Imperializmi, faza më e lartë e kapitalizmit

***Imperializmi, faza më e lartë e kapitalizmit***,  botuar fillimisht si ***Imperializmi, Faza më e Re e Kapitalizmit***,   është një libër i shkruar nga Vladimir Lenini në vitin 1916 dhe i botuar në vitin 1917. Ai përshkruan formimin e oligopolit, nga ndërthurja e kapitalit bankar dhe industrial, për të krijuar një oligarki financiare, dhe shpjegon funksionin e kapitalit financiar në gjenerimin e fitimeve nga kolonializmi shfrytëzues i natyrshëm i imperializmit, si faza përfundimtare e kapitalizmit. Eseja sintetizon zhvillimet e Leninit për teoritë e ekonomisë politike të Karl Marksit në '''' (1867). 

## Përmbledhje 
Në Parathëniet e esesë, Lenini thotë se Lufta e Parë Botërore (1914-1918) ishte "një luftë aneksioniste, grabitqare, plaçkitëse"  midis perandorive, sfondi historik dhe ekonomik i të cilave duhet studiuar "për të kuptuar dhe vlerësuar luftën dhe politikën moderne”. Që kapitalizmi të gjenerojë fitime më të mëdha sesa mund të sjellë tregu vendas, bashkimi i bankave dhe karteleve industriale prodhon kapitalizëm financiar dhe eksportimin dhe investimin e kapitalit në vendet me ekonomi të pazhvilluara dhe të nënzhvilluara. Nga ana tjetër, kjo sjellje financiare e ndan botën midis kompanive monopoliste të biznesit. Në kolonizimin e vendeve të pazhvilluara, biznesi dhe qeveria do të përfshihen në konflikt gjeopolitik mbi shfrytëzimin e punës së shumicës së popullsisë së botës. Prandaj, imperializmi është faza më e lartë (e përparuar) e kapitalizmit, që kërkon monopole për të shfrytëzuar punën dhe burimet natyrore, dhe eksportimin e kapitalit financiar, në vend të mallrave të prodhuara, për të mbështetur kolonializmin, i cili është një funksion integral i imperializmit. Për më tepër, në atdheun kapitalist, super-fitimet e prodhuara nga shfrytëzimi kolonial i një populli dhe ekonomia e tyre i lejojnë biznesmenët të korruptojnë politikanët vendas, udhëheqësit e punës dhe aristokracinë e punës (shtresa e lartë e klasës punëtore) për të penguar politikisht revoltën e punëtorëve (grevë punëntorësh) dhe qetësojnë klasën punëtore.

### Kapitulli 1: Përqendrimi i Prodhimit dhe Monopolet 
Lenini argumenton se kapitalizmi ka përparuar nga një fazë konkurruese në një fazë monopolistike, ku disa korporata të mëdha dominojnë tregun. Ky përqendrim i prodhimit çon në monopole, të cilat nga ana tjetër çojnë në rritjen e kapitalit financiar.

### Kapitulli 2: Bankat dhe roli i tyre i ri 
Në këtë kapitull, Lenini shpjegon se si përqendrimi i prodhimit çon në përqendrimin e kapitalit, i cili kontrollohet nga bankat. Bankat bëhen më shumë se thjesht ndërmjetës midis kursimtarëve dhe huamarrësve dhe fillojnë të ushtrojnë kontroll mbi industrinë dhe financat.

### Kapitulli 3: Kapitali financiar dhe oligarkia financiare 
Lenini shpjegon se si kapitali financiar shfaqet si rezultat i bashkimit të kapitalit industrial dhe atij bankar. Kjo formë e re e kapitalit çon në shfaqjen e një oligarkie financiare, e cila kontrollon ekonominë dhe qeverinë.

### Kapitulli 4: Eksporti i kapitalit 
Lenini argumenton se përqendrimi i kapitalit çon në mbiprodhim dhe tepricë të kapitalit, i cili më pas eksportohet në vendet më pak të zhvilluara në kërkim të fitimeve më të larta. Ky eksport i kapitalit çon në imperializëm, pasi vendet e fuqishme kërkojnë të kontrollojnë dhe shfrytëzojnë më të dobëtit.

Kjo do të thotë që bizneset do të zhvendosen në vende të tjera në mënyrë që të gjejnë burime për t'u shfrytëzuar dhe punëtorë për të punësuar. Si rezultat, punëtorët në vendet e përparuara kapitaliste do të mbahen nën kontroll nga frika e papunësisë dhe do të kënaqen me mirëqenien sociale të siguruar nga fitimet e bëra nga veprimet imperialiste.

### Kapitulli 5: Ndarja e botës ndërmjet fuqive kapitaliste 
Në këtë kapitull, Lenini diskuton se si ndarja e botës në koloni dhe sfera ndikimi është një rezultat i natyrshëm i imperializmit. Lufta për kontroll mbi territoret dhe burimet çon në konkurrencë dhe konflikt midis fuqive kapitaliste.

### Kapitulli 6: Ndarja e botës midis Fuqive të Mëdha 
Në këtë kapitull, Lenini diskuton ndarjen përfundimtare të botës midis fuqive imperialiste nga viti 1876, deri në vitin 1900. Politika koloniale e këtyre fuqive synonte të monopolizonte kontrollin mbi burimet e lëndëve të para dhe të punës në territore të veçanta. Megjithatë, pati pabarazi në ndarjen e botës, me fuqitë më të vjetra kapitaliste që ngecnin dhe ato të reja rriteshin me shpejtësi. Lenini argumenton se kontradikta midis zhvillimit ekonomik dhe zotërimeve koloniale mund të zgjidhet vetëm përmes luftës për rindarje midis këtyre fuqive. Në fund të shekullit të XIX-të, vende si Britania dhe Franca, morën shumicën e zotërimeve koloniale. Gjermania në veçanti mbërriti vonë në vendngjarje.

