Teofrasti

**Teofrasti** (*, Theόphrastos* ; 371 - 287 p.e.s.),  ishte një filozof grek me origjinë nga Eresos në Lesbos  (Λέσβος *Lésvos* ), i njohur si pasardhësi i Aristotelit në shkollën peripatetike . Ai erdhi në Athinë në një moshë të re dhe fillimisht studioi në shkollën e Platonit. Pas vdekjes së Platonit, ai iu bashkua Aristotelit i cili e morri Teofrastin për ti ndihmuar në shkrimet e tij. Kur Aristoteli u largua nga Athina, Teofrasti mori përsipër drejtimin e Liceut.  Teofrasti kryesoi shkollën peripatetike për tridhjetë e gjashtë vjet, gjatë së cilës kohë shkolla lulëzoi shumë. Ai shpesh konsiderohet *babai i botanikës* për kontributin e tij me veprat në fushën e bimësisë. Pas vdekjes së tij, athinasit e nderuan me një funeral publik. Pasardhësi i tij në drejtimin e shkollës ishte Strato Lampsacusi. 

## Biografia 
Shumica e të dhënave biografike rreth Teofrastit i kemi nga vepra Jetët *dhe mendimet e filozofëve të shquar* shkruar Diogjen Laërti, të shkruara më shumë se katërqind vjet pas kohës së Teofrastit.  Ai ishte një bashkëvendas i Eresos në Lesbos .  Emri i tij i lindjes ishte *Tyrtamus* (Τύρταμος), por që më vonë u bë i njohur me pseudonimin "Teofrasti (Theophrastos)" falë Aristotelit i cili ishte i pari që e kishte quajtur me këtë emër.  

Interesat e Teofrastit ishin të gjera, duke u shtrirë edhe në fushën e biologjisë, fizikës, etikës dhe metafizikës. Dy veprat e tij nga fusha e botanikës që mbijetuan, *Hulumtimi për bimët (Historia Plantarum)* dhe *Mbi shkaqet e bimëve*, kishin një ndikim i rëndësishëm në shkencën e rilindjes. Ka edhe vepra tjera që mbijetuan si p.sh. *Mbi karakteristikat morale*, *Mbi perceptimin e ndjesisë* dhe *Mbi gurët*, si dhe fragmente të *Fizikës* dhe *Metafizikës*. Në filozofi, ai u përqendrua sidomos në fushën e gramatikës dhe gjuhës dhe vazhdoi punën e Aristotelit në fushën e logjikës. Ai gjithashtu e konsideronte hapësirën si rregullim dhe pozicionim të thjeshtë të trupave, kohën si një aksident i lëvizjes dhe lëvizjen si pasojë të domosdoshme të të gjithë veprimtarisë. Në fushën e etikës, ai e konsideronte lumturinë si në varësi të ndikimeve të jashtme, ashtu edhe nga virtyti. 

Nën udhëheqjen e tij shkolla lulëzoi shumë - duke arritur në më shumë se 2000 nxënës, siç pohon Diogjeni.  Njëri ndër kontributet e Teofrastit ishte edhe ngritja, rregullimi e mirëmbajtja e kopshtit të liceumit dhe përdorimi i tij për qëllime arsimore, duke e shndërruar ate në njërin prej kopshteve më të njohura të Athinës.  Në vdekjen e tij, sipas kushteve të testamentit të tij të ruajtur nga Diogjeni, ai i la asaj kopshtin e tij me shtëpi dhe kolonada si vend i përhershëm i mësimeve. Poeti komik Menander ishte njëri ndër nxënësit e tij.   Ai u nderua me një funeral publik, ku "e gjithë popullata e Athinës, morri pjesë në varrimin e tij".  Si drejtues i Liceut atë e pasoi Strato Lampsacus. 

## Veprat 
* *Metaphysics* (or *On First Principles*).
** Translated by M. van Raalte, 1993, Brill.
** *On First Principles.* Translated by Dimitri Gutas, 2010, Brill.
* *Enquiry into Plants: Books 1-5.* Translated by A. F. Hort, 1916. Loeb Classical Library.    - 
* *Enquiry into Plants: Books 6-9; Treatise on Odours; Concerning Weather Signs.* Translated by A. F. Hort, 1926. Loeb Classical Library. ISBN 0-674-99088-9
* *Recherches sur les plantes*. Translated to French by Suzanne Amigues. Paris, Les Belles Lettres. 1988-2006. 5 tomes. Tome 1, Livres I-II. 1988. LVIII-146 p. Tome II, Livres III-IV. 1989. 306 p. Tome III, Livres V-VI. 1993. 212 p. Tome IV, Livres VII-VIII, 2003. 238 p. Tome V, Livres IX. 2006. LXX-400 p. First edition in French. Identifications are up-to-date, and carefully checked with botanists. Greek names with identifications are on Pl@ntUse .
* *De Causis Plantarum*. Translated by B. Einarson and G. Link, 1989-1990. Loeb Classical Library. 3 volumes:  ,  ,  .
* *On Characters* (in Greek)
** Translated by R. C. Jebb, 1870.
** Translated by J. M. Edmonds, 1929, with parallel text.
** Translated by J. Rusten, 2003. Loeb Classical Library. ISBN 0-674-99603-8
* *On Sweat, On Dizziness and On Fatigue.* Translated by W. Fortenbaugh, R. Sharples, M. Sollenberger. Brill 2002.  ISBN 90-04-12890-5
* *On Weather Signs.*
** , 1894.
** Edited by Sider David and Brunschön Carl Wolfram. Brill 2007.
* *On Stones *

## Shih edhe 
* Aristoteli
* Liceumi antik
* Shkolla peripatetike

## Referime 
## Literatura 
* 
* 
* 
* "Theophrastus". Encyclopedia of classical philosophy. Greenwood. 1997. p. 552.
* 
* 
* 
* 
* 
* Lang, Sidney B. (August 2005), "Pyroelectricity: From Ancient Curiosity to Modern Imaging Tool", Physics Today, 58 (8): 31–36, doi:10.1063/1.2062916
* Long, George, ed. (1842). "Theophrastus". Penny cyclopaedia of the Society for the Diffusion of Useful Knowledge. 24. pp. 332–334.CS1 maint:  (link)
* 
* 
* 
* 
* 
* Baltussen, H. 2016. *The Peripatetics: Aristotle’s Heirs 322 BCE–200 CE.* London: Routledge.
* Fortenbaugh, W. W., and D. Gutas, eds. 1992. *Theophrastus: His Psychological, Doxographical and Scientific Writings.* Rutgers University Studies in Classical Humanities 5. New Brunswick, NJ, and London: Transaction Books.
* Mejer, J. 1998. "A Life in Fragments: The Vita Theophrasti." In *Theophrastus: Reappraising the Sources.* Edited by J. van Ophuijsen and M. van Raalte, 1–28. Rutgers University Studies in Classical Humanities 8. New Brunswick, NJ, and London: Transaction Books.
* Pertsinidis, S. 2018. *Theophrastus’ Characters: A new introduction.* London: Routledge.
* Van Raalte, M. 1993. *Theophrastus’ Metaphysics.* Leiden, The Netherlands: E.J. Brill.