open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ujëvara

**Ujëvara** është vendi ku shtrati i një lumi a një rrjedhe tjetër më të vogël zbret si nga një shkallë e lartë, nga e cila uji varet – bie poshtë pingul. Sipas mënyrës së krijimit, ujëvarat ndahen në: gërryese, tektonike dhe grumbulluese. Në hapësirën gjeografike shqiptare ka disa ujëvara, më së shumti në Republikën e Shqipërisë, siç janë: ujëvara e sotirës, e peshturës, e ixorit, e borshit, etj.
thumb|center|800px|Ujëvara
thumb|300px|Ujvara e Viktorisë

## Shiko edhe këtë 
* Ujëvarat e Niagarës
* Ujëvarat e Mirushës
Ujëvarat e Niagarës

parapamje|300px|Ujëvara e Niagarës
parapamje|300px
**Ujëvarat e Niagarës** është një grup prej tre ujëvarash në skajin jugor të Grykës Niagara, që përfshin kufirin midis provincës së Ontario në Kanada dhe shtetit të Nju Jorkut në Shtetet e Bashkuara. Më i madhi nga tre është Horseshoe Falls, i njohur gjithashtu si Ujëvara Kanadeze, i cili shtrihet në kufirin ndërkombëtar të dy vendeve. Ujëvarat më të vogla American Falls dhe Bridal Veil Falls shtrihen brenda Shteteve të Bashkuara. Bridal Veil Falls është i ndarë nga Horseshoe Falls nga Ishulli i Dhisë dhe nga American Falls nga Ishulli Luna, me të dy ishujt e vendosur në Nju Jork.

Ujëvarat vizitohet nga 6 milionë njerëz. Njeriu i parë që e përshkroi këtë ishte evropian dhe tha se ujërat binin nga një lartësi me rreth 200 metra, kurse një tjetër në shekullin e 18-të tha se ujërat binin nga një lartësi me rreth 250 metra, kurse lartësia e kësaj ujëvare është më pak se 70 metra. Një gjë që e bën karakteristike ujëvarën është se ka shumë vëllim ujë me rreth 168.000 km3 ujë. Vëllimi i madh i ujit ka grryer gurët në pragun e rënies dhe me kalimin e kohës, ujëvara është zhvendosur për 10&nbsp;km kundër rrjedhjes së ujit. Gropa e madhe nën të është krijuar su rezultat të forcës së rënies së ujërave.

## Karakteristikat
Horseshoe Falls është rreth 57 m i lartë, ndërsa lartësia e American Falls varion midis 21 dhe 30 m për shkak të pranisë së gurëve gjigantë në bazën e tij. Ujëvara më e madhe, Horseshoe Falls, është rreth 790 m të gjerë, ndërsa American Falls është 320 m të gjerë. Distanca midis ekstremitetit amerikan të Ujëvarave të Niagarës dhe ekstremitetit kanadez është 1,039 m.

Rrjedha e pikut mbi Horshoe Falls u regjistrua në 6,400 m3 në sekondë. Shkalla mesatare vjetore e rrjedhës është 2,400 m3 për sekondë. Meqenëse rrjedha është një funksion i drejtpërdrejtë i lartësisë së ujit të Liqenit Erie, zakonisht arrin kulmin në fund të pranverës ose në fillim të verës. Gjatë muajve të verës, të paktën 2,800 m3 për sekondë uji përshkojnë rrëzimet, rreth 90% e të cilave shkojnë mbi Horseshoe Falls, ndërsa ekuilibri devijohet në objektet hidroelektrike dhe më pas në American Falls dhe Bridal Veil Falls. Kjo arrihet duke përdorur një pendë - Diga Ndërkombëtare e Kontrollit - me porta të luajtshme në rrjedhën e sipërme të Horseshoe Falls.

Rrjedhja e ujit përgjysmohet gjatë natës dhe gjatë sezonit të ulët turistik në dimër arrin një prurje minimale prej 1,400 metra3 në sekondë. Devijimi i ujit rregullohet nga Traktati i Niagarës i vitit 1950 dhe administrohet nga Bordi Ndërkombëtar i Kontrollit të Niagarës. Ngjyra e gjelbër e verdhë e ujit që rrjedh mbi Ujëvarat e Niagarës është një nënprodukt i vlerësuar prej 60 ton / minutë kripëra të tretura dhe miell shkëmbi (shkëmb shumë i imët) i krijuar nga forca erozive e lumit Niagara.

## Referime
Këneta

parapamje|Një kënetë
**Këneta** rëndom është një pjesë tokësore e ngopur, ose e mbuluar me ujë dhe bimë specifike të cilat u janë përshtatur kushteve të lagështisë së madhe. Kënetat formohen në kushtet e një klime me lagështire të madhe, me avullim të vogël, në praninë e një shtrese të papërshkueshme dhe pa një rrjedhje sipërfaqësore. Si rrjedhim i tepricës së ujit zhvillohet një bimësi higroite që favorizon procesin e formimit të turbës. Lidhur me këtë veçori shpesh kënetat emërtohen si një formacion biogjeografik ujor i paajruar, bimët e së cilës në vend që të mineralizohen, pra zbërthehen, në të kundërt ato turbifikohen. 

## Përmbledhje 
Në qoftë se ekzistojnë kushtet e sipërpërmendura kënetat mund të formohen në gropat liqenore, në lugina të lumenjve, në zonat e pyllëzuara, në pjerrësitë e kodrave e të maleve etj. Kënetat mund të formohen në fazën e fundit të evolucionit të liqenit, kur në to ndodh një fazë e zhvillimit të akumulimit. Me intensifikimin e procesit të akumulimit në bazenin liqenor, bimësia ujore intensifikohet, ngrihet mbi nivelin e ujit dhe në një moment të dhënë në vend të bazenit liqenor, formohet një moçal me vegjetacionin e tij karakteristik me kallama, myshqe etj. Në këtë fazë emërtohet si "moçal barishtor". Me kohë moçali fillon e lartësohet nga depozitimi i barishteve që e kanë mbaruar ciklin e tyre jetësor duke sjellur kështu, rritjen e depozitimit të turbës. Kallamat dendësohen gjithmonë e më shumë. Moçali kalon kështu në fazën e pyllëzimit. Por vjen një kohë që sipërfaqen e moçalit e zë myshku "sphagnium". Myshku përhapet shumë e pengon ajrimin e rrënjeve të bimeve dhe çojne kështu drejt tharjes së tyre.  

## Klasifikimi 
Sipas kushteve të ushqimit, kënetat ndahen në tre grupe kryesore: eutrofe, mezotrofe edhe oligotrofe.

## Shih edhe 
* Uji
* Lumi
* Oaza
* Liqeni
* Natyra
* Këneta e Kashtës
* Shumëllojshmëria
* Këneta e Hoxharës
* Këneta e Roskovecit
## Referime
Genocidi Grek kundër Çamërisë vazhdon

**Genocidi Grek kundër Çamërisë vazhdon** është një libër i shkruajtur nga Hasan Minga dhe Hilmi Saqe.
Viti : 2006, faqje : 360, ISBN 99943-853-6-4
Tiristori

thumb|120px|right|Simboli elektronik për tiristorin
**Tiristorët nihen edhe me emrin (nga greqishtja Tirishtores  qe do te thot:tre boshe** janë elemente elektronike me katër shtresa gjysmëpërçues p-n-p-n, që shërbejnë për kontrollimin e intensitetit të rrymës alternative në qarqet elektrike. Tiristori funksionon si ndërprerës elektronik i rrymës nëpër llambë që kontrollohet nga një ndërprerës kontrolli. Mjafton të kyçim ndërprerësin e kontrollit nga një për një moment të shkurtër dhe llamba do të ndizet e do të qëndrojë e ndezur.

