Aromaterapia

**Aromaterapia** bazohet në përdorimin e materialeve aromatike, duke përfshirë vajra esencialë dhe komponime të tjera aromatike, me pretendime për përmirësimin e mirëqenies psikologjike.  Ofrohet si një terapi plotësuese ose si një formë e mjekësisë alternative .   Parfumet e përdorura në aromaterapi nuk miratohen si barna me recetë në Shtetet e Bashkuara. 

Njerëzit mund të përdorin përzierje të vajrave esencialë si aplikim topikal, masazh, inhalim ose zhytje në ujë.  Nuk ka asnjë provë të mirë mjekësore që aromaterapia mund të parandalojë, trajtojë ose kurojë ndonjë sëmundje.  Ka prova të diskutueshme se mund të jetë efektive në luftimin e të përzierave dhe të vjellave pas operacionit .  

## Historia 
Përdorimi i vajrave esenciale për qëllime terapeutike, shpirtërore, higjienike dhe ritualiste shkon që në qytetërimet e lashta, duke përfshirë indianët, kinezët, egjiptianët, grekët dhe romakët, të cilët i përdornin ato në kozmetikë, parfume dhe droga. Vajrat u përdorën për kënaqësi estetike dhe në industrinë e bukurisë. Ato ishin një send luksi dhe një mjet pagese. Besohej se vajrat esenciale rrisin jetëgjatësinë e verës dhe përmirësojnë shijen e ushqimit.

Vajrat janë përshkruar nga Dioscorides, së bashku me besimet e kohës në lidhje me vetitë e tyre shëruese, në *De Materia Medica*, shkruar në shekullin e parë.  Vaji i distiluar i drurit të kedrit përdorej nga egjiptianët e lashtë dhe procesi i distilimit të vajrave esencialë si esenca e trëndafilit u rafinua nga studiuesi pers i shekullit të 11-të, Ibn Sina . Hildegard of Bingen përdori vaj të distiluar të livandës për trajtime medicinale në shekullin e 12-të, dhe nga shekulli i 15-të, vajrat zakonisht distiloheshin nga burime të ndryshme bimore. 

Në epokën e mjekësisë moderne, emërtimi i këtij trajtimi u shfaq për herë të parë në shtyp në vitin 1937 në një libër francez me temë: *Aromatherapie: Les Huiles Essentielles, Hormones Végétales* nga , një kimist. Një version në anglisht u botua në 1993.  Në vitin 1910, Gattefossé dogji një dorë dhe më vonë pretendoi se e trajtoi atë në mënyrë efektive me vaj livando . 

Një kirurg francez, , ishte pionier i përdorimit të supozuar medicinal të vajrave esencialë, të cilët ai i përdori si antiseptikë në trajtimin e ushtarëve të plagosur gjatë Luftës së Dytë Botërore . 

## Efektiviteti 
Nuk ka asnjë provë të mirë mjekësore që aromaterapia mund të parandalojë ose kurojë ndonjë sëmundje.  Megjithatë, për pacientët me kancer, testet e aromaterapisë treguan rezultate të përziera në uljen e simptomave të ankthit dhe depresionit.  Në vitin 2015, Departamenti i Shëndetësisë i Qeverisë Australiane publikoi rezultatet e një rishikimi të terapive alternative që kërkonin të përcaktonin nëse ndonjë ishte e përshtatshme për t'u mbuluar nga sigurimet shëndetësore ; Aromaterapia ishte një nga 17 terapitë e vlerësuara për të cilat nuk u gjet asnjë provë e qartë e efektivitetit. 
Provat për efikasitetin e aromaterapisë në trajtimin e kushteve mjekësore janë të dobëta, me një mungesë të veçantë studimesh që përdorin metodologji rigoroze.   Një numër rishikimesh sistematike kanë studiuar efektivitetin klinik të aromaterapisë në lidhje me menaxhimin e dhimbjes në lindje,  trajtimin e të përzierave dhe të vjellave pas operacionit,  dhe lehtësimin e simptomave në kancer .  Megjithatë, disa studime kanë arritur në përfundimin se ndërsa përmirëson disponimin e pacientit, nuk ka asnjë provë përfundimtare se si funksionon me menaxhimin e dhimbjes. 

Sipas Institutit Kombëtar të Kancerit, asnjë studim i aromaterapisë në trajtimin e kancerit nuk është publikuar në një revistë shkencore të rishikuar që nga gushti 2022. Rezultatet janë të përziera për studime të tjera. Disa treguan përmirësim të gjumit, ankthit, humorit, vjelljes dhe dhimbjes, ndërsa të tjerët nuk treguan asnjë ndryshim në simptoma. 

## Shih edhe 
* Aroma
* Parfumi

## Referime