Qepja kryq

parapamje|Qepje kryq në punim telajo.
**Qepja kryq** është një formë qepjeje dhe një formë popullore e qëndisjes me fije të numëruara në të cilën qepjet në formë X (të quajtura qepje kryq) në një model me pllaka, si raster përdoren për të formuar një pikturë. 

## Historiku 
Qepja kryq është një teknikë e vjetër, tradicionale e qëndisjes, në të cilën modele të vogla kryq janë qëndisur në një pëlhurë të numëruar. Fillimisht, thurja kryq përdorej për të lidhur lëkurat e kafshëve me korda lëkure. Megjithatë, me kalimin e kohës, kjo teknikë u zhvillua në një formë arti dekorative dhe shumëngjyrëshe.

Në mesjetë, qëndisja me qepje kryq në kanavacë ishte një shenjë e pasurisë dhe shërbente si një kalim kohe për zonjat e pasura. Ata dekoruan jo vetëm rroba, por edhe orendi dhe objekte të përditshme si batanije, mbulesa karrigesh dhe murale. Për të përcjellë modele dhe alfabete të ndryshme, u krijuan dhe u dhanë pëlhura mostrash. Bërja e një pëlhure të tillë mostër ishte një nga detyrat e vajzave të reja.

Me kalimin e kohës, njerëzit e të gjitha klasave shoqërore filluan të qëndisnin, ndërsa puna më e përpunuar mbeti e rezervuar për fisnikërinë. Sot, ekzistojnë në treg modele të shumta për qepje kryq. Edhe pse qepja kryq nuk ka më të njëjtën rëndësi si dikur, një vështrim më i afërt tregon se ajo ka ende një vend në jetën tonë të përditshme.
## Mënyra 
Qepësi numëron fijet në një copë pëlhure të njëtrajtshme (si p.sh. liri) në çdo drejtim, në mënyrë që qepjet të kenë madhësi dhe pamje uniforme. Kjo formë e thurjes së kryqëzuar quhet edhe thurje tërthore e numëruar për ta dalluar atë nga format e tjera të qepjes tërthore. Ndonjëherë qepja kryq bëhet në dizajne të printuara në pëlhurë (qepje kryq me stampim); qepësi thjesht qep mbi modelin e printuar. Qepja kryq kryhet shpesh në pëlhurë lehtësisht të numërueshme të quajtur pëlhurë aida, endja e së cilës krijon një rrjet të dukshëm katrorësh me vrima për gjilpërën në çdo cep.

Pëlhurat e përdorura në qepje tërthore përfshijnë liri, pëlhura aida dhe pëlhura me përmbajtje të përzier të quajtura 'evenweave' të tilla si jobelan. Të gjitha pëlhurat me qepje tërthore janë teknikisht "të njëtrajtshme" pasi termi i referohet faktit që pëlhura është endur për t'u siguruar që ka të njëjtin numër fijesh për inç si në deformim ashtu edhe në ind (d.m.th. vertikalisht dhe horizontalisht). Pëlhurat kategorizohen sipas fijeve për inç (të referuara si 'numërim'), të cilat mund të variojnë nga 11 deri në 40 numra.

Projektet e numëruara me qepje tërthore punohen nga një model me rrjetë i quajtur grafik dhe mund të përdoren në çdo pëlhurë numërimi; numërimi i pëlhurës dhe numri i fijeve për thurje përcaktojnë madhësinë e qepjes së përfunduar. Për shembull, nëse një dizajn i caktuar është i qepur në një pëlhurë të kryqëzuar me 28 pika me çdo kryq të punuar mbi dy fije, madhësia e qepjes së përfunduar është e njëjtë me atë në një pëlhurë prej 14 pikash aida me çdo kryq të punuar mbi një katror. Këto metoda quhen përkatësisht si "2 mbi 2" (2 fije qëndisje që përdoren për të qepur mbi 2 fije pëlhure) dhe "1 mbi 1" (1 fije qëndisje e përdorur për të qepur mbi 1 fije pëlhure ose katrore), përkatësisht. Ka metoda të ndryshme të qepjes së një modeli, duke përfshirë metodën e tërthortë ku qepet një ngjyrë në të njëjtën kohë, ose metodën e parkimit ku një bllok pëlhure qepet në të njëjtën kohë dhe fundi i fillit "parkohet" në pikën tjetër, e njëjta ngjyrë shfaqet në model.
## Teknika 
## Punimi 
### Mjetet 
Qepja kryq është e lehtë për t'u mësuar. Për ta bërë këtë, së pari ju duhet një pëlhurë e përshtatshme mbi të cilën mund të vizatoni një motiv ose ka pëlhura me motive tashmë të lyera paraprakisht. Gjithashtu ju duhen fijet në ngjyrat e duhura dhe gjilpërat e qëndisjes. Meqenëse duhet të futni shumë fije në gjilpërë, është një avantazh të keni një filetues. Kjo e bën punën më të lehtë. Duhet të keni gjithashtu një jastëk qepjeje dhe gërshërë. Fijet në shabllone janë të numëruara në mënyrë që të mund të qëndisni në modelet e duhura.

### Thurja 
Siç e thotë dhe emri, ju qepni një kryq në pëlhurë. Para se të filloni të qepni, duhet të ndani fillin nga gjashtë fije individuale në tre. Përdoret vetëm gjysma e fillit. Një nyjë është e lidhur në pikën e kërkuar në pjesën e pasme të pëlhurës për të parandaluar që filli të lirohet. Pastaj shponi majën djathtas nga mbrapa në pjesën e përparme. Nga kjo qepje ju pastaj ktheheni në pëlhurë në pjesën e poshtme majtas dhe më pas në pjesën e përparme sipër majtas. Qepja e fundit bëhet nga ana e përparme poshtë në anën e djathtë në pjesën e pasme të pëlhurës. Kjo do të krijonte një thurje kryq të përfunduar, të cilën do ta siguronit me një nyjë tjetër në anën e pasme. Ky proces më pas përsëritet vazhdimisht derisa pjesa e kërkuar e pëlhurës të qëndiset.

## Përdorimi i sotëm 
Në ditët e sotme punimet me qepje kryq përdoren më së shumti për qëllime dekorative. Janë të qëndisura një sërë motivesh të cilat mund të bëhen dhuratë ose të varen në një kornizë në shtëpi. Sigurisht, mund të përdorni edhe qepjen kryq për të qëndisur vrima në veshje, për shembull, në mënyrë që të krijohet një detaj i vogël, por në të njëjtën kohë të riparohet veshja. Qepja e kryqëzuar është një traditë e lashtë që për fat të keq tërheq pak interes dhe kalohet nga pak njerëz, megjithëse përdorimet e saj mund të jenë shumë të ndryshme.
## Referime