Çmimi i madh i Australisë 2009

**Çmimi i madh i Australisë 2009** (zyrtarisht **LXXIV ING Australian Grand Prix**) ishte një garë e Formula Një e zhvilluar më 29 mars 2009 në Cirkuitin Albert Park, Melburn të Australisë. Ishte gara e parë e sezonit 2009 të Formula Një. Gara me 58 xhiro u fitua nga Jenson Button me ekipn Brawn GP pasi e nisi nga pol pozita. Rubens Barrichello përfundoi i dyti si piloti tjetër i Brawn GP, kurse Jarno Trulli i ekipit Toyota u rendit i treti.

Brawn GP u bë konstruktori i parë që nga Mercedes-Benz në Çmimin e madh të Francës 1954 që kualifikohet në pol, dhe më pas fiton garën në debutimin e tyre në një Çmim të madh. Kjo ishte gara e dytë në historinë e Formula Një që përfundoi nën regjimin e makinës së sigurisë pas një aksidenti midis polakut Robert Kubica dhe Sebastian Vettel në xhiron e 56të; gara e parë ishte Çmimi i madh i Kanadasë 1999.

## Raporti
### Sfondi
Në këtë Çmim të madh morën pjesë 20 pilotë, të ndarë në 10 ekipe. Ekipet, të njohura si konstruktorë, ishin Ferrari, McLaren-Mercedes, Renault, Brawn-Mercedes, Force India-Mercedes, BMW Sauber, Toyota, Red Bull Racing-Renault, Williams-Toyota dhe Toro Rosso-Ferrari. Kjo garë pa gjithashtu edhe debutimin e Sébastien Buemi, i cili do të pilotonte Toro Rossos. Ai u bë piloti i parë zviceran në Formula Një që nga koha e Jean-Denis Délétraz në vitin 1995. Buemi zëvëndësoi Sebastian Vettel i cili kishte kaluar te Red Bull Racing për të zëvëndësuar të pensionuarin David Coulthard.

Para fillimit të sezonit, McLaren dhe Renault kishin planifikuar të bojkotonin garën hapëse të sezonit për shkak se nuk ishin paguar. Megjithatë, ky bojkot u shmang dhe të dy ekipet garuan në garën e parë në Melburn. Në një çështje të dytë, disa ekipe protestuan te kujdestarët e garës rreth ligjshmërisë së makinave  Brawn, Toyota dhe Williams, duke thënë se difuzori i ekipit nuk ishte i ligjshëm. Protestat u rrëzuan nga kujdestarët e garës. Megjithatë, ekipet që fillimisht protestuan, kishin apeluar kundër vendimit, kurse gjykata ndërkombëtare e apelit të FIA-s kishte vendosur t'i dëgjonte pas Çmimit të madh të Malajzisë. Gjatë dëgjesës, difuzorët u konsideruan të ligjshëm.

Orari i fillimit të garës ndryshoi: gara e vitit 2008 kishte nisur në 15:30 me orën lokale australiane, kurse për këtë vit do të fillonte në 17:00 (06:00 ora evropiane). Megjithatë, shefat e Çmimit të madh të Australisë e refuzuan një kërkesë të Bernie Ecclestone për t'a bërë një garë nate, ashtu si Çmimi i madh i Singaporit, pasi ata kërkonin të respektonin kontratën deri në 2015 ku gara duhej të zhvillohej ditën.

