open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kamionçina

[parapamje|250x250px|[Ford F-Series|Ford F-150 SuperCrew me ton, katër dyer dhe anash.]]
Një **kamionçinë** ose **pickup** është një kamion i lehtë që ka një kabinë të mbyllur dhe një fund të pasëm të përbërë nga një shtrat mallrash që është i mbyllur nga tre mure të ulëta pa çati (kjo fundi i pasmë i shtratit të ngarkesës ndonjëherë përbëhet nga një derë e pasme dhe e lëvizshme mbulim). Në Australi dhe Zelandën e Re, si kamionçinët ashtu edhe shërbimet e coupé quhen utes, shkurt për automjete të dobishme. Në Afrikën e Jugut, njerëzit e të gjitha grupeve gjuhësore përdorin termin ***bakkie***, një zvogëlues i *bak*, afrikanisht për "shportë".

Dikur një mjet pune ose bujqësie me pak komoditete për krijesat, në vitet 1950, konsumatorët amerikanë filluan të blinin kamionçinë për arsye të stilit të jetesës, dhe deri në vitet 1990, më pak se 15% e pronarëve raportuan përdorimin në punë si qëllimin kryesor të kamionit. Në Amerikën e Veriut, kamionçini përdoret kryesisht si makinë pasagjerësh dhe përbën rreth 18% të totalit të automjeteve të shitura në Shtetet e Bashkuara. Kamionët me madhësi të plotë dhe SUV-të janë një burim i rëndësishëm të ardhurash për prodhuesit kryesorë të makinave si GM, Ford dhe Stellantis, që përbëjnë më shumë se dy të tretat e fitimeve të tyre globale para taksave, megjithëse ato përbëjnë vetëm 16% të prodhimit të automjeteve në Amerikën e Veriut. . Këto automjete kanë një marzh të lartë fitimi dhe një çmim të lartë; në vitin 2018, Kelley Blue Book përmendi një kosto mesatare (duke përfshirë veçoritë opsionale) prej 43416€ për një Ford F-150 të ri.

Termi pickup është me origjinë të panjohur. Ai u përdor nga Studebaker në 1913 dhe nga vitet 1930, "pick-up" (me vizë lidhëse) ishte bërë termi standard.

## Shiko edhe 
* Kamioni

## Referime
K21

parapamje|250x250px|Praktike e qitjes luftarake me K-21, Divizioni i Këmbësorisë së Mekanizuar të Kryeqytetit të Ushtrisë së Republikës së Koresë.
**K21** është një mjet luftarak i këmbësorisë së Koresë së Jugut. Një zëvendësim për serinë K200, më parë ishte caktuar si **K300** ose **XK21** KNIFV (Automjet luftarake e këmbësorisë së gjeneratës së ardhshme të Koresë). Prodhimi fillestar filloi në vitin 2009, me Ushtrinë e Republikës së Koresë që planifikonte të nxjerrë rreth 466 njësi. Është projektuar për të mposhtur efektivisht IFV-të e tjerë po aq të armatosur dhe të blinduar rëndë sa BMP-3.

## Shiko edhe 
* Automjet Luftarak i Këmbësorisë

## Referime
BMP-3

parapamje|250x250px|BMP-3.
**BMP-3** është një mjet luftarak i këmbësorisë sovjetike dhe ruse, pasardhës i BMP-1 dhe BMP-2. Shkurtesa BMP qëndron për *boevaya mashina pehoty* (боевая машина пехоты, fjalë për fjalë "makinë luftarake këmbësorie").

## Shiko edhe 
* BMP-1
* BMP-2

## Referime
Lynx (AFV)

parapamje|250x250px|LYNX KF41 hungarez.
**Lynx** është një mjet luftarak i blinduar gjerman i zhvilluar nga Rheinmetall Landsysteme (pjesë e divizionit të sistemeve të automjeteve të Rheinmetall). Lynx, i konfiguruar si një automjet luftarak këmbësorie **KF31** (IFV), u zbulua publikisht në ekspozitën e mbrojtjes Eurosatory më 14 qershor 2016. Varianti KF41 u zbulua publikisht në ekspozitën e mbrojtjes Eurosatory më 12 qershor 2018. Sipas Rheinmetall, familja Lynx i automjeteve të blinduara të gjurmuara është në ballë të një tendence të re në dizajnin IFV drejt automjeteve të blinduara me kosto më të ulëta për njësi dhe jetëgjatësi dhe kompleksitet të reduktuar. Një nga parimet kryesore të konceptit Lynx është integrimi i nën-sistemeve të provuara me një nivel të lartë gatishmërie teknologjike për të reduktuar kohën e zhvillimit, koston dhe rrezikun teknik.

## Shiko edhe 
* Automjeti Luftarak i Blinduar

## Referime
Heroizmi i popullit tonë në shekuj

**Heroizmi i popullit tonë në shekuj** ishte emisioni i njohur i Radio Tiranës në kohën e socializmit në Shqipëri.
Automjeti ushtarak

parapamje|250x250px|Automjete të lehta ushtarake të operuara nga Korpusi i Marinës së Shteteve të Bashkuara në Korenë e Jugut.
Një **automjet ushtarak** është çdo mjet për transport dhe aktivitet ushtarak me bazë tokësore, duke përfshirë automjetet luftarake, të dyja të projektuara posaçërisht ose të përdorura në mënyrë të konsiderueshme nga ushtria. Shumica e automjeteve ushtarake kërkojnë aftësi jashtë rrugës dhe/ose forca të blinduara të automjeteve, duke i bërë ato të rënda. Disa kanë gjurmë automjetesh në vend të rrotave; gjysmë pista i kanë të dyja. Për më tepër, disa automjete ushtarake janë amfibe, të ndërtuara për përdorim në tokë dhe ujë, dhe ndonjëherë edhe në sipërfaqe të ndërmjetme.

Automjetet ushtarake janë pothuajse gjithmonë të kamufluara, ose të paktën të lyera me ngjyra që nuk bien në sy. Në të kundërt, sipas Konventave të Gjenevës, të gjitha mjetet ushtarake jo-luftarake, të tilla si ambulancat ushtarake dhe stacionet e lëvizshme të ndihmës së parë, duhet të shënohen siç duhet dhe qartë si të tilla. Sipas konventave, kur respektohen, automjete të tilla janë ligjërisht të imunizuara nga sulmet e qëllimshme nga të gjithë luftëtarët.

Historikisht, ushtarakët eksploruan përdorimin e automjeteve komerciale jashtë raftit (COTS), si për të fituar përvojë me produktet dhe teknologjinë e disponueshme komerciale, ashtu edhe për t'u përpjekur të kursejnë kohë në zhvillim dhe para në prokurim. Një nënlloj që është bërë gjithnjë e më i spikatur që nga fundi i shekullit të 20-të është mjeti luftarak i improvizuar, i parë shpesh në luftëra të parregullta.

