open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mit’hat Havari

**Mit’hat Havari** lindi në 1950 në Vlorë. Ka qenë i burgosur politik gjatë regjimit komunist në Shqipëri, nën akuzën e agjiturës kundër regjimit komunist. Më 21 dhjetor 1990, me vendim nr. 73, Gjykata e Rrethit të Elbasanit e dënoi për "diversion, për kundërshtim me dhunë të përfaqësuesve të shtetit", me 16 vjet burg. 
Ai lirohet nga burgu i Elbasanit në 10 prill 1991. Ka qenë ish-drejtues i lartë i Policisë së Shtetit.

## Puna në Forcat e rendit
Havari u angazhua në radhët e forcave të rendit, kryesisht në periudhën 1996-2000. Ai ka drejtuar disa komisariate e drejtori policie, si në Elbasan, në Berat e Shkodër para se të emërohej si polici i parë i Drejtorisë së Tiranës. 
Në vitet 1992–1994 ushtron detyrën si kryetar i Degës së Rendit publik. Me gradën kryekomisar, Ka qenë drejtor policie në shumë qarqe në vend përshirë Tiranën, Beratin dhe Shkodrën. 

## Hapja e dosjes
Në 21 tetor 2019 Havari arriti të marrë dosjen e tij të Sigurimit të Shtetit, pas kërkesës së bërë pranë AIDSSH. Dosja 4171 me përmbajtje prej 215 faqesh nxorri në pah agjentët dhe operativët e Sigurimit të Shtetit që e survejuan atë. Materiali i dosjes përfshin edhe procesin gjyqësor që u zhvillua në dhjetorin e 1990.

Kjo dosje ishte hapur në vitin 1982 deri në fund të vitit 1990, vit kur Havari u arrestua në demonstratën antikomuniste të Elbasanit.

### Emrat e agjentëve
Pas marrjes së dosjes, Havari ka bërë publike emrat e disa prej bashkëpunëtorëve që kishin punuar për dosjen e tij. 
Ja si shprehet ai në një prej intervistave: *Nga bashkëpunëtorët e Sigurimit ishte “Artilieri” (ing. Ylli Riska), “Zjarrmëtari” (Qemal Xhangolli), “Dielli” dhe “Gëlqerja”, të dy të fundit i kam identifikuar kush janë: i pari doktor Berti, i dyti Enveri, të tjerët do t’i identifikoj më vonë. Emrat legalë që më kishin denoncuar me egërsi ishin: Nasi Dimitrovski, Irfan Tosku, Agim Shkëmbi, Fahri Shkëmbi, Refik Kurti, Robert Doka, Sihat Gjomemo nga Tragjasi i Vlorës, Lili Naçi, Xhevair Xhelali, Shefqet Balla dhe shumë të tjerë, shumica e tyre punonin aty në uzinën e çelikut, por dhe jashtë saj.* 

## Burimet
Ahiru no Sora

**Ahiru no Sora** (あひるの空) është një manga e shkruar dhe ilustruar nga Takeshi Hinata. Është serializuar në Weekly Shōnen Magazine të Kodansha që nga dhjetori 2003. Që nga qershori 2019, pesëdhjetë e një vëllime *tankōbon* janë lëshuar në Japoni. Një përshtatje e serialit televiziv anime me 50 episode, i prodhuar nga Diomedéa u transmetua nga tetori 2019 deri në shtator 2020.

## Përmbajtja
Sora Kurumatani është personazhi kryesor i serisë që e pëlqen basketbollin. Ai bëri një premtim nënës së tij, "Unë do të mbizotëroj në turneun tim të parë të shkollës së mesme". Por ndërsa anëtarësohet në klubin e basketbollit pasi hyri në Shkollën e Mesme Kuzuryū, ai zbulon se është bërë një tokë penguese për delikuentët. Një vend ku bëhet gjithçka, por me zellin e vërtetë të Sora për basketbollin, gjërat fillojnë të tronditen.

## Personazhet
;
:Dubluesi: Yūki Kaji
;
:Dubluesi: Yuma Uchida
;
:Dubluesi: Katsuyuki Konishi
;
:Dubluesi: Kishō Taniyama
;
:Dubluesi: Mamoru Miyano
;
:Dubluesi: Taku Yashiro
;
:Dubluesi: Chado Horii
;
:Dubluesi: KENN
;
:Dubluesi: Sayaka Senbongi
;
:Dubluesi: Yuna Taniguchi
;
:Dubluesi: Aya Endō}}
;
:Dubluesi: Kazuya Nakai
;
:Dubluesi: Sōma Saitō
;
:Dubluesi: Jun Fukuyama
;
:Dubluesi: Makoto Furukawa
;
:Dubluesi: Hiroyuki Yoshino}}
;
:Dubluesi: Daisuke Namikawa
;
:Dubluesi: Takahiro Sakurai
;
:Dubluesi: Yūichirō Umehara}}
;
:Dubluesi: Yoshitsugu Matsuoka
;
:Dubluesi: Yūto Uemura
Pema Evropiane e Vitit

parapamje
**Pema Evropiane e Vitit** është një garë ndërkombëtare vjetore që organizohet përmes konkursit dhe me qëllim të përzgjedhjes së pemës më të mirë në Evropë.  Ngjarja organizohet nga Shoqata e Partneritetit Mjedisor (EPA), një organizatë e mbështetur nga Shoqata Evropiane e Pronarëve të Tokës dhe Komisioni Evropian.  

## Shih edhe 
* Rrapi i Mashkullores - Shqipëri
* Rrapi i Marashit në Prizren - Kosovë
* Rrapi i Manastirit - Maqedonia e Veriut
* Ulliri i Vjetër (Stara Maslina) - Mali i Zi

## Referime 
## Linqe të jashtme 
* Pema Evropiane e Vitit - Faqe zyrtare   
* Shoqata e Partneritetit Mjedisor
David Klark

**David Leonard Clarke (David Leonard Klark)** (3 nëntor 1937 &ndash; 27 qershor 1976) ishte arkeolog dhe akademik anglez. Ai është i njohur për punën e tij mbi arkeologjinë procesale . 

## Jeta dhe edukimi i hershëm 
Clarke lindi në Kent, Angli . Ai studioi në Peterhouse, Universiteti i Kembrixhit . 

## Karriera akademike 
Ai u bë anëtar i Peterhouse, Kembrixh në 1966. Mësimet dhe shkrimet e tij, veçanërisht mbi arkeologjinë analitike në 1967 i shndërruan pikpamjet e arkeologjisë europiane në vitet '70. Clarke i kushtojë rëndësinë teorisë së sistemeve, kuantifikimin, dhe arsyetimit shkencor në arkeologji dhe përfshiu  ekologjinë, gjeografinë dhe antropologjinë krahasuese studimet e tij.  

Megjithëse nuk u pranua kurrë me të vërtetë nga hierarkia e Kembrixhit, ai sidoqoftë kishte mbështetjen dhe mirënjohjen e studentëve të tij për qëndrimet gjithëpërfshirëse ndaj tyre.  

Në vitin 1970 ai publikoi tezën e doktoraturës në lidhje me qeramikën britanike dhe irlandeze Bell Beaker. 

Clarke vdiq në 1976 si rezultat i trombozës që rridhte nga një zorrë gangrenoze e shtrembëruar.
Kastriot Myftaraj

**Kastriot Myftaraj** (Korçë, 1966 - Tiranë, 7 korrik 2022) ka qenë publicist, gazetar dhe analist shqiptar.

Gjeti vdekjen duke e hedhur nga kati i katert i pallatit pallat në të cilin jetonte në Tirane.￼

## Referime
Borsalino & Co.

**Borsalino & Co.** është një film francez i vitit 1974 me regji të Jacques Deray. Është vazhdimi i filmit të vitit 1970 *Borsalino*.

