Sulmi turk në Sirinë veri-lindore (2019)

**Ofensiva turke e vitit 2019 në Sirinë veri-lindore**, e koduar nga Turqia si **Operacioni Pranvera e Paqes** (; ), është një operacion ushtarak në vazhdim  kryer nga Forcat e Armatosura Turke (TAF) dhe opozita e Aleatëve të Turqisë Ushtria Kombëtare Siriane (SNA) kundër zonave nën Administrimin Autonom të Veriut dhe Lindjes së Sirisë (NES) dhe Forcave Demokratike Siriane (SDF). 

Më 6 tetor 2019, administrata Trump urdhëroi trupat amerikane të tërhiqeshin nga Siria verilindore, ku Shtetet e Bashkuara kishin mbështetur aleatët e saj kurdë.  Operacioni ushtarak filloi më 9 tetor 2019 kur Forcat Ajrore turke filluan sulmet ajrore në qytetet kufitare .  

Sipas Presidentit turk Rexhep Tajip Erdogan, operacioni ka për qëllim të dëbojë SDF-të parë si një organizatë terroriste nga Turqia për shkak të lidhjeve të saj me Partinë e Punëtorëve të Kurdistanit (PKK) por që konsiderohet si një aleat kundër ISIL nga Shtetet e Bashkuara dhe aleatët e saj nga rajoni kufitar, si dhe për të krijuar një "zonë të sigurt" 30 &nbsp; km (20 mi) në thellësi në veri të Sirisë, ku një pjesë e refugjatëve sirianë në Turqi prej 3.6 milionë do të zhvendoseshin.  Ndërsa zona e propozuar zhvendosjes në përbërjen demografike është me shumicë kurde, ky synim është kritikuar si një përpjekje për të detyruar një ndryshim drastik demografik,    një kritikë e mohuar nga Turqia duke thënë se ajo synonte vetëm të "korrigjonte" demografinë që zyrtarët turq pohuan se u ndryshuan nga SDF.    

Aksioni turk u dënua nga Bashkimi Evropian, Lidhja Arabe, Irani, Izraeli, India  dhe Mbretëria e Bashkuar si një sulm në territorin e një shteti sovran dhe arab dhe një veprim i papërgjegjshëm destabilizues me pasoja humanitare "potencialisht të tmerrshme" .  Qeveria Siriane ka fajësuar Kurdët për ofensivën turke, për shkak të separatizmit të tyre dhe mos negocimit me qeverinë, por gjithashtu ka dënuar pushtimin e huaj të territorit sirian.  https://eschat.net/sohbet

## Sfondi 
Turqia dhe Shtetet e Bashkuara arritën një marrëveshje në gusht 2019 pas muajsh kërcënimesh turke për të pushtuar në mënyrë të njëanshme Sirinë Veriore. Shtetet e Bashkuara i shikuan Forcat Demokratike Siriane si një nga aleatët e saj kryesorë në ndërhyrjen ushtarake kundër ISIL në Siri, ndërsa Turqia e shihte këtë grup si një zgjatim të Partisë së Punëtorëve të Kurdistanit, të cilin e konsideron një grup terrorist. Marrëveshja themeloi Zona e sigurisë në Sirinë Veriore, e cila synonte të zhdukte tensionet duke adresuar shqetësimet e sigurisë së Turqisë me monitorimin dhe patrullimet e përbashkëta, ndërsa ende lejonte SHKP të mbante kontrollin mbi zonat që ajo kishte nën kontrollin e saj në atë kohë.   Marrëveshja u pranua në mënyrë të favorshme nga SHBA dhe SDF / NES, por Turqia në përgjithësi ishte e pakënaqur me të. Pakënaqësia e Turqisë çoi në përpjekje të shumta turke për të zgjeruar zonën e mbuluar nga zona e sigurisë, sigurimin e kontrollit turk mbi pjesë të saj, ose zhvendosjen e miliona refugjatëve në zonë, por të gjitha këto përpjekje dështuan përballë rezistencës së fortë  së SDF dhe ambivalencës amerikane .  

