Courteney Cox

**Courtney Cox** (lexo: Kortni Koks; lindi më 15 qershor 1964) është një aktore dhe regjisore amerikane. Ajo fitoi njohje ndërkombëtare për rolin e saj kryesor si Monica Geller në serialin NBC *Friends* (1994–2004), për të cilin mori shtatë nominime të Screen Actors Guild Award, prej të cilave fitoi një. Cox mori njohje të mëtejshme për luajtjen si Gale Weathers në ekskluzivitetin e filmit horror *Scream* (1996–present).

Cox luajti gjithashtu si Lauren Miller në serialin NBC *Family Ties* (1987–1989), Lucy Spiller në serialin dramë FX *Dirt* (2007–2008) dhe Jules Cobb në sitcomin ABC/TBS *Cougar Town* (2009–2015), e fundit prej të cilave fitoi nominimet e saj në Golden Globe Awards dhe Critics' Choice Awards. Ajo aktualisht luan si Patricia "Pat" Phelps në serialin komedi horror Starz *Shining Vale* (2022–tani).

Kriteret e tjera të filmit të Cox përfshijnë aksion fantazie *Masters of the Universe* (1987), komedinë *Ace Ventura: Pet Detective* (1994), komedinë e animuar *Barnyard* (2006), komedinë fantazie *Bedtime Stories* (2008), dhe dramën e pavarur *Mothers and Daughters* (2016). Ajo zotëron kompaninë e prodhimit Coquette Productions, e cila u krijua nga Cox dhe bashkëshorti i saj i atëhershëm David Arquette. Ajo punoi gjithashtu si regjisore në sitcom-in e saj *Cougar Town*, filmin dram televiziv *TalhotBlond* (2012) dhe filmin e dramës së komedisë së zezë *Just Before I Go* (2014).

## Jeta e hershme 
Cox lindi dhe u rrit në Birmingham, Alabama. Ajo është një vajzë e biznesmenit Richard Lewis Cox dhe Courteney Copeland (née Bass). Cox ka dy motra më të mëdha, Virginia dhe Dorothy, dhe një vëlla më të madh, Richard Jr. Prindërit e saj u divorcuan në 1974 dhe nëna e saj më pas u martua me biznesmenin Hunter Copeland (xhaxhai i promovuesit të muzikës dhe menaxherit të biznesit Ian Copeland dhe bateristi i The Police Stewart Copeland).

Pas mbarimit të Mountain Brook High School, Cox u nis për në Mount Vernon College në Washington, D.C. (tani pjesë e Universitetit George Washington), por nuk e përfundoi kursin e saj të arkitekturës, duke zgjedhur në vend të kësaj të ndiqte një karrierë në modelim dhe aktrim. Cox ka prejardhje angleze dhe normane; duke hulumtuar pemën e saj familjare për serialin *Who Do You Think You Are?*, Cox zbuloi se ajo ishte një pasardhëse e drejtpërdrejtë e Uilliam Pushtuesit dhe Edward i i Anglisë.

## Karriera 
### 1984–1993: Fillimet dhe rolet e hershme 
Cox punoi në botuesin e video lojërave Bethesda Softworks për një kohë të shkurtër në vitet 1980. Ajo u zgjodh nga një casting call nga regjisori Brian De Palma për t'u shfaqur në videoklipin e vitit 1984 për "Dancing in the Dark" të Bruce Springsteen, teksa e reja u tërhoq në skenë në St. Paul Civic Center për të kërcyer me Springsteen. Puna e saj e hershme televizive përfshin një rol kryesor si Gloria Dinallo në serialin jetëshkurtër fantastiko-shkencor të NBC *Misfits of Science* (1985), dhe role të ftuar në serialin komedi-dramë ABC *The Love Boat* (1986) dhe seri drame krimi të CBS, *Murder, She Wrote* (1986). Ajo më vonë pati një rol të përsëritur si Lauren Miller, e dashura e personazhit të Michael J. Fox, Alex P. Keaton në serialin komedi NBC *Family Ties* (1987–1989).