## Përmbajtja
Siffredi, një gangster i shquar në Marsejë të viteve 1930, mëson se vrasja e bashkëpunëtorit të tij dhe mikut më të ngushtë Capella ishte urdhëruar nga një ardhje e re në qytet, Volpone. Në shenjë hakmarrjeje, ai vret vëllain e Volpone duke e hedhur nga një tren lëvizës. Një luftë bande pason të fitojë burrat e Volpone, duke kapur Siffredi dhe duke e futur zonjën e tij Lola në një bordello. Siffredi është poshtëruar nga banda duke e shndërruar atë në një çarje alkoolike, e cila është mbyllur në një spital psikiatrik. I shpëtuar nga i vetmi i mbijetuar tjetër i bandës, ai shpëton me varkë në Itali. Suprem i majtë në Marsejë, Volpone është mbështetur nga qeveria naziste në Gjermani dhe e ka policin prapa shpinës.

Tre vjet më vonë, Siffredi ka rikuperuar shëndetin e tij, ka fituar para dhe ka grumbulluar një bandë të re. Pas kthimit në Marsejë, ata e lirojnë Lola nga bordelloja dhe në një luftë të re eleminojnë shumicën e burrave të Volpone. Duke kapur njeriun e tij të djathtë së bashku me komisarin e policisë që i përkëdhel, Siffredi i bën të dy të zhurmshëm të dehur dhe i bën thirrje gazetarëve për të publikuar spektaklin e turpshëm. Një komisioner i ri i policisë vendos ta lërë Siffredi të përfundojë punën. Kur Volpone përpiqet të largohet për në Gjermani, Siffredi e kap atë në tren dhe e mbush në kutinë e zjarrit të lokomotivës. Duke mos dashur të fillojë përsëri në Marsejë, me Lola dhe bandën e tij ai më pas merr një anije për në Shtetet e Bashkuara.

## Luajtën
* Alain Delon - Roch Siffredi 
* Riccardo Cucciolla - Volpone 
* Daniel Ivernel - Inspector Fanti 
* Reinhard Kolldehoff - Sam 
* André Falcon - Inspector Cazenave 
* Lionel Vitrant - Fernand 
* Adolfo Lastretti - Luciano 
* Greg Germain - Le 'Nègre' 
* Pierre Koulak - Spada 
* Marius Laurey - Teissere 
* Serge Davri - Charlie 
* Günter Meisner - Le médecin
* Jacques Debary - Le préfet 
* Djéloul Beghoura - Lucien 
* Bruno Balp - Un spectateur de l'Alcazar
* Catherine Rouvel - Lola
* Anton Diffring - German
* Mireille Darc - Cameo

## Referime
Hamid Gjylbegu

**Hamid Gjylbegu** (Shkodër, 1 mars 1888 - Elbasan, 24 shkurt 1979) ka qenë ushtarak dhe poet shqiptar. Drejtues në terren i forcave qeveritare dhe vullnetare shqiptare gjatë Luftës së Koplikut. Me daljen në pension u dha pas krijimtarisë letrare dhe botoi shumë broshura me vjersha lirike, filozofike, për fëmijë, përkthime dhe folklor. Poezia e të cilit është cilësuar përfaqësuese e njëfarë *neo-misticizmi*, u përzgjodh nga Lasgush Poradeci në një antologji të hartuar prej tij. Veprat e tij qenë në listën e veprave të para që u ndaluan më 1948, ndër to *Agimi i filozofís*, *Çikrrime filozofije*, ''Drita e s'vërtetës*, *Flutura ndër lule*, *Kunora e lumnís*, *Fletra e jetës: pasqyra e s'vërtetës''.

## Biografia 
U lind në Shkodër më 1 mars 1888, i biri i Sulejmanit të Tahir Gjylbegut dhe Sebije Muslisë, ndër familjet hanedane të qytetit. Ndoqi arsimimin fillor në mejtep dhe atë të mesëm administrativo-ushtarak në ryzhdien e qytetit, vitin e fundit të së cilës e ndoqi dhe e kreu në Manastir. Shkollimin e mëpasëm ushtarak e vijoi në Akademinë Ushtarake në Stamboll,

Në korrik të 1912 u emërua instruktor i rekrutëve të regjimentit të 38-të në Selanik. Gjatë Luftës së Parë Ballkanike shërbeu në korparmatën e Selanikut, e cila luftoi kundër trupave serbe në Kumanovë, Qyperli, Perlep e Manastir; më pas kaloi në frontin jugor kundër grekëve në Bilisht, Korçë e Janinë. Më 6 mars 1913 Janina iu dorëzua grekëve dhe Hamidi i zënë rob lufte, u dërgua në ishullin Zanta. Në tetor u lirua dhe u kthye në Stamboll.

Ktheu në Shqipëri në prag të ardhjes së Princ Vidit, duke shërbyer në xhandarmëri me gradën e togerit, ai luftoi kundër Kryengritjes së Shqipërisë së Mesme. Ato vite organizata "Krahu Kombëtar" e themeluar në Durrës, kaloi në seli në Shkodër dhe me zgjerimin e saj iu afruan edhe Hamidi, Maliq bej Bushati, Riza Dani, etj. 

Pas lirimit qe anëtar i kryesisë së Komitetit «Mbrojtja Kombëtare e Kosovës» dhe përkrahu Kongresin e Lushnjes. Qe drejtuesi në terren i operacioneve luftarake mbrojtëse në Luftën e Koplikut së bashku me kolegun akademist dhe bashkëluftëtarin Taip Shkodra.

## Vepra 
## Referime
Mesut Jëllmaz

**Mesut Jëllmaz** (lindi më 6 nëntor 1947) është një politikan turk. Ai ishte kryetari i Partisë së Atdheut nga 1991 deri 2002, dhe shërbeu tre herë si Kryeministër i Turqisë. Dy mandatet e tij të para si kryeministër zgjatën vetëm disa muaj (qershor-nëntor 1991 dhe mars-qershor 1996), ndërsa i treti shkoi nga qershori 1997 deri në janar 1999.

## Familja
Mesut është i martuar me Berna, me të cilën ka pasur dy fëmijë: Hasan dhe Javuz Jëllmaz. Djali i tij Javuzi u gjet i vrarë në apartamentin e tij në dhjetor 2017.

## Karriera
Mesut Jëllmaz ishte një anëtar në Partinë e Atdheut të Turgut Özal, që përfaqësonte provincën Rize në parlament dhe shërbente në kabinetin e Özal. Ai ishte Ministër i Shtetit për Informim (dhjetor 1983), pastaj Ministër i Kulturës dhe Turizmit (1986), dhe Ministër i Punëve të Jashtme (dhjetor 1987 deri shkurt 1990). Pas zgjedhjes së Özal për presidencën në vitin 1989, Jëllmaz u bë udhëheqësi i një kundërshtimi ndërpartiak ndaj kryeministrit të ri, Jëlldërëm Akbulut.

### Kryeministër
Në qershor 1991, Jëllmaz arriti të shkarkojë Jëlldërëm Akbulut nga udhëheqja e partisë dhe nga të gjitha funksionet ekzekutive gjatë kongresit dyvjeçar të partisë. Për shkak se ANAP kishte shumicën në parlament, ai më pas u bë Kryeministër i Turqisë. Sidoqoftë, në tetor ANAP erdhi në vendin e dytë në zgjedhjet e përgjithshme të vitit 1991 pas Partisë të Rrugës së Vërtetë së Sylejman Demirel (DYP) dhe DYP formoi një koalicion me Partinë Popullore Demokratike Populiste.