:Skeda:thyristor.svg
Duke e kontrolluar rrymën me elektrodën kontrolluese ne per perques elektrik te cilat sherbej si gjysem perques ne perques elektrik dhe ne gjysemperques 

mund të bëhet lëshimi apo ndërprerja e rrymës në ndonjë qark elektrik, si me ndonjë ndërprerës mekanik. Përveç kësaj, me tiristor mund të bëhet edhe kontrolli i saktë i intensitetit të rrymës që, përmes anodës A dhe katodës K, rrjedh nëpër shpenzues. Parametra themelorë të tiristorit janë rryma maksimale e punës, tensioni maksimal, shpejtësia e komutimit etj. Rrymat maksimale të tiristorëve mund të jenë prej rendit të amperit (A) e deri në rendin e kiloamperëve (kA), ndërsa tensionet maksimale prej rendit të voltit (V) deri në shkallën e kilovoltëve (kV), gjë që mundëson zbatimin e tyre edhe në lëmin e kontrollit të rrymave shumë të mëdha, p.sh. të motorëve të lokomotivave elektrike. Ekzistojnë edhe disa lloje të tjera tiristorësh, që mundësojnë zbatime të gjëra të këtyre elementeve elektronike në fushat e elektronikës industriale, automaikës, robotikës, energjetikës, pajisjeve shtëpiake.Per me shum informata drejtohuni ne https://web.archive.org/web/20170312161245/http://kaveci.org/

## Shih edhe këtë
Valët e detit

**Dallgët** ose **valët e detit** shkaktohen nga veprimi i faktorëve të jashtëm, përkatësisht nga erërat, të cilat prishin ekulibrin e pasqyrës së detit dhe i detyrojnë thërmijat e ujit të lëvizin. Vetite e valës varen nga shpejtësia e erës, zgjatja e saj, si dhe sipërfaqja dhe thellësia e detit ku formohen valët. Ato zakonisht arrijnë lartësinë deri në 4 m dhe gjatësi prej afro 100 m. Valët e larta shkaktohen nga erëra të fuqishme që kanë drejtim të qëndrueshëm. Detarët kanë shënuar valët me lartësi deri 34 m, mirëpo ato rrallë tejkalojnë lartësinë më të madhe se 15 m. Në detin Adriatik lartësia më e madhe e valëve arrin deri në 10 m.

Valët janë lëvizje karakteristike të cilat formohen kryesisht nga erërat. Sa më te mëdha të jenë erërat aq me të mëdha janë valët. Rrallë herë ato mund të jenë me lartësi prej 6-7m.
Valët që formohen nga vullkanet ose nga temetet quhen cuname me lartësi prej 30m.
Induktori

thumb|right|250px|Lloje të induktorit.
thumb|right|150px|Simboli i induktorit.
Nëse një përçues mbështillet në formë të një suste cilindrike fitohet **induktori**. Induktori mund të jetë drejtvizor dhe cilindrik. Fizika na mëson se çdo dukuri elektrike përcillet me një dukuri magnetike dhe anasjelltas, prej dukuritë elektrike dhe magnetike shkojnë gjithmonë së bashku dhe këtë e shpjegon dukuria e elektromagnetizmit. Rreth përçuesit nëpër të cilin kalon rryma elektrike formohet një fushë magnetike, pra nëse p.sh. nëpër një induktor rrjedh rryma elektrike e njëkahshme, në skajet e tij fitohet një fushë magnetike e pandryshueshme, që është e njëjtë si fusha magnetike e një magneti. Parametri themelor i çdo induktori quhet induktancë (ang. Inductance) dhe kjo madhësi zakonisht shënohet me L. Ekzistojnë edhe induktojë m induktancë të ndryshueshme. Ndërrimi i induktancës zakonisht arrihet me lëvizjen e bërthamës ferromagnetike me ndihmën e kaçavidës së vogël. Këta induktorë kanë zbatime kryesisht në frekuenca të larta të rendit (MHz). 

## Induktanca 
Induktanca L varet nga dendësia e pështjellave të induktori, ose më saktësisht nga vlera në katrorë e numrit të pështjellave. Gjithashtu, induktancën e përcaktojnë edhe diametri i pështjellave, gjatësia e induktorit, numri i shtresave të pështjellës si dhe vetë mënyra e pështjelljes së induktorit. Induktanca rritet shumë nëse ndonjë materiali ferromagnetik (materiale të bazuara në hekur). 

:L= \frac{\Phi}{i}.

:\displaystyle \Phi_1 = L_{11}i_1 + L_{12}i_2,
:\displaystyle \Phi_2 = L_{21}i_1 + L_{22}i_2.

Induktorët me bërthamë përdoren në reletë elektrike, magnetet elektrikë, si dhe në lëmenj të tjerë të elektronikës. Njësia e matjes së induktancës së induktorit, që zakonisht shënohet me L, matet me H (Henri), i cili është i barabartë me om sekondë. Kjo njësi është shumë e madhe dhe jopraktike për përdorim në elektronikë, andaj, në zbatime elektronike, shumë më shpesh hasim njësitë më të vogla siç janë (mH) milihenri, (µH) mikrohenridhe (nH) nanohenri.

## Lidhja e Induktorit 
Induktori lidhet në dy mënyra: në seri dhe në paralel.

Mënyra paralelel (*L*eq):

: A diagram of several inductors, side by side, both leads of each connected to the same wires

: \frac{1}{L_\mathrm{eq}} = \frac{1}{L_1} + \frac{1}{L_2} + \cdots +  \frac{1}{L_n}

Mënyra serike:

: A diagram of several inductors, connected end to end, with the same amount of current going through each

: L_\mathrm{eq} = L_1  + L_2 + \cdots + L_n \,\! 

## Formulat 
## Reaktanca induktive 
Nëse në vend të rrymës së njëkahshme konstante, nëpër induktor rrjedh një rrymë alternative, atëherë në skajet e induktorit kemi një fushë magnetike alternative. Induktori, për dallim nga rezistori i reziston vetëm ndërrimit të intensitetit të rrymës elektrike dhe kjo veti e induktorit quhet reaktancë induktive. Reaktanca induktive e induktorit ka kuptim vetëm në qarqet elektrike me rryma alternative, është madhësi vektoriale.

:X_L = \omega L = 2\pi f L\quad

## Shih edhe këtë 
*Transistorët
*Tiristorët
*Rezistorët
Gina Lollobrigida

**Gina Lollobrigida** lindi më 4 korrik 1927 - vidq më 16 janar 2023. Gina është një aktore italiane, një nga  
thumb|250px|
aktoret më të mëdha të botës, që shkëlqeu në filmat: "Bukë, dashuri dhe fantazi", "Gruaja më e bukur në botë", "Fan Fan tulipan", "Shën Mëria e Parisit" etj.

Ajo ishte një nga aktoret më të spikatura të viteve 1950 dhe 1960, periudhë në të cilën konsiderohej si një seks simbol ndërkombëtar. Ajo ishte një nga të fundit aktore.ë ndërkombëtarë të nivelit të lartë nga kinemaja e Epokës së Artë të Hollywoodit.

Ndërsa karriera e saj kinematografike po ngadalësohej, Lollobrigida nisi një karrierë të dytë si fotogazetare. Në vitet 1970 ajo arriti një skup duke patur qasje tek Fidel Kastro për një intervistë ekskluzive.

