Looney Tunes

parapamje|djathtas|Logoja e Looney Tunes që nga 2024
***Looney Tunes*** (shqiptuar "Luni Tuns"; lit. "melodi të krisura") është një eksluzivitet mediatik amerikan i prodhuar nga Warner Bros. Ai filloi si një seri e filmave të prodhuar gjatë viteve 1930-1969 gjatë epokës së artë të animacionit amerikan, së bashku me serinë e saj motër, *Merrie Melodies*. Looney Tunes fillimisht ekspozuar kompozime Warner në pronësi muzikore nëpër aventurat e karaktere vizatimor si Bosko dhe Buddy. Më vonë filma Looney Tunes shfaqi karaktere me tipare të tilla të njohura si Bugs Bunny, Daffy Duck, Porky Pig, Elmer Fudd, Tweety, Sylvester, Gjyshja, Yosemite Sam, Foghorn Leghorn, Marvin the Martian, Pepé Le Pew, Speedy Gonzales, Tasmanian Devil, Road Runner, Wile E. Coyote dhe shumë personazhe tjerë. 

Emri i *Looney Tunes* u frymëzua nga seritë muzikore të Walt Disney, *Silly Symphony*. Nga viti 1942 deri më 1960, Looney Tunes dhe Merrie Melodi ishin filma të animuara më të popullarizuar në teatrot filmike.

Looney Tunes është bërë që nga një ekskluzivitet mediatik në të gjithë botën, duke krijuar disa seri televizive, filma artistikë, libra komikë, albume muzikore, video lojëra, dhe udhëtime në parkun e dëfrimit. Shumë nga personazhet kanë bërë dhe vazhdojnë të bëjnë paraqitje në shfaqje, filma dhe reklama të ndryshme televizive.

## Historia
Në fillim, *Looney Tunes* dhe *Merrie Melody* tërhoqën skenat e tyre nga biblioteka e gjerë muzikore e Warner. Midis 1934 dhe 1943, *Merrie Melodies* u prodhuan me ngjyra dhe *Looney Tunes* në të zezë dhe të bardhë. Pas vitit 1943, të dy seritë u prodhuan me ngjyra dhe u bënë praktikisht të padallueshme, duke ndryshuar vetëm në muzikën dhe titujt e tyre të hapjes. Të dy seritë përdorën karakteret e ndryshëm vizatimorë Warner Bros. Deri në vitin 1937, hapja muzikore për *Looney Tunes* ishte "*The Merry-Go-Round Broke Down*" nga Cliff Friend dhe Dave Franklin, dhe hapja muzikore për Merrie Melodies ishte një adaptim i "*Merrily We Roll Along*" nga Charles Tobias, Murray Mencher dhe Eddie Cantor.

### 1930–1933: epoka Harman dhe Ising
Në vitin 1929, për të garuar kundër karikaturave të shkurtra Mickey Mouse të Walt Disney, Warner Bros. u interesua të zhvillonte një seri të shkurtra të animuara për të promovuar muzikën e tyre. Ata kohët e fundit kishin fituar Brunswick Records së bashku me katër botues muzikorë për 28 milion dollarë amerikanë (ekuivalent me 429 milion dollarë në vitin 2020) dhe ishin të etur për të promovuar këtë material për shitjen e fletëve të muzikës dhe regjistrimet e fonografisë. Warner bëri një marrëveshje me Leon Schlesinger për të prodhuar karikaturat për ta. Schlesinger punësoi Rudolf Ising dhe Hugh Harman për të prodhuar serinë e parë të karikaturave. Schlesinger u mahnit nga seritë të animuara të Harman dhe Ising, *Bosko, The Talk-Ink Kid* (1929). Filmi i shkurtër i *Looney Tunes* ishte ''Sinkin'in the Bathtub* ku luajti personazhi Bosko, e cila u lëshua në vitin 1930.

### 1933–1936
Kur Harman dhe Ising u larguan nga Warner Bros. më 1933 për një mosmarrëveshje për buxhetin me Schlesinger, ata morën me vete të gjitha të drejtat e personazheve dhe karikaturave që kishin krijuar. Një personazh i ri i quajtur Buddy u bë ylli i vetëm i serialit Looney Tunes për disa vjet.