Vitet në vijim panë një rënie të popullaritetit të Partisë së Atdheut dhe një marrëdhënie akrimonuese me Tansu Çiller, kryetare e Partisë të Rrugës së Vërtetë (DYP). Jëllmaz gjithashtu e bëri Partinë e Atdheut më miqësore ndaj biznesit dhe të orientuar drejt Evropës, duke bërë që krahu më konservator, fetar të kalonte në Partinë e Mirëqenies (RP) të Nexhmetin Erbakan. Në zgjedhjet e përgjithshme të dhjetorit 1995, ANAP përsëri doli i dyti, këtë herë pas Partisë së Mirëqenies. Pas bisedimeve të gjata të koalicionit, Jëllmaz formoi një koalicion me DYP në mars 1996, por kjo zgjati më pak se katër muaj, duke rënë në një mocion censure të udhëhequr nga Partia e Mirëqenies. Presidenti Demirel e ftoi Erbakan për të formuar një qeveri, të cilën ai e bëri, në koalicion me DYP.

Mandati i Erbakan u shënua nga skandali i Susurluk, gjatë hetimit të të cilit Jëllmaz pranoi ekzistencën e njësisë xhandarmërisë antiterror të JİTEM. Skandali çoi në dorëheqjen e Ministrit të Brendshëm të Erbakan, Mehmet Ağar, pas zbulimeve se Abdullah Çatlı, udhëheqësi i organizatës së ekstremistëve të djathtë Ujqërit gri, punonte për shtetin.

Jëllmaz formoi një qeveri për herë të tretë në qershor 1997,

Në tetor 1998, Jëllmaz filloi një zemërim në botën arabe duke kërcënuar "të heq sytë" të Sirisë mbi mbështetjen e supozuar të Hafez el-Asadit për Partinë e Punëtorëve të Kurdistanit separatiste.

## Referime
Emre Taner

**Emre Taner** (lindi në vitin 1942) është nënsekretar i Organizatës Kombëtare e Inteligjencës (MİT). Ai është i njohur për rinovimin e organizatës dhe inkurajimin e qeverisë për të miratuar një qëndrim më aktiv në lidhje me politikën e jashtme.

## Karriera
Pas mbarimit të Shkollës së Shkencave Politike në Universitetin e Ankarasë, ai hyri në agjencinë e inteligjencës dhe shërbeu pothuajse në të gjitha seksionet e organizatës. Midis 1984 dhe 1986, Emre Taner ishte shefi i zyrës së rajonit të Stambollit. Në vitin 1987, ai u bë shefi i departamentit të inteligjencës dhe u emërua nënsekretar i MİT në 1992. Nga viti 1994 e tutje, Emre Taner shërbeu në vendet e huaja deri në emërimin e tij si zëvendës nënsekretar për operacione më 7 prill 1999. Emre Taner pasoi Şenkal Atasagun, i cili doli në pension më 15 qershor 2005 nga posti i tij para mandatit të tij. Më 26 maj 2010, Taner ia kaloi postin pasardhësit të tij Hakan Fidan.

## Referime
Şenkal Atasagun

**Şenkal Atasagun** (lindi në vitin 1941) është ish-kryetarë i Organizatës Kombëtare të Inteligjencës (MİT) nga viti 1998 deri më 2005.

Ai i'u bashkua MİT pasi diplomoi në Shkollën e Lartë e Gallata Sarajit dhe Universitetin Grenoble-Alpes. Para se të bëhet kryetar i MİT-it, ai shërbeu në Bruksel dhe Londër, poashtu në Stamboll dhe Ankara.

## Referimet
Shouta Aoi

**Shouta Aoi** (蒼井 翔太 Aoi Shouta) është një dublues animesh (seiyu), lindur më 11 Gusht 1987, Tokjo, Japoni. Për momentin është i punsuar nga firma japoneze S Company (ja).

## Puna e tij si dublues 
### Anime 
* Kimi to Boku (2011 - 2012) - Ryunosuke Matsushita
* Uta no Prince-sama Maji Love 2000% - Ai Mikaze

### Lojra 
* Uta no Prince-sama series - Ai Mikaze
* Granblue Fantasy - Elta
* Meiji Tokyo Renka: Haikara Date - Rentaro Taki
* Bungou to Alchemist - Lewis Carroll(en)

## Lidhje të jashtme 
* Shouta Aoi në Faqja Zyrtare
*
Nahu Martinez DJ

**Nahuel Martinez** (Buenos Aires, Argjentina, 31 Tetor e 1997), i njohur më mirë si **Nahu Martinez**, është një Disc jockey Nacionaliteti Argjentinas, i njohur për përzierjet e tij në zhanret Reggaeton, Trap dhe Dance.

## Biografia 
Diplomuar në Shkencën e Analistit të Sistemeve Kompjuterike në UAI Universiteti i Hapur Interamerican në Argjentina.

Ai e filloi karrierën e tij si një Disc jockey, në moshën e re 15 vjeç.

Më 3 janar 2015 ai filloi turneun e tij të parë, në të cilin ai punoi për marka të ndryshme të privilegjuara si Cerveza Schneidder dhe Lucky Strike.

Në Shtator 2016 u publikua një episod i ri i Showmatch ku luajti rolin e vetvetes.

## Filmografia 
### Televizioni 
## Lidhje të jashtme 
* Profili zyrtare në Instagram: Nahu Martinez
* Faqja zyrtare në Facebook: Nahu Martinez
* Profili zyrtare në Twitter: Nahu Martinez
* Kanali zyrtar në YouTube: Nahu Martinez
Gjokaj (mbiemër)

**Gjokaj** është mbiemër shqiptar, ndër personat që e mbajnë janë:
*Enver Gjokaj (1980–), aktor shqiptaro-amerikan
*Gjelosh Gjokaj (1933–2016), piktor shqiptar
*Mikel Gjokaj (1946–), artist i artit figurativ, shqiptar nga Kosova
*Valentin Gjokaj (1993–), futbollist shqiptar
## Referime
Henrik Petersson

**Henrik Petersson**, (Uppsala, 6 prill 1973), është një matematikan suedez, mësues i matematikës dhe një shkrimtar. Petersson është një doktor në Universitetin e Teknologjisë Chalmers dhe punon si lektor në matematikë në Gymnasiet Hvitfeldtska në Göteborg. Ai është krijuesi i një kursi të bazuar në internet në matematikë për studentët e shkollës së mesme. Problemi i problemnet.n.nu është financuar nga fondacioni Solstickan. 

## Biografi 
Henrik Peterson u bë mjek në Matematikë në 2001. Në 2010 ai u bë një mësues i shkollës së mesme të matematikës. 

Midis 2005 dhe 2008, ai botoi 12 raporte shkencore dhe tekste. Petersson është më i njohur për librin e tij, *Problemlösningens grunder*. 

Ky libër u botua në vitin 2013. 

## Performanca si mësues 
Disa nga studentët e tij kanë arritur sukses të madh në garat ndërkombëtare të matematikës. 

## Bibliografi 
* *Problemlösningens grunder*, 2013
* *Undersökande matematik*, 2017
* *Avancera I*, 2019
* *Avancera II*, 2019

## Referime
Orhan Miroğlu

**Orhan Miroğlu** (lindi në vitin 1953) është politikan dhe gazetar turk me prejardhje kurde. Ai është autor në gazetat ditore *Radikal*, *Özgür Gündem*, *Yeni Özgür Politika*, *BirGün* dhe *Taraf*. Ai u arrestua pas grusht shteti të vitit 1980 dhe u dënua për 15 vjet. Në vitin 1988, ai u lirua nga kujdestaria.

Ai i shpëtoi vrasjes së Musa Anter e cila ndodhi më 20 shtator 1992. Orhan Miroğlu është i martuar dhe ka dy fëmijë.

## Referimet
Dexhal

**Al-Masih ad-Dajjal** (Arabisht: المسيح الدجّال Al-Masīḥ ad-Dajjāl, "mesia i rremë, gënjeshtari, mashtruesi") është një figurë e keqe në eskatologjinë islamike. Ai thuhet se ka ardhur nga një numër vendndodhjesh të ndryshme, por përgjithësisht nga Lindja, zakonisht midis Sirisë dhe Iranit, i krahasueshëm me të kuptuarit e krishterë për paraqitjen e Antikrishtit në eskatologjinë e krishterë. Disa pikëpamje bashkëkohore e përshkruajnë atë si një sistem dhe jo fizik.

