open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Purgatori

[thumb|200px|Ilustrim per [Komedia hyjnore|Purgatorin e Dantes nga Gustav Dor.]]
**Purgatori** (nga lat. *purgatorium* = pastrim) sipas doktrinës së kishës katolike, është një gjendje e nevojshme por e dhimbshme e pastrimit nëpër të cilin duhet të kalojnë ata shpirtëra të njerzve të vdekur, që megjithse janë në "Hirin e Perëndisë në çastin e vdekjes, nuk janë plotësisht të pastër, por atyre u është siguruar shpëtimi i amshuar dhe hyrja në parajsë pas pastrimit. Ata duhet të vuajnë për të shpërblyer Drejtësinë Hyjnore, që të hyjnë në parajsë dhe shijojnë praninë e fytyrës së Perëndisë.

Purgatori nuk është një ndëshkim hyjnor mizor: përkundrazi, ai është frut i dashurisë së pafundme të Perëndisë. Në purgator vuajtja qëndron në atë, që i vdekuri në të vërtetë e ndjen praninë dhe dashurinë e përkryer të Perëndisë, por për shkak të mëkateve të tij nuk ndihet i denjë për këtë dashuri. Pikërisht kjo shkakton dhimbjen e madhe - shpirti pastrohet nga faji i tij i fundit nëpërmjet pendesës së tij. Në fakt, në teologjinë katolike, një shpirt i papërsosur nuk do të mundte të qëndronte përballë Perëndisë pa vuajtur pamasë për mjerimin e vet, prandaj purgatori është një gjendje e domosdoshme në lumninë e shpirtërave mëkatare, edhe pse ndodhen në hirin hyjnor. 

Mesha apo lutjet e të gjallëve, veçanërisht në kohën e përkujtimit të të vdekurit, ndihmojnë që kjo kohë të shkurtohet. 
## Historia 
## Doktrina katolike 
## Doktrina ortodokse 
## Doktrina protestante 
## Shiko edhe 
* Ferri
* Parajsa
* Pendesa

## Lidhje të jashtme 
* Pergjigje katolike, Purgatori. ANGLISHT. - Artikull katolik mbi purgatorin.
* Enciklopedia katolike 1913, Purgatori. ANGLISHT.
* Katekizëm i Kishës Katolike. ANGLISHT.
* Artikull ekumenik nga David MekDonald në lidhje me besimin katolik dhe protestant. ANGLISHT.
UN (kthjellim)

**UN** ka këto kuptime:

* Në anglisht për Organizata e Kombeve të Bashkuara
* Uncyclopedia, webfaqe që e përqesh Wikipedinë, në kontrast të Wikipedisë faqja nuk është enciklopedik por humoristik.
* IATA-koda për Transaero Airlines
Di Manes

**Di Manes** nga latinishtja me kuptimin "Perendit e mira", fe e vjetër romake ; që kuptohet si Perendi e nëntokës për shpirtrat e të vdekurve. Në gurvarresza të vjetra romake gjenden e shkruar si formulë DM që lë të kuptohet se është bekuar nga D(is) M(anibus). Fest e njohur e kësaj feje është *Parentalia*.

## Burimi i të dhënave
Manetho

**Manetho** ishte prift në Egjiptin e vjetër nga vendi i quajtur Sebennytos (sot Sammanud) në deltën e Nilit.  Historia e tij është regjistruar në gjuhën greke (rreth 280 p.e.s.) .

## Burimi i të dhënave
Bernadete Subiru

parapamje|**Bernadete Subiru**
parapamje|"*Unë jam Ngjizja e Panjollë*".
parapamje|Trupi i zhvarrosur i Bernadetes 30 vjet pas vdekjes, ne vitin 1909
**Bernadete Subiru** (apo Maria Bernada Sobeirons oksitanisht) lindi në Lurdë, më 7 janar të vitit 1844, dhe vdiq në Never, më 16 prill, 1879. Ajo nderohet nga Kisha katolike romake si shenjtore. Ishte një murgeshë mistike franceze e njohur për vizionet e saj mariane të ndodhura në një guvë në vendlindjen e saj (*Guva e Masabieles*). Prej shkurtit të vitit 1858, ajo raportoi tetëmbëdhjetë shfaqje të "një Zonje". Megjithë mosbesueshmërinë në fillim të Kishës Katolike, këto pohime u shpallën të denja për besim pas një hetimi kanonik. Pas vdekjes së saj, trupi i Bernadetes mbeti i "paprishur.

Ngjarjet e habitëshme që ajo përjetoi në rininë e saj e kanë bërë Lurdën një prej vendeve kryesore të shtegëtimit për miliona besimtarë të krishterë, të cilët çdo vit e vizitojne atë. Në vitin 1933 ajo u shenjtërua nga Kisha katolike romake.

## Zhvarrosja e trupit të Bernadetes 
Ipeshkv Gotej i Neversit dhe kisha e zhvarrosën trupin e Bernadetes me 2 shtator, 1909, në praninë e të afërmëve, dy mjekëve, dhe një murgeshe të bashkësisë. Ata vunë re se megjithëse kryqi në dorën e saj dhe rruzarja ishin ndryshkur, trupi i saj dukej i paprishur - i ruajtur nga kalbësimi. Kjo u përmend si një prej mrekullive për të mbështetur shenjtërimin e saj. Ata e lanë dhe e riveshën trupin e saj para rivarrimit në një arkivol të dyfishtë.

Kisha e zhvarrosi përsëri trupin e saj me 3 prill, 1919. Trupi ende dukej i ruajtur, megjithatë, fytyra e saj ishte shngjyrosur lehtë, ndoshta për shkak të larjes së trupit të saj në zhvarrosjen e parë.

## Shenjtërimi i Bernadetes 
Bernadete Subiru u lumënua në vitin 1925 dhe shenjtërua në vitin 1933 nga Papa Pius XI, jo aq për përmbajtjen e vizioneve të saj, por më tepër për thjeshtësinë dhe shenjtërinë e jetës së saj. Bernadetja është shenjtore mbrojtëse e të sëmurëve dhe Lurdës.

## Shiko edhe
* :fr:Notre-Dame de Lourdes
* :fr:Marie (mère de Jésus)
* :fr:Incorruptibilité

## Lidhje të jashtme
*  Lurda dhe Bernadeta kronologji e hollesishme e shfaqjeve.
*  Bernadeta ashtu siç është sot
* Trupi i Sh. Bernadetes—Perfshin raporte te zhvarrosjes se saj dhe fotot e trupit dhe varrit te saj.
*  Motra e Bamiresise dhe udhezime te krishtera
*  Jeta dhe sfondi i Bernadetes se Lurdes
*  Shenime mbi hetimin, si edhe nje kopje e shenimeve te marra gjate intervistes me Bernadeten.
Manfred

**Manfred** është emër gjerman i përbërë nga fjala me prejardhje saksone (të lartë) "mann"-njeri dhe "fridu"- mbrotje .

## Burimi i të dhënave
Uncyclopedia

**Uncyclopedia**, *the content-free encyclopedia that anyone can edit* është një parodi mbi Wikipedinë. Webfaqja është një wiki që përmban artikuj humoristike dhe satirike.

Një version shqip i këtij projektit akoma nuk ekziston.

## Trivia 
* Një running gag në uncyclopedia është që gati të gjithë artikujt përmbajnë një citat *(fiktiv)* nga Oscar Wilde.

