open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Panxhar sheqeri

parapamje|240px|Panxhar sheqeri, ilustrim i modeleve të rrënjëve, gjetheve dhe lulëzimit
**Panxhar sheqeri** është një bimë rrënja e së cilës përmban një përqendrim të lartë të sakarozës dhe e cila rritet komercialisht për prodhimin e sheqerit. Në mbarështimin e bimëve njihet si grupi i kultivarit Altissima i panxharit të zakonshëm (*Beta vulgaris*). Së bashku me kultivarë të tjerë të panxharit, si panxhari dhe chard, i përket nëngrupit *Beta vulgaris* subsp. *vulgaris*. Familja e tij më e afërt e egër është panxhar deti (*Beta vulgaris* subsp. *maritima*).

Në vitin 2020, Rusia, Shtetet e Bashkuara, Gjermania, Franca dhe Turqia ishin pesë prodhuesit më të mëdhenj të panxharit të sheqerit në botë. Në vitin 2010-2011, Amerika e Veriut dhe Evropa nuk prodhonin sheqer të mjaftueshëm nga panxhari i sheqerit për të përmbushur kërkesën e përgjithshme të brendshme për sheqer dhe ishin të gjitha importues neto të sheqerit. SHBA korrën 1,004,600 acres (406,547 ha) panxhar sheqeri në vitin 2008. Në vitin 2009, panxhar sheqeri përbënte 20% të prodhimit botëror të sheqeritref name=agrisugar1/> dhe gati 30% deri në vitin 2013.

## Përshkrimi
Panxhar sheqeri ka një rrënjë konike, të bardhë, me mish (taproot) me një kurorë të sheshtë. Bima përbëhet nga rrënja dhe një rozetë gjethesh. Sheqeri formohet nga fotosinteza në gjethe dhe më pas ruhet në rrënjë.

Rrënja e panxharit përmban 75% ujë, rreth 20% (ose 18%) sheqer dhe 5% tul. Përmbajtja e saktë e sheqerit mund të ndryshojë midis 12% dhe 21% sheqer, në varësi të kultivarit dhe kushteve të rritjes. Sheqeri është vlera primare e panxharit të sheqerit si një korrë eksporti. Tuli, e patretshme në ujë dhe e përbërë kryesisht nga celuloza, hemiceluloza, linjina dhe pektina, përdoret në ushqimin e kafshëve. Nënproduktet e kulturës së panxharit të sheqerit, si tuli dhe melasa, i shtojnë edhe 10% vlerës së të korrave.

Panxhar sheqeri rritet ekskluzivisht në zonën e butë, në kontrast me kallam sheqeri, i cili rritet ekskluzivisht në zonat tropikale dhe subtropikale. Pesha mesatare e një panxhari sheqeri varion midis 0,5 dhe 1 kg (1,1 dhe 2,2 lb). Gjethja e panxharit të sheqerit ka një ngjyrë të gjelbër të pasur, të shkëlqyeshme dhe rritet në një lartësi prej rreth 35 cm (14 in). Gjethet janë të shumta dhe të gjera dhe rriten në një tufë nga kurora e panxharit, e cila zakonisht është në nivel ose pak mbi sipërfaqen e tokës.

## Referime
Ahmet Islam Canaj

**Ahmet Lepenica** i lindur **Ahmet Islam Canaj** (1872–1941) ishte një luftëtar dhe komandant shqiptar, i njohur për rolin e tij në Luftën e Vlorës kur të parregullt shqiptarë nën udhëheqjen e tij luftuan kundër trupave italiane.

Ahmet Lepenica lindi në vitin 1872 në fshatin Lepenicë të qarkut të Vlorës. Si i rritur shërbeu në ushtrinë osmane ku arriti gradën e kapitenit. Ai dezertoi ushtrinë osmane në vitin 1912 dhe mbrojti rajonin e Vlorës dhe delegatët shqiptarë gjatë Shpalljes së Pavarësisë së Shqipërisë. Nga viti 1912 deri në vitin 1914, ndërsa u ngrit në gradën e majorit dhe u emërua komandant i forcave të xhandarmërisë shqiptare, ai luftoi kundër parregullsive greke në Shqipërinë e Jugut. Doli në pension në fshatin e lindjes kur Shqipëria e Jugut u pushtua nga trupat italiane gjatë Luftës së Parë Botërore. Në vitin 1919 u aktivizua sërish në politikën shqiptare dhe në vitin 1920 u emërua komandant i përgjithshëm i forcave shqiptare gjatë Luftës së Vlorës. Suksesi i Shqipërisë në fushën e betejës u pasua nga një traktat paqeje me Italinë, në të cilin Italia njohu integritetin territorial të shtetit shqiptar. Më pas u emërua komandant i xhandarëve shqiptarë në qarkun e Vlorës. Ahmet Lepenica mori pjesë në Revolucionin Demokratik të vitit 1924 në Shqipëri dhe kur forcat e Ahmet Zogut u kthyen ai migroi në Mbretërinë e Jugosllavisë. Në vitin 1926 u fal nga Ahmet Zogu dhe u lejua të kthehej në fshatin e lindjes. Ai vdiq atje më 14 janar 1941. Për rolin e tij u dekorua disa herë në 1962, 1992, 2005 dhe 2009.

## Referime
Holsbeek

**Holsbeek** (shqiptimi holandez: [ˈɦɔlzbeːk]) është një komunë e vendosur në provincën belge të Brabantit Flamand. Komuna përbëhet nga qytetet Holsbeek, Kortrijk-Dutsel, Nieuwrode dhe Sint-Pieters-Rode. Më 1 janar 2006, Holsbeek kishte një popullsi totale prej 9,205. Sipërfaqja e përgjithshme është 38.50 km2 që jep një dendësi popullsie prej 239 banorë për km2.
Arnulfo Fuentebella

**Arnulfo Palma Fuentebella** (29 tetor 1945 - 9 shtator 2020) ishte një politikan filipinez. Ai ishte Kryetar i Dhomës së Përfaqësuesve të Filipineve nga viti 2000 deri në 2001. Ai ishte gjithashtu një përfaqësues i Dhomës së Përfaqësuesve nga 1992 deri në 2001, 2004 deri në 2019. Fueneblla ka lindur në Goa, Camarines Sur.

Fuentebella vdiq nga dështimi i zemrës më 9 shtator 2020 në San Fernando, Pampanga, në moshën 74.

## Referencat
Behxhet Nepravishta

**Behxhet Nepravishta** (1867–1916) ishte një politikan shqiptar që i shërbeu Perandorisë Osmane në fund të shekullit të 19-të dhe shtetit të sapothemeluar të Shqipërisë në fillim të shekullit të 20-të.

I lindur në fshatin Nepravishtë afër Libohovës në vitin 1867, ai fillimisht ishte mësues në shkollat myslimane të Selanikut, Janinës dhe Hamës (sot në Siri). Më vonë ai u emërua kajmekam në Jemen, Alasoni dhe Anadollinë Perëndimore.

I transferuar në Stamboll në vitin 1910, emërohet inspektor i shërbimit civil në vitin 1911. Menjëherë pas Shpalljes Kombëtare të Pavarësisë së Shqipërisë, ai shkoi në Shqipëri në vitin 1913. U bë prefekt i rretheve të Beratit dhe Durrësit në vitet 1914-1915. Ai shkoi në Shtetet e Bashkuara në vitin 1916 për të mbledhur fonde për shqiptarët çamë të dëbuar nga Greqia. Gjatë kthimit të tij (përmes Sarajevës), avioni i tij u rrëzua dhe ai vdiq në aksident.

## Referime
Murat Reis Plaku

[parapamje|Varri i Murat Reisit ([Xhamia Murat Reis)]]
**Murat Reis Plaku** (Turqisht: *Koca Murat Reis*; 1534-1609) ka qenë një detar shqiptar dhe admiral osman, i cili shërbeu në Marinën Osmane. Ai konsiderohet si një nga korsarët barbarë më të rëndësishëm.