## Referime
Abdylmutalib

**Abdylmutalib** ose **Abd al-Muttalib Shejbah ibn Hashim** (Arabisht: عٱب .دٱلٱمُطَّلِبِ شَيْبَة بْب .ن حَش .م., Abd al-Muttalib Shejbah ibën Hashim, rreth 497 - 578) ishte gjyshi i profetit Muhamed.
Përpajnimi

parapamje|Përpajnimi tokësor
parapamje|Përpajnimi ajror
**Përpajnimi** ose **Shumëzimi me përpajë** () është një mënyrë e zakonshme e shumëzimit ose përhapjes vegjetative të specieve të ndryshme në mjediset natyrore. Shumëzimi me përpajë gjithashtu përdoret nga pemëtarët dhe kopshtarët për të shumëzuar dhe përhapur bimët e dëshirueshme. Ekzistojnë dy mënyra kryesore të shumëzimit me përpajë:
* Shumëzimi me përpajë ajrore, dhe
* Shumëzimi me përpajë tokësore. 

Përpajnimi natyral zakonisht ndodh kur një degë prek tokën ose një pjesë e saj futet nën tokë nga e cila pastaj dalin rrënjë të reja. Në një fazë të mëvonshme, lidhja e degës së rrënjëzuar me bimën mëmë ndërpritet dhe si rezultat prodhohet një bimë e re.  

## Shiko gjithashtu 
* Kopshtaria 
* Pemëtaria
* Shartimi

## Referime 
## Linqe të jashtme 
* Information and illustrated step-by-step instructions for air layering
Bardhyl Demiraj

**Bardhyl Demiraj** (Tiranë, 29 mars 1958) është një albanolog shqiptar si dhe prej 2001, është pedagog në Universitetin "Ludwig Maximilians" të Mynihut.

## Referime
Robert Sapolsky

**Robert Morris Sapolsky** (lindur më 6 prill 1957) është një neuroendokrinolog dhe autor amerikan. Ai aktualisht është profesor i biologjisë, i neurologjisë dhe shkencave neurologjike, si dhe kirurgjisë neurologjike në Universitetin Stanford . Për më tepër, ai është hulumtues në Muzetë Kombëtarë të Kenisë .
Matcha

parapamje| Çaj i tenjës i akullt
parapamje| Një set tre-copësh për të bërë *matcha*, duke përfshirë një kamxhik ( *chasen* ), tas ( *chawan* ), dhe lugë ( *chashaku* )
parapamje| Një tas me *matcha* në një tepsi të zezë me *wagashi* (një ëmbëlsirë tradicionale)

 është pluhur i rritur në tokë i prodhuar nga gjethet e e çajit jeshil të rritura dhe përpunara në mënyrë të veçantë. Është e veçantë në dy aspekte të bujqësisë dhe përpunimit: bimët e çajit jeshil për *matcha* janë rritur në hije për tre deri në katër javë para korrjes, ndërsa venat hiqen gjatë përpunimit. Gjatë rritjes në hije, bima *Camellia sinensis* prodhon më shumë theaninë dhe kafeinë . Forma pluhur e matcha konsumohet ndryshe nga gjethet e çajit ose qeset e çajit, dhe tretet në një lëng, zakonisht ujë ose qumësht. 

Në Kinë gjatë dinastisë Tang (618–907), gjethet e çajit avulloheshin dhe formoheshin në kuba çaji për ruajtje dhe tregti. Çaji përgatitej duke pjekur dhe pudrosur çajin dhe duke zierë pluhurin e çajit në ujë të nxehtë, duke shtuar më pas kripë.  Gjatë dinastisë Song (960–1279), metoda e bërjes së çajit pluhur nga gjethet e çajit të tharë të përgatitur me avull dhe përgatitja e pijeve duke e tundur pluhurin e çajit dhe ujin e nxehtë së bashku në një tas u bë e njohur.  

## Referime
Etyen Mahçupyan

**Etyen Mahçupyan** (lindi më 9 mars 1950) është një gazetar, shkrimtar dhe kolumnist turk me origjinë armene. Emërimi i tij më kritik ishte të shërbente si këshilltar i lartë i kryeministrit Ahmet Davutoglu në 2014-2015.

## Jeta e hershme
Mahcupyan lindi në një familje katolike armeno-turke. Edukimi i tij ishte larg çdo lloj nacionalizmi, as turk dhe as armen, dhe përkundrazi përfshinte vlera më universale siç ishte të qenit njerëzor i mirë me etikë dhe parime të denjë. Mbiemri i tij rrjedh nga pseudonimi i gjyshit të tij, "Mahcup", që do të thotë i trembur, i turpëruar ose i ndërlikuar. Mësoi gjuhën armene në shkollën fillore; megjithatë turqishtja ishte gjuha kryesore që flitej në shtëpinë e tij.

Ai u diplomua në Kolegjin Robert, një nga shkollat e mesme më prestigjioze të Turqisë, më 1968. Në vitin 1972, ai mori diplomën e tij të shkencës në Inxhinieri Kimike nga Universiteti Boğaziçi në Stamboll. Duke kuptuar se fitimi i një jetese do të kërkonte të punonte nën një menaxher, ai studioi menaxhimin e biznesit dhe financën - për të përparuar, profesionalisht dhe intelektualisht. Ai mbaroi gradën Master të Shkencave në menaxhimin e biznesit më 1974 në Universitetin Boğaziçi. Pastaj ai mori gradën e tij të dytë të Masterit të Shkencave në fushën e ekonomisë ndërkombëtare nga fakulteti i shkencave politike në Universitetin e Ankarasë më 1977.

## Librat
* *Bir Zamanlar Ermeniler Vardı* (2008)
* ''Batı'yı Anlamak* (2008)
* *Türkiye'yi Anlamak* (2008)
* *Liberallik Demokratlık Tartışması* (2008)
* *Bir Demokratın Gündemi* (2007)
* *İçimizdeki Öteki* (2005)
* *Bir Zümre, Bir Parti - Türkiye'de Ordu* (2004)
* *İkinci Tanzimat* (2003)
* *Zihniyet Yapıları ve Değişim/ Batı'dan Doğu'ya, Dünden Bugüne* (2000)
* *Radikal Yazılar 4 - Büyük Travmanın Eşiğinde* (2000)
* *Radikal Yazılar 3 - Yönetemeyen Cumhuriyet* (2000)
* *Radikal Yazılar 2* (2000)
* *Radikal Yazılar 1* (1998)
* *Türkiye’de Merkeziyetçilik: Devlet ve Din* (1998)
* *İdeolojiler ve Modernite* (1997)
* *Osmanlı'dan Postmoderniteye* (1996)
* *Beyin Fırtınası - Demokrasi, Batılılaşma, Laiklik, Devlet, Yeni Dünya Düzeni''

## Referime
Cengiz Çandar

[thumb|240px|Çandar në [Forumi Ndërkombëtar i Sigurisë Halifax|Forumin Ndërkombëtar të Sigurisë Halifax më 2012]]
**Cengiz Çandar** (lindi më 1948) është një gazetar turk, kolumnist i vjetër dhe një ekspert i Lindjes së Mesme. Ai është autori i librit më të shitur Mezopotamya Ekspresi- Bir Tarih Yolculugu (Mesopotamia Express- Një Udhëtim në Histori) (2012), i cili është përkthyer në gjuhë të ndryshme.

## Jeta e hershme
Ai përfundoi shkollën e mesme Talas American College in Talas, Kajseri dhe shkollën e lartë tek Tarsus American College në Tarsus, Mersin. Çandar diplomoi në Universitetin e Ankarasë më 1970 dhe morri diplomën Bachelor në shkenca politike dhe marrëdhënie ndërkombëtare.

