Bruceloza

**Bruceloza** është sëmundje ngjitëse e shkaktuar nga gëlltitje e qumështit të pasterilizuar ose mishit të papjekur nga kafshët e infektuara, ose kontaktit të ngushtë me sekrecionet e tyre.  Njihet gjithashtu si **ethe undulante**, **ethe e Maltës** dhe **ethe mesdhetare** . 

Speciet e *brucelozës* janë baktere të vogla, Gram-negativë, jo-lëvizës, jospor-formues, në formë shufre ( kokokobacile ). Ato funksionojnë si parazitë intraqelizorë fakultativë, duke shkaktuar sëmundje kronike, që zakonisht vazhdojnë gjatë gjithë jetës. Katër specie infektojnë njerëzit: *B. abortus*, *B. canis*, *B. melitensis* dhe *B. suis* . *B. abortus* është më pak virulent se *B. melitensis* dhe është kryesisht një sëmundje e bagëtive. *B. canis* prek qentë. *B. melitensis* është specia më viruse dhe invazive; zakonisht infekton dhitë dhe herë pas here delet. *B. suis* është virulencë e ndërmjetme dhe kryesisht infekton derrat. Simptomat përfshijnë djersitje të bollshme dhe dhimbje të kyçeve dhe muskujve. Bruceloza është njohur tek kafshët dhe njerëzit që nga fillimi i shekullit të 20-të.

## Shenjat dhe simptomat 
djathtas|parapamje|200x200px| Një grafik i rasteve të brucelozës tek njerëzit në Shtetet e Bashkuara nga vitet 1993–2010 të anketuara nga Qendrat për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve përmes Sistemit Kombëtar të Mbikqyrjes së Sëmundjeve të Njoftueshme
Simptomat janë: djersitja, ethet dhe dhembjet muskulore. Kohëzgjatja e sëmundjes mund të ndryshojë nga disa javë në shumë muaj apo edhe vite.

Në fazën e parë të sëmundjes, ndodh bakteremia dhe çon në treshen klasike të etheve undulante, djersitjes (shpesh me erë të keqe karakteristike) dhe artralgji migruese dhe mialgji (dhimbje të kyçeve dhe muskujve).  Testet e gjakut në mënyrë karakteristike zbulojnë një numër të ulët të qelizave të bardha të gjakut dhe qelizave të kuqe të gjakut, tregojnë disa rritje të enzimave të mëlçisë të tilla si aspartate aminotransferase dhe alanine aminotransferase, dhe demonstrojnë reagime pozitive të trëndafilit të Bengalit dhe Huddleston. Simptomat gastrointestinale ndodhin në 70% të rasteve dhe përfshijnë të përziera, të vjella, ulje të oreksit, humbje peshe të paqëllimshme, dhimbje barku, kapsllëk, diarre, një mëlçi e zgjeruar, inflamacion i mëlçisë, absces i mëlçisë dhe një shpretkë e zgjeruar . 

Ky kompleks është i përhapur më shumë në  Portugali, Izrael, Siri dhe Jordan, i njohur si ethet e Maltës. Gjatë episodeve të etheve të Maltës, melitokokemia (prania e brucellave në gjak) zakonisht mund të demonstrohet me anë të kulturës së gjakut në mediumin e tryptozës ose mediumin Albini. Nëse nuk trajtohet, sëmundja mund t’i japë origjinë fokalizimeve  ose bëhen kronikë. Fokalizimet e brucelozës ndodhin zakonisht në kocka dhe nyje, dhe osteomieliti ose spondilodisciti i shpinës mesit i shoqëruar nga sakroiliiti ështëhumë karakteristikë e kësaj sëmundjeje. Orkiti është gjithashtu i zakonshëm tek burrat.

Pasojat e infeksionit *Brucella* janë shumë të ndryshueshme dhe mund të përfshijnë artrit, trombocitopenia, meningjitin, uveitis, pezmatim nervi optik, endokardit, dhe çrregullimeve të ndryshme neurologjike të njohur kolektivisht si neurobrucellosis.