## Shiko edhe 
## Referime
Relacione diplomatike ndërmjet Ali Pashës dhe Napoleonit : (1797-1814)

**Relacione diplomatike ndërmjet Ali Pashës dhe Napoleonit : (1797-1814)** libër me autor Veli Veliu. Botuar në Shkup nga "Vatra" në vitin 2010. Libri ka 229 faqe. ISBN 9786084556091
Plastika Durrës

**Plastika Durrës** Uzina u ngrit në Shkozet të Durrësit. Shumëkush e ka të vështirë që të ndajë se ku nis e mbaron Nish Goma Durrës dhe ku fillon e përfundon Plastika. E para kishte më shumë të punësuar, rreth 2500 punonjës, kurse e dyta më pak, diku tek 1250-1300 të punësuar. Tek Plastika Durrës janë prodhuar produkte të vogla e të mëdha, të thjeshta e vështira. Plastika ka prodhuar dhjetëra artikuj si: sandale, pandofla, lule artificiale, kopsa të llojeve të ndryshme, tapa vaji, bidonë të përmasave të shumëllojshme, legenë të mëdhenj e të vegjël, qese, plastmas etj.
Ndërtesa e KEK-ut (Prishtinë)

parapamje| Ndërtesa e KEK-ut
**Ndërtesa e KEK-ut** (shkurt. nga *Korporata Energjetike e Kosovës*, ndërtesa e ndërmarrjes shtetërore të energjisë) gjendet në kryeqytetin e Kosovës, Prishtinë, në cep të rrugëve *Isa Boletini* dhe *Bill Klinton*. Është një nga ndërtesat e pakta të larta në Prishtinë që është ndërtuar gjatë kohës së Jugosllavisë socialiste.

## Historia 
Ndërtesa e lartë është veçanërisht e habitshme për shkak të kontrastit të veshjes së bardhë dhe paneleve të errëta, si dhe mureve të pjerrëta të habitshme në tre katet e para. Ka planimetrinë e një blloku të orientuar në shfrytëzim të rrugës *Isa Boletini* . Është ndërtuar ndërmjet viteve 1978 dhe 1984 pas një konkursi publik të nisur në vitin 1977 .

Në mesin e popullatës vendase, ajo fitoi pseudonimin *Lepa Brena*, sipas një këngëtareje të njohur jugosllave në atë kohë. 

## Shih edhe 
* Arkitektura e Kosovës
* Korporata Energjetike e Kosovës

## Literatura 
* 
## Referime
Gërmia (ndërtesa)

djathtas|parapamje| Pamje e ndërtesës.
**Gërmia** është emri i një ndërtese të dikurshme mallrash në qendër të metropolit të Kosovës në Prishtinë. Ndodhet në pjesën veriore të Bulevardit Nënë Tereza. Emrin e ka marrë sipas parkut dhe vargmalit me të njëjtin emër, i cili shtrihet në lindje të Prishtinës.

## Historiku 
Ndërtesa njëkatëshe me veshje mbresëlënëse prej alumini u projektua në vitin 1970 dhe u përfundua në vitin 1972 .  Ajo u ndërtua në vendin e pazarit origjinal turk, i cili u shkatërrua në vitet 1950 në lidhje me modernizimin e qytetit.  Shtëpia e mallrave Gërmia ishte ndërtesa e parë në Prishtinë që kishte shkallët lëvizëse të veta. Rreth gjysma e sipërfaqes totale prej 8500 m 2 përdorej për dyqane të ndryshme. Ndërtesa kishte restorantin e saj, dyqan komoditeti dhe dyqane të tjera.

Gjatë Luftës së Kosovës në fund të viteve 1990, ndërtesa u dëmtua rëndë. 

Pas vitit 2002, ndërtesa u rindërtua si zyra, pas vitit 2008 u bë një ndërtesë zyrtare qeveritare. Këtu ndodheshin zyra e taksave, disa zyra të Ministrisë së Ndërtimit dhe Ministrisë së Brendshme.

Në fillim të shekullit të 21-të, ndërtesa përfundimisht u shkatërrua dhe u zëvendësua nga një sallë moderne koncertesh,  ndërtimi i së cilës do të financohej nga BE .

## Shih edhe 
* Arkitektura e Kosovës

## Literatura 
* 
## Referime
Makina e blinduar (VIP)

[parapamje|250x250px|Makina shtetërore presidenciale e [Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Shteteve të Bashkuara, e njohur gjithashtu si "Kadillak Një".]]
Një **makinë e blinduar VIP** është një automjet civil me një strukturë të përforcuar që është krijuar për të mbrojtur pasagjerët e saj nga sulmet, plumbat dhe shpërthimet. Makinat e blinduara zakonisht prodhohen me xham antiplumb dhe shtresa të blinduara, shpesh me një sërë mekanizmash dhe veçorish të tjera mbrojtëse për të ndihmuar individët brenda. Ndryshe nga automjetet e blinduara ushtarake, një makinë e blinduar civile është projektuar të jetë e padukshme dhe e ngjashme me versionin e saj të fabrikës.

Makinat e blinduara përdoren ndërkombëtarisht dhe shpesh përdoren për të mbrojtur individë të profilit të lartë si krerët e shtetit, figurat politike, biznesmenët, VIP-at dhe ndonjëherë edhe të famshëm. Ato mund të përdoren gjithashtu nga agjencitë qeveritare të zbatimit të ligjit, si dhe nga kontraktorët privatë ushtarakë. Mafiozi i Çikagos, Al Capone thuhet se zotëronte një Cadillac 341A të blinduar të vitit 1928.

## Shiko edhe 
## Referime
Furgoni

parapamje|250x250px|Mercedes-Benz Sprinter MFS.
Një **furgon** është një lloj mjeti rrugor që përdoret për transportin e mallrave ose njerëzve. Në varësi të llojit të furgonit, ai mund të jetë më i madh ose më i vogël se një kamionçinë dhe SUV, dhe më i madh se një makinë e zakonshme. Ka disa të ndryshme në shtrirjen e fjalës në vende të ndryshme anglishtfolëse. Furgonët më të vegjël, mikrofugonat, përdoren për transportin e mallrave ose njerëzve në sasi të vogla. Mini MPV-të, MPV-të kompakte dhe MPV-të janë të gjithë furgona të vegjël që përdoren zakonisht për transportimin e njerëzve në sasi të vogla. Furgonë më të mëdhenj me ndenjëse për pasagjerë përdoren për qëllime institucionale, siç është transportimi i studentëve. Furgonë më të mëdhenj me vetëm ndenjëset e përparme përdoren shpesh për qëllime biznesi, për të transportuar mallra dhe pajisje. Furgonë të pajisur posaçërisht përdoren nga stacionet televizive si studio të lëvizshme. Shërbimet postare dhe kompanitë e korrierëve përdorin furgonë të mëdhenj për të ofruar paketa.

## Shiko edhe 
## Referime
Xhipi

[parapamje|250x250px|1997-2001 [Jeep Cherokee 2-Dyer.]]
Një **automjet sportiv i shërbimeve** (**SUV**) apo **xhip** është një klasifikim makinash që kombinon elementët e makinave të pasagjerëve që lëvizin në rrugë me veçori nga automjetet jashtë rrugës, të tilla si hapësira e ngritur nga toka dhe lëvizja me katër rrota.

Nuk ka një përkufizim të pranuar përgjithësisht të një SUV dhe përdorimi i termit ndryshon midis vendeve. Kështu, është "një term i lirë që tradicionalisht mbulon një gamë të gjerë automjetesh me lëvizje me katër rrota". Disa përkufizime pretendojnë se një SUV duhet të ndërtohet mbi një shasi kamioni të lehtë; megjithatë, përkufizime më të gjera e konsiderojnë çdo automjet me karakteristika të dizajnit jashtë rrugës si një SUV. Një SUV crossover shpesh përkufizohet si një SUV i ndërtuar me një konstruksion unibody (si me makinat e pasagjerëve), megjithatë, emërtimet janë gjithnjë e më të paqarta për shkak të aftësive të automjeteve, etiketimit nga tregtarët dhe elektrifikimit të modeleve të reja.