## Lidhje të jashtme 
* Uncyclopedias
* **Uncyclopedia (në Anglisht)**
Mënga

**Mënga** është pjesa e një veshjeje që mbulon krahun, ose nëpër të cilën kalon ose rrëshqet krahu.

Mënga është një karakteristikë e modës që shihet në pothuajse çdo vend dhe periudhë kohore, në një mori stilesh veshjesh. Stilet variojnë nga mëngët e ngushta në krah, deri te mëngët relativisht të papjekura dhe të gjera, disa me pranga jashtëzakonisht të gjera. Mëngët e gjata, të varura, janë përdorur në mënyra të ndryshme si një lloj xhepi, nga i cili vjen shprehja "të kesh diçka të fshehur, gati për t'u prodhuar". Ka shumë shprehje të tjera proverbiale dhe metaforike që lidhen me mëngën, të tilla si "të veshësh zemrën mbi mëngën tënde" dhe "të qeshësh me mëngën tënde".

Mëngjet e hershme mesjetare perëndimore priteshin drejt, dhe unazat në formë trekëndëshi nën sqetulla përdoreshin për të siguruar lehtësi lëvizjeje. Në shekullin e 14-të, u shpik kapaku i rrumbullakosur i mëngës, duke lejuar futjen e një mëngë më të ngushtë, me lehtësi rreth kokës së mëngës dhe një prerje më të gjerë në pjesën e pasme duke lejuar lëvizje më të gjerë. Gjatë shekullit të 19-të dhe veçanërisht gjatë epokës viktoriane në kulturën perëndimore, mëngët e veshjeve të grave herë pas here u bënë jashtëzakonisht të gjera, të rrumbullakosura ose të mbledhura dhe 'të fryra', duke bërë të domosdoshme nevojën për mbështetëse mëngësh të veshura brenda një veshjeje për të mbështetur formën e mëngës. Stile të ndryshme të hershme të mëngëve perëndimore gjenden ende në llojet e veshjeve akademike.

Gjatësia e mëngës ndryshon në kohët moderne nga mezi mbi shpatull (mëngë kapeleje) deri në gjatësinë e dyshemesë (siç shihet në furisode japoneze). Shumica e mëngëve bashkëkohore të këmishës përfundojnë diku midis mesit të krahut të sipërm dhe kyçit të dorës.

## Shiko edhe 
* Veshja

## Referime
Mangamutanti

**Mangamutanti** është organizëm gjenetik i krijuar gjatë një mutacioni organik.

## Shiko dhe këtu
* Manga (strip)
## Burimi i të dhënave
Katekizmi

**Katekizmi** (nga greq. *κατηχιsmός*, katihismos = udhëzim) është një mbledhje apo paraqitje e doktrinës së krishterë të mësimeve fetare që nga Besëlidhja e Re në ditët e sotme. Pra, katekizmi është udhëzimi dhe mësimi i personit që është në prag të pagëzimit. Katekizmat janë doracakë doktrinalë shpesh në formën e pyetjeve të ndjekura me përgjigjet që duhet të mbahen mend. 

**Katekiza** është një formë elementare e udhëzimeve fetare, zakonisht gojore dhe nën udhëheqjen e një prindi apo prifti, një mësuesi fetar, apo individëve të tjerë të shërbimit fetar (një diakon, murg apo murgeshë) të cilët zotërojnë pyetjet e caktuara dhe nxisin nxënësit në kuptimin e përgjigjeve të dhëna. Katekiza është një ushtresë e këtij lloji udhëzimi, apo studimi i tij, si edhe ushtrimi i një udhëzimi të tillë. 

**Katekisti** është personi që merr këto udhëzime fetare.
## Forma tradicionale 
Historikisht, katekizmat kanë ndjekur një dialog apo formë pyetje-përgjigjesh. Kjo formë fton dy palët të marrin pjesë, mësuesin dhe nxënësin, prindin dhe fëmijën. Një shembull shumë i njohur i katekizmit është ai i shekullit të 19-të i katekizmit katolik të Baltimores:

```
1. Pyetja.     Kush e krijoi botën?
   Përgjigjja. Perëndia e krijoi botën. 

2. Pyetja.     Kush është Perëndia?
   Përgjigjja. Perëndia është krijuesi i qiellit dhe tokës, dhe i të gjitha gjërave. 

3. Pyetja.     Çfarë është njeriu?
   Përgjigjja. Njeriu është një krijesë e përbërë nga trupi dhe shpirti, 
               dhe krijuar sipas shëmbëlltyrës dhe ngjashmërisë së Perëndisë.
```

## Katekizmi katolik 
## Katekizmi reformues
## Katekizmi sekular 
## Shiko edhe
* Katekizmi i Hajdelbergut
* Katekizmi i Kishës Katolike
* Edukimi kristian
## Lidhje të jashtme 
*  Katekizmi i Kishës Katolike nga faqja rrjetore zyrtare e Vatikanit.
Manggarai

**Manggarai** (lexo: Manxharaj) banorët e Flores perendimore, Indonezi të cilët për kulturë themelore të ndikuar nga elementet islame dhe krishtere.

## Burimi i të dhënave
Html ngjyra FFXXY0

**Html ngjyrat FFXXY0** është një tabel e ngjyrave të kombinimit të vlerave të numrave në shifrën e ngjyrave në gjuhën Html.

Tabelat e më poshtme janë kombinime gjatë cilave njëri nga tre numrat e shifrës së ngjyrave mbahet konstant dhe numri XX paraqesin sasin e ngjyrës në formën n+1, ndërsa numri Y0 paraqet ngjyrën e sasisë të dhënë në formën n+10. Në tabel është paraqitur vetë ngjyra dhe shifra e saj.
## Tabelat
|}

## FF10XX
|}
## FF20XX
|}
## FF30XX
|}
## FF40XX
|}
## FF50XX
|}
## FF60XX
|}
## FF07XX
|}
## FF80XX
|}
## FF90XX
|}
## FFA0XX
|}
## FFB0XX
|}
## FFC0XX
|}
## FFD0XX
|}
## FFE0XX
|}
## FFF0XX
|}
Manifesti

**Manifesti** ( në kuptimin *Shfaqje*). 

Me manifest politik kuptohen shfaqjet, paraqitjet e qeverive (Proklamimi) apo partie (Manifesti i zgjedhjeve partiake). 

Ndërsa me manifest në detari kuptohet regjistri që përmabnë të dhënat për emrin e ngarkuesit dhe pranuesit si dhe të dhënat të sakta mbi barrën dhe sasin e saj.
## Shiko dhe këtu 
* Manifestimi 
## Burimi i të dhënave
Manifestimi

**Manifestimi** ) nënkupton lëshimin, dhënjen e një mendimi, shfaqjen e tij apo përforcimin etij në një rreth.

Manifestimi në gjenetikë është shfaqja, njohja e një sistemi trashëgues. 
## Shiko dhe këtë 
* Manifesti

## Burimi i të dhënave
Html ngjyra Y0XXFF

**Html ngjyrat Y0XXFF** është një tabel e ngjyrave të kombinimit të vlerave të numrave në shifrën e ngjyrave në gjuhën Html.

Tabelat e më poshtme janë kombinime gjatë cilave njëri nga tre numrat e shifrës së ngjyrave mbahet konstant dhe numri XX paraqesin sasin e ngjyrës në formën n+1, ndërsa numri Y0 paraqet ngjyrën e sasisë të dhënë në formën n+10. Në tabel është paraqitur vetë ngjyra dhe shifra e saj.
## Tabelat
|}

## 10XXFF
|}

## 20XXFF
|}

## 30XXFF
|}

## 40XXFF
|}

## 50XXFF
|}

## 60XXFF
|}

## 07XXFF
|}

## 80XXFF
|}

## 90XXFF
|}

## A0XXFF
|}

## B0XXFF
|}

## C0XXFF
|}

## D0XXFF
|}

## E0XXFF
|}

## F0XXFF
|}
Manipulimi

Në psikologji, **manipulimi** përkufizohet si një veprim i projektuar për të ndikuar ose kontrolluar një person tjetër, zakonisht në një mënyrë të fshehtë ose të padrejtë, gjë që lehtëson qëllimet personale të dikujt. Metodat që dikush mund të përdorë për të manipuluar një person tjetër mund të përfshijnë joshjen, sugjerimin, shtrëngimin dhe shantazhin. Manipulimi në përgjithësi konsiderohet një formë e pandershme e ndikimit shoqëror, pasi përdoret në kurriz të të tjerëve. Përveç aftësive të kufizuara mendore, njerëzit janë të natyrshëm të aftë për sjellje manipuluese dhe mashtruese, me dallimet kryesore që kanë të bëjnë me karakteristikat ose çrregullimet specifike të personalitetit.