## Shkaku 
parapamje| Granuloma dhe nekroza në mëlçinë e një derri gini të infektuar me *Brucella suis*
Bruceloza te njerëzit zakonisht shoqërohet me konsumimin e qumështit të papastër dhe djathrave të butë të bëra nga qumështi i kafshëve të infektuara - kryesisht dhitë, të infektuara me *B. melitensis*.  Disa vaksina të përdorura në bagëti, më e rëndësishmja *B. abortus,* lloji 19, gjithashtu shkaktojnë sëmundje tek njerëzit nëse injektohen aksidentalisht. Bruceloza shkakton ethe të paqëndrueshme, abort spontan, djersitje, dobësi, anemi, dhimbje koke, depresion, dhimbje muskulore dhe trupore. Shtamet e tjera, *B. suis* dhe *B. canis*, shkaktojnë infeksion respektivisht te derrat dhe qentë.

Zbulimet e  përgjithshme thonë që bruceloza paraqet një rrezik profesional për fermerët e dhive me zona specifike shqetësuese, duke përfshirë vetëdijen e dobët për transmetimin e sëmundjeve te njerëzit dhe mungesën e njohurive mbi praktikat specifike të sigurta të fermave, siç janë praktikat e karantinës. 

## Diagnostikimi 
Diagnoza e brucelozës mbështetet në:

# Demonstrimin e agjentit: kulturat e gjakut në supë tryptoze, kulturat e palcës së kockave: Rritja e brucellave është jashtëzakonisht e ngadaltë (deri në 2 muaj) dhe paraqet rrezik për personelin e laboratorit për shkak të infektivitetit të lartë të brucellave.
# Demonstrimin e antitrupave kundër agjentit ose me reagimet klasike Huddleson, Wright dhe / ose Bengal Rose, ose me ELISA ose me analizën 2-merkaptoetanol për antitrupat IgM të shoqëruara me sëmundje kronike
# Evidencën histologjike të hepatitit granulomatoz në biopsi hepatike
# Ndryshimet radiologjike në rruazat e infektuara: shenja Pedro Pons (gërryerja preferenciale e këndit anterosuperior të rruazave të mesit) dhe osteofitoza e shënuar janë të dyshimta për spondilitin brucelik.

Diagnoza e caktuar e brucelozës kërkon izolimin e organizmit nga gjaku, lëngjet e trupit ose indet, por metodat serologjike mund të jenë testet e vetme në dispozicion në shumë mjedise. Rendimenti pozitiv i kulturës së gjakut varion midis 40 dhe 70% dhe është më pak pozitiv për *B. abortus* sesa *B. melitensis* ose *B. suis* . Identifikimi i antitrupave specifikë kundër lipopolizakaridit bakterial dhe antigjeneve të tjerë mund të zbulohet nga testi standard i grumbullimit ( SAT ), Bengal trëndafili, 2-merkaptoetanol (2-ME), globulin antihuman (Coombs ') dhe analiza imunosorbuese e lidhur indirekt ( ELISA ) . SAT është serologjia më e përdorur në zonat endemike.  .

Për shkak të ngjashmërisë së polisakaridit O të *Brucella* me atë të baktereve të ndryshme të Gram-negative (p.sh. *Francisella tularensis*, *Escherichia coli*, *Salmonella urbana*, *Yersinia enterocolitica*, *Vibrio cholerae* dhe *Stenotrophomonas maltophilia* ), mund të ndodhë shfaqja e reaksioneve të kryqëzuara të imunoglobulinave të klasës M . Pamundësia për të diagnostikuar *B. canis* nga SAT për shkak të mungesës së reagimit të kryqëzuar është një tjetër pengesë. SAT negativ i rremë mund të shkaktohet nga prania e antitrupave bllokues ( fenomeni i prozonit ) në fraksionet α2-globulin (IgA) dhe në fraksionet α-globulin (IgG).

