Lorik Cana

**Lorik Agim Cana** (lindur më 27 korrik 1983) është një ish-futbollist profesionist shqiptar. Aktualisht është ambasador i Grassroots për futbollin e fëmijëve në Shqipëri, i emëruar nga Federata Shqiptare e Futbollit më 26 tetor 2017.

Cana luajti në divizionet më të larta të Francës, Anglisë, Italisë dhe Turqisë, duke përfaqësuar Paris Saint-Germain, Sunderland, Galatasaray, Lazio, FC Nantes dhe Olympique de Marseille, si dhe kombëtaren shqiptare për të cilin ai mbajti rekordin e lojtarit shqiptar me më shumë përfaqësime në nivel ndërkombëtar të të gjitha kohërave, me 93 paraqitje që nga debutimi i tij më 2003 deri në lënien e futbollit më 2016. Ai luante kryesisht si mesfushor mbrojtës dhe qendror, por më vonë kaloi në qendërmbrojtës. Ai mori pjesë në kompeticionin e parë të madh ndërkombëtar për Shqipërinë, UEFA Euro 2016 të zhvilluar në Francë.

Në moshën 16-vjeçare, Cana u ftua nga Arsenal për një provë, por nuk arriti të merrte pjesë sepse iu mohua viza britanike. Ai e filloi karrierën e tij të klubit duke luajtur për Paris Saint-Germain, përpara se të nënshkruante me rivalët Olympique de Marseille në 2004, të cilin e vazhdoi si kapiten. Në vitin 2009, Cana bëri debutimin e tij në ligë për Sunderland, duke u bërë lojtari i parë me origjinë shqiptare që luan në Premier League. Më vonë ai iu bashkua Galatasaray, klubit më të suksesshëm turk të futbollit. Dy vjet më vonë, Cana nënshkroi për klubin italian të Serie A Lazio ku kaloi katër vjet. Në vitin 2015, Cana u kthye në Francë, ku filloi karrierën e tij duke nënshkruar një kontratë dyvjeçare me Nantes.

Cana kishte të drejtë të luante për Shqipërinë, Zvicrën ose Francën, pasi i mbante të tre pasaportat. Ai zgjodhi Shqipërinë dhe bëri debutimin e tij ndërkombëtar në qershor 2003, në moshën 19-vjeçare. Cana është lojtari shqiptar me më shumë përfaqësime në nivel ndërkombëtar i të gjitha kohërave, me 93 paraqitje ku u emërua kapiten në vitin 2011. Pas përfundimit të UEFA Euro 2016 Cana njoftoi tërheqjen e tij nga futbolli.

## Karriera me klube
### Vitet e hershme
Babai i tij e frymëzoi Lorikun që të bëhej futbollist. Në vitin 1997, ai bashkua me skuadrën lokale të Dardania Lausanne, një skuadrër amatore e krijuar nga komuna shqiptare e Lozanës, që si trajner kishte babain e Lorikut. Ai luajti te Dardania deri në vitin 2000, më pas firmosi me klubin francez Paris Saint-Germain.

### Paris Saint–Germain
Cana ishte i ftuar për një provë nga klubi anglez Arsenal në moshën 16 vjeç, por nuk mundi të merrte pjesë sepse nuk iu dha viza britanike. Te Paris Saint-Germain, Cana luajti për tre sezone në Ligue 1 dhe Ligue 2. Ai bëri debutimin e tij si profesionist më 19 prill 2003 në barazimin 1–1 kundër Nantes në kampionat, duke asistuar golin e Alioune Touré në minutën e 65të.

Cana u aktivizua në 34 ndeshje në sezonin e tij të parë të plotë në Paris, duke kontribuar në fitimin e Kupës së Francës, ku në finalen e fituar 1–0 kundër Châteauroux luajti si titullar për 90 minuta, si dhe arritjen e vendit të dytë në kampionat. Ai më pas luajti 32 ndeshje në sezonin e dytë, duke shënuar një gol.