Lollobrigida vazhdoi të ishte një mbështetëse aktive e çështjeve italiane dhe italo-amerikane, veçanërisht e Fondacionit Kombëtar Italo-Amerikan (ang. NIAF). Në 2008 ajo mori çmimin e NIAF për arritjet e jetës. Në 2013 ajo shiti stolitë e saj dhe dhuroi rreth 5 milionë $ nga shitja e tyre në dobi të kërkimeve mbi qelizat staminale. Sipas gazetave italiane, pasuria e saj në kohën e vdekjes ishte 215 milionë USD.
Epiri, pellazgët, etruskët dhe shqiptarët

**Epiri, pellazgët, etruskët dhe shqiptarët** një libër (studim) i shkruar nga Shaban Demiraj.

Vepra ka karakterin e një mozaiku, ku disa kontribute të mëparshme të autorit për këto probleme, të botuara si artikuj, janë ngërthyer në një kuadër më të gjerë, duke i dhënë veprës pamjen e një punimi tërësor. Ajo përbëhet nga tetë krerë, një përmbledhje anglisht, bibliografia, treguesi i autorëve të cituar dhe i emrave të përveçëm të njerëzve dhe të vendeve.

Liri është botuar më 2008 në Tiranë nga Akademia e Shkencave e Shqipërisë në sh.b. Infobotues, ka 244 faqe dhe shifra bibliotekar e saj është ISBN 978-99956-682-2-8.

## Shiko dhe këtë 
* 

## Burimi i të dhënave
Sizmologjia

thumb|300px|Përhapja e valëve sizmike
**Sizmologjia** (; nga greqishtja e lashtë σεισμός (*seismós*) do të thotë "tërmet" dhe -λογία (*-logía*) do të thotë "studim") është studimi shkencor i tërmeteve dhe përhapjeve të valëve elastike nëpër Tokë ose në trupat e tjerë planetarë. Fusha gjithashtu përfshin studime të efekteve mjedisore të tërmetit të tilla si cunami, si dhe burime të ndryshme sizmike siç janë proceset vullkanike, tektonike, oqeanike, atmosferike dhe artificiale të tilla si shpërthime. Një fushë e lidhur që përdor gjeologjinë për të nxjerrë informacione lidhur me tërmetet e kaluara është paleoseizmologjia. Një regjistrim i lëvizjes së tokës në funksion të kohës quhet një sizmograf. Një sizmolog është një shkencëtar që bën hulumtime në sizmologji.

## Llojet e valë sizmike 
alt=Three lines with frequent vertical excursions.|parapamje|320x320px|Regjistrimet e sizmografit që tregon të tre komponentët e lëvizjes në tokë. Vija e kuqe shënon ardhjen e parë të valëve P; vija e gjelbër, ardhjen e mëvonshme të valëve S.
Valët sizmike janë valë elastike që përhapen në materiale të ngurta ose lëngëta. Ata mund të ndahen në *valët e trupit* që udhëtojnë nëpër brendësi të materialeve; *valët sipërfaqësore* që udhëtojnë përgjatë sipërfaqeve ose ndërfaqeve ndërmjet materialeve; dhe *mënyra normale*, një formë e valës së qëndrueshme.

## Tërmetet 
Një nga përpjekjet e para në studimin shkencor të tërmeteve pasoi tërmetin e vitit 1755 të Lisbonës. Tërmete të tjera të rëndësishme që nxitën avancime të mëdha në shkencën e sizmologjisë përfshijnë tërmetin e vitit 1857 të Bazilikatës, tërmeti i San Franciskos në vitin 1906, tërmeti i Alaskës i vitit 1964, tërmeti i Sumatra-Andamit në vitin 2004 dhe tërmeti i Madh i Lindjes së Japonisë në vitin 2011.

## Zbulimi i valëve sizmike 
parapamje|Instalimi i një stacioni të përkohshëm sizmik, në veri të maleve të Islandës.
Sizmometrat janë senzorë që zbulojnë dhe regjistrojnë lëvizjen e Tokës që del nga valët elastike. Sizmometrat mund të vendosen në sipërfaqen e Tokës, në puse, dhe nën uji. Një paketë instrumentesh e plotë që regjistron sinjale sizmike quhet një sizmograf. 

## Sizmologë të njohur 
* Aki, Keiiti
* Don L. Anderson
* Bolt, Bruce
* Claerbout, Jon
* Dziewonski, Adam Marian
* Ewing, Maurice
* Galitzine, Boris Borisovich
* Gamburtsev, Grigory A.
* Gutenberg, Beno
* Hough, Susan
* Jeffreys, Harold
* Jones, Lucy
* Kanamori, Hiroo
* Keilis-Borok, Vladimir
* Knopoff, Leon
* Lehmann, Inge
* Mallet, Robert
* Mercalli, Giuseppe
* Milne, John
* Mohorovičić, Andrija
* Oldham, Richard Dixon
* Fusakichi Omori
* Sebastião de Melo, Marquis of Pombal
* Press, Frank
* Richards, Paul G.
* Richter, Charles Francis
* Sekiya, Seikei
* Sieh, Kerry
* Paul G. Silver
* Tucker, Brian
* Vidale, John
* Wen, Lianxing
* Winthrop, John
* Zhang Heng

## Referime 
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Lidhje të jashtme 
* Qendra Sizmologjike Evropiane-Mesdhetare, faqe interneti me informacione mbi tërmetet në kohë reale
* Shoqëria sizmologjike e Amerikës
* Incorporated Research Institutions for Seismology
* USGS Earthquake Hazards Program
Kriza e Korfuzit

**Kriza e Korfuzit** thirret kriza e krijuar në mes të Repulikës së Shqipërisë dhe Britanisë së Madhe përshkakë të hyrjes në ujrat teritoriale të Shqipërisë nga ana e forcave të armatosura të britanikëve më 1941.

Kjo çështje ishte ngritur në gjykatën ndërkombëtare si çështje mbi përgjegjësisë ndërkombëtare për shpërthimin e minave në ujërat territoriale pas një incideti të ndodhur në kanalin e Korfuzit.

Gjyqi u mbajtë më 9 prill 1949 në praninë e kryesuesit të përkohëshem të gjykatës: Guerrero; kryesusit: Basdevant; gjykatësve: Alvarez, Fabela, Hakcuorth, Uiniarski, Zoricic, De Visscher, Sër Arnold McNari, Klaestad, Badavi Pasha, Krylov, Read, Hsu Mo, Azevedo, M. Ecer; gjykatësi ad hoc.

Përfaqsues të palës shqiptare ishin: Kahreman Ylli - i dërguari i Jashtëzakonshëm dhe ministër i Plotfuqishëm i Shqipërisë në Paris, si agjent, i rivendosur më 14 shkurt të vitit 1949, Behar Shtylla - i dërguari i Jashtëzakonshëm dhe ministër i Plotfuqishëm i Shqipërisë në Paris, i asistuar nga Pierre Cot, - Professeur agrege i Fakultetit të Ligjit në Francë,  Maitre Joe Nordman - i Avokatisë së Parisit, si këshilltar; Maitre Marc Jacquier - i Avokatisë së Parisit, dhe Maitre Paul Villard - i Avokatisë së Parisit, si avokatë. Ndërsa pala britanike përfaqësohej nga Eric Becket - këshilltari ligjor i Zyrës së Jashtme, si agjent dhe këshilltar, me praninë e Hartley Shawcross - prokuror i Përgjithshëm, i rivendosur më 15 nëntor të vitit 1948, Frank Soskice - avokat i Përgjithshëm, pastaj  M. Waldoc - profesor i ligjit ndërkombëtar në Universitetin e Oksfordit, O. Wilberforce, Mervyn Jones, dhe E. Reed - nga zyra e Prokurorit të Përgjithshëm), anëtarë të "English Bar", si këshilltarë.
## Burimi i të dhënave
Newsletter Albanien

**Newsletter Albanien** (me kuptimin *Letërlajmi Shqiptar*) është një tablo lajmesh zvicerane në disa gjuhë që përcjell aktivitetet e botimit të librit shqip dhe botimeve në gjuhë të tjera nga shqiptarët. Përpos artikujve mbi projektet e organizatave të vendosura në Shqipëri, gazeta jep të dhëna të përgjithshme mbi Shqipërinë - kulturën, historinë, politikën, ekonominë  dhe përditshmërinë shqiptare. Gazeta pretendon të jetë një forum i lexuesve. Përndryshe amëzregjstri i saj është brenda amëzes *Albanian.ch* .

