Masakra e Tivarit

t]]
**Masakra e Tivarit** ka qenë vrasja e një numri të paqartë shqiptarësh nga Kosova të rekrutuar nga Kosova prej partizanëve jugosllavë në fundin e marsit dhe fillimin e prillit të 1945 në Tivar, në fund të Luftës së Dytë Botërore.

Llogaritjet e numrit të viktimave variojnë nga 400 në 4200 nga burime të tjera. Në Jugosllavi kjo ishte një temë tabu që është mbajtur e fshehtë për dekada të tëra. I implikuar në rrjedhën e këtyre ngjarjeve, shteti shqiptar ka heshtur për dekada të tëra.

## Historia 
Në gjysmën e dytë të vitit 1944, Tito shfrytëzoi rrethanat për luftimin e forcave të mbrojtjes kombëtare shqiptare dhe ripushtimin e Kosovës. Për t´i realizuar më lehtë synimet e saj, udhëheqja jugosllave, në fillim të janarit 1945 urdhëroi mobilizimin e “brigadave të Kosmetit” për "nevojën e forcave të armatosura jugosllave". Ndonëse qendra e rezistencës shqiptare në gjysmën e dytë të dhjetorit 1944-janar 1945 ishte përqendruar në Drenicë, ”Shtabi Operativ i Kosmetit” urdhëroi Shaban Polluzhën që ta lëshonte Drenicën dhe të nisej në drejtim të Podujevës për t´u bashkuar me Brigadën VII, e cila po marshonte për Serbi.

Rekrutë shqiptarë nga Kosova u mobilizuan nga partizanët jugosllavë me shkasin për të shkuar në frontet e Sremit të Vojvodinës dhe atë të Adriatikut, në veriperëndim të Jugosllavisë, kundër forcave gjermane.

### Masakra 
Kur kolona mbërriti në Tivar, ndodhi një konflikt në mes katër shqiptarëve dhe rojave, të cilët shtinë dhe vranë dy shqiptarë. Masa e zënë në grackë mes maleve të larta dhe detit u shtri për tokë, ndërkohë që ajo hapësirë ishte vënë në shënjestër të pushkëve dhe mitralozave që ishin vendosur në çdo qoshe të rrugëve, në dritare dhe në tarraca të shtëpive, e në shkëmbinj e kodra përreth. Më pas turma urdhërohet të ngjitet dhe drejtohet drejt ndërtesë “Monopoli i duhanit” ku filluan të shtënat nga njësitë partizane jugosllave (divizioni i 46-të serb dhe brigada e 10-të malazeze). 

Një tjetër raport i Themelit, më 5 prill, sipas dëshmive të mbledhura ishin rreth 500 kosovarë, pjesa më e madhe e të cilëve të vrarë dhe të tjerët të plagosur a të arratisur. Një raportim drejtuar misionarit anglez Hadson më 1946 në atë kohë e caktonte numrin e të vrarëve në 1670.  

Grupi i tretë me 2700 veta u nis me 27 Mars 1945 dhe pas arritjes në Dubrovnik një grup prej 800 vetash u helmua nga një helm i panjohur pas vendosjes në një depo baroti, me pasoja fatale për shumicën. 

## Pasojat 
Një ditë më vonë, u shkarkua i gjithë shtabi komandues, i udhëhequr nga Gasho Markoviqi. Megjithatë, askush nuk u ndëshkua seriozisht.

Kjo ngjarje ka hedhur baltë mbi lëvizjen partizane dhe në Tivarin në tërësi, sepse ajo mbahet mend si një nga ekzekutimet më të mëdha në atë trevë. Në Jugosllavi kjo ishte një temë tabu që për dekada të tëra u hesht.

Varreza masive e masakrës në Tivar u zbuluan pas më shumë se një gjysmë shekulli, më 17 shtator 1996, nga historiani Zekeria Cana.

## Kinematografi 
Në vitin 1996, regjizori shqiptar Ekrem Kryeziu në produksionin e RTSH inçizoi filmin *Viktimat e Tivarit.*

## Shiko dhe 
* Doktrina e shenjtë serbe

## Referime 
### Literatura 
* TIVARI 1945 Kalvary of Kosova Dr. Muhamet Pirraku, PISHTINË 2005
* Azem Hajdini-Xani: *Tragjedia e Tivarit* – *Die Tragödie von Tivar*.
* Azem Hajdini-Xani: *Masakra e Tivarit : memoare*. Shoqata e të Burgosurve Politikë, Prishtinë 1998 – *Das Massaker von Tivar: memoarien*.
* Azem Hajdini-Xani: *Shaban Palluzha (Dëshmi dhe kujtime të kronistit të luftës I), NB “Rilindja”, Prishtinë, 2001
* Azem Hajdini-Xani: *Shaban Palluzha, Lëvizja për çlirim dhe Bashkim Kombëtar 1941-1945 (Dëshmi dhe kujtime të kronistit të luftës II)*, Buroja, Prishtinë, 2002
* Azem Hajdini-Xani: *Shaban Palluzha dhe personalitetit e Lëvizjes 1941-1945 (Dëshmi dhe kujtime të kronistit të luftës III)*, Buroja, Prishtinë, 2003
* Azem Hajdini-Xani: *Lufta e Artakollit, Prellovcit, Skënderajt dhe plani serbo – malazez për likuidimin kolektiv të shqiptarëve, prill 1941 (Dëshmi dhe kujtime të kronistit të luftës IV)*, Prishtinë, 2006
* Azem Hajdini-Xani: *Nga Prizreni në Istri një sprovë për histori (Kujtime dhe dëshmi, pranverë 1945)'', Prishtinë, 2007

## Lidhje te jashtme 
* Barski slučaj - I dio 
* Barski slučaj - II dio
* Barski slučaj - III dio
* Barski slučaj - IV dio  
* MASAKRA E TIVARIT
* Masakra e Tivarit