### Marseille
parapamje|majtas|190px|Cana gjatë kohës së tij te Marseille.
Më 24 gusht 2005, pasi nuk ishte në planet e trajnerit të ri të PSG-së, Laurent Fournier, Cana u transferua te Marseille për 4 milion €, duke firmosur një marrëveshje disavjeçare. Ai bëri debutimin e tij me klubin tre ditë më vonë në barazimin 1–1 kundër Ajaccios në ndeshjen hapëse të kampionatit. Ai shpejt e fitoi vendin e titullarit nën drejtimin e trajnerit Jean Fernández, duke shënuar golin e parë sezonal në derbin kundër ish ekipit të tij Paris Saint-Germain; goli i tij me kokë në minutën e 78të i dha fitoren ekipit.

Cana e mbylli sezonin e parë me klubin me 43 ndeshje në të gjitha kompeticionet, përfshirë 28 në kampionat, aty ku ekipi u rendit në vendin e 5të, duke u kualifikuar për Kupën Intertoto. Më 29 prill 2006, ai luajti si titullar për 90 minuta në humbjen 2–1 kundër Paris Saint-Germain në finalen e Kupës së Francës.

Cana e ruajti vendin si titullar edhe në drejtimin e trajnerit të ri Albert Emon, duke u aktivizuar në 33 ndeshje. Marseille e mbylli kampionatin në vendin e dytë, duke siguruar në rikthim në UEFA Ligën e Kampionëve. Ashtu si në sezonin e kaluar, ekipi arriti në finalen e Kupës së Francës, duke u mposhtur sërisht, këtë herë 5–4 me penallti nga Sochaux-Montbéliard; Cana, i cili luajti si titullar përgjatë gjithë ndeshjes, shënoi penalltinë e tretë të ekipit të tij.

Në verën e vitit 2007, Cana u bë kapiteni i ri i ekipit pas largimit të Habib Beye te Newcastle United. Në Ligën e Kampionëve, ai u aktivizua në të gjashtë ndeshjet e grupit, të cilën Marseille e mbylli në vendin e 3të, duke vazhduar rrugëtimin evropian në Kupën UEFA. Ekipi u eliminua në raundin e 16-tave nga klubi rus Zenit Saint Petersburg me rregullin e golit jashtë fushe; Cana humbi ndeshjen e parë për shkak se kishte plotësuar numrin e kartonëve të verdhë.

Më 16 shtator 2008, Cana shënoi golin e tij të parë në Ligën e Kampionëve në humbjen 2–1 në shtëpi kundër Liverpoolit në ndeshjen hapëse të grupit D. Marseille sërisht e mbylli grupin në vendin e tretë, duke u zhvendosur në Kupën UEFA. Cana u largua nga klubi në përfundim të sezonit, duke koleksionuar gjithsej 175 ndeshje dhe 8 gola në të gjitha kompeticionet.

### Sunderland
Më 24 korrik 2009, Cana u transferua te Sunderland në një marrëveshje katër-vjeçare me pagë 5 milion  £ në sezon. Menjëherë pasi mbërriti në klub, ai u emërua kapiten nga trajneri Steve Bruce, i cili deklaroi se ky vendim ishte i përkohshëm. Më 15 gusht, Cana bëri debutimin e tij me Sunderlandin duke zhvilluar një paraqitje mbreslënëse në fitoren 1–0 kundër Bolton Wanderers, duke u bërë shqiptari i parë që luan në Premier Ligë. Më 3 shtator, roli i tij si kapiten për sezonin 2009–10 u konfirmua zyrtarisht. Ai e mbylli sezonin e tij të vetëm në Angli me 35 ndeshje në të gjitha kompeticionet; ekipi e mbylli kampionatin në vendin e 13të si dhe u eliminua në raundin e 16-tave të Kupës së Ligës dhe në raundin e 4të të Kupës Angleze.