## Biografia 
I lindur në një familje shqiptare në Rodos në vitin 1534, ai filloi karrierën e tij kur iu bashkua ekuipazhit të Turgut Reis në një moshë shumë të re. Ai gjithashtu luftoi përkrah Piri Reis në disa ekspedita. Në vitin 1534 Murat Reis shoqëroi Hajredin Barbarosa në Kostandinopojë, ku u pritën nga Sulejmani I dhe u emëruan për të marrë komandën e flotës osmane. Ndërsa ishte në Kostandinopojë, Murat Reis mori pjesë në ndërtimin e anijeve të reja luftarake në arsenalin detar në Bririn e Artë.

### Beteja e Prevezës 
Murat Reis mori pjesë në të gjitha fushatat e hershme detare të Turgut Reis. Më 25 dhe 26 shtator 1538 iu ngarkua detyra që të pengonte anijet e Lidhjes së Shenjtë nën komandën e Andrea Doria të zbarkonin në Prevezë dhe i zmbrapsi me sukses nga bregu. Më 28 shtator, ai mori pjesë në luftimin kryesor dhe luajti një rol të rëndësishëm në fitoren osmane në Betejën e Prevezës, ku luftoi së bashku me Turgut Reisin në krahun qendror të pasmë të flotës osmane, e cila pati një betejë konfigurimi në formë Y. Ai vazhdoi të shoqëronte Turgut Reisin derisa u caktua si Komandant i Përgjithshëm i flotës së Oqeanit Indian.

### Rrethimi dhe pushtimi i Qipros 
Në vitin 1570 Murat Reis, në komandë të një flote prej 25 galerish, u caktua me detyrën e pastrimit të zonës midis Kretës, Rodos dhe Qipros për ndërtimin e rrethimit detar dhe pushtimin përfundimtar të Qipros. Ai u caktua gjithashtu me detyrën për të bllokuar anijet venedikase me qendër në Kretë që të lundronin në Qipro dhe të ndihmonte forcat venedikase në atë ishull. Ai vazhdoi ta ndërmerrte këtë detyrë deri në dorëzimin përfundimtar të Famagustës, bastionit përfundimtar venedikas në ishull.

### Ishujt Kanarie 
Në 1585 ai udhëhoqi ekspeditën e parë të korsairëve barbarë në Oqeanin Atlantik dhe pushtoi disa nga ishujt Kanare. Gjatë sulmeve, ndër të tjera ai kapi guvernatorin spanjoll të Lanzarote, i cili më vonë u shpengua dhe u lirua.

### Fushatat mesdhetare 
Murat Reis u caktua më vonë me detyrën për të kontrolluar rrugët fitimprurëse tregtare midis Egjiptit dhe Anadollit, të cilat shpesh sulmoheshin nga venedikasit, francezët dhe kalorësit maltezë. Në vitin 1609, ai dëgjoi për praninë e një flote të përbashkët francezo-malteze prej dhjetë galerish, duke përfshirë Galeona Rossa e famshme, një galion i madh i armatosur me 90 topa që njihej nga osmanët si Ferri i Kuq, nën komandën e një kalorësi të quajtur. Fresine, jashtë ishullit të Qipros, dhe lundroi atje për t'i angazhuar ata. Pasi goditi me sukses anijet e armikut me topa si nga distanca e largët ashtu edhe nga afërsia, ai dëmtoi rëndë Ferrin e Kuq dhe e kapi anijen. Gjashtë nga dhjetë galeritë franko-malteze u kapën, së bashku me 500 ushtarët në bord, dhe gjithsej 160 topa dhe 2000 musketa që mbanin. Gjatë betejës, Murat Reis u plagos rëndë. Në vitin 1609 mori pjesë në rrethimin e Vlorës, gjatë të cilit vdiq.

## Referime
Alesia Xhemalaj

**Alesia Xhemalaj** është Aktorë shqipetare.Ajo eshte e njohur per rolet e saj ne filmat Bloodlands, Dashuri dhe Turbulenca , Familja Kuqezi .

## Biografia
**Alesia Xhemalaj** lindi më 20 tetor të vitit 1992.Ka kryer studimet në Akademinë e Arteve ku është diplomuar në degën Aktrim në vitin 2016. Që studente ka marrë pjesë në shfaqje të ndryshme teatrale, kinematografi dhe show televiziv. Aktivizimin më të madh e ka në teatër në veprat: “Spiuni i ballkanit”, “Testamenti”, “Kur njihesh në internet”, “Medea”, “Boening-Boeing”, “Komedia që shkon për dreq”, “Salome” dhe në kinematografi në filma si: Motër e vëlla, Bloodlands, Potreti i pambaruar i Clara Bellinit, Luanët drejt Venecia-s. Që prej vitit 2018, është pjesë e serialit “Familja Kuqézi”.

## Referimet
the-living-media.com
oranews.tv 
albanianpost.com
Ura e Re e Bunës

[lidhja=https://cs.wikipedia.org/wiki/Soubor:Burg_Rozafa_07.JPG|parapamje|230x230px|Ura e Re e Bunës, pamje nga [Kalaja e Shkodrës|Rozafa]]
**Ura e Re e Bunës** është një urë mbi lumin Buna, në afërsi të Shkodrës, Shqipëri. Kjo urë u ndërtua në vitin 2011, duke zëvendësuar Urën e vjetër të Bunës.. 

Është e gjatë 275 metra dhe e gjërë 13.5 metra. Ura është ndërtuar me fondet e qeverisë shqiptare dhe Bankës Islamike për Zhvillim. Kostot e ndërtimit arritën deri në 7.2 milion dollarë.

## Referime 
## Shiko dhe 
* Ura e Vjetër e Bunës

## Lidhje të jashtme
Zonë e Lirë

***Zonë e Lirë*** është një program shqiptar bisedor gjeneralist, i krijuar dhe drejtuar nga Arian Çani. Ai veçon debate politike, shoqërore, dhe kulturore përmes intervistave në studio dhe diskutimeve të drejtpërdrejta. Prej premierës së tij në 2003, ai u transmetua nëpër disa televizione shqiptare, dhe që prej 2024 emetohet në MCN TV. 

## Historia 
Emisioni filloi transmetimin në TV Arbëria nga viti 2003, duke kaluar në TV Klan nga 2005 deri ne 2007 dhe me pas në Vizion Plus nga 2007 deri ne 2011 Pas një transmetimi të shkurtër në ABC News prej 2022 deri 2024, programi u vendos në MCN TV duke u zgjeruar në tre episode javore çdo të martë, të mërkurë dhe të premte. 

## Referime
Idriz Demiri

**Idriz efendi Demiri** (serbokroatisht: *Idriz Demirović*) është imam shqiptar nga Ulqini, kryetar i Bashkësisë Islame në Malin e Zi nga viti 1976 deri në vitin 2003. 

## Biografia 
Lindi më 14 mars 1947 në Kravar, në Komunën e Ulqinit, në Mal të Zi. Arsimin fillor e morri në Katërkollë, ndërsa medresenë e kreu në Prishtinë, ku edhe diplomoi në degën e Orientalistikës të Fakultetit Filozofik. Ai ndoqi studimet pasuniversitare në Departamentin e Historisë së Kulturës së Mesdheut në Qendrën Ndëruniversitare në Dubrovnik, ndërsa magjistroi në Zagreb. 

Më 26 maj 1976, u zgjodh kryetar i Meshihatit të Bashkësisë Islame në Mal të Zi. Në vitin 1994, me miratimin e kushtetutës së re të Bashkësisë Islame, titulli i ndërrohet në Reis. Detyrën e reisit e ushtroi deri në vitin 2003.

## Shiko dhe 
* Islami në Malin e Zi
* Feja në Malin e Zi

## Referime
Pranvera ilire

**Pranvera ilire** () është një roman i shkrimtares angleze Ann Bridge i botuar për herë të parë në vitin 1935. Romani ndikoi në rritjen e turizmit në Bregdetin Adrriatik të Ballkanit (sidomos në Shqipëri dhe Delmaci). 

