open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kushtetuta e Norvegjisë

parapamje|317x317px|Faqja e parë e kushtetutës së Norvegjisë të 4 nëntorit 1814 (nëntor Grunnloven), e cila ndodhet në arkivat e Storting.
**Kushtetuta e Norvegjisë** (Danisht: *Kongeriget Norges Grundlov*; Norvegjisht Bokmål: *Kongeriket Norges Grunnlov*; Norvegjisht Nynorsk: *Kongeriket Noregs Grunnlov*) u miratua më 16 maj dhe u nënshkrua më 17 maj 1814 nga norvegjezët. Asambleja Kushtetuese në Eidsvoll. Data e fundit është Dita Kombëtare e Norvegjisë; shënon krijimin e kushtetutës.

Konsiderohet si një nga kushtetutat më liberale dhe demokratike në botë. Është kushtetuta kombëtare e katërt më e vjetër me një dokument të vetëm të shkruar në Evropë pas Kushtetutës së Polonisë, Kushtetutës franceze të vitit 1791 dhe Kushtetutës spanjolle të vitit 1812. Dokumenti është gjithashtu kushtetuta e dytë më e vjetër kombëtare që funksionon në botë, pas Kushtetutës së Shtetet e Bashkuara. Në maj 2014, Storting kaloi ndryshimet më thelbësore që nga viti 1814, veçanërisht duke përfshirë paragrafët mbi të drejtat e njeriut.

## Shiko edhe 
* Norvegjia

## Referime
Kushtetuta e Finlandës

parapamje|250x250px|Stema e Finlandës.
**Kushtetuta e Finlandës** (Finlandisht: *Suomen perustuslaki* ose suedisht: *Finlands grundlag*) është burimi suprem i ligjit kombëtar të Finlandës. Ai përcakton bazën, strukturat dhe organizimin e qeverisjes, marrëdhëniet ndërmjet organeve të ndryshme kushtetuese dhe parashtron të drejtat themelore të qytetarëve finlandezë dhe individëve në përgjithësi. Akti origjinal i Kushtetutës u miratua në vitin 1919, menjëherë pasi Finlanda shpalli pavarësinë e saj në 1917. Drafti aktual i Kushtetutës hyri në fuqi më 1 mars 2000.

## Shiko edhe 
* Finlanda

## Referime
Armin Hetzer

**Armin Hetzer** (27. Dhjetor 1941, Bad Godesberg) është një gjuhëtar i përgjithshëm i specializuar në gjuhët e Evropës Juglindore.

## Biografia 
### Arsimi 
Hetzer u diplomua nga shkolla e mesme në St. Wendel/Saar në 1961 dhe më pas studioi sllavistikë, sinologji dhe filozofi në Bon, Këln dhe Göttingen . Më 1966 mori diplomën në gjuhën moderne kineze, në vitin 1969 kreu studimet master në filologji sllave dhe më 1972 doktoroi në temën mbi jetën dhe veprën e Vjaceslav Ivanovic Ivanov (1866–1948). Që nga viti 1975 është fokusuar kryesisht në gjuhën dhe letërsinë shqipe . Gjatë kësaj kohe ai punoi profesionalisht si specialist në Bibliotekën Shtetërore dhe Universitare të Bremenit, fillimisht në qendrën e vlerësimit për gjuhët lindore. Në vitin 1994 përfundoi aftësimin e tij në gjuhësi të përgjithshme me temën *e nominalizimit dhe futjes verbale në gjuhën e shkruar moderne shqipe* .

### Kontributi 
Përveç qëndrimeve me qëllime të specializimit në vende të ndryshme të Evropës Lindore, si p.sh. duke marrë pjesë në kurse gjuhësore dhe duke dhënë leksione, Hetzer ishte gjithashtu një lektor i ftuar në Universitetin e Talinit në vitin 1996 dhe si profesor vizitor në Universitetet e Tartu (2003/2004 ), TPÜ Tallinn si pjesë e *Iniciativës së Fondacionit Johann Gottfried Herder* (2004/2005), Tetovë (semestri veror 2006) dhe Zagreb (semestri dimëror 2006/2007).

Si profesor ndihmës në Universitetin e Bremenit pas vitit 1994, Hetzer kryesisht drejton kurse mbi tema të përgjithshme gjuhësore, të tilla si historia e metodave moderne gjuhësore, teoria dhe gramatika e gjuhës, dhe analiza e stilit dhe tekstit. Ai gjithashtu punon rregullisht në Kolokiumin Gjuhësor të Bremenit dhe për serinë *BLicK* .

Hetzer është anëtar i Shoqatës së Evropës Juglindore në Mynih dhe si përfaqësues i filologjisë ballkanike në komitetin kombëtar gjerman të *Shoqatës Internationale des études sud-est-europeennes* (Aiesee) në Bukuresht. Ai është gjithashtu një nga redaktorët e revistës polake *Lingua Posnaniensis* .

## Publikimet 
* (als Herausgeber) *Dokumente der Arbeiterbewegung*, Universität Bremen, Bibliothek, Auswertungsstelle für Ostsprachen, 1977
* *Vermittlung von Übersetzungen als Aufgabe wissenschaftlicher Bibliotheken*, Universität Bremen, Bibliothek, Auswertungsstelle für Ostsprachen, 1977
* *Die koreanische Kanzleisprache: zum linguistischen Profil einer Sondersprache*, Universität Bremen, Bibliothek, Auswertungsstelle für Ostsprachen, 1978
* *Albanisch-deutsches und deutsch-albanisches Taschenwörterbuch: mit rd. 12.000 Stichwörtern und Redewendungen.* Helmut Buske Verlag, Hamburg 1991. ISBN 3-87118-946-4.
* *Sephardisch: Judeo-español, Djudezmo. Einführung in die Umgangssprache der südosteuropäischen Juden*. Harrassowitz Verlag, Wiesbaden 2001. ISBN 3-447-04465-9
Kushtetuta e Holandës

**Kushtetuta për Mbretërinë e Holandës** (Holandisht: *Grondwet voor het Koninkrijk der Nederlanden*) është një nga dy dokumentet themelore që rregullojnë Mbretërinë e Holandës, si dhe ligji themelor i territorit evropian të Mbretërisë së Holandës. Në përgjithësi shihet se rrjedh drejtpërdrejt nga ajo e lëshuar në 1815, që përbën një monarki kushtetuese; ajo është kushtetuta e tretë më e vjetër ende në përdorim në mbarë botën.

Një rishikim në 1848 krijoi një sistem të demokracisë parlamentare. Në vitin 1983, u ndërmor një rishikim i madh i Kushtetutës së Holandës, duke rishkruar pothuajse plotësisht tekstin dhe duke shtuar të drejta të reja civile. Teksti është i matur, pa doktrinë ligjore apo politike dhe përfshin një faturë të të drejtave. Ai ndalon gjyqësorin të testojë ligjet dhe traktatet kundër kushtetutës, pasi kjo konsiderohet një prerogativë e legjislativit. Nuk ka gjykatë kushtetuese në Holandë, përveç Gjykatës Kushtetuese të Sint Maarten, e cila qeveris vetëm legjislaturën Sint Maarten. Mbretëria e Holandës përfshin gjithashtu Arubën, Curaçao dhe Sint Maarten: ekziston një instrument gjithëpërfshirës i të gjithë mbretërisë që ka karakteristika kushtetuese: Statuti i Mbretërisë së Holandës.

## Shiko edhe 
* Holanda

## Referime
Blésignac

**Blésignac** (; Ocitan: *Blesinhac* ; Shqip: *Blezinjaku*) është një komunë në departamentin Gironde në Nouvelle-Aquitaine në Francën jugperëndimore.