Paraardhësit e SUV-ve datojnë që nga modelet ushtarake dhe ato me volum të ulët nga fundi i viteve 1930, dhe kamionçinjtë me katër rrota që filluan të prezantohen në vitin 1949. Jeep Cherokee (XJ) i vitit 1984 konsiderohet të jetë SUV-i i parë në stilin modern. Disa SUV të prodhuara sot përdorin konstruksion unibody; megjithatë, në të kaluarën, më shumë SUV përdorën konstruksion trup-në-kornizë. Gjatë fundit të viteve 1990 dhe fillimit të viteve 2000, popullariteti i SUV-ve u rrit shumë, shpesh në kurriz të popullaritetit të sedanëve të mëdhenj dhe vagonëve të stacionit.

Kohët e fundit, SUV-të më të vegjël, të përmasave të mesme dhe të kryqëzuara janë bërë gjithnjë e më të njohura. SUV-të janë aktualisht segmenti më i madh i automobilave në botë dhe zënë 45.9% të tregut botëror të makinave të pasagjerëve në vitin 2021.

SUV-të janë kritikuar për një sërë arsyesh mjedisore dhe të lidhura me sigurinë. Ata në përgjithësi kanë efikasitet më të dobët të karburantit dhe kërkojnë më shumë burime për t'u prodhuar sesa automjetet më të vogla, duke kontribuar më shumë në ndryshimin e klimës dhe degradimin e mjedisit. Midis 2010 dhe 2018 SUV-të ishin kontribuesi i dytë më i madh në rritjen globale të emetimeve të karbonit në mbarë botën. Qendra e tyre më e lartë e gravitetit rrit rrezikun e përmbysjes. Masa e tyre më e madhe rrit distancën e tyre të ndalimit, zvogëlon dukshmërinë dhe rrit dëmtimin e përdoruesve të tjerë të rrugës në përplasje. Profili i tyre më i lartë në pjesën e përparme i bën ata të paktën dy herë më të prirur të vrasin këmbësorët që godasin. Për më tepër, ndjenja psikologjike e sigurisë që ato ofrojnë, ndikon tek shoferët që të drejtojnë më pak kujdes.

## Shiko edhe 
* Vetura sportive

## Referime
Flamuri i rremë

parapamje|250x250px|Ky pushtues amerikan Douglas A-26 C i vendosur në aeroportin Ekzekutiv Tamiami u pikturua me ngjyrat e Forcave Ajrore Kubane për pushtimin e Gjirit të Derrave të ndërmarrë nga grupi paraushtarak i sponsorizuar nga CIA Brigada 2506 në prill 1961.
Një **operacion i flamurit të rremë** është një veprim i kryer me qëllim të maskimit të burimit aktual të përgjegjësisë dhe fajësimit të një pale tjetër. Termi "flamur i rremë" filloi në shekullin e 16-të si një shprehje që do të thotë një keqinterpretim i qëllimshëm i besnikërisë së dikujt. Termi u përdor në mënyrë të famshme për të përshkruar një hile në luftën detare ku një anije mbante flamurin e një vendi neutral ose armik për të fshehur identitetin e tij të vërtetë. Taktika u përdor fillimisht nga piratët dhe privatët për të mashtruar anijet e tjera për t'i lejuar ato të afroheshin përpara se t'i sulmonin. Më vonë u konsiderua një praktikë e pranueshme gjatë luftës detare sipas ligjeve ndërkombëtare detare, me kusht që anija sulmuese të shfaqte flamurin e saj të vërtetë sapo të kishte filluar një sulm.

Termi sot shtrihet për të përfshirë vendet që organizojnë sulme kundër vetes dhe i bëjnë sulmet të duken nga kombet armike ose terroristët, duke i dhënë kështu kombit që supozohet se ishte sulmuar një pretekst për represion të brendshëm ose agresion ushtarak të huaj. Aktivitetet e ngjashme mashtruese të kryera gjatë kohës së paqes nga individë ose organizata joqeveritare janë quajtur operacione të flamurit të rremë, por termi ligjor më i zakonshëm është "kornizë", "qepje" ose "konfigurim".

## Shiko edhe 
* Propaganda
* Operacioni ushtarak

## Burime
Forca Ajrore e Shteteve të Bashkuara

parapamje|250x250px|Shenja e shërbimit ushtarak të Forcave Ajrore të Shteteve të Bashkuara.
**Forca Ajrore e Shteteve të Bashkuara** (**USAF**) është dega e shërbimit ajror të Forcave të Armatosura të Shteteve të Bashkuara dhe është 1/8 shërbimet e uniformuara të Shteteve të Bashkuara. Fillimisht e krijuar më 1 gusht 1907, si pjesë e Korpusit të Sinjalit të Ushtrisë së Shteteve të Bashkuara, USAF u krijua si një degë e veçantë e Forcave të Armatosura të Shteteve të Bashkuara në 1947 me miratimin e Aktit të Sigurisë Kombëtare të vitit 1947. Është e dyta më e reja dega e Forcave të Armatosura të Shteteve të Bashkuara dhe e katërta sipas renditjes së përparësisë. Forca Ajrore e Shteteve të Bashkuara artikulon misionet e saj kryesore si supremacinë ajrore, inteligjencën e integruar globale, mbikëqyrjen dhe zbulimin, lëvizshmërinë e shpejtë globale, goditjen globale dhe komandën dhe kontrollin.

Forca Ajrore e Shteteve të Bashkuara është një degë e shërbimit ushtarak të organizuar brenda Departamentit të Forcave Ajrore, një nga tre departamentet ushtarake të Departamentit të Mbrojtjes. Forca Ajrore përmes Departamentit të Forcave Ajrore drejtohet nga Sekretari civil i Forcave Ajrore, i cili raporton tek Sekretari i Mbrojtjes dhe emërohet nga Presidenti me konfirmimin e Senatit. Oficeri më i lartë ushtarak në Forcat Ajrore është Shefi i Shtabit të Forcave Ajrore, i cili ushtron mbikëqyrje mbi njësitë e Forcave Ajrore dhe shërben si një nga Shefat e Shtabit të Përbashkët. Siç udhëzohet nga Sekretari i Mbrojtjes dhe Sekretari i Forcave Ajrore, disa komponentë të Forcave Ajrore u caktohen komandave të unifikuara luftarake. Komandantëve luftarakë u delegohet autoriteti operativ i forcave që u janë caktuar, ndërsa Sekretari i Forcave Ajrore dhe Shefi i Shtabit të Forcave Ajrore ruajnë autoritetin administrativ mbi anëtarët e tyre.

Së bashku me kryerjen e operacioneve të pavarura ajrore, Forcat Ajrore të Shteteve të Bashkuara ofrojnë mbështetje ajrore për forcat tokësore dhe detare dhe ndihmon në rikuperimin e trupave në terren. Që nga viti 2017, shërbimi operon më shumë se 5.369 avionë ushtarakë dhe 406 ICBM. Forca ajrore më e madhe në botë, ka një buxhet 156.3 miliardë dollarë dhe është dega e dytë më e madhe e shërbimit të Forcave të Armatosura të SHBA-së, me 329.614 ajrorë aktivë, 172.857 personel civil, 69.056 avionë rezervë dhe 107.414 avionë të Gardës Kombëtare Ajrore.