Analizat e  pikave janë  të bazuara në lidhjen e *antitrupave Brucella* IgM dhe janë të thjeshta, të sakta dhe të shpejta. ELISA zakonisht përdor proteina citoplazmike si antigjene. Ajo mat IgM, IgG dhe IgA me ndjeshmëri dhe specifikë më të mirë se SAT në studimet më të fundit krahasuese.  Testi komercial Brucellacapt, një provë imunokapture me një hap të vetëm për zbulimin e *antitrupave totalë anti-Brucella*, është një provë ndihmëse gjithnjë e më e përdorur . PCR është e shpejtë dhe duhet të jetë specifike. Shumë varietete të PCR janë zhvilluar dhe zbulohet se kanë specifikim dhe ndjeshmëri superiore në zbulimin e infeksionit primar dhe rikthimit pas trajtimit.  Fatkeqësisht, këto nuk janë të standardizuara për përdorim rutinë, dhe disa qendra kanë raportuar pozitivitet të vazhdueshëm të PCR pas trajtimit klinikisht të suksesshëm, duke nxitur polemikat rreth ekzistencës së brucelozës kronike të zgjatur.

Gjetje të tjera laboratorike përfshijnë numërimin normal të qelizave të bardha periferike dhe leucopeninë e rastit me limfocitozë relative. Profilet biokimike të serumit janë zakonisht normale. 

## Parandalimi 
Mbikëqyrja duke përdorur teste serologjike, si dhe teste mbi qumështin që konsumoni, siç është testi i unazës së qumështit, mund të përdoret për depistimin dhe të luajë një rol të rëndësishëm në fushatat për të eleminuar sëmundjen. Gjithashtu, praktikohet testimi individual i kafshëve si për tregti ashtu edhe për qëllime të kontrollit të sëmundjes. Në zonat endemike, vaksinimi shpesh përdoret për të zvogëluar incidencën e infeksionit. Është në dispozicion një vaksinë kafshësh që përdor baktere të gjalla të modifikuara. Manuali i Organizatës Botërore për Shëndetin e Kafshëve *të Testit Diagnostik dhe Vaksinave për Kafshët Tokësore* ofron udhëzime të hollësishme për prodhimin e vaksinave. Ndërsa sëmundja është afër eliminimit, kërkohet një program testimi dhe çrrënjosjeje për ta eleminuar plotësisht atë.

Mënyra kryesore e parandalimit të brucelozës është duke përdorur higjienën e shpejtë në prodhimin e produkteve të qumështit të papërpunuar, ose duke pasterizuar të gjithë qumështin që do të merret nga qeniet njerëzore, qoftë në formën e tij të pandryshuar ose si derivat, siç është djathi .

## Trajtimi 
Antibiotikët si tetraciklinat, rifampina dhe aminoglikozidet streptomicina dhe gentamicina janë efektive kundër baktereve *Brucella.* Është i nevojshëm përdorimi i më shumë se një antibiotiku në javë, sepse bakteret inkubohen brenda qelizave .

Trajtimi standard i artë për të rriturit janë injeksionet ditore intramuskulare të streptomicinës 1g për 14 ditë dhe doksiciklina orale 100mg dy herë në ditë për 45 ditë (njëkohësisht). Gentamicina 5mg / kg me injeksion intramuskular një herë në ditë për 7 ditë është një zëvendësues i pranueshëm kur streptomicina nuk është në dispozicion ose kundërindikuar.  Një regjim tjetër i përdorur gjerësisht është doksiciklina plus rifampin dy herë në ditë për të paktën 6 javë. Ky regjim ka avantazhin e administrimit oral. Një terapi e trefishtë e doksiciklinës, me rifampinë dhe bashkë-trimoksazol, është përdorur me sukses për të trajtuar neurobrucelozën.  Regjimi i doksiciklinës plus streptomicinës (për 2 deri në 3 javë) është më efektiv sesa regjimi i doksiciklinës plus rifampicinës (për 6 javë). 

Doxycycline është në gjendje të kapërcejë barrierën gjak-tru, por kërkon shtimin e dy ilaçeve të tjerë për të parandaluar rikthimin. Terapia me ciprofloksacinë dhe bashkë-trimoksazol shoqërohet me një normë të lartë të papranueshme të rikthimit. Në endokarditin brucelik, kërkohet kirurgji për një rezultat optimal. Edhe me terapi optimale antibrucelike, relapsat ende ndodhin në 5-10% të pacientëve me ethe të Maltës.