## Historia 
Në shkencat shoqërore dhe publicistike zakonisht përdoret si kritikë për një veprim të drejtuar me ndikim nga jashtë që i drejtohet një grupi apo personi i cili nuk është në dijeni që te dhënat orientuese të çojnë në interes të vepruesit " manipulatorit" në këtë rast. Manipulimet ndërmerren në fushat e lëvizjeve ekonomike dhe politike por edhe në përditëshmërinë tonë. Për shkak të publicitetit tek nivelet më të ulta socio-psikologjike, para së gjithash bëhet mbështetja me informacione të zgjedhuara ose pengimi deri tek ardhja e këtyre informacioneve. Aspektet për të arritur një domethënie gjithashtu edhe një prestigj social nëpërmjet paraqitjes si, p*ërpjekje në raste të gjëndjeve me nevojë të veçanta* duke shfaqur informacione më tërheqëse. Ndikimi i proceseve të manipulimit ekziston kudo, te çdo individ duke shkuar deri në privatësinë e njeriut edhe bëhet pjesë e planifikimit të saj.

Në Greqin dhe Romën antike fusha e manipulimit kufizohej në fjalë për rreth 200 vitet e fundit me zhvillimin teknik të shpërndarjes së informacionit paralelisht, janë zhvilluar edhe metodat e manipulimit të ardhura nga ndikimi shoqëror. 

Manipulimi gjendet në lidhje të ngushtë me përhapjen e ideologjive dhe lëvizjeve revolucionare të shekullit XVII dhe XIX si dhe partitë që dalin ngaato, gjatë kësaj kohe pesha kryesore e manipulimit në mjetet e informimit të cilat mund të ndikojnë në krijimin e mendimit të shoqërisë. Me krijimin e Psikologjisë, hapen mundësit e kërkimeve sidomos ne strukturës gjenetike dhe psikologjike. Njohurit mbi lidhjet gjenetike dhe reagimet pozitive apo negative të personave hapin gjithnjë e më shumë mundësi në ndikimin e vetëdijes dhe veprimet e tyre. Veprimet në ditët e sotme shfaqin këtë lloj manipulimi si çështje të rëndësishme kritike kulturore e shoqërore.

Në kërkimin e manipulimit përveç shkencave sociologjike edhe të sjelljes janë edhe shkencat e informimit dhe komunikimit, estetika dhe shkenca gjuhësore e manipulimit. Bërja dhe krijimi i motiveve të sigurta kundër manipulimit është detyrë kritike e Pedagogjisë.

## Burimi i të dhënave
Valuta e manipuluar

**Valuta e manipuluara** është sistem valutor që funksionon sipas automatizimi që nuk vetë vepronë (p.sh sikurse te Valuta e arit), mirëpo banka qendrore e bënë furnizimin e ekonomisë me para në bazë të disa madhësive krahasuese (Indeksi i valutave) ose në baszë të politikave mbi shkallën e zhvllimit ekonomik. Kjo rregullohet sipas nevojave të pronësit të valutave.
Manitu

**Manitu** tek shumica e fiseve lindore Algonkin që jetojnë në Amerikën Veriore është emri i gjitha gjërave dhe shfaqjeve natyrore. Kjo gjallesë nuk është njerëzore por e brendshme dhe paksa e njerëzuar.  Krahasimi i kësaj fuqie (Mana) me qenjën më të lartë ka filluar pas ardhjes së krishtimit moneteistë në këtë hapësirë.
Manna

**Manna** (lexo: Mana) nga jahudishtja për bimët a kafshët e ëmbla e të ngrënëshme. Po ashtu edhe  buka çudibërse që fëmijët e Izraelit bie nga qielli gjatë udhëtimit nëpër shkretirë.
Mania

parapamje|Pacientët me iluzionet e madhështisë mund të mendojnë gabimisht se janë shumë më të fuqishëm se sa janë në të vërtetë (megalomania).
**Mania** (gr.: *Manie* në kuptimi *Rasë e frytshme*), në kuptimin e gjërë përdoret për të treguar dhënien jashtë normave pas një gjëje, dhënie e cila me kalimin e kohës shndërohet në zakon.

Në psikologji *Mania* është një gjendje afektive ekstreme para së gjithash si faza manike tek sëmundjet depresive (Zyklothymie). Kjo fazë veçohet posaqërisht me epshin për arsyetim pa marrë parasysh veprimet, shumfishim të teprimeve, mbivlersimin vetjakë dhe animi për idetë ikse (shpërthyese psikologjike).

**Monomania** ka po të njëjtin kuptim si mania e që përdoret për të treguar fuqitë të ndryshme të brendëshme që ndikojnë tek personat që veprojnë për zotërimin e një ideje të vetme.

## Burimi i të dhënave
Fraxinus ornus

**Fraxinus ornus** është një lloj ahu që rritet në hapësirën e Mesdheut e nga i cili përftohet një masë e lëngët e bardhë. 
right|200px
Modelja

[thumb|djathtas|200px|Modelja [Brazili|braziljane Gisele Bündchen]]
**Modelja** (anglisht [], gjermanisht: , frengjisht: **mannequin**, [] (lexo:manek´ë), që nënkupton një "kukull vitrinash") quhen ata persona, detyra kryesore e të cilëve është paraqitja optike e trupit të tyre, për qëllime reklamash, të prezantimit të një sendi, ose dhe për shitje sidomos të prodhimeve të veshjes. Paraqitja e modeleve mund të bëhet edhe për estetikë, për qëllime artistike, ose edhe për të përkrahur interesa politike.

Modelja është personi që i prin një shfaqje mode. Modelimi është kthyer në një profesion artistik, që mësohet kryesisht nëpër shkolla private. Profesioni i modelimit ka marrë një zhvillim edhe tek meshkujt. 

Modeli mashkull është futur në modë shumë më vonë se modelja femër, kjo është një dukuri që kohët e fundit po vërehet shpesh në parakalimet mbi tapetet e modës.

## Shih edhe 
## Literaturë 
## Filma dokumentarë 
## Lidhje të jashtme 
## Burimet e informacionit
Shtëpia mashkullore

**Shtëpitë mashullore** janë objekte te disa *popuj natyral*, shpesh ndërtesa të mrekullueshme të cilat meshkujt i përdorin si vend gjumi a tubimi, te cilat  gratë dhe fëmijët nuk mund ti shkelin. Këto shtëpi ju shërbejnë atyre si vend i përbashkët i kulturës mashkullore dhe si strehimi i objekteve kulturore si maskat, veglat muzikore etj.

## Burimi i të dhënave
Reinhard Mannesmann

**Reinhard Mannesmann** (lexo: Rainhard Manesmanë) lindur më 13 maj 1856, Remshaid - 20 shkurt 1922 - ndërmarrës industrialë e tregëtar - gjerman nga Gjermania.