## Shiko edhe 
* Forcat e Armatosura të Shteteve të Bashkuara të Amerikës
* Ushtria e Shteteve të Bashkuara të Amerikës
* Marina e Shteteve të Bashkuara të Amerikës

## Referime
Marina e Shteteve të Bashkuara

parapamje|250x250px|Stema e Marinës së SHBA-ve.
**Marina e Shteteve të Bashkuara** (**USN**) është dega e shërbimit detar të Forcave të Armatosura të Shteteve të Bashkuara dhe 1/8 shërbimet e uniformuara të Shteteve të Bashkuara. Është marina më e madhe dhe më e fuqishme në botë, me tonazhin e vlerësuar të flotës së saj aktive luftarake vetëm që tejkalon 13 marinat e ardhshme të kombinuara, duke përfshirë 11 aleatë ose vende partnere të Shteteve të Bashkuara që nga viti 2015. Ajo ka flotën më të lartë të kombinuar të betejës tonazhi (4.635.628 ton që nga viti 2019) dhe flota më e madhe në botë e aeroplanmbajtësve, me njëmbëdhjetë në shërbim, dy transportues të rinj në ndërtim dhe pesë transportues të tjerë të planifikuar. Me 336.978 personel në detyrë aktive dhe 101.583 në rezervën e gatshme, Marina e Shteteve të Bashkuara është e treta më e madhe e degëve të shërbimit ushtarak të Shteteve të Bashkuara për sa i përket personelit. Ajo ka 290 anije luftarake të dislokueshme dhe më shumë se 2.623 avionë operacionalë që nga qershori 2019.

Marina e Shteteve të Bashkuara gjurmon origjinën e saj në Marinën Kontinentale, e cila u krijua gjatë Luftës Revolucionare Amerikane dhe u shpërbë në mënyrë efektive si një entitet i veçantë menjëherë pas kësaj. Pasi pësoi humbje të konsiderueshme të mallrave dhe personelit në duart e piratëve Barbary nga Algjeri, Kongresi i Shteteve të Bashkuara miratoi Aktin Detar të 1794 për ndërtimin e gjashtë fregatave të rënda, anijet e para të Marinës. Marina e Shteteve të Bashkuara luajti një rol të madh në Luftën Civile Amerikane duke bllokuar Konfederatën dhe duke marrë kontrollin e lumenjve të saj. Ai luajti rolin qendror në humbjen e Japonisë Perandorake në Luftën e Dytë Botërore. Marina e Shteteve të Bashkuara doli nga Lufta e Dytë Botërore si marina më e fuqishme në botë. Marina moderne e Shteteve të Bashkuara ruan një prani të konsiderueshme globale, duke u vendosur me forcë në zona të tilla si Paqësori Perëndimor, Mesdheu dhe Oqeani Indian. Është një marinë me ujë blu me aftësinë për të projektuar forcë në rajonet bregdetare të botës, për t'u angazhuar në dislokime përpara gjatë kohës së paqes dhe për t'iu përgjigjur me shpejtësi krizave rajonale, duke e bërë atë një aktor të shpeshtë në politikën e jashtme dhe ushtarake amerikane.

Marina e Shteteve të Bashkuara është pjesë e Departamentit të Marinës, së bashku me Trupat Detare të Shteteve të Bashkuara, e cila është shërbimi i saj simotër i barabartë. Departamenti i Marinës drejtohet nga sekretari civil i Marinës. Departamenti i Marinës është në vetvete një departament ushtarak i Departamentit të Mbrojtjes, i cili drejtohet nga sekretari i mbrojtjes. Shefi i operacioneve detare (CNO) është oficeri më i lartë i Marinës që shërben në Departamentin e Marinës.

## Shiko edhe 
* Forcat e Armatosura të Shteteve të Bashkuara të Amerikës
* Ushtria e Shteteve të Bashkuara të Amerikës
* Forca Ajrore e Shteteve të Bashkuara të Amerikës

## Referime
M2 Bradley

[parapamje|250x250px|Një mjet luftarak këmbësorie M2A1 Bradley i Divizionit të 24-të të Këmbësorisë (i mekanizuar) mbërrin në një kamp gjatë [Lufta e Gjirit|Operacionit Desert Shield.]]
**M2 Bradley**, ose **Bradley IFV**, është një mjet luftarak i këmbësorisë amerikan që është një anëtar i familjes Bradley Fighting Vehicle. Është prodhuar nga BAE Systems Land & Armaments, e cila më parë ishte United Defense.

Bradley është projektuar për zbulim dhe për të transportuar një skuadër këmbësorie, duke u siguruar atyre mbrojtje nga zjarri i armëve të vogla, ndërsa siguron fuqi zjarri për të shtypur dhe eliminuar shumicën e kërcënimeve ndaj këmbësorisë miqësore. Ai është projektuar të jetë shumë i manovrueshëm dhe të jetë mjaftueshëm i shpejtë për të vazhduar me armaturën e rëndë gjatë një avancimi. M2 mban një ekuipazh prej tre personash: një komandant, një gjuajtës dhe një shofer, si dhe gjashtë ushtarë të pajisur plotësisht si pasagjerë.

Në vitin 2000, kostoja totale e programit ishte 5,664,100,000 dollarë amerikanë për 1,602 njësi, duke dhënë një kosto mesatare njësi prej 3,166,000 dollarë, ekuivalente me 4,122,000 dollarë në 2022.

## Shiko edhe 
* Automjeti luftarak i këmbësorisë
* Automjeti luftarak i blinduar
* Këmbësoria e mekanizuar

## Referime
T-14 Armata

[parapamje|250x250px|Tanket T-14 Armata gjatë provës së paradës në [Moska|Moskë 2018.]]
**T-14 Armata** (rusisht: Т-14 «Армата»; emërtimi industrial rusisht: Объект 148, i romanizuar: ''Ob'yekt 148'' ('objekti 148'), është një tank luftarak kryesor rus (MBT) i bazuar në Platformën Luftarake Universale Armata.

Ushtria ruse fillimisht planifikoi të blinte 2.300 T-14 midis 2015-2020. Deri në vitin 2018, prodhimi dhe mungesat fiskale e shtynë këtë deri në vitin 2025, përpara se Rusia të shpallte anulimin e dukshëm të prodhimit kryesor më 30 korrik 2018. Megjithatë, që nga viti 2021, Agjencia shtetërore ruse e mediave TASS pretendoi se Armata pritej të fillonte prodhimin serik në vitin 2022, me dërgimin e një grupi testimi prej 100 në Divizionin e 2-të të pushkëve motorikë Tamanskaya të Gardës që pritet të fillojë në vitin 2022. Tanket janë planifikuar të jenë vetëm transferohet zyrtarisht pas përfundimit të të gjitha testeve shtetërore. Në dhjetor 2021, konglomerati shtetëror rus Rostec deklaroi se prodhimi serik kishte filluar, me "më shumë se 40" tanke Armata që parashikohej t'u dorëzoheshin trupave ruse pas vitit 2023.

## Shiko edhe 
## Referime
Puma (IFV)

[parapamje|250x250px|[Automjeti Luftarak i Këmbësorisë|Automjeti luftarak i këmbësorisë Puma i Bundeswehr-it.]]
**Puma** është një mjet luftarak i këmbësorisë gjerman (IFV) (*Schützenpanzer* ose shkurt *SPz*) i projektuar për të zëvendësuar IFV-të e vjetra Marder aktualisht në shërbim me Ushtrinë Gjermane. Prodhimi i grupit të parë prej 350 automjetesh filloi në vitin 2010 dhe përfundoi në gusht 2021. Një grup i dytë prej 229 Puma mori financim. Prodhimi masiv filloi më 6 korrik 2009. Kompanitë përgjegjëse për këtë projekt janë Krauss-Maffei Wegmann dhe Rheinmetall Landsysteme, të cilat krijuan një sipërmarrje të përbashkët, Projekt System Management GmbH (PSM). Puma është një nga IFV-të më të mbrojtura në botë, ndërsa ka ende një raport të lartë fuqie-peshe.