## Prognoza 
Vdekshmëria e sëmundjes në 1909, që u regjistrua  në Ushtrinë Britanike dhe Marinën e vendosur në Maltë, ishte 2%. Shkaku më i shpeshtë i vdekjes ishte endokarditi . Përparimet e fundit në antibiotikë dhe kirurgji kanë qenë të suksesshme në parandalimin e vdekjes për shkak të endokarditit. Parandalimi i brucelozës njerëzore mund të arrihet me zhdukjen e sëmundjes tek kafshët me anë të vaksinimit dhe metodave të tjera të kontrollit veterinar siç janë testimi i tufave dhe therja e kafshëve kur infeksioni është i pranishëm. Aktualisht, asnjë vaksinë efektive nuk është në dispozicion për njerëzit. Zierja e qumështit para konsumimit, ose para përdorimit të tij për të prodhuar produkte të tjera të qumështit, është mbrojtëse kundër transmetimit përmes gëlltitjes. Ndryshimi i zakoneve tradicionale ushqimore të ngrënies së mishit të papërpunuar, mëlçisë ose palcës së kockave është i domosdoshëm, por është i vështirë për t’u zbatuar.  Pacientët që kanë pasur brucelozë ndoshta duhet të përjashtohen për një kohë të pacaktuar nga dhurimi i gjakut ose organeve. Ekspozimi i personelit të laboratorit diagnostik ndaj *organizmave Brucella* mbetet një problem si në mjediset endemike ashtu edhe kur bruceloza importohet paditur nga një pacient.  Pas vlerësimit të duhur të rrezikut, personelit me ekspozim të konsiderueshëm duhet të ofrohet profilaksia e pas-ekspozimit dhe të ndiqet serologjikisht për 6 muaj.  Përvoja e botuar së fundmi konfirmon se ndjekja e zgjatur dhe e shpeshtë serologjike konsumon burime të konsiderueshme pa dhënë shumë informacion dhe është e rëndë për stafin e prekur, që shpesh nuk arrin ta respektojë. Efektet anësore të regjimit të rekomanduar të zakonshëm të rifampicinës dhe doksiciklinës për 3 javë gjithashtu zvogëlon aderimin e trajtimit. Meqenëse asnjë dëshmi nuk tregon se trajtimi me dy ilaçe është më i lartë se monoterapia, udhëzimet britanike tani rekomandojnë doksiciklinën vetëm për 3 javë dhe një protokoll ndjekës më pak të rëndë. 

## Epidemiologjia 
### Argjentina 
Sipas një studimi të botuar në 2002, rreth 10-13% e kafshëve të fermës janë të infektuara me bakterin *Brucella.*  Humbjet vjetore nga sëmundja u llogaritën në rreth 60milion dollarë  Që nga viti 1932, agjencitë qeveritare kanë ndërmarrë përpjekje për të përmbajtur sëmundjen. Aktualisht, të gjitha bagëtitë e moshave 3-8 muaj duhet të marrin *vaksinën Brucella abortus të* llojit 19. 

### Australia 
Australia është e lirë nga bruceloza e bagëtive. Bruceloza e deleve apo dhive nuk është raportuar kurrë. Bruceloza e derrave ndodh më shumë. Derrat e egër janë burimi tipik i infeksioneve njerëzore.  

### Kanada 
Më 19 Shtator 1985, qeveria Kanadeze raportoi numrin e  bagëtive pa brucelozë. Testimi i unazës së brucelozës së qumështit  dhe testimi i bagëtive për t'u therur përfundoi më 1 Prill 1999. Monitorimi vazhdon përmes testimit në tregjet e ankandit, përmes procedurave standarde të raportimit të sëmundjes dhe përmes testimit të bagëtive që kualifikohen për eksport në vende të tjera përveç Shteteve të Bashkuara. 

### Kina 
Një shpërthim infektues i njerëzve ndodhi në Lanzhou në vitin 2020 pasi Fabrika Biopharmaceutike e Lanzhou, e cila ishte përfshirë në prodhimin e vaksinave, derdhi aksidentalisht bakteret në atmosferë në ajrin e shkarkimit për shkak të përdorimit të dezinfektuesit të skaduar. Shpërthimi preku mbi 6,000 njerëz.  

### Evropa 
#### Malta 
Deri në fillimin e shekullit të 20-të, sëmundja ishte endemike në Maltë deri në atë pikë sa referohej si "ethe Malteze". Që nga viti 2005, për shkak të një regjimi të rreptë të çertifikimit të kafshëve të qumështit dhe përdorimit të gjerë të pasterizimit, sëmundja është çrrënjosur nga Malta. 

