Italia veriore

**Italia e Veriut** (    ,  ,  ose thjesht  ) është një rajon gjeografik dhe kulturor në pjesën veriore të Italisë .  Ai përbëhet nga tetë rajone administrative: Aosta Valley, Piemonte, Liguria, Lombardia, Emilia-Romagna, Veneto, Friuli-Venezia Giulia dhe Trentino-Alto Adige .  Që nga viti 2014, popullsia e saj ishte 27,801,460. Gjuhët reto-romane dhe galo-italike fliten në rajon, në krahasim me gjuhët italo-dalmate që fliten në pjesën tjetër të Italisë. Gjuha veneciane nganjëherë konsiderohet të jetë pjesë e gjuhëve italo-dalmatiane, por disa botime të mëdha si *Ethnologue* (të cilës i referohet UNESCO në faqen e saj për gjuhët e rrezikuara) dhe *Glottolog* e përkufizojnë atë si Gallo-Italic.  
## Vështrim 
Për qëllime statistikore, Istituto Nazionale di Statistica (ISTAT) përdor termat Italia Veriperëndimore dhe Italia Verilindore për dy nga pesë rajonet statistikore të Italisë në raportimin e saj. Të njëjtat nënndarje përdoren për të demarkuar Nomenklaturën e nivelit të parë të Njësive Territoriale për Statistikat (NUTS) rajonet ("rajonet NUTS 1") brenda Bashkimit Evropian, dhe zonat elektorale italiane për Parlamentin Evropian .

Italia e Veriut u quajt me terma të ndryshëm në periudha të ndryshme të historisë. Në kohët e lashta, termat Gallia Cisalpina, Gallia Citerior ose Gallia Togata u përdorën për të përcaktuar atë pjesë të Italisë të banuar nga Keltët ( Galët ) midis shekujve 4 dhe 3 para Krishtit. Ky rajon ishte i pushtuar nga Republika Romake në vitet 220 para Krishtit, kur ishte një provincë romake nga shek. 81&nbsp;para Krishtit deri në vitin 42&nbsp;para erës sonë, kur u bashkua në Italinë romake. Deri në atë kohë, ajo konsiderohej pjesë e Galisë, pikërisht ajo pjesë e Galisë në "anën e pasme të Alpeve " (nga këndvështrimi i romakëve), në krahasim me Galinë Transalpine ("në anën e largët të Alpeve"). .

Pas rënies së Perandorisë Romake dhe vendosjes së Lombardëve, emri Langobardia Maior u përdor, në Mesjetën e Hershme, për të përcaktuar domenet e Mbretërisë Lombarde në Italinë Veriore. Territoret lombarde përtej quheshin Langobardia Minor, të përbërë nga dukat e Spoleto dhe Benevento .

Gjatë mesjetës së vonë, pas rënies së pjesës veriore të Mbretërisë Lombarde nga Karli i Madh, termi Longobardia u përdor për të nënkuptuar Italinë Veriore brenda Mbretërisë mesjetare të Italisë. Ndërsa zona u nda në shtetet rajonale, termi Lombardi u zhvendos më pas për të treguar vetëm zonën e Dukatëve të Milanos, Mantua, Parma dhe Modena dhe më vonë vetëm në zonën përreth Milanit .

Gjatë periudhës së vonë moderne, termi *Alta Italia* ('Italia e Lartë') u përdor gjerësisht, për të tillë nga Comitato di Liberazione Nazionale Alta Italia gjatë Luftës së Dytë Botërore. Në vitet 1960, termi *Padania* filloi të përdoret ndonjëherë si sinonim gjeografik i Luginës së Po . Termi u shfaq me masë deri në fillim të viteve 1990, kur Lega Nord, një parti politike federaliste dhe nganjëherë separatiste në Itali, propozoi *Padania* si një emër të mundshëm për një shtet të pavarur në Italinë Veriore. Që atëherë, termi ka pasur konotacione të forta politike.

## Shih edhe 
* Italia
* Italia jugore
* Italia Qendrore
* Friuli-Venecia Xhulia

## Referime