lara Colturi

**Lara Colturi** (lindur më 15 nëntor 2006) është një skiatore alpine shqiptare, e lindur italiane dhe me kombësi italiane, e cila më vonë u natyralizua si shqiptare, fituese në nivel të lartë e Kupës së Skive Alpine FIS 2022 të Amerikës së Jugut.

## Biografia 
parapamje|390x390px| Colturi me prindërit e saj.
parapamje|260x260px| Colturi në aksion.
[parapamje|260x260px| Colturi me Presidentin e Federatës Shqiptare të Skive [Elvis Toci .]]
Vajza e ish Olimpike kampion Daniela Ceccarelli dhe trajneri i skive Alessandro Colturi, ajo ka një vëlla më të vogël, Yuri (lindur në 2011). Lindur në Torino por duke jetuar me familjen e saj në Cesana Torinese në Lugina E Suzës, ajo ka treguar talent të madh në skijim që kur ishte vajzë e re.

Nëna e saj Daniela Ceccarelli filloi të konsultohej për Federatën Shqiptare të Skive në 2020/2021 dhe u bë Drejtore Teknike e ekipit të femrave Alpine sezonin e ardhshëm. Në maj të vitit 2022, Lara fitoi lidhjen e saj (të parë) në FIS me Federatën Shqiptare të Skive, në mënyrë që të vazhdojë të trajnohet nga prindërit e saj dhe të ketë akses të hapur në çdo nivel garash. Në të njëjtën kohë, nëna e saj emërohet drejtuese e ekipit kombëtar shqiptar të skive alpine.

Pas shfaqjeve të jashtëzakonshme NË KATEGORINË E FËMIJËVE FIS, në garat E saj TË para FIS në verën 2022, Lara arriti rezultate të shkëlqyera, duke përfshirë fitimin E Përgjithshëm, Sllallom, Sllallom Gjigant, Alpine Kombinuar  tituj. Në atë moment debutimi i saj në Kupën E Botës më 22 tetor 2022 duke hapur garën në Solden Në Austri, edhe pse vajza nuk ka mbushur ende 16 vjeç, siç kishte ndodhur me Mikaela Shiffrin, ka filluar të jetë më shumë një probabilitet serioz.

Më 19 nëntor 2022, me rastin e fillimit të Kupa Botërore E Skive Alpine 2023, Lara Colturi bëri debutimin e saj në sllallomin e Levi, Finlandë, mungon kualifikimi për të dytin manche për 9 qindra e një të dytë nga 30 më të mirët, megjithatë javën tjetër në sllallomin gjigant ajo e mbylli garën në vendin e 17-të duke fituar kështu pikët e para në Kupa Botërore E Skive Alpine.

Lara Colturi u bë medalistja e tretë ndonjëherë më e re e artë në Kampionati Botëror Për Të Rinj 2023, në Shën Anton, Austri (Super-G) dhe pushtoi disa rezultate në mesin e 30 më të mirëve në Kupën E Botës në sezonin e saj të parë TË KATEGORISË FIS.

## Rezultatet e Kupës së Botës 
### Renditja e sezonit 
### Rezultatet për disiplinë 
* Renditja deri më 25 janar 2023

## Rezultatet e Kupës së Amerikës së Jugut 
Colturi ka fituar Një Kupë Të Përgjithshme Të Amerikës Së Jugut dhe tre renditje specialiteti.

* 
** Overall: 2022
** Slalom: 2022
** Giant slalom: 2022
** Combined: 2022

## Rezultatet e Kampionatit Botëror të Juniorëve 
## Referime 
## Linqe te jashtme 
* Lara Colturi at FIS (alpine)
Nxehtësia

parapamje|250x250px|Një shufër metalike me shkëlqim të nxehtë që tregon inkandeshencë, emetimin e dritës për shkak të temperaturës së saj, shpesh njihet si një burim nxehtësie.
Në termodinamikë, **nxehtësia** përkufizohet si forma e energjisë që kalon kufirin e një sistemi termodinamik për shkak të një ndryshimi të temperaturës përtej kufirit. Një sistem termodinamik nuk përmban nxehtësi. Megjithatë, termi përdoret gjithashtu shpesh për t'iu referuar energjisë termike që përmban një sistem si një përbërës i energjisë së tij të brendshme dhe që reflektohet në temperaturën e sistemit. Për të dy përdorimet e termit, nxehtësia është një formë energjie.