#### Republika e Irlandës 
Irlanda u shpall e lirë nga bruceloza në 1 korrik 2009. Sëmundja kishte trazuar fermerët dhe veterinerët e vendit për disa dekada.   Qeveria irlandeze paraqiti një kërkesë në Komisionin Evropian, i cili verifikoi që Irlanda ishte çliruar.  Brendan Smith, Ministri i atëhershëm i Irlandës për Bujqësinë, Ushqimin dhe Detarin, tha se eliminimi i brucelozës ishte "një pikë referimi në historinë e çrrënjosjes së sëmundjes në Irlandë".   Departamenti Irlandez i Bujqësisë, Ushqimit dhe Detare synon të zvogëlojë programin e saj të çrrënjosjes së brucelozës tani që është konfirmuar çrrënjosja.  

Britania kontinentale ka qenë e lirë nga bruceloza që nga viti 1979, megjithëse që nga ajo kohë ka pasur ri-prezantime episodike.  Përhapja e fundit e brucelozës në Britaninë e Madhe ishte në bagëtitë në Cornwall në 2004.   Irlanda e Veriut u shpall zyrtarisht pa brucelozë në 2015. 

### Zelanda e Re 
Bruceloza në Zelandën e Re është e kufizuar në delet ( *B. ovis* ). 

### Shtetet e Bashkuara 
Shishet e qumështit në SHBA testohen të paktën një herë në vit për t'u çertifikuar pa brucelozë.  me provën e unazës së qumështit *Brucella.*  Lopët e konfirmuara të infektuara shpesh vriten. Në Shtetet e Bashkuara, kërkohet veteriner  për të vaksinuar të gjithë tufën e re, për të zvogëluar më tej mundësinë e transmetimit zoonotik. Ky vaksinim zakonisht quhet vaksinimi "viç". Shumica e bagëtive marrin një tatuazh në njërin nga veshët e tyre, duke shërbyer si provë e statusit të tyre të vaksinimit. Ky tatuazh gjithashtu përfshin shifrën e fundit të vitit kur ata kanë lindur. 

Përpjekjet e para të bashkëpunimit shtet-federal për çrrënjosjen e brucelozës të shkaktuar nga *B. abortus* në SH.B.A. filluan në 1934.

Bruceloza fillimisht u importua në Amerikën e Veriut me bagëtitë jo-vendase shtëpiake ( *Bos taurus* ), e cila transmetoi sëmundjen në bizonë të egër ( *bizon bizon* ) dhe drerët ( *Cervus canadensis* ). Nuk ekzistojnë të dhëna për brucelozën tek shingolitë vendase në Amerikë, deri në fillim të shekullit të 19-të. 

## Historia 
parapamje|300x300px| David Bruce (në qendër), me anëtarët e Komisionit të Ethet Mesdhetare (Bruceloza)
[parapamje|300x300px| Laboratori në të cilin Sir [Themistokli Zammit|Themistocles Zammit dhe Komisioni i Etheve Mesdhetare kryen kërkime në lidhje me brucelozën nga 1904 deri në 1906 ndodhet brenda Castellania në Valeta, Maltë .]]
Bruceloza së pari erdhi në vëmendjen e oficerëve mjekësorë britanikë në vitet 1850 në Maltë gjatë Luftës së Krimesë dhe u referua si Ethet e Maltës. Jeffery Allen Marston (1831–1911) përshkroi rastin e tij të sëmundjes në 1861. Lidhja shkakësore midis organizmit dhe sëmundjes u krijua për herë të parë në 1887 nga David Bruce .   

Në 1897, veterineri danez Bernhard Bang izoloi një bacil si agjent i abortit spontan të rritur te lopët, dhe u caktua emri "sëmundja e Bang". Në atë kohë, askush nuk e dinte se ky bacil kishte të bënte me agjentin shkaktar në ethet e Maltës.

Shkencëtari dhe arkeologu maltez Themistocles Zammit identifikoi qumështin e dhisë jo të pasterizuar si faktorin kryesor etiologjik të etheve undulante në qershor 1905. 

