Quo Vadis, Aida?

***Quo Vadis, Aida?*** ( *Ku po shkon, Aida?* ) është një film dramë lufte me bashkëprodhim ndërkombëtar i vitit 2020, shkruar, prodhuar dhe drejtuar nga Jasmila Žbanić . Një bashkëprodhim ndërkombëtar i dymbëdhjetë kompanive të prodhimit,  filmi u shfaq në seksionin kryesor të konkurrimit të Festivalit të 77-të Ndërkombëtar të Filmit në Venecia . 

*Quo Vadis, Aida?* fitoi një nominim për Filmin më të Mirë Ndërkombëtar në Çmimet e 93-të të Akademisë, dhe mori dy nominime për çmimin BAFTA . Ai gjithashtu fitoi katër Çmime Evropiane të Filmit, duke përfshirë filmin më të mirë .  

## Ngjarja 
Filmi dramatizon ngjarjet e masakrës së Srebrenicës, gjatë së cilës trupat serbe dërguan 8,372 burra dhe djem bosnjanë në vdekje dhe dëbuan masivisht 25,000–30,000 civilë të tjerë bosnjanë në korrik 1995, të udhëhequr nga krimineli serb i luftës i dënuar Ratko Mladić . I quajtur për protagonistin e tij, *Quo Vadis, Aida?* filmi portretizon ngjarjet përmes syve të një nëne të quajtur Aida, një mësuese shkolle që punon me Kombet e Bashkuara si përkthyese. Pas tre vjet e gjysmë nën rrethim, qyteti i Srebrenicës, i vendosur në verilindje të Bosnjës dhe Hercegovinës afër kufirit me Serbinë, u shpall një zonë sigurie e OKB-së në vitin 1993 dhe u vu nën mbrojtjen e një batalioni holandez që punonte për OKB-në.

## Rolet 
## Premiera 
Filmi pati premierën botërore në Festivalin e 77-të Ndërkombëtar të Filmit në Venecia më 3 shtator 2020.  Ai u shfaq gjithashtu në Festivalin Ndërkombëtar të Filmit në Toronto 2020 më 13 shtator 2020.   Në shkurt 2021, Super LTD fitoi të drejtat e shpërndarjes në SHBA për filmin në fjalë.  Ai u lëshua në Shtetet e Bashkuara përmes kinemasë virtuale më 5 mars 2021, e ndjekur nga një video sipas kërkesës më 15 mars 2021. 

## Reagimet 
### Përgjigje kritike 
Në Rotten Tomatoes, 100% e 78 komenteve të kritikëve janë pozitive, dhe vlerësimi mesatar është 8.8/10 . Konsensusi i kritikëve në faqen e internetit thotë: " *Quo Vadis, Aida?* përdor konfliktin zemërthyer të një gruaje për të ofruar një përshkrim të ashpër të viktimave shkatërruese njerëzore të luftës."  Sipas Metacritic, filmi mori "lavdërim universal" bazuar në një rezultat mesatar të ponderuar prej 97 nga 100 nga 16 komente kritike.  Ai u shpall filmi më i mirë zyrtar i Metacritic i vitit 2021 dhe filmi më i mirë ndërkombëtar i vitit 2021. 

Ryan Gilbey i *New Statesman* tha se "Žbanić e ka formësuar faktin në një tablo elokuente dhe të ndërgjegjshme, e cila gërvishtë në mënyrë të barabartë si çdo thriller me bombë, duke përdorur performancën e Gjuriçiqit si motor."  Jude Dry nga IndieWire shkroi se "Žbanić nxjerr në pah numrin thellësisht njerëzor të dhunës dhe luftës",  dhe Peter Bradshaw shkroi në *The Guardian* se "pas 25 vjetësh, ka ardhur koha për të parë përsëri tmerrin e Srebrenica dhe Žbanić e kanë bërë këtë me dhembshuri dhe çiltërsi." 

Jessica Kiang për *Variety* thekson se "ky nuk është revizionizëm historik, nëse ka asgjë, *Quo Vadis, Aida?* punon për të ç'rishikuar historinë, duke ri-centruar gjendjen e viktimave si syri i një stuhie të ligash - jo vetëm masakrës në vetvete. por të këqijat më të gjera të dështimit institucional dhe indiferencës ndërkombëtare”.  Kevin Maher shkruan në *The Times* se "është një film i zjarrtë, i angazhuar me furi nga regjisorja Jasmila Žbanić, i cili gjithashtu shton një fund shqetësues për barrën që ende mbajnë të mbijetuarit e Srebrenicës." 

"Akti i fundit i *Quo Vadis, Aida* ... e bën të qartë se shumë autorë të tjerë u arratisën duke shpëtuar pa u ndëshkuar," shkruan kritiku i filmit A.O. Scott në *The New York Times* . "Lufta mbaroi dhe disa versione të normalitetit u kthyen, por Žbanić nuk ngushëllon në vëzhgimin banal se jeta vazhdon. Është e vërtetë që koha kalon, ajo kujtesa zbehet, se historia është një rekord i mëshirës si dhe i egërsisë. Por është gjithashtu e vërtetë – siç insiston ky film i paharrueshëm – se humbja është e përhershme dhe e papranueshme.” 

### Vlerësime 
Në shtator 2020, *Quo Vadis, Aida?* u zgjodh si kandidatura bosnjane për Filmin më të Mirë Ndërkombëtar në Çmimet e 93-të të Akademisë,  duke bërë listën e ngushtë me pesëmbëdhjetë filma.  Më 15 mars 2021, filmi u njoh zyrtarisht si i nominuar në atë kategori.  Ai fitoi Çmimin e Audiencës në edicionin e 50-të të Festivalit Ndërkombëtar të Filmit në Roterdam  dhe Çmimin e Filmit më të Mirë Ndërkombëtar në Festivalin e Filmit në Goteborg 2021.  Filmi u nominua gjithashtu dhe më vonë fitoi Çmimin e Filmit më të Mirë Ndërkombëtar në 36th Independent Spirit Awards .  Në mars 2021, Çmimet e 74-ta të Akademisë Britanike të Filmit nominoi "Aidën" për filmin më të mirë jo në gjuhën angleze dhe Žbanić fitoi një nominim në kategorinë e regjisorit më të mirë . 

Në dhjetor 2021, *Quo Vadis, Aida?* fitoi çmimin për filmin më të mirë në 34th European Film Awards .  Gjithashtu, Žbanić fitoi çmimin për regjisorin më të mirë dhe Jasna Đuričić fitoi çmimin për aktoren më të mirë në të njëjtat çmime. 

## Referime