## Përmbledhje 
Vepra me titull *"Pranvera ilire"* (Illyrian Spring) është botuar për herë të parë në vitin 1935. Vepra nuk përmban asnjë mjet ndihmës paratekstual. Teksti i romanit është i ndarë në 26 kapituj të numëruar. Romani i tretë i autorit, pas romaneve Pikniku i Pekinit (1932) dhe Griffin Ginger (1934). Romani është përkthyer në gjuhën gjermane, franceze, holandeze, suedeze, etj.

Pranvera ilire është një roman për një grua piktore, Grace Kilmichael që shpërngulet nga Anglia në Delmaci (Dubrovnik) për shkak të pasionit të saj për pikturën. Në fakt, piktorja e njohur, është duke ikur nga monotonia e jetës së saj. Ajo përpiqet ti shmanget burrit të saj, syrit të tij, fëmijëve të saj të rritur ngacmues dhe lodhjes së të qenit vetvetja. Gjatë rrugës për në bregdetin ilir, Grace udhëton nëpër Paris dhe Venecia dhe drejt lavdisë së Torcellos. Këtu ajo takohet me Nikollën magjepsës, rebel, krejtësisht të papërshtatshëm (dhe gjysmën e moshës së saj). E turbulluar nga marrëdhënia e tyre, vetëm kur Grace arrin në bukurinë e largët, të paprishur të bregdetit ilir (Dalmacia), mes luleve të egra dhe fshatrave paqësore, ajo mund të fillojë me të vërtetë të gjejë ndriçim. 

Edhe në mënyrë farsike, edhe plot urtësi, ky është një roman klasik i arratisjes dhe rizbulimit, i vendosur kundër pranverës së lavdishme ilire.

## Shih edhe 
* Iliria
* Ann Bridge
Hamza Zenebishi

**Hamza Zenebishi** ( fl. 1456 &#x2013; 60), ishte një zyrtar osman që shërbeu si sanxhakbej i Sanxhakut të Mezistres.

Lindur një i krishterë, nga familja Zenebishi nga rajoni i Zagorisë, në Shqipërinë e Jugut, midis Përmetit dhe Gjirokastrës.  Ai u dërgua si peng në oborrin osman pasi familja e tij iu nënshtrua sulltanit.

Në vitin 1459, Hamza mundi forcat e despotëve të Moresë që rrethuan Patrën në vitin 1459.  Në vitin 1460, pas pushtimit osman të Moresë, Hamza u bë sanxhakbe i sanxhakut të Mezistres . 

## Referime
Salih Çeka

parapamje|Salih Çeka (1923)
**Salih Çeka** (1892-1925) ka qenë veprimtar i arsimit kombëtar e publicist demokrat, Mësues i Popullit nga Filati.

## Biografia 
Sali Çeka lindi në Filat të Çamërisë, arsimin fillor e kreu në vendlindje, shkollën e mesme turke (idadije) në Janinë dhe studimet e larta për pedagogji në Bezanson (Francë). Punoi si mësues në Normalen e Elbasanit (1913) dhe pastaj ishte inspektor i përgjithshëm në Ministrinë e Arsimit (1922-1923). U zgjodh përfaqësues i krahinës së Sulovës në Kongresin e Lushnjës dhe ishte një ndër nismëtarët e kongreseve arsimore kombëtare më 1922 e 1924. Drejtoi "Revistën pedagogjike" (shtator 1922 - korrik 1923), ku i hapi rrugë mendimit kritik mbi bazat shkencore e pedagogjike për problemet e arsimit dhe shtroi parimet bazë të ndërtimit të shkollës kombëtare e laike në Shqipëri. Mori pjesë në përpjekjet e demokratëve shqiptarë për emancipimin politik të shoqërisë shqiptare si dhe ishte anëtar i shoqërisë demokratike "Bashkimi" (1922-1924) dhe i grupit elektoral "As i pashës, as i beut”, gjatë zgjedhjeve për Asamblenë Kushtetuese të vitit 1923. Botoi dhe drejtoi gazetën përparimtare "Ku vemi?" (12 janar 1924 - 19 tetor 1924). Pas dështimit të Revolucionit Demokratik të Qershorit 1924 u vra me atentat më 1 shkurt 1925.  

## Shih edhe 
* Arsimi kombëtar
* Normalja e Elbasanit

## Referime
Besford Dorezi

**Besford Dorezi** është xhudist dhe trajner i ekipit Kombëtar shqiptar të xhudos, i lindur në Tiranë me 13 gusht 1984. Besford Dorezi është kampion absolut në të gjitha moshat për vite me rradhë, duke fituar shumë tituj kampion kombëtarë, por edhe të Republikës. Po kështu ai është anëtar i ekipit kombëtar të Judos dhe ka marrë pjesë në gara të rëndësishme ndërkombëtare. Për më shumë se 20 vite kampion Kombëtar, Besford Dorezi është shpallur sportisti më i mirë, kampion i kupës së Republikës. Më 20 shkurt 2021, Presidenti i Republikës Ilir Meta dekoron me titullin **"Mjeshtër i Madh"** zotin Besford Dorezi “Në shenjë vlerësimi për kontributin e shquar në sportin e Judos. Sportist kampion, me rezultate të shkëlqyera në arenën kombëtare dhe ndërkombëtare”.

## Referime
Veli Këlcyra

**Veli bej Këlcyra** ishte një personalitet shqiptar me ndikim dhe një nga delegatët gjatë Shpalljes së Pavarësisë së Shqipërisë .  

## Biografia 
Veli Këlcyra rridhte nga familja e njohur e bejlerëve të Këlcyrës, e njëjta familje e Ali Këlcyrës, liderit të ardhshëm të Ballit Kombëtar. Familja Këlcyra u deportua dhe internua pranë Nartës në kohën e sundimit të Ali Pashë Tepelenës dhe u kthye vetëm pas vdekjes së tij. Ata njiheshin si bejlerë vendas dhe një familje e fuqishme e zonës.

Emri i tij figuron në koloninë shqiptare të Bukureshtit, si një nga themeluesit e "Komitetit të Shqiptarëve për Lirinë e Shqipërisë" më 5 maj 1907 së bashku me Kristo Meksin, Pandeli Evangjelin, Bajo Topullin dhe Vasil Zografin si degë e Komitetit të Fshehtë për Çlirimin e Shqipërisë të Bajo Topullit (1905) me seli në Manastir.

Veli Këlcyra ishte delegat i qarkut të Përmetit në Shpalljen e Pavarësisë së Shqipërisë në Vlorë, më 28 nëntor 1912. Pas Pavarësisë ai nuk ishte shumë aktiv në politikën shqiptare. Rezidenca e familjes e vendosur lart në kodrat pranë Grykës së Këlcyrës u bombardua nga ushtritë greke të udhëhequra nga Jorgo Zografi në vitin 1914, për shkak të kundërshtimit të fortë ndaj aneksimit të Shqipërisë së Jugut nga Greqia dhe më vonë Republika Autonome e Epirit të Veriut. 

Familja e tij u nis për në Zvicër në vitin 1914, dhe më pas u kthye në qytetin e lindjes në vitin 1918, duke përfshirë një qëndrim të shkurtër në Itali. Ndërkaq, Veli Këlcyra ka mbetur në Zvicër për shkak të problemeve të rënda shëndetësore. Ai vdiq nga një sëmundje e pashërueshme në vitin 1924 dhe u varros në Lozanë. 

Emri dhe figura e tij mbeten kryesisht të panjohura për shqiptarët, edhe për shkak të persekutimit të familjes gjatë regjimit komunist në Shqipëri pas Luftës së Dytë Botërore. Në vitin 2012, bashkia i dërgoi një kërkesë zyrtare Presidencës shqiptare për dekorimin e Veli Këlcyrës për kontributin e tij në çështjen kombëtare.

