Vib Sekuestri

**Vib Sekuestri** (latinisht: *Vibius Sequester*, ishte aktiv në fund të shekullit 4 dhe fillim të shekullit 5-të erës sonë) është autori latin i listave të emrave gjeografikë. Disa studiues e konsiderojnë me prejardhje ilire.

## Prejardhja ilire 
Sipas shumë dijetarëve Vib Sekuestri ka qenë me origjinë nga Durrësi dhe ka jetuar në fundin e shekullit IV dhe në fillimin e shekullit V. Ai përmendet në histori si dijetar i kohës, i cili ka shkruar latinisht një fjalor të vogël gjeografik.

Ky fjalor ka rëndësi të veçantë, sepse jep të dhëna të rëndësishme për trevën gjeografike ilire, sidomos nga Shkodra e deri në Vlorë. Fjalorin e tij gjeografik Vib Sekuestri ia kushton djalit të tij, Virgilianit, për ta pasur ky i fundit si tekst ndihmës për studimet e tij shkollore. Ky fjalor gjeografik dëshmon qartë për nivelin pedagogjik e shkencor të shekullit të tij. Për herën e parë fjalori u botua në vitin 1500 në Torino e u ribotua po latinisht në Haiebron të Gjermanisë më 1788.

Hapësirën, relievin, lumenjtë, malet, liqenet midis këtyre dy skajeve Vib Sekuestri i njeh mirë dhe me kompetencë. Kjo shpjegohet nga fakti se ai e njihte mirë këtë zonë, sepse ishte vetë nga kryeqendra, Durrësi.

Ky fakt ka rëndësi për traditat shkollore në trevat tona e për shkencën e gjeografisë fizike qysh nga shekulli V i erës sonë. Durrësi, si një qytet i madh e i spikatur, ka pasur padyshim shkollat dhe arsimin e tij të kohës.

Vib Sekuestri në veprën e tij është mbështetur në dy lloj burimesh: në veprat e dijetarëve antikë, pa harruar edhe shkrimtarët, si Virgjili, Lukiani, Ovidi, etj. dhe në njohjen vetjake të mjediseve gjeografike.

Sidomos ky burim i fundit ia rrit vlerat autentike fjalorit.

Në fjalorin e tij gjeografik autori rendit emrat toponimikë e hidrominikë të maleve, të lumenjve, të ultësirave të Ilirisë së Jugut; përmend emrat e lumenjve kryesorë, si Drini dhe Vjosa, si dhe emrat e qendrave të tjera të banuara.

Është me interes të theksohet se në pjesën Paludes (d.m.th. Këneta) Vib Sekuestri nuk përmend asnjë emër lagune në trevat e Ilirisë Jugore.

Kjo do të thotë se në bregdetin iliro-shqiptar në shekullin V dhe vetëkuptohet në Myzeqenë e sotme, nuk ka pasur këneta, të cilat me sa duket janë formuar më vonë.

Toponimia gjeografike e përdorur në vëllimin e Vib Sekuestrit paraqet interes të madh shkencor linguistik e historik për lidhjen e vazhdimësinë e saj me toponiminë gjeografike të sotme.

Vib Sekuestri është figura e një dijetari të njohur durrsak të shekullit V.

## Vepra 
*De fluminibus, fontibus, lacubus, nemoribus, gentibus, quorum apud poëtas mentio fit* përbëhet nga shtatë lista alfabetike të emrave gjeografikë të përmendur nga poetët antikë, veçanërisht Virgjili, Ovidi dhe Lukani.

Disa nga emrat nuk figurojnë në kopjet tona të poetëve; përveç nëse kjo është rezultat i pakujdesisë ose injorancës nga përpiluesi, ai duhet të ketë pasur akses në burime që nuk ekzistojnë më.  

Listat janë:

# *Flumina* (lumenj/rrugë ujore)
# *Fontes* (burime)
# *Lacus* (liqene)
# *Nemora* (pyjet)
# *Paludes* (këneta)
# *Montes* (malet)
# *Gente* (popull)

Vepra është kopjuar kryesisht nga humanistët italianë në gjysmën e dytë të shekullit të IX-të. 

Vepra është më së shumti e njohur për ruajtjen e një linje pentametri daktilik të cituar nga Cornelius Gallus, *uno tellures dividit amne duas* ("[ Hypanis Scythian ] me një rrjedhë të saj ndan dy toka"),  që ishte i vetmi fragment i njohur i poezisë së Gallus përpara zbulimit në 1978 të disa rreshtave shtesë prej tij në një papirus egjiptian.  

## Botime 
* Botimet më të vjetra përfshijnë ato të botuara në Toulouse (1615); Roterdami (1711); Paris (1843), dhe, nga Conrad Bursian, Zürich (1867). Teksti është gjithashtu në *veprën Geographi Latini minores* të Alexander Riese (1878). Shih gjithashtu Teuffel, *History of Roman Literature* (Eng. trans., 1900), 445, 1. 
* Botimet më të reja përfshijnë Teubner të redaktuar nga R. Gelsomino (1967) dhe botimin e PG Parroni (Milano, 1965).
* Online: *Liber de fluminibus, fontibus, lacubus, nemoribus, gentibus, quorum apud poetas mentio fit* . Toulouse.
* Online: fq. 145-159 të Alexander Riese, ed. (1878), *Geographi Latini Minores*, Heilbronn, i disponueshëm në Google Books ose  .

## Shih edhe 
* Iliria
* Mbretëria e Ilirisë
* Lista e personaliteteve ilire

## Referime