Në fund të viteve 1910, bakteriologia amerikane Alice C. Evans po studionte bacilin Bang dhe gradualisht kuptoi që ai praktikisht nuk dallohej nga kokusi (bakter në formë sferike) i Bruce.  Vija kufitare morfologjike e shufrës së shkurtër kundrejt asaj të zgjatur shpjegoi nivelimin e dallimit të bacilit / kokusit të dikurshëm (domethënë, këta "dy" patogjenë nuk ishin një kokus kundrejt një bacili, por përkundrazi ishin një kokobacil ).  Bacili i Bang ishte tashmë i njohur si enzootik në bagëtinë qumështore amerikane, e cila u tregua në rregullsinë me të cilën tufat përjetuan abort ngjitës.  Pasi bëri zbulimin se bakteret ishin me të vërtetë gati identike dhe mbase krejtësisht kështu, Evans më pas mendoi pse ethet e Maltës nuk u diagnostikua ose raportua gjerësisht në Shtetet e Bashkuara.  Ajo filloi të pyeste veten nëse shumë raste sëmundjesh febrile të përcaktuara në mënyrë të paqartë ishin shkaktuar nga pirja e qumështit të papërpunuar (të papasterizuar).  Gjatë viteve 1920, kjo hipotezë u shfajësua. Sëmundje të tilla varionin nga shqetësimet gastrointestinale të padiagnostikuara dhe të patrajtuara deri në diagnostikime të gabuara  versione febrile dhe të dhimbshme, madje disa edhe fatale. Ky përparim në shkencën bakteriologjike shkaktoi ndryshime të gjera në industrinë amerikane të qumështit për të përmirësuar sigurinë ushqimore . Ndryshimet përfshinin standardizimin e pasterizimit dhe shtrëngimin e madh të standardeve të pastërtisë në shtëpitë e qumështit në fermat e qumështit . Shpenzimi nxiti vonesë dhe skepticizëm në industri,  por rregullat e reja të higjienës përfundimisht u bënë normë. Megjithëse këto masa ndonjëherë i kanë goditur njerëzit si të tepruara në dekadat që nga ajo kohë, të qenit jo higjenik në kohën e mjeljes ose në shtëpinë e qumështit, ose pirja e qumështit të papërpunuar, nuk janë një alternativë e sigurt.

Në dekadat pas punës së Evans, kjo gjini, e cila mori emrin *Brucella* për nder të Bruce, u zbulua se përmbante disa specie me virulencë të ndryshme. Emri "brucelozë" zëvendësoi gradualisht emrat e shekullit të 19-të "ethe mesdhetare" dhe e"the të Maltës". 

Në vitin 1989, neurologët në Arabinë Saudite zbuluan "neurobrucelozën", një përfshirje neurologjike në brucelozë.   

### Lufta biologjike 
*Speciet e Brucelës* u armatosën nga disa vende të përparuara nga mesi i shekullit të 20-të. Në 1954, *B. suis* u bë agjenti i parë i armatosur nga Shtetet e Bashkuara në Pine Bluff Arsenal pranë Pine Bluff, Arkansas . *Speciet e brucelës* mbijetojnë mirë në aerosole dhe i rezistojnë tharjes. *Brucella* dhe të gjitha armët e tjera biologjike të mbetura në arsenalin amerikan u shkatërruan në vitet 1971–72 kur programi amerikan i luftës biologjike u ndërpre me urdhër të Presidentit Richard Nixon . 

Programi eksperimental i luftës bakteriologjike amerikane u përqendrua në tre agjentë të grupit *Brucella:*

* Bruceloza e derrave (agjenti SH.B.A.)
* Bruceloza e gjedhit (agjenti AA)
* Bruceloza e kaprinës (agjenti AM)

Agjenti amerikan ishte në zhvillim deri në fund të Luftës së Dytë Botërore . Kur Forcat Ajrore të Shteteve të Bashkuara (USAF) dëshironin një aftësi të luftës biologjike, Korpuset Kimike i ofruan Agjentit SHBA në bombën M114, bazuar në bombën me shpërthim katër kile të zhvilluar për përhapjen e antraksit gjatë Luftës së Dytë Botërore. Megjithëse aftësia ishte zhvilluar, testimi operacional tregoi se arma ishte më pak se e dëshirueshme, dhe USAF e projektoi atë si një aftësi të përkohshme derisa të mund të zëvendësohej përfundimisht nga një armë biologjike më efektive.