Rolet e hershme të filmit të Cox përfshijnë  *Masters of the Universe* (1987), *Cocoon: The Return* (1988), dhe ''I'll Be Home for Christmas* (1988). Ajo gjithashtu luajti Jewel Jagger, asistentin e ashpër të Larry Burrows (James Belushi), në *Mr. Destiny* (1990). Në vitin 1993, ajo luajti në serialin jetëshkurtër të CBS *The Trouble with Larry*, së bashku me Bronson Pinchot dhe Perry King. Një vit më pas, pak para debutimit të sitcom *Friends*, Cox luajti së bashku me Jim Carrey në filmin komedi *Ace Ventura: Pet Detective*, dhe si e dashura e Jerry Seinfeld, Meryl, në episodin e *Seinfeld* "The Wife". Në vitin 1995, ajo u përfshi në videoklipin "Good Intentions" të Toad the Wet Sprocket. Kënga u shfaq gjithashtu në *Friends* soundtrack.

### 1994–2000: Përparim me Friends dhe Scream 
parapamje|majtas|Cox në shtator 1995|252x252px
Në vitin 1994, Cox iu kërkua të bënte audicion për rolin kryesor të Rachel Green në një sitcom të ri, *Friends*; në vend të kësaj ajo u hodh si Monica Geller.

Në fillim, anëtarja kasti më e famshme e serisë së ri, Cox iu bashkua Jennifer Aniston (Rachel Green), Lisa Kudrow (Phoebe Buffay), Matt LeBlanc (Joey Tribbiani), Matthew Perry (Chandler Bing) dhe David Schwimmer (Ross Geller) u bë roli i saj më i famshëm, duke zgjatur për dhjetë sezone deri në vitin 2004. Seriali zakonisht përmendet si një nga më të mëdhenjtë nga të gjitha sitcom-et. Sipas *Librit Guinness të Rekordeve Botërore* (2005), Cox (së bashku me aktoret e saj femra) u bë aktorja televizive më e paguar e të gjitha kohërave, me tarifën e saj prej 1 milion dollarë amerikanë për episode për dy sezonet e fundit të *Friends*. Sindikata e serialit fitoi Cox dhe bashkë-yjet e saj rreth 20 milionë dollarë në mbetje vjetore.

Midis sezonit të pestë dhe të gjashtë, ajo u martua me David Arquette dhe rrjedhimisht ndryshoi emrin e saj në Courteney Cox Arquette. Një referencë me shaka për këtë bëhet në titullin e hapjes së episodit "The One After Vegas", ku pjesa tjetër e kastit ka shtuar në emrat e tyre "Arquette". Dedikimi "Për Courteney dhe David, të cilët u martuan" - një referencë ndaj vendimit të Monica dhe Chandler për të mos u martuar në episod - shfaqet gjatë fade out në skenën e etiketës.

Cox mori njohje të mëtejshme dhe vlerësime kritike për rolin e saj kryesor si gazetarja Gale Weathers në filmin horror të profilit të lartë *Scream* (1996), dhe vazhdimet e tij *Scream 2* (1997) and *Scream 3* (2000). Seriali është një nga ekskluzivitetet horror më fitimprurëse dhe të vlerësuar nga kritika të të gjitha kohërave. Personazhi i Cox ishte i njohur për "vërejtjet e saj të çuditshme dhe të qenit shkëlqyeshëm shef". Ajo u takua me burrin e saj të ardhshëm, David Arquette, i cili luajti dashurinë e saj në ekran, Dwight "Dewey" Riley, ndërsa xhironte filmin e parë *Scream*.

Cox gjithashtu priti një episod të serisë së skicave të varietetit *Saturday Night Live* në korrik 1995, dhe u shfaq në filmin thriller krimi The Runner (1999).

### 2001–2008: Dirt dhe projektet tjera 
Filmat kryesorë të Cox-it gjatë kësaj periudhe përfshijnë dramën e krimit *3000 Miles to Graceland* (2001) dhe komedinë *The Shrink Is In* (2001). Në fund të vitit 2003, Cox dhe Arquette prodhuan një sezon të serisë televizive realitet *Mix It Up*. Seriali i stilit të jetesës, i cili u transmetua në kanalin kabllor WE, pati vështirësi me vlerësime të ulëta dhe nuk u rinovua për një sezon të dytë.

Pas përfundimit të *Friends'', Cox ishte zgjedhja e parë e producentit Marc Cherry për t'iu ofruar një rol kryesor si Susan Mayer në *Desperate Housewives*, por Cox nuk ishte e disponueshme për shkak të shtatzënisë së saj dhe roli më vonë shkoi te Teri Hatcher. Disa vite më vonë, Cox nënshkroi një marrëveshje me ABC Studios (dikur Televizioni Touchstone) për të luajtur në serinë e saj.