Sipas paraqitjes së tyre në Internet, gazeta i dedikohet personave me venbanim në Zvicër dhe vendet përqark saj dhe botohet me qëllim të informimit të këtyre lexuesve me të dhëna që nuk merren nga burime tjera të zakonshme. 

Gazeta u nxorr në vitin 1993 dhe si qëllim kishte informimin e organizatave të shumta që vepronin në Shqipëri për qëllime humanitare. Me këtë tentohej që këtyre organizatave t'i ofrohej një mjet ndihmës koordinues. Për këtë qëllim gazeta vë në ndihmë aty ku është e mundur redaktorët e saj.

Në fillim gazeta financohej me mjete nga një kredi zvicërane e quajtur "Osthilfekredits". Ndërkohë, (2008) gazeta financohet nga parapaguesit dhe sipas botuesit qëllimi nuk ishte përfitimi në të holla, qëllim i cili nuk ndiqet as sot.
## Të dhëna teknike
Selia e botuesit gjendet në Zvicër - *Zürichbergstrasse 205 CH - 8044 Zürich*, Redaktor përgegjës është Lars Haefner, botues i saj është shoqëria "Verein newsletter Albanien" me adresë të njëjtë si të redaktorit.
## Lidhje të jashtme
* Amëza zyrtare albanien.ch
Kështjella e Harilaçit

*Kështjella e Harilaçit* është ndërtim i periudhës romake që datonte që nga shekujtë IV-VI. Mbeturinat e kështjellës janë zbuluar në vitin 2005 nga arkeologët e Institutit Arkeologjik të Kosovës, të udhëhequr nga Prof. dr. Jahja Drançolli, drejtor i këtij Instituti. Vendi i zbulimit në Harilaç, 25 kilometra në perëndim të Prishtinës.

## Të dhëna teknike
Për studimin e vendit të ndodhjes është përpiluar një projekt. Ecuria e projektit sipas arkeologut Jahja Drançolli deri në qershor të 2005-ës ishte kjo: kështjella ka dy kate, kati i parë i saj është ndërtuar në shekullin e IV ndërsa kati i dytë në gjysmën e fundit të shekullit të VI-të - nga koha e Perandorit Justian. Shtresa e parë që zë një sipërfaqe diku 100 x 150 metra, është liruar nga dheu, ndërsa punimet janë në vazhdim të sipër.

## Referime 
## Lidhje të jashtme
* Video copë
Bakalli

**Bakalli** janë quajtur dhe ende quhen tregtarët e pakicës dhe sendeve për nevoja shtëpiake, një zanat gati në zhdukje nga zhvillimet e sotme. Dyqani i bakallit, ushqimorja, është quajtur **bakallanë**, apo **bakallëk** në jug e **bakallije** në veri. Fjala ka hyrë përmes turqishtes prej arabishtes me përhapje të gjerë në gjuhët ballkanike.

## Mbiemër 
Nga zanati u bë dhe mbiemër i përhapur nëpër familje shqiptare në krejt gjeografinë etnike. Ndër personat e shquar me këtë mbiemër:

* Baba Qazim Bakalli, nga Gjakova;
* Shukri Bakalli, nga Ulqini;
* Mahmut Bakalli, nga Gjakova;
* Spiro Bakalli, nga Durrësi;
* Naxhi Bakalli, nga Tirana;
* Gilman Bakalli, nga Shkodra;

## Referime
Orjand Abazaj

Orjand Abazaj është një nga lojtarët më të talentuar shqiptarë.Ai ka lindur në 17 janar 1985 dhe ka dalë nga shkolla e futbollit të K.S.Dinamo ku është stërvitur nga trajneri Ilir Daja.Në moshën 18 vjecare është aktivizuar me Besëlidhjen e Lezhës ku shënoi 9 gola.Më pas ka luajtur me Apoloninë,Shkumbinin,Kastriotin,Tiranën dhe në sezonin 2008/2009 është lojtari më i kërkuar në tregun shqiptar por ai preferoi të bëhet pjesë e Elbasanit duke refuzuar kërkesat e Dinamos(kampione),Tiranës,Vllaznisë,Flamurtarit. Ka luajtur me ekipin U21 të drejtuar nga A.Bushati.Është absolutisht futbollisti me pregatitjen më të lartë fizike në Kampionatin shqiptar sepse ka 10 vjet që stërvitet individualisht nga preparatori i mirënjohur atletik Rauf Dimraj.Luan me këmbën e majtë por përdor mjaft mirë edhe të djathtën.Është lojtar shumë i shpejtë dhe golashënues shumë i mirë.Për shkak se vazhdon studimet e larta në verën e 2007 refuzoi transferimin pran skuadrës së Sionit në kampionatin zvicerian dhe në verën e 2008 refuzoi transferimin në kampionatin rus dhe atë slloven ku u kerkua të aktivizohej pa provë nga Celje.Është lojtar shumë korrekt dhe ka marrë vetëm 1 karton të verdhë në 5 sezonet e luajtura
Turizmi bregdetar

[thumb|right|300px|Plazhi i [Dhërmiut]]
**Turizmi bregdetar** është turizmi që ndodhet rreth bregdetit. 

Klima mesdhetare ndikon në mënyrë stimulative në organizmin e njeriut, prandaj hapësirat bregdetare janë zona të qarkullimeve më të mëdha turistike në botë. Për herë të parë mjeku Turtel ka fillua në Francë të propagandojë vlerën e talasoterapisë për shërimin e sëmundjeve të ndryshme të njeriut, kurse Napeoloni i III i ari ka filluar të lahet në det. Porti Biaric në Oqeanin Atlantik të Francës ka qenë stacioni i parë turistik ne bregdet, në fillim për klientët mondane, të shekullit XIX. Më 1822 kontesha  Du Beritte, person i njohur i porrit mbretëror të Luigjit XVIII ka qenë femra e parë që ëhit larë në det, në plazhin e qytetit Dieepe, me kostum të posaçëm për larje.

## Shih edhe këtë 
* Plazhi
* Riviera shqiptare
* Bregdeti Shqiptar i Jonit
* Bregdeti Shqiptar i Adriatikut
* Lista e plazheve në Shqipëri
Transporti hekurudhor

right|250px|thumb|Urë hekurudhore
**Transporti hekurudhor**. - është dega më e vjetër e transportit në botë, e cila ka shkaktuar revolucion në transport dhe ka luajtur rolin e pionierit në qarkullimet masive turistike.  Në kontinetet ku është zhvilluar ky lloj i transportit rëndësia e tij varej nga kushtet objektive të atyre viseve.  Në kontinentin e Amerikës veriore është zhvilluar me një shpejtësi të madhe (në Kanada dhe në SHBA) në gjysmën e dytë të shekullit XIX, për arsye të lidhjeve dhe të kolonizimit më të shpejtë të viseve të Perëndimit të Afërt dhe të Largët, përkatësisht për t’i lidhur bregdetet e Oqeanit Atlantik me ato të Paqësorit.  Mirëpo, hekurudha e parë ekonomike është ndërtuar në Britani të Madhe, në vitin 1825, e cila ka lidhur qytetin Stokton me Darlington, më 1827 me hekurudhë janë lidhur Liverpuli me Mançesterin, kurse agjencia turistike e parë në botë Cook and Son, më 1841 organizoi udhëtimin turistik prej qytetit Lajçester për në Laftborou. 