### Galatasaray
Më 8 korrik 2010, Cana u zyrtarizua te klubi turk Galatasaray. Shuma e transferimit ishte 4.5 milion €. Ai firmosi një kontratë katër-vjeçare me rrogë 2 milion € në sezon sëbashku me bonuse të ndryshme. Gjatë periudhës së tij në Turqi, Cana u aktivizua si qëndër-mbrojtës përveç pozicionit të tij natyral si mesfushor-mbrojtës. Në prill 2010, ai pësoi një dëmtim që praktikisht i dha fund sezonit të tij. Ai e mbylli sezonin me 31 ndeshje në të gjitha kompeticionet, duke fituar dashurinë e tifozëve të klubit për grintën në fushë.

### Lazio
Më 3 korrik 2011, Cana u bë pjesë e klubit italian Lazio për 800,000 €. Si pjesë e transferimit, Galatasaray mori gjysmën e kartonit të portierit uruguaian Fernando Muslera. Cana firmosi një kontratë deri në qershor 2016 me rrogë 1.7 milion € në sezon.

Cana mori fanellën me numrin 27 dhe bëri debutimin e tij me klubin kryeqytetas më 21 shtator në fitoren 2–1 në transfertë kundër Cesenës, duke u aktivizuar si zëvëndësues në minutën e 87të në vend të Cristian Brocchi. Ai shënoi golin e parë në Itali më 10 dhjetor 2011 në suksesin 3–2 kundër Lecces. Gjysma e parë e sezonit të Canës u kushtëzua nga dëmtime të vogla që i reduktuan minutazhin, kurse më 31 janar 2012, Lazio konfirmoi se ai ishte dëmtuar në stërvitje dhe do të mungonte për 6 javë.

Cana u rikthye nga dëmtimi në prill 2012 duke u aktivizuar si titullar në fitoren 3–1 kundër Napolit. Ai e fitoi vendin në formacionin titullar, duke përfituar edhe nga pezullimet dhe dëmtimet e lojtarëve të tjerë në repartin e mesfushës. Ai shënoi golin e dytë të sezonit më 6 maj në fitoren 2–0 kundër Atalantës, duke e mbajtur Lazion në garë për një vend në Ligën e Kampionëve sezonin e ardhshëm. Lazio e mbylli kampionatin në vendin e 4të, kurse Cana regjistroi vetëm 15 ndeshje në kampionat dhe 6 në Ligën e Evropës në sezonin e tij të parë në Itali.

Cana e nisi sezonin e ri 2012–13 duke u aktivizuar si qëndër-mbrojtës nga trajneri Vladimir Petković, një lëvizje që u komplimentua nga media italiane. Më 23 shkurt, ai u dallua në fitoren 2–0 kundër Borussia Mönchengladbach në ndeshjen e parë të raundit të 16-tave të Ligës së Evropës, duke u emëruar në ekipin e javës nga UEFA. Më 26 maj, ai luajti si titullar në fitoren 1–0 në derbin kundër Romës në finalen e Kupës së Italisë, duke fituar trofeun e parë me klubin. Ai e mbylli sezonin me 38 ndeshje në të gjitha kompeticionet.

Cana ishte titullar në gjysmën e parë të sezonit 2013–14, duke shënuar edhe golin e parë pas 18 musjsh në kundër Sampodrias më 24 nëntor; goli i tij në minutën e 94të i dha Lazios barazimin 1–1. Megjithatë, pas rikthimit së trajnerit Edoardo Reja, i cili ishte pjesë e klubit edhe në periudhën 2010–12, Cana e humbi vendin në formacionin titullar. Më 3 mars 2014, Cana shënoi me rrofeshatë golin e vetëm të ndeshjes kundër Fiorentinës në Stadio Artemio Franchi. Cana e mbylli sezonin e tretë me 32 ndeshje të luajtura në kampionat dhe Evropë; me 344 topa të rikuperuar në 26 ndeshje, ai u rendit mbrojtësi katërt më i mirë në Serie A.

Cana u aktivizua më pak në sezonin 2014–15, duke u përballur me konkurencën e mbrojtësve të rinj të sapoardhur Stefan de Vrij dhe Santiago Gentiletti. Ai luajti ndeshjen e tij të 100të me klubin më 7 dhjetor në fitoren 2–1 në transfertë kundër Parmës. Cana e shpenzoi shumicën e sezonit në stol, duke u aktivizuar në vetëm 20 ndeshje. Ai u largua nga klubi gjatë merkatos së verës.

