Rosa Sensat

**Rosa Sensat Vila** (17 qershor 1873 – 1 tetor 1961) ishte mësuese katalane. Ajo kontribuoi në zhvillimin e arsimit publik katalan gjatë pjesës së tretë të shek. XX. 

## Jeta
Mësimet e para i mori në Barcelonë dhe në Madrid në *Escuela Central de Magisterio*(Shkolla e Studimeve Qendrore Edukuese). Pas kësaj ajo studion në *Institutin Rousseau* të Gjeneves dhe në shkollat e tjera evropiane, ku mësoi shumë mbi edukatën bashkëkohore. 

Në vitet 1900 ajo kaloi provimet publike që të bëhej drejtoreshë e një shkolle në :en:Alacant. Gjithsesi, ajo u martua me David Ferrer në vitin 1903 dhe së bashku u zhvendosën në Barcelonë. Një vit më vonë, lindi vajza e tyre e parë, Angels Ferrer Sensat. 

Rosa Sensat vazhdoi me përpjekjet e saja për përhapjen e edukimit bashkëkohor, dhe më 1914 u bë drejtoresha e parë e seksionit të vajzave në *Shkollën për Pyje* në Barcelonë. Në vitin 1921 ajo mori mandatin për të dizajnuar studiot e *Institutit të Kulturës dhe Bibliotekën Popullore të Grave* në Bareclonë, qendër kulturore e krijuar në vitin 1909 nga :en:Francesca Bonnemaison, e cila ishte qendra e parë në Evropë për femrat e fokusuara në kulturë dhe edukim. Gjatë kësaj periudhe, Rosa Sensat mbajti kurse dhe konferenca për programet edukuese të :en:Mancomunitat de Catalunya, në shkollat verore dhe po ashtu në Institutin e Kulturës dhe të Bibliotekës Popullore të Grave. Po ashtu, ajo mori pjesë në disa konferenca ndërkombëtare të edukimit siç janë: *Konferenca e parë kombëtare e edukimit primar* (Barcelonë, 1909), *Konferenca e tretë ndërkombëtare në Enseignement Menager* (Paris, 1922) dhe *Konferenca Écoles Nouvelles*  (Nice, 1932).

Sensat mbajti postin e drejtoreshës në Shkollën e Vajzave deri në vitin 1930, kur ajo u bo drejtoreshë e *Barcelona Grup Escolar Milà i Fontanals*. E prekur rëndë nga Lufta Civile Spanjolle dhe pasoja e saj, ajo u pensionua në vitin 1939.

## Parimet pedagogjike
Parimet pedagogjike të Rosa Sensatit kalojnë nëpër respektimin e plotë të personit, të integrimit të lojës dhe kënaqësisë estetetike në programin mësimore. Ngjarjet e përditshme përdoren për të mësuar përmbajtjen e shkollës, larg nga akademikizmi, që më vonë u bë mësim i njohur. Sipas saj, baza e edukimit është çerdhja dhe shkolla fillore dhe për këtë arsye duhet të ketë trajnim të mirë të mësuesve në mënyrë që të sigurohen mjetet e nevojshme për të vazhduar mësimin për të gjithë nxënësit.

## Veprat
### Librat
**Viaje pedagógico a Francia, Suiza y Alemania en el año 1911. Memoria presentada al Ayuntamiento de Barcelona por varios maestros públicos*(1912)
*''Curs normal d'ensenyament domèstic per a mestresses* (1921)
**Discurs de l'acte inauguralal del curs 1922-1923* (1922)
**Rapport de la directrice et professeur du curs Rosa Sensat présenté au IIIème Congrès d'Enseignement ménager* (1922)
**Del vestit i la seva conservació* (1922/23)
**Les ciències en la vida de la llar. Barcelona: Publicacions de l'Associació Protectora de l'Ensenyança Catalana* (1923)
**Como se enseña la economía doméstica* (1927)
**Hacia la nueva escuela* (1934)

### Artikujt
**Escuelas especiales de higiene y economía doméstica. Necesidad de la enseñanza de la higiene infantil en las normales de maestras y en las escuelas de niñas* (1912)
**Verdadero concepto de los deberes sociales de la mujer y estudio sobre la educación que debiera dársele para cumplir con su misión de esposa y madre* (1916)
**Resum de les converses tingudes amb la D. Rosa Sensat respecte al funcionament de les colònies escolars* (1918)
**Rapport de Mme. Rosa Sensat* (1922)
**Estudio de los colores* (1924)
**La enseñanza doméstica en Barcelona* (1926)
**La escuela al aire libre* (1929)
**Momentos escolares* (1930)
**L'Institut de Cultura y Biblioteca Popular: rapport presenté par Mme. Rosa Sensat* (1930)
**Nuestras clases de párvulos* (1932)
**Los estudios de la naturaleza en la escuela primaria* (1933)
**Reflexions sobre el moment actual de la nostra escola pública* (1933)
**Hacia la nueva escuela* (1934)
**Problema d'educació* (1935)