## Shiko edhe 
## Referime
IWI Negev

[parapamje|250x250px|Negev i [Forcat e Mbrojtjes të Izraelit|Forcave Mbrojtëse të Izraelit.]]
**IWI Negev** (i njohur gjithashtu si **Negev NG-5**) është një mitraloz i lehtë me 5.56×45mm NATO, i zhvilluar nga Israel Weapon Industries (IWI), më parë Israel Military Industries Ltd. (IMI).

Në vitin 2012, IWI prezantoi mitralozin e përgjithshëm **Negev NG-7** me 7.62×51mm NATO i cili përdoret nga Forcat e Mbrojtjes së Izraelit (kryesisht në njësitë e këmbësorisë, inxhinierit luftarak dhe të forcave speciale). NG qëndron për Next Generation (gjeneratën e ardhshme).

## Shiko edhe 
## Referime
Nëndetësja e sulmit

parapamje|250x250px|HMCS Windsor, një nëndetëse sulmuese e Marinës Mbretërore Kanadeze.
Një **nëndetëse sulmuese** ose **nëndetëse gjuetare-vrasëse** është një nëndetëse e krijuar posaçërisht për qëllimin e sulmit dhe fundosjes së nëndetëseve të tjera, luftëtarëve sipërfaqësorë dhe anijeve tregtare. Në marinat sovjetike dhe ruse ato quheshin dhe quhen "nëndetëse me shumë qëllime". Ato përdoren gjithashtu për të mbrojtur luftëtarët miqësorë sipërfaqësorë dhe nëndetëset raketore. Disa nën-sulmues janë gjithashtu të armatosur me raketa lundrimi, duke rritur qëllimin e misioneve të tyre të mundshme për të përfshirë objektivat tokësore.

Nëndetëset sulmuese mund të jenë me energji bërthamore ose me naftë ("konvencionalisht"). Në sistemin e emërtimit të Marinës së Shteteve të Bashkuara dhe në sistemin ekuivalent të NATO-s (STANAG 1166), nëndetëset sulmuese me energji bërthamore njihen si SSN dhe paraardhësit e tyre anti-nëndetëse (ASW) me naftë elektrike janë SSK. Në Marinën Amerikane, SSN quhen jozyrtarisht "sulme të shpejta".

## Shiko edhe 
* Nëndetësja me raketa balistike

## Referime
Nëndetësja me raketa balistike

parapamje|USS Sam Rayburn duke treguar kapakët për raketat UGM-27 Polaris.
Një **nëndetëse me raketa balistike** është një nëndetëse e aftë të vendosë raketa balistike të lëshuara nga nëndetëse (SLBM) me koka bërthamore. Simbolet e klasifikimit të trupit të Marinës së Shteteve të Bashkuara për nëndetëset e raketave balistike janë **SSB** dhe **SSBN** - SS tregon nëndetëse, B tregon raketë balistike dhe N tregon se nëndetësja është me energji bërthamore. Këto nëndetëse u bënë një sistem i madh armësh në Luftën e Ftohtë për shkak të aftësisë së tyre parandaluese bërthamore. Ata mund të gjuajnë raketa mijëra kilometra larg objektivave të tyre dhe qetësimi akustik i bën ato të vështira për t'u zbuluar, duke i bërë kështu ato një parandalues të mbijetueshëm në rast të një goditjeje të parë dhe një element kyç të politikës reciproke të shkatërrimit të sigurt të parandalimit bërthamor

Vendosja e SSBN-ve dominohet nga Shtetet e Bashkuara dhe Rusia (pas rënies së Bashkimit Sovjetik). Numra më të vegjël janë në shërbim me Francën, Mbretërinë e Bashkuar, Kinën dhe Indinë; Koreja e Veriut gjithashtu dyshohet të ketë një SSBN eksperimentale.

## Shiko edhe 
* Nëndetësja sulmuese

## Referime
Shkatërruesi (marinë)

[parapamje|USS Winston S. Churchill, një shkatërrues i klasit Arleigh Burke, me [Shkatërruesi me raketa të drejtuara|raketa të drejtuara, i Marinës së Shteteve të Bashkuara.]]
Në terminologjinë detare, një **shkatërrues** është një anije luftarake e shpejtë, e manovrueshme dhe me qëndrueshmëri të lartë, e destinuar për të shoqëruar anije më të mëdha në një flotë, kolonë ose grup beteje dhe për t'i mbrojtur ato kundër sulmuesve të fuqishëm me rreze të shkurtër. Ato u zhvilluan fillimisht në 1885 nga Fernando Villaamil për Marinën Spanjolle si një mbrojtje kundër anijeve siluruese, dhe në kohën e Luftës Ruso-Japoneze në 1904, këta "shkatërrues të anijeve siluruese" (TBD) ishin "të mëdhenj, të shpejtë dhe të fuqishëm. silurorët e armatosur të krijuara për të shkatërruar silurorët e tjerë". Edhe pse termi "shkatërrues" ishte përdorur në mënyrë të ndërsjellë me "TBD" dhe "shkatërrues torpedo boat" nga marina që nga viti 1892, termi "shkatërrues i anijeve me silur" ishte shkurtuar përgjithësisht në thjesht "shkatërrues" nga pothuajse të gjitha marinat nga Lufta e Parë Botërore. .

Para Luftës së Dytë Botërore, shkatërruesit ishin anije të lehta me pak qëndrueshmëri për operacionet e oqeanit të pambikëqyrur; zakonisht, një numër shkatërruesish dhe një tender i vetëm shkatërrues funksiononin së bashku. Pas luftës, ardhja e raketave të drejtuara i lejoi shkatërruesit të merrnin rolet luftarake sipërfaqësore të mbushura më parë nga luftanijet dhe kryqëzorët. Kjo rezultoi në shkatërrues më të mëdhenj dhe më të fuqishëm me raketa të drejtuara, më të aftë për operim të pavarur.

Në fillim të shekullit të 21-të, shkatërruesit janë standardi global për anijet luftarake sipërfaqësore, me vetëm dy kombe (Shtetet e Bashkuara dhe Rusia) që operojnë zyrtarisht kryqëzuesit më të rëndë, pa mbetur asnjë anije luftarake apo anije luftarake e vërtetë. Shkatërruesit modernë të raketave të drejtuara janë ekuivalent në tonazh, por janë jashtëzakonisht superiorë në fuqi zjarri ndaj kryqëzuesve të epokës së Luftës së Dytë Botërore dhe janë të aftë të mbajnë raketa lundrimi me majë bërthamore. Me një gjatësi prej 160 metrash, një zhvendosje prej 9.200 tonësh dhe me një armatim prej më shumë se 90 raketash, shkatërruesit e raketave të drejtuara si klasa Arleigh Burke janë në fakt më të mëdhenj dhe më të armatosur se shumica e anijeve të mëparshme të klasifikuara si kryqëzorë me raketa të drejtuara. Shkatërruesi kinez Type 055 është përshkruar si një kryqëzor në disa raporte të marinës amerikane për shkak të madhësisë dhe armatimit të tij.

Disa marina të NATO-s, si ato kanadeze, franceze, spanjolle, holandeze dhe gjermane, përdorin termin "fregatë" për shkatërruesit e tyre, gjë që çon në një farë konfuzioni.

Pas Luftës së Dytë Botërore, shkatërruesit u rritën në madhësi. Shkatërruesit amerikanë të klasit Allen M. Sumner kishin një zhvendosje prej 2.200 tonësh, ndërsa klasa Arleigh Burke ka një zhvendosje deri në 9.600 tonë, duke u rritur në madhësi pothuajse 340%.