## Popullsia
Rimons

**Rimons** është një komunë në departamentin Zhirondë në rajonin Nouvelle-Aquitaine në Francën jugperëndimore.

## Popullsia
Cadarsac

**Cadarsac** ( ; Ocitan: *Cadarçac* ; Shqip: *Cadarçaku*) është një komunë në departamentin Gironde në Nouvelle-Aquitaine në Francën jugperëndimore.

## Popullsia
Sablons, Gironde

**Sablonë** (; Shqip: *Sabla*) është një komunë në departamentin Gironde në Nouvelle-Aquitaine në Francën jugperëndimore.

## Popullsia
Aristotel Koka

**Aristotel Koka** (12 prill 1938) është një arkeolog dhe historian shqiptar që ka dhënë kontribut në fushën e ilirologjisë. 

## Publikimet 
* Kultura ilire parahistorike në Shqipëri, 1985
* Kultura ilire e tumave të Shtojit, Shkodër, 2012

## Shih edhe 
* Arkeologjia në Shqipëri
Aya Nakamura

**Aya Danioko** (lindur më 10 maj 1995), e njohur me emrin e saj skenik **Aya Nakamura**, është një këngëtare franceze pop. Ajo lindi në Bamako, Mali dhe emigroi në Francë me familjen e saj, duke u rritur në Aulnay-sous-Bois .  Duke ardhur nga një familje griotësh, ajo është më e madhja nga pesë vëllezërit e motrat. Ajo studioi modë në La Courneuve . Më vonë ajo u fut në muzikë me emrin skenik Aya Nakamura, sipas personazhit Hiro Nakamura të serialit dramatik fantastiko-shkencor NBC *Heroes* . 

Nakamura publikoi muzikën e saj në internet, duke fituar ndjekës me "Karma" dhe "J'ai mal". Dembo Camara, një mik prej kohësh, u bë producent dhe menaxher i saj. Veçanërisht, kënga e saj "Brisé", mori vëmendje në YouTube, dhe një dyshe me reperen Fababy " Love d'un voyou " rezultuan në hyrjen e saj në toplistat franceze për herë të parë. Ajo publikoi albumin e saj debutues *Journal intime* në 2017, e ndjekur një vit më vonë nga vazhdimi i tij *Nakamura*, i cili u certifikua Diamond në Francë. Ai krijoi këngët hit " Djadja " dhe " Copines " dhe nisi karrierën ndërkombëtare të këngëtares.

Gjatë gjithë karrierës së saj, Nakamura ka kapur pesë këngë numër një dhe një album numër një në Francë. Ajo u nderua me një çmim Victoires de la Musique për albumin e saj 2020 *Aya*, dhe gjithashtu fitoi një çmim NRJ Music dhe mori nominime të shumta për MTV Europe Music Award për Aktin më të Mirë Francez .
Filmografia e Robert de Niro

[parapamje|De Niro në [Festivali Tribeca|Festivalin e Filmit Tribeca, 2011]]
Robert De Niro është një aktor, regjisor dhe producent amerikan. Filmat e tij të hershëm përfshinin *Greetings* (1968), *The Wedding Party* (1969), *Bloody Mama* (1970), *Hi, Mom!* (1970), *Jennifer on My Mind* (1971), ''The Gang That Couldn't Shoot Straight* (1971), dhe *Mean Streets* (1973). Në vitin 1974, De Niro u luajt si Vito Corleone i ri në *The Godfather Pjesa 2*. Pas *The Godfather Pjesa 2*, ai luajti në dramën psikologjike të Martin Scorsese, *Taxi Driver'' (1976). Në film, De Niro portretizoi Travis Bickle, i cili është një 26-vjeçar i vetmuar, në depresion që jeton në izolim në New York City. Ai fitoi Los Angeles Film Critics Association Award për Aktorin më të Mirë, National Society of Film Critics Award për Aktorin më të Mirë, New York Film Critics Circle Award for Best Actor, "A po flet me mua?" nga De Niro? Dialogu u rendit në numrin 10 në AFI's 100 Years... 100 Movie Quotes të American Film Institute. Në vitin 1978, De Niro u shfaq në dramën e luftës të Michael Cimino *The Deer Hunter*, një film i bazuar në një treshe punëtorësh të çelikut, jeta e të cilëve u ndryshua përgjithmonë pas luftimit në Luftën e Vietnamit. De Niro u nominua për Academy Award për Aktorin më të Mirë.

## Filmat
## Dokumentar dhe filma të shkurtër 
## Vetëm si producent 
## Television 
## Teatër
## Shiko gjithashtu
* Lista e çmimeve dhe nominimeve të marra nga Robert De Niro

## Referime
## Lidhje të jashtme
*
Belushka

***Salmo ohridanus***, i njohur edhe me emrin vendor si *belvica* në Maqedoninë e Veriut ose *belushka* në Shqipëri, është një specie e peshkut salmonid të ujërave të ëmbla, endemike e liqenit të Ohrit në Shqipëri dhe Maqedoninë e Veriut .   

*Salmo ohridanus* është një peshk relativisht i vogël, zakonisht më i shkurtër se 30&nbsp;cm dhe më pak se 0,5&nbsp;kg peshë.   Megjithatë, ajo është mjaft e dallueshme nga kompleksi i troftës kafe . 

## Referime
Vasil Kançov

djathtas|parapamje| Vasil Kançov
**Vasil Kanchov**  (26 korrik 1862&nbsp;– 6 shkurt 1902) ishte gjeograf, etnograf dhe mësues që shërbeu si Ministër i Arsimit i Bullgarisë .

## Jeta e hershme dhe edukimi 
Vasil Kançovi lindi në Vracë . Me mbarimin e shkollës së mesme në Lom të Bullgarisë dhe më vonë hyri në Universitetin e Harkovit, atë kohë në perandorinë ruse . Gjatë Luftës Serbo-Bullgare të vitit 1885 ndërpreu shkollimin dhe mori pjesë në luftë. Më vonë, ai vazhdoi studimet në universitetet e Mynihut dhe Shtutgartit, por në vitin 1888 ai e ndërpreu përsëri arsimin për shkak të një sëmundje.

## Karriera 
Në vitet në vijim Kançovi ishte mësues bullgar në Maqedoni . Ai ishte mësues në Liceun Bullgar të Meshkujve të Selanikut (1888–1891), drejtor i shkollave bullgare në rrethin e Serrës (1891–1892), drejtor i shkollës së mesme Bullgare për Meshkuj të Selanikut (1892–1893), një inspektor kryesor i shkollave bullgare në Maqedoni (1894–1897).

Pas vitit 1898 Kançovi u kthye në Bullgari dhe u fut në politikë. Në fillim të vitit 1902 u bë ministër i arsimit i Bullgarisë. Ai udhëtoi shumë pas vitit 1888, duke vizituar dhe hulumtuar në mbarë Maqedoninë.

## Vdekja 
Vasil Kançovi u vra në zyrën e tij nga një psikopat.

## Në kulturën popullore 
Për të, një nga themeluesit e IMRO-së - Ivan Haxhinikolov, tha se Kançovi dikur kishte pohuar se kishte ardhur si mësues në Selanik për të bullgarizuar Maqedoninë. Haxhinikolovi u përgjigj se po e mbivlerësonte veten, pasi Maqedonia ka qenë prej kohësh bullgare dhe se bullgarët maqedonas kanë punuar për këtë për një kohë të gjatë.
Gjerësia e brezit (informatikë)

Në informatikë, **gjerësia e brezit** (Anglisht: *Bandwidth*) është shkalla maksimale e transferimit të të dhënave në një shteg të caktuar. Gjerësia e brezit mund të karakterizohet si gjerësia e brezit të rrjetit, gjerësia e brezit të të dhënave ose gjerësia e brezit dixhital.