Një shembull i përdorimit formal dhe jozyrtar mund të merret nga fotografia në të djathtë, në të cilën shufra metalike po "përcjell nxehtësinë" nga fundi i saj i nxehtë në skajin e tij të ftohtë, por nëse shufra metalike konsiderohet një sistem termodinamik, atëherë Energjia që rrjedh brenda shufrës metalike quhet energji e brendshme, jo nxehtësi. Shiriti i nxehtë metalik po transferon gjithashtu nxehtësinë në rrethinën e tij, një deklaratë e saktë për kuptimin e rreptë dhe të lirë të nxehtësisë. Një shembull tjetër i përdorimit joformal është termi përmbajtje e nxehtësisë, i përdorur pavarësisht nga fakti se fizika e përcakton nxehtësinë si transferim energjie. Më saktë, është energjia termike ajo që përmbahet në sistem ose trup, pasi ruhet në shkallët mikroskopike të lirisë së mënyrave të dridhjeve.

Nxehtësia është energji që transferohet në ose nga një sistem termodinamik, me anë të një mekanizmi që përfshin mënyrat mikroskopike atomike të lëvizjes ose vetitë makroskopike përkatëse. Ky karakterizim përshkrues përjashton transferimet e energjisë nga puna termodinamike ose transferimi i masës. E përcaktuar në mënyrë sasiore, nxehtësia e përfshirë në një proces është diferenca në energjinë e brendshme midis gjendjeve përfundimtare dhe fillestare të një sistemi, dhe duke zbritur punën e bërë në proces. Ky është formulimi i ligjit të parë të termodinamikës.

Matja e energjisë së transferuar si nxehtësi quhet kalorimetri, e kryer duke matur efektin e saj në gjendjet e trupave që ndërveprojnë. Për shembull, nxehtësia mund të matet nga sasia e akullit të shkrirë, ose nga ndryshimi i temperaturës së një trupi në rrethinën e sistemit.

Në Sistemin Ndërkombëtar të Njësive (SI) njësia matëse e nxehtësisë, si formë e energjisë, është xhauli (J).

## Shiko edhe 
## Referime
Motoçikleta

parapamje|250x250px|Një motoçikletë klasike Norton.
parapamje|250x250px|Një motoçikletë supersport e nivelit më të lartë nga Yamaha..
Një **motoçikletë**, **biçikletë** ose **triçikletë** (nëse është me tre rrota)) është një mjet motorik me dy ose tre rrota që drejtohet nga një timon nga një ndenjëse e stilit të shalës.

Dizajni i motoçikletës ndryshon shumë për t'iu përshtatur një sërë qëllimesh të ndryshme: udhëtime në distanca të gjata, udhëtime në punë, lundrim, sport (duke përfshirë garat) dhe ngasje jashtë rrugës. Motoçiklizmi është ngasja e një motoçiklete dhe përfshirja në aktivitete të tjera shoqërore të lidhura, si p.sh. anëtarësimi në një klub motoçikletash dhe pjesëmarrja në mitingje me motoçikleta.

Daimler Reitwagen i vitit 1885 i prodhuar nga Gottlieb Daimler dhe Wilhelm Maybach në Gjermani ishte motoçikleta e parë me djegie të brendshme, me karburant. Në 1894, Hildebrand & Wolfmüller u bë motoçikleta e parë e prodhimit të serisë.

Në nivel global, motoçikletat janë relativisht të njohura me makinat si një metodë transporti. Në vitin 2021, rreth 58.6 milionë motoçikleta të reja u shitën në mbarë botën, më pak se 66.7 milionë makina të shitura gjatë së njëjtës periudhë.

Në vitin 2022, katër prodhuesit kryesorë të motoçikletave për nga vëllimi dhe lloji ishin Honda, Yamaha, Kawasaki dhe Suzuki. Në vendet në zhvillim, motoçikletat konsiderohen utilitare për shkak të çmimeve më të ulëta dhe ekonomisë më të madhe të karburantit. Nga të gjitha motoçikletat në botë, 58% janë në rajonet e Azisë-Paqësorit dhe Azisë Jugore dhe Lindore, duke përjashtuar Japoninë me qendër makinat.

Sipas Departamentit Amerikan të Transportit, numri i viktimave për milje automjeti të udhëtuar ishte 37 herë më i lartë për motoçikletat sesa për makinat.

