Geneta

**Genetat** janë mishngrënës viverrid të cilët përbëjnë gjininë ***Genetta*** , i cili përbëhet nga 14 deri në 17 lloje  .   Fosilet e genetave nga Plioceni janë gjetur në Marok . Geneta e zakonshme është i vetmi i viverridëve,i cili është i pranishme në Evropë dhe ndodhet në Gadishullin Iberik dhe Francë .  

## Taksonomia 
*Genetta* u emërua dhe u përshkrua nga Xhorxh Cuvier në 1817.  Numri i llojeve në gjini është i diskutueshëm. Më poshtë u propozuan si të vlefshëm në 2005: 

* Geneta e Kepit ( *G. tigrina* ) ( Schreber , 1778), nën emrin *Viverra tigrina* 

* Geneta me pika të vogla e Afrikës Jugore ( *G. felina* ) ( Thunberg ), 1811, nën emrin *Viverra felina* 

* Geneta me njolla të ndryshkura ( *G. maculata* ) ( Grey , 1830), nën emrin *Viverra maculata* '

* Geneta pardine ( *G. pardina* ) Geoffroy Saint-Hilaire , 1832 

* Geneta abisiniane ( *G. abyssinica* ) ( Rüppell 1835), nën *Viverra abyssinica* 

* Geneta mbret ( *G. poensis* ) Waterhouse , 1838 

* Geneta servaline ( *G. servalina* ) Pucheran , 1855 

* Geneta angolase ( *G. angolensis* ) , 1882 

* Geneta gjigande ( *G. victoriae*) , Thomas , 1901 

* Geneta hausa ( *G. thierryi* ) Matschie , 1902 

* *G. letabae* Thomas dhe Schwann, 1906 

* Geneta e Xhonstonit ( *G. johnstoni* ) Pocock , 1907 

* Geneta ujore ( *G. piscivora* ) ( Allen ), 1919 

* Geneta servaline me kreshtë ( *G. cristata* ) (Hayman), 1940 

* Geneta e Shoutedentit ( *G. schoutedeni* ) Crawford-Cabral, 1970 

* Geneta e Bourlonit ( *G. bourloni* ), 2003 

*Genetta* dhe *Poiana* vlerësohet të jenë ndarë rreth 9.5-13.3 milion vjet më parë.  Llojet e *Genetta* vlerësohet të kenë ndryshuar të paktën 8.5 milion vjet më parë duke filluar me *G. thierryi* , e ndjekur nga *G. victoriae* 3.98–6.01 milion vjet më parë.  

## Karakteristikat 
parapamje|Genet
Genetat janë kafshë që ngjajsojnë me macet me një trup të gjatë, një bisht të zgjatur të gjatë , veshë të mëdhenj , një surrat të theksuar dhe kthetra pjesërisht tërheqëse. Gëzofi i tyre është me njolla, por janë regjistruar edhe geneta melaniste . Ata kanë gjëndra muskulare dhe qese anale .  Ata gjithashtu kanë gjëndra perineale.  

Të gjithë llojet e genetave kanë një shirit të errët përgjatë shtyllës kurrizore; ato ndryshojnë në ngjyrën e gëzofit dhe modelin e njollave. Madhësia e tyre ndryshon midis llojeve nga 40.9 deri në 60 cm në gjatësi kokë-trup me 40 deri 47 cm bishta të gjatë; bishtat e tyre janë pothuajse për aq kohë sa koka dhe trupi.  Ata kanë sy të mëdhenj . Ata mund t’i lëvizin sytë në një masë të kufizuar, dhe të lëvizin kokën për t'u përqendruar në objektet në lëvizje. Veshët e tyre kanë një shtresë të hollë të flokëve brenda dhe jashtë. Hunda e tyre është e rëndësishme për të dy gjëra për nuhatje dhe kontakt.  

## Gam dhe habitati 
Të gjitha llojet e genetave janë indigjene në Afrikë. Geneta e zakonshme u fut në Evropë jugperëndimore gjatë periudhave historike.  Në Afrikë, ajo gjendet në habitatet me pyje në veri të Saharasë , në zonat e savanës në jug të Saharasë në Afrika Jugore dhe përgjatë bregdetit të Arabisë , Jemenit dhe Omanit .  