Ky përkufizim i gjerësisë së brezit është në kontrast me fushën e përpunimit të sinjalit, komunikimeve me valë, transmetimit të të dhënave modem, komunikimit dixhital dhe elektronikës, në të cilën gjerësia e brezit përdoret për t'iu referuar gjerësisë së brezit të sinjalit analog të matur në hertz, që do të thotë diapazoni i frekuencës midis më të ulëtit dhe më të lartë. frekuenca e arritshme duke përmbushur një nivel të mirëpërcaktuar dëmtimi në fuqinë e sinjalit. Shpejtësia aktuale e biteve që mund të arrihet varet jo vetëm nga gjerësia e brezit të sinjalit, por edhe nga zhurma në kanal.

## Shiko edhe 
* Informatika

## Referime
Vonesa e rrjetit

**Vonesa e rrjetit** është një karakteristikë e dizajnit dhe performancës së një rrjeti telekomunikacioni. Ai specifikon vonesën për një pjesë të të dhënave për të udhëtuar nëpër rrjet nga një pikë fundore e komunikimit në tjetrën.  Zakonisht matet në shumëfisha ose fraksione të sekondës. Vonesa mund të ndryshojë pak, në varësi të vendndodhjes së çiftit specifik të pikave fundore komunikuese. Inxhinierët zakonisht raportojnë vonesën maksimale dhe mesatare, dhe ata e ndajnë vonesën në disa pjesë:

* Vonesa e përpunimit – koha që i duhet një ruteri për të përpunuar kokën e paketës
* Vonesa në radhë – koha që paketa shpenzon në radhët e rrugëtimit
* Vonesa e transmetimit – koha që duhet për të shtyrë bitet e paketës në lidhje
* Vonesa e përhapjes – koha kur një sinjal të përhapet nëpër media

Një nivel i caktuar minimal i vonesës përjetohet nga sinjalet për shkak të kohës që duhet për të transmetuar një paketë në mënyrë serike përmes një lidhjeje. Kjo vonesë zgjatet me nivele më të ndryshueshme vonese për shkak të mbingarkesës së rrjetit. Vonesat e rrjetit IP mund të variojnë nga disa milisekonda në disa qindra milisekonda.

## Shiko edhe 
* Rrjeti kompjuterik

## Referime
Kushtetuta e Italisë

[parapamje|Kreu i përkohshëm i shtetit, [Enrico De Nicola, nënshkroi Kushtetutën në bazë të dispozitës XVIII, më 27 dhjetor 1947.]]
**Kushtetuta e Republikës Italiane** (Italisht: *Costituzione della Repubblica Italiana*) u miratua nga Asambleja Kushtetuese më 22 dhjetor 1947, me 453 vota pro dhe 62 kundër. Teksti, i cili që atëherë është ndryshuar 16 herë, u shpall në një botim të jashtëzakonshëm të Gazzetta Ufficiale më 27 dhjetor 1947. Asambleja Kushtetuese u zgjodh me votim të përgjithshëm më 2 qershor 1946, në të njëjtën ditë me referendumin në u bë heqja e monarkisë dhe ajo u formua nga përfaqësuesit e të gjitha forcave antifashiste që kontribuan në humbjen e forcave naziste dhe fashiste gjatë Luftës Civile Italiane. Zgjedhjet u zhvilluan në të gjitha provincat italiane. Kushtetuta u hartua në vitin 1946 dhe hyri në fuqi më 1 janar 1948, një shekull pasi Kushtetuta e Mbretërisë së Italisë, Statuto Albertino, ishte miratuar.

## Shiko edhe 
* Italia

## Referime
Kushtetuta e Belgjikës

parapamje|313x313px|Kushtetuta e Belgjikës (1931).
**Kushtetuta e Belgjikës** (Holandisht: *Belgische Grondwet*, frëngjisht: *Constitution belge*, gjermanisht: *Verfassung Belgiens*) daton në 1831. Që atëherë Belgjika ka qenë një monarki parlamentare që zbaton parimet e përgjegjësisë ministrore për politikën e qeverisë dhe Trias Politica.

Ndryshimi më i madh i fundit në kushtetutë ishte futja e Gjykatës së Arbitrazhit, kompetencat e së cilës u zgjeruan me një ligj të posaçëm të vitit 2003, duke përfshirë Titullin II (nenet 8 deri në 32) dhe nenet 170, 172 dhe 191 të Kushtetutës. Gjykata u zhvillua në një gjykatë kushtetuese; në maj 2007 ajo u ricaktua zyrtarisht si Gjykatë Kushtetuese. Kjo gjykatë ka autoritetin të shqyrtojë nëse një ligj apo një dekret është në përputhje me titullin II dhe nenet 170, 172 dhe 191.

## Shiko edhe 
* Belgjika

## Referime
Kushtetuta e Francës

**Kushtetuta e Francës** e tanishme u miratua më 4 tetor 1958. Zakonisht quhet **Kushtetuta e Republikës së Pestë** (Frëngjisht: *Kushtetuta de la Ve République*), dhe ajo zëvendësoi Kushtetutën e Republikës së Katërt të vitit 1946 me përjashtim të preambulës për një vendim i Këshillit Kushtetues në korrik 1971. Kushtetuta aktuale e konsideron ndarjen e kishës nga shteti, demokracinë, mirëqenien sociale dhe pandashmërinë si parime thelbësore të shtetit francez.

Charles de Gaulle ishte forca kryesore lëvizëse në prezantimin e kushtetutës së re dhe inaugurimin e Republikës së Pestë, ndërsa teksti u hartua nga Michel Debré. Që atëherë, kushtetuta është ndryshuar 24 herë, deri në vitin 2008.

## Shiko edhe 
* Franca

## Referime
Kushtetuta e Polonisë

parapamje|Një kopje e Kushtetutës e nënshkruar nga kandidatët pas debatit të 2 korrikut, para zgjedhjeve presidenciale polake të vitit 2010, tani në ekspozitë në Sejm.
**Kushtetuta e Republikës së Polonisë** (Polonisht: *Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej* ose *Konstytucja RP*) është ligji suprem i Republikës së Polonisë, e cila zakonisht quhet edhe Republika e Tretë Polake (*III Rzeczpospolita*) në kontrast me sistemet e mëparshme.

**Kushtetuta e Polonisë**, e cila është në fuqi, u ratifikua më 2 prill 1997. Kushtetuta zakonisht quhet edhe Kushtetuta e vitit 1997. Ai zëvendësoi Kushtetutën e Vogël të vitit 1992, versioni i fundit i ndryshuar i Kushtetutës së Republikës Popullore të Polonisë, i njohur nga dhjetori 1989 si Kushtetuta e Republikës së Polonisë. Ai u miratua nga Asambleja Kombëtare e Polonisë më 2 prill 1997, u miratua me një referendum kombëtar më 25 maj 1997, u shpall nga Presidenti i Republikës më 16 korrik 1997 dhe hyri në fuqi më 17 tetor 1997.

Polonia ka pasur shumë akte të mëparshme kushtetuese. Historikisht, më e rëndësishmja është Kushtetuta e 3 majit 1791.

## Shiko edhe 
* Polonia

## Referime
Lufta Civile Italiane

[parapamje|300x300px|Trupi i pajetë i [Benito Musolini|Benito Musolinit, Claretta Petacci dhe fashistëve të tjerë të ekzekutuar të ekspozuar në Milano.]]
**Lufta Civile Italiane** (Italisht: *Guerra civile italiana*) ishte një luftë civile në Mbretërinë e Italisë e zhvilluar gjatë fushatës italiane të Luftës së Dytë Botërore midis fashistëve italianë dhe partizanëve italianë (kryesisht të organizuar politikisht në Komitetin Nacional Çlirimtar) dhe, në një masë më të vogël, Ushtrisë Bashkëluftëtare Italiane.