## Shiko edhe 
* Hekurudha
* Treni

## Burime 
right|250px|thumb|
Korda vibruese

ne një kordë, Frekenca themelore dhe 6 overtonet e para të cilat formojnë një seri harmonike]]

Një vibrim ne një kordë është një valë. Zakonisht **korda vibruese** prodhon një tingull  frekuenca e të cilit është konstante. Pra, meqenese frekeunca karakterizon lartësinë e tingullit, tingulli i prodhuar është i një notë konstante.
Ordat vibruese janë bazat e çdo instrumenti kordash si kitara, celloja, ose pianoja.

## Vala
Le L të jetë gjatësia e një kordë, m masa e saj dhe T tensioni.

Kur korda përkulet ajo merr formën e perafert te një harku të rrethit. Le të jetë R rrezja dhe kendi\theta  poshtë harkut. Tani sic dihet L = \theta\,R.

Korda rikthehet në pozicionin e saj natyral nga një forcë F:

: F = \theta\,T.

Forca F është gjithashtu e njejte me forcën centripete 
:F = m\,\frac{v^2}{R}
:ku v është shpejtesia e propagimit të valës në kordë.

Le të jetë \mu masa lineare e kordës. Pra 

:m = \mu\,L = \mu\,\theta\,R 

dhe

:F =  \mu\,\theta\,R\,\frac{v^2}{R}    =   \mu\,\theta\,v^2.   

Duke i barazuar të dyja shprehjet për F marrim :
:\theta\,T = \mu\,\theta\,v^2.

Kur e zgjidhim këtë ekuacion për shpejtesinë *v*, gjejme

:v = \sqrt{T \over \mu}.

## Shikoni gjithashtu 
* Instrumente kordash
* Fizika e muzikës
* Akustika
* Vibrimet e daulles rrethore

## Referime 
*
*

## Lidhje të jashtme 
* Java simulation of waves on a string
* Physics of a harpsichord string 
* A study of chaotic motion in strings
* Nje shpjegim i thjeshte i valëve stacionare dhe frekences themelore 
* "The Vibrating String" nga Alain Goriely dhe Mark Robertson-Tessi.
Transporti rrugor

220x220px|parapamje|Ura e Aliakmonasit.**Transporti rrugor** në shekullin e XX ka pësuar transformime strukturale për arsye të zhvillimit të shkencës, teknikës, të rritjes së bazës materiale dhe ekonomike të shoqërisë dhe të rritjes së standardit jetësor të njeriut.  Automobili në rrugët tokësore ka zëvendësuar dilizhanset e dikurshme që qarkullonin në Evropë dhe në Amerikën Veriore.  Qerret me avull të Cougnotit, Murdockut dhe të Evansit, në shekullin XVIII, mund të konsiderohen si paraprijëse të automobilit dhe të lokomotivës.  Automobili i parë me rrotë druri dhe me transmision me zinxhir është zbuluar në Francë, më 1891, kurse garat e para janë mbajtur më 1894, në rrugën Paris – Rusan, dhe më 1895 në rrugën, Paris - Bordo.  Vlera praktike e automobilit si mjet transportin është zbuluar me shpikjen e motorit me djegie të mbrendshme të benzinës nga ana Dajmlerit në Gjermani, në vitin 1884, kështu që automobile hynë në përdorim të gjerë në transport në Evropë dhe Amerikë prej vitit 1894. 

## Rrjeti rrugor 
## Shiko edhe 
* Autoudha
* Automjeti

## Referime
Zëri i masës

**Zëri i masës** është pikturë e piktorit Sali Shijaku që e krijoi në vitin 1974.   Stili: Realizmi socialist; Teknika e përdorur: vaj mbi kanavacë, përmasat: 250 x 206&nbsp;cm. Pronësia: Galeria Kombëtare e Arteve në Tiranë e cila e ka blerë 3500 lek të vitit 1974.
Transporti detar

thumb|right|300px|Porti Suez në kanalin e Suezit
**Trafiku detar** ose **lundrues** nënkupton lëvizjen e njerëzve a mjeteve të ndryshme në rrugë detare dhe lumore.

## Historia 
Hapësirat oqeanike dhe detare janë të lira për lundrim, kurse ujërat territoriale paraqesin vazhdimin e pronësisë së një vendi në një zonë bregdetare. 

Transporti detar është shumë i vjetër. Anijet me vela përdoreshin nga popujt parahistorikë, për popujt e vjetër dhe antikë. Prej shekullit 14 filloi periudha e përsosjes së anijendërtimtarisë për nevojat tregtare dhe ushtarake, sidomos për t’u mbrojtur nga kusarët e detit, të cilët plaçkitnin anijet tregtare. Në shekullin 19 u shpik motorri me avull, i cili mundësoi transformimin rrënjësor të anijendërtimtarisë.

### Anijet me avull 
Në vitin 1807 fillon për herë të parë në histori të botës, të qarkullojnë anije me avull “Clermont” e Fultonit, në lumin Hadson, e cila lidhte Njujorkun me qytetin Albani.  Anija “Savannah” prej 300BRT, e SHBA-ve, kalon, më 1819, Atlantikun e shtyrë nga makina me avull dhe me vela, kur kishte erëra që frynin ne drejtitë Evropës, kurse anija “Curaçao”, është anija e parë në botë që ka filluar, në vitin 1827, ta shfrytëzojë vetëm avullin.

## Shih edhe 
* Infrastuktura detare në Shqipëri
* Infrastuktura detare në Mal të Zi
* Porti i Durrësit

## Lidhje të jashtme 
## Referimet
Tirana - sfida e zhvillimit urban

**Tirana - sfida e zhvillimit urban** është libër rreth urbanistikës në Shqipëri i shkruar në vitin 2003 nga Besnik Aliaj, Keida Lulo dhe Genc Myftiu.

## Përmbajtja 
*Historia e arkitekturës dhe zhvillimit urban në Tiranë, 
*dëshmi të vlerave arkeologjike të Tiranës dhe përreth saj, 
*Tirana, një vështrim i shkurtër historik, 
*aspekte nga jeta tradicionale e Tiranës, 
*jeta kulturore në Tiranë, 
*Tirana qendër e artit figurativ, 
*turizmi në Tiranë dhe rreth saj.

## Rreth autorëve 
;Besnik Aliaj
Praktike solide profesionale si arkitekt dhe urbanist.  Ekspert i planifikimit urban në nivel komuniteti, në qeverisje vendore, dhe në institucione akademike, kërkimore e shkencore.  Bashkëpunim i ngushtë me institucione tË qeverisjes lokale dhe qendrore shqiptare, si dhe me organizma ndërkombëtare, përfshi këtu : 
*Banken Boterore*, *OKB*, *PNUD*, *Habitat*, *UNCHS*, *FAO*, *GTZ*, *USAID*, *UNMIK*, misione diplomatike të akredituara në Tiranë, agjenci joqeveritare ndërkombëtare të zhvillimit, etj.

Ideues për pilotimin dhe zbatimin e projekteve me baze komunitare në fushën e zhvillimit urban dhe ambiental, strehimit, infrastrukturës, legalizimit të ndërtimeve pa leje, pushtetit vendor, dhe arsimit.  Praktike pune në struktura drejtuese të pushtetit vendor dhe ne universitet.  Ekspertize e mëtejshme në fushat e planifikimit e menaxhimit urban dhe decentralizimit.  Eksperience e gjerë në sektorin jo-qeveritar, përfshi çështjet organizative e institucionale, dhe partneritetin me sektorin privat.  Marrëdhënie intensive pune me mediat dhe komunikimin me publikun.  Trajnues në nivel kombëtar dhe Ballkanik.  Ekspert ne fushën e planifikimit urban dhe shoqërinë civile në Shqipëri dhe Kosovë.  Studime, praktika profesionale dhe kërkimi shkencor në ShBA, Holandë, Itali, Danimarkë, Norvegji, Kosove, Egjipt, Etiopi, Brazil.

