Pushtimi gjerman i Shqipërisë

, 1943.]]
Më 9 shtator 1943, Gjermania naziste nisi një pushtim të Shqipërisë pas rënies së qeverisë fashiste italiane të Musolinit. Pushtimi u krye nga Divizioni i 2-të i Panzerit, i cili dislokoi autokolona ushtarake nga Bullgaria, Greqia dhe Serbia në Shqipëri. Më 10 shtator, në orën 9 të mëngjesit, një i plotfuqishëm special për rajonin juglindor të Ministrisë së Punëve të Jashtme, Hermann Neubacher, mbërriti në Tiranë i shoqëruar nga agjenti special Fon Schjager për të mbikëqyrur interesat gjermane në Shqipëri.

## Pushtimi 
Njësitë e ushtrisë gjermane që vepronin nën Grupin e Ushtrisë F, të udhëhequr nga Field Marshall Baron Maximilian von Weichs, pushtuan Shqipërinë më 9 shtator në orën 4 të mëngjesit, bazuar në një plan të formuluar vetëm tre ditë më parë. Gjenerali Hubert Lanz komandonte tre divizione të Korpusit të 21-të, të cilat përparuan me shpejtësi nëpër Shqipëri. Forcat pushtuese hasën në kundërshtim kryesisht nga nëntë divizionet italiane të vendosura në Shqipëri dhe disa grupe vendase të rezistencës.

Divizioni 118 Jäger hasi në rezistencë më 9 shtator dhe u zhvendos në jugperëndim nga Nikshiq. Divizioni 100 Jäger pushtoi Elbasanin dhe Strugën, dhe Regjimenti i tij i 92-të i Motorizuar kontrollonte territorin midis Tepelenës dhe Vlorës. Divizioni 297 i Këmbësorisë arriti me sukses në Prishtinë dhe Prizren siç ishte planifikuar. Të nesërmen, forcat gjermane pushtuan Pogradecin, Tiranën, Durrësin dhe Kukësin. Më 11 shtator, Divizioni 118 arriti në bregdet, ndërsa një pjesë e Divizionit 297 të Këmbësorisë kaloi lumin Drin.

Gjatë pushtimit gjerman, formacionet e trupave italiane të vendosura në Shqipëri përbëheshin nga njësitë e mëposhtme:

# Shtabi ushtarak i sektorit Shkodër-Kosovë, nën komandën e gjeneralit D'Arle, që përfshinte Divizionin Puglie;
# Korpusi i IV i Ushtrisë, i komanduar nga gjenerali Carlo Spatocco, i përbërë nga divizionet "Parma", "Perugia" dhe "Brennero";
# Korpusi i Ushtrisë XXV, i drejtuar nga gjenerali Umberto Mondino, i cili përbëhej nga divizionet "Arezzo" dhe "Firenze";
# Zona e mbrojtjes së Tiranës, e përbërë nga grupe të motorizuara dhe personel të Korpusit të IV të Ushtrisë.

Natën e 8 dhe 9 shtatorit 1943, oficerët komandues të njësive të sipërpërmendura kërkuan udhëzime nga komanda e tyre e përgjithshme në lidhje me mënyrën e veprimit të tyre në përgjigje të rrethanave në ndryshim. Në orën 9 të mëngjesit të 9 shtatorit, trupat gjermane rrethuan Strugën dhe kërkuan dorëzimin e garnizonit italian, ndërsa kolona ushtarake u nis drejt Elbasanit. Vetëm pasditen e 9 shtatorit Shtabi i Përgjithshëm i Ushtrisë Mbretërore Italiane lëshoi ​​një urdhër, duke udhëzuar formacionet më të mëdha të mblidheshin në vende të veçanta dhe duke theksuar nevojën për lëvizje të shpejta.

