Timfi

**Tymfi** ose **Tymphe**, **Timfi**, gjithashtu **Tymfi** (, ) është një mal në pjesën veriore të vargmalit  Pinde, në Greqinë veriperëndimore. Është pjesë e njësisë rajonale të Janinës dhe shtrihet në rajonin e Zagorisë, vetëm disa metra në jug të paraleles me 40°. Tymfi formon një masiv me majën më të lartë, Gamila, me 2,497 metra. 

Masivi i Tymfit përfshin, në pjesën e tij jugore Grykën e Vikos, ndërsa ata të dy bëjnë pjesë në Parkun Kombëtar Vikos–Aoos, i cili pranon mbi 100,000 vizitorë në vit. Ish bashkia me të njëjtin emër i detyrohej malit. Ajo i dha emrin gjithashtu tokës antike të njohur si Tymphaea dhe Tymphaeans, një prej fiseve në Epirin e Lashtë . 

## Etimologjia 
Τύμφη është përkthyer në shumë forma të ngjashme: **Tymfi**, **Tymphe**, **Timfi**, ose **Tymphi**. Kuptimi i saktë i emrit nuk dihet por ka qenë në përdorim që nga kohërat e lashta. Emri "Tymphe" ose "Stymphe" përmendet nga gjeografi antik Straboni dhe thuhet se mali ia dha emrin e tij zonës antike të Tymphaeas dhe fisin antik që e banonte atë. 

Etimologjia e majave të malit është kryesisht me origjinë greke. Maja më e lartë Gamíla (, ) do të thotë deve në greqisht; Karterós (, ) do të thotë i fuqishëm; Megála Lithária (, ) fjalë për fjalë do të thotë shkëmbinj të mëdhenj në greqisht; Astráka (, ) është fjala greke për ulluqe; dhe Lápato (, ) është fjala greke për lëpjetën. Disa maja me etimologji jo-greke përfshijnë majën e tretë më të lartë të malit Goúra (, ) që vjen nga fjala shqipe ''*; dhe Tsoúka Róssa (, ) që do të thotë "maja e kuqe" në vllahisht . 

## Gjeografia 
Mali është i rrethuar nga masivë të ndryshëm që gjithashtu bëjnë pjesë në vargmalin verior Pindet. Në verilindje të Tymfit shtrihet mali më i lartë i Pindit, Smolikas. Mali Trapezitsa shtrihet në veri, Lygkos në lindje dhe Mitsikeli në jug. Lumi Vjosa derdhet në veri dhe dega e tij Vojdomati në jugperëndim. Gryka e Vikos formohet nga kjo e fundit në anën jugperëndimore të malit. Gjatësia e malit është afërsisht 20-25 km me drejtim nga lindja në perëndim dhe gjerësia e tij është afërsisht 15 km nga veriu në jug. Shpatet jugore dhe juglindore të malit janë relativisht të lëmuara. Sidoqoftë, pjesa veriore formon shkëmbinjtë që arrijnë në 400 metra, ndërsa ana perëndimore është po aq e pjerrët pasi mali është i fragmentuar nga Gryka e Vikos. 
qendër|parapamje|1000x1000px| Një pamje panoramike e Mt. Tímfi. Në të majtë mund të shihni majen e Gamíla-s nën retë, në qendër është Plóskos dhe poshtë saj Drakolímni, në të djathtë të ngritur nga retë është Astráka, dhe në të djathtën Lápatos. Në kufirin midis Astráka-s dhe Lapatos është kasollja malore D. Georgoulis.

### Gjeologjia 
Kushtet e zgjeruara të akullnajave mbizotëruan në tokat e malit Tymfi gjatë periudhës së vonë quaternary, ca. 28,000 vjet më parë. Peizazhi akullnajor është zhvilluar mirë, sidomos në shpatet jugore të malit Tymfi, në të gjithë pllajën Astraka-Gamila, dhe në terrene malore mbi fshatrat Skamneli dhe Tsepelovo, ku morenat laterale dhe terminale formojnë karakteristika të mëdha peisazhit. Forma shtesë të depozitimeve akullnajore, të cilat shtrihen në 850 metra mbi nivelin e detit, përfshijnë akullnajat shkëmbore dhe trotuaret gëlqerore. 
alt=|majtas|parapamje|220x220px| Drakolímni (2054 m) me majën e Gamíla (2497 m) në sfond. Shkëmbinjtë në skajin e djathtë të figurës i përkasin Plóskos (2377 m)
Një numër humnerash gjenden në zonën përreth fshatit Papingo, i cili shtrihet afër majave të Gamila dhe Astraka. Disa prej tyre mbajnë emra të frymëzuar nga mitologjia, të tilla si *Vrima e Odiseut* dhe e *Eposit*. Këto janë duke u studiuar dhe eksploruar nga entuziastët e shpellave. Shpella e "Provatina" (Lit. "Shpella e Evës"), me një thellësi prej 408 metrash, një nga më të thellat në botë, u zbulua për herë të parë më 1965 nga speleologët britanikë të Klubit të Shpëtimit të Universitetit të Kembrixhit, dhe që atëherë është anketuar nga një numër i madh ekspeditash. *Kroi i* afërt *i Eposit'', me një thellësi prej 450 metrash, kullon ujin që vjen nga rrafshnaltat përreth. 