Regjisorët e rinj përfshirë Tex Avery, Friz Freleng dhe Bob Clampett u sollën ose u promovuan për të punuar me animatorë në studion Schlesinger, me njësinë e Avery të vendosur në një shtëpi njëkatëshe, animatorët e quajtur "Termite Terrace". Në vitin 1935 ata debutuan yllin e parë të madh Looney Tunes, Porky Pig, së bashku me Beans Maçoku në filmin e shkurtër *I Haven't Got a Hat* të drejtuar nga Friz Freleng. Beans ishte ylli i serisë së ardhshme Porky / Beans *Gold Diggers of '49*, por ishte Porky ai që doli si yll në vend të Beans. Personazhet e *I Haven't Got a Hat*, të tilla si Oliver Owl, dhe qentë binjakë Ham dhe Ex, iu dha gjithashtu një seri të shkurtër, por Beans dhe Porky u treguan shumë më të njohura. Beans u largua më vonë kur popullariteti i tij u ul, duke e lënë Porky si yllin e vetëm të studios Schlesinger.

### 1936-1944: Më shumë personazhe ylli dhe ndryshimi në ngjyra
Personazhe tjerë të Looney Tunes u shfaqën të tillë si Daffy Duck ku debutoi në *Porky's Duck Hunt* (1937), Elmer Fudd ku debutoi në filmin e shkurtër të *Merrie Melodies* *Elmer's Candid Camera* (1940), dhe Bugs Bunny ku debutoi në filmin e shkurtër të *Merrie Melodies* *A Wild Hare* (1940).

Bugs fillimisht luajti me ngjyra në filma shkurtra të *Merrie Melodies* pas suksesit të *A Wild Hare* (1940), dhe zyrtarisht iu bashkua serialit *Looney Tunes* me daljen e *Buckaroo Bugs* (1944). Schlesinger filloi të fus prodhimin e ngjyrave *Looney Tunes* me filmin e animuar *The Hep Cat* (1942). Filmi i fundit i shkurtër me ngjyra bardh e zi të *Looney Tunes* ishte *Puss n' Booty* (1943) me regji nga Frank Tashlin. Frymëzimi për ndërrimin ishte vendimi i Warner për të rishfaqur vetëm karikaturat me ngjyra në serinë Blue Ribbon Classics të *Merrie Melodies*.

### 1944–1964: Epoka e Artë
U krijuan personazhe më të njohura të *Looney Tunes* (shumica e të cilave u shfaqën së pari në karikaturat e *Merrie Melodies'*) si Tweety (debutoi në *A Tale of Two Kitties* të vitit 1942), Sylvester (debutoi në *Life with Feathers* të vitit 1945), Yosemite Sam (debutoi në *Hare Trigger* të vitit 1945), Pepé Le Pew (debutoi në *Odor-able Kitty* të vitit 1945), Foghorn Leghorn (debutoi në *Walky Talky Hawky* të vitit 1946), Marvin Martian (debutoi në *Haredevil Hare* të vitit 1948), Wile E. Coyote dhe Zogu Vrapues (debutuan në *Fast and Furry-ous* të vitit 1949), Gjyshja (debutuar në *Canary Row* të vitit 1950), Speedy Gonzales (debutoi në *Cat Tails for Two* të vitit 1953), Shtriga Hazel (debutoi në *Bewitched Bunny* të vitit 1954), dhe Tasmanian Devil (debutoi në *Devil May Hare* të vitit 1954) dhe Ralf Ujku dhe Sam Qen Bariu (debutoi në *Don't Give Up the Sheep* të vitit 1953).

Ishte gjatë kësaj epoke që seriali fitoi pesë Academy Award:
* *Tweetie Pie* (1947)
* *For Scent-imental Reasons* (1949) 
* *Speedy Gonzales* (1955) 
* *Birds Anonymous* (1957) 
* *Knighty Knight Bugs* (1958)

### 1964–1969: epoka DePatie–Freleng and Seven Arts
Gjatë mesit dhe fundit të viteve 1960, filmat e shkurtër u prodhuan nga DePatie–Freleng Enterprises (dhe Format Productions) (1964–1967) dhe Warner Bros.-Seven Arts (1967–1969) pasi Warner Bros. mbylli studion e tyre të animacionit. Filmat e shkurtër nga kjo epokë mund të identifikohen nga sekuenca e tyre e ndryshme e titujve, duke paraqitur animacion dhe grafikë të stilizuar të kufizuar në një sfond të zi dhe një aranzhim të ri, nga William Lava, të "The Merry-Go-Round Broke Down", i cili ishte përdorur për herë të parë në filmin e shkurtër eksperimental të vitit 1963 "Now Hear This" me regji të Chuck Jones.

Në vitin 1967, Warner Bros.-Seven Arts porositi një studio animacioni në Korenë e Jugut për të rivizatuar 79 filma bardh e zi Looney Tunes të prodhuar nga viti 1935 deri në vitin 1943 me ngjyra, të cilët u shpërndanë në stacionet televizive nga fundi i viteve 1960 deri në fillim të viteve 1990.

Seria origjinale teatrale e *Looney Tunes* u zhvillua nga *Sinkin' in the Bathtub* e viteve 1930 deri te "*Injun Trouble* të vitit 1969 nga Robert McKimson.