## Kushtuar Rosa Sensatit
*Ainaud de Lasarte, Josep M. (2001). «*Rosa Sensat, (1873.1961)*». En: Mestres que han fet Catalunya. Barcelona: Mediterrània
*Bernal, J.M. (2001). *Renovación pedagógica y enseñanza de las ciencias: medio siglo de propuestas y experiencias escolares (1882-1936)*. Madrid: Biblioteca Nueva.
*Caivano, Fabricio (2000). *«La meitat del camí»*. El País. Quadern de cultura
*Cortada Andreu, Esther (1988). *Escuela mixta y coeducación en Cataluna durante la II República*. Madrid: Instituto de la Mujer. 
*Cortada, Esther; Macià, Elisenda (1990-1991). *«Escola, ciència i llar: la nova economia domèstica i la formació del professorat ménager»*. Educació i Cultura, Revista mallorquina de pedagogia, núm. 8-9, (1990-1991)
*Cortada Andreu, Esther (2005). *«Rosa Sensat Vilà. Devoción por la naturaleza»*. En: Treinta retratos de maestras. Madrid: CISSPRAXIS
*Cortada Andreu, Esther (2008). *«Feminisme i educació als inicis del segle XX»''. En: Pedagogia, política i transformació social (1900-1917). L'educació en el context de la fundació de l'Institut d'Estudis Catalans. Barcelona: Societat d'Història dels Països de Llengua Catalana, filial de l'Insitut d'Estudis Catalans
*Cortada Andreu, Esther (2009). *«Rosa Sensat i Vilà: una ciència de la vida en una escola com la llar»*. En: Moments històrics de les dones a Catalunya. Institut Català de les Dones.
* Diego Pérez, C.(1996). *«Rosa Sensat (Masnou, 1873-Barcelona, 1961)»*.  En: Ruiz Berrio, J. (dir.). La educación en España. Textos y Documentos.  Madrid: Actas
*Gonzàlez-Agàpito, Josep (1989). *Rosa Sensat i Vilà, fer de la vida escola*. Barcelona: Edicions 62.
*Gonzàlez-Agàpito, Josep (1996). «*Cronologia, bibliografia i pròleg*». En: Sensat, Rosa. Vers l'escola nova. Vic: Eumo.
**«Homenatge a Rosa Sensat*» (1992). En: Els debats de l'Institut: cicle de conferències i taules rodones. Barcelona: Insittut Català de la Dona.
**La mestra Rosa Sensat (2007)*. Informació bibliogràfica de la Biblioteca de l'Associació de Mestres Rosa Sensat
*Morante Valero, Francisco (1995). «*Renovació pedagògica i repressió franquista de postguerra: el cas de Rosa Sensat i Vilà*». En: Temps d'educació, núm. 13, (1er semestre 1995)
*«''Rosa Sensat: l'escola de la vida*» (2006). En: Catalunya Recerca, núm. 12 (juny 2006)
*«*Sensat i Vilà, Rosa (El Masnou, Barcelona, 17-VI-1873-Barcelona, 1-X-1961)*» (2000). En: Mujeres en la historia de España. Barcelona: Planeta
*Solsona, Núria (1999) .«*La educación dirigida a las amas de casa. Las aportaciones de Rosa Sensat*». En: Interacciones ciencia y género. Discursos y prácticas científicas de mujeres. Barcelona: Icaria
**Conversa mantinguda amb Angeleta Ferrer Sensat, filla de Rosa Sensat (03/07/1986)*

### Nderimet
Një grup mësuesish krijuan *Escola de Mestres Rosa Sensat'' (Shkolla Rosa Sensat) më 1955, në shenjë mirënjohjeje për punën e Rosa Sensatit në ngritjen e edukimit bashkëkohor dhe për aftësitë e saj menaxhuese.
## Referimet
## Lidhje të jashtme 
* https://web.archive.org/web/20140316200312/http://www.bcn.cat/escoladebosc/historia.htm
* Gran Enciclopèdia Catalana
* Rosa Sensat's personal archive
* Biografia a Rosasensat.org
* Biografia al Diccionari Biogràfic de Dones
* Biografia a Gencat.cat