Zebu

**Zebu** *(Bos indicus)*, ndonjëherë e njohur si **bagëti indine** ose **gjedhë**, është një specie ose nënspeci e bagëtive shtëpiake me origjinë nga nën-kontinenti Indian. Zebu karakterizohet nga një gungë yndyrore në shpatullat e tyre, një zhurmë e madhe dhe nganjëherë veshë të varur. Ato janë përshtatur mirë për të përballuar temperaturat e larta dhe kultivohen në të gjithë vendet tropikale, si zebu të pastër dhe si hibride me bagëti taurine, lloji tjetër kryesor i bagëtive shtëpiake. Zebu janë përdorur si kafshë për transport, kafshët e qumështit, si dhe për të derivateve të tjerë të tilla si fsheh dhe bajgë për karburant dhe plehut organik. Disa raca të vogla si zebu në miniaturë mbahen gjithashtu si kafshë shtëpiake. Në 1999, studiuesit në Universitetin A&amp;amp;M të Teksasit klonuan me sukses një zebu.
[parapamje|Zebu femër në [Sri Lanka.]]

Në disa rajone, të tilla si pjesë të Indisë, bagëtia, veçanërisht zebu, kanë kuptim të rëndësishëm fetar.

## Taksonomia dhe emri 
Emri shkencor i bagëtive zebu ishte fillimisht *Bos indicus*, por ato më vonë u klasifikuan zakonisht brenda specieve *Bos taurus* si *B. t. indicus*, së bashku me bagëtinë taurine (*B. t. taurus*) dhe paraardhësin e zhdukur të të dyjave, aurochs (*B. primigenius*). Sidoqoftë, Shoqëria Amerikane e Mamologëve tani i klasifikon ato përsëri si një specie e veçantë, si me shumicën e specieve të gjitarëve vendas. Kafshët Taurine ("evropiane") rrjedhin nga aurochs euroaziatike, ndërsa zebu rrjedh nga aurochs indian. Emri spanjoll, *cebu* (sebu) ose *cebú*, është gjithashtu i pranishëm në disa vepra angleze.

## Origjina 
majtas|parapamje|Një përfaqësim i hershëm i një zebu, në kryeqytetin Rampurva të Shtyllave të Ashokës, shekulli i tretë para Krishtit.
parapamje|Zebu i paraqitur në një monedhë të mbretit indo-skith Azes II, në fund të shekullit të parë para Krishtit.
Bagëtitë Zebu mendohet se rrjedhin nga aurokët indianë, nganjëherë konsiderohen si nënllojet, *B. f. namadicus.* Aurokët e egër aziatikë u zhdukën gjatë kohës së Qytetërimit i Luginës së Indusit nga diapazoni i tij në pellgun e lumit Indus dhe pjesë të tjera të rajonit të Azisë Jugore ndoshta për shkak të ndërthurjes me zebu shtëpiak dhe fragmentimit rezultues të popullatave të egra për shkak të humbjes së habitatit.

Analiza filogjenetike zbuloi se të gjitha grupet e haplotipeve të kromozomeve zebu Y gjenden në tre prejardhje të ndryshme: Y3A, prejardhja më mbizotëruese dhe kozmopolite; Y3B, vërejtur vetëm në Afrikën Perëndimore; dhe Y3C, mbizotëruese në Indinë Jugore dhe Verilindore.

Dëshmitë arkeologjike duke përfshirë përshkrimet në qeramikë dhe shkëmbinj sugjerojnë se specia ishte e pranishme në Egjipt rreth vitit 2000 para Krishtit dhe mendohej se ishte importuar nga Lindja e Afërt ose në jug. *Bos indicus* besohet të jetë shfaqur për herë të parë në Afrikën nën-Sahariane midis viteve 700 dhe 1500 dhe u prezantua në Bririn e Afrikës rreth vitit 1000.

## Karakteristikat 
Zebu ka gunga në shpatulla, zverdhje të mëdha dhe veshë të varur. Krahasuar me bagëtinë taurine, zebut anë përshtatur mirë me mjedisin e nxehtë dhe të thatë të tropikëve. Përshtatjet përfshijnë rezistencën ndaj thatësirës dhe tolerancën e nxehtësisë intensive dhe dritës së diellit.

Siç pritej për një racë jo-afrikane, Zebu nuk duket të ketë ndonjë trypanotolerance, siç dëshmohet nga modeli i Zebu introgression në bagëti afrikane: Ka një rënie deri në - dhe në fund të shpejtë në - ce-ce zonat -infested. 

## Riprodhimi 
Zebu janë përgjithësisht mjaft të pjekur për të filluar riprodhimin rreth 44 muajsh. Kjo bazohet në zhvillimin e trupave të tyre për t'i bërë ballë tendosjes së mbartjes dhe laktacionit. Riprodhimi i hershëm mund të shkaktojë shumë stres në trup dhe ndoshta të shkurtojë jetëgjatësinë. Koha e mbajtjes së viçit është mesatarisht 285 ditë, por ndryshon në varësi të moshës dhe ushqyerjes së nënës. Gjinia e viçit gjithashtu mund të ndikojë në kohën e mbajtjes, pasi viçat meshkuj mbahen për një periudhë më të gjatë se femrat. Vendndodhja, raca, pesha e trupit dhe stina ndikojnë në shëndetin e përgjithshëm të kafshës dhe në këmbim mund të ndikojnë gjithashtu në periudhën e mbajtjes.

## Sjellje 
Studimet mbi zvarritjen natyrale të bagëtive zebu kanë treguar se lopa i thith viçat e saj gjatë një periudhe 2-javore, por pas kësaj, ajo vazhdon të tregojë sjellje të forta lidhëse me pasardhësit e saj dhe i zgjedh ato në mënyrë preferenciale për tu kujdesur dhe si partnere e kullotjes për të paktën 4-5 vjet.

## Referime