### Nantes
Më 31 gusht 2015, Cana u rikthye në Ligue 1 duke firmosur një kontratë dy-vjeçare me Nantes. Më 21 nëntor, ai luajti ndeshjen e tij të 200të në Ligue 1 në humbjen minimale 1–0 kundër Monacos.

Cana u largua nga klubi në verën e vitit 2016 pas vetëm një sezoni. Ai më pas njoftoi tërheqjen nga futbolli.

## Karriera ndërkombëtare
### 2003–2007: Debutimi dhe vitet e para
Cana mund të përfaqsonte tre ekipe kombëtare: Zvicrën, shteti ku u rrit, Francën, shteti ku nisi karrierën si futbollist dhe Shqipërinë, shtetin e origjinës së tij. Ai zgjodhi të përfaqsonte Shqipërinë dhe në janar 2003 mori pasaportën shqiptare dhe më pas u ftua nga trajneri Hans-Peter Briegel. Cana bëri debutimin e tij me ekipin kombëtar më 11 qershor 2003 në moshën 19 vjeçare në humbjen 3–2 kundër Zvicrës në kualifikueset e UEFA Euro 2004. Në shtator, ai luajti edhe dy ndeshje të tjera kualifikuese, të dy kundër Gjeorgjisë; Shqipëria u mposht 3–0 në Tbilisi por fitoi 3–1 në Tiranë, duke e mbyllur grupin në vendin e 4të para Gjeorgjisë.

Cana u aktivizua si qëndër-mbrojtës gjatë fushatës kualifikuese të FIFA Kupës së Botës 2006 për shkak të mungesës së titullarit Geri Çipi. Ai e fitoi vendin e titullarit nën drejtimin e Briegel, duke zhvilluar paraqitje të mira në mbrojtje pavarësisht se Shqipëria e mbylli grupin kualifikues në vendin e 5të. Cana i luajti të gjitha ndeshjet me përjashtim të ndeshjes së 8të kundër Gjeorgjisë, të cilën ai e humbi për shkak se kishte plotësuar numrin e kartonëve të verdhë. Më 17 gusht 2005, Cana shënoi golin e tij të parë dhe të vetëm me ekipin kombëtar në fitoren 2–1 në miqësoren kundër Azerbajxhanit.

Cana u pozicionua në rolin e mesfushorit-mbrojtës nën drejtimin e trajnerit Otto Barić, duke luajtur krah Altin Lalës. Gjatë fushatës kualifikuese të Euro 2008, Cana mori kartonin e kuq si futbollist i Shqipërisë në ndeshjen në shtëpi kundër Holandës për shkak të një përplasjeje me Wesley Sneijder dhe Ruud van Nistelrooy; Shqipëria me dhjetë lojtarë u mposht 1–0 pasi pësoi në minutën e 91të. Ai u pezullua me dy ndeshje. Cana u rikthye në aksion më 17 nëntor në ndeshjen në shtëpi kundër Bjellorusisë, duke asistuar golin e barazimit të përkohshëm të shënuar nga Erjon Bogdani; Shqipëria u mposht 4–2. Ekipi kombëtar e mbylli grupin G në vendin e 5të me 11 pikë, po aq sa Slovenia por me golavarazh më të mirë kurse Cana u aktivizua në 8 ndeshje.

### 2008–2011: Ndeshja e 50të dhe shiriti i kapitenit
Cana vazhdoi të ishte titullar në fushatën kualifikuese të FIFA Kupës së Botës 2010, duke koleksionuar 720 minuta në 8 ndeshje me Shqipërinë që e mbylli grupin 1 në vendin e 5të. Ai e nisi fushatën kualifikuese duke u aktivizuar si mesfushor-mbrojtës por më pas duke u zhvendosur në qëndër të mbrojtjes sëbashku me Debatik Currin.