## Shiko edhe 
* Biçikleta

## Referime
Masakra në Buça

parapamje|300x300px|Foto e civilëve të qëlluar në Bucha, njëri me kyçet e dorës të lidhur.
**Masakra në Buça** (ukrainisht: *Buchanska rizanyna*) ishte vrasja masive e civilëve ukrainas dhe robërve të luftës nga Forcat e Armatosura Ruse gjatë luftës për dhe pushtimit të qytetit ukrainas të Buçës në mes të pushtimit rus të Ukrainës. Dëshmitë fotografike dhe video të masakrës u shfaqën më 1 prill 2022 pasi forcat ruse u tërhoqën nga qyteti.

Sipas autoriteteve lokale, 458 trupa janë nxjerrë nga qyteti, duke përfshirë 9 fëmijë nën moshën 18 vjeç; ndër viktimat, 419 persona u vranë me armë dhe 39 u duk se kishin vdekur për shkaqe natyrore, ndoshta të lidhura me pushtimin. Komisioneri i Lartë i OKB-së për të Drejtat e Njeriut dokumentoi vrasjet e paligjshme, duke përfshirë ekzekutime të shkurtra, të të paktën 73 civilëve në Bucha. Fotot treguan kufomat e civilëve, të rreshtuar me duar të lidhura pas shpine, të qëlluar në distancë, gjë që gjoja jepte prova se kishin ndodhur ekzekutime të përmbledhura. Një hetim nga Radio Evropa e Lirë raportoi përdorimin e një bodrumi nën një kampim si një dhomë torture. Shumë trupa u gjetën të gjymtuar dhe të djegur, dhe vajzat deri në 14 vjeç raportuan se ishin përdhunuar nga ushtarët rusë. Ukraina i ka kërkuar Gjykatës Ndërkombëtare Penale të hetojë atë që ndodhi në Bucha si pjesë e hetimit të saj të vazhdueshëm të pushtimit për të përcaktuar nëse një seri krimesh ruse të luftës ose krime kundër njerëzimit janë kryer.

Autoritetet ruse kanë mohuar përgjegjësinë dhe në vend të kësaj kanë pohuar se Ukraina falsifikoi pamjet e ngjarjes ose i organizoi vetë vrasjet si një operacion të rremë, dhe kanë pretenduar se pamjet dhe fotografitë e trupave të vdekur ishin "lajme të rreme". Këto pohime nga autoritetet ruse janë mohuar si të rreme nga grupe dhe organizata të ndryshme mediatike në mbarë botën. Dëshmitarët okularë nga banorët e Bucha thanë se Forcat e Armatosura Ruse i kryen vrasjet.

## Shiko edhe 
## Referime
Sayeret Matkal

parapamje|Sayeret Matkal
**Njësia e Zbulimit e Shtabit të Përgjithshëm** (dikur **Njësia 269** ose **Njësia 262**), e njohur më shpesh si **Sayeret Matkal** (hebraisht: סיירת מטכ״ל) është njësia speciale e zbulimit (*sayeret*) e Shtabit të Përgjithshëm të Izraelit (*matkal*). Janë forcat speciale kryesore të nivelit 1 të Forcave të Mbrojtjes të Izraelit (IDF).

Para së gjithash, një njësi e mbledhjes së inteligjencës në terren, që kryen zbulim të thellë prapa linjave të armikut për të marrë inteligjencë strategjike, Sayeret Matkal është gjithashtu i ngarkuar me operacionin e zi, operacionin klandestin, kërkimin dhe shpëtimin luftarak, kundërterrorizmit, shpëtimin e pengjeve, humint, luftën e parregullt, gjatë- penetrimi në varg, gjueti njerëzore, operacione speciale dhe zbulim special përtej kufijve të Izraelit. Njësia është modeluar sipas Shërbimit Special Ajror të Ushtrisë Britanike (SAS), duke marrë moton e njësisë "Kush Guxon Fiton". Njësia është ekuivalenti izraelit i SAS dhe i SFOD-D (Forca Delta) e Ushtrisë Amerikane. Ai është drejtpërdrejt në varësi të Degës së Operacioneve Speciale të Drejtorisë së Inteligjencës Ushtarake të IDF.