Së bashku me të vëllëzërit Otto, Max, Alfred dhe Karl zbuluan tekniken e pjertë cilindrike për prodhimin e gypave në firmën gjermane që për një kohë ishte prirëse dhe që sot ekzistonë Mannesmann AG.
Protesta mashkullore

**Protesta mashkullore** në psikologji, sipas A. Adler dëshira e pavetëdishme e grave, të cilat nga ndjena e vlerësimit të mangët të rolit femëror e refuzojnë. Nga njëra anë përbëhet nga mbikompenzimet, përvetësimi i veprimeve mashkullore si vrulli për të paraqitur mundësitë më të larta në profesion dhe sport, dhe në anën tjetër mbitheksimi femëror i vetive si kthim i nënshtrimit dhe dobësisë.
Mannus

**Mannus** (lexo: Manus) sipas Taktikus (Germania, kap. 2) Mannus-i ishte Perëndi e popujve gjerman. I biri i Perëndisë së ngjashme të lindur në tokë Tuisto dhe i ati i tre djemve sipas të cilëve janë pagëzuar tri fise apo lidhje kulturore, Ingaenovonen, Herminonen dhe Istaevonen .

## Burimi i të dhënave
Manovra

**Manovra** (frg. : *Manoeuvre* në kuptimin *me pasë dorë/me ndiku*) në shkencat ushtarake paraqet ushtrime të numrit të madhë të trupës ushtarake, gjatë të cilave ushtrime udhëheqja dhe trupa në të gjitha fushat e shërbimit shkollohen në korniza të gjëra. Manovra e flotës dhe përtoksimit janë ushtrime ushtarake të forcave detare.
Manga (kthjellim)

Me këtë term përmblidhen disa kuptime.

* Manga - lloj i stripit japonez.
* Manga - Grup muzikor turk.
* Manganon - fjalë greke.
* Mënga - pjes e veshjeve.
* Mangu - ndajfolje sasiore.
* Mangani - lloj elementi kimik.
* Mangalli - mjet shtëpiak për ngrohje.
Historia e Kolumbisë

## Kolonizimi 
Vëzhguesit spanjoll bën vëzhgimin e parë në vitin 1950 të udhëzuar nga Rodrigo de Bastidas. Kristofer Kolumbolja navigoi afër Karibeve më vitin 1952. Më 1508 Vasco Nuñez de Balboa filloi t'a konkuron teritorinë e regjionit të Urabá's. Në vitin 1513 ai ishte europiani i parë të zbulon Oqeanin Pacifik të cilin e emëroi Mar del Sur (Deti i Jugut), i cili më vonë i solli spanjollët në Peru e Çile. Më 1510 qyteti i parë europian në kontinentin e Amerikës u themelua, Santa María la Antigua del Darién, i cili sot njihet si Chocó Department.

Populata e ketij vendi përbëhej nga qindra fise Chibchan dhe "Karib", që sot njihen edhe si njerëzit e Karibeve, të cilët spanjollët i nënshtruan me luftë, sëmundje, eksplotime. Kjo rezultoi në zvoglim të dukshëm në numirn e vendasve. Në shekullin 16 Evropianët filluan të sjelli skllevë nga Afrika.
Mantel

**Mantel** - nga , në kuptimin *kundër ndikimeve të klimës*, mbulesë kundrejt ndikimeve të motit të vazhdushëm. Përdoret edhe për qëllime kishtare si shenjë mbrojtëse.

Me mantel në gjeometri nënkuptohen pjesë të spërfaqes së një trupi të cilat nuk hynë në pjesët themelore apo sipërfaqen mbuluese. p.sh.: Manteli i cilindrit, Manteli i sferës etj.

Në teknik përdoret për të emërtuar pjesët mbrojtëse, izoluesit e këmbimit të temperaturës. Ndërsa në lëmin e tregëtisë flitet për *ndërmarrjet nën mantel* të krijuara nga "mbeturinat" e ndërmarrjeve të paraqitura si të dështuara. Kjo praktik e pa lejuar tregtare ndërmirret me qëllim të marrjes përsipër të një pjesë të drejtave nga firma e dështuar me qëllim kursimi të të hollave dhe kohës për themelimin e një ndërmarrje të mirëfilltë.
Manteleta

**Manteleta** apo *krah.* **Mantili** nga  tesha të sipërme që vishen në trup e që mbërrinë deri tek gjunjët dhe përpara është e hapur dhe mund të përthekohet.
Mantika

**Mantika** nga gr. : kultur e tregimit të së drejtës dhe së mirës fetare. Vije si trashëgim i trgimit të së ardhëmes (fallit). Mantika kuptohej si fuqi magjike (Divination) me fshetësira të mëdha e cila idhëtarët e saj i inspironte. Matika është vështirë të dallohet saktësishtë nga Magjia.
Manu

**Manu** (ind.:) me kuptimin *njeri* fisi i baballarëve indas, fisi i njerzimit dhe zakoneve (kanunit). Libri i ligjeve (Kanuni) sipas emrit Manu paraqitet në fillim të llogaritjes së koës sipas krishtit. K libër është një përmbledhje e teksteve të vjetra.
Mangëza

**Mangëza** është pulla përthekuese e mangëve të këmishave dhe bluzave. Pullëmangëza e parë në Evropë duket të jetë parë diku në shekullin e XVII, mirëpo përdorimi i gjerë i tyre ka filluar në vitin 1840. Këto pulla krijoheshin me punë dore nga ari dhe që nga viti 1860 edhe me qelibar të ndryshëm e dekorime tjera të çmueshme.

Mangëza në teknologji përdoret për të emërtuar copa të gomës, lëkurës, plastikës etj., e që shërbejnë si izolues tek makinat lëvizëse dhe që efekti i izolimit të tyre rritet me anë të ndrydhjes.
Manuale

**Mmanuale** ( në kuptimn *i/e dorës* }, libër dore (doracaku), libër ditor (ditari) si dhe veglat muziore që luhen me dorë e që kanë tastatura (Harmonika etj) të ndryshme nga to me këmbëzore.
Shkishërimi

**Shkishërimi** ose **ekskomunikimi** është një vepër ligjore e kishës që nënkupton shkallë të ndryshme të përjashtimit të një anëtari të saj nga bashkësia e besimtarëve për shkak të shkeljeve të rënda dhe këmbëngulëse në moral dhe/apo në doktrinën e krishterë. Shkishërimi mund të jetë i përkohshëm apo i përhershëm, në mvarësi të kundravajtjeve. Në disa kisha, Shkishërimi përfshin mallkimin shpirtëror të anëtarit të grupit.

## Shkishërimi në krishterim 
### Prejardhja biblike 
Baza biblike e Shkishërimit është mallkimi. Lidhjet gjenden në “Galatasve 5:8”

: 5. "*Çuditem që kaluat kaq shpejt nga ai që ju thirri ju me anë të hirit të Krishtit, në një ungjill tjetër*, 
: 6. * i cili nuk është tjetër; por ka disa njerëz që ju turbullojnë dhe që duan ta shtrëmbërojnë ungjillin e Krishtit*.
: 7. *Por, edhe sikur ne ose një engjëll i qiellit t`ju predikonte një ungjill të ndryshëm nga ai që ju kemi predikuar, qoftë i mallkuar*. 
: 8. *Ashtu si e thamë më përpara, po e them përsëri: Në qoftë se dikush ju predikon një ungjill tjetër nga ai që keni marrë, qoftë i mallkuar*".

Poashtu edhe tek “Korintasve 16:22”

: * "*Nëse ndokush nuk e do Zotin Jezu Krisht, qoftë mallkuar!*"

Prejardhja e Shkishërimit ne krishterim lidhet normalisht me thenien e Jezusit mbi "lidhjen dhe zgjidhjen" te “Mat. 16:19” drejtuar Pjetrit dhe 18:18 dishepujve Gjo. 20:23.
: * "*Une do te te jap celsat e mbreterise se qiejve; gjithcka qe do te lidhesh ne toke do te lidhet edhe ne qiej, e gjithcka qe do te zgjidhesh ne toke do te zgjidhet ne qiej*" (Mat. 16:19).
: * "*Une me te vertet po ju them qe te gjitha gjerat qe do te lidhni mbi toke, do te lidhen ne qiell; e te gjitha gjerat qe do te zgjidhni mbi toke, do te zgjidhen ne qiell*" (Mat. 18:18).
: * "*Kujt t´ia falni mekatet, do ti falen; kujt do t`ia mbani, do t`i jenë mbajtur*" (Gjo. 20:23).
Edhe te Gjoni 2, 7-9:
: 7. "* Kushdo që shkon tej dhe nuk qëndron në doktrinën e Krishtit, nuk ka Perëndi; kush qëndron në doktrinën e Krishtit, ka Atin dhe Birin*.
 