## Shiko edhe 
* Luftanija
* Nëndetësja sulmuese
* Nëndetësja me raketa balistike

## Referime
Flota detare

parapamje|250x250px|Një dukuri e rrallë e një flote shumëkombëshe me 5 vende, gjatë Operacionit Enduring Freedom në Detin Oman. Në katër kolona zbritëse, nga e majta në të djathtë: Maestrale, De Grasse; USS John C. Stennis, Charles de Gaulle, Surcouf; USS Port Royal, HMS Ocean, USS John F. Kennedy, HNLMS Van Amstel; dhe Luigi Durand de la Penne.
Një **flotë** ose **flotë detare** është një formacion i madh i anijeve luftarake - formacioni më i madh në çdo marinë - i kontrolluar nga një udhëheqës. Një flotë në det është ekuivalenti i drejtpërdrejtë i një ushtrie në tokë.

## Shiko edhe 
## Referime
Shkatërruesi i klasit Arleigh Burke

parapamje|250x250px|USS Arleigh Burke, anija kryesore e klasit në 2013.
***Klasa Arleigh Burke*** e shkatërruesve të raketave të orientuara (DDG) është një klasë shkatërruesish e Marinës së Shteteve të Bashkuara e ndërtuar rreth Sistemit Combat Aegis dhe radarit pasiv shumëfunksional SPY-1D me grup të skanuar elektronikisht. Klasa është emëruar për admiralin Arleigh Burke, një oficer amerikan shkatërrues në Luftën e Dytë Botërore dhe më vonë Shef i Operacioneve Detare. Anija kryesore, *USS Arleigh Burke*, u ngarkua gjatë jetës së Admiral Burke.

Këto luftanije u projektuan si shkatërrues me shumë misione, në gjendje të përmbushin rolin strategjik të goditjes tokësore me raketat Tomahawk; roli i luftës kundërajrore (AAW) me radarë të fuqishëm Aegis dhe raketa tokë-ajër; luftë anti-nëndetëse (ASW) me sonarë të tërhequr, raketa anti-nëndetëse dhe helikopterë ASW; dhe luftë kundër sipërfaqes (ASuW) me raketa Harpoon. Me përmirësimet në sistemet e tyre të radarëve me faza AN/SPY-1 dhe ngarkesat e tyre të lidhura me raketat si pjesë e Sistemit të Mbrojtjes së Raketave Balistike Aegis, anijet e kësaj klase kanë demonstruar gjithashtu aftësi si raketa të lëvizshme anti-balistike dhe platforma armatimi kundër satelitit, që veprojnë në 42 shkatërrues që nga gushti 2021. Versionet e mëvonshme të klasës nuk kanë më lëshuesit e raketave Harpoon, dhe disa anije të klasit nuk kanë hidrolokator me grupe tërheqëse. Trupi dhe superstruktura e tyre ishin projektuar për të pasur një seksion tërthor radar të reduktuar.

Anija e parë e klasës u vu në punë më 4 korrik 1991. Me çmontimin e shkatërruesit të fundit të klasit Spruance, USS Cushing, më 21 shtator 2005, anijet e klasit Arleigh Burke u bënë shkatërruesit e vetëm aktivë të Marinës së SHBA derisa klasa Zumwalt u bë aktive në vitin 2016. Klasa Arleigh Burke ka ecurinë më të gjatë të prodhimit për çdo luftëtar sipërfaqësor të marinës amerikane të pas Luftës së Dytë Botërore. Nga 75 anijet e para të kësaj klase (që përbëhen nga 21 nga Fluturimi I, 7 nga Fluturimi II, 34 nga Fluturimi IIA, 3 nga Fluturimi IIA Rinisja dhe 10 nga Flight IIA Technology Insertion), 70 janë në shërbim që nga maji 2022. Aktualisht , 14 nga Fluturimi III janë porositur, por 28 të tjera janë parashikuar, duke sjellë një total prej 42 për atë Fluturim dhe një total prej 117 anijesh për klasin.

Me një gjatësi të përgjithshme prej 153,9 deri në 155,3 metra, zhvendosje që varion nga 8,230 në 9,700 ton dhe armatim duke përfshirë mbi 90 raketa, klasa Arleigh Burke është më e madhe dhe më e armatosur se shumica e anijeve të mëparshme të klasifikuara si kryqëzorë me raketa të drejtuara.

## Shiko edhe 
* Shkatërruesi (marinë)

## Referime
Challenger 2

parapamje|250x250px|Një tank Challenger 2 që patrullonte jashtë Basrës, Irak, gjatë Operacionit Telic, 2003.
**FV4034 Challenger 2** (përcaktimi i Ministrisë së Mbrojtjes "**CR2**") është një tank kryesor beteje (MBT) britanik i gjeneratës së tretë në shërbim me ushtritë e Mbretërisë së Bashkuar dhe Omanit. Është projektuar dhe ndërtuar nga kompania britanike Vickers Defense Systems, e njohur tashmë si BAE Systems Land & Armaments.

Në 1986, Vickers Defense Systems filloi një vazhdimësi të Challenger 1 si një sipërmarrje private. Ministria e Mbrojtjes urdhëroi një prototip në dhjetor 1988. Në qershor 1991, Ministria e Mbrojtjes bëri një porosi për 140 automjete, me 268 të tjera të porositura në 1994. Prodhimi filloi në 1993 dhe tanket e njësisë u dorëzuan në korrik 1994, duke zëvendësuar Challenger 1 Pas një vonese prodhimi, tanku hyri në shërbim me Ushtrinë Britanike në 1998, me dorëzimin e fundit në 2002. Challenger 2 u eksportua gjithashtu në Oman.

Challenger 2 është një ridizajn i gjerë i Challenger 1. Edhe pse trupi dhe komponentët e automobilave duken të ngjashëm, ato janë me një dizajn më të ri se sa për Challenger 1 dhe vetëm rreth 3% e komponentëve janë të këmbyeshëm. Një veçori e njohjes vizuale është streha e blinduar për pamjen termike TOGS: Challenger 2 e ka këtë sipër tytës së armës, Challenger 1 e ka në anën e djathtë të frëngjisë. Rezervuari ka një distancë prej 550 kilometrash dhe shpejtësi maksimale rrugore prej 59 km/o.

Challenger 2 është i pajisur me një armë tanku L30A1 120mm të gjatë 55 kalibër, pasardhësi i armës L11 të përdorur në Chieftain dhe Challenger 1. Në mënyrë unike midis armëve kryesore të tankeve të betejës së NATO-s, L30A1 pushtohet, sepse Ushtria Britanike vazhdon të vendosë një premisë për përdorimin e fishekëve me kokë kungull (HESH) me eksploziv të lartë, përveç fishekëve të sabotave të stabilizuara me pendë shpuese të armaturës. Challenger 2 është gjithashtu i armatosur me një armë zinxhir L94A1 EX-34 7.62mm dhe një mitraloz 7.62mm L37A2 (GPMG). Janë kryer pesëdhjetë fishekë armatimi kryesor dhe 4.200 fishekë me municion 7.62mm.

Challenger 2 ka një ekuipazh prej katër personash. Frëngjia dhe byka mbrohen me armaturën e gjeneratës së dytë Chobham, e njohur edhe si Dorchester. Deri më sot, e vetmja herë kur një tank u shkatërrua gjatë operacioneve ishte nga një tjetër Challenger 2 në një incident miqësor ("blu në blu") në 2003 në Basra, kur tanku i shkatërruar kishte hapur hapjen e tij në momentin e incidentit.

Ajo ka parë shërbim operativ në Bosnje dhe Hercegovinë, Kosovë dhe Irak.