Më 25 maj 2010, Cana luajti ndeshjen e parë si kapiten në fitoren 3–2 në miqësoren kundër Malit të Zi. Paraqitja e tij e parë si kapiten në ndeshje zyrtare erdhi më 3 tetor në barazimin 1–1 kundër Bosnje dhe Hercegovinës në kualifikueset e Euro 2012, një rezultat që e vendosi Shqipërinë përkohësisht në vendin e parë në grup. Ai luajti ndeshjen e 50të me ekipin kombëtar në ndeshjen e kthimit kundër të njëjtit kundërshtar, me Shqipërinë që u mposht 2–0 në Sarajevë. Në fund të fushatës kualifikuese të Euro 2012 në tetor 2011, veteranët Altin Lala dhe Ervin Skela u tërhoqën nga ekipi kombëtar, duke e bërë Canën kapitenin e përhershëm të ekipit.

### 2012–2013: Rritja me De Biasin
Shqipëria u bë një kundërshtar i rrezikshëm gjatë kualifikueseve të FIFA Kupës së Botës 2014 nën drejtimin e trajnerit të ri Gianni De Biasi. Me Canën si kapiten dhe gjithmon të pranishëm, Shqipëria renditej në vendin e dytë me katër ndeshje nga fundi por nuk arriti të vazhdonte me rezultatet pozitive, duke e mbyllur grupin në vendin e 5të me 11 pikë. Gjatë këtyrë kualifikueseve, ekipi kombëtar arriti fitore të mëdha kundër Sllovenisë në Tiranë (e para në histori) dhe Norvegjisë në Oslo.

Pas përfundimit të kualifikueseve, Cana u rendit në formacionin e lojtarëve më të mirë që nuk do të luanin në Kupën e Botës në Brazil.

### 2014–2016: Lojtari me më shumë ndeshje dhe kualifikim historik në Euro 2016
[parapamje|djathtas|250px|Cana (rreshti sipër, i dyti majtas) para fillimit të ndeshjes miqësore kundër [Kombëtarja austriake e futbollit|Austrisë, 26 mars 2016.]]
Cana e nisi fushatën kualifikuese të Euro 2016 duke luajtur 90 minuta të plota në fitoren historike 1–0 kundër Portugalisë në Aveiro, e para e Shqipërisë kundër këtij kundërshtari. Më 14 tetor, gjatë ndeshjes plot tension kundër Serbisë në Beograd, Cana hodhi një tifoz serb në tokë dhe e goditi disa herë me grushta gjatë një sherri masiv që nisi në minutën e 41të. Tifozi kishte goditur me stol Bekim Balajn si dhe kafshoi gishtin e Canës, duke u përpjekur ta këpuste me dhëmbë. Cana raportoi se ngeli i dëmtuar nga kjo gjë. Pas rikthimit të lojtarëve në Shqipëri, Cana, sëbashku me Taulant Xhakën, u emëruan "qytetar nderi" nga kryetari i bashkisë së Mitrovicës për mbrojtjen e simboleve kombëtare dhe trimërinë e treguar. Ai mori gjithashtu një nderim të ngjashëm në Bajram Curr.

Cana vazhdoi të ishte titullar për pjesën e mbetur të kualifikueseve, duke luajtur në qëndër të mbrojtjes sëbashku me Mërgim Mavrajn. Në ndeshjen e fundit të kualifikueseve kundër Armenisë në Stadiumin Republikan Vazgen Sargsyan, Shqipëria kishte nevojë për një fitore për t'u kualifikuar direkt në Euro 2016. Cana luajti 90 minuta si kapiten dhe kontriboi në një fitore historike 3–0, e cila i siguroi Shqipërisë vendin e dytë në grupin I dhe kualifikimin për herë të parë në një Kampionat Evropian.

Më 21 maj 2016, Cana ishte pjesë e listës paraprake të Shqipërisë për Euro 2016, kurse dhjetë ditë më vonë u përfshi në listën përfundimtare me 23 lojtarë.