## Karriera
Ai e filloi karrierën e tij si gazetar në vitin 1976 për gazetën *Vatan* pasi jetoi në Lindjen e Mesme dhe Evropë për shkak të kundërshtimit të tij ndaj regjimit në Turqi pas ndërhyrjes ushtarake në vitin 1971. Duke qenë ekspert në Lindjen e Mesme (Liban dhe Palestinë) dhe Ballkan (Bosnje dhe Hercegovina), Çandar punoi për Agjencinë e Lajmeve Turke dhe për gazetat kryesore turke *Cumhuriyet*, *Hürriyet*, *Sabah*, *Referans* dhe *Güneş* si korrespodent lufte. Aktualisht, ai është një kolumnist i vjetër për *Radikal*. dhe Al-Monitor.

Çandar shërbeu si këshilltar special për politikën e jashtme të presidentit turk Turgut Özal midis 1991 dhe 1993. Ai ishte udhëheqësi në vendosjen e marrëdhënieve midis presidencës turke dhe udhëheqjes kurde të Irakut (1991) që çoi njohjen e Jalal Talabani dhe Masoud Barzani në Turqi. Ai ishte gjithashtu i përfshirë në mënyrë aktive në politikën e Ballkanit, veçanërisht gjatë trazirave etnike në Ballkan midis 1993 dhe 1995. Në vitin 1998, ai ishte ndër gazetarët e njohur që i janë nënshtruar një fushate agresive për shpifje nga ushtria. Midis 1999 dhe 2000, ai bëri punë kërkimore në temën "Turqia e Shekullit 21" si Studiues i Politikave Publike në Woodrow Wilson International Center for Scholars dhe një anëtar i lartë në Institutin e Shteteve të Bashkuara për Paqe. Përshkrimi i tij i ngjarjeve të vitit 1998 në Turqi si një "grusht shteti post-modern". Çandar është një nga intelektualët turq që ka njohur gjenocidin armen duke lëshuar një falje për "katastrofën e madhe të vitit 1915". Teksti i faljes ishte "Ndërgjegjja ime nuk e pranon pandjeshmërinë e treguar ndaj dhe mohimin e katastrofës së Madhe, të cilës iu nënshtruan armenët osmanë në vitin 1915. Unë e refuzoj këtë padrejtësi dhe për pjesën time, unë bashkpjesoj me ndjenjat dhe dhimbjen e vëllezërit dhe motrat e mia armene. Unë u kërkoj falje atyre." Në vitin 2007, ai dënoi autoritetet për privimin e Aghtamar nga e kaluara e saj armene duke e riemëruar atë në "Akdamar".

Ai ka dhënë mësim në Istanbul Bilgi University (1997-1999), Istanbul Kültür University (2002-2010), Özyegin University (2011). Ai është një komentues i shpeshtë në lidhje me Turqinë, çështjen kurde dhe çështjet e Lindjes së Mesme në gazeta ndërkombëtare dhe në televizion dhe ligjërata globalisht në universitete duke përfshirë në Universitetin e Harvardit, Bostonit dhe Universitetin e Oksfordit.

## Referime
Sedat Laçiner

**Sedat Laçiner** (lindi më 1972) është një specialist akademik turk për Lindjen e Mesme dhe marrëdhëniet ndërkombëtare, me referencë të veçantë për politikën e jashtme turke dhe rektori i Universitetit Çanakkale Onsekiz Mart (COMU).

Që nga viti 2001, ai ka dhënë mësim për marrëdhëniet ndërkombëtare dhe sigurinë ndërkombëtare në Universitetin Çanakkale Onsekiz Mart dhe Institutin e Studimeve të Sigurisë së Akademisë së Kombëtare, në Ankara.

Ai është redaktor i "Gazetës së Studimeve Administrative" dhe "Rishikimi i së Drejtës Ndërkombëtare dhe Politikës", si dhe është një kontribues i rregullt i TRT dhe transmetimeve të tjera televizive dhe radiotelevizive. Ai është gjithashtu kryetar i gazetës së Journal of Turkish Weekly, një kolumnist i rregullt i gazetës së përditshme turke Star dhe Koordinator i Përgjithshëm i Organizatës Ndërkombëtare e Kërkimit Strategjik.

Ai aktualisht është Profesor i Marrëdhënieve Ndërkombëtare dhe këshilltar i Kryesisë së Këshillit të Arsimit të Lartë Turk (YÖK).

Në vitin 2011 ai u emërua president në Universitetin Çanakkale Onsekiz Mart (ÇOMÜ) nga presidenti turk Abdullah Gjyl.

Ai u arrestua në korrik 2016 pas përpjekjes për grusht shteti në Turqi, dhe ai raporton se avokati i shtetit ka kërkuar burgim të përjetshëm.

## Referime
Konaqet e Rifat Beut

**Konaqet e Rifat Beut** quhen dy shtëpi të periudhës së Rilindjes në qytetin Goce Delçev (Nevrokop), Bullgari. Objektet janë shpallur monument kulture me rëndësi lokale.  

Konaqet ndodhen në lagjen e Kosovës në pjesën perëndimore të qytetit ndërsa konsiderohet se janë ndërtuar në shekullin XIX për udhëheqësin e atëhershëm Rifat Beu. Në orët e para të 6 nëntorit 1968, shtëpia u dëmtua rëndë nga zjarri. 

## Shih edhe 
* Goce Delçev
* Rrapi i Rifat Beut

## Referime
Rrapi i Rifat Beut

**Rrapi i Rifat Beut** është pema më e madhe dhe më e vjetër në qytetin Goce Delçev, Bullgari, një pikë referimi e qytetit. Pranë tij janë Konaqet e Rifat Beut, nga vjen edhe emërtimi i pemës. Rrapi ndodhet në pjesën perëndimore të qytetit, në bregun e majtë të lumit Delçevska, në lagjen e Kosovës.  

Ky trung rrapi shekullor në Goce Delçev është i vjetër rreth 500 vjet.  Kurora e tij  është 20 - 25 m e lartë dhe ka një perimetër prej rreth 10 m. Ai ka qenë nën mbrojtjen e Ligjit për ruajtjen e natyrës që nga viti 1968.  

## Shih edhe 
* Goce Delçev
* Konaqet e Rifat Beut

## Referime
Traktati i Kushtetutës Evropiane

parapamje|Ratifikimi i Traktatit Kushtetues për Evropën}}
**Traktati i Kushtetutes për Evropën - TKE** (referuar zakonisht si **Kushtetuta Evropiane** ose si **Traktati Kushtetues**) ishte një traktat ndërkombëtar i paratifikuar me qëllim krijimin e një kushtetute të konsoliduar për Bashkimin Evropian (BE). Qëllimi ishte që të zëvendësoheshin traktatet ekzistuese të Bashkimit Evropian me një tekst të vetëm, duke i dhënë fuqi ligjore Kartës së të Drejtave Themelore, dhe zgjerimit të Votimit të Shumicës së Kualifikuar në fushat e politikave të cilat më parë ishin vendosur me unanimitet midis shteteve anëtare. 

Traktati u nënshkrua më 29 tetor 2004 nga përfaqësuesit e 25 vendeve anëtare të atëhershme të Bashkimit Evropian. Ai u ratifikua më vonë nga 18 shtete anëtare, të cilat përfshinin edhe referendumet të cilat e miratuan atë në Spanjë dhe Luksemburg. Sidoqoftë, kundërshtimi i dokumentit nga votuesit francezë dhe holandezë në maj dhe qershor 2005 e stopoi procesin e ratifikimit. 

Pas një periudhe reflektimi, Traktati i Lisbonës u krijua me qëllim të zëvendësimit të Traktatit Kushtetues për Evropën. Ky dokument përmbante shumë nga ndryshimet që u shprehën fillimisht në Traktatin Kushtetues për Evropën, por që u formuluan si ndryshime në traktatet ekzistuese. Nënshkruar më 13 dhjetor 2007, Traktati i Lisbonës hyri në fuqi më 1 dhjetor 2009.  

