Francesco Granacci

**Francesco Granacci** (Villamagna, 1469 - Firence, 30 nëntor 1543) ishte një piktor italian i stilit rilindas dhe manierist. Qe shok i ngusht i Michelangelo-s që nga koha e formimit te punishtja e Ghirlandaio-s.

## Biografia
Lindi në Villamagna në komunën e Bagno a Ripoli. I formuar në atelienë e Domenico Ghirlandaio-s me mikun e tij, Michelangelo Buonarroti, me të cilin, me rekomandimin e tij u futën në shkollën e Lorenzo-s së Mrekullueshëm *Giardino di San Marco*.
[left|thumb|358x358px|Adhurimi i Krishtit femije, rreth vitit 1500, Honolulu Museum of Art, [Hawaii]]
Përvetësoi aq mirë pikturën e katërqintës, sa në harkun e gjatë të prodhimtarisë së tij i mbeti besnik disa stilemave, në detaje dhe kompozime, duke e bërë shpesh herë të pa sigurtë datimin e veprave të tij, për të cilat, në këtë mënyrë është themelore biografia te *Jetët* e Vasarit, ku janë listuar vepra të shumta, të gjitha të lokalizuara edhe pse ndonjëherë nuk janë datuar saktësisht.

Veprat e para rinore qenë të ndikuara nga stili i Filippino Lippi-t, si *Madona në fron midis shenjtëve Michele dhe Gjon Pagëzori* (Staatliche Museen, Berlin), *Adhurimi i fëmijës* (Academy of Art, Honolulu) dhe *Katër histrori të Shën Gjon Pagëzorit* (të ndara midis New York-ut, Liverpool-it dhe Cleveland-it), të pajisura me një damar të gjallë narrativ dhe me gjasa të krijuara për një porositës privat në fiorentin.

Në vitin 1504, mori pjesë në komisionin për vendosjen e *Davidit* të Michelangelo Buonarroti-t dhe në vitin 1508 shkoi në Romë, ku, me artistë të tjerë, ndihmoi Michelangelo-n të shndërronte shenjat e kartonave në afreske në kubenë e Cappella Sistina-s.thumb|347x347px|Madona me femijen dhe Gjon Pagezorin femije, realizuar nga Granacci nen ndikimin e Raffaello-sI kthyer përsëri në Firence, pikturoi një *Madonë me fëmijën midis shenjtëve Françesko dhe Jeronim* për konventin e agostinianëve të San Gallo-s (sot në Galleria dell'Accademia), me disa ndikime nga Fra Bartolomeo dhe i riu Raffaello Sanzio. *Madona e brezit*(«Virgjëresha var posht rripin e saj për të bindur Shën Thomain mosbesues për Ngjitjen e saj»), pikturë në dru, Galleria dell'Accademia di Firence. Ardhur nga kisha e San Pietro Maggiore për Compagnia di San Benedetto Bigi, dhe në 1515 mori pjesë në dekorimin e qytetit për vizitën në Firence të papa Leonit të X; të të njëjtës periudhë janë edhe *Historitë e Shën Jozefit* (të ndara midis Galleria degli Uffizi dhe Palazzo Davanzati), dhe panelet për Camera nuziale Borgherini.

Pak më vonë realizoi një tjetër porosi prestigjoze, retablo-ja për konventin e Sant'Apollonia-s në Firence, sipas Vasarit e pikturuar sipas një skeme të dhënë nga vetë Michelangelo Buonarroti, nga e cila mbeten vetëm disa fragmente të predelës në Akademinë e Firences,  dhe tablotë anësore në Mynih, Alte Pinakothek, mes të cilave janë disa tablo të predelës me *Lajmërimin* dhe *Historitë e shenjtëve martirë*. Duke ndjekur me besnikëri modelet e Michelangelo-s kaloi në një trajtim më të lehtë dhe të lirë, me teknikë të sigurtë dhe të rrjedhshme, ekspresivisht të gjallë, duke krijuar një monumentalitet të jashtëzakonshëm klasik.