: 8. *Në qoftë se dikush vjen tek ju dhe nuk sjell këtë doktrinë, mos e pranoni në shtëpi dhe mos e përshëndetni*,

: 9. *sepse ai që e përshëndet bëhet pjestar në veprat e tij të liga*".

Apostulli Pal parashikon shkallen ndeshkimore per anetaret e kishes qe kane kryer shkelje te renda, lloje perjashtimesh te nivelit shoqeror deri ne perjashtimin e plote nga bashkesia.

: * "*Dhe nese ndokush nuk bindet ne cfare themi ne kete leter, verejeni, e mos kini lidhje me te, gjersa te turperohet*" (Thes. 2; 3:14).
: * "*Por ata të jashtmit i gjykon Perëndia. Prandaj nxirreni të ligun nga vetja juaj*". (1 Kor. 5:13)

Mallkimi ne kishen e hershme ishte nje forme e mbrame e ndeshkimit fetar, pertej Shkishërimit. Shembulli me i hershem daton ne vitin 306. Kisha katolike ende sot perdor ndeshkime te tilla, megjithese perdoret rralle kunder nje individi.
### Kisha katolike romake 
#### Llojet e Shkishërimit 
### Kisha ortodokse 
## Raste të njohura të Shkishërimit 
## Shiko edhe
* Mallkimi
* Herezia
## Lidhje të jashtme
Opel

**Adam Opel GmbH** është një prodhues automobilash gjerman, e cila që nga viti 1929 është pjesë e koncernit  General Motors. Qendra është në qytetin gjerman Rüsselsheim.

## Lidhje të jashtme 
* Faqja zyrtare e kompanisë
Gjuha markup

[right|framed|Një shëmbull i gjuhës markup, e bazuar në [XML për tÙ krijuar receta. Markup-i mund të kthehet në HTML, PDF dhe Rich Text Format (RTF) duke përdorur XSL]]

Një **gjuhë markup** (sqt. *markap*, **gjuhë shënimi**; en. **Markup language**) kombinon tekstin me informacione të mëtejshme reth tekstit. Informacioni e mëtejshëm, si përshëmbull reth strukturës ose prezantimit së tekstit, është i shprehur nga shënimi (evidencim, etj), që përzihet me textin fillimor. Gjuha markup më e njohur është HTML (HyperText Markup Language), një nga themeluesit e World Wide Web (Rrjeti Mbarëbotëror i botës).

## Shikoni edhe 
* HTML
* XML
* Gjuhë programimi
* Informatika
* Interneti

## Lidhje të jashtme
Kantoni Valais

**Wallis** (*gjermanisht: ; frëngjisht: *Valais*), është një nga 26 kantonet e Zvicrës që shtrihet në jug-perëndim të vendit, në Alpet Pennine rreth luginës të lumit Rhone nga burimi gjer tek Liqeni i Gjenevës. Kantoni është një nga pjesët më të thata të Zvicrës në qendrën e luginës Rhone (*Ron'').

## Gjeografia 
Kantoni Wallis shtrihet në jug të Zvicrës, kështu që në jug të vetë kantoni kufizohet me Italinë, në jug-perëndim me Francën, në veri me Kanton Vaud dhe Kanton Bern dhe në lindje me Kanton Uri dhe Kanton Ticino.

### Luginat 
* Në veri të lumit Rhone:
** Fieschertal
** Lötschental
** Dalatal (Leukerbad)
* Në jug të lumit Rhone:
** Binntal
** Saastal
** Mattertal
** Val d'Anniviers
** Val d'Hérens
** Val de Nendaz
** Val de Bagnes
** Val d'Entremont
** Val d'Illiez

## Galeri 

Skeda:Loetschental.jpg|Pamje nga Lötschental
Skeda:Hauteroute-alps-seabhcan.jpg|Pjesë nga rruga Haute që lidh Alpet Pennine mes Chamonix dhe Wallis.
Skeda:MonteRosaWestseite gesehenVomGornergrat.JPG|Monte Rosa Massif
Skeda:Allalin.jpg|Allalinhorn në muajin gusht
Skeda:P1020008.JPG|Pamje nga Anzere

## Historia 
Romakët e emëruan hapësirën *Vallis Poenina* ("Lugina e Epërme e Ronës"). Që nga viti 888 tokat ishin pjesë e mbretërisë Jurane Burgundy.

Mbreti Rudolph III nga Burgundy ia dha tokën Peshkopit të Sionit në vitin 999, duke e bërë atë Kont në Valais.

## Ekonomia 
Turizmi është industria kryesore e kantonit. Matterhorn afër Zermatt-it është një nga tërheqjet më të mëdha turistike në malet e Zvicrës.

## Transporti 
Një aeroport i vogël gjendet në Sion, por rrugët kryesore transportuese janë autostradat dhe hekurudha.

## Demografia 
Banorët e kantonit Wallis janë më shumë folës të gjuhës frënge dhe arpitane. Në Upper Valais banorët flasin gjermanishte valisiane. Frëngjisht-folësit përbëjnë pak më shumë se 1/3 e popullsisë.

Qytetet më të mëdha të kantonit janë kryeqyteti Sion (gjermanisht: *Sitten*), Sierre dhe Brig.

## Ndarja administrative 
### Rrethet 
### Bashkitë 
Më poshtë janë paraqitur bashkitë e Kanton Wallis të ndarë sipas rretheve.

## Shih edhe 
* Gjuha frënge
* Gjuha gjermane

## Lidhje të jashtme 
* Qeveria Kantonale - , 
* Statistikat Zyrtare
Jusuf Osmani

thumb|right|300px

**Jusuf Osmani** lindi në Albanë të Madhe (Sllatinë të Madhe) të Fushë Kosovës në vitin 1948. Pasi kreu shkollën fillore, të mesmen, fakultetin dhe studimet pasuniversitare në Zagreb (1978), në vitin 1986 doktoroi në fushën e arkivistikës pranë Fakultetit Filozofik (Dega e Arkivitikës). Është doktori i parë i arkivistikës në Kosovë si dhe është kandidati i parë në Universitetin e Lubjanës që e mbrojti temën nga kjo lëmi.

Ka punuar si arsimtar, profesor, kurse prej vitit 1973 në Arkivin e Kosovës në Prishti-në, prej vitit 1987 - 2001 në Arkivin e Qytetit të Prishtinës, ndërsa prej marsit të vitit 2001 prapë kthehet në Arkivin e Kosovës në vendin e punës drejtor, ku edhe tani e kryen këtë funksion.