Shumë fashistë italianë ishin ushtarë ose mbështetës të Republikës Sociale Italiane, një shtet kukull kolaboracionist i krijuar nën drejtimin e Gjermanisë naziste gjatë pushtimit të Italisë. Lufta Civile Italiane zgjati nga rreth 8 shtator 1943 (data e armëpushimit të Cassibile) deri më 2 maj 1945 (data e dorëzimit të Kazertës). Partizanët italianë dhe Ushtria Bashkëluftuese italiane e Mbretërisë së Italisë, ndonjëherë e mbështetur materialisht nga aleatët, luftuan njëkohësisht kundër forcave të armatosura pushtuese gjermane naziste. Përplasjet e armatosura midis Ushtrisë Nacional Republikane fashiste të Republikës Sociale Italiane dhe Ushtrisë Bashkëluftuese italiane të Mbretërisë së Italisë ishin të rralla, ndërsa përplasjet midis fashistëve italianë dhe partizanëve italianë ishin të zakonshme. Kishte edhe disa konflikte të brendshme brenda lëvizjes partizane. Në këtë kontekst, gjermanët, ndonjëherë të ndihmuar nga fashistët italianë, kryen disa mizori kundër civilëve dhe trupave italiane.

Ngjarja që më vonë shkaktoi Luftën Civile Italiane ishte depozitimi dhe arrestimi i Benito Musolinit më 25 korrik 1943 nga mbreti Victor Emmanuel III, pas së cilës Italia nënshkroi armëpushimin e Cassibile më 8 shtator 1943, duke i dhënë fund luftës së saj me aleatët. Megjithatë, forcat gjermane filluan pushtimin e Italisë menjëherë përpara armëpushimit, përmes Operacionit Achse, dhe më pas pushtuan dhe pushtuan Italinë në një shkallë më të madhe pas armëpushimit, duke marrë kontrollin e Italisë veriore dhe qendrore dhe duke krijuar Republikën Sociale Italiane (RSI), me Musolinin. u vendos si udhëheqës pasi u shpëtua nga parashutistët gjermanë në sulmin Gran Sasso. Si rezultat, Ushtria Bashkëluftuese italiane u krijua për të luftuar kundër gjermanëve, ndërsa trupat e tjera italiane vazhduan të luftonin përkrah gjermanëve në Ushtrinë Republikane Kombëtare. Përveç kësaj, një lëvizje e madhe e rezistencës italiane filloi një luftë guerile kundër forcave fashiste gjermane dhe italiane. Fitorja antifashiste çoi në ekzekutimin e Musolinit, çlirimin e vendit nga diktatura dhe lindjen e Republikës Italiane nën kontrollin e Qeverisë Ushtarake Aleate të Territoreve të Pushtuara, e cila ishte funksionale deri në Traktatin e Paqes me Italinë në 1947.

## Shiko edhe 
* Lufta e Dytë Botërore

## Referime
Sadomazokizmi

[parapamje|289x289px|Një femër dominuese me një mashkull të nënshtruar nën këmbë, nga ''Dresseuses d'Hommes'' (1931) nga artisti belg [Luc Lafnet.]]
**Sadizmi** dhe **mazokizmi**, të njohur kolektivisht si **sadomazokizëm** ose **S&M** është dhënia dhe marrja e kënaqësisë nga veprimet që përfshijnë marrjen ose shkaktimin e dhimbjes ose poshtërimit. Praktikuesit e sadomazokizmit mund të kërkojnë kënaqësi seksuale nga aktet e tyre. Ndërsa termat sadist dhe mazokist i referohen përkatësisht atij që kënaqet duke dhënë dhe marrë dhimbje, disa praktikues të sadomazokizmit mund të kalojnë midis aktivitetit dhe pasivitetit.

Shkurtesa **S&M** përdoret zakonisht për Sadomazokizëm (ose Sadizëm & Masokizëm), megjithëse inicializmat **S-M**, **SM** ose **S/M** përdoren gjithashtu, veçanërisht nga praktikuesit. Sadomazokizmi nuk konsiderohet një parafili klinike, përveç nëse praktika të tilla çojnë në shqetësim ose dëmtim klinikisht të rëndësishëm për një diagnozë. Në mënyrë të ngjashme, sadizmi seksual brenda kontekstit të pëlqimit të ndërsjellë, i njohur përgjithësisht nën titullin BDSM, dallohet nga aktet jokonsensuale të dhunës seksuale ose agresionit.

Termi është emëruar pas Marquis de Sade, një autor francez i njohur për veprat dhe stilin e jetës së tij të dhunshme dhe të lirshme, dhe Leopold von Sacher-Masoch, një autor austriak që përshkroi prirje mazokiste në veprat e tij. Megjithëse sjelljet dhe dëshirat sadomazokiste nuk kanë nevojë domosdoshmërisht të lidhen me seksin, sadomazokizmi është gjithashtu një tipar përfundimtar i marrëdhënieve konsensuale BDSM.

## Shiko edhe 
* Mizoria
* Poshtërimi

## Referime
Kënaqësia

**Kënaqësia** i referohet përvojës që ndihet mirë, që përfshin kënaqësinë e diçkaje. Është në kontrast me dhimbjen ose vuajtjen, të cilat janë forma të të ndjerit keq. Është e lidhur ngushtë me vlerën, dëshirën dhe veprimin: njerëzit dhe kafshët e tjera të ndërgjegjshme e shohin kënaqësinë të këndshme, pozitive ose të denjë për t'u kërkuar. Një shumëllojshmëri e madhe aktivitetesh mund të përjetohen si të këndshme, si ngrënia, seksi, dëgjimi i muzikës ose luajtja e lojërave. Kënaqësia është pjesë e gjendjeve të ndryshme mendore si ekstazia, euforia dhe rrjedha. Lumturia dhe mirëqenia janë të lidhura ngushtë me kënaqësinë, por jo identike me të. Nuk ka asnjë marrëveshje të përgjithshme nëse kënaqësia duhet të kuptohet si një ndjesi, një cilësi përvojash, një qëndrim ndaj përvojave apo ndryshe. Kënaqësia luan një rol qendror në familjen e teorive filozofike të njohura si hedonizëm.

## Shiko edhe 
* E mira

## Referime
Kushtetuta e Danimarkës

lidhja=link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Danish_Constitions_in_Folketinget_20090520.jpg|parapamje|347x347px|Faqja e parë e kushtetutës së parë të vitit 1849.
**Akti Kushtetues i Mbretërisë së Danimarkës** (Danisht: *Danmarks Riges Grundlov*), e njohur gjithashtu si **Kushtetuta** (*Grundloven*), është kushtetuta e Mbretërisë së Danimarkës, aplikohet në mënyrë të barabartë në Mbretërinë e Danimarkës: Danimarka e vërtetë, Groenlandë dhe Ishujt Faroe. Kushtetuta e parë demokratike u miratua në 1849, duke zëvendësuar kushtetutën absolutiste të vitit 1665. Kushtetuta aktuale është e vitit 1953. Është një nga kushtetutat më të vjetra në botë. Akti Kushtetues është ndryshuar disa herë. Formulimi është mjaft i përgjithshëm për t'u zbatuar edhe sot.

Kushtetuta e përcakton Danimarkën si një monarki kushtetuese, e qeverisur përmes një sistemi parlamentar. Krijon ndarje pushtetesh midis folketingut, i cili nxjerr ligje, qeverisë që i zbaton ato dhe gjykatave që gjykon për to. Përveç kësaj, ai u jep një sërë të drejtave themelore njerëzve në Danimarkë, duke përfshirë lirinë e fjalës, lirinë e fesë, lirinë e organizimit dhe lirinë e tubimit. Kushtetuta vlen për të gjithë personat në Danimarkë, jo vetëm për qytetarët danezë.