## Referime
Tyrbja e Xhymert Kasapit

**Tyrbja e Xhymert Kasapit** është një tyrbe në atë që njihet si Maja e Tyrbes apo Maja e të Shëlbuemit në Lezhë, Shqipëri.

## Referime
Ajetullah Reza Hosseini Nassab

**Ajetullah Reza Hosseini Nassab** (data e lindjes: 1960), është Imami i Qendrës Islame në Hamburg. President i Federatës Shiite në Kanada, autor i 215 librave dhe themelues i 22 organizatave myslimane.   
## publikim
Ai është autor i më shumë se 215 botimeve mbi teologjinë islame. Besimet shiite, filozofia, ligji dhe logjika 
## Organizatat
Ayatollah Hosseini Nassab ka krijuar më shumë se 20 qendra në Kanada, Gjermani dhe Zvicër. 

## Referime
Zefiri

**Zefiri** është një erë e lehtë dhe e freskët, që fryn nga perëndimi.

## Etimologjia 
## Shih edhe 
* Moti
Era e diellit

**Era e diellit** është një erë që fryn nga lindja. Në Shqipëri, për shkak të gjeografisë së vendit, era e diellit funksionon si erë e tokës.

## Etimologjia 
## Shih edhe 
* Moti
Lista e mbledhjeve ndërqeveritare Shqipëri–Kosovë

Që nga viti 2014, qeveritë e Republikës së Shqipërisë dhe Republikës së Kosovës takohen çdo vit për një **mbledhje ndërqeveritare**.

## Lista 
## Galeria 

Skeda:Mbledhja e dytë ndërqeveritare Shqipëri–Kosovë.jpg|alt=|Mbledhja e dytë, Tiranë, 2015
Skeda:Mbledhja e katërt ndërqeveritare Shqipëri–Kosovë.jpg|alt=|Mbledhja e katërt, Korçë, 2017
Skeda:Mbledhja e gjashtë ndërqeveritare Shqipëri–Kosovë.jpg|alt=|Mbledhja e gjashtë, Tiranë, 2020
Skeda:Mbledhja e tetë ndërqeveritare Shqipëri–Kosovë.jpg|alt=|Mbledhja e tetë, Prishtinë, 2022

## Shih edhe 
* Bashkimi kombëtar

## Referime
Vjosa Berisha

**Vjosa Berisha** ishte regjisore, bashkëpronare dhe shefe ekzekutive e B2 – PR & Media Solutions, një kompani prodhimi dhe marrëdhëniesh me publikun e themeluar në vitin 2003, me zyra në Kosovë dhe Shqipëri, ishte bashkëthemeluese dhe drejtoreshë e PriFest – Festivali Ndërkombëtar i Filmit në Prishtinë, Që nga viti 2013-të, Vjosa Berisha është gjithashtu anëtare e Akademisë Evropiane të Filmit. 

## Biografia 
Vjosa Berisha ka diplomuar në master të Arteve në Media dhe Komunikim nga Universiteti i Westminster, Londër në Mbretërinë e Bashkuar si dhe ka edhe një diplomë pasuniversitare në fush;n e Diplomacis; Bashkëkohore nga Universiteti i Maltës, në Maltë, Vjosa Berisha ka pasur përvojë mbi 20 vjet në industrinë e filmit. Ajo ka punuar në projekte të shumta PR dhe media, dhe kontributi i saj ishte i rëndësishëm edhe në menaxhimin dhe zbatimin e fushatave (ndërgjegjësimit) gjatë procesit që çoi në Shpalljen e Pavarësisë së Kosovës në vitin 2008. Fushatat u mbështetën nga USAID-i dhe nga Qeveria e Kosovës. Së bashku me bashkëshortin e saj, regjisorin Fatos Berisha, ajo themeloi Festivalin Ndërkombëtar të Filmit në Prishtinë me moton frymëzuese “Miqësia. Përgjithmonë”. Falë iniciativës së saj, dhe si një gjest mbështetjeje dhe solidariteti, festivali këtë vit pret Festivalin Ndërkombëtar të Filmit në Odessa (OIFF) në Prishtinë, Kosovë.

Gjithashtu ajo ishte producente e dy filmave artistikë, “Cirku Fluturues” (2019) me skenaristin dhe regjisorin Fatos Berisha dhe bashkëprodhoi filmin artistik maqedonas “The Happiness Effect” (2019) me regjisorin Borjan Zafirov. Filmografia e përgjithshme e Vjosa Berishës si producente dhe producente ekzekutive përfshin një seri prej dhjetë programesh televizive për të rinj të titulluar “Respekt”, një seri prej 6 dokumentarësh të prodhuar për UNICEF-in në Kosovë, organizimin e Ditës Ndërkombëtare të Transmetimit të Fëmijëve (ICDB) në emër të UNICEF-it. Vjosa ishte një fuqi e jashtëzakonshme, plot pasion për filmin, për mbështetjen e talenteve të rinj nga Kosova dhe rajoni, një avokate për të drejtat e njeriut, për të drejtat e grave, për të drejtat LGBTQ. Energjia dhe karizma e saj do t'u mungojë shumë njerëzve në Ballkan dhe puna e saj nuk do të harrohet.

U nda nga jeta më 23 qershor 2022.

## Shih edhe 
* Festivali Ndërkombëtar i Filmit në Prishtinë

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* In memoriam Vjosa Berisha
Batea

**Batea** ose **Bateia** (greqishtja e lashtë : Βάτεια) në mitologjinë greke dhe ilire është një emër i cili mund tu referohet individëve të mëposhtëm:

* Batea, e bija e mbretit Teucer të Teukrianëve. 
* Batea, një Najadë, e cila u martua me Mbretin Oebalus të Spartës . Djemtë e tyre ishin Hipokuoni, Tyndareu dhe Icariu.  Ajo gjithashtu bëhet disi e rëndësishme në dialogët e Platonit. Platoni nënkupton që Batea është emri i saj i dhënë nga perënditë dhe Myrina ai që quhet nga të vdekshmit në Cratylus (dialog) .

## Shih edhe 
* Bato
* Bato (emër ilir)

## Literatura 
* Apollodorus, *The Library* with an English Translation nga Sir James George Frazer, FBA, FRS in 2 Volumes, Cambridge, MA, Harvard University Press; Londër, William Heinemann Ltd. 1921. ISBN 0-674-99135-4 . Versioni online në Bibliotekën Dixhitale Perseus. Teksti grek i disponueshëm nga e njëjta faqe interneti .

## Referime
Hamza Beu

**Hamza Beu** (vdiq më 1460) ishte një admiral osman i shekullit të 15-të me prejardhje shqiptare.

## Biografia 
Hamza Beu shfaqet për herë të parë në vitin 1421, kur vëllai i tij, Bayezid Pasha, u përpoq pa sukses të ndalonte Mustafa Çelebiun që të merrte Edrenenë. Trupat e tyre dezertuan te Mustafa dhe Bayezid u ekzekutua; Hamza u kursye sepse Xhunejdi i Ajdënit i erdhi keq për rininë e tij. Hamza u hakmor ndaj vëllait të tij kur u emërua bejlerbej i Anadollit më 1424: ai mundi Xhunejdin, pushtoi zotërimet e tij, pushtoi Xhunejdin dhe familjen e tij dhe i ekzekutoi ata.

Hamza Beu u bë i njohur, si komandant në flotën e Muradit II, gjatë rrethimit të Selanikut, i cili më 1430 ishte përfundimisht i suksesshëm.