## Veprat 
Deri më tani ka botuar vepra, punime e artikuj të shumtë nga lëmia e arkivistikës dhe historisë, nga të cilat po i veçojmë disa prej tyre: 
* Lënda arkivore për kolonizimin dhe reformën agrare në Kosovë 1918-1941, Prishtinë, 1996; 
* Leksikon i termave dhe i shprehjeve të arkivistikës, Prishtinë, 1996; 
* Vrasjet në Pragë: e Cena Beut - 1927 dhe e Alqiviadh Bebit - 1928 (sipas burimeve arkivore), Prishtinë, 1997; 
* Kolonizimi serb i Kosovës (recenzent prof. dr. Noel Malcolm nga Londra), Prishtinë, 2000; 
* Vendbanimet e Kosovës, nr 1 - 18, për komunat: Prishtina, Kastrioti dhe Fushë-Kosova 1, (2003); Rahoveci 2, (2003); Klina 3, (2003); Theranda 4, (2003); Lypjani 5, (2003); Gjilani 6, (2004); 
* Vendbanimet e Kosovës, nr 1 - 18, për komunat: Vitia 7, (2004); Mitrovica, Zveçani dhe Zubin Potoku 8, (2004); Ferizaj, Shtimja dhe Shterrpca 9, (2004); Kaçaniku 10, (2004); Peja dhe Deçani 11, (2004); Burimi (Istogu), 12, (2004)
* Vendbanimet e Kosovës, nr 1 - 18, për komunat: Dardana (Kamenica) 13, 2005, Gjakova 14, (2005); Drenica 15, (2005), Vushtrria 16, (2005), Besiana (Podujeva) 17, 2005, Prizreni 18, 2005 dhe Arkivistika – teoria dhe praktika, Prishtinë, 2005.

## Referime 
## Shih edhe
Besa

**Besa** si fjalë përbën një koncept kulturor në qerthullin etnik shqiptar, që shtrihet prej kodit të fjalës së dhënë dhe në nivel historik me besimin fetar. Në kulturën shqiptare *besa* shihet si diçka e shenjtë dhe se përdhosja e saj do të qe e pamenduar. Sipas Malokit, *besa* së bashku me *nderin* dhe *burrninë* përbëjnë bazat e kanunit në rrafshin e së drejtës zakonore. Ka mundesi qe rrjedhe prej emnit fisnor "Bessa", nje fis trakas me banim ne qendër te gadishullit.

## Historia 
Në tekstin e Statuteve të Shkodrës, sipas Ardian Klosit dhe Vehbiut është folja *besare* që ka të bëjë me institucionin e *besës*. Më tej, në *Mesharin* e përkthyer nga Buzuku përdoret në kuptimin e besimit (lat. *fides*) "o gruo, e madhe äshte **besa** jote" (lat. *o mulier, magna est fides tua*; Mt. 15:28).

Në gjuhët ballkanike ekziston si fjalë e huazuar nga shqipja. Shpesh në përkthime nga gjuha shqipe fjala besë duke mos pasur barazi kuptimore a frazeologji të ndonjë gjuhe tjetër, ajo jepet në formë shkrimesh shpjeguese, si një dukuri e botës shqiptare, si albanizëm.

Besa, ose kulti i fjalë së dhënë, lidhet në burim me mitin biblik të fjalë: 'Në fillim ishte fjala'. Para se të ishte shkrimi, kontrata, njeriu, bota ishte vet fjala. Ky kult madhështor, i cili, në popujt evro-perëndimor pak nga pak mori karakterin e një idomene fetare kishtare, te shqiptarët ruajti gjuhën e burimit. Lidhja në fjalë (besë) përbënte kanunin autoritetin më të larë. Të gjitha marrëdhëniet në gjini, fis, famulli, bajrak dhe në nivelin më të lartë të bashkësisë etnike lidheshin në fjalë përkatësisht në besë. Besa është testament moral i shqiptarëve qysh prej periudhës mitologjike. Dy baladat më rëndësishme 'Rozafati' që ka motivin e murimit, dhe ajo me motiv të ringjalljes 'Besa e Konstadinit' lidhen me mbajtjen e besës që sipas Ismail Kadares ..*Fajlën e dhënë, besën nuk e shkrin as dheu.* Në kanun thuhet se e 'folmja është e falme' ajo që premtohet duhet patjetër të kryhet. Besa shqiptare e njohur te bullgarët dhe rumunët pikërisht me emrin besa, kurse te sllavët e jugut si 'Arbanska vjera' (përkthehet fjalë për fjalë) ajo që besojnë shqiptarët, është virtyt themelor i joni i trashëguar nga të parërashëguar nga të parë.

## Besa-besë 
**Besa-besë** është një zotim solemn për të vepruar bashkarisht për një qëllim të caktuar, përdoret edhe si fjalë e nderit që i jepet për të përkrahur dikë ose për t'u lidhur me të.

## Thënie
Thënie të lidhura me besën:
* Besa e shqiptarit si purteka e arit.
* Besa e shqiptarit nuk shitet pazarit.
* Shqiptarët vdesin dhe besen nuk e shkelin.
* Besa e burrit, pesha e gurit.    
*Kush eshte besa eshte dhe shpresa

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* BESA: A Code of Honor
Manuskripti

**Manuskripti** ( në kuptimin *Dorëshkrim*) janë përmbledhje të dorshkrime të shtypura ashtu si janë të shkruara. Për dallim nga llojet tjera të shtypit Manuskripta shtypet ashtu si është shkruar, shkrimi i përdorur në origjinal nuk trnsformohet n ëshkronja shtypi. Termi ka hyrë në përdorim pas shpikjes së makinës së shtypit paralel si *libri* apo *manuscripti*. Kjo më vonë është marrë për gjitha botimet e shtypura.
Advanced Airborne National Command Post

**Advanced Airborne National Command Post** ose shkurtë **AABNCP**, është pjesë speciale e flotës ushtarake amerikane që në rast lufte janë në gjendje të marrin nën kontroll qendrën e sistemit komanduese kombëtarë apo të këshillit të udhëheqjes shtetërore. Marrja e komandës bëhet më qëllim të rritjes së sigurisë së qendrave komanduese tokësore të ekspozuara sulmeve. Kështu arrihet që të sigurohet shkalla më e lartë e sigurisë së udhëheqjes shtetërore. Këta aeroplanë janë të pajisura me dhoma qëndrimi e konferencave për deri 60 persona. Po ashtu këta aeroplanë janë të pajisur me sisteme komunikimi nga largësia, sisteme me mbrojtje të përforcuar ndaj pengesave edhe elektromagnetik. Po ashtu këto sisteme rezistojnë edhe rrezatimet e lëshuar nga centralet bërthamore, ashtu që të sigurohet mbajtja e lidhjeve me të gjithat qendrat komanduese ushtarake në tokë.
Abadan

**Abadan** është qytet në Iran në Khūzestānin. Në vitin 1980 kishte 400 000 banorë. Në luftën për kufinjë në mes Irakut dhe Iranit e cila kishte filluar nga shtatori 1980 ishte qytet shumë i sulmuar. Gjatë këtyre sulmeve është dëmtuar rëndë rafineria e naftës më e madhja në botë deri në vitet´80-ta.

## Shiko dhe këtë 
* Beteja Abadan
Aura (ezoterikë)

**Aura** (lat. aura = ajër) në parapsikologji, spiritualitet dhe Nju Ejxh, është një fushë e hollë e një rrezatimi të ndritshëm shumëngjyrësh që lëshohet nga një njeri apo send dhe e mbështjell atë. Aura besohet të paraqesë apo përbëjë dridhjet e shpirtit apo çakrave, dhe mund të pasqyrojë gjendjen shpirtërore apo mendimet e njeriut që rrethon sipas vijave parapsikologjike të cilat përpiqen të shpjegojnë natyrën e ekzistencës (qenësisë) së saj. Besohet se aura përbëhet nga shtresa të ndryshme e me ngjyra të ndryshme që mvaren nga përvoja e njeriut.  

## Dokumentime 
Besohet se aurat mund të shihen me sy të zhveshur, megjithëse disa psikologë, si Edgar Cayce,besojnë se kjo aftësi dobësohet me kalimin e kohës.  