Ishte planifikuar një film vizatimor i Cool Cat i quajtur "Stage Cat", për Cool Cat që do të ishte në një prodhim teatral, por u anulua kur Warner Bros.-Seven Arts u mbyll.

### 1970–1999: Sindikimi dhe rikthimi në televizion dhe film
Popullariteti i serialit Looney Tunes u forcua më tej kur filloi të transmetohej në rrjet dhe televizion të sindikuar në vitet 1950 nën tituj dhe formate të ndryshme. Filmat e shkurtër të *Looney Tunes'' u transmetuan me redaktime për të hequr skenat e dhunës (veçanërisht shakatë vetëvrasëse dhe skenat e personazheve që kryenin akrobaci të rrezikshme që shikuesit e impresionuar mund t'i imitonin lehtësisht), stereotipet dhe konsumin e alkoolit.

Prodhimi i filmave të shkurtër të animuar teatrale ishte i fjetur nga viti 1969 deri në vitin 1979, kur u bënë filma të shkurtër të rinj për t'ia prezantuar *Looney Tunes* një brezi të ri audiencash. Filma të shkurtër të rinj janë prodhuar dhe publikuar në mënyrë sporadike për kinematë që atëherë, megjithëse zakonisht si lidhje promovuese me filma të ndryshëm familjarë të prodhuar nga Warner Bros. Ndërsa shumë janë publikuar në botime të kufizuara në kinema për t'u konsideruar për Çmimin e Akademisë, vetëm disa kanë fituar botime në kinema me filma.

Në vitet 1970 deri në fillim të viteve 1990, u prodhuan disa përmbledhje filmash artistikë dhe programe speciale televizive, kryesisht të përqendruara te Bugs Bunny dhe/ose Daffy Duck, me një përzierje pamjesh të reja dhe të vjetra. Këto publikime përfshijnë *The Bugs Bunny/Road Runner Movie* (1979), *The Looney Looney Looney Bugs Bunny Movie* (1981), ''Bugs Bunny's 3rd Movie: 1001 Rabbit Tales* (1982), *Daffy Duck's Fantastic Island* (1983), dhe *Daffy Duck's Quackbusters* (1988).

Në vitin 1976, personazhet e *Looney Tunes* hynë në biznesin e parqeve të argëtimit kur u bënë maskota për dy parqet tematike Great America të Marriott në Gurnee, Illinois, dhe Santa Clara, California. Pasi [parku Gurnee}} iu shit  [Six Flags (1961–2024)|Six Flags në vitin 1984, ata gjithashtu pretenduan të drejtat për të përdorur personazhet në parqet e tjera të Six Flags, gjë që vazhdon deri më sot. (Kompania mëmë e Warner Bros., Time Warner, do ta zotëronte zinxhirin e kinemave Six Flags tërësisht ose pjesërisht për pjesën më të madhe të viteve 1990.)

Midis viteve 1985 dhe 1992, AMC Theatres shfaqën filma vizatimorë të zgjedhur të Warner Bros. të fundit të viteve 1950/fillimit të viteve 1960, përpara disa filmave, shumica e të cilëve komedi dhe filma familjarë.

Në vitin 1988, disa personazhe të Looney Tunes u shfaqën në role të shkurtra në filmin e Disney *Who Framed Roger Rabbit*. Në rolet e shkurtra më të rëndësishme ishin Bugs, Daffy, Porky, Tweety dhe Yosemite Sam. Është e vetmja herë që personazhet e Looney Tunes kanë ndarë kohën në ekran me rivalët e tyre në Disney (prodhuesit e filmit) - veçanërisht në skenat ku Bugs dhe Miushi Miki po hidhen me parashutë dhe kur Daffy dhe Donald Duck po performojnë sekuencën e tyre "Dueling Pianos".

Më 10 korrik 1989, pas një beteje me problemet e zemrës, Mel Blanc vdiq në Qendrën Mjekësore Cedars-Sinai nga sëmundjet kardiovaskulare. Një fotografi që përshkruan personazhet e Looney Tunes me titull "Speechless" u publikua menjëherë pas vdekjes së tij.

Nickelodeon, në pronësi të Viacom, transmetoi vizatime të *Looney Tunes* në një shfaqje të quajtur *Looney Tunes on Nickelodeon* midis viteve 1988 dhe 1999. Fillimisht, paketa e Nickelodeon përfshinte vizatime që zakonisht hiqeshin nga rrjeti i profilit të lartë i të shtunës në mëngjes dhe paketat e sindikuara të ditëve të javës, duke përfshirë vizatime bardh e zi të Bosko që nuk ishin transmetuar për shumë vite dhe vizatime nga epokat e vona të DePatie-Freling dhe Seven Arts. Në janar 1999, u raportua se vizatimet e shfaqura në Nickelodeon do të transferoheshin në Cartoon Network në vjeshtën e atij viti. Deri më sot, *Looney Tunes on Nickelodeon* është seriali i animuar me transmetimin më të gjatë në rrjet që nuk ishte një Nicktoon.