Në vitin 1453 Hamza Beu u bë komandant i flotës osmane gjatë pushtimit të Kostandinopojës; duke zëvendësuar Suleiman Baltoglu, kur Baltoglu nuk arriti të ndalonte arratisjen e tre galerive gjenoveze dhe një anije bizantine përmes bllokadës osmane të qytetit. Në sulmin përfundimtar ndaj qytetit, për të penguar mbrojtësit nga përforcimi i pjesëve kritike veriore dhe perëndimore të murit, Hamza dhe flota osmane duhej të bënin sulme diversioniste kundër mureve detare të Kostandinopojës në jug, në detin Marmara; dhe kundër digës përtej Bririt të Artë në lindje. Ditën e sulmit, më 29 maj, forcat e Hamzës nuk ishin në gjendje të detyronin mbrojtjen bizantine, me ato trupa që arritën të vinin në këmbë u zmbrapsën lehtësisht. Megjithatë, në përgjithësi, sulmi osman ishte i suksesshëm.

Hamza Beu do të mbetej komandant i flotës osmane deri në vitin 1456. Pas pushtimit të Kostandinopojës, flotës osmane iu ngarkua pushtimi i ishujve të Egjeut; dhe Imbros, Lemnos dhe Thasos ranë në duart e osmanëve. Megjithatë, i ngecur nga kalorësit e Rodosit, Hamza nuk ishte në gjendje të merrte pjesën e mbetur të Egjeut, duke i lënë forcat e krishtera të ecnin në rrugën osmane nga kryeqyteti i tyre i ri drejt Mesdheut.

## Vdekja 
Në vitin 1462, ndërsa ishte beu i Nikopolisit, Vlad Tepes pushoi së paguari haraçin dhe Mehmeti dërgoi Hamza Beun për të kërkuar haraxh. Ai shkoi në Vllahi në krye të një ushtrie. Gjatë rrugës së kthimit, ai dhe ushtria e tij u zunë në pritë nga Vlad Sunduesi. Së bashku me njerëzit e tij, Hamza u shty në shtyllë nga Vlad, duke iu dhënë nderi të kishte aksionet më të larta në respekt të gradës së tij. Sipas Laonikos Chalkokondyles, me të dëgjuar këtë, Mehmedi e humbi durimin nga inati, se goditi Mahmud Pashën, që solli lajmin.

## Monumente 
[parapamje|[Xhamia e Hamza Beut në Selanik]]
Trupi i Hamzës u gjet nga djemtë e tij dhe u varros në një kompleks që ai kishte ndërtuar në Bursa. Kompleksi, i cili ekziston edhe sot, përbëhet nga një xhami dhe një numër varresh, duke përfshirë atë të Hamzës dhe familjes së tij.

Për pjesën e tij në marrjen e Selanikut në vitin 1430, në emër të tij u ndërtua Xhamia e Hamza Beut. Pas shkëmbimit të popullsisë në vitin 1923 midis Greqisë dhe Turqisë, xhamia doli jashtë përdorimit si vend adhurimi. Pasi u përdor për sipërmarrje të ndryshme tregtare, veçanërisht si kinema, xhamia u ble nga shteti grek në vitin 2006 për restaurim.

## Referime
Bato (emër)

**Bato** është një emër personal ilirë.

## Historia 
Bato është një shumë i vjetër dhe njëri nga emrat më karakteristikë ilirë. Ai shfaqet edhe si emër mashkullor (Bato, Batas, Baton, Batun) dhe si emër femëror (Bateia, Batuia, Batea). 

## Përmbledhje 
Shtrirja gjeografike e emrit personal bato në kohën e ilirëve është vërtetetuar si në krahina ilire jugore po ashtu edhe në atë veriore ilire (delmato-panoniane). Jashtë Ilirisë, ajo gjendet midis ushtarëve ilirë romakë nga Ballkani në Evropë, komuniteti ilir në Alburnus Maior ( Dacia ), tokat japigiane të Italisë jugore dhe më gjerë në Mesdheun helenistik. Në formën Baton (Βάτων) ajo duhet të ketë arritur shumë herët në Greqinë helenistike, pasi është përfshirë tashmë në antroponiminë tipike lokale në atë epokë.

Emri i femrës *Batea* shfaqet dy herë në mitologjinë greke dhe ilire: si emri i Bateas së Troadit, bija e Teucerit dhe gruaja e Dardanit dhe si emri i një nimfe që u martua me Oebalusin e Spartës. Pausania (shekulli II i e.s.) përmend një vend të shenjtë në *Baton* pranë Argosit të lashtë. Përshkrimi i tij i Batonit është ai i karrocierit të Amfiarajës. Stephan Bizantini e quan *Batonin* si kupëmbajtësin e heroit mitik Amfiarau. *Batoni* u varros në *Harpya*, qytet në Iliri në territorin e Enkelëve. Indoevropianisti Radoslav Katiçiq supozon që emri të jetë përhapur në Iliri dhe Greqinë e lashtë si një nomen sacrum (emër i shenjtë) i përdorur në kultet dhe praktikat fetare të gadishullit të lashtë Ballkanik. 

## Personalitete 
* Bato Breuku (fl. 8 i e.s.), prijës i Breukëve në Bellum Batonianum (Lufta e Batos).
* Bato Desidiati (fl. 35 pes – 9 i e.s.), prijës i desidiatëve në *Bellum Batonianum* .
* Bato Dardani (fl. 206–176 p.e.s.), prijës i dardanëve.

## Shih edhe 
* Bato
* Batea

## Literatura 
* 

## Referime
Donika Gërvalla-Schwarz

**Donika Gërvalla-Schwarz** (lindi më 16 tetor 1971) është politikane kosovare. Anëtare e listës politike Guxo të partisë politike Vetëvendosje, ajo ka shërbyer si Ministre e Punëve të Jashtme dhe zëvendëskryeministre e dytë në kabinetin e dytë Kurti që nga viti 2021. Gërvalla-Schwarz është vajza e aktivistit të vrarë shqiptar Jusuf Gërvalla. Ajo është kryetare e partisë politike të qendrës së djathtë Guxo, bashkë me Faton Pecin.

## Jeta e hershme dhe edukimi
Gërvalla-Schwarz lindi në Shkup në një familje shqiptare të Kosovës. Babai i saj ishte aktivisti Jusuf Gërvalla, i cili mbronte nacionalizmin shqiptar dhe marksizëm-leninizmin. Gërvalla-Schwarz u rrit në Prishtinë, por u arratis me familjen e saj në Gjermaninë Perëndimore në vitin 1980, për shkak të persekutimit politik me të cilin u përball babai i saj në duart e policisë sekrete jugosllave. Në vitin 1982, babai i saj u vra në Untergruppenbach dhe familja më pas u largua në Tiranë pak më vonë.

Gërvalla-Schwarz e kaloi pjesën e mbetur të rritjes së saj në Tiranë, ku mori pjesë në protestat e studentëve kundër regjimit komunist në Shqipëri. Gërvalla-Schwarz studioi muzikë në Tiranë derisa u kthye në Gjermani në vitin 1992, për të përfunduar shkollimin. Më vonë ajo mori një diplomë juridike nga Universiteti i Hamburgut.

## Karriera politike
Gërvalla-Schwarz u bë anëtare nderi e Lidhjes Demokratike të Kosovës në vitin 1991. Më vonë shërbeu si zëvendëskryetare e partisë nga viti 1993 deri në vitin 1997, dhe më pas shërbeu si kryetare e degës gjermane të partisë deri në vitin 1999. Si kryetare e partisë në Gjermani, Gërvalla-Schwarz ka bërë paraqitje të shpeshta në mediat dhe politikën gjermane në emër të Kosovës gjatë Luftës së Kosovës.

Në vitin 2015, Gërvalla-Schwarz u rikthye në politikë dhe u zgjodh sërish kryetare e degës gjermane të partisë. Duke punuar ngushtë me politikanen kosovare Vjosa Osmani, të dy u përpoqën të bënin reforma brenda partisë. Në vitin 2018, Gërvalla-Schwarz dha dorëheqjen nga të gjitha pozitat e saj drejtuese brenda partisë, dhe më vonë dha dorëheqjen nga anëtarësia e saj partiake në vitin 2020. Në vitin 2021, Gërvalla-Schwarz iu bashkua listës politike të sapoformuar Guxo dhe u zgjodh për të dalë si kandidate në zgjedhjet parlamentare të Kosovës 2021. Ajo u zgjodh përfundimisht në Kuvend, por dha dorëheqjen nga vendi i saj pasi u emërua nga Albin Kurti për të shërbyer si zëvendëskryeministër i dytë dhe ministre e punëve të jashtme në kabinetin e tij të dytë.

