Analiza e sistemeve

**Analiza e sistemeve** është "procesi i studimit të një procedure ose biznesi për të identifikuar qëllimin dhe qëllimet e tij dhe për të krijuar sisteme dhe procedura që do t'i arrijnë ato në mënyrë efikase". Një pikëpamje tjetër e sheh analizën e sistemeve si një teknikë për zgjidhjen e problemeve që zbërthen një sistem në pjesët përbërëse të tij dhe analizon se sa mirë funksionojnë dhe ndërveprojnë ato pjesë për të përmbushur qëllimin e tyre.

Fusha e analizës së sistemit lidhet ngushtë me analizën e kërkesave ose me kërkimin e operacioneve . Ai është gjithashtu "një hetim zyrtar i qartë i kryer për të ndihmuar një vendimmarrës të identifikojë një rrugë më të mirë veprimi dhe të marrë një vendim më të mirë se sa mund të kishte marrë ndryshe."

Termat  dhe  rrjedhin nga greqishtja, që do të thotë "të ndash" dhe "të bashkosh", përkatësisht. Këto terma përdoren në shumë disiplina shkencore, nga matematika dhe logjika në ekonomi dhe psikologji, për të treguar procedura të ngjashme hetimore. Analiza përkufizohet si "procedura me të cilën ne zbërthejmë në pjesë një tërësi intelektuale ose substanciale", ndërsa sinteza nënkupton "procedurën me të cilën kombinojmë elementë ose përbërës të veçantë për të formuar një tërësi koherente".  Studiuesit e analizës së sistemit aplikojnë metodologji për sistemet e përfshira, duke formuar një pamje të përgjithshme.

Analiza e sistemit përdoret në çdo fushë ku zhvillohet diçka. Analiza mund të jetë gjithashtu një seri komponentësh që kryejnë funksione organike së bashku, siç është inxhinieria e sistemeve. Inxhinieria e sistemeve është një fushë ndërdisiplinore e inxhinierisë që fokusohet në mënyrën se si projektet komplekse inxhinierike duhet të dizajnohen dhe menaxhohen.

## Teknologjia e informacionit 
Zhvillimi i një sistemi informacioni të bazuar në kompjuter përfshin një fazë të analizës së sistemit. Kjo ndihmon në prodhimin e modelit të të dhënave, një pararendës për krijimin ose përmirësimin e një baze të dhënash . Ekzistojnë disa qasje të ndryshme për analizën e sistemit. Kur zhvillohet një sistem informacioni i bazuar në kompjuter, analiza e sistemit (sipas modelit Waterfall ) do të përbënte hapat e mëposhtëm:

* Zhvillimi i një studimi fizibiliteti: përcaktimi nëse një projekt është i realizueshëm ekonomikisht, shoqërisht, teknologjikisht dhe organizativisht
* Masat e gjetjes së fakteve, të dizajnuara për të përcaktuar kërkesat e përdoruesve fundorë të sistemit (zakonisht që përfshijnë intervista, pyetësorë ose vëzhgime vizuale të punës në sistemin ekzistues)
* Matja e mënyrës se si përdoruesit fundorë do ta operonin sistemin (përsa i përket përvojës së përgjithshme në përdorimin e harduerit ose softuerit kompjuterik), për çfarë do të përdorej sistemi, etj.

Një pamje tjetër përshkruan një qasje me faza ndaj procesit. Kjo qasje e ndan analizën e sistemit në 5 faza:

* Përkufizimi i fushëveprimit: Objektivat dhe kërkesat e përcaktuara qartë të nevojshme për të përmbushur kërkesat e një projekti siç përcaktohen nga palët e interesuara
* Analiza e problemit: procesi i të kuptuarit të problemeve dhe nevojave dhe arritjes së zgjidhjeve që i plotësojnë ato
* Analiza e kërkesave: përcaktimi i kushteve që duhet të plotësohen
* Dizajni logjik: shikimi i marrëdhënieve logjike midis objekteve
* Analiza e vendimit: marrja e një vendimi përfundimtar

Rastet e përdorimit janë mjete modelimi të analizës së sistemit të përdorur gjerësisht për identifikimin dhe shprehjen e kërkesave funksionale të një sistemi. Çdo rast përdorimi është një skenar ose ngjarje biznesi për të cilën sistemi duhet të japë një përgjigje të përcaktuar. Rastet e përdorimit të evoluar nga analiza e orientuar drejt objektit.

## Analiza e politikave 
Disiplina e asaj që sot njihet si analiza e politikave e ka origjinën nga aplikimi i analizës së sistemit kur ajo u krijua për herë të parë nga Sekretari i Mbrojtjes i Shteteve të Bashkuara, Robert McNamara.

## Praktikuesit 
Praktikuesit e analizës së sistemit shpesh thirren për të zbërthyer sistemet që janë rritur në mënyrë të rastësishme për të përcaktuar komponentët aktualë të sistemit. Kjo u tregua gjatë përpjekjeve të ri-inxhinierimit të vitit 2000, ndërsa proceset e biznesit dhe të prodhimit u ekzaminuan si pjesë e përmirësimeve të automatizimit Y2K .  Punësimi që përdor analizën e sistemit përfshin analistin e sistemit, analistin e biznesit, inxhinierin e prodhimit, arkitektin e sistemeve, arkitektin e ndërmarrjes, arkitektin e softuerit, etj.

Ndërsa praktikuesit e analizës së sistemit mund të thirren për të krijuar sisteme të reja, ata shpesh modifikojnë, zgjerojnë, ose dokumentojnë sistemet ekzistuese ( proceset, procedurat dhe metodat ). Studiuesit dhe praktikuesit mbështeten në analizën e sistemit. Analiza e sistemit të aktiviteteve është aplikuar tashmë në studime të ndryshme kërkimore dhe praktike, duke përfshirë menaxhimin e biznesit, reformën arsimore, teknologjinë arsimore, etj.

## Shihni gjithashtu 
*Kibernetika
*Modeli spiral
*Buckminster
*Modeli waterfall

## Referime 
# System Analysis and Design for the Global Enterprise nga Lonnie D. Bentley p.160 edicioni i 7-të
# Analiza e sistemeve
# Tom Ritchey, Analysis and Synthesis.

## Publikime të zgjedhura 
* Bentley, Lonnie D., Kevin C. Dittman dhe Jeffrey L. Whitten . *Analiza e sistemit dhe metodat e projektimit.* (1986, 1997, 2004).
* Hawryszkiewycz, Igor T. *Hyrje në analizën dhe dizajnin e sistemit.* Prentice-Hall PTR, 1994.
* Whitten, Jeffery L., Lonnie D. Bentley dhe Kevin C. Dittman. *Bazat e analizës së sistemit dhe metodave të projektimit.* (2004).

## Lidhje të jashtme 
* Një grup i dobishëm udhëzuesish dhe një studim rasti rreth aplikimit praktik të metodave të analizës së biznesit dhe sistemit
* Një përshkrim gjithëpërfshirës i disiplinës së analizës së sistemit nga Simmons College, Boston, MA, SHBA (Arkivi i origjinalit nga www.simmons.edu)
* Mësime të nivelit hyrës të Analizës dhe Dizajnimit të Sistemit