Pjekurinë e plotë artistike e arriti në 1519, me vepra si *Madona me fëmijën dhe Shën Gjoni fëmijë* (Muzeu i Artit Perëndimor dhe Lindor të Odessa-s), me tejkalimin e stilemave të katërqintës drejt një ndjesie më komplekse dhe moderne të hapësirës kompozitive dhe të lëvizjes.

Në vitet 1520, realizon retablo të shumta për rajonin fiorentin. Solide dhe të mirë proporcionuara, veprat e tij janë shembuj të shqetësimeve të bashkëkohësve të tij (Montemurlo, San Pietro në Quintole, Santa Maria me rripin e varur, San Donnino në Villamagna, santa Verdiana në Castelfiorentino). 
Veprat e viteve 1520-1525 tradhëtojnë një ndikim të drejtpërdrejtë nga Fra Bartolomeo (*Madona në fron mes Shën Sebastianit dhe Shën Françeskut* në Castelfiorentino, *Biseda e shenjtë* në Montemurlo), ndërsa i nënshtrohet ndikimit të Pietro Perugino-s pala e *Virgjëreshës së Ngjitur dhe katër shenjtë* (Galleria dell'Accademia, Firence, afërsisht 1525). Ndikimi i Jacopo Pontormo-s dhe piktorëve të tjerë manierist ndërkohë, e çuan pikturën e Granacci-t në zgjidhje origjinale, që piktori përdori mbi të gjitha në veprat me përmasa të vogla (si panelet për Camera nuziale Borgherini, *Kapja e Jozefit* dhe *Jozefi i prezanton të atin dhe vëllezërit faraonit*, vaj në dru, Galleria degli Uffizi, Firence), ndërsa te ato me përmasa të mëdha parapëlqen akoma një stil klasikexhant.

Në mënyrë të dukshme manieriste, është pëlhura e madhe me *Hyrjen e Karlit të VIII në Firence* (1527, Galleria degli Uffizi) ose *Martirizimi i dhjetë mijë shenjtëve*, në kishën e shenjtorëve Simon dhe Juda në Firence, që është një vepër e fundit të viteve 1530. Që të dyja këto vepra i përkasin periudhës së tij të fundit.

Vdiq më 30 nëntor 1543 në Firence dhe u varros në kishën e Sant'Ambrogio-s.

