Zosimosi

**Zosimi** ( ˈZosimos; rreth 490 - 510) ishte një historian bizantin që jetoi në Kostandinopojë gjatë mbretërimit të perandorit romak lindor Anastasi I (491-518). Sipas Fotit, ai ishte një i *ardhur* dhe mbante detyrën e "avokatit" të thesarit perandorak.  Zosimi ishte gjithashtu i njohur për dënimin e refuzimit të Konstandinit ndaj fesë tradicionale politeiste. Në shkrimet e tij gjejmë të dhëna edhe për Ilirinë dhe ilirët.

## *Historia Nova* 
Kryevepra e Zosimit *Historia Nova* (Ἱστορία Νέα, "Historia e Re") është shkruar në greqisht në gjashtë libra. Për periudhën nga viti 238 deri në vitin 270, ai me sa duket përdor shkrimet e Dexippus ; për periudhën nga 270 deri në 404, Eunapius; dhe pas vitit 407, Olimpiodori . Varësia e tij nga burimet bëhet e qartë nga ndryshimi në tonin dhe stilin midis seksioneve Eunapiane dhe Olympiodoran, dhe nga boshllëku i lënë mes tyre. Në seksionin Eunapian, për shembull, ai është pesimist dhe kritik ndaj Stilikos ; në seksionin Olimpiodoran, ai ofron shifra dhe transliterime të sakta nga latinishtja dhe favorizon Stilichon. 

Libri i parë skicon shkurtimisht historinë e perandorëve të hershëm romakë nga Augusti te Diokleciani (305); e dyta, e treta dhe e katërta trajtojnë më plotësisht periudhën nga hyrja e Konstanc Klorit dhe Galerius deri në vdekjen e Theodosius I ;  e pesta dhe e gjashta mbulojnë periudhën midis 395 dhe 410, kur Priscus Attalus u rrëzua; për këtë periudhë, ai është burimi më i rëndësishëm jo kishtar i mbijetuar. Vepra, e cila shkëputet papritur në verën e vitit 410 në fillim të librit të gjashtë, besohet se është shkruar në vitet 498–518.

Stili karakterizohet nga Fotius si konciz, i qartë dhe i pastër.  Objektivi i historianit ishte të jepte shpjegime për rënien e Perandorisë Romake nga pikëpamja pagane. Zosimi është i vetmi burim jo i krishterë për shumë nga ato që ai raporton.

Ndryshe nga Polibi, i cili kishte rrëfyer ngritjen e Perandorisë Romake, Zosimi dokumentoi ngjarjet dhe shkaqet që çuan në rënien e saj.  Megjithëse rënia e Perandorisë Romake ishte tema kryesore e Zosimit, ai diskutoi gjithashtu ngjarje që lidhen me historinë persiane dhe greke, ndoshta në imitim të Polibit. Është e qartë se Foti dhe Evagriu nuk kishin më shumë nga veprat e Zosimit sesa ajo që mbijeton sot. Megjithatë, ka të ngjarë që ose një pjesë e veprës të jetë humbur ose, më shumë, Zosimi nuk jetoi për ta përfunduar; sepse nuk mbulon të gjitha fushat që vetë Zosimi na thotë se kishte ndërmend të diskutonte.  Nuk duket shumë probabilitet në hamendësimin që murgjit dhe kishtarët e tjerë ia dolën të shtypnin atë pjesë të punës në të cilën ndikimet e liga të trupit të tyre do të prekeshin.  Nëse vepra do të lihej kështu e paplotë, kjo rrethanë do të përbënte një pakujdesi të stilit që duket aty-këtu. Mund të duket një vështirësi në shikim të parë, megjithatë, në deklaratën e Fotit, se vepra, në formën në të cilën ai e pa, iu duk si një botim i dytë. Por duket se Fotiu ishte nën një keqkuptim. Në dorëshkrime quhet *Historia Nova* (në çfarë kuptimi nuk është mjaft i qartë). Kjo ndoshta mund ta ketë mashtruar Fotin. Vetë ai vëren se nuk e kishte parë edicionin e parë.

## Shih edhe 
* Iliriku
* Historia
* Prefektura e Ilirikut
* Perandoria Bizantine
* Ilirët dhe Iliria te autorët antikë

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* Tekst greqisht me përkthim latinisht në Google Books
* Teksti grek i papërpunuar OCR  i botimit Teubner të *Historia Nova* të Mendelssohn të vitit 1887 (nga koleksioni Lace në Universitetin Mount Allison )
* Tekst greqisht  nga Projekti i Parë Njëmijë Vjet Grek
* Dorëshkrimet e *Historia Nova*
* Përkthimi i *Historia Nova* (botuar më 1814), libri 1, libri 2, libri 3, libri 4, libri 5, libri 6
* Përkthimi kinez i Zosimi Historia Nova
* Jona Lendering (livius.org) në Zosimus