Enheduana

parapamje| Enheduana, vajza e Sargonit Akad, rreth vitit 2300 pes.
[parapamje| Portret i lashtë [Sumeri|sumerian basoreliev që përshkruan Enheduanën (e treta nga e djathta).]]
**Enheduana** ( Sumerian : 𒂗𒃶𒌌𒀭𒈾  gjithashtu transliteruar si *Enheduanna,* *En-hedu-ana*;  fl. shekulli XXIII pes)  është poetesha, princesha dhe priftëresha më e njohur e Mesopotamisë së Lashtë. Enheduana është shkrimtarja më e hershme e njohur deri më tani. Ajo ishte Priftëreshë e Lartë e perëndeshës Inana dhe perëndisë së hënës Nana (Sīn). Ajo jetonte në qytetin-shtet Sumerian Ur. 

## Përmbledhje 
Enheduanna shkroi disa vepra të letërsisë, duke përfshirë dy himne për perëndeshën e dashurisë mesopotamiane Inana (Isitari Semitik). Ajo shkroi mitin Inana dhe Ebih, dhe një koleksion prej 42 himne tempulli. 

Kontributet e Enheduanas përshkohen nga disa devocione personale për Inanan dhe një koleksion himnesh të njohur si "Himne të Tempullit Sumerian". Megjithatë ka edhe tekste të tjera shtesë që i janë përshkruar asaj.  Kjo e bën atë autoren e parë të emëruar në historinë botërore. 

Ajo ishte gruaja e parë e njohur që mbante titullin EN, një rol me rëndësi të madhe politike që shpesh mbahej nga vajzat mbretërore.  Ajo u emërua në këtë pozitë nga babai i saj, mbreti Sargon Akad . Nëna e saj ishte ndoshta Mbretëresha Tashlultum.   Enheduana u emërua në rolin e Kryepriftëreshës në një lëvizje të zgjuar politike nga Sargoni për të ndihmuar në sigurimin e pushtetit në jug të mbretërisë së tij, ku ndodhej Qyteti Ur. 

Ajo vazhdoi të mbante detyrën e saj edhe gjatë sundimit të Rimushit, vëllait të saj, kur ajo u përfshi në një formë të trazirave politike, u dëbua, dhe më pas u rikthye si kryepriftëreshë e lartë. Vepra e saj 'Lartësimi i Inanas - The Exaltation of Inanna' ose 'Nin me šara'  detajon dëbimin e saj nga qyteti Ur dhe rikthimin përfundimtar.  Kjo ndërlidhet me veprën tjetër të saj me titull 'Mallkimi Akade'  në të cilin Naram-Sin, nën të cilin mund të ketë shërbyer edhe Enheduana, është mallkuar dhe dëbuar nga Enlili. 

Enheduana e përfundon ciklin e himneve të tempullit me një pohim të origjinalitetit të veprës dhe autorësisë së saj:

“Përpiluesi i tabletave është En-hedu-ana. Mbreti im, është krijuar diçka që askush nuk e ka krijuar më parë”.

Në veprat e saj disa herë shkruan mes tjerash: Unë jam Enheduana.

Pas vdekjes së saj, Enheduana vazhdoi të kujtohet si një figurë e rëndësishme, mbase edhe duke arritur statusin gjysmë hyjnor. 

## Veprat 
* *Nin-me-šara*, "Lartësimi i Inanas", 153 rreshta, redaktuar dhe përkthyer së pari nga Hallo dhe van Dijk (1968),  më vonë nga Annette Zgoll (1997) në gjermanisht. 65 rreshtat e parë i drejtohen perëndeshës me një listë epitetesh, duke e krahasuar atë me An, perëndinë supreme të panteonit. Pastaj, En-hedu-ana flet në vetën e parë për të shprehur pakënaqësinë e saj për t'u internuar nga tempulli dhe qyteti Ur dhe Uruk . En-hedu-ana kërkon ndërmjetësimin e Nanas . Rreshtat 122–135 recitojnë atributet hyjnore të Inanas.
* *In-nin -ša-gur-ra* (nga incipit ), 274 rreshta (jo të plota), redaktuar nga Sjöberg (1976) duke përdorur 29 fragmente.
* *In-nin me-huš-a*, "Inana dhe Ebih", përkthyer së pari nga Limet (1969)
* *Himnet e tempullit*, redaktuar nga Sjöberg dhe Bergmann (1969): 42 himne me gjatësi të ndryshme, drejtuar tempujve.
* *Himn për Nanën*, redaktuar nga Westenholz

## Referime 
* Binkley, Roberta A. (2004). "The Rhetoric of Origins and the Other: Reading the Ancient Figure of Enheduanna." In Lipson, Carol, and Roberta A. Binkley, eds. Rhetoric before and beyond the Greeks, Albany: State University of New York Press.  ISBN&nbsp;9780791461006
* 
* De Shong Meador, Betty (2001). *Inanna, Lady of Largest Heart: Poems of the Sumerian High Priestess Enheduanna*, University of Texas  
* De Shong Meador, Betty (2009). *Princess, Priestess, Poet: The Sumerian Temple Hymns of Enheduanna*, University of Texas Press,  
* Franke, Franke, S. "Kings of Akkad: Sargon and Naram-Sin", in Sasson, Jack, M. (1995), *Civilizations of the Ancient Near East,* Scribener, New York.  ISBN&nbsp;978-0-684-19279-6
* Hallo, William W. and Van Dijk, J.J.A. (1986). *The Exaltation of Inanna*, Yale University Press.
* Roberts, Janet (2004). *Enheduanna, Daughter of King Sargon: Princess, Poet, Priestess (2300 B.C.)*, *Transoxiana* 8 http://www.transoxiana.com.ar/0108/roberts-enheduanna.html
* Sjoberg, Ake and E. Bermann, E. (1969). *The Collection of the Sumerian Temple Hymns*, Locust Valley, J.J. Augustin.
* Sjoberg, Ake (1975). *In-nin sa-gur-ra: A Hymn to the Goddess Inanna by the en-Priestess Enheduanna*, Zeitschrift für Assyriologie und Vorderasiatische Archaeologie 65: 161–253.
* Spirits Podcast. (2018, February 21). Episode 65: Inanna. Spirits Podcast. https://spiritspodcast.com/episodes/inanna
* Zgoll, Annette (1997). "Der Rechtsfall der En-hedu-Ana im Lied Nin-me-sarra", (En-hedu-Ana's legal case in the hymn Nin-me-sara) [Ugarit-Verlag, Muenster], 1997. For an English translation of Zgoll's translation of Nin-me-sara: http://www.angelfire.com/mi/enheduanna/Ninmesara.html

## Referime