## Shiko gjithashtu 
* Traktati i Lisbonës 
* Simbolet e Evropës
* Traktatet e Bashkimit Evropian 

## Referime 
## Linqe të jashtme 
* Historia e Kushtetutës - siti Akademik që lidhet me shumë dokumente në lidhje me përgatitjen, negociatat dhe fazat e ratifikimit të TKE dhe traktateve të mëparshme. 
* Traktati që krijon një Kushtetutë për Evropën në faqen e internetit të CVCE
Të drejtat e grave

[parapamje| Annie Kenney dhe Christabel Pankhurst bëjnë fushatë për të  [E drejta e grave për të votuar|drejtën e votimit për gratë]]
[thumb|[Hyjnesha në fron]]
**Të drejtat e grave** janë të drejta në kuadër të të drejtave të njeriut me një vëmendje të veçantë për gratë dhe vajzat në të gjithë botën. Këto të drejta krijuan bazën për paraqitjen e lëvizjes së të drejtave të grave në shekullin XIX dhe mbi bazën e saj edhe lëvizjen feministe gjatë shekullit XX. Në disa vende, këto të drejta janë të institucionalizuara ose të mbështetura me ligj, zakone e tradita lokale dhe sjellje, ndërsa në të tjera ato injorohen dhe shtypen. Ato ndryshojnë nga nocionet më të gjera të të drejtave të njeriut përmes pretendimeve të një paragjykimi të qenësishëm historik dhe tradicional kundër ushtrimit të të drejtave nga gratë dhe vajzat, në favor të burrave dhe djemve.   

## Vështrim 
Të gjithë ne kemi të drejtën për të jetuar pa dhunë dhe diskriminim; të gëzojmë standardin e feminism më të lartë të arritshëm të shëndetit fizik dhe mendor; të jemi te arsimuar; të kemi të drejtë për të votuar; dhe për të fituar një pagë të barabartë. Në mbarë globin, shumë gra dhe vajza ende përballen me diskriminim në bazë të gjinisë. Pabarazia gjinorembështet shumë probleme që prekin gratë dhe vajzat, si dhuna në familje dhe ulja para gjinisë së kundërt, paga më e ulët, mungesa e aksesit në arsim dhe kujdesi i pamjaftueshëm shëndetësor. Për shumë vite, lëvizjet për të drejtat e grave kanë luftuar shumë për të adresuar këtë pabarazi, duke bërë fushatë për të ndryshuar ligjet ose duke dalë në rrugë për të kërkuar respektimin e të drejtave të tyre dhe lëvizjet e reja kanë lulëzuar në epokën dixhitale të cilat theksojnë mbizotërimin e dhunës me bazë gjinore dhe ngacmimit seksual. 

Çështjet që zakonisht shoqërohen me nocionin e të drejtave të grave përfshijnë të drejtën e integritetit trupor dhe autonominë; e drejta e lirisë nga dhuna seksuale; e drejta e grave për të votuar; e drejta e mbajtjes së posteve publike; e drejta për të lidhur kontrata ligjore; e drejta e barazisë në familje; e drejta për të punuar; e drejta në paga të barabarta; e drejta riprodhuese; e drejta e zotërimit të pronës; e drejta në arsim dhe edukim, etj. 

## Shih edhe 
* Nëna 
* Gruaja 
* Vajza 
* Motra 
* Familja 
* Të drejtat e njeriut 
* Të drejtat e fëmijëve 
* Hyjnesha në fron

## Referime 
## Literatura shtesë 
* 
* 
* McElroy, Wendy (2008). "Feminism and Women's Rights".  In Hamowy, Ronald (ed.). The Encyclopedia of Libertarianism. Thousand Oaks, CA: SAGE; Cato Institute. pp. 173–76. doi:10.4135/9781412965811.n106. . LCCN 2008009151. OCLC 750831024.
* 

## Linqe të jashtme 
* Konventa e KB për eliminimin e të gjitha formave të diskriminimit ndaj grave 
* Human Rights Watch: Të drejtat e grave 
* Organizata Botërore Kundër Torturës: Jo Dhunë ndaj Gruas    
* Lajme, pikëpamje dhe burime mbi të drejtat e grave
Të drejtat e fëmijëve

**Të drejtat e fëmijëve** janë të drejta në kuadër të të drejtave të njeriut me vëmendje të veçantë ndaj të drejtave të mbrojtjes dhe kujdesit të veçantë që u jepen të miturve. 

## Përmbajtje 
Konventa e vitit 1989 për të drejtat e fëmijëve (CRC) përcakton një fëmijë si "çdo qenie njerëzore nën moshën 18-vjeçare, përveç nëse në bazë të ligjit të zbatueshëm për fëmijën, pjekuria arrihet më herët."  Të drejtat e fëmijëve përfshijnë të drejtën e tyre për t'u bashkuar me të dy prindërit, identitetin njerëzor, si dhe nevojat themelore për mbrojtje fizike, ushqim, arsim universal të paguar nga shteti, kujdes shëndetësor dhe ligje penale të përshtatshme për moshën dhe zhvillimin e fëmijës, mbrojtje e barabartë e të drejtave civile të fëmijës dhe liria nga diskriminimi në bazë të racës së fëmijës, gjinisë, orientimit seksual, identitetit gjinor, origjinës kombëtare, fesë, paaftësisë, ngjyrës, përkatësisë etnike ose karakteristikave të tjera. Interpretimet e të drejtave të fëmijëve sillen nga lejimi i fëmijëve për veprime autonome dhe deri te e drejta e fëmijëve për të qenë fizikisht, intelektualisht dhe emocionalisht të lirë nga abuzimi, megjithëse ajo që përkufizohet si "abuzim" është çështje debati. Përkufizime të tjera përfshijnë të drejtat për përkujdesje dhe ushqim.  Nuk ka përkufizime të termave të tjerë të përdorur për të përshkruar të rinjtë si " adoleshentë ", ose " të rinjë" në të drejtën ndërkombëtare,  por lëvizja e të drejtave të fëmijëve konsiderohet se është një lëvizje relativisht e dallueshme nga lëvizja për të drejtat e të rinjëve. Fusha e të drejtave të fëmijëve përfshin fushat e ligjit, politikës, fesë, moralit dhe arsimit.

## Shih edhe 
* Fëmija 
* UNICEF
* Save the children 
* Të drejtat e grave
* Të drejtat e njeriut
* Edukimi për të drejtat e fëmijëve 
* Konventa Evropiane për të Drejtat e Njeriut

## Literatura 
* "Sri Lankan Army Warns Children can be Targets". CRIN.
* Implementing Adolescent Reproductive Rights Through the Convention on the Rights of the Child". Center for Reproductive Rights.
* "Lessons in Terror: Attacks on Education in Afghanistan" . Human Rights Watch.
* "Burundi: Former Child Soldiers Languish in Custody". Human Rights Watch.
* "Saudi Arabia: Follow U.N. Call to End Juvenile Death Penalty". Human Rights Watch.
* "United States: Thousands of Children Sentenced to Life without Parole". Human Rights Watch.
* "What Future: Street Children in the Democratic Republic of Congo" . Human Rights Watch.
* "everychild.ca"  Fushata për ndërgjegjësimin e të drejtave të fëmijëve për Fëmijët e British Columbia, Kanada. Burimet përfshijnë lidhje dhe publikime që lidhen me Konventën për të Drejtat e Fëmijëve.