Pengesa kryesore e përdorimit të M114 me Agjentin Amerikan ishte se ai veproi kryesisht si një agjent i paaftë, ndërsa administrata e USAF donte armë që ishin vdekjeprurëse. Gjithashtu, qëndrueshmëria e M114 në ruajtje ishte shumë e ulët për të lejuar ruajtjen e tij në bazat ajrore , dhe kërkesat logjistike për të neutralizuar një objektiv ishin shumë më të larta se sa ishte planifikuar fillimisht. Në fund të fundit, kjo do të kërkonte shumë mbështetje logjistike për të qenë praktike në terren.

Agjentët US dhe AA kishin një dozë mesatare infektive prej 500 organizmash / person, dhe për Agjentin AM ishin 300 organizma / person. Koha e inkubacionit besohej të ishte rreth 2 javë, me një kohëzgjatje të infeksionit disa muaj. Vlerësimi i vdekshmërisë u bazua në informacionin epidemiologjik në 1 deri në 2%. Agjenti AM besohej të ishte një sëmundje disi më virulente, me një normë fataliteti prej 3% që pritej.

## Kafshët e tjera 
Speciet që infektojnë bagëtinë shtëpiake janë *B. abortus* (bagëti, bizon dhe dreri), *B. canis* (qen), *B. melitensis* (dhitë dhe delet), *B. ovis* (delet) dhe *B. suis* (karibu dhe derrat). *Speciet e Brucella-s* janë izoluar gjithashtu nga disa lloje gjitarësh detarë (cetace dhe pinnipeds).

### Gjedhët 
*B. abortus* është shkaku kryesor i brucelozës në bagëtitë. Bakteret derdhen nga një kafshë e infektuar në ose rreth kohës së lindjes ose abortit . Pasi të ekspozohet, gjasat që një kafshë të infektohet është e ndryshueshme, në varësi të moshës, statusit të shtatzënisë dhe faktorëve të tjerë të brendshëm të kafshës, si dhe numrit të baktereve ndaj të cilave është ekspozuar kafsha.  Shenjat më të zakonshme klinike të bagëtive të infektuara me *B. abortus* janë incidenca të larta të aborteve, nyjeve artritike dhe placentës së mbajtur.

Dy shkaqet kryesore për abort spontan te kafshët janë eritritoli, që mund të nxisë infeksione në fetus dhe placentë dhe mungesa e *aktivitetit anti-Brucella* në lëngun amniotik. Meshkujt gjithashtu mund të strehojnë bakteret në traktet e tyre riprodhuese, përkatësisht fshikëzat seminale, ampulat, testiset dhe epididimet .

### Qentë 
Agjenti shkaktar i brucelozës tek qentë, *B. canis*, transmetohet tek qentë e tjerë përmes mbarështimit dhe kontaktit me fetuset e abortuara. Bruceloza mund të ndodhë te njerëzit që vijnë në kontakt me indet e abortuara të abortuara ose spermën. Bakteret tek qeni  infektojnë organet gjenitale dhe sistemin limfatik, por gjithashtu mund të përhapen në sy, veshka dhe disqe ndërvertebrore . Bruceloza në diskun ndërvertebror është një shkak i mundshëm i diskospondilitit . Simptomat e brucelozës tek qentë përfshijnë abortin tek qentë femra dhe inflamacionin e skrotumit dhe orkitin tek meshkujt. Temperatura është e pazakontë. Infeksioni i syrit mund të shkaktojë uveit, dhe infeksioni i diskut ndërvertebror mund të shkaktojë dhimbje ose dobësi. Testimi i gjakut i qenve para mbarështimit mund të parandalojë përhapjen e kësaj sëmundjeje. Trajtohet me antibiotikë, si me njerëzit, por është e vështirë të shërohet. 