;Keida Lulo
Diplomuar si arkitektë në Fakultetin e Inxhinierisë së Ndërtimit të Universitetit Politeknik, Tiranë.

;Genc Myftiu
Diplomuar si arkitektë në Fakultetin e Inxhinierisë së Ndërtimit të Universitetit Politeknik, Tiranë.
Karaibet

300px|thumb|right|Karaibet
**Karaibet** (ishujt karaibe) (anglisht: ***Caribbean***; holandisht: *Caraïben*; frëngjisht: ***Caraïbe*** ose *Antilles*; spanjisht: ***Caribe***) janë një rajon që përbëhet nga Deti Karaib, ishujt e tij (shumica e të cilëve e përkufizojnë rajonin), oqeani Atlantik, si dhe shtetet rreth. Rajoni ndodhet në juglindje të Amerikës Veriore, në lindje të Amerikës Qendrore, dhe në veri të Amerikës Jugore.

## Shiko edhe 
* Komuniteti i Karaibeve

## Burime
Urbanistika në ekonominë e tregut

**Urbanistika në ekonominë e tregut** është një libër mbi urbanistikën edituar në vitin 2004 nga Kenneth K. Baar dhe Dorina Pojani

Ku gjendet: librari Albania, Libri Universitar; Cmimi: 1300 Lek

## Permbajtja sipas kopertinës 
Sot qytetet duhet të gjejnë mënyrën për të ndërtuar infrastrukturë të përshtatëshme, për të udhëhequr dhe kontrolluar zhvillimet private, për të plotësuar nevojat për transport, për të përballuar trafikun automobilistik dhe për të mbrojtur mjedisin. Këto probleme urbane janë shumë të rëndësishme dhe ndikojnë mjaft mbi cilësinë e jetesës së popullsisë. Ky libër ka si qëllim të prezantojë lexuesin shqiptar me mënyrën si konceptohen këto probleme nga arkitektët dhe urbanistët e vendeve të ndryshme demokratike me ekonomi tregu. Ky libër nuk pretendon të japë zgjidhje për problemet urbane në Shqipëri. Përkundrazi, synimi i tij është t’i bëjë arkitektët, urbanistët, ndërtuesit dhe studentët shqiptarë t’i shohin problemet urbane, karakteristike për ekonominë e tregut, me një këndvështrim të ri. Ky libër është një përmbledhje shkrimesh nga urbanistë të vendeve të ndryshme të botës. Disa kapituj janë shkruar nga editorët e librit. Libri është ndarë në disa pjesë, të cilat bëjnë fjalë për urbanistikën në vendet perëndimore, urbanistikën në vendet ish-komuniste, transportin urban, mbrojtjen e mjedisit, pjesëmarrjen e publikut në çështjet e urbanistikës, decentralizimin e qeverisjen vendore dhe vendbanimet e paligjshme.

## Rreth editorëve (sipas kopertinës) 
Kenneth K. Baar është jurist dhe urbanist nga Bërklli (Berkeley), Kaliforni. Ai ka mbrojtur doktoraturën (Ph.D.) në urbanistikë në Universitetin e Kalifornisë në Los Anxheles (University of California, Los Angeles) dhe është diplomuar në jurisprudencë në Kolegjin e Drejtësisë Hastings, Universiteti i Kalifornisë në San Fransisko (Hastings College of Law, University of California, San Francisco). Në fillimin dhe fundin e viteve ‘90, ka qenë profesor në vizitë në Universitetin e Shkencave Ekonomike në Budapest. Në vitet 2002-2003, ka qenë profesor në vizitë në Universitetin Politeknik në Tiranë në kuadrin e programit Fullbrajt (Fulbright) organizuar nga qeveria e Shteteve të Bashkuara. Pjesa më e madhe e punës për këtë libër është kryer gjatë periudhës së përfshirjes në këtë program. Artikujt e tij rreth problemeve urbane janë publikuar në Shtetet e Bashkuara, Hollandë, Hungari, Itali, Sërbi dhe Spanjë.
   
Dorina Pojani është diplomuar si arkitekte në Fakultetin e Inxhinierisë së Ndërtimit të Universitetit Politeknik, Tiranë. Aktualisht, ndjek programin pasuniversitar Master në Urbanistikë në Universitetin e Sinsinatit, SHBA (University of Cincinnati). 
## Burimi i të dhënave 
* Shtepia Botuese Dita 2000
* Biblioteka Kombetare Shqiptare
* Librari Albania 
* Lista e botimeve - Forumi Shqiptar
Xhorxh Honard Darvin

**George Howard Darwin**, lindi më 9 korrik të vitit 1845, ishte atronom anglez.

Përveç studimeve mbi baticat dhe fërkimin baticor në evoluimin e trupave qiellorë, ai hodhi edhe hipotezën e formimit të yjeve të dyzuar, duke e përdorur atë në sistemin Tokë-Hënë. Vdiq në vitin 1912.
Lumi i Moravës

thumb|Morava
**Morava** ose ndryshe serbet e quajn edhe **Morava e Madhe** është lum në Serbi. Krijohet nga bashkimi i Moravës Perëndimore dhe Moravës Jugore ( Morava e Binçes që rrjedh në teritorin e Republikës së Kosovës në një gjatësi prej 49 km, këtu llogaritet pjesë e Moravës Jugore, shih: Morava e Binçes) pran vendbanimit Stallaq. Derdhet në Danub në hapsirën në mes Kostallacit dhe Smederevës. Morava së bashku me Moravën Perëndimore, është lumi më madh në Serbi. Morava e Madhe është e gjatë 185 km, me Moravën Perëdimore 478 km.
Morava i takon ujëmbledhësit të Detit të Zi. Sipërfaqja e ujëmbledhësit të Moravës është 6.126 km², ndërsa i tërë sistemi 37,444 km² ku pjesa më e madhe prej 36163 km² shtrihet në Serbi dhe Kosovë, 1,237 km² në Bullgari dhe vetëm 44 km² në Maqedoninë e Veriut.

## Shih edhe 
* Lumi i Ibrit
* Morava e Binçës
* Morava Jugore
* Morava Perëndimore
Dioda

parapamje|right|150px|Figura 1:Lloje të ndryshme të diodave.
Eshtë elementi më i thjeshtë elektronik gjysmëpërçues. Përbëhet nga dy shtresa gjysmëpërçuesish të tipit P dhe të tipit N të bashkuara. Pjesa P e diodës quhet anoda A, ndërsa pjesa N katoda K. Vetia kryesore e diodës është se ajo përçon rrymën elektrike vetëm në një kah, prej anodës P nga katoda N. Në skajet e diodës në varësi prej tensionit shfaqet funksioni i diodës, që quhet karakteristika I-V e diodës. Nga ky funksion rryma rrjedh vetëm në drejtim prej anodës kah katoda, ndërsa në drejtim të kundër rryma është pothuajse zero. Dioda do të përçojë vetëm polaritetin e tensionit në skajet e saj është pozitiv. Kjo mënyrë e polarizimit të diodës quhet polarizim i drejtë, ndërsa kur anoda ka potencial negativ dhe katoda potencial pozitiv, polarizimi është i kundër. Raporti i intensiteteve të rrymave gjatë polarizimit të drejtë dhe të kundërt është shumë i madh, mbi 1000:1 në favor të polarizimit të drejtë. Asnjë element elektronik gjysmëpërçues, pra sa dioda, nuk është element ideal. Në diodë ideale do të kishte karakteristika për tensione V0 dioda përçon. Nga karakteristika I-V e një diode reale, edhe kur dioda është e polarizuar drejt, nëpër diodë do të rrjedhë një rrymë fare e vogël kur tensioni i polarizimit është më i vogël se 0,7 V, andaj ky tension quhet tensioni i pragut të përçimit dhe shënohet me VTH = 0,7 (ang.: Threshold Voltage). Dioda ka disa parametra karakteristike që përcaktohet gjatë procesit të fabrikimit të saj dhe këto janë : rryma maksimale gjatë polarizimit të drejtë, rryma e polarizimit të kundërt, tensioni maksimal që mund ta përballojë gjatë polarizimit të kundërt, kapaciteti parazitar që përcakton vetitë dinamike të saj, pra shpejtësinë e ndërrimit prej gjendjes përçuese në atë jopërçues dhe anasjelltas. 

