Trigllavi

thumb|Maja e Trigllavit
parapamje|Stema e Sllovenisë, me një përshkrim të stilizuar të Trigllavit
parapamje|Një kapelë partizane e tipit trigllavka
**Trigllavi** është mali më i lartë në Slloveni dhe maja më e lartë e Alpeve Juliane . Mali është simboli kryesor i kombit slloven, duke u shfaqur në stemën dhe flamurin e Sllovenisë. Është pjesa qendrore e Parkut Kombëtar Triglav, parku i vetëm kombëtar i Sllovenisë. Trigllav ishte gjithashtu maja më e lartë në Jugosllavi para pavarësisë së Sllovenisë në vitin 1991. 

## Emri 
Gjatë historisë, për malin janë përdorur emra të ndryshëm. Një hartë e vjetër e vitit 1567 përdorte emrin latin *Ocra mons*, ndërsa Johann Weikhard von Valvasor e quajti atë *Krma* (emri modern i një lugine alpine në afërsi) në gjysmën e dytë të shekullit të 17-të.  Sipas alpinistit dhe profesorit gjerman Adolf Gstirner, emri *Triglav* u shfaq për herë të parë në burimet e shkruara si *Terglau* në vitin 1452, por burimi origjinal është humbur.  Ndodhja tjetër e njohur e *Terglau* citohet nga Gstirner dhe është nga një përshkrim i oborrit mbretëror të kufirit në vitin 1573.  Format e hershme të emrit *Triglav* përfshijnë gjithashtu *Terglau* në vitin 1612, *Terglou* në vitin 1664 dhe *Terklou* rreth viteve 1778–1789. Emri rrjedh nga përbërja **Tri-golvъ* (fjalë për fjalë 'tre-kokësh'—domethënë, 'tre maja'), e cila mund të kuptohet fjalë për fjalë sepse mali ka tre maja kur shihet nga pjesa më e madhe e Karniolës së Sipërme . Nuk ka gjasa që emri të ketë ndonjë lidhje me hyjninë sllave Triglav .  Në dialektin vendas, emri shqiptohet  (me theks të rrokjes së dytë, sikur të shkruhej *Trglov*, me L-në e errët që përjeton vokalizim ) në kontrast me sllovenishten standarde   Maja më e lartë ndonjëherë quhet edhe Mali i Madh Triglav ( Slovene    )  për ta dalluar nga mali i vogël Triglav  (  ,  ) menjëherë në lindje.

## Historiku 
Ngjitja e parë e regjistruar e Triglavit u arrit në vitin 1778, me iniciativën e industrialistit dhe polimatit Sigmund Zois .  Sipas raportit më të cituar, të botuar në gazetën *Illyrisches Blatt* në vitin 1821 nga historiani dhe gjeografi Johann Richter, këta ishin kirurgu Lovrenz Willomitzer (i shkruar si *Willonitzer* nga Richter), gjuetari i dhive të egra Štefan Rožič dhe minatorët Luka Korošec dhe Matevž Kos. Sipas një raporti nga Belsazar Hacquet në veprën e tij *Oryctographia Carniolica*, ngjitja u zhvillua drejt fundit të vitit 1778, nga dy gjuetarë dhish të egra, njëri prej të cilëve ishte Luka Korošec, dhe një nga ish-studentët e tij, emri i të cilit nuk përmendet. 

Lartësia e Triglavit u mat për herë të parë më 23 shtator 1808 nga Valentin Stanič .  Harta e parë ku emri i tij u shfaq i shkruar si *Triglav* ishte *Zemljovid Slovenske dežele in pokrajin* (Harta e Tokës dhe Provincave Sllovene) nga Peter Kosler, e përfunduar nga viti 1848 deri në vitin 1852 dhe e botuar në Vjenë në vitin 1861. 

Gjatë Luftës së Dytë Botërore, Trigllav kapi simbolikisht shtytjen kryesore të rezistencës sllovene ndaj ushtrive fashiste dhe naziste .  Partizanët sllovenë e mbanin kapelen Trigllav nga viti 1942 deri pas vitit 1944. 

Trigllavi ishte maja më e lartë e Jugosllavisë, tashmë të shpërbërë; ishte maja më e lartë dhe më e spikatur e të dy vendeve. Shprehja "nga Trigllavi në Vardar " (një lumë në Maqedoninë jugore) ishte një sinekdokë e zakonshme për Jugosllavinë, duke iu referuar dy karakteristikave të spikatura në skajet gjeografike të kombit.

Një përshkrim i stilizuar i formës dalluese të Triglavit është elementi qendror i stemës sllovene, e projektuar nga skulptori Marko Pogačnik, dhe nga ana tjetër është paraqitur në flamurin e Sllovenisë .  Krahas San Marinos dhe Sllovakisë, Sllovenia është i vetmi vend tjetër në Evropë dhe një nga të paktët në botë që paraqet një mal në stemën e saj.  Më parë, ajo paraqitej në stemën e Republikës Socialiste të Sllovenisë .

I pari që e përshkroi Triglavin si simbol të sllovenëve ishte arkitekti Jože Plečnik, i cili në vitin 1934 e vendosi atë, përveç stemave të tjera të kombeve të Mbretërisë së Jugosllavisë, në stemën e statujës së Nënës së Zotit përpara kishës famullitare në Bled . 

Gjatë Luftës së Dytë Botërore, Triglav i stilizuar ishte simboli i lëvizjes së rezistencës së Frontit Çlirimtar të Kombit Slloven .  Kapelat dalluese me tre dhëmbë që mbanin partizanët sllovenë gjatë Luftës së Dytë Botërore njiheshin si *triglavka* .

Një hartë relievi e malit është dizajni në anën kombëtare të monedhës sllovene prej 50 eurocentësh .

Ish-presidenti slloven, Milan Kuçan, dikur deklaroi se është detyrë e çdo slloven të ngjitet në Triglav të paktën një herë në jetën e tij.

## Shih edhe 
* Kulla e Trigllavit
* Trigllavi (mitologji)
* Parku Kombëtar i Trigllavit

## Lidhje të jashtme 
* Alpet Juliane: Triglav Hribi.net. Informacion dhe imazhe të hollësishme.
* Alpet Juliane: Triglav . SummitPost.org. Informacion, harta dhe imazhe të hollësishme.

## Referime