Në vitin 1991, personazhet e Looney Tunes u shfaqën në Warner Bros. Movie World në Gold Coast në Australi. Kjo shënoi lançimin e "Looney Tunes Land", zonës së parë tematike të parkut.

Në vitin 1996, *Space Jam*, një film i animuar live-action, u publikua në kinema me protagonistë Bugs Bunny dhe basketbollistin Michael Jordan. Pavarësisht një pritjeje të përzier nga kritika, filmi pati një sukses të madh në biletari, duke fituar gati 100 milionë dollarë vetëm në SHBA, duke u bërë pothuajse filmi i parë i animuar jo i Disney që e arriti këtë sukses. Për një periudhë dyvjeçare, ishte filmi i animuar jo i Disney me fitimet më të larta ndonjëherë. Filmi gjithashtu prezantoi personazhin Lola Bunny, e cila më pas u bë një tjetër anëtare e përsëritur e kastit të *Looney Tunes*, zakonisht si një personazh i dashuruar për Bugs.

Në vitin 1997, Bugs Bunny u paraqit në një pullë postare amerikane prej 32 centësh, e para nga pesë pullat me temë *Looney Tunes* që do të emetoheshin.

## Filmografia
## Personzhet
Personazhet kryesore të serive origjinale *Looney Tunes* dhe *Merrie Melodies* janë Bugs Bunny, një lepur i zgjuar dhe i shkujdesur i cili portretizohet si mashtrues; Daffy Duck, një rosë e zezë që fillimisht u portretizua si një i çmendur, por më vonë u bë lakmitar dhe egocentrik; Porky Pig, një derr që belbëzon i cili shpesh i shfaqet si njeriu i drejtë Daffy, dhe është më i vjetri nga personazhet e përsëritur të serisë; Sylvester Maçoku, preja e tij Tweety (një kanarinë e vogël) dhe pronarja e tyre e moshuar Gjyshja; Wile E. Coyote dhe Zogu Vrapues, të cilët angazhohen rregullisht në ndjekje me shpejtësi të lartë në shtëpinë e tyre në shkretëtirën e Amerikës Jugperëndimore; Elmer Fudd, një gjahtar i painteligjent i cili është armiku më i vjetër i Bugs; Yosemite Sam, një kauboj me temperament të nxehtë i cili është një tjetër nga armiqtë e betuar të Bugs; Foghorn Leghorn, një gjel i njohur për ankesat e tij shpesh të tepërta; Marvin Martian, një komandant alien nga planeti Mars, i cili synon të pushtojë Tokën; Tasmanian Devil (shpesh i quajtur "Taz" në mediat e mëvonshme), një marsupial i egër dhe brutal me një oreks të pangopur; Pepé Le Pew, një skunk francez që është gjithmonë në kërkim të dashurisë dhe romancës; dhe Speedy Gonzales, i vetëshpalluri "miu më i shpejtë në të gjithë Meksikën". Një personazh tjetër kryesor u prezantua në mediat *Looney Tunes* pas Epokës së Artë (duke filluar me *Space Jam*): Lola Bunny, një lepur femër që zakonisht portretizohet si e dashura e Bugs.

## Stereotipet racore dhe polemikat e censurës
Për shkak të përmbajtjes së konsideruar fyese, stereotipike ose të pandjeshme, në vitin 1968, United Artists, atëherë pronarë të bibliotekës së karikaturave me ngjyra para gushtit 1948, hoqën episodet "Censored Eleven" të karikaturave *Looney Tunes* dhe *Merrie Melodies* nga transmetimi ose shpërndarja. Pamjet përfshinin ato të afrikano-amerikanëve (si në *Coal Black and de Sebben Dwarfs* dhe *Jungle Jitters*), amerikanëve vendas, japonezëve (veçanërisht gjatë Luftës së Dytë Botërore, si në *Tokio Jokio* dhe *Bugs Bunny Nips the Nips''), gjermanëve, italianëve, jugorëve të bardhë dhe meksikanëve.

Në vitin 1999, Cartoon Network ndaloi transmetimin e të gjitha vizatimeve të Speedy Gonzales, për shkak të shqetësimeve rreth stereotipizimit të meksikanëve. Shumë latinë protestuan se nuk ishin ofenduar dhe shprehën simpati për Speedy; filmat e shkurtër të personazhit u vunë në dispozicion për transmetim në CN përsëri në vitin 2002.

## Referime