## Aura dhe shkenca 
## Shikimi i auras 
## Shiko edhe 
* Brerorja
* Çakra
* Ki
* Kigong
* Kundalini
* Mana
* Nju Ejxh
* Parapsikologjia
* Prana
* Shpirti

## Lidhje të jashtme 
*  Aurat dhe ngjyrat e aurave në përsiatje, shërimin shpirtëror dhe leximin psikik.
*  Ushtrime për të shikuar aurat 
*  Aura në "fjalorin e skeptikut".
*  Fotografitë Kirliane në "fjalorin e skeptikut".
*  Zgjedhje artikujsh lidhur me aurë njerzore
*  Aura e Satja Sai Baba's
Anastasi I

250px|parapamje|Paraja
**Anastasi i Parë** (lindur më 430 Durrës - 19 korrik 518 Konstatinopojë) ka qenë perandor bizantin (491-518).
*Anastasi *kishte prejardhje ilire, nga një familje senatoriale e qytetit të Durrësit. Preferencat e tij për ndjekësit e doktrinës së krishterë Monofisite sollën në Konstatinopojë kryengritje të *të Kaltërtëve* (Demos) (të cilët ndiqnin përgjithësisht doktrinën fetare ortodokse) dhe të komandantit të provincës së Trakisë *Vitalian*-it i cili prej vitit 513 sulmoi dhe rrethoi disa herë kryeqytetin e perandorisë.

## Biografia
Perandori Anastasi I (latinisht: Flavius Anastasius) ka lindur në qytetin e Durrësit rreth vitit 430 dhe ka vdekur në Kostandinopojë mes datave 8 dhe 10 korrik 518. Ka qenë perandor bizantin prej vitit  491 deri në korrik të vitit 518 kur ndërroi jetë. 
Ishte biri i një fisniku durrsak, të quajtur Pompeu. Ndërsa nëna e tij ishte Anastasia Konstantina, e cila i përkiste besimit fetar arian.  
Anastasi i kishte sytë me ngjyra të ndryshme, njërin të zi dhe tjetrin blu, ndaj është quajtur me nofkën « dikori » (në greqisht: Δίκορος, «me dy sy të ndryshëm»). 
Koha e mbretërimit është përshkuar nga revolta dhe luftëra civile mes ndjekësve të doktrinave të ndryshme të krishtere. Perandori u përpoq të ishte neutral mes dy kampeve kryesore, monofizitëve dhe ortodoksëve, por me kalimin e kohës preferanca për të parët u bë gjithnjë e më e dukshme. Gjatë sundimit të tij nisi lufta bizantino-sasanide e cila do të vijonte edhe përgjatë gjithë kohês së sundimit të dinastisë pasardhëse justiniane. 
Vdiq në moshën tetëdhjetë e tetë vjeçe, i goditur nga rrufeja, sipas historianit bizantin Johan Malalas. Pasi nuk kishte fëmijë paria e Bizantit zgjodhi pas vdekjes së tij për perandor Justinin I.

## Shih edhe 
* Iliriku
* Perandorët ilirë
* Perandoria Bizantine
* Lista e personaliteteve ilire

## Literatura 
* 
* 
* 
*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*Zacharias of Mytilene, *Syriac Chronicle*, Book VII, Chapter VI

## Referime
Shkijet

**Shkijet** janë popuj sllavë që jetonin në skajet e perandoris Bizantine e që nga vitet 513 paraqiteshin herë pas here me sulme të organizuara ndaj Peradoris Bizantine. Populli i parë i skajshëm që kreu sulme të organizuar ishte populli i bullgarëve thrakë të cilët që nga viti 513 disa herë në udhëheqjen e Vitalian-it ja kishin arritur të rrethojnë kryeqytetin e Bizantit. Perandori Anastasios duket të ketë qenë perandori i parë i cili i kishte luftuar.

Anëtarët e këtyre popujve për ndryshim nga barbarët nuk thirreshin barbarë por *skaj* (lexo: shkau).

Sot mendimi i albanologëve mbi fjalën "shkja" ose "shkla", është se e ka burimin etimologjik prej fjalës latine "sclavina", me kuptimin "sllavë" në shqipen e sotme. Huazimi ka ndodhur në shekujt VI-VII. Sot fjala mbart një ngarkesë negative, por më parë me të shqiptarët identifikonin të gjithë të huajt; përkatësisht, serbët, bullgarët, grekët apo edhe latinët; këta të fundit të quajtur "shkla" prej arbëreshëve të Italisë. Kuptime të tjera të fjalës, përveç asaj jo-shqiptar, kanë qenë edhe ato"'jo besimtar" dhe "skllav, shërbëtor".

## Në folklor 
Në Ciklin e Kreshnikëve quhen *shkina* zakonisht ato vajzat e bukura të cilat shpesh dashurohen me kreshnikët dhe bëjnë çmos që të martohen me to, aq sa edhe të tradhëtojnë burrat dhe prindët e tyre. Më e përmendura ndër to ështëTanusha e krajlit të Kotorreve të Reja, e cila dashurohet me Halilin. Ndër *shkinat* e njohura është edhe Dylbere Angjelina, e cila thirret edhe Gjelina, por gjendet më shumë në këngët e kreshnikëve të Kosovës. Pastaj vjen Rusha.

Ndër gratë *shkina* përmenden edhe krajlicat, të cilat shpesh paraqiten si shtriga, të këqija, të pabesa, zemërzeza dhe nuk duan që vajzat e tyre të marrin kreshnikë. E tillë është edhe e ëma e Tanushës, e cila mundohet me çdo mënyrë të shmangë martesën e të bijës me Halilin.

## Shih edhe
* Sllavët
* Şchiau - nga gjuha rumune

## Referime
Ambrakia

Ambrakia, ishte një qytet i Epirit të lashtë në vendin e qytezës Nartë moderne.

## Shih edhe 
* Narta - qytezë në Greqi
* Gjiri i Nartës
Orienti

**Orienti i lashtë** është sipërfaqja, bota e kulturave të larta e të lashta në Misirë (Egjipti), Palestinë, Siri, Azinë e Vogël, Mesopotaminë dhe Persinë (pjesa e Iranit) nga shekullit VII p.e.s. deri në kohën e Aleksandrit.

## Parahistoria 
Që nga shekulli VIII para erës sonë në pjesën e përparme të Orientit krijoheshin kultura të ndryshme nga ana e fshatarëve. Këto kultura veçoheshin në kultivimin e drithërave, kafshëve shtëpiake si dhe shtëpive në formë rrethi e kënd drejta (Jarmo, Jeriho, Gjysmëhëna e frytshme, Palestina, Siria, Tell Hasuna). Në shekullin e V-të para e. s. fillojnë të paraqiten prodhime nga qeramika të ngjyrosura (Tell Hasuna) dhe përpunime të bronzit (Çatal Hüyük). Që në nga vitet 3600 p.e.s në disa pjesë të Orientit ishte i njohur prodhimi i enëve e pjatave nga balta, pak pas kësaj në këto anë paraqitet edhe peshorja (sipas standardit në Ur). Përfaqësuesit e kulturës së Ur-it janë Summer-ët ose mërgimtarët nga Irani. Ata u shkrinë me fshatarësinë semite dhe së bashku krijuan kulturën e parë qytetare në jug të Mesopotamisë. Vend gjurmimet më të rëndësishme nga parahistoria në Misir llogaritet të jenë Meimde El-Omari, Tasa dhe Negade, (Kultura Negate)

### Të arriturat 
Si të arritura krahasuese me rajonet tjera është përfitimi dhe përpunimi, që nga viti 2000 p.e.sonë, i hekuri (në Misir që nga viti 3000 p.e.sonë), bakrit, plumbit dhe zinkut.
Tusha vetullverdhë