## Galeria e veprave 

File:1495 Granacci Maria mit segnendem Kind anagoria.JPG|Madona në fron me femijen bekues, Gjon Pagezorin dhe Kryeengjëllin Mikael, Gemäldegalerie, Berlin
File:1506 Granacci Szenen aus dem Leben Johannes des Taeufers anagoria.JPG|Scenes from the life of Saint John the Baptist, 1506, Metropolitan Museum of Art, New York
File:1535 Granacci Darstellung aus dem Leben des jungen Tobias anagoria.JPG|Scene of the life of the young Tobias, 1535, Gemäldegalerie, Berlin
File:Budapest kunst 0003.tif|Gjon Ungjillori ne Patmos, panel druri me diam. 75,5&nbsp;cm, Museum of Fine Arts, Budapest
File:Coll. salmi, francesco granacci, annunciazione.JPG|Lajmerimi, Museo Nazionale d'Arte Medievale e Moderna, Arezzo
File:Francesco granacci (attr.), giuseppe ordina la ricerca della coppa rubata, 1515-20 ca..JPG|Jozefi urdheron kerkimin e kupes se vjedhur, rreth 1515-20, Museo della Casa fiorentina Antica - Palazzo Davanzati - MIBAC
File:Francesco Granacci (circle of) - Scenes from the Life of St John the Baptist - Google Art Project.jpg|Skena nga jeta e Gjon Pagezorit, rrethi i F. Granacci-t, rreth 1505, Walker Art Gallery, Liverpool
File:Atelier de Francesco Granacci - San Giovanni Battista testimone orsi.jpg|Deshmia e Gjon Pagezorit, midis 1506-1507, Metropolitan Museum of Art, New York
File:Francesco Granacci 002.jpg|Portret burri, rreth vitit 1510, National Gallery, Londer
File:Francesco Granacci e ateliê - Repouso na fuga para o Egito, com São João Batista.jpg|Pushimi gjate ikjes ne Egjipt, me Gjon Pagezorin, rreth viteve 1490-1500, vaj ne panel, Museu Nacional de Belas Artes (MNBA), Rio de Jainerio
File:Francesco granacci, assunta.jpg|Ngjitja e Marias, midis 1517-1519, The John and Mable Ringling Museum of Art, Sarasota, Florida
File:Francesco granacci, cattura di giuseppe.jpg|Jozefi cohet drejt burgut, rreth 1515, Galleria degli Uffizi
File:Francesco granacci, crocifissione, 1500-10 ca..JPG|Kryqezimi, midis 1500-1510, Metropolitan Museum of Art, New York
File:Francesco granacci, martirio di s. acacio coi diecimila sul monte ararat.JPG|Martirizimi i dhjete mije shenjteve, kisha e Santi Simone e Giuda, Firence
File:Francesco granacci, entrata di Carlo VIII a Firenze.jpg|Hyrja e Karlit te VIII ne Firence, 1518, vaj ne panel, Galleria degli Uffizi
File:Francesco granacci, madonna col bambino e santi, 02.JPG|Madona me femijen dhe shente, Pieve di San Giovanni Decollato - Montemurlo
File:Francesco granacci, madonna col bambino, 1520 ca..JPG|Madona me femijen, rreth 1520, Metropolitan Museum of Art, New York
File:Francesco granacci, madonna tra i ss. sebastiano e francesco, 1510-20 ca., da. francesco 01 (predella di annibale gatti, 1850-60 ca.).JPG|Madona mes shenjteve Sebastian dhe Francesco, midis 1510-1520, Museo di Santa Verdiana, Castelfiorentino
File:Francesco granacci, madonna col Bambino e santi.jpg|Madona me femijen dhe shenjte, rreth 1515, Galleria dell'Accademia, Firence
File:Francesco Granacci - Madonna and Child with St. John the Baptist (Rest on the Flight into Egypt).jpg|Madona dhe femija me Gjon Pagezorin femije ne pushimin gjate ikjes per ne Egjipt, rreth 1515, Museo de Arte de Ponce, Porto Rico
File:Pittore toscano (ambito di francesco granacci), s.ilario vescovo, 1590-1610 ca., da oratorio di s.ilario.JPG|Shen Ilari peshkop, rrethi i F. Granacci-t, Museo di Santa Verdiana, Castelfiorentino
File:Francesco granacci, madonna della cintola e santi, da s.m. novella, 01.JPG|Madona e rripit me shenjte, nga Santa Maria Novella

## Shiko edhe 
Michelangelo Buonarroti

Domenico Ghirlandaio

Rilindja

## Referime 
## Bibliografia
* Rosanna Caterina Proto Pisani (nën kujdesin e), *Museo di Santa Verdiana a Castelfiorentino*, Edizioni Polistampa, Firenze 2006.
* Sydney Joseph Freedberg (1978). *Pintura en Italia, 1500-1600*. Editorial Cátedra, Madrid. ISBN 84-376-0153-3, pp.&nbsp;100–101.
* Giorgio Vasari. *Las Vidas de los más excelentes arquitectos, pintores y escultores italianos desde Cimabue a nuestros tiempos*, Editorial Cátedra (2002), ISBN 84-376-1974-2
* *The Grove Dictionary of Art*, MacMillan Publishers (2000).
* Mina Gregori, Le Musée des Offices et le Palais Pitti, Paris, Editions Place des Victoires, 2000 ISBN 2-84459-006-3.

## Lidhje të jashtme 
*
*
* (spanjisht) Biografía e Francesco Granacci-t Te "Jetët" e G.Vasari, edic. 1550.
* Francesco Granacci në gallerinë virtuale të Galleria degli Uffizi. 
* Francesco Granacci në Web Gallery of Art.
**Italian Paintings: Florentine School*, nga katalogu i koleksionit me informacione rreth Granacci-t dhe veprave të tij (shiko faqet: 180-186).