Ajo luajti në filmin e pavarur dramatik *November* (2005), i cili pati një shfaqje të kufizuar teatrale. Ajo pati një paraqitje të shkurtër në xhirimin me buxhet të madh *The Longest Yard* si Lena, e dashura e Paul Crewe (Adam Sandler) dhe luajti bashkë me Tim Allen në filmin  *Zoom* (2006). Cox gjithashtu dubloo rolin e Daisy në filmin e animuar *Barnyard* (2006). Një film i ribashkimit të *Friends* u përfol se do të ishte në prodhim pas suksesit të *Sex and the City* (2008), por kjo më vonë u mohua nga Warner Bros. dhe të tjerët.

Cox luajti si Lucy Spiller, një redaktore cinike tabloidi, në serialin dramë televiziv FX *Dirt*, i cili u shfaq premierë në 2007. Cox dhe bashkëshorti i saj i atëhershëm David Arquette ishin producentët ekzekutivë të serialit. Seriali përfundimisht u anulua pas sezonit të dytë në 2008. Në korrik 2008, *Entertainment Weekly* njoftoi se Cox nënshkroi për të luajtur në një hark me tre episode për serinë televizive komedi mjekësore *Scrubs*. Gjithashtu atë vit, ajo luajti në filmin komedi fantazi *Bedtime Stories*, duke u ribashkuar me bashkë-yll Adam Sandler. Ajo shkoi në prodhimin ekzekutiv të filmit dramatik të shkurtër ''The Butler's in Love*, me regji të David Arquette.

### 2009–2017: *Cougar Town* dhe debutimi regjisorial 
[parapamje|Cox në [PaleyFest më 2010]]

Cox luajti si mysafire në një hark tregimi me tre episode në serialin e komedisë së internetit të Lisa Kudrow, ish-bashkëaktori i *Friends*, *Web Therapy* (2009).

Në vitin 2009, ajo filloi rolin e saj si ylli i serialit komedi ABC me një kamerë të vetme *Cougar Town*, duke luajtur një nënë beqare 40-vjeçare në kërkim të përvojave të reja. Është veçanërisht puna më e suksesshme e Cox që nga *Friends*, duke i dhënë asaj një nominim për Golden Globe Award për Aktoren më të Mirë – Seri Televizive Muzikal ose Komedi. Sezoni i tretë i serialit u vendos të jepte premierë në nëntor 2011, por u zhvendos në 14 shkurt 2012. Cox drejtoi dy episode të pesëmbëdhjetë episodeve të serialit atë sezon. Sezoni i katërt u shfaq premierë më 8 janar 2013. Seriali përfundoi më 31 mars 2015, pas gjashtë sezonesh.

Cox përsëriti rolin e saj si Gale Weathers nga trilogjia *Scream* për vazhdimin *Scream 4*. Filmi u shfaq në kinema më 15 prill 2011.

Cox bëri debutimin e saj regjisorial dhe pati një paraqitje të shkurtër në një film dram televiziv Lifetime *TalhotBlond*, i cili u shfaq premierë në rrjet më 23 qershor 2012. Në vitin 2014, Cox drejtoi dhe prodhoi filmin me komedi të zezë *Just Before I Go*, me aktorë Seann William Scott dhe Elisha Cuthbert. Filmi u shfaq premierë në Festivalin e Filmit Tribeca më 24 prill 2014, dhe u publikua në kinema të zgjedhura më 24 prill 2015.

Nga viti 2014 deri në 2017, ajo ekzekutive prodhoi shfaqjen e përbashkët të lojërave *Celebrity Name Game*, të drejtuar nga Craig Ferguson. Përfundoi pas tre sezonesh. Seriali i dha asaj një nominim për Daytime Emmy Award for Outstanding Game Show.

Në vitin 2016, Cox luajti në filmin dramatik të pavarur *Mothers and Daughters'', së bashku me Susan Sarandon, Mira Sorvino, dhe Sharon Stone. Filmi u lirua me komente përgjithësisht negative më 6 maj 2016.

## Jeta personale 
## Filmografia 
### Filmat 
### Television 
### Videoklipe 
## Çmime dhe nderime 
### Nderimet 
* 1995: Nderuar si Female Discovery of the Year nga Golden Apple Awards.
* 2010: Nderuar me Lifetime Achievement Award nga Women's Image Network.
* 2010: Nderuar me Lucy Award nga Women in Film Crystal + Lucy Awards.
* 2023: Morri një yll në Hollywood Walk of Fame

### Vlerësime 
## Shënime 
## Referime