### Praktika dhe kualifikueset
Tre seanca praktike u mbajtën para garës; e para u zhvillua në mëngjesin e së premtes dhe e dyta në mbasdite. Të dy seancat zgjatën 1 orë e 30 minuta në pistë të thatë dhe me mot të qëndrueshëm. Seanca e tretë u zhvillua të shtunën në mëngjes dhe zgjati 1 orë, edhe kjo në kushte optimale të motit. Makinat e Williams të Nico Rosberg dhe Kazuki Nakajima ishin më të shpejta, duke marrë respektivisht dy vendat e para me pesë-qind të mitat e sekondës distancë midis tyre. Piloti tjetër i cili ishte më pak se gjysëm sekondi më i ngadaltë se ta ishte Kimi Räikkönen me Ferrari, i cili ishte disa të mitat më i ngadaltë se Nakajima. Rubens Barrichello vendosi kohën e katërt më të shpejtë në praktikën e parë për ekipin Brawn GP, duke qënë më i shpejtë se shoku i skuadrës Jenson Button, i cili vendosi vetëm kohën e gjashtë më të mirë. Këtë herë, Barrichello me Brawnin e tij u rendit i dyti kurse Jarno Trulli me Toyota i treti. Trulli bëri një përmirsim të dukshëm pasi në praktën e parë ai regjistroi kohën e 12të më të shpejtë. Australiani i vetëm në pistë, Mark Webber, u rendit i katërti me Red Bull Racing, para Button, Glock and Nakajima. Massa u përmirësua duke u renditur i katërti, duke qënë i vetmi pilot nga Ferrari dhe McLaren që ishte në dhjetë vendet e para. Button kryesori garën dhe e ruajti pol pozitën e tij pas kthesës së parë. Ai ndiqej nga afër nga Vettel, Rosberg, Massa, Kubica dhe Räikkönen. Këto gjashtë pilotë vazhduan përpara dhe nuk u prekën nga kaosi që ndodhi në prapavijë, në kthesën e parë. Pas një starti katastrofë, Barrichello zbriti nga vendi i dytë në të nëntin, dhe sfidoi Red Bullin e Mark Webber në hyrje të kthesës së parë. Pasi u godit nga mbrapa, goma e përparme nga ana e majtë e Barrichellos pati kontakt me anën e djathtë të makinës së Webber, duke bërë që australiani të rrëshqiste te BWM Sauberi i Heidfeld. Pasi incidenti i parë me Barrichellon doli pa probleme, Webber goditi krahun e majtë të makinës së Kovalainen duke shkaktuar dëme të pariparueshme në krahun e majtë, duke detyruar finlandezin të tërhiqej. Në kthesën e tretë, Massa tentoi të parakalonte nga brënda Rosberg, duke nxjerrë nga pista gjermanin, dhe si rezultat, u parakalua nga Massa. Në fund të xhiros, Webber, Sutil dhe Heidfeld shkuan në bokse për të riparuar dëmet e shkaktuara në aksidentin e kthesës së parë. Ai kaloi në vendin e 12të pasi kaloi Bourdais në xhiron e dytë, më pas në vendin e 11të pasi kaloi Fisichellën një xhiro më pas. Ai hyri në dhjetë vendet e para pasi kaloi Buemi në xhiron e katërt.

Massa dhe Hamilton kryesin pit stopin e parë në xhiron e 11të, Me fushën që po pastrohej, Button vazhdoi të ishte në krye dhe makina e sigurisë qëndroi deri në xhiron e 24. Në këtë pikë, Button po vazhdonte të rriste avantazhin ndaj Vettel, duke qënë përpara gjermanit më shumë se 5 sekonda. Një xhiro më pas, Rosberg vendosi xhiron më të shpejtë – 1:27.706 – duke j'u afruar më shumë Glock. Ai u ndoq nga shoku i skuadrës Barrichello për të kompletuar një rezultat 1–2 për Brawn. Trulli përfundoi i treti edhe pse kishte akuza se ai parakaloi Hamilton nën regjimin e makinës së sigurisë. Kjo në fund doli se ishte e vërtetë, dhe italiani mori një penaltitet prej 25 sekondash duke bërë që në fund të renditej i 12ti, duke lejuar kështu Hamiltonin të merrte shkallën më të ulët të podiumit. Vendimi më pas u kthye: Trulli në fund u rivendos i treti kurse Hamilton u skualifikua nga gara për shkak se kishte gënjyer kujdestarët e garës gjatë hetimit të tyre. Glock përfundoi i katërti edhe pse e nisi garën nga bokset. Ai u ndoq nga Alonso, Rosberg, Buemi dhe Bourdais. Dy pikët e Buemi e bënë atë pilotin e parë zviceran që merr pikë që nga Marc Surer në Çmimin e madh të Italisë 1985.

### Pas garës
Tre pilotët e parë në garë u paraqitën në podium dhe më pas në konferencë për shtyp pas garës, kur Button deklaroi se gara ishte deri diku e lehtë, duke e udhëhequr gjatë gjithë kohës edhe pa asnjë problem. Ai deklaroi: "Xhirot e para të garash ishin të mira për mua dhe unë vendosa ritmin, por kur makina e sigurisë hyri unë vuajta masivisht t'i ngrohja gomat. Makina ishte mirë në pistë deri sa makina e sigurisë hyri. Po vuaja shumë me dridhjet dhe me dritën e dobët gjithashtu. Të jesh në krye duhet të jetë e lehtë, por nuk ishte edhe aq." Ai gjithashtu reflektoi në arritjet e tij dhe të ekipit, pasi ata u bënë kombinimi i parë pilot/ekip që nga koha e Juan Manuel Fangios dhe Mercedesit në Çmimin e madh të Francës 1954 që fiton garën në debutim, duke e nisur edhe nga pol pozita:

Barrichello mori podiumin e tij të parë që nga Çmimi i madh i Britanisë 2008 dhe rezultatin e tij më të lartë që nga Çmimi i madh i Shteteve të Bashkuara 2005, garë ku vetëm gjashtë makina me goma Bridgestone morën pjesë për shkak të shqetësimeve në lidhje me gomat Michelin. Ai lavdëroi forcën e makinës së tij Brawn, edhe pse u përfshi në disa incidente gjatë garës. Ai reflektoi edhe për startin e tij të ngadaltë, që në fund solli edhe incidentin e kthesës së parë. "Unë shtypa "anti-stall" kështu që makina kaloi neutral. U rikuperova shpejtë por më pas humba shumë shpejtësi krahasuar me të tjerët dhe u godita nga mbrapa nga një McLaren që më nxorri në krahë dhe unë godita fort dikë. Mendoja se makina kishte marrë fund pas atij incidenti por mbijetova mirë, por në incidentin e parë hunda e makinës pothuajse kishte rënë dhe unë humba qëndrueshmërinë në frenim dhe godita Kimin gjithashtu. Mbylla vendin por nuk e shmanga dot atë. Pata emocione të përziera gjatë garës, por ishte fantastike. Unë e nisa i dyti dhe mund të shpresoja për një më mirë por pas startit jam i lumtur të jem këtu në vendin e dytë.