Geneta e Kepit është endemike në , fusha dhe pyje bregdetare në Afrikën Jugore .  

Geneta me njolla të vogla të Afrikës Jugore jeton në savanat pyjore , dhe zona të thata në Angola , Namibia , Afika e Jugut dhe Zambia .  

Geneta pardine jeton në pyje primare dhe sekondarë të shiut , pyje galerish , pyje me lagështi, por edhe në plantacione dhe zona periferike duke filluar nga Senegali deri në lumin Volta në Gana .  

Geneta abisiniane ka qenë e regjistruar në pyje kodrinor të thatë deri në 3,750 m në Etiopi.  

Geneta mbret është i kufizuar në pyjet me shi në pellgun e Kongos  , ishullin e Bioko , Gana dhe Liberia .  

Geneta angolase banon pyje të hapura nga Angola Qëndrore në Tanzani .  

Geneta gjigande e pyjeve jeton në pyjet me shi të Republikës Demokratike të Kongos dhe Uganda perëndimore .  

Geneta hausa banon në savana dhe zona me lagështi në Afrikën Perëndimore .  

Geneta ujore banon në pyjet me shi në mes të lumit Kongo dhe Luginës Rift . 

Geneta servaline me kreshtë është endemike në Nigeri dhe Kamerun , ku ajo banon në pyjet e pastruara dhe pyjet primare .  

Geneta e Shoutedenit banon në pyjet me shi, savana pyjore dhe mozaik savanapyje në Afrikën tropikale . 

Në vitin 2014, një kurth kamerash në Parkun Hluhluwe – iMfolozi kapi një genet me njolla të ndryshkura duke hipur në anën e pasme të dy buajve të ndryshëm dhe një rinoceronti. Kjo ishte hera e parë që një genet u regjistrua ecje në këmbë.  

Femrat kanë deri në pesë të vegjël në një pjellë. Geneta e zakonshme dihet që jetojnë 13 vjet në robëri.  Një genet mashkull jetoi për 22.7 vjet në robëri.  

## Kërcënimet 
parapamje|Lëkurat e *G. genetta* dhe *G. tigrina*
Humbja e habitatit për shkak të shpyllëzimit dhe shndërrimit të tokës për bujqësi është një kërcënim kryesor për genetën servaline me kreshtë dhe genetën e Xhonston. Të dy llojet e genetave janë gjithashtu gjuajtur për mish dhe lëkurë. Ato janë renditur si të prekshme në listat e kuqe të IUCN .   Këto janë gjithashtu kërcënime të mëdha për genetën e Bourlon, i cili klasifikohet si afër kërcënuar . 

Geneta ujore mund të preken nga gjuetia, por kërcënimet kryesore ende nuk janë identifikuar. Ёshtë renditur si afër kërcënimit në listën e kuqe të IUCN.  

Geneta mbret dhe geneta abisiniane nuk janë aq të njohura sa kërcënimet nuk mund të identifikohen. Të dy janë renditur si të dhëna të mangëta në listat e kuqe të IUCN.  

Llojet e mbetura të genetave nuk konsiderohen të kërcënuara dhe renditen si shqetësimi më i vogël në listat e kuqe të IUCN.  

## Si kafshë shtëpiake 
Si kafshë shtëpiake më së shumti janë genrta e zakonshme,geneta me njolla të ndryshkura ose geneta e Kepit.

## Referime 
## Lexim i mëtejshëm 
* Virgos, E., Llorente, M., & Cortes, Y. (1999). Geographical variation in genet (*Genetta genetta* L) diet: a literature review. *Mammal Review* 29(2): 117–126.

* Camps, D. (2011). Resting site selection, characteristics and use by the common genet *Genetta genetta* (Linnaeus 1758). *Mammalia* 75: 23–29.

## Lingjet ekstra 
* Animal Diversity Web: *Genetta genetta*

* African Wildlife Foundation: Genet