Ofensiva jugosllave në Drenicë (1999)

Në fund të marsit 1999, Ushtria Jugosllave dhe Policia e Serbisë kryen një ofensivë kundër Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës në rajonin e Drenicës gjatë Luftës së Kosovës. Qëllimi kryesor i ofensivës ishte shtypja e UÇK-së në Drenicë dhe marrja e kontrollit mbi rajonin.

## Prapaskena 
Rajoni i Drenicës ishte një fortesë e madhe e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës gjatë dhe para luftës. Skënderaj ishte një bastion i UÇK-së, ndërsa statusi i Drenasit gjatë Konfliktit është i diskutueshëm. Disa burime pohojnë se Drenasi ishte një bastion i UÇK-së, ndërsa të tjerë pohojnë se forcat jugosllave mbanin qytetin e Drenasit. Një marrëveshje armëpushimi u nënshkrua në tetor 1998 për tërheqjen e jugosllavëve nga zona të caktuara në Kosovë. Misioni i Verifikimit të Kosovës, KVM u formua për të monitoruar pajtueshmërinë e palëve me marrëveshjen, për të raportuar çdo shkelje në OSBE dhe për të ndihmuar civilët e prekur në Kosovë, për të raportuar mbi bllokadat rrugore, për të mbikëqyrur zgjedhjet, për të siguruar që të ngrihej një shërbim policor i pavarur dhe i drejtë. Pas masakrës në Reçak, filluan negociatat e paqes në Rambuje të Francës. Pala shqiptare e Kosovës nënshkroi marrëveshjen më 18 mars 1999, megjithatë, refuzimi i palës jugosllave dhe serbe për të nënshkruar marrëveshjet çoi në tërheqjen e KVM-së nga Kosova dhe fillimin e bombardimeve të NATO-s të Jugosllavisë. Pasi monitoruesit e KVM-së u larguan më 20 mars, tensionet u përshkallëzuan edhe më shumë në Kosovë, veçanërisht në Drenicë. 

## Ngjarjet gjatë Ofensivës
### 20-27 Mars Fillimi i ofensivës jugosllave
Pas sulmeve të UÇK-së ndaj stacioneve të policisë në Skënderaj dhe Lluzhan, ofensiva filloi më 20 mars kur forcat jugosllave sulmuan fshatin Çikatovë e Vjetër për të synuar pozicionet e UÇK-së atje. Ato përparuan drejt zonës nga drejtimi i Uzinës së Feronikelit në Drenas. Çikatovë e Vjetër u pushtua nga forcat jugosllave më 22 mars. Në fund të marsit, forcat jugosllave kishin granatuar fshatra në Komunën e Skenderajt, duke bërë që civilët shqiptarë nga shumë fshatra të iknin në Çirez. Ushtria dhe Policia Jugosllave më pas sulmuan fshatrat Çirez, Izbicë, Ozrim, Runik dhe Leçinë, në të cilat përfundimisht hynë dhe pushtuan zonat. Civilët më vonë ikën në zona si Tushila dhe Rakinica, të cilat ishin ende nën kontrollin e UÇK-së.

#### Beteja e Bajës
Një ditë pasi kishin filluar bombardimet e NATO-s mbi Jugosllavinë, forcat jugosllave më 25 mars 1999 kishin marrë kontrollin e fshatit Bajë, pasi kishin luftuar me UÇK-në, i cili në atë kohë ishte kryesisht i banuar nga serbë të Kosovës.

#### Masakra e Padalishtës
Forcat serbe hynë në fshatin Pemishtë/Padalishtë më 26 mars dhe vranë 19 civilë shqiptarë, të gjithë anëtarë të familjes Imeraj, përfshirë 13 gra dhe fëmijë.

#### Beteja e Klladërnicës
Pasi jugosllavët arritën të pushtonin Bajën, ata u zhvendosën në fshatin Klladërnicë, të cilin e rrethuan në mënyrë efektive. Fshati u pushtua më 27 mars nga forcat serbe.