## Aplikimi i diodës 
right|190px|parapamje|Figure 2: Dioda tregon veti optoelektrike. Dioda ndriçuese.
Sot në treg kemi dioda që kanë spektër të gjerë parametrash të ndryshëm që iu destinohen zbatimeve të ndryshme. P.sh. ekzistojnë dioda me rryma maksimale të rendit nanoamper (nA) e deri të kiloamper (kA). Dioda ka zbatim të shumë të gjerë në lëmenj të ndryshëm të elektronikës, prej zbatimeve në teknologjinë kompjuterike si pjesë e qarqeve logjike digjitale e deri te lokomotivat elektrike si pjesë e qarqeve energjike për drejtimin e rrymës alternative. Përveç diodave të zakonshme, ekzistojnë edhe dioda që kanë veti optoelektronike. Gjysmëpërçuesit në përgjithësi tregojnë veti optoelektronike. Gjatë përçimit të diodës, në pikën e bashkimit p-n shfaqet drita dhe ky fenomen është regjenerues, kur pika e bashkimit të diodës P-N ndriçohet, dioda do të rigjenerojë rrymën elektrike. Diodat me veti optoelektronike mund të jenë dy llojesh themelore: dioda ndriçuese (ang.: Light Emitting Diode (LED)), që përdoren si llamba dhe dioda optosensitive që përdoren për detektimin e dritës. Edhe këto kanë zbatime të gjëra në lëmenj të ndryshëm të optoelektronikës, fibrave optikë për komunikime digjitale, automatikaautomatikë, robotikë.

## Lidhje të jashtme 
## Referimet
## Shih edhe këtë 
* Transistorët
* Tiristorët
* Induktori
Fazat e detit

**Batica dhe zbatica** nënkupton dy ngritjet dhe dy uljet e nivelit të ujrave të oqeaneve gjatë 24 orëve e 50 minutave si pasojë e ndikimit të forcës tërheqëse të Hënës. Dukuria e ngritjes së nivelit quhet *baticë*, kurse e uljes *zbaticë*. Këto lëkundje ritmike vertikale të ujit të detit botërorë quhen me një emër të përbashkët *fazat e detit*.

Shkaktari kryesor i formimit të fazave të detit është forca tërheqëse e Hënës dhe e Diellit. Për shkak të largësisë së madhe, ndikimi i Diellit në formimin e fazave të detit është me i vogël se ai i Hënës. Baticat formohen në anën në të cilën kulminon Hëna dhe në anën kundruall Tokës, si pasojë e veprimit të forcës centrifugale, e cila formohet gjatë rrotullimeve në sistemin Tokë-Hënë rreth boshtit të përbashkët rrotullues, ndërsa në anët perpendikulare të saj formohen zbaticat.

Hëna bënë rrugë eliptike rreth Tokës. Pozita më e afërt ndaj Tokës quhet *perigea*, kurse më e largët *epogea*. Gjatë rrotullimit të Hënës rreth Tokës, që kryhet për 27 1/3 ditë (muaji i Hënës). Hëna ndërron pozitën e vet mbi horizont prej rrethit tropik të veriut (23 shkallë të gj.gj. veriore) deri në rrethin tropik te jugut (23 shkallë gj.gj. jugore). si pasojë e këtyre faktorëve të jashtëm (forcës së baticës dhe zbaticës, si dhe atyre në vetë masën e ujit për shkak të fërkimit në mes shtresave të ujit dhe me brigjet e fundin) shkaktohen ndryshime në fazat e detit, në kohë dhe hapsirë.

Diferenca më të mëdha nëmes baticës dhe zbaticës gjat muajit janë pasoja të ndryshimit të pozitës gjatë rrotullimt në sistemin Tokë-Hënë-Diell. Baticat më të larta janë gjatë pozitës së *sizigisë*, dh.m.th.. Toka, Hëna dhe Dielli gjenden në një rrafsh (konjuksioni dhe opozicioni).

Fazat e detit kanë rëndësi të madhe në lundrimin detar, prandaj njohja e lartësisë dhe periodes së paraqitjes kanë rëndësi të madhe praktike. Për këtë qëllim janë përpiluar “tabela e baticës” dhe atlase të baticës”.Lartësia e baticës në pjesët e hapura të oqeaneve dhe të deteve është e vogël, 1-3 m, por në disa gjire ajo është më e madhe: në gjirin Fanda (Kanada) arrin lartësinë mesatare 13,6 m, ndërsa në raste të veçanta deri në 18 m, në gjirin e Bristolit 12 m, në detin e Bardhë 10 m, etj. Në detet e mbyllura amplitudat e fazave të detit janë të vogla: Deti i Zi 13 cm, Deti Baltik 4,8 cm, Deti Adriatik, afër Dubrovnikut deri në 1 m, në bregdetin shqiptar 30-45 cm.
Numri Standard Ndërkombëtar i Librit

**Numri Standard Ndërkombëtar i Librit** ose i njohur si **ISBN**, *(ang. International Standard Book Number)* është krijuar si kod unik për kategorizimin e botimeve. Nëse një numër është përdorur një herë, ai nuk mund të përdoret më për botime të tjera. Nqs. gabimisht i caktohet i njëjti numer dy botimeve, ky gabim ështëi pakorrigjueshëm. Shumë biblioteka në botë nuk pranojnë libra pa kod ISBN. Pjesa e parë e numrit tregon vendin e botimit. Njësia qendore e ISBN së i shet blloqe numrash njësise lokale në një vend të caktuar për perdorim nga botuesit e atij vendi.
Dorina Pojani

**Dorina Pojani** është urbaniste dhe autore shqiptare. Aktualisht pedagoge e planifikimit urban në Universitetin e Queensland, Australi. Ajo është autore dhe editore e librave Urbanistika në ekonominë e tregut dhe TRAFIK! Pushtimi i Tiranës nga automjetet (dhe si të çlirohemi) botuar në Tiranë pas vitit 2000. 

*

## Referime
Vladimir Misja

**Vladimir Misja** (Shkodër, 30 maj 1928 - Tiranë, 31 korrik 2013) ka qenë arsimtar, akademik dhe autor i disa monografive dhe teksteve universitare. Ka kryer studimet universitare në Fakultetin e Ekonomisë Urbane, në Institutin e Planit të Shën Petersburgut, në vitet 1947-1952 dhe kualifikimin pasuniversitar për metodat matematikore dhe informatike, pranë ENSAE (''École nationale de la statistique et de l'administration économique*) dhe CEPE (*Centre des Études de Programmes Économiques'') në Paris (1972-1973).