Miratimi i tij në 1849 i dha fund një monarkie absolute dhe futi demokracinë. Danimarka feston miratimin e Kushtetutës më 5 qershor - data në të cilën u ratifikua Kushtetuta e parë - çdo vit si Dita e Kushtetutës (danisht: Grundlovsdag).

Parimi kryesor i Aktit Kushtetues ishte kufizimi i pushtetit të Mbretit (seksioni 2). Ai krijon një monark kushtetues relativisht të dobët, i cili varet nga Ministrat për këshilla dhe Parlamenti për të hartuar dhe miratuar legjislacionin. Kushtetuta e vitit 1849 krijoi një parlament dydhomësh, Rigsdag, i përbërë nga Landsting dhe Folketing. Ndryshimi më domethënës në Kushtetutën e vitit 1953 ishte shfuqizimi i Landsting, duke lënë Folketing njëdhomësh. Ai gjithashtu sanksionoi të drejtat themelore civile, të cilat mbeten në kushtetutën aktuale: të tilla si habeas corpus (neni 71), të drejtat e pronës private (neni 72) dhe liria e fjalës (neni 77).

Parlamenti danez (Folketinget) nuk mund të nxjerrë ligje që mund të jenë të neveritshme ose në kundërshtim me Aktin Kushtetues. Ndërsa Danimarka nuk ka gjykatë kushtetuese, ligjet mund të shpallen jokushtetuese dhe të shpallen të pavlefshme nga Gjykata e Lartë e Danimarkës.

Ndryshimet në ligj duhet të miratohen nga Folketing në dy mandate të njëpasnjëshme parlamentare dhe më pas të miratohen nga elektorati përmes një referendumi kombëtar.

## Shiko edhe 
* Danimarka

## Referime
Nënshtrimi

**Nënshtrimi** (i quajtur edhe **pasiviteti**) është kushti i nënshtrimit ndaj ndikimit të përkrahur, legjitim të eprorit ose eprorëve. Respektimi nënkupton dorëzimin ose nënshtrimin ndaj gjykimit të një eprori të njohur, nga respekti ose nderimi. Respektimi është studiuar gjerësisht nga shkencëtarë politikë, sociologë dhe psikologë.

## Shiko edhe 
## Referime
Cirka

**Cirka** është revistë e përdyjavshme politike, kulturore, letrare, folklorike e satirike. U botua në Shkodër me drejtor Cuk Simonin. Numri i parë doli më 17 maj 1936. Qarkulluan 58 numra, deri në vitin 1939. E mori nismën nga shpresat që ngjalli formimi i qeverisë së Mehdi Frashërit më 21 tetor 1935. 

parapamje|Faqja e parë e revistës "Cirka", nr. 1, 17 maj, 1936

## Programi 
Programi i revistës ka qenë përhapja e kulturës në popull, kulturë në të gjitha shfaqjet e saj. Ajo shprehej se është detyrë e gjithë shqiptarëve të japin ndihmesën e vet në përparimin e atdheut. 

## Përmbajtja 
Artikujt janë të shkurtër e të kuptueshëm; në to trajtohen çështje të historisë, politikës, gjuhësisë, letërsisë, folklor e satirë. 

## Korrespondenca 
Revista ka patur korrespondetët e saj në disa krahina të vendit. Elbasani kishte korrespondentin e tij me inicialet *D. D*. Pseudonimet e përdorura në revistë janë të shumta, si: *Dora e harrueme*, *Lupa*, *Shkaba*, *NES*, *Gj*., *Alauda*, etj.

### Të tjera 
Në fondin e bibliotekës publike "Qemal Baholli" Elbasan gjenden 7 koleksione të viteve 1936 – 1939. Revista i adresohet Lef Nosit.

## Lidhje të jashtme 
Gazeta në format pdf në koleksionet digjitale të Bibliotekës Kombëtare Tiranë

## Referime
Fuqitë Qendrore

parapamje|Fuqitë Qendrore më 6 shtator 1915.
**Fuqitë Qendrore**, të njohura gjithashtu si **Perandoritë Qendrore**, ishin një nga dy koalicionet kryesore që luftuan në Luftën e Parë Botërore (1914-1918). Ato përbëheshin nga Gjermania, Austro-Hungaria, Perandoria Osmane dhe Bullgaria; kjo njihej edhe si **Aleanca Katërfishe**.

Origjina e Fuqive Qendrore ishte aleanca e Gjermanisë dhe Austro-Hungarisë në 1879. Pavarësisht se ishte anëtarësuar nominalisht në Aleancën e Trefishtë më parë, Italia nuk mori pjesë në Luftën e Parë Botërore në anën e Fuqive Qendrore. Perandoria Osmane dhe Bullgaria nuk u bashkuan vetëm pas fillimit të Luftës së Parë Botërore. Fuqitë Qendrore u përballën dhe u mundën nga Fuqitë Aleate, të cilat vetë ishin formuar rreth Antantës së Trefishtë.

## Shiko edhe 
* Lufta e Parë Botërore
* Aleatët e Luftës së Parë Botërore

## Referime
Aleatët e Luftës së Parë Botërore

[parapamje|300x300px|Aleatët në blu; [Fuqitë Qendrore|Fuqitë qendrore në portokalli.]]
**Aleatët**, ose **Fuqitë e Antantës**, ishin një koalicion ushtarak ndërkombëtar i vendeve të udhëhequra nga Franca, Mbretëria e Bashkuar, Rusia, Shtetet e Bashkuara, Italia dhe Japonia kundër Fuqive Qendrore të Gjermanisë, Austro-Hungarisë, Perandorisë Osmane dhe Bullgarisë. në Luftën e Parë Botërore (1914–1918).

Nga fundi i dekadës së parë të shekullit të 20-të, fuqitë kryesore evropiane u ndanë midis Antantës së Trefishtë dhe Aleancës së Trefishtë. Antanta e Trefishtë përbëhej nga Mbretëria e Bashkuar, Franca dhe Rusia. Aleanca e Trefishtë fillimisht përbëhej nga Gjermania, Austro-Hungaria dhe Italia, por Italia mbeti neutrale në vitin 1914. Ndërsa lufta përparonte, çdo koalicion shtoi anëtarë të rinj. Japonia iu bashkua Antantës në vitin 1914 dhe, pavarësisht se shpalli neutralitetin e saj në fillim të luftës, edhe Italia iu bashkua Antantës në 1915. Termi "Aleatë" u përdor më gjerësisht se "Antante", megjithëse Mbretëria e Bashkuar, Franca, Rusia, dhe Italia u referuan gjithashtu si **Antanta Katërfishe** dhe, së bashku me Japoninë, si **Antanta Pesëfishe**. Kolonitë e administruara nga vendet që luftuan për aleatët ishin gjithashtu pjesë e fuqive të Antantës si Filipinet Amerikane, Kongoja Belgjike, India Britanike, Algjeria Franceze dhe Koreja Japoneze.

Shtetet e Bashkuara u bashkuan afër fundit të luftës në 1917 (në të njëjtin vit në të cilin Rusia u tërhoq nga konflikti) si një "fuqi e lidhur" dhe jo si një aleat zyrtar. "Anëtarë të tjerë të asociuar" përfshinin Serbinë, Belgjikën, Malin e Zi, Asir, Nejd dhe Hasa, Portugali, Rumani, Hejaz, Panama, Kubë, Greqi, Kinë, Siam, Brazil, Armenia, Luksemburg, Guatemala, Nikaragua, Kosta Rika, Haiti, Liberia , dhe Honduras. Traktatet e nënshkruara në Konferencën e Paqes në Paris njohën Mbretërinë e Bashkuar, Francën, Italinë, Japoninë dhe Shtetet e Bashkuara si "Fuqitë kryesore Aleate dhe të Asociuara".