Pas garës, vendi i tretë i Trullit u vendos nën hetim. Kujdestarët e garës dolën në përfundimin se italiani kishte rikuperuar pozicionin e tretë duke parakaluar Hamiltonin gjatë periudhës së makinës së sigurisë, duke dalë nga pista kur makina e sigurisë ishte brënda. Trulli u penalizua me 25 sekonda, duke zbritur në vendin e 12të. Shpjegimi i Trullit për incidentin ishte: Kur makina e sigurisë hyri drejtë fundit të garës, Lewis Hamilton më kaloi por papritur ai ngadalësoi dhe hapi krahun në krahë të rrugës. Mendova se pati ndonjë problem kështu që e kalova pasi nuk kishte çfarë të bëja tjetër." Hamilton e vërtetoi në publik atë që tha Trulli, duke deklaruar se McLaren i kishte thënë që t'a lajonte Trullin t'a kalonte. Megjithatë, britaniku dha një tjetër version mbrapa dyerve të mbyllra, duke i thënë kujdestarëve se ai nuk kishte marrë asnjë udhëzim për të lejuar Trullin të kalojë, dhe se ai nuk e kishte bërë me vetëdije. Toyota kishte apeluar vendimin fillimisht te kujdestarët e garës, që e refuzuan, pas një ekip nuk mund të apelonte një dënim kohor – në vend të faktit se vepra ka ndodhur brenda pesë xhirove të fundit të garës – në përputhje me nenin 16.3 të rregullores sportive të Formula Një.

Çështja Trulli/Hamilton u rihap pas shqyrtimit të provave të reja, dhe të dy pilotët u thirrën nga kujdestarët e garës për t'u pyetur para Çmimit të madh të Malajzisë. Ndryshe nga ekipi i tij, Hamilton vazhdoi të këmbëngulte se ai nuk kishte marrë urdhëra për të lejuar Trullin të kalonte, edhe pasi j'u tregua një komunikim në radio ku ekipi i kërkonte të zbatonte atë udhëzim. Kujdestarët vendosën se McLaren dhe Hamilton kishin gënjyer duke dhënë versione të ndryshme, duke dalë në kundërshtim me provat. Hamilton u skualifikua nga gara kurse McLarenit j'u hoqën pikët për konstruktor të marra nga gara. Trulli u rivendos në vendin e tretë. Drejtori sportiv i McLaren, Dave Ryan, u pezullua nga ekipi një ditë pas skualifikimit të Hamiltonit. McLaren u thirr për të apeluar te FIA më 29 prill 2009 dhe për t'ju përgjigjur akuzave për shkelje të Kodit Sportiv Ndërkombëtar. Në takim, McLaren u dënua të mos merrte pjesë në tre gara, një vendim i pezulluar, që do të hynte në fuqi nëse një rast i ngjashëm do të ndodhte sërisht brënda 12 muajve të ardhshëm. Pas kësaj, Dave Ryan u shkarkua nga McLaren.

Pas përfundimit të garës së parë të sezonit, Button kryesoi renditjen për pilotë me 10 pikë, i ndjekur nga Barrichello me 8 dhe Trulli me 6.
*  Lewis Hamilton mori një penalitet me pesë pozicione për shkak se kishte ndryshuar kutinë e shpejtësisë.

### Gara
*  Lewis Hamilton dhe McLaren u skualifikuan nga Çmimi i madh për shkak se kujdestarët e garës zbuluan se ata kishin dhënë informacion të pavërtetë rreth rrethanave të parakalimit të Jarno Trullit ndaj Hamilton nën regjimin e makinës së sigurisë.
*  Jarno Trulli j'u dha një penalitetm e 25 sekonda për shkak se kaloi Hamilton nën regjimin e makinës së sigurisë, por u rivendos sërisht i treti, pasi Hamilton u skualifikua për shkak se kishte gënjyer kujdestarët e garës.

## Renditja e kampionatit pas garës
| style="width:50%; vertical-align:top;" |
**Renditja e konstruktorëve**

|}

* **Shënim**: Vetët pesë pozicionet e para në secilën renditje janë përfshirë.

## Referime 
## Lidhje të jashtme
* Rezultatet zyrtare të Çmimit të madh të Australisë nga
** FIA (arkivuar)
** Formula1.com (arkivuar)