### Kapitulli 7: Imperializmi si një fazë e veçantë e kapitalizmit 
Në këtë kapitull, Lenini kritikon konceptin e Kauckit për imperializmin, i cili ndan dimensionin politik nga baza themelore ekonomike. Lenini lidh së bashku fijet e analizës së tij, duke theksuar tiparet themelore të imperializmit, duke përfshirë përqendrimin e prodhimit dhe kapitalit, bashkimin e kapitalit bankar dhe industrial, eksportin e kapitalit dhe formimin e monopoleve ndërkombëtare. Ai argumenton se këto tipare janë produkte të zhvillimit të vetë kapitalizmit, dhe jo vetëm politika të ndjekura nga kapitalistët.

Lenini sulmon "ultra-imperializmin" e Kauckit, i cili pretendon se kartelet ndërkombëtare do të pakësonin pabarazitë dhe kontradiktat e natyrshme në kapitalizmin botëror. Lenini argumenton se kapitali financiar dhe trustet në fakt rrisin pabarazinë në shkallën e rritjes midis pjesëve të ndryshme të ekonomisë botërore, gjë që çon në luftëra midis fuqive imperialiste. Kjo kritikë nxjerr në pah rreziqet e mundshme të ideve reformiste që nuk trajtojnë bazën ekonomike të imperializmit.

### Kapitulli 8: Parazitizmi dhe prishja e kapitalizmit 
Lenini shpjegon se imperializmi çon në rritjen e parazitizmit në vendet e përparuara imperialiste, ku një pjesë e popullsisë jeton nga dividentët e nxjerrë nga investimet masive jashtë vendit. Kjo rezulton në prirje drejt stanjacionit dhe kalbjes, pasi çmimet monopol eliminojnë nxitjen për të investuar në përmirësimin teknologjik. Fitimet e mëdha monopole të disa vendeve të pasura përdoren për të korruptuar një shtresë të lartë të klasës punëtore.

### Kapitulli 9: Kritika e Imperializmit 
Në këtë kapitull, Lenini diskuton qëndrimet e klasave të ndryshme ndaj imperializmit. Ai vëren se klasat pronare mbështesin imperializmin dhe se edhe kritikët e borgjezisë bëjnë thirrje vetëm për reformimin e aspekteve më të dhunshme të saj, në vend që ta kundërshtojnë atë. Lenini përmend gjithashtu opozitën demokratike e borgjezisë së vogël () ndaj imperializmit, e cila vë në kontrast lirinë, demokracinë dhe konkurrencën si alternativa ndaj imperializmit. Megjithatë, Lenini argumenton se lëvizja e punëtorëve nuk duhet të kundërshtojë imperializmin duke mbrojtur një kthim në konkurrencën e lirë, por duhet të punojë drejt socializmit si alternativa e vetme ndaj imperializmit.

### Kapitulli 10: Vendi i Imperializmit në Histori 
Në këtë kapitull, Lenini e karakterizon imperializmin si një fazë të kapitalizmit monopol të karakterizuar nga monopolet, kartelet, roli i bankave si monopolistë të kapitalit financiar dhe një politikë e re koloniale e përqendruar rreth luftës për lëndët e para dhe eksportet e kapitalit. Ai argumenton se imperializmi ka çuar në rritje të kostos së jetesës për njerëzit që punojnë dhe në rritje të pabarazisë në zhvillimin ekonomik të shteteve. Lenini i sheh fuqitë oligarkike të monopoleve si një simptomë të një epoke tranzitore dhe të një kapitalizmi "të vdekur".

Kështu, Lenini argumenton se shtetet-komb dhe kartelet e përparuara kapitaliste shfrytëzojnë qytetarët e tyre dhe burimet dhe njerëzit e vendeve të tjera, duke krijuar një marrëdhënie parazitare që lejon kartelet të përfitojnë dhe të zgjerohen. Kjo në fund të fundit mbështetet në përdorimin e forcës ose kërcënimin e përdorimit të forcës për të mbrojtur interesat private. Kombet e shfrytëzuara nuk janë në gjendje të arrijnë një zhvillim domethënës për shkak të këtij shfrytëzimi. Kjo ndikon në aftësinë e tyre për t'u angazhuar me njëri-tjetrin dhe për të mbrojtur veten. Fuqia gjithëpërfshirëse e imperializmit shtrembëron proceset sociale dhe ekonomike si në kombet imperialiste ashtu edhe në ato të kolonizuara. Prandaj, lufta midis imperializmit dhe dekolonizimit është konflikti më i rëndësishëm për të ardhmen e njerëzimit. 

## Shiko edhe
* Vladimir Lenini
* Karl Marksi
* Utopia
* Komunizmi
* Josif Stalini
* Bashkimi Sovjetik
* Gulagu
* Stalinizmi
* Enver Hoxha
* Republika Popullore e Shqipërisë
* Totalitarizmi
* Diktatura e proletariatit
* Antiimperializmi
* Kapitalizmi
* Ekonomia e tregut
* Monopoli
* Imperializmi
* Sistemi politik

## Shënime
## Referime