Komandat më të ulëta u udhëzuan t'u përmbaheshin komandave të rangut më të lartë gjatë kësaj periudhe. Mes turbullirave të komandës dhe kontrollit brenda forcave italiane, një kolonë e vogël nga ushtria gjermane mbërriti në periferi të Tiranës. Komanda italiane në Tiranë zhvilloi disa takime dhe intervista, fillimisht me gjeneralin Arnold von Bessel, i cili prej disa ditësh ishte i pranishëm në Tiranë dhe më pas me gjeneralin Lothar Rendulic, i cili udhëtoi nga Beogradi në Tiranë. Detajet specifike të këtyre diskutimeve nuk janë të dokumentuara publikisht, por është evidente se shtabi i Ushtrisë Mbretërore Italiane në Shqipëri u përball me një pasiguri të konsiderueshme që në fillim. Për më tepër, vetë njësitë ushtarake mbetën të pavendosura në lidhje me zbatimin e urdhrit të rezistencës të lëshuar nga gjenerali Pietro Badoglio.

Më 10 shtator 1943, trupat gjermane nisën akte dhune kundër trupave italiane, duke përfshirë çarmatimin me forcë të oficerëve dhe ushtarëve italianë në rrugët e Tiranës. Ata kapën gjithashtu makineri ushtarake dhe pushtuan depo dhe garnizone të ndryshme që i përkisnin Ushtrisë Mbretërore. Veçanërisht, Shtabi i Përgjithshëm i Ushtrisë nuk kishte dhënë ende udhëzime në lidhje me qëndrimin specifik që trupat italiane duhet të merrnin. Udhëzimi i vetëm që iu dha trupave italiane ishte një urdhër verbal që "*të kishin besim te eprorët e tyre, të ruanin qetësinë dhe të mos provokonin trazira nëpërmjet akteve të parakohshme*". Fatkeqësisht, ky udhëzim rezultoi i pamjaftueshëm, duke përkeqësuar më tej konfuzionin, kaosin dhe në fund çoi në fatin tragjik të ushtrisë italiane në Shqipëri.

Më 10 shtator 1943, gjenerali Rossi, duke udhëhequr Grupin e Ushtrisë Lindore, lëshoi ​​një urdhër që trupat e tij t'i dorëzonin armët dhe pajisjet e tyre gjermanëve. Njëkohësisht përfaqësuesit e Wehrmacht-it deklaruan se nëse deri më 24 shtator nuk përfundonte dorëzimi dhe çarmatimi i trupave italiane në Shqipëri, gjermanët do të ekzekutonin të gjithë Shtabin e Përgjithshëm italian.

Menjëherë pas kësaj, një kontingjent ushtarësh gjermanë hynë me forcë në ambientet e Shtabit të Përgjithshëm italian, duke dëbuar ushtarakët italianë dhe duke shkaktuar shkatërrime. Ndërkohë, forcat gjermane vazhduan të pushtonin vende strategjike, kazerma, zyra dhe magazina pa rezistencë nga trupat italiane. Këto zhvillime, të kombinuara me mungesën e urdhrave nga zyrtarë të lartë brenda ushtrisë italiane, dëmtuan ndjeshëm moralin e ushtarëve italianë.

Duke shtuar konfuzionin mbizotërues, qarkulluan thashetheme se të gjitha trupat italiane do të mblidheshin në kampet e tranzitit për riatdhesim të menjëhershëm. Sjellja e trupave gjermane në të gjithë vendin mbeti në përputhje me planet e hartuara nga Komanda e Lartë Gjermane. Gjermanët ekzekutuan pamëshirshëm shumë oficerë italianë. Të mbetur pa udhëheqje apo direktiva, ushtarët italianë në përgjithësi ndoqën tre drejtime veprimi për të ardhmen e tyre në Shqipërinë e pushtuar nga gjermanët.

Grupi i parë, i përbërë nga shumica e ushtarëve italianë, zgjodhi të dorëzohej dhe të pranonte fatin e tyre. Grupi i dytë u strehua në male, duke u rreshtuar me partizanët. Grupi i tretë, i përbërë kryesisht nga pjesëtarë të milicisë dhe forcave ajrore, zgjodhi të përqafonte fashizmin dhe të bashkëpunonte me gjermanët kundër italianëve të tjerë.

## Shiko edhe 
* Pushtimi italian i Shqipërisë
* Pushtimi bullgar i Shqipërisë

## Referime