Ka gradat shkencore : **docent** (1971), **doktor i shkencave ekonomike** (1981), **profesor** (1983) dhe **akademik **(2003).  Është dekoruar me Çmimin e Republikës kl. II (1984).  Në periudha të ndryshme kohore ka kryer detyra dhe funksione të ndryshme në Fakultetin e Ekonomisë së UT (shefi Katedrës së Industrisë dhe zv/dekan)   Ministrinë e Industrisë dhe Minierave (drejtor qendror), dhe në Akademinë e Shkencave të Shqipërisë (akademik).

Ka zhvilluar lëndët universitare dhe pasuniversitare Ekonomia e Industrisë, Bazat e Investimit, Informatika e Drejtimit, Ekonomia e Industrisë dhe Efektiviteti i Investimeve.  Është autor i disa monografive, teksteve universitare, projekteve, studimeve, referateve në konferenca kombëtare dhe ndërkombëtare si dhe artikujve shkencore brenda dhe jashtë vendit.

## Referimet
Alketa Misja

**Alketa Misja** është diplomuar në vitin 1995 si arkitektë urbaniste në Katedrën e Arkitekturës dhe Urbanistikës, të Fakultetit të Inxhinierisë se Ndërtimit, të Universitetit Politeknik, Tiranë. Që prej vitit 1995 ka zhvilluar lenden ne kurset universitare Ekonomi urbane, Sociologji urbane, dhe Legjislacion urban, në Fakultetin e Inxhinierisë se Ndërtimit UPT. Gjithashtu ka zhvilluar lenden në kurset Ekonomi urbane, dhe Organizim territorial, si pedagogë e jashtme, në Fakultetin e Gjeografisë dhe Fakultetin e Ekonomisë, UT. Ka përfunduar studimet pasuniversitare në programin MBA (Master in Business Administration) të Fakultetit të Ekonomisë, Universiteti i Tiranës. Ka kryer studime pasuniversitare disamujore në Rotterdam (Holanda) dhe Oksford (Anglia). Aktualisht është duke përgatitur tezën e doktoratës në Fakultetin e Ekonomisë, UT, në lidhje me Menaxhimin e projekteve të rinovimit (rindërtimit) urban në tregun e banesave në Shqipëri.
Besnik Aliaj

Praktikë solide profesionale si arkitekt dhe urbanist.  Ekspert i planifikimit urban në niveli komuniteti, në qeverisje vendore, dhe në institucione akademike, kërkimore e shkencore.  Bashkëpunim i ngushtë me institucione të qeverisjes lokale dhe qendrore shqiptare, si dhe me organizma ndërkombëtare, përfshi këtu : Bankën Botërore, OKB, PNUD, HABITAT, UNCHS, FAO, GTZ, USAID, UNMIK, misione diplomatike të akredituara në Tiranë, agjenci joqeveritare ndërkombëtare të zhvillimit, etj.  Ideues për pilotimin dhe zbatimin e projekteve me baze komunitare ne fushën e zhvillimit urban dhe ambiental, strehimit, infrastrukturës, legalizimit te ndërtimeve pa leje, pushtetit vendor, dhe arsimit.  Praktikë punë në struktura drejtuese të pushtetit vendor dhe në universitet.  Ekspertize e mëtejshme në fushat e planifikimit e menaxhimit urban dhe decentralizimit.  Eksperience e gjerë në sektorin jo-qeveritar, përfshi çështjet organizative e institucionale, dhe partneritetin me sektorin privat.  Marrëdhënie intensive pune me mediat dhe komunikimin me publikun.  Trajnues në niveli kombëtar dhe Ballkanik.  Ekspert ne fushën e planifikimit urban dhe shoqërinë civile ne Shqipëri dhe Kosovë.  Studime, praktika profesionale dhe kërkimi shkencor në ShBA, Holandë, Itali, Danimarkë, Norvegji, Kosovë, Egjipt, Etiopi, Brazil.  Atëherë ekspertet ne Shqipëri kane deklaruar se qeverisja vendore është me e kompletuar se qeverisja qendrore.
Qyteti i ndërtuar nga njerëzit

**Qyteti i ndërtuar nga njerëzit** është revistë urbanistike e botuar në dy vëllime gjatë vitit 2000.

## Përmbajtja 
Qytetet në botë po rriten dhe gjithmonë e më shumë njerëz duhet të ndajnë mes tyre burime të pakta si toka, uji, dhe energjia. Përmirësimi i mjedisit jetësor është një sfide e përhershme si për autoritetet, ashtu dhe për komunitetet. Kjo kërkon cilësi të lartë në qeverisën e qytetit tani dhe në te ardhmen. Revista trajton aspekte të ndryshme të zhvillimit të qytetit, si rritja demografike, gjendja fizike, ekonomike sociale dhe mjedisore e tyre, si dhe rritja e rolit shoqëror që luajnë banoret mbi mjedisin e tyre jetësor. Më qellim që te reagohet pozitivisht ndaj ketyre sfidave, menaxhimi urban është përshkruar si një metodë e mundshme dhe efektive për qytetet e sotme shqiptare.

## Rreth botuesit 
Co-Plan, Qendra për Zhvillimin e Habitatit, është një organizatë joqeveritare profesionale, që vepron në fushën e zhvillimit urban nëpërmjet metodave që promovojnë njëkohësisht zhvillimin e qëndrueshëm dhe një vizion të ri për shoqërinë civile në Shqipëri. Co-Plan lind në vitin 1995 nga një program azhurnimi i financuar nga organizata donatore, duke vepruar në fushën e zhvillimit social dhe përmirësimit të infrastrukturës në lagjen e Bregalumasit, Tiranë. Në ditët e sotme, Co-Plan ka eksperiencë kombëtare dhe ndërkombëtare dhe zhvillon aktivitetin e tij në Shqipëri e Kosovë si dhe merr pjesë ne kongrese dhe seminare kombëtare dhe ndërkombëtare duke publikuar artikuj dhe pune kërkimore. Co-Plan synon të përmirësoje aspektet mjedisore, sociale dhe ekonomike në qendrat e banuara shqiptare, duke promovuar mobilizimin lokal të burimeve dhper zhvillimin, planifikimin dhe organizimin e Komunitetit.
Kenneth K. Baar

**Kenneth K. Baar** është jurist dhe urbanist nga Bërklli (Berkeley), Kaliforni. Ai ka mbrojtur doktoraturën (Ph.D.) në urbanistikë në Universitetin e Kalifornisë në Los Anxheles (University of California, Los Angeles) dhe është diplomuar në jurisprudencë në Kolegjin e Drejtësisë Hastings, Universiteti i Kalifornisë në San Fransisko (Hastings College of Law, University of California, San Francisco). Në fillimin dhe fundin e viteve ‘90, ka qenë profesor në vizitë në Universitetin e Shkencave Ekonomike në Budapest. Në vitet 2002-2003, ka qenë profesor në vizitë në Universitetin Politeknik në Tiranë në kuadrin e programit Fullbrajt (Fulbright) organizuar nga qeveria e Shteteve të Bashkuara. Gjatë periudhës së përfshirjes në këtë program ka edituar librin Urbanistika në ekonominë e tregut te botuar ne Tirane. Artikujt e tij rreth problemeve urbane janë publikuar në Shtetet e Bashkuara, Hollandë, Hungari, Itali, Sërbi dhe Spanjë.

## Burimi i të dhënave 
* Letërsia Shqiptare
Warren Buffett

parapamje|Buffett në vitin 2015.
**Warren Buffett** është një biznesmen dhe investor i fuqishëm amerikan, i cili kosiderohet si më i pasuri në botë sot për sot, me një pasuri prej reth 62 miliard dollar amerikan, i ndjekur nga Bill Gates.

## Shiko edhe 
* Bill Gates

## Referime