## Shiko edhe 
* Lufta e Parë Botërore
* Fuqitë Qendrore

## Referime
Barbara Maier Gustern

**Barbara Joan Gustern** (née **Maier**; 10 shkurt 1935 - 15 mars 2022) ishte një trajnere dhe këngëtare vokale amerikane. Ajo kishte shumë studentë të shquar, duke përfshirë këngëtaren Blondie, Debbie Harry, Taylor Mac, Justin Vivian Bond, Diamanda Galas dhe Kathleen Hanna.

## Biografia 
Barbara Joan Maier u rrit në Boonville, Indiana.   Ajo ishte e bija e Charles E. Maier dhe Gladys Hester Maier.  Ajo përfundoi një BA nga Universiteti DePauw dhe një diplomë master në psikologji në Universitetin e Kolumbias.  Ajo punoi për një kohë të shkurtër në psikologji përpara se të performonte në muzikalë.  Ata u martuan më 27 korrik 1963, në shtëpinë e prindërve të saj në Boonville, Indiana.   Në gusht të vitit 1964, Gustern dhe bashkëshorti i saj u luajtën në *The Three Penny Opera* në Ephrata Star Playhouse.  Kur ishte 40 vjeç, ajo filloi të jepte mësim në Akademinë Amerikane të Muzikës dhe Dramës. 

### Vdekja dhe pasojat 
Më 10 mars 2022, Gustern pësoi një dëmtim në kokë pasi u shty në tokë nga një grua jashtë ndërtesës së saj të banesës në Çelsi, Manhatën. Ndërkohë që menjëherë pas kësaj ajo mbeti e vetëdijshme dhe mundi të jepte informacione në polici, shëndeti i saj u përkeqësua menjëherë dhe u dërgua në spitalin Bellevue për operacion, ku u konstatua se kishte pësuar dëmtime të rënda në tru.  Ajo vdiq nga plagët e saj pesë ditë pas sulmit, më 15 mars, në moshën 87 vjeçare.  

Më 22 mars 2022, një grua 26-vjeçare, Lauren Pazienza, iu dorëzua autoriteteve në lidhje me vdekjen e Gustern dhe u akuzua për vrasje. Prokurorët treguan se akuzat mund të kalojnë në vrasje.  Pazienza u deklarua fajtore për akuzat për vrasje të shkallës së parë më 23 gusht 2023, për të cilën ajo pranoi të vuante tetë vjet burg.  Një gjyqtare e zgjati më vonë dënimin në tetë vjet e gjashtë muaj, duke deklaruar se ajo ishte "e pabindur" se Pazienza kishte marrë përgjegjësinë për veprimet e saj. 

## Referime
Traktati i Kostandinopojës (1913)

parapamje|Kufijtë e Luftërave Ballkanike.
**Traktati i Kostandinopojës** (**Traktati i Stambollit**) ishte një traktat midis Perandorisë Osmane dhe Mbretërisë së Bullgarisë, i nënshkruar më 29 shtator 1913 pas Luftës së Dytë Ballkanike në kryeqytetin osman, Kostandinopojë (sot Stambolli).

## Prapaskenat 
Në Luftën e Parë Ballkanike, koalicioni i Bullgarisë, Serbisë, Greqisë dhe Malit të Zi mundi Perandorinë Osmane. Osmanët humbën pothuajse të gjitha zotërimet e tyre evropiane, përveç një territori të vogël rreth Detit Marmara me Traktatin e Londrës. Megjithatë, osmanët ishin në gjendje të rimarrë Trakinë Lindore gjatë Luftës së Dytë Ballkanike. Megjithëse bisedimet e paqes midis Bullgarisë dhe fqinjëve të saj u mbajtën në Bukuresht, Perandoria Osmane nuk ishte e përfaqësuar atje dhe zhvilloi negociata të veçanta që çuan në Traktatin e Konstandinopojës.

## Traktati 
Kushtet e traktatit ishin:

# Bullgaria njohu fitimet osmane të Adrianopojës (mod. Edrene), Kırklareli dhe Didymoteicho dhe territorin përreth.
# Perandoria Osmane i la Bullgarisë portin e Dedeagach (mod. Alexandroupoli).
# Shkëmbimi i tokave duhej të përfundonte brenda 10 ditëve.
# Ushtritë në kufi do të çmobilizoheshin brenda tre javësh.
# Të burgosurit e luftës nga të dyja palët do të liroheshin.
# Lidhjet politike dhe ekonomike midis dy vendeve do të rivendoseshin.

Traktati përcakton kryesisht kufijtë e ditëve moderne midis Thrakisë Lindore (Turqia Evropiane), Bullgarisë dhe Greqisë.

## Pasojat 
Perandoria Osmane dhe Bullgaria ishin aleatë në Fuqitë Qendrore në Luftën e Parë Botërore. Përpara hyrjes së bullgarëve në luftë, qeveria osmane vendosi t'i dorëzonte Bullgarisë Didymoteicho (për ta bindur atë të bashkohej me luftën nga ana e Fuqive Qendrore) me anë të konventës bullgaro-osmane (1915). Megjithatë, Fuqitë Qendrore u mundën në 1918 dhe Bullgaria humbi Trakinë Perëndimore dhe Didymoteicho nga Greqia.

Sipas kushteve të Traktatit të dështuar të Sevres, Turqia duhej t'i dorëzonte Greqisë pothuajse të gjithë Trakinë Lindore, por ndryshimet e propozuara territoriale u mohuan nga fitorja e Turqisë mbi Greqinë në Luftën e Pavarësisë dhe Traktati pasues i Lozanës, i cili ripohoi kufijtë. krijuar nga Traktati i Kostandinopojës dhe konventa bullgaro-osmane.

## Shiko edhe 
* Lufta e Parë Ballkanike
* Lufta e Dytë Ballkanike
* Traktati i Bukureshtit (1913)

## Referime
Matilda Daiu

**Matilda Daiu** është një violiniste e muzikës klasike. Ka lindur në Elbasan dhe jeton në Francë që prej viteve 2000. Është larguar nga Shqipëria në moshën 13-vjeçare, fillimisht në Athinë e më vonë në Paris.   

## Karriera artistike 
Matilda nisi të studionte për violinë në moshë të vogël pranë shkollës së muzikës "Onufri" në Elbasan. Në Athinë, studioi me një profesor violine që dikur kishte qenë nxënës i violinistit me famë botërore, Henri Shering. Në Paris, ndoqi studimet e larta në 3 konservatorë të ndryshëm dhe ka mbaruar masterin e nivelit të dytë në Lion. Pas përfundimit të studimeve, ajo interpreton si një violiniste e lirë. Luan në orkestra të ndryshme jo vetëm si soliste, por edhe si pjesë e orkestrës në muzikë dhome e klasike në Shqipëri, Francë etj. 

## Diskografia 
Ajo është e njohur për performancën e saj në violinë në filmin *The Man Who Sold His Skin* në vitin 2020.

## Lidhje të jashtme 
* Matilda Daiu në 
* Matilda Daiu në AllMusic

## Referime
Nikollë Kimza

**Nikollë Kimza** (Gjakovë, 20 gusht 1878 - Romë, 1960) ka qenë prift katolik, publicist dhe i përndjekur shqiptar nga regjimi komunist në Shqipëri pas Luftës së Dytë Botërore.