Që nga hyrja në shërbim, përmirësime të ndryshme kanë kërkuar të përmirësojnë mbrojtjen, lëvizshmërinë dhe vdekshmërinë e Challenger 2, më e fundit prej të cilave ishte Programi i Zgjatjes së Jetës (LEP). Në mars 2021, Ushtria Britanike njoftoi planet për të përmirësuar 148 Challenger 2 sipas LEP me synimin për të zgjatur jetën e tij të shërbimit në të paktën 2035. Këto modele të përmirësuara do të njihen si Challenger 3. Nuk është planifikuar të përmirësohen të gjithë Challenger 2, bilanci do të tërhiqet.

## Shiko edhe 
## Referime
Kisha e Zojës së Bekuar në Letnicë

**Kisha e Zojës së Bekuar** ose **Kisha e Zojës së Zezë** është një kishë katolike që ndodhet në fshatin Letnicë të Komunës së Vitisë.

## Historiku 
Kisha e parë është ndërtuar këtu diku në shekullin XIV, në një kohë kur Letnica duhet të ketë qenë një qendër minerare e vogël, por në lulëzim e sipër. Më 1584, të dhënat osmane paraqesin rreth 500 familje të krishtera që jetonin në kuadër të zonës së kishës. Thuhet që Zoja është shfaqur tri herë në Letnicë, duke u bërë thirrje fshatarëve të ndërtonin një kishë. Në vitin 1737, të dhënat arkivore tregonin se kishës iu bënë riparime të mëdha, por u rindërtua më pas nja njëqind vjet më vonë, më 1866. Kjo ndërtesë u dëmtua rëndë gjatë një tërmeti, ndërsa ndërtimi i strukturës së tanishme filloi më 1928, si dhe përfundoi më 1934. Brenda kishës gjendet një trupore e drurit afër 400 vjeçare që i përket Zojës së Zezë (Cernagora), punuar nga druri i katranosur, nga ku e ka marrë edhe emrin, e cila sipas besimeve lokale mund të ndihmojë çiftet pa fëmijë, si dhe nderohet njëlloj nga katolikët, të krishterët ortodoksë, dhe myslimanët. Një tjetër legjendë që rrethon “Zojen e Zezë” është edhe udhëtimi i saj mrekulli nga vendndodhja e saj origjinale në Shkup përmes Malit të Karadakut e deri në kishën e Letnicës, si dhe mbijetesa e saj gjatë tërmetit, përkundër shkatërrimit të gjithë ndërtesës përreth saj. 

Pikërisht në këtë kishë, “në vitet e 20-ta, një vajzë e re e quajtur Agnesë Gonxhe Bojaxhiu, u nis për një pelegrinazh në Letnicë, vendi ku ajo mori thirrjen e saj për jetë fetare. Disa vite më vonë, ajo nisi një udhëtim jetësor, për të ndihmuar të sëmurët dhe të varfrit kudo në botë.” Ajo njihet më mirë si Nënë Tereza e Kalkutës, e cila u shenjtërua më 4 shtator 2016, në përvjetorin e vdekjes së saj.

## Shih edhe 
* Nënë Tereza

## Referime
Mëkëmbësia e Përgjithshme

parapamje|Flamuri i Mëkëmbësit të Përgjithshëm
**Mëkëmbësia e Përgjithshme** (italisht: *Luogotenenza Generale*) ishte organi më i lartë i administratës në Shqipëri, gjatë pushtimit italian në vitet 1939 – 1943. Mëkëmbësia e Përgjithshme përfaqësonte mbretin dhe perandorin Viktor Emanuelin III.

## Mëkëmbësit 
* Françesko Jakomoni (22 prill 1939 – 18 mars 1943)
* Alberto Pariani (18 mars 1943 – 8 shtator 1943)

## Shiko dhe 
* Shqipëria nën pushtimin italian (1939–43)

## Referime
Presidenti i Jugosllavisë

**Presidenti i Republikës Socialiste Federative të Jugosllavisë**, ose shkurt **Presidenti i Republikës**, ishte kreu i shtetit të atij vendi nga 14 janari 1953 deri më 4 maj 1980. Josip Broz Tito ishte i vetmi person që e kishte postin. Tito ishte njëkohësisht edhe Kryetar i Lidhjes së Komunistëve të Jugosllavisë. Tito u shpall përfundimisht president i përjetshëm dhe me vdekjen e tij në vitin 1980 posti u ndërpre dhe në vend të saj zuri posti i ri i Presidentit të Presidencës së Jugosllavisë.

Kushtetuta e vitit 1946 përcaktoi qeverinë e Jugosllavisë të kryesuar nga një president (i njohur zakonisht si kryeministër) si autoriteti më i lartë administrativ në vend. Tito shërbeu si kryeministër gjatë gjithë periudhës deri në miratimin e kushtetutës së vitit 1953. Ky ligj e shpallte vendin republikë socialiste dhe hoqi të gjitha referencat e mëparshme për një qeveri, ministri etj. Në vend të kësaj, ai përcaktoi zyrën e presidentit dhe Këshillin Ekzekutiv Federal (KEF) në vend të qeverisë. Presidenti do të shërbente si kreu i shtetit dhe gjithashtu do të kryesonte KEF, një organ prej 30–40 anëtarësh, disa prej të cilëve do të zgjidheshin për të qenë sekretarë federalë. Tito kaloi nga posti i kryeministrit në president më 14 janar 1953 dhe më pas u rizgjodh më 29 janar 1954 dhe 19 prill 1958.

Kushtetuta e vitit 1963 i dha në mënyrë specifike Titos një numër të pakufizuar mandatesh. Ai gjithashtu përcaktoi një zyrë të re të Presidentit të Këshillit Ekzekutiv Federal, i cili do të drejtonte atë institucion dhe jo presidentin. Tito ende mund të mblidhte Këshillin Ekzekutiv Federal, mbeti kreu i shtetit dhe komandanti i përgjithshëm i Ushtrisë Popullore Jugosllave dhe njëkohësisht shërbente ende si kreu i partisë komuniste. Ai u rizgjodh nga Asambleja Federale sipas këtij sistemi përsëri në vitett 1963 dhe 1968.

Ndryshimet kushtetuese në vitin 1971 krijuan një presidencë të re kolektive të përbërë nga përfaqësues republikanë, e kryesuar ende nga presidenti i Republikës. Kushtetuta e vitit 1974 i dha 82-vjeçarit të atëhershëm Titos një mandat të pakufizuar, duke e bërë atë president të përjetshëm. Ai krijoi gjithashtu një zyrë të re me rotacion të Presidentit të Presidencës, e cila do të hynte në fuqi në rast të vdekjes së Titos. Në këtë rast atë do ta pasonte zëvendësi i tanishëm i presidencës. Kjo përfundimisht ndodhi më 4 maj 1980 kur Lazar Kolishevski u bë presidenti i parë i presidencës pas vdekjes së Titos.

## Lista e presidentëve të Republikës Socialiste Federative të Jugosllavisë
## Shih gjithashtu
*Presidenti i Presidencës së Jugosllavisë
*Lista e krerëve të shteteve të Jugosllavisë

## Referime
Miti politik

**Miti politik** është një rrëfim ideologjik që besohet nga grupet shoqërore.

## Përkufizimi 
Në vitin 1975, Henry Tudor e përcaktoi atë në librin " *Miti politik* ". Ai tha se mitet besohet se janë të vërteta edhe nëse mund të jenë të rreme, dhe janë pajisje me konstruksione dramatike të përdorura "për t'u përballur me realitetin". Mitet politike thjesht trajtojnë tema politike dhe gjithmonë përdorin një grup njerëzish si hero apo protagonist .  Në vitin 2001, Christopher G. Flood përshkroi një përkufizim funksional të një miti politik si "një narrativë e shënuar ideologjikisht që synon të japë një përshkrim të vërtetë të një sërë ngjarjesh politike të së shkuarës, të tashmes ose të parashikuara dhe që pranohet si e vlefshme në thelbin e saj nga një grup shoqëror”. 