## Jeta personale
Gërvalla-Schwarz është e martuar me politikanin gjerman Stefan Schwarz dhe së bashku kanë pesë fëmijë. Schwarz është një ish-deputete e Bundestagut nga viti 1990 deri në 1994, duke përfaqësuar Unionin Demokristian. Familja banonte në Bonn, megjithëse Gërvalla-Schwarz u kthye në Kosovë në vitin 2021, para zgjedhjeve parlamentare të Kosovës të vitit 2021.

## References
Festivali Sunny Hill

**Festivali Sunny Hill** është një festival i përvitshëm ndërkombëtar i muzikës në Prishtinë, Kosovë, i organizuar nga Dua Lipa dhe babai i saj Dukagjin Lipa. Themeluar me synimin që të zhvillohet për çdo vit, edicioni 2020 u anulua për shkak të pandemisë së sëmundjes koronavirus 2019 (COVID-19).

## Edicione 
### 2018 
Edicioni i parë i festivalit u mbajt më 10 deri më 12 gusht 2018 në Parkun e Gërmisë . Sipas organizatorëve, më shumë se 18,000 njerëz morën pjesë në festival. Megjithatë, *New York Times* raportoi se kapaciteti i vendit prej 15,000 vendesh nuk ishte mbushur. Kostoja e biletave ishte 55 dollarë, gjë që u kritikua nga shumë për shkak të shkallës së lartë të papunësisë, veçanërisht tek të rinjtë.  Festivali u organizua nga këngëtarja Dua Lipa së bashku me babain e saj për të mbledhur para për fondacionin Sunny Hill. 

Lipa ishte kryesuesja dhe babai i saj gjithashtu performoi me grupin e tij, ODA dhe i përkiste një formacioni tjetër përkrah shumë artistëve nga Kosova dhe Shqipëria, mes të tjerëve Action Bronson dhe Martin Garrix .  Action Bronson, i cili është mbështetës i legalizimit të kanabisit, është arrestuar nga policia kosovare pas performancës së tij në festival për tymosje të një xhingël në skenë dhe ndarjen e saj me publikun. 

### 2019 
Edicioni i dytë i Sunny Hill Festival u mbajt më 2, 3 dhe 4 gusht 2019 në Parkun Gërmia në Prishtinë.  Festivali pati shfaqje të aktorëve ndërkombëtare, duke përfshirë Calvin Harris, Gashi, Klangkarussell dhe Miley Cyrus si dhe Dua Lipa.  Përveç disa muzikantëve shqiptarë si Buta, Elvana Gjata, Ilira, Kejsi Tola, Kida, Ledri Vula, Lyrical Son, MC Kresha, Njomza dhe Yll Limani të cilët kanë performuar gjithashtu. 

### 2020 / 2021 
Nuk është mbajtur për shkak të Pandemisë Covid 19.

### 2022 
Në korrik 2021, Dua Lipa njoftoi se një edicioni i tretë i Sunny Hill Festival është planifikuar të mbahet në vitin 2022 në Prishtinë më 4-7 gusht.   Më 14 qershor 2022, Sunny Hill Festival përmes një postimi në llogarinë zyrtare në Twitter konfirmoi se festivali është zhvendosur nga Prishtina në Tiranë për shkak të vonesave nga autoritetet në sigurimin e licencave të nevojshme për vendndodhjen.  Gjashtë ditë më vonë, Sunny Hill Festival sërish përmes një postimi në llogarinë zyrtare në Twitter konfirmoi se festivali do të mbahet në Prishtinë nga 4 deri më 7 gusht, ndërsa në Tiranë do të mbahet nga 26 deri më 28 gusht.

## Shih edhe 
* Prishtina 
* Kultura në Prishtinë
* Lista e festivaleve në Kosovë

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
*  (in English)
Sika

djathtas|parapamje|281x281px| Sika - skicë
**Sika** ishte një shpatë e shkurtër ose kamë e madhe e ilirëve, trakëve, dhedakëve të lashtë, e përdorur edhe në Romën e Lashtë, me origjinë nga kultura Halstatt. Fillimisht u përshkrua si një shpatë e lakuar (shih mozaikun e Zlitenit si dhe llambat e shumta të naftës) dhe shumë shembuj janë gjetur në vendet që janë sot Shqipëria, Kosova Bosnja dhe Hercegovina, Bullgaria, Serbia dhe Rumania . Është paraqitur edhe në kolonën e Trajanit ; veçanërisht mbreti Dacian Decebalus është përshkruar duke vdekur nga vetëvrasja me një sikë.

## Etimologjia 
Prejardhja e saj është sipas gjasave nga *protoshqipja tsikā* (nga shqipja thikë *,* "thikë"), nga proto-indo-evropianja *ḱey* - ("të mprehësh") ndoshta nëpërmjet ilirishtes .   Sipas *Dictionnaire des Antiquités Grecques et Romaines*  emri *Sica* vjen nga rrënja proto-indo-evropiane *sek-*, që do të thotë "të presësh", "në seksion", megjithatë De Vaan deklaron çdo lidhje me *sek* -in proto-indo-evropian - të jetë formalisht e pamundur. 

## Llojet 
Nga pikëpamja tipologjike, megjithëse ka një tendencë të fortë drejt standardizimit, kamat sika mund të organizohen në tre lloje kryesore që ndryshojnë vetëm nga aspektet morfologjike, jo funksionale.
[majtas|parapamje|200x200px| [Këllëf|Skabar për një sica nga varri i luftëtarëve dakë të Cugirit, i datuar nga shekulli I p.e.s. Në anën e djathtë shihen edhe fragmente të përkrenares dhe pjesë të tjera të inventarit. Një ekspozitë në Muzeun Kombëtar të Unionit, Alba Iulia, Rumani]]
Lloji i parë karakterizohet nga qëndrueshmëria e tij, ndonjëherë me një figurë të thyer menjëherë pas pjesës së mesme të tehut, me një majë të shkurtër dhe të mprehtë, me një lakim të lehtë, një kallam me dorezë të shkurtër, zakonisht në formë trekëndore, që ka një vrimë për thumba fiksuese, afër tehut. Tehu ka zbukurime të gdhendura dhe një më të plotë të gdhendur thellë në të. Këto karakteristika nuk janë të përgjithshme, argumentet e vetme të qëndrueshme për këtë lloj janë madhësia dhe forma afërsisht e ngjashme. 

Lloji i dytë, morfologjikisht jo shumë i ndryshëm, nuk ka formën e fortë të tipit të parë, por një teh më të gjatë, më të plotë dhe e mban, më së shpeshti, gjuhën e haftit të shkurtër dhe në formë trekëndore.  Sipas historianit John Wilkes: Edhe pse një shpatë e shkurtër e lakuar përdorej nga disa popuj përreth Mesdheut, romakët e konsideronin *sica* si një armë të veçantë ilire të përdorur nga 'vrasësi' i fshehtë (sicarius).

