Malkosi i Filadelfias

**Malhu** () i njohur edhe si **Malhu i Filadelfisë** ishte një historian bizantin me origjinë arabe nga qyteti antik Filadelfia (sot Amani). Sipas *Sudës*, Malhu ose Mekselina (në mesin e shtatë të fjeturve në shpellë) ishte një bizantin (dmth nga Kostandinopoja); por Fotiusi deklaron se ai ishte një vendas i nga Filadelfia; Rabbah e lashtë në vendin e Amonitis, në lindje të lumit Jordan. Emri i tij bën të mundur që ai fillimisht të vinte nga populli arab përreth Filadelfisë, pasi emri i tij është i ngjashëm me emrin arab Malek (مالك). Në shkrimet e tij gjejmë të dhëna edhe për Ilirinë dhe ilirët.

## Përmbledhje 
Malhu ndoshta ndoqi profesionin e tij të retorikut ose sofistit në Kostandinopojë . Sipas Sudës, ai shkroi një histori që shtrihej nga mbretërimi i Konstandinit I deri në atë të Anastasit I ; por vepra në 7 libra, për të cilat Foti ka dhënë një rrëfim (Bibl. kod. 78), dhe të cilit i jep titullin ''* , kuptoi vetëm periudhën nga sëmundja përfundimtare e perandorit lindor Leo I (473 ose 474), deri në vdekjen e Julius Nepos, perandorit të Perëndimit (480). Supozohet se ky ishte një ekstrakt nga vepra e përmendur nga Sudas, ose një kopje e gjymtuar: se ishte e paplotë thuhet nga vetë Foti, i cili thotë se fillimi i të parës nga 7 librat tregoi se autori kishte shkruar tashmë. disa pjesë të mëparshme dhe se mbyllja e librit të 7 tregoi synimin e tij për ta çuar më tej, nëse i kursehej jeta.

Disa studiues, mes tyre Valesius,  kanë menduar se historia e Malhut filloi me sëmundjen e Leos dhe se ai ishte vazhdimësi e Priscus, historia e të cilit supozohet të ketë mbetur në atë pikë. Barthold Georg Niebuhr  supozoi se kjo rastësi lindi nga Foti që u takua vetëm me një pjesë të veprës së Malhut, e cila ishte futur në disa Katena historike pas veprës së Priscus ; ose që historinë e periudhës së mëparshme e kishte dhënë Malhu në një vepër tjetër. Suida flet për historinë në tërë shtrirjen e saj; mund të jetë botuar në pjesë të njëpasnjëshme, pasi autori ka mundur ta përfundojë; dhe Foti ndoshta ishte takuar vetëm me një pjesë.

Fotiu vlerëson stilin e Malhut si një model të kompozimit historik; e pastër, pa tepricë dhe e përbërë nga fjalë dhe fraza të zgjedhura mirë. Ai vëren gjithashtu eminencën e tij si retorik dhe thotë se ishte i favorshëm për krishterimin ; një deklaratë e cila është menduar në kundërshtim me lavdërimet për Pamprepius. Veprat e Malhut kanë humbur, me përjashtim të pjesëve të përmbajtura në *Fragmentin* e Kostandinit VII, dhe disa ekstrakte në shkrimet nga Suda.

## Shih edhe 
* Iliria
* Iliriku
* Bizanti
* Ilirologjia
* Prefektura e Ilirikut
* Ilirët dhe Iliria te autorët antikë

## Literatura 
* Barry Baldwin: *Malchus of Philadelphia*. In: *Dumbarton Oaks Papers* 31, 1977, S. 91–107.
* Roger Blockley: *The Development of Greek Historiography: Priscus, Malchus, Candidus*. In: G. Marasco (Hrsg.): *Greek and Roman Historiography in Late Antiquity. Fourth to Sixth Century A. D.* Leiden/Boston 2003, S. 289–315.
* Robert Malcolm Errington: *Malchos von Philadelpheia, Kaiser Zenon und die zwei Theoderiche*. In: *Museum Helveticum* 40, 1983, S. 82–110, .
* 
* Warren Treadgold: *The Early Byzantine Historians*. Basingstoke 2007, S. 103–107.
* Hans-Ulrich Wiemer: *Kaiserkritik und Gotenbild im Geschichtswerk des Malchos von Philadelphia*. In: Hartmut Leppin u. a. (Hrsg.): *Jenseits der Grenzen. Beiträge zur spätantiken und frühmittelalterlichen Geschichtsschreibung*. Berlin/New York 2009, S. 25–60.
* Hans-Ulrich Wiemer: *Malchos von Philadelphia, die Vandalen und das Ende des Kaisertums im Westen.* In: Bruno Bleckmann, Timo Stickler (Hrsg.): *Griechische Profanhistoriker des fünften nachchristlichen Jahrhunderts* (Historia-Einzelschriften Band 228). Stuttgart 2014, S. 121–159.

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
Pjesët e mbijetuara të veprave të tij, në greqisht dhe me përkthime latine, mund të gjenden në *Fragmenta historicorum Graecorum* të Karl Wilhelm Ludwig Müller, vëll. 4. *Fragmenta historicorum Graecorum'' të Karl Wilhelm Ludwig Müller, vëll. 4.