Në vitin 1946, Ernst Cassirer tregoi teorinë politike në *mitin e tij të shtetit* . 

Në vitin 1973, TL Thorson shkroi në edicionin e 4-të të *A History of Political Theory* : "Është shenjë e një mendjeje moderne të jetë në gjendje të krijojë në mënyrë eksplicite një "mit" si një mënyrë për të ndikuar te të tjerët (si, për shembull, Platoni bën në *Republikë* ). Në kuptimin e tij origjinal, miti është një përshkrim fjalë për fjalë." 

## Funksioni 
Sipas Tudor, ajo që e riformulon mitin si natyrë politike është tema e tij,  që duke qenë politikë. Në mënyrë që një rrëfim politik të riformulohet si mit, rrëfimi i ngjarjeve duhet të hidhet në formë dramatike dhe duhet të shërbejë për një argument praktik.  Duke u *shënuar ideologjikisht*, rrëfimi mbart "supozime, vlera dhe qëllime të lidhura me një ideologji specifike ... që përcjell një ftesë të nënkuptuar për të pajtuar një këndvështrim të caktuar ideologjik".  Përplasja e Qytetërimeve,  dhe mitet kombëtare si p.sh. Miti i Kosovës, etj . 

## Shih edhe 
* Miti
* Mitika
* Mitologjia
* Ideologjia 

## Literatura 
* Arvidsson, Stefan (2017). *Stili dhe mitologjia e socializmit: idealizmi socialist, 1871-1914* . Routledge
* Bottici, Chiara (2007). *Një filozofi e mitit politik* . Kembrixh: Cambridge University Press

## Referime
Kumrovec

**Kumrovec** është një fshat në pjesën veriore të Kroacisë, pjesë e Zhupanisë së Zagorës dhe Krapinës. Ndodhet në lumin Sutla, përgjatë kufirit kroato-slloven. Komuna e Kumrovecit ka 1,588 banorë (2011). Komuna u krijua më 6 maj 1997, pasi u nda nga komuna e Tuhelj.

Kumrovec është veçanërisht vendlindja e marshallit Josip Broz Tito (1892–1980), presidenti i Jugosllavisë. Shtëpia e lindjes së Titos (ndërtuar në 1860 si shtëpia e parë me tulla në fshat) përmban Muzeun Përkujtimor të Marshallit Tito, i hapur në vitin 1953. Muzeu është gjithashtu i rëndësishëm për folklorin vendas. Pranë shtëpisë është statuja në këmbë prej bronzi e Marshall Titos (e bërë nga Antun Augustinçiq, 1948). Pjesa e vjetër e Kumrovecit përfshin Muzeun Etnologjik me 18 shtëpi fshati, ku ekspozohen të përhershme artefakte që lidhen me jetën dhe veprën e fshatarëve zagorjanë në shekullin XIX/XX. Fshati është i vogël, por me popullaritet të madh në ish-Jugosllavi, për shkak të festimit vjetor të Ditës së Rinisë çdo 25 maj.

Sot tërheqja kryesore e Kumrovecit është Muzeu Etnologjik Staro Selo (Fshati i Vjetër) Kumrovec me shtëpi fshati të ruajtura shumë mirë nga fillimi i shekullit të 19-të/20-të. Rindërtimi dhe ridekorimi i këtyre shtëpive filloi në vitin 1977. Deri më tani janë restauruar 40 shtëpi dhe objekte të tjera të fermave, gjë që e bën Staro Selo vendin më tërheqës të këtij lloji në Kroaci. Vizitorët mund të shohin ekspozita të përhershme etnologjike si dasma të stilit Zagorje, jeta e të porsamartuarve, Nga kërpi te liri, Zanat e farkëtarit, Artizanati i qerreve, Qeramika, Nga drithi te buka, etj.

Më 24 nëntor 1935, Vëllezërit e Dragoit Kroat ngritën një monument për himnin kroat Lijepa naša domovino për të festuar njëqindvjetorin e tij. Kumrovec e feston këtë ditë si festë komunale.

## Galeria

Kumrovec-TitoHouse.JPG|Shtëpia e lindjes së Marshall Titos
Titoaugustincic.jpg|Statuja e Titos në Kumrovec, e punuar nga skulptori Antun Augustinçiq (1900-1979)
Obelisk himna Zelenjak.jpg|Monument i himnit kroat
Spomenik palim borcima-Kumrovec.JPG|Monument për luftëtarët e rënë të luftës Nacionalçlirimtare në zonën e Kumrovecit
File:Staro selo 18.JPG|Një nga skenat në Muzeun Etnologjik në Kumrovec

## Referime
## Lidhje të jashtme
* Faqja zyrtare
40BunarFest

**40 BunarFest** është një festival vjetor jo-tradicional i sportit alternativ që mbahet në Prizren, qytet në Kosovën jugore, dhe organizohet nga ''Shoqnia e Sportistve t'kfillt''. Ajo përmban rafting nëpër lumin Lumbardhi i Prizrenit duke përdorur tuba të brendshëm të gomave të traktorit. Viti 2008 u zhvillua edicioni i katërt i festivalit me afro 70 pjesëmarrës në garë, gjatë ditës së festivalit DJ të ndryshëm performuan në qendër të Prizrenit. Festivali gjithashtu publikon një libër komik çdo vit kur mbahet,  subjekti i librit ndryshon çdo vit dhe përfshin persona të ndryshëm nga legjendat e vjetra urbane të Prizrenit.

## Fituesit e 40 Bunar Fest 
## Shih edhe 
* Prizreni
* Roku shqiptar
* Kultura në Prizren
* Komeditë Shqiptare

## Lidhje të jashtme 
* Faqja e internetit të Bunar Fest 
* Faqja 40 Bunar Fest në Facebook
* Artikull nga InYourPocket Guide

## Referime
Stafeta e Rinisë

[parapamje|250px|Monument i stafetësve pranë [Stadiumi i Partizanit|Stadiumit të Partizanit në Beograd]]
parapamje|Stafeta e Rinisë në Slloveni (1960)
**Stafeta e Rinisë** (Serbokroatisht dhe Sllovenisht: *Štafeta mladosti* (Cirilik: *Штафета младости*), Maqedonisht: *Штафета на младоста*) ishte një garë simbolike me stafetë që mbahej çdo vit në Republikën Socialiste Federative të Jugosllavisë. Stafeta mbante një shkop me një premtim për ditëlindje për Josip Broz Tito, gjoja nga të gjithë të rinjtë e Jugosllavisë. Gara zakonisht fillonte në qytetin e lindjes së Titos, Kumrovec dhe kalonte nëpër të gjitha qytetet dhe qytetet kryesore të vendit. Ajo përfundoi në Beograd në stadiumin JNA më 25 maj, ditëlindjen zyrtare të Titos dhe Ditën e Rinisë, një festë kombëtare.

Stafeta u zhvillua për herë të parë në vitin 1945 dhe u zyrtarizua si festë kombëtare në vitin 1957. Vazhdoi pas vdekjes së Titos në vitin 1980 dhe për herë të fundit u mbajt në vitin 1988. Autorët, divizioni i dizajnit të Neue Slowenische Kunst, paraqitën dizajnin për të protestuar kundër kultit të individit të Titos, pjesë e të cilit ishte stafeta. Së bashku me krizën në rritje të shtetit jugosllav, ky skandal mendohet se ka kontribuar ndjeshëm në vendimin për ndërprerjen e stafetës.

## Referime