Megjithë fillimin zyrtar të patrullimeve tokësore amerikano-turke, çmontimin e fortifikimeve të SDF dhe tërheqjen e njësive të YPG nga pjesë të zonës së sigurisë, tensionet vazhduan të rriten ndërsa Turqia vendosi akoma më shumë kërkesa ndaj SDF - të gjitha këto të refuzuara nga SDF, pasi ata menduan se kishin pranuar një kompromis i ashpër duke lejuar trupat turke të merrnin pjesë në patrulla të përbashkëta me homologët e tyre amerikanë në Sirinë Veriore.  Pakënaqësia e Turqisë për status quo-në e marrëveshjes u shndërrua në armiqësi të hapur, me presidentin turk duke shpallur një ultimatum kundër SDF.  Ultimatumi u injorua nga grupi dhe Turqia deklaroi se "afati" i saj kishte skaduar në fillim të tetorit të po këtij viti.  

## Kronologjia 
djathtas|parapamje|400x400px| Një hartë me ndryshime ditore e ofensivës turke në veri-lindje të Sirisë

### 9 etor 2019 
Operacioni filloi më 9 tetor 2019, me sulmet ajrore turke mbi qytetet e kontrolluara nga  SDF , Tell Abyad dhe Ras al-Ajn ku janë raportuar mijëra njerëz që janë larguar nga qytetet,  Ain Issa dhe Qamishli . Data është përvjetori i dëbimit të liderit të PKK, Abdullah Ocalan nga Siria në 1998, nga qeveria e Hafez al-Asad .   

Në përgjigje të granatimeve ndërkufitare, zëdhënësi i SDF pohoi se Turqia po synonte civilët.  Gjashtë raketa u hodhën më vonë në qytetin turk Nusaybin si përgjigje nga PKK, dhe dy prej tyre raportohet se goditën qytetin turk Ceylanpınar .    SDF gjithashtu njoftoi në përgjigje të fillimit të operacionit turk se ata do të ndalnin operacionet anti-ISIL,  dhe se dy civilë ishin vrarë.  Në përgjigje të sulmeve ajrore, SDF u ka bërë thirrje Shteteve të Bashkuara që të krijojnë një zonë pa fluturime mbi veriun e Sirisë.  

### 10 tetor 2019 
Presidenti turk Rexhep Tajip Erdogan ka pohuar atë ditë se 109 luftëtarë të SDF ishin vrarë në operacion, si dhe një numër i paspecifikuar luftëtarësh të plagosur dhe të kapur. Në një fjalim para ligjvënësve nga partia e tij AKP, Presidenti Erdogan gjithashtu kërcënoi të përmbytë Evropën me 3.6 milion refugjatë nëse kombet evropiane vazhdojnë të kritikojnë operacionin ushtarak, veçanërisht nëse e etiketojnë atë një pushtim.   
[parapamje| Protestë në [Berlini|Berlin, Gjermani kundër ofensivës ushtarake të Turqisë, 10 tetor 2019 ]]
Gjithsej 7 civilë turq u vranë dhe 85 civilë u plagosën nga granatimet e SDF në Turqi në ditën e dytë të operacionit sipas mediave turke.       

70,000 njerëz kanë ikur nga qytetet kufitare në SDF pas bombardimeve turke.   

Sipas Ministrisë së Mbrojtjes Kombëtare të Turqisë, një ushtar turk u vra nga YPG.  

### 11 tetor 2019 
2 gazetarë u plagosën në Nusaybin, kur ndërtesa që po e filmonin ishte nën zjarr nga Qamishli përtej kufirit nga luftëtarët e SDF. Incidenti u transmetua drejtpërdrejt në kanalet televizive turke, sipas burimeve turke.  

3 civilë u vranë në Suruc nga një bombardim i SDF.   Në përgjigje të sulmit, Turqia bombardoi Kobane, një komunitet përtej kufirit nga Suruc.  8 civilë të tjerë u vranë më vonë gjatë ditës në Nusaybin dhe 35 u plagosën nga sulmi i SDF, duke rritur numrin e përgjithshëm të civilëve të vrarë nga granatimet e SDF në Turqi në 18, sipas burimeve turke.    

7 civilë u vranë në Siri nga forcat turke në zonën Tal Abyad përfshirë 3 të vrarë nga snajperët turq sipas SOHR . 

BBC raportoi se 100,000 njerëz kanë ikur nga shtëpitë e tyre në veri të Sirisë. Gjysmëhëna e Kuqe Kurde ( *Heyva Sor* ) tha se kishte 11 vdekje të konfirmuara civile deri më tani. Ushtria e Turqisë konfirmoi vdekjen e një ushtari dhe tha se tre të tjerë ishin plagosur.  