## Shih edhe 
* Iliria
* Iliriku
* Gladiatori
* Ushtria ilire

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* https://www.scribd.com/document/33875732/Borangic-C-Sica-Tipologie-Si-Functional-It-Ate-NEMVS-IV-7-8-2009
* www.enciclopedia-dacica.ro http://enciclopedia-dacica.ro/index.php?option=com_content&view=article&id=709&Itemid=377
* Dictionnaire des Antiquités Grecques et Romaines, tom 4, vëll. 2 (R–S), Paris, 1926, f.&nbsp;1300, sv sica
Skënderbeu, letërkëmbimi me sulltanët

**Skënderbeu, letërkëmbimi me sulltanët** : (8 letra nga Arkivi i Bibliotekës Kombëtare të Napolit dhe nga Arkivi Sekret i Vatikanit) libër me autor Mark Palnikaj. Botuar në Tiranë nga "Fast print" në vitin 2018. Libri ka 142 faqe  me ilustrime e faksimile të letrave. ISBN 9789928271020

U botua me rastin e 550 vjetorit të vdekjes së Skënderbeut
Andini

**Andini** është një perëndi e mitologjisë ilire e adhuruar sidomos mes dardanëve në Dardani dhe Moesia Superior.   E vetmja gjurmë e mbetur është një emër i gdhendur në një altar të dedikuar atij nga një *përfitues* ("një i huaj"). Variantet tjera të emrit si Andia ose Andi ishin të zakonshme te dardanët.  Meqenëse rajoni i Kosovës ndodhej në rrugën që shkonte nga Deti Adriatik në Daki, emrat personalë si Ulpius Andinus ose Ulpia Andia u shfaqën edhe në mesin e qytetarëve të rinj në zonën e Dakisë gjatë mbretërimit të Trajanit . 

## Shih edhe 
* Iliria
* Dardania
* Mitologjia ilire 

## Literatura 
*
*

## Referime
Iliria (fshat)

**Iliria** është një fshat në komunitetin Lutuhyn të rrethit Luhansk të rajonit Luhansk të Ukrainës. Ai është i pushtuar që nga viti 2014.

Popullsia është 646 njerëz. Numri i oborreve është 314.

## Historia 
Fshati u themelua në vitin 1675 nga Kozakët Zaporozhian . Më pas ai u prit si një daçë e rangut të lartë nga flamurtari Panthratius, i cili ishte grek nga kombësia dhe vinte nga Iliria .&nbsp;- zona në pjesën perëndimore të Gadishullit Ballkanik. Ai i dha fshatit emrin e sotëm.

Më 21 gusht 2014, filloi një operacion për të pastruar vendbanimin nga terroristët proMoskës  .
[parapamje|Kisha në Iliri ( [1885 )]]
Në fshat ndodhet një kishë e lashtë me një mbishkrim llaç mbi hyrjen "1885&nbsp;р. » Kjo është Kisha e Shën Aleksandër Nevskit, e cila filloi ndërtimin në vitin 1880 me shpenzimet e zotit Sergei Pavlovich Tikhanovich dhe përfundoi në vitin 1885.

Përreth fshatit është një rezervat natyrore&nbsp;- rezervat i përgjithshëm zoologjik i njohur si “Rezervati Iliria”  . Në vitin 2013 ky rezervat u zgjerua me 228 hektarë  .

## Shih edhe 
* Iliria
* Ukraina
* Rezervati Iliria

## Literatura 
* Qytetet dhe fshatrat e Ukrainës. Rajoni i Luhanskut. Distrikti Lutuhyne  [Arkivuar më 16 mars 2016 në Wayback Machine .]
* Moti në Iliri [Arkivuar më 5 mars 2016 në Wayback Machine .]

## Referime
Rajoni i Luhanskut

parapamje|Bajraku i rajonit
parapamje|Rajoni Luhansk
**Rajoni i Luhanskut** ( *Luhanska oblast*; referuar gjithashtu si **Luhanshçina**,  *Luhanshchyna*) është rajoni (provinca) më lindore e Ukrainës (Donbas). Qendra e saj administrative është Luhansk. 

## Përmbledhje 
Rajoni i Luhanskut u krijua në vitin 1938 dhe mbante emrin *Voroshilovgrad Oblast* (, deri në vitin 1958 dhe përsëri nga 1970 deri në 1991) për nder të Kliment Voroshilov. Popullsia e saj vlerësohet si 2,121,322 (2021 est. ) 

Qytetet e rëndësishme brenda rajonit përfshijnë Alchevsk, Antratsyt, Brianka, Kirovsk, Krasnyi Luch, Krasnodon, Lysychansk, Luhansk, Pervomaisk, Rovenky, Rubizhne, Sverdlovsk, Sievierodonetsk dhe Stakhanov.

Lufta në Donbas dhe pushtimi rus pasues i Ukrainës në vitin 2022 ka bërë që 95%  e rajonit të jetë nën kontrollin e Republikës Popullore të Luhanskut dhe Rusisë, me qendrën administrative të zhvendosur në Sievierodonetsk, i cili është në vetvete nën rrethimin nga forcat ruse që nga 10 qershor 2022.

## Shih edhe 
* Rajoni i Donetskut
* Lufta Ruso-Ukrainase
* Fshati Iliria 
* Rezervati Iliria

## Referime
Marrëveshja e Parisit për Klimën

**Marrëveshja e Parisit për Klimën** është një marrëveshje ndërkombëtare, e cila adreson ndryshimin klimatik. Ajo u miratua nga 196 palë në Konferencën e Palëve 2021 që u mbajt në Paris më 12 dhjetor 2015. Marrëveshja hyri në fuqi më 4 nëntor 2016 dhe i detyron ligjërisht palët për zbatimin e saj.

Qëllimi është të kufizohet ngrohja botërore nën 2 gradë celsius, pra në nivelin ku ka qenë para revolucionit industrial. Për arritjen e këtij qëllimi afatgjatë, shtetet synojnë të ulin emisionet e tyre të gazërave të serrës për të patur një botë karbon-neutrale deri nga mesi i shekullit 21.

Marrëveshja e Parisit për Klimën është një gur kilomatrik për procesin shumëpalësh për reagimin ndaj ndryshimeve klimatike sepse për herë të parë të gjithë shtetet u bënë bashkë për një çështje të përbashkët për të ndërmarrë përpjekje ambicioze për luftimin e ndryshimit klimatik dhe për përshtatjen ndaj efekteve të tij.

## Shih edhe 
## Lidhje të jashtme 
Faqja zyrtare elektronike e Marrëveshjes
Tiluri

djathtas|parapamje|200x200px| Mbetjet e Tilurit
**Tiluri** ose **Tilurium** ishte një vendbanim i fortifikuar ilir  i Delmatëve . Tiluriu më vonë ishte vendbanimi ose vendndodhja e një grupi romak në territorin e Delmatëve. Vendi ndodhet tani në kodrën e Gardunit pranë Triljt. 

## Shih edhe 
* Iliria
* Iliriku
* Dardania
* Mbretëria e Ilirisë
* Lista e qyteteve antike në Iliri

## Referime
Lykothersi

**Lykothersis** ose **Likotheu** në mitologjinë greke dhe ilire ishte një mbret mitologjik i ilirëve, i cili ishte martuar me Agaven, vajzën e bukur të mbretit të Tebës, Kadmos dhe Harmonisë. Kjo kishte ndodhur pasi Agave kishte vrarë djalin e saj nga burri i saj i parë Echion, Pentheun dhe iku në Ilirinë e largët. Më vonë, Agave vrau edhe Lykothersin për t'i dhënë mbretërinë e tij babait të saj, Kadmit.

## Shih edhe 
* Iliria
* Iliriku
* Dardania
* Mitologjia ilire

## Referime 
* Emmy Patsi-Garin: "Fjalori i shkurtuar i mitologjisë greke", botuar nga *Harry Patsi*, Athinë 1969
Pitunti

**Pitunti** ose **Pituntium** ishte një vendbanim ilir i Delmatëve .  Vendndodhja e mundshme e tij është fshati Podstrana afër Splitit dhe Omishit në Dalmaci. 

## Shih edhe 
* Iliria
* Iliriku
* Delmatët
* Lista e qyteteve antike në Iliri

## Referime
Salvia

**Salvia** ishte një vendbanim ilir  në rajonin e ndërmjetëm mes Liburnisë dhe të fisit ilir të Delmatëve . Vendndodhja e saktë nuk dihet, por përmendet së bashku me Stridonin, ndoshta në Bosansko Grahovo.  