**Tusha vetullverdhë** (latinisht: *Turdus merula*), e njohur edhe si  **cërra**, **cërrja,** **cirla, dhe mëllenjë**, është zog këndues i zi me sqep të verdhë që jeton në Evropë dhe Azi. Femra dhe të vegjlit kanë një qafë të zezë në kafe me vija të çelëta. Ushqehen me skrraja, dredhëza dhe nga vezët. 
Mëllenjë përbashkëta, merula Turdus, është një specie e mëllenjës së vërtetë. Ajo është quajtur gjithashtu mëllenjë e Euroazisë (sidomos në Amerikën e Veriut, për të dalluar atë nga sorrat e Botës së Re që s'kanë lidhje me të), [2] ose thjesht Mëllenjë (në zonat ku është e vetmja specie e tipit të mëllenjës). Ushqehet në Evropë, Azi dhe Afrikë të Veriut por është futur edhe në Australi dhe Zelandën e Re. Ka një numër speciesh në gjithë gamën e madhe, disa specie aziatike konsiderohen të jenë lloje më vete. Në varësi të gjerësi, Mëllenjë Përbashkët mund të jetë banor, pjesërisht ose plotësisht migratore migratore. [3]

Mashkull i propozojnë specia, e cila është gjetur në të gjithë më të madhe të Evropës, është e gjitha e zezë me përjashtim të një unaze të verdhë dhe ka këngë melodioze, femra e rritur dhe të vegjlit kanë pendë kryesisht kafe të errët. Ushqehen në pyje a kopshte, ndërtimin e një zoti, baltë-rreshtuan fole, në formë filxhani. Ai është që ha gjithçka, të hahet një gamë të gjerë të insekteve, toke, manaferrat, dhe fruta.

Të dy gjinitë janë të territoriale mbi baza edukate, me tregon kërcënim të veçantë, por janë më të shoqërueshëm gjatë migrimit dhe në dimërimin fusha. Palë do të qëndrojë në territorin e tyre gjatë gjithë vitit ku klima është mjaft i butë. Kjo specie e zakonshme dhe të spikatur i ka dhënë të rritet në një numër të referencave letrare dhe kulturore, të lidhura shpesh me këngën e saj.

## Referime
Aleksandër Karagjorgjeviqi

thumb|Aleksandër Karagjorgjeviqi
**Aleksandër Karagjorgjeviqi** (11 tetor 1806 në Topolë, Serbia - 4 maj 1885 në Temeshvarë, Rumania) i biri i Karagjorgjit - pjesëtarë i parisë serbe.

Pas rrëzimit të Mëhill Obrenoviqit më 1842 kundër dëshirës së Rusisë u zgjodh i Pari (Princ). Përkundër zhvillimit kulturorë dhe administrativë të bëri, ndikimi rusë e detyrojë që të jepte dorëheqje më 1858.
Aleksandër Obrenoviqi

parapamje|231x231px|Mbreti Aleksandër
Mbreti **Aleksandër I i Serbisë** (serbisht: Александар Обреновић *Aleksandar Obrenović*, 14 gusht 1876 në Beogradi - 10/11 qershor 1903) - Mbret i Mbretërisë së Serbisë nga 1889, vetëqeverisës nga 1893, djali i Mretit Milan.

I dobët për veprim dhe i afërt me politikat politikat austriake, kjo dhe martesa e tij me Draga Mashin-in ishte arsyet për një *betim zyrtarë* të Doktrinës së shenjt serbe kundër tij, doktrinë e cila edhe i vrau që të dy.
Zheljko Komshiç

parapamje|Zhelko Komshiqi
**Zhelko Komshiqi** (serbo-kroatisht: *Željko Komšić*, l. me 20 janar 1964 në Sarajevë, RS Bosnje-Hercegovinë, RSF e Jugosllavisë) është Anëtar i Presidencës (2007), Bosnje dhe Hercegovinë - kroatë nga Bosnja.

Zheljko Komsiçi u betua më 6 nëntor 2006 si anëtari kroat i presidencës trepalëshe të Bosnje-Hercegovinës (BH), pesë javë pas zgjedhjeve të përgjithshme të 1 tetorit në vend. Ai dhe dy anëtarë të tjerë të presidencës kolektive, boshnjaku Haris Silajxhiç dhe serbi Nebojsha Radmanoviq u zgjodhën nga votimi i drejtpërdrejtë i popullit për një mandat katërvjeçar, duke zëvendësuar respektivisht Miro Joviç, Sulejman Tihiq dhe Borisllav Paravac.
Ishulli Alkatraz

[parapamje|250px|Gjendja e Alkatrazit në vitin [2005]]
**Alkatrazi** (, lexo: elkatr´ez) është një ishull shkëmborë në Gjirin San Francisko. Ishulli i vogël u zhvillua me lehtësira për një fener deti, një fortifikim ushtarak, një burg ushtarak dhe një burg federal nga 1934 deri më 21 mars 1963. Rrymat e forta rreth ishullit dhe temperaturat e ujit të ftohtë e bënë shpëtimin tërësisht të pamundur. Më vonë u bë një atraksion i madh turistik.

Duke filluar në nëntor 1969, ishulli u pushtua për më shumë se 19 muaj nga një grup amerikanësh vendas nga San Francisko, të cilët ishin pjesë e një vale aktivistësh amerikanë vendas që organizuan protesta publike në të gjithë SHBA-në gjatë viteve 1970. Në vitin 1972, Alcatraz u bë pjesë e Golden Gate National Recreation Area dhe mori emërtimin si një Monument Historik Kombëtar më 1986.

Vizitorët mund të arrijnë në ishull në pak më pak se 15 minuta me udhëtim me traget nga Pier 33 që operon nën emrin Alcatraz Cruises, është ofruesi zyrtar i trageteve nga dhe në ishull.

Ishulli Alcatraz shfaqet shpesh në media dhe kulturën popullore, duke përfshirë filma që datojnë nga viti 1962:*The Book of Eli* (2010), *X-Men: The Last Stand* (2006), *Catch Me If You Can* (2002), *The Rock* (1996), *Murder in the First* (1995), *Arratisja nga Alkatrazi* (1979), *The Enforcer* (1976), *Point Blank* (1967), *Birdman of Alcatraz* (1962) dhe seriali i vitit 2012 të J. J. Abrams *Alkatrazi*.

## Lidhje të jashtme
Nebojsha Radmanoviq

parapamje|Radmanoviqi
**Nebojsha Radmanoviç** (serbo-kroatisht: Небојша Радмановић *Nebojša Radmanović*, l. 1949 në Graçanica, RS e Bosnjës-Hercegovinës, Jugosllavi) Anëtar i Presidencës 2007, Bosnje dhe Hercegovinë - serbë nga Bosnja.

Nebojsha Radmanoviç u betua më 6 nëntor 2006 si anëtari i presidencës trepalëshe të Bosnje-Hercegovinës (B dhe H), pesë javë pas zgjedhjeve të përgjithshme në vend. Duke përfaqësuar komunitetin serb, ai dhe dy anëtarët e tjerë të presidencës kolektive, boshnjaku Haris Silajxhiq dhe kroati Zheljko Komshiç, u zgjodhën nga votimi i drejtpërdrejt i popullit për një mandat katërvjeçar duke zëvendësuar respektivisht Borisllav Paravac, Sulejman Tihiq dhe Miro Joviç. Më 6 nëntor 2006, Radmanoviç ishte i pari që morri kryesinë e radhës së presidencës tetëmujore.
Zhelko Shturanoviq

parapamje|Zhelko Shturanoviq
**Zhelko Shturanoviq** *(Zeljko Sturanoviç)* është politikan malazez, Kryeministër i Malit të Zi.

Zhelko Sturanoviq u betua si kryeministër i Malit të Zi më 10 nëntor të vitit 2006, dy muaj pasi koalicioni i drejtuar nga Partia Demokratike e Socialistëve (DPS), fitoi zgjedhjet parlamentare të 10 shtatorit. Duke i zënë vendin drejtuesit të DPS-së Milo Xhukanoviq, ai udhëhoqi kabineti e parë të Malit të Zi të dalë nga zgjedhjet që kur republika e detit Adriatik shpalli zyrtarisht pavarësinë nga Serbia më 3 qershor.