## Referencat 
## Lidhje të jashtme 
* Rrjeti i Informacionit për të Drejtat e Fëmijëve 
* Zyra Ndërkombëtare e të Drejtave të Fëmijëve 
* Fondacioni i Buzëqeshjes Indi  
* SOS Fshatrat e Fëmijëve Indi 
* Spence. T. 1796 *Të drejtat e foshnjave* 
* Shpëtoni fëmijët 
* Çocuk Hakları İzleme Raporlama Projesi  (Turqisht)
Filipi III i Maqedonisë

[parapamje|350x350px| Monedhë e Filipit III Arrhidaios 323 - 317 p.e.s. AR Tetradrachm (17.20 g, 1h). BASILEWS FILIPPOU]
**Filipi III Arrhidaeus** ( Ancient Greek    ; c. 359 p.e.s.&#x2013; 25 Dhjetor 317 p.e.s) sundoi si mbret i Maqedonisë nga 11 qershori 323 p.e.s deri në vdekjen e tij. Ai ishte djalë i mbretit Filipi II të Maqedonisë dhe Filinës nga Larisa, dhe kështu një gjysmë vëlla i moshuar i Aleksandrit të Madh. Me emrin e lindjes Arrhidaeus ai u quajt Filip kur u ngjit në fron.    

## Shih edhe 
* Aleksandri i Madh
* Filipi I i Maqedonisë
* Filipi II i Maqedonisë

## Referime 
## Bibliografia 
* Christian, Habicht (1998), Ελληνιστική Αθήνα (Hellenistic Athens), Odysseas, Athens, (Greqisht) 
* Smith, William (editor); *Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology*, "Arrhidaeus (1)" , "Eurydice (3)" , Boston, (1867)

* Wiki Classical Dictionary: Arrhidaeus 
* Page about coinage during his reign
* An archaeological report about his grave and remains 
* A National Geographic article about the group of tombs, one of which is now said to be his (April 2008)
Filipi I i Maqedonisë

**Filip I i Maqedonisë** ishte një nga mbretërit e hershëm të Maqedonisë, një mbretëri antike. Ai ishte anëtar i dinastisë Argead dhe djali i Argaut I, i cili u bë mbret pas vdekjes së babait të tij. 

Si mbret, Filipi I u tregua i mençur dhe kurajoz. Ai i rezistoi pushtimeve të njëpasnjëshme nga ilirët, por përfundimisht u vra në betejën kundër tyre, duke i lënë kurorën djalit të tij të mitur, Aeropus I. se cila ishte gruaja e Filipit I nuk njihet. 

Shumë pak dihet për Filipin I për shkak të statusit të tij të hershëm si mbret i Maqedonisë. Sidoqoftë, linja e tij familjare do të çonte përfundimisht te Aleksandri i Madh. 

## Shih edhe 
* Aleksandri i Madh
* Filipi II i Maqedonisë
* Filipi III i Maqedonisë
* Filipi IV i Maqedonisë
* Filipi V i Maqedonisë

## Referencat 
* Farr, Edward *History of the Macedonian* (Robert Carter & Brothers, New York, 1850), fq. 37 
* Histori Herodot viii 
* Justin vii. 2
Filipi IV i Maqedonisë

**Filipi IV i Maqedonisë** ( Greqisht : Φίλιππος Δʹ ὁ Μακεδών; vdiq 297 p.e.s.) ishte biri i Kasandërit. Ai e trashëgoi për pak kohë babanë e tij në fronin e Maqedonisë pak kohë para vdekjes.  Filipi IV vdiq pas një sëmundjeje në Elatea, duke e lënë fronin tek dy vëllezërit e tij më të vegjël, Antipater dhe Aleksandër .  

## Shih edhe 
* Aleksandri i Madh
* Filipi I i Maqedonisë
* Filipi II i Maqedonisë
* Filipi III i Maqedonisë
* Filipi V i Maqedonisë

## Referime
Mehmet Eymür

**Mehmet Eymür** (lindi më 1943) është ish-zyrtar i inteligjencës turke. Ai iu bashkua si student Organizatës Kombëtare të Inteligjencës (MİT) më 1965. Ai drejtoi departamentin kundër terrorizmit të MİT. Ai ishte krahu i djathtë i zv.nënsekretarit të MİT, Hiram Abas.

## Karriera
Eymür fitoi famë për mposhtjen e bandave të shumta në "Godfathers Operation" më 1984 ndërsa drejtonte Departamentin e Kontrabandës, në koncert me Atilla Aytek të departamentit të kontrabandës së forcave policore. Operacioni kapi shefat e krimit, përfshirë Dündar Kılıç.

Ai përgatiti Raportin e diskutueshëm të MİT të vitit 1987 që akuzoi nëpunës të nivelit të lartë civil në polici dhe politikanë të tillë si Nevzat Ayaz, Ünal Erkan dhe Mehmet Ağar për lidhjen me mafian. Raporti u zbulua dhe u botua në 2000'e Doğru në janar 1988. Ai u detyrua të jepte dorëheqjen më 10 qershor 1988. MIT tha se raporti ishte përgatitur pa autorizim të duhur.. Kolegu i tij Hiram Abas, i cili ishte nënkryetari i MIT dhe gjithashtu i shkarkuar në atë kohë, ishte kritik ndaj Eymür për shpërndarjen e informacionit..

Pasi Tansu Çiller u bë kryeministre në mesin e vitit 1993, Eymür u emërua shef i Departamentit të Inteligjencës Speciale të MIT në maj 1994. Pastaj hyri në departamentin e operacionit, ku ishte zëvendës i shefit Şenkal Atasagun, mirëpo këta të dy nuk shkuan mirë me njëri-tjetrin dhe kërkoi ta ndryshoj pozitën. Më 31 janar 1995, Eymür u zhvendos në departmaentin kundër terrorizmit,

Kur Mesut Jëllmaz zëvendësoi Çillerin si kryeministër në mars 1996, ai urdhëroi që pesëdhjetë persona të departamentit të shpërbëhen. Jëllmaz tha që MİT kundërshtoi ashpër bandën e Eymür-it dhe se aktivitete të tilla të paligjshme tani ndodhin në vend të kësaj në Drejtorinë e Përgjithshme të Sigurisë (forca policore). Jëllmaz tha që grupi i paligjshëm ishte besnik i Fethullah Gylenit, një figurë i shquar fetare.

Në gusht 1997 Eymür u caktua në Uashington D.C si një përfaqësues i MİT në agjencitë e inteligjencës amerikane dhe firmat e sigurisë.

Eymür u largua nga MİT në vitin 1999 dhe u transferua në McLean, Virginia; selia e CIA-s. Ai thotë se do të argëtonte oferta për t'u konsultuar me CIA si një ekspert të terrorizmit. Në mars 2000 ai filloi një faqe në internet që dokumentonte lidhjet midis shtetit turk dhe mafies turke; ai u përball me akuza penale për shpërndarjen e sekreteve shtetërore.

## Referime
Arsimi për të drejtat e njeriut

**Edukimi për të drejtat e njeriut** është një koncept kompleks i cili përqëndrohet në disa parametra ligjorë, njohuri dhe metoda për të influencuar sjelljen politike dhe sociale. Edukimi për të drejtat e njeriut përfshin seminare, programe didaktike dhe materiale trajnimi për mesues, arsimtarë, profesorë universiteti, nxënës, studentë, punonjës social, agjentë të sigurisë, avokatë, menaxherë etj. Ai mund të përcaktohet edhe si proces mësimor që ndërton njohuritë, vlerat dhe aftësitë e kërkuara të të drejtave të njeriut, me një objektiv për krijimin e një kulture themelore të pranueshme për të drejtat e njeriut. Ky aspekt i arsimit i mëson nxënësit dhe studentët se si të ekzaminojnë përvojat e tyre nga këndvështrimi i të drejtave të njeriut duke mundësuar integrimin e koncepteve të tilla në vlerat dhe vendimmarrjen e tyre.  Sipas Amnesty International, arsimi për të drejtat e njeriut është një metodë për të fuqizuar njerëzit në mënyrë që ata të krijojnë aftësi dhe sjellje të cilat do të promovonin dinjitetin dhe barazinë brenda komunitetit, shoqërisë dhe mbarë botës.  