## Shih edhe 
* Iliria
* Iliriku
* Delmatët
* Mbretëria e Ilirisë
* Lista e vendbanimeve në Iliri

## Referime
Illyrian Academy

**Illyrian Academy** (*Akademia Illyrika iliti vam Slovinska*) ishte një akademi e themeluar në Split, Republika e Venedikut në vitin 1703 / 1704. Misioni i saj ishte të çonte më tej shkaqet e lëvizjes kundër-reformuese të Kishës Katolike dhe të avanconte shkronjat sllave me shpresën për të përhapur përdorimin e gjuhës sllave (slovinski).  Synimi i anëtarëve të kësaj akademie ishte që ta bënin gjuhën e tyre më tërheqëse dhe të merreshin me çështje të stilit të të shkruarit.  Ata themeluan akademinë në Split sepse e konsideronin gjuhën e folur në Split si gjuhën më të arrirë sllave.  Ata ishin të shqetësuar edhe për çlirimin e vëllezërve sllavë nga sundimi osman. 

## Sfondi 
Themelimi i kësaj akademie korrespondon me rënien e Perandorisë Osmane dhe futjen e gjuhës sllave në letërsinë e botuar për sllavofolësit e Ballkanit. Akademia Ilire ishte një nga shumë akademitë e ngjashme të krijuara në Delmaci në fillim të shekullit të 18-të për të çuar më tej shkaqet e lëvizjes kundër reformimit të kishës katolike dhe për të avancuar shkronjat sllave me shpresën për të përhapur përdorimin e gjuhës sllave (slovinski). 

## Themelimi 
Themelimi i akademisë ndoshta është iniciuar nga Ivan Pashtriqi . 

Akademia Ilire u themelua në fillim të shekullit të 18-të,  ndoshta në vitin 1703  ose në 1704.  John Peter Marchi, një pjesëtar i fisnikërisë së Splitit, ishte themelues, president dhe anëtar i Akademisë Ilire.   Kryepeshkopi i Kryedioqezës Katolike Romake të Rajonit Split-Makarska, Stephanus Cosimi, mbështeti themelimin e Akademisë Ilire.  Në letrën e tij të vitit 1703 ai informon Pashtriqin për themelimin e akademisë.  Pashtriqi ndoshta u bë anëtar i Akademisë Ilire. 

Qëllimi i Akademisë Ilire ishte zhvillimi i shkencës dhe letërsisë duke pasur si model akademitë në Itali.  Akademia Ilire botoi vepra letrare duke përdorur një gjuhë të folur nga populli. 

Në vitin 1703 ajo kishte 19 anëtarë, duke përfshirë priftin katolik Franjo Kriton, Jerolim Kavanjin, Ivan Dražić dhe Petar Macukat.  Shenjtori mbrojtës i akademisë ishte Shën Jeronimi . 

## Shih edhe 
* Iliria
* Iliriku
* Ilirologjia
* Delmacia
* Kultura ilire
* Mbretëria e Ilirisë
* Arsimi dhe edukata tek ilirët

## Literatura 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Referime
Dheipaturi

**Dheipatura** (Greqishtja Dorike :  ,  ; ndezur. "babai qiellor")   ishte një hyjni që adhurohej në rajonin e Tymfeas si Ati Qiellor ose Babai i Qiellit .  

## Përshkrimi 
*Deipáturos* u regjistrua nga gramatikani grek Hesychius i Aleksandrisë (shekulli i pestë ose i gjashtë pas Krishtit), në një hyrje të leksikut të tij të quajtur "Deipáturos, një zot midis Stymphians" (Δειπάτυροϛ θεὸϛ παρὰ Στυμϕαίοιϛ).  Deipaturos adhurohej si Ati Qiellor ( ** Dyēus-Ph₂tḗr* ), një i afërm gjuhësor i Vedic Dyáuṣ Pitṛ́, grek Zeus Patēr dhe Jupiteri romak.   Sipas gjuhëtarit Émile Benveniste, rajoni i Tymphaea ishte i banuar nga një popullsi e lashtë ilire që mund të ketë ndikuar në formën greke dorike të kopjuar nga Hesychius si Δειπάτυροϛ ("Deipáturos"). 

Sipas Martin L. West, "paralelizmi formal midis emrave të *Dheipaturos* ilire dhe *Dhematura* mesap. *mitologjike* ["Nëna-tokë ose Toka-nënë"] mund të favorizojë që ata të ishin një çift, por provat e lidhjes mes tyre ende mungojnë." 

## Shih edhe 
* Iliria
* Iliriku
* Dardania
* Mitologjia ilire 

## Literatura 
*}
*
*
*

## Referime
Hazir Mehmeti

alt=Hazir Mehmeti|parapamje|Hazir Mehmeti
**Hazir Mehmeti** u lind në fshatin Besnik (Beçiq), Kosovë, në vitin 1952. Shkollën fillore e mbaroi në vendlindje, Gjimnazin në Mitrovicë. Hazir Mehmeti mbaron studimet mbi Shkencat Natyrore në Universitetin e Prishtinës. Ai punon profesor në gjimnazet Skenderaj, Drenas dhe Vushtrri ku gjithashtu ishte Këshilltar Pedagogjik në Vushtrri. 

Në Austri atij i njihet statuti i të përndjekurit politik në vitin 1996. Krahas punës së tij si mësues në shkolla të ndryshme të Vjenës, ai ishte i suksesshëm në publicistik. Hazir Mehmeti është anëtar i Asociacionit Ndërkombëtar të Gazetarëve e Fotografëve, Lidhjes së Shkrimtarëve Shqiptarë në Austri “Aleksandër Moisiu”, Shoqatës së Shkrimtarëve dhe Krijuesve Shqiptarë në Diasporë me seli në Gjermani, P.E.N. – Klubit në Austri. 

Ai është gjithashtu bashkëpunëtor i disa gazetave e revistave në gjithë Europën: *Fakti Ditor, albinfo.ch,* në Zvicër*, Dielli Demokristian* në Vjenë, *Nacional* në Tiranë, *Zemra Shqiptare**, Besa* në Stockholm*, albaniapress.com* në Londër, *Pashtriku.org* në Gjermani, *URA*- gazeta për fëmijë për diasporë në Prishtinë, gazeta *Mësuesi* në Tiranë. Gazeta *Dielli* në Boston, SHBA, si dhe gazetar nga Vjena në *Radio Dukagjini*. 

Hazir Mehmeti është përgjegjës për botimin e materialeve mësimore në gjuhën shqipe pranë Ministrisë së Arsimit, si dhe autor i materialeve didaktike e mësimore në Austri.

Ai ka botuar në gazeta qindra artikuj, mes tyre reportazhe dhe analiza.

## Vepra 
### Autor 
* Tekst ushtrimi – 1; , 2012
* A-B-C Fibel- Albanisch; ISBN 160363; , E. Weber Verlag, Eisenstadt, 2012
* Autor didaktischer Lehr-Materialien; BMUKK Österreich   
* Monografia e Mësimit Shqip në Austri; , 2013
* Udhëtim S; 
* Shëngjergji dhe tregime tjera; ISBN 978-606-8062-79-10, Bukuresht
* Kohëthyerja(2017);  
* Zertrümmerung der Zeit (2017);  
* Timp Spulberat (2019); ISBN 978-608-9078-89-58 
* Mësimi shqip në Austri II  (2019);  
* Studiues austriakë e shqiptarë në Austri” (2019) 
* Pranverë e helmuar (2021);  
* Aktivitete letrare në Austri (2022);  

### Co-Autor 
* Një botë për të gjithë N-1;  Auflage 1 (2010) und 2 (2014)
* Një botë për të gjithë N-2; 
* Një botë për të gjithë N-3; 
* Unë dhe të tjerët N-2; 
* Unë dhe të tjerët N-3; 
* KZ-Jahresbuch Mauthausen 2015; 
* Gedenkbuch für die Toten des KZ Mauthausen 2016; ISBN 978-3700-196-10