Cana bëri debutimin e tij në turnament në ndeshjen hapëse të grupit A kundër Zvicrës. Ai u ndëshkua me karton të verdhë në minutën e 5të për një ndërhyrje të gabuar ndaj Blerim Xhemailit. Në minutën e 36të, ai mori një tjetër karton të verdhë dhe u përjashtua nga loja pasi e preku topin me dorë gjatë një aksioni, duke u bërë lojtari i parë në histori që merr karton të kuq në pjesën e parë. Pasi mungoi në ndeshjen e dytë kundër Francës, Cana u rikthye në ndeshjen e fundit kundër Rumanisë, të cilën Shqipëria e fitoi 1–0 falë një goli të Armando Sadikut në pjesën e parë, duke marrë fitoren e parë një Kampionat Evropian; ai hyri si zëvëndësues në minutën e 83të në vend të Migjen Bashës. Shqipëria e mbylli grupin në vendin e 3të me tre pikë dhe me një golavarazh –2, duke u renditur e fundit nga ekipet e vendeve të treta, gjë që solli eliminimin nga kompeticioni.

### Tërheqja
Cana njoftoi tërheqjen nga futbolli ndërkombëtar pas eliminimit të Shqipërisë nga Euro 2016. Ai u largua nga ekipi kombëtar si lojtari me më shumë ndeshje në histori (93). Ai gjithashtu mban rekordin për numrin e ndeshjeve si kapiten (41) si dhe ka rekordin disiplinor më negativ në historinë e kombëtares (26 kartonë të verdhë dhe 2 të kuq).

## Profili i lojtarit
Cana ishte një lojtar energjik, i shkathët dhe i ashpër, i cili luante kryesisht si Mesfushor-mbrojtës, por mund të aktizohej edhe si qëndër-mbrojtës. Në mesfushë ai dallohej për forcën fizike dhe ndërhyrjet agresive, duke prishur aksionet kundërshtare. Në rolin e mbrojtësit, Cana u dallua në duelet ajrore dhe organizimin e mbrojtjes. Pseudonimi i tij ishte "Luftëtari", i dhënë nga tifozët e kombëtares shqiptare për shpirtin luftarak në fushë, grintën dhe pasionin. Për shkak të këtyre dhuntive, Cana konsiderohet nga shqiptarët si simbol i besnikërisë dhe dashurisë ndaj kombëtares. Ai ishte një lider natyral, duke qënë kapiten i klubeve si Marseille dhe Sunderland si dhe për shumë vite i ekipit kombëtar. Pavarësisht aftësive si futbollist, Cana është kritikuar për ndërhyrjet e shkujdesura, duke marrë kartonë të panevojshëm.

## Jeta personale 
Loriku është djali i ish futbollistit Agim Cana, i cili ishte gjithashtu agjenti i tij. Ai e shpenzoi shumicën e karrierës në Kosovë te klubi i Prishtinës. Për shkak të luftës në Kosovë, Loriku dhe familja e tij u larguan për të shkuar në Lozanë të Zvicrës, aty ku qëndruan për nëntë vite. 

Në një intervistë, Cana deklaroi se arkeologjia ishte një nga interesat e tij më të mëdhaja dhe se kishte në plan për të punuar në fushën e Albanologjisë pasi të tërhiqej nga futbolli, pasi mori një diplomë universiteti në degën histori. Ata kanë një djalë që quhet Bojken, i lindur më 23 shtator 2016, dhe një vajzë me emrin Enkeleida, e lindur më 17 janar 2020. Cana dhe familja e tij jetojnë në Tiranë, aty ku ai angazhohet me fondacionin e tij.

Më 15 janar 2015, Cana u emërua Ambasador Nderi i Kosovës.

## Statistikat e karrierës
### Klubet
Burimi: 

### Kombëtarja
Burimi: 

#### Golat me kombëtaren
:*Rezultatet e Shqipërisë të listuara të parat, kolonat e golave tregojnë rezultatin pas çdo goli të shënuar nga Cana.*
*Coupe de France: 2003–04; finalist: 2002–03
*Trophée des Champions finalist: 2004

;Marseille

## Referime 
## Lidhje të jashtme
*Lorik Cana te Soccerway
*Lorik Cana – Rekordi në kompeticionet e FIFA-s
*Lorik Cana – Rekordi në kompeticionet e UEFA-s
*Profili te Federata Shqiptare e Futbollit