#### Sulmet e UÇK-së ndaj uzinës së Feronikelit
Forcat e Besim Malës luajtën gjithashtu një rol vendimtar në sulmet ndaj pozicioneve serbe në Kompleksin Industrial "Feronikeli" në Drenas, i cili vepronte si një bazë jugosllave në qytet. Sulmet ishin jetike në prishjen e aftësive logjistike dhe operacionale të forcave serbe në rajon. Këto operacione u karakterizuan nga manovra të shpejta dhe të papritura që maksimizuan ndikimin e UÇK-së pavarësisht burimeve të tyre të kufizuara. Sulmet çuan në ndërprerjen e operacioneve jugosllave në zonën e Drenasit.

### Masakra e Izbicës
Granatimi i fshatit Izbicë filloi gjatë natës së 27 marsit kur një grup prej të paktën pesëdhjetë ushtarësh, policësh dhe paraushtarakësh jugosllavë hyri në fshat. Ata mbanin veshur uniforma kamuflazh dhe blu të errët ose të zeza, dhe mbanin thika të gjata. Disa mbanin maska ​​skijimi dhe të tjerë i kishin fytyrat e nxirë me bojë yndyre. Më 28 mars, pothuajse të gjithë burrat e rritur ikën në male, duke lënë kryesisht gra, fëmijë dhe pleq në fshat. Në fushën e Izbicës, atë ditë ishin mbledhur mijëra njerëz, pothuajse të gjithë gra, fëmijë dhe pleq. Vetëm rreth 150 burra ishin midis tyre. Forcat e sigurisë kombëtare kërcënuan se do t'i vrisnin fshatarët dhe kërkuan para. Pasi morën paratë, i ndanë burrat nga gratë dhe fëmijët. Gratë dhe fëmijët u dërguan në Shqipëri. Burrat u ekzekutuan më pas me armë automatike. Disa gra dhe pleq u ekzekutuan gjithashtu në fshat. Si përfundim, u vranë 93-120 civilë shqiptarë të Kosovës. 

### 28-31 Mars Fundi i Ofensivës dhe Tërheqja Jugosllave
Pas masakrës në Izbicë, përleshjet vazhduan në disa fshatra të tjera të Drenicës, të cilat përfshinin vende si Polac, Prekaz, Abri, Likoc, Gradica dhe shumë fshatra të tjerë. Luftime të mëtejshme ndodhën në Negroci më 30 mars, në të cilat UÇK i këshilloi fshatarët të iknin në zona më të sigurta si Vuçaku dhe Terdeci, të cilat ishin ende nën kontrollin e UÇK-së. Deri më 31 mars, jugosllavët ishin tërhequr nga fshatrat që kishin pushtuar në Drenicë dhe Ushtria Çlirimtare e Kosovës (UÇK) rimori kontrollin mbi fshatrat që kishin humbur para dhe gjatë ofensivës, gjë që çoi gjithashtu në kthimin e disa refugjatëve shqiptarë.
#### Beteja e Dytë e Polacit
Nga 28 deri më 31 mars, një betejë e dytë do të zhvillohej në fshatin Polac.  Jugosllavët pësuan disa humbje dhe një automjet luftarak u dëmtua.

## Viktimat 
UÇK-ja pësoi 14 viktima në ato beteja sipas Librit të Kujtimit të Kosovës të FDH-së. Ndërsa 2 luftëtarë të UÇK-së, përfshirë një komandant, u plagosën gjatë Betejës në Prekaz. Rreth 93-130 civilë shqiptarë të Kosovës u vranë në Izbicë, ndërsa 19 të tjerë u vranë në Padalishtë. Gjatë ofensivës në Skenderaj, u ekzekutuan edhe 10 civilë të tjerë.

## Pasojat 
Pas ofensivës, shumë përleshje do të vazhdonin në Drenicë, veçanërisht në Rezallë. Sipas FDH, gjatë përleshjeve në Drenicë pas ofensivës së marsit 1999, 102 ushtarë jugosllavë dhe policë serbë u vranë midis prillit dhe majit 1999, ndërsa 74 militantë të UÇK-së vdiqën.

## Referime