Edukimi për të drejtat e njeriut përbën një nga instrumentet kryesore për krijimin e një shoqërie të qëndrueshme dhe afatgjate. Ky aspekt i arsimit filloi “aktivitetin” e tij që nga adoptimi i Deklaratës Universale të të Drejtave të Njeriut në vitin 1948. Krahas kësaj ekzistojnë edhe disa kontekste tjera ligjore ndërkombëtare mbi të cilat mbështetet ai e që paraqesin bazën teorike të të drejtave të njeriut si, p.sh., traktatet dhe konventat e OKB-së, të Këshillit të Evropës, të Organizatës për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë, të Organizatës së Shteteve Amerikane, të Bashkimit Afrikan, etj. Këto dokumente janë të lidhura me 30 artikujt e Deklaratës Universale dhe kanë si qëllim identifikimin dhe promovimin e normave dhe parametrave mbi të drejtat e njeriut dhe liritë themelore të tij.     

## Shiko gjithashtu 
* Edukata dhe arsimi 
* Të drejtat e njeriut 
* Edukimi për paqe 
* Edukimi humanitar 
* Edukimi demokratik 
* Edukimi për të drejtat e fëmijëve 
* Konventa Evropiane për të Drejtat e Njeriut 
* Deklarata Universale për të Drejtat e Njeriut

## Linqe të jashtme 
* University of Leeds Centre for Citizenship and Human Rights Education
* Rights Education, UNESCO
* University of San Francisco Human Rights Education Program 
* Human Rights Courses
* Murphy, F.; Ruane, B. (2003). "Amnesty International and human rights education". *Child Care in Practice* **Vol. 9** (No.4) pp.&nbsp;302–307. Routledge.

## Referime
Kaşif Kozinoğlu

**Kaşif Kozinoğlu** (1955 - 13 nëntor 2011) ishte një zyrtar inteligjent turk në Organizatën Kombëtare të Inteligjencës (MIT). Ai vdiq nga një sulm në zemër në Burgun Silivri pak para se të dëshmonte në procesin gjyqësor Ergenekon. Vdekja e tij konsiderohet e dyshimtë dhe është duke u hetuar nga prokurorët.

## Karriera
Kozinoğlu u diplomua në Akademinë Ushtarake Turke në vitin 1976, duke iu bashkuar Departamentit të Luftës Speciale të Ushtrisë më 1980. Ai ishte pjesë e këtij departamenti dhe pasardhësi i Komandës së Forcave Speciale të tij deri në pensionimin e tij në vitin 1995, kur ai u anëtarësua në Organizatën Kombëtare të Inteligjencës (MIT). Ai shërbeu jashtë vendit në vende përfshirë Sirinë, Bosnjë dhe Hercegovinën dhe Afganistanin dhe u bë kreu i Rajonit të Azisë. Në vitin 1986 ai ndihmoi në trajnimin e forcave speciale të policisë dhe ndihmoi në ngritjen e departamentit të parë të huaj të MIT.

Ai u arrestua në vitin 2011 me akuzën e kalimit të informacionit në odatv.com, për të cilin prokurorët pretendojnë se janë pjesë e Ergenekon. Ai u tha prokurorëve se ai kishte qenë në kontakt me Alaattin Çakıcı si pjesë e një përpjekje për të parandaluar një vrasje të një politikani me profil të lartë. Mehmet Eymür u tha prokurorëve të Ergenekon se Kozinoğlu kishte urdhëruar vrasjen e politikanit kurd Murat Bozlak, Kozinoğlu thuhet se ka monitoruar shefin e MIT Hakan Fidan.

## Referimet
Hanefi Avcı

thumb|Hanefi Avcı në ekspeditën e librave Kocaeli
**Hanefi Avcı** (lindi më 1956) është një ish-shef i policisë në Turqi, dhe autor i librit më të shitur *Haliç’te Yaşayan Simonlar: Dün Devlet Bugün Cemaat*, që përfshinte aspekte të ndryshme të "shtetit të thellë" në Turqi, përfshirë infiltrimin e lëvizjes Gjylen në polici dhe proceset gjyqësore Ergenekon. dhe fëmijët e tij u shkolluan në një shkollë Gjylen. Avcı, i cili në vitet 1990 dëshmoi në parlament në lidhje me skandalin e Susurlukit dhe më 2009 për prokurorët me lidhjet mafioze të organizatës Ergenekon, ishte zyrtari i parë i shtetit turk që konfirmoi ekzistencën e njësisë së inteligjencës JITEM të Xhandarmërisë Turke.

Në shtator 2010, Avcı u arrestua dhe u akuzua për lidhje me grupin terrorist Devrimci Karargâh, të cilën ai e mohon, duke thënë se ai kishte "pritur këto lloj shpifjesh".

## Referimet
Marcus Antonius Coccius Sabellicus

**Marcus Antonius Coccius Sabellicus** ( **1436–1506** ) ka qënë  një studiues dhe historian nga Venecia . Ai është i njohur për historinë e tij universale, *Enneades sive Rapsodia historiarum* . 

## Jeta 
Lindur në Vicovaro, mbiemri i tij ishte fillimisht Cocci; ai mori emrin e tij të Latinizuar si një nxënës i Pomponius Laetus .  Ai studioi gjithashtu me Porcelio Pandone (1405–1485)  dhe Gaspar Veronese.  

Sabellicus u bë profesor i elokuencës në Udine në 1473, por u pushua nga puna në 1482. Pas një periudhe të shkurtër në Verona, ai shkoi në Venecia, me historinë veneciane qe ai kishte shkruar spekulativisht. Atij iu dha një pozitë mësimore si zëvendës i Giorgio Valla .  Ai shkroi vepra të mëtutjeshme që kishin të bënin me Venecian, dhe si studiues humanist shkroi komente për autorët klasikë. Historiaarum *Rapesodia sive Enneades* u shfaq në 1498. Punimet e tij të mbledhura u botuan në 1560 në Bazel .  

*Historiae rerum venetarum* kishte një vazhdues të parë, Andrea Navagero, i cili vdiq pasi kërkoi që vepra e tij të shkatërrohej. Një vazhdues i dytë, Pietro Bembo, u emërua në 1530, dhe ai e solli atë deri në 1513.  

Një poezi e hershme në heksameter, *De rerum et artium inventoribus*, ishte një ndikim në Polydore Vergil, të cilin Sabellicus e kishte ndihmuar me Guidobaldo të Urbino . Rrjedh nga *Historia Naturalis* i Pliny Plaku, libri VII, mbi historinë e shpikjeve .  Po ashtu u citua me fjalë të mira nga Otto Heurnius, duke shkruar në 1600 një histori pioniere të "filozofisë barbare".  Ai gjithashtu shkroi "De Venetis magistratibus", Venecia: Antonius de Strata, 1488, për detyrat e magjistratëve të ndryshëm venecian; ajo ka një letër kushtimi të autorit ndaj pëllumbit Augustinus Barbadicus dhe letër lexuesit të Petrus Benedictus Venetus  

## Shënime 
## Lidhje të jashtme 
* Faqja e WorldCat
Korkut Eken

**Korkut Eken** (lindi më 1945) është oficer turk i trajnuar në operacione speciale. Ai fitoi famë në vitin 1981 pasi ai drejtoi një bastisje për të shpëtuar një aeroplan të sekuestruar nga militantët islamikë në Dijarbakër. Ai u përfshi në skandalin e Susurlukit, pasi shokët e tij, sidomos Ayhan Çarkın, u dënuan me vrasje jashtëgjyqësore.

Ai dikur u përfshi në një biznes në prodhimin e akullit me kolegun e MIT-it Mehmet Eymür, sidoqoftë ortakëria zgjati pesë vite.

## Referime