## Biografia 
U lind në Gjakovë më 20 gusht 1878 në një familje me prejardhje nga fshati Kimzë i bajrakut të Spaçit, në Mirditë. Në moshën 14 vjeçare filloi mësimet në kolegjin Papnor të Shkodrës (1892).

Meshën e parë e çoi më 21 gusht 1905, në Kallmet të Lezhës. Për 27 vjet shërbeu si meshtar në kishat e Bulgrit dhe të Velës. Pastaj, për rreth 15 vjet si famullitar në Kalivare, në Abaci të Mirditës.

## Publicistika 
Kontributi i tij në publicistikën shqiptare u krye përmes pseudonimit i *Munella* nëpër të përkohshmet "Hylli i Dritës", "Leka", "Kumbona e së djellës" dhe "Lajmtari i Zêmres s'Jezu Krishtit", ku synoi trajtime kryesisht të trevave të Mirditës duke trajtuar aspekte historike, gjuhësore, etnografike dhe fetare.

## Referime
Guntram Koch

**Guntram Koch** (23. Janar 1941 në Naumburg (Saale) ) është një arkeolog klasik gjermanë. 

## Biografia 
Pas diplomimit në Ratsgymnasium në Hanover, Koch studioi arkeologjinë klasike, arkeologjinë e krishterë dhe historinë e artit bizantin, si dhe filologjinë klasike në Göttingen dhe Athinë . Në vitin 1970 ai mori doktoraturën në arkeologjinë klasike në Göttingen. Në vitin 1970/71 mori një bursë për udhëtim nga Instituti Arkeologjik Gjerman . Që nga viti 1971 ka qenë asistent në Departamentin Arkeologjik Kristian të Fakultetit Teologjik të Universitetit të Göttingen-it, ku përfundoi aftësimin e tij në Arkeologjinë e Krishterë dhe Historinë e Artit Bizantin në vitin 1977. Nga viti 1981 deri në pensionimin e tij në 2006, ai ishte profesor i arkeologjisë së krishterë dhe historisë së artit bizantin në Fakultetin Teologjik të Universitetit të Marburgut .

Zona kryesore e kërkimit të Koch janë sarkofagët e Perandorisë Romake ; që nga viti 1989 ai ka qenë bashkëredaktor i korpusit të relieveve të sarkofagut të lashtë . Aty gjenden edhe sarkofagët e hershëm të krishterë. Një tjetër specializim i Koch ishte arkeologjia e Shqipërisë. Ai udhëtoi në këtë vend disa herë midis viteve 1982 dhe 1990 dhe botoi gjerësisht hulumtime nga Shqipëria. Si rezultat, shumë monumente kulture u përshkruan për herë të parë në letërsinë evropiane perëndimore. Një ekspozitë fotografike në Marburg në vitin 1985 konsiderohet si ekspozita e parë mbi arkeologjinë shqiptare në Perëndim.  

Ai ishte i martuar me studiuesen iraniane Heidemarie Koch (1943–2022).
## Shih edhe 
* Arkeologjia
* Arkeologjia në Shqipëri

## Lidhje të jashtme 
* Faqja kryesore në Universitetin e Marburgut me portret, biografi dhe listë të botimeve
Inxhinieria e kontrollit

[parapamje|320x320px| Sistemet e kontrollit luajnë një rol kritik në [Fluturimi hapësinor|fluturimin hapësinor .]]
**Inxhinieria e kontrollit** ose **inxhinieria e sistemeve të kontrollit** është një disiplinë inxhinierike që merret me sistemet e kontrollit, duke zbatuar teorinë e kontrollit për të projektuar pajisjet dhe sistemet me sjelljet e dëshiruara në mjediset e kontrollit.  Disiplina e kontrolleve mbivendoset dhe zakonisht mësohet së bashku me inxhinierinë elektrike dhe inxhinierinë mekanike në shumë institucione në mbarë botën.
MOSFET

**Tranzistori me efekt-fushe metal-oksid-gjysmëpërçues** ( **MOSFET**, **MOS-FET**, ose **MOS FET** ) është një lloj tranzistori me efekt fushe (FET), i prodhuar më së shpeshti nga oksidimi i kontrolluar i silicit . Ka një portë të izoluar, voltazhi i së cilës përcakton përçueshmërinë e pajisjes. Kjo aftësi për të ndryshuar përçueshmërinë me sasinë e tensionit të zbatuar mund të përdoret për amplifikimin ose ndërrimin e sinjaleve elektronike. Një tranzistor me efekt fushe metal-izolues-gjysmëpërçues (MISFET) është një term pothuajse sinonim me MOSFET. Një sinonim tjetër është IGFET për transistorin me efekt të fushës me portë të izoluar.

Parimi bazë i tranzistorit me efekt fushe u patentua për herë të parë nga Julius Edgar Lilienfeld në 1925. 

Avantazhi kryesor i një tranzistori MOSFET është se ai nuk kërkon pothuajse asnjë rrymë hyrëse për të kontrolluar rrymën e ngarkesës, kur krahasohet me transistorët bipolarë (tranzistorë të kryqëzimit bipolar/BJT). Në një *modalitet të përmirësuar* MOSFET, voltazhi i zbatuar në terminalin e portës rrit përçueshmërinë e pajisjes. Në transistorët *e modalitetit të varfërimit*, voltazhi i zbatuar në portë zvogëlon përçueshmërinë. 

Emri "metal" në shkurtesën MOSFET ndonjëherë është një emërtim i gabuar, sepse materiali i portës mund të jetë një shtresë polisilici (silici polikristalor). Në mënyrë të ngjashme, "oksidi" në emër mund të jetë gjithashtu një emërtim i gabuar, pasi përdoren materiale të ndryshme dielektrike me qëllim të marrjes së kanaleve të forta me tensione më të vogla të zbatuara.

MOSFET është transistori më i zakonshëm në qarqet dixhitale, pasi miliarda mund të përfshihen në një çip memorie ose mikroprocesor. Meqenëse MOSFET-ët mund të bëhen me gjysmëpërçues të tipit *p* ose të tipit *n*, çiftet plotësuese të tranzistorëve MOS mund të përdoren për të krijuar qarqe kyçëse me konsum shumë të ulët të energjisë, në formën e logjikës CMOS .
parapamje| Një prerje tërthore përmes një nMOSFET-i kur tensioni i portës *V* GS është nën pragun për krijimin e një kanali përcjellës; ka pak ose aspak përcjellje ndërmjet kullimit të terminaleve dhe burimit; çelësi është i fikur. Kur porta është më pozitive, ajo tërheq elektrone, duke nxitur një kanal përçues të tipit *n* në nënshtresën poshtë oksidit (e verdhë), e cila lejon që elektronet të rrjedhin midis terminaleve të *n* -dopuara; çelësi është i ndezur.
parapamje| Simulimi i formimit të kanalit të përmbysjes (dendësia e elektroneve) dhe arritja e pragut të voltazhit (IV) në një MOSFET me nanotel. Shënim: tensioni i pragut për këtë pajisje është rreth 0,45&nbsp;V
Modulimi i amplitudës

alt=Animation of audio, AM and FM modulated carriers.|djathtas|parapamje|250x250px| Figura 1: Një sinjal audio (lart) mund të bartet nga një sinjal bartës duke përdorur metodat MA ose MF.
**Modulimi i amplitudës** ( **MA** ) është një teknikë modulimi e përdorur në komunikimin elektronik, më së shpeshti për transmetimin e mesazheve me valë radio . Në modulimin e amplitudës, amplituda (madhësia e sinjalit) e valës ndryshon në përpjesëtim me atë të sinjalit të mesazhit, siç është një sinjal audio . Kjo teknikë është në kontrast me modulimin e këndit, në të cilin ose frekuenca e valës bartëse ndryshon, si në modulimin e frekuencës, ose faza e saj, si në modulimin e fazës.