### Kafshë të egra ujore 
Bruceloza në cetace është shkaktuar nga bakteri *B. ceti* . U zbulua së pari në fetusin e abortuar të një delfini , struktura e *B. ceti* është e ngjashme me *Brucella* në kafshët e tokës. *B. ceti* zbulohet zakonisht në dy nënrenditje të cetaceasve, Mysticeti dhe Odontoceti . Mysticeti përfshin katër familje të balenave, ushqyesve të filtrave dhe Odontoceti përfshin dy familje të cetaceanëve me dhëmbë duke filluar nga delfinët te balenat e spermës. *B. ceti* besohet se transferohet nga kafsha në kafshë përmes marrëdhënieve seksuale, ushqimit të nënave, fetuseve të abortuara,placentës, nga nëna te fetusi ose përmes rezervuarëve të peshkut. Bruceloza është një sëmundje riprodhuese, kështu që ka një ndikim ekstrem negativ në dinamikën e popullatës së një specie. Kjo ceshtje behet madhore kur merren parasysh numrat tashmë të ulët të popullsisë së cetaceans. *B. ceti* është identifikuar në katër nga 14 familje cetacean, por antitrupat janë zbuluar në shtatë nga familjet. Kjo tregon që *B. ceti* është i zakonshëm në mesin e familjeve dhe popullatave të cetaceas. Vetëm një përqindje e vogël e individëve të ekspozuar sëmuren ose vdesin. Sidoqoftë, specie të veçanta me sa duket ka më shumë të ngjarë të infektohen nga *B. ceti* . Derri i portit, delfini me shirita, delfini me një anë të bardhë, delfini me shishe dhe delfini i zakonshëm kanë frekuencën më të lartë të infeksionit midis ondontocetëve. Në familjet e mistikëve, balena e minkave veriore është deri tani specia më e infektuar. Delfinët dhe derrat kanë më shumë të ngjarë të infektohen sesa cetacet siç janë balenat. Në lidhje me paragjykimet e seksit dhe moshës, infeksionet nuk duken të ndikuara nga mosha ose seksi i një individi. Megjithëse fatale për cetacet, *B. ceti* ka një normë të ulët infeksioni për njerëzit. 

### Jeta e egër tokësore 
Sëmundja  mund të infektojë lloje të shumta të botës së egër, duke përfshirë drerin ( *Cervus canadensis* ), bizonin ( *bizon bizon* ), buallin afrikan ( *caffer Syncerus* ), derrin e egër evropian ( *Sus scrofa* ),dhe gjitarët detarë (shih seksionin mbi jetën e egër ujore më lart).   Ndërsa disa rajone përdorin vaksina për të parandaluar përhapjen e brucelozës midis popullatave të kafshëve të egra të infektuara dhe të pa infektuara, nuk është zhvilluar asnjë vaksinë e përshtatshme për brucelozën për jetën e egër tokësore.  Ky hendek në njohuritë medicinale krijon më shumë presion për praktikat e menaxhimit që zvogëlojnë përhapjen e sëmundjes. 

### Efektet mbi gjuetarët 
Gjuetarët mund të jenë në rrezik  për ekspozimin ndaj brucelozës për shkak të kontaktit në rritje me jetën e egër të ndjeshme, përfshirë grabitqarët që mund të kenë ushqyer prenë e infektuar. Qentë e gjuetisë gjithashtu mund të jenë në rrezik infektimi.  Ekspozimi mund të ndodhë përmes kontaktit me plagë të hapura ose duke thithur drejtpërdrejt bakteret gjatë pastrimit të presë.  Në disa raste, konsumimi i gjahut të pa gatuar mund të rezultojë në ekspozim ndaj sëmundjes.  Gjuetarët mund të kufizojnë ekspozimin gjatë pastrimit të lojës përmes përdorimit të barrierave parandaluese, duke përfshirë doreza dhe maska, dhe duke larë mjetet në mënyrë rigoroze pas përdorimit.  Duke siguruar që loja të jetë gatuar plotësisht, gjuetarët mund të mbrojnë veten dhe të tjerët nga marrja e sëmundjes.  Ata duhet t'i referohen zyrtarëve lokalë të lojërave dhe departamenteve shëndetësore për të përcaktuar rrezikun e ekspozimit ndaj brucelozës në zonën e tyre të menjëhershme dhe për të mësuar më shumë rreth veprimeve për të zvogëluar ose shmangur ekspozimin.

## Referime