### 12 Tetor 2019 
Forcat e Armatosura Turke dhe ushtria Kombëtare Siriane pretenduan se kishin arritur në autostradën M4, 32 &nbsp; km thellë në territorin Sirian dhe duke prerë në mënyrë efektive linjën e furnizimit midis Manbij dhe Qamishli .  SNA njoftoi gjithashtu se ata kanë marrë 18 fshatra afër autostradës M4, Raqqah lindore.  Sipas burimeve kurde, politikani lokal kurd, Hevrin Khalaf u ekzekutua afër Qamishli nga trupa të mbështetura nga turqit, vdekja e saj u konfirmua më vonë nga SOHR.  SOHR raportoi më tej se të paktën 9 civilë ishin ekzekutuar nga trupat e mbështetur nga turqit.  

Ministri i brendshëm turk Süleyman Soylu njoftoi se gati 300 predha ishin qëlluar në Provincën Mardin nga SDF që nga fillimi i operacionit.  

Rreth orës 12:00 ( UTC + 03: 00 ), TAF dhe SNA thanë që ata kishin kapur Ras al-Ayn,   por SDF mohoi që Turqia kishte marrë kontrollin e qytetit.   

### 13 Tetor 2019 
Forcat e Armatosura të Turqisë dhe Ushtrisë Kombëtare siriane njoftuan kapjen e qytetit Suluk  të qarkut Tel- Abyad  në mëngjes herët.  SOHR konfirmoi që forcat turke dhe SNA kishin marrë kontrollin e plotë të Sulukut, dhe përleshjet po afroheshin drejt Ain Issa . SOHR raportoi gjithashtu se forcat pro turke kishin sulmuar një ambulancë në zonën e Tel Abyad e cila mbetet e humbur.   Granatimet e SDF drejt Jarablus vranë 2 civilë sirianë sipas burimeve turke.  

SOHR raportoi gjithashtu se SDF ishte në gjendje të rimarrë pothuajse të gjithë kontrollin mbi qytetin e kontestuar Ras-al Ayn pas një kundërsulmi .  

Forcat e Armatosura Turke dhe Ushtria Kombëtare Siriane njoftuan pasdite se ata kishin kapur qendrën e Tell Abyad .  Forcat e Armatosura Turke dhe Ushtria Kombëtare Siriane gjithashtu prenë autostradën M4 sipas SOHR.  

Në dritën e përparimit të forcave pro-turke në Ain Issa, SDF pretendoi se 785 persona të lidhur me ISIS ishin arratisur nga një kamp ndalimit në zonë, SDF gjithashtu pretendoi se të arratisurit u ndihmuan nga forcave pro-turke dhe sulmet ajrore turke.  Trupat amerikane evakuuan qytetin e Ain Issa sipas Washington Post .  

Presidenti turk Rexhep Tajip Erdogan tha që 652 predha mortajash dhe raketash u qëlluan drejt Turqisë që nga fillimi i operacionit, duke vrarë 18 dhe plagosur 147 civilë.  

Sekretari i Mbrojtjes i Shteteve të Bashkuara Mark Esper tha se SHBA po planifikonte të evakuonte të gjithë 1.000 ushtarët e mbetur në Siri.  

## Reagimet 
### Arrestimet në Turqi 
Policia turke arrestoi më shumë se 120 kritikë në internet të pushtimit turk për përhapjen e "propagandës terroriste".   Prokurori turk hapi një hetim mbi "propagandën terroriste" kundër deputetëve Sezai Temelli dhe Pervin Buldan, bashkë-drejtues të partisë pro-kurde HDP .  Autoritetet turke kanë arrestuar redaktorin në internet të gazetës *BirGün të* opozitës dhe kryeredaktorin e portalit të lajmeve në internet *Diken* .  

### Shqetësime të mëtejshme 
Ekzistojnë shqetësime për një ringjallje të mundshme të Shtetit Islamik (ISIL) në rajon, pasi SDF kurde — që zhvilloi operacione kundër ISIL dhe mbajti robërit e ISIL në rajon — kanë mbetur të mbrojnë ofensivën turke dhe kështu mund të humbin kontrollin .   Kur u pyet për situatën pas tërheqjes së forcave amerikane në Sirinë verilindore, Presidenti amerikan Donald Trump hodhi poshtë kërcënimin e ISIL-it, duke përmendur se "ata do të shkojnë në Evropë".   Pentagoni më tej ngriti shqetësimin se Ushtria Turke me qëllim ka bllokuar Forcat Amerikane të vendosura në Kobani me zjarr artilerie.  

## Referime