MA ishte metoda më e hershme e modulimit e përdorur për transmetimin e audios në transmetimet radiofonike. Ai u zhvillua gjatë çerekut të parë të shekullit të 20-të duke filluar me eksperimentet radiotelefonike të Roberto Landell de Moura dhe Reginald Fessenden në vitin 1900.  Kjo formë origjinale e MA quhet nganjëherë **modulimi i amplitudës së brezit të dyfishtë** ( **DSBAM** ), sepse metoda standarde prodhon breza anësore në të dyja anët e frekuencës së bartësit. Modulimi me një brez të vetëm përdor filtrat e brezit për të eliminuar një nga brezat anësor dhe ndoshta sinjalin bartës, i cili përmirëson raportin e fuqisë së mesazhit me fuqinë totale të transmetimit, redukton kërkesat e trajtimit të fuqisë së përsëritësve të linjës dhe lejon përdorimin më të mirë të gjerësisë së brezit të mjedisit të transmetimit.

MA mbetet në përdorim në shumë forma të komunikimit përveç transmetimit MA : radio me valë të shkurtra, radio amatore, radio me dy drejtime, radio avionësh VHF, radio e qytetarëve dhe në modemët kompjuterikë në formën e QAM .
Ҫrregullimi depresiv madhor

**Çrregullimi depresiv madhor** (**MDD**), i njohur thjesht edhe si **depresion**, është një çrregullim mendor i karakterizuar nga të paktën dy javë gjendje e ulët shpirtërore që është e pranishme në shumicën e situatave. Shpesh shoqërohet me vetëbesim të ulët, humbje interesi për aktivitete normalisht të kënaqshme, nivele të ulëta energjie dhe dhimbje pa një shkak të qartë. Çrregullimi depresiv madhor mund të ndikojë negativisht në jetën personale, jetën e punës apo arsimimin e një personi, si dhe në gjumë, në zakonet e të ngrënit dhe në shëndetin e përgjithshëm.  dhe rreth 50% e njerëzve që vdesin nga vetëvrasja kanë rezultuar me depresion ose me një çrregullim tjetër të gjendjes shpirtërore.

Shkaku besohet të jetë një kombinim i faktorëve gjenetikë, mjedisorë dhe psikologjikë. Nuk ka asnjë test laboratorik për këtë çrregullim.  ndërsa një rishikim i Cochrane i vitit 2005 zbuloi se përdorimi rutinë i pyetësorëve të ekzaminimit ka pak ndikim në zbulim apo trajtim.

Individët me çrregullim depresiv madhor zakonisht trajtohen me seancakëshillimi dhe mjekim kundër depresionit.  Është e paqartë nëse mjekimet ndikojnë në rrezikun e vetëvrasjes. Llojet e përdorura të këshillimit përfshijnë terapinë konjitive të sjelljes (CBT) dhe terapinë ndërpersonale. Nëse masat e tjera nuk janë të efektshme, mund të merret në konsideratë terapia elektrokonvulsive (ECT).

Çrregullimi depresiv madhor preku rreth 163 milion njerëz (2% të popullsisë botërore) në vitin 2017. Përqindja e njerëzve që janë prekur në një moment të jetës së tyre varion nga 7% në Japoni në 21% në Francë. Normat e jetëgjatësisë janë më të larta në botën e zhvilluar (15%) krahasuar me botën në zhvillim (11%). Mosha më e zakonshme e shfaqjes është në të 20-at dhe 30-at e një individi. Ishte një ndarje e neurozës depresive të mëparshme në DSM-II, e cila përfshinte gjithashtu gjendjet mjekësore që tani njihen si distimia dhe çrregullimi i përshtatjes me humor depresiv.

## Bibliografia
Mekanika e kontaktit

parapamje|290x290px| Sforcimet në një zonë kontakti të ngarkuar njëkohësisht me një forcë normale dhe një forcë tangjenciale. Sforcimet u bënë të dukshme duke përdorur fotoelasticitetin .
**Mekanika e kontaktit** është studimi i shformimit të trupave të ngurtë që prekin njëri-tjetrin në një ose më shumë pika.   Një dallim qendror në mekanikën e kontaktit është midis sforcimeve që veprojnë pingul me sipërfaqet e trupave kontaktues (të njohur si sforcimi normal ) dhe sforcimeve të fërkimit që veprojnë në mënyrë tangjenciale midis sipërfaqeve ( sforcimi prerës ). **Mekanika normale e kontaktit** ose **mekanika e kontaktit pa fërkim** fokusohet në sforcimet normale të shkaktuara nga forcat normale të zbatuara dhe nga ngjitja e pranishme në sipërfaqet në kontakt të ngushtë, edhe nëse ato janë të pastra dhe të thata. *Mekanika e kontaktit të fërkimit* thekson efektin e forcave të fërkimit.

Mekanika e kontaktit është pjesë e inxhinierisë mekanike. Formulimi fizik dhe matematikor i lëndës është ndërtuar mbi mekanikën e materialeve dhe mekanikën e vazhdimësisë dhe fokusohet në llogaritjet që përfshijnë trupa elastikë, viskoelastikë dhe plastikë në kontakt statik ose dinamik . Mekanika e kontaktit ofron informacionin e nevojshëm për projektimin e sigurt dhe efikas të energjisë të sistemeve teknike dhe për studimin e tribologjisë, ngurtësisë së kontaktit, rezistencës së kontaktit elektrik dhe fortësisë së dhëmbëzimit. Parimet e mekanikës së kontakteve zbatohen për aplikime të tilla si kontakti i rrotave me lokomotivë, pajisjet e bashkimit, sistemet e frenimit, gomat, kushinetat, motorët me djegie, lidhjet mekanike, vulat e guarnicioneve, përpunimi i metaleve, formimi i metaleve, saldimi me ultratinguj, kontaktet elektrike dhe shumë të tjera. Sfidat aktuale të cilat ndeshen në terren mund të përfshijnë analizën e stresit të pjesëve të kontaktit dhe bashkimit dhe ndikimin e lubrifikimit dhe dizajnit të materialit në fërkim dhe konsum . Zbatimet e mekanikës së kontaktit shtrihen më tej në sferën mikro dhe nanoteknologjike .

parapamje|335x335px| Kur një sferë shtypet kundër një materiali elastik, zona e kontaktit rritet.
Gjuha marathi

**Marati** (   Devanagari : मराठी,) është një gjuhë indo-ariane e folur kryesisht nga njerëzit marathi në shtetin indian të Maharashtra . Është gjuha zyrtare e Maharashtrës dhe një gjuhë zyrtare shtesë në shtetin Goa . Është një nga 22 gjuhët e planifikuara të Indisë, me 83 milionë folës që nga viti 2011. Maratishtja renditet e 13-ta në listën e gjuhëve për numrin e folësve amtare në botë . Maratishtja ka numrin e tretë më të madh të folësve vendas në Indi, pas Hindit dhe Bengalit .  Gjuha ka disa nga letërsitë më të vjetra të të gjitha gjuhëve moderne indiane.  Dialektet kryesore të Maratishtes janë Maratishtja standarde dhe dialekti Varhadi . 

Marati dallon format gjithëpërfshirëse dhe ekskluzive të përemrit vetor 'ne' dhe zotëron një sistem gjinor trekahësh, që karakterizon asnjanësin përveç mashkullores dhe femërores. Në fonologjinë e saj, ajo bën dallimin midis apiko-alveolareve me jofërkueset alveo- ose hojzo-qiellzore dhe alveolaret me anësoret retroflekse (  dhe  (Shkronja marathi  dhe ). 
parapamje| Gazetat e njohura në gjuhën marati në një stendë gazetash në Mumbai, 2006