### Klima 
Në mal nuk ka stacion meteorologjik dhe ai më i afërti ndodhet në fshatin Papingo. Klima e përgjithshme e Parkut Kombëtar Vikos – Aoos që përfshin malin është mesdhetare, duke kaluar në kontinentale. Klima mesdhetare karakterizohet nga shpërndarja vjetore e reshjeve, e lartë në muajt e dimrit dhe përjetimi i një periudhe thatësire nga dy deri në tre muaj në verë. Elementi klimatik kontinental i atribuohet amplituda e lartë e variacionit vjetor të temperaturës, në atë shkallë që diferenca midis temperaturës mesatare maksimale dhe mesatare minimale vjetore, tejkalon . Temperatura jashtëzakonisht të ulëta ndodhin në zonë gjatë muajve të dimrit. Në krahasim me ndarjet bioklimatike mesdhetare, zona i përket zonës së lagësht me dimra të ftohtë. Kushtet në mal mund të jenë dukshëm të ndryshme nga ato të rajoneve të ulëta në të njëjtën zonë. Dimrat janë veçanërisht të ashpër dhe mali është i mbuluar në dëborë nga vjeshta deri në fund të majit. 

## Çasja 
Mali ndodhet në rajonin e Zagorisë dhe vendbanimet më të afërta janë kryesisht fshatra. Iliochori, Vrysochori dhe Laista shtrihen në lindje, Skamneli dhe Tsepelovo në jug, dhe Papingo dhe Vikos në perëndim dhe përkatësisht jugperëndim. Lehtesirat në fshatrat e lartpërmendura ndryshojnë, por shumica prej tyre ofrojnë restorante dhe shërbime akomodimi. Qyteti më i afërt është Konica në veriperëndim. Qyteti më i afërt me një aeroport është Janina, afërsisht 60 km në jug të Papingos. Shërbimi i trajnimit nga Janina ofron shtatë trajnerë të përditshëm në Konica dhe dy shërbime javore për Papingo (të premteve) që nga viti 2011. GR-20 (Kozhan-Siatista-Janinë) kalon afër anës perëndimore, veriperëndimore dhe veriore të malit. 

## Kafshë të egra 
Shumica e malit, me përjashtim të pjesës jugore të tij, rreth majës së Astrakës, bëjnë pjesë në Parkun Kombëtar Vikos – Aoos. Parku është një zonë e caktuar e mbrojtur dhe vizitorët duhet të jenë të vetëdijshëm për kufizimet e veprimtarive të vendosura nga ligji. Fondi Botëror për Natyrën (WWF) drejton një qendër informacioni në fshatin Papingo. 

## Rrugët e ngjitjes 
Rruga e ngjitjes më e thjeshtë dhe e përdorur më shpesh është ajo që fillon në fshatin Mikro Papingo, e vendosur në anën perëndimore të malit në një lartësi prej 980 metrash. Gjurma që të çon në kasollen malore Astraka, është afërsisht 6 km e gjatë. Është pjesë e shtegut kombëtar Grek O3 dhe në përgjithësi është mjaft mirë i shënuar me shenja (diamant i kuq mbi të bardhë) dhe pika të kuqe dhe shigjeta në shkëmbinj dhe mbathje pemësh. Nga kasollja, alpinistët mund të shkojnë në verilindje drejt liqenit alpin drakolimni për një tjetër 2.8 km ose në juglindje për të arritur në majën e Gamila, e cila është maja më e lartë e malit me  për 6 km të tjera. Në të dyja rastet nuk ka shenja dhe alpinistët duhet të mbështeten vetëm në pika të kuqe të shënuara në shkëmbinj ose shenja të pakta të vogla të bashkangjitura me shufra prej druri. Ngjitja nga Papingo në kasolle zgjat midis 2-3 orëve dhe udhëtimi nga kasollja për në drakolimni 2 orë të tjera. 
parapamje| Pjesa veriore e Astrakës fotografuar në maj. Fusha e Astrakës ka tridhjetë rrugë ngjitjeje. Vini re se liqeni në plan të parë është sezonal

## Galeri 

Skeda:Τύμφη.jpg|Fotografi aereriale e Mt. Timfi 
Skeda:Τύμφη 1.jpg|Kuaj në peizazhin me dëborë të Mt. Timfi 
Skeda:Τύμφη 2.jpg|Kuaj në peizazhin me dëborë të Mt. Timfi 
Skeda:Τύμφη 7.jpg|Peizazh me dëborë i Mt. Timfi 
Skeda:Τύμφη 10.jpg|Peizazh me dëborë i Mt. Timfi 
Skeda:Τύμφη 16.jpg|Peisazhi i Mt. Timfi 
Skeda:Mount Tymfi - Όρος Τύμφη (Γκαμήλα).JPG|Mt. Timfi (maja e Gamila) 

## Shiko edhe 
* Lista e maleve në Greqi 
* Lista e maleve nga lartësia 

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* Harta e malit nga Organizata Kombëtare e Turizmit Grek 
* Flora malore Greke 
* Ngjitja e rrugëve në malet helene