## Shiko edhe 
* Forcat e Mbrojtjes të Izraelit

## Referime
Commandos Marine

parapamje|220x220px|Simboli i beretës së komandove
**Commandos Marine** janë Forcat Speciale të Operacionit (SOF) të Marinës Franceze. Marinsat Komando janë mbiquajtur *Bérets Verts* (Beretat e Gjelbërta). Ata operojnë nën Komandën e Pushkatarëve të Marinës dhe Forcave të Operacioneve Speciale (FORFUSCO) dhe janë pjesë e Komandës Franceze të Operacioneve Speciale.

## Shiko edhe 
* Forcat e Armatosura Franceze

## Referime
Shërbimi Special Ajror (SAS)

parapamje|Shenjat e Shërbimit Special Ajror.
**Shërbimi Special Ajror** (**SAS**) është një njësi e forcave speciale të Ushtrisë Britanike. Ajo u themelua si një regjiment në vitin 1941 nga David Stirling dhe në 1950, u rikonstruktua si një trupë. Njësia është e specializuar në një sërë rolesh, duke përfshirë kundër-terrorizmin, shpëtimin e pengjeve, veprimin e drejtpërdrejtë dhe zbulimin e fshehtë. Pjesa më e madhe e informacionit në lidhje me SAS është shumë e klasifikuar dhe njësia nuk komentohet as nga qeveria britanike dhe as nga Ministria e Mbrojtjes për shkak të fshehtësisë dhe ndjeshmërisë së operacioneve të saj.

Trupa aktualisht përbëhet nga 22 Regjimenti i Shërbimit Special Ajror, komponenti i rregullt, si dhe 21 Regjimenti i Shërbimit Special Ajror (Artistë) (Rezervë) dhe 23 Regjimenti i Shërbimit Special Ajror (Rezerva), të cilat janë njësi rezervë, të gjitha nën komanda operacionale e Forcave Speciale të Mbretërisë së Bashkuar (UKSF). Njësia e saj motra është Shërbimi Special i Boat i Marinës Mbretërore i cili është i specializuar në kundër-terrorizmin detar. Të dyja njësitë janë nën kontrollin operacional të Drejtorit të Forcave Speciale.

Shërbimi Special Ajror e ka origjinën në vitin 1941 dhe Luftën e Dytë Botërore. Ajo u reformua si pjesë e Ushtrisë Territoriale në 1947, e quajtur Regjimenti i 21-të i Shërbimit Special Ajror (*Pushkë artistësh*). Regjimenti i 22-të i Shërbimit Special Ajror, i cili është pjesë e ushtrisë së rregullt, fitoi famë dhe njohje në mbarë botën pas shpëtimit televiziv të të gjithë pengjeve, përveç dy prej tyre, të mbajtur gjatë rrethimit të Ambasadës iraniane në vitin 1980.

## Shiko edhe 
## Referime
SEALs (marina e ShBA-së)

parapamje|Oficeri i vogël Michael A. Monsoor, 2nd Navy SEAL u vra në Irak. Kjo foto është bërë gjatë një nxjerrjeje pas një përleshjeje zjarri dhe tymi është përdorur për të fshehur lëvizjet e tyre nga armiku.
**Ekipet e Detit, Ajrit dhe Tokës** (**SEAL**) **të Marinës së Shteteve të Bashkuara**, të njohura zakonisht si **Navy SEALs**, janë forca kryesore e operacioneve speciale të Marinës së SHBA dhe një komponent i Komandës së Luftës Speciale Detare. Ndër funksionet kryesore të SEAL-ve janë kryerja e misioneve të operacioneve speciale me njësi të vogla në mjedise detare, xhungël, urbane, arktike, malore dhe shkretëtirë. SEAL-të zakonisht urdhërohen për të kapur ose vrarë objektiva të nivelit të lartë, ose për të mbledhur inteligjencë prapa linjave të armikut.

Të gjithë SEAL-të aktive janë anëtarë të Marinës së SHBA. Grupi i Operacioneve Speciale (SOG) shumë sekret dhe elitar i CIA-s rekruton operatorë nga SEAL Teams, me operacione të përbashkëta që kthehen në MACV-SOG gjatë Luftës së Vietnamit. Ky bashkëpunim ekziston edhe sot, siç dëshmohet nga operacionet ushtarake në Irak dhe Afganistan.

## Shiko edhe 
* Marina e Shteteve të Bashkuara të Amerikës

## Referime