open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fabrika e parë metalurgjike në Elbasan

__NOINDEX__

**Fabrika e parë e industrisë metalurgjike** 

Ndërtuar në Elbasan, e cila shërbeu edhe si shkollë për përgatitjen e mjaft specialistëve, teknikëve që ndihmuan për vënien në shfrytëzim të uzinave të Kombinatit Metalurgjik të Elbasanit pas ndërtimit të tyre. Ndërtimi i F.P.I filloi më 29 nëntor të vitit 1962, kur u vu kazma e parë. Në mars të vitit 1966 u prodhua shufra e parë e petëzuar, me diametër 20 mm, prej çeliku. Lënda e parë, parafabrikatet, vinin nga importi. Në vitin e parë të vënies në shfrytëzim, u përvetësua prodhimi i shufrave 20, 22, fije e hollë (katanke) 6, 5, 3, 9 mm, profil L 35 x 35 dhe pallë 50 x 10 mm. Deri në vitin 1976, kur u vu në shfrytëzim faza e parë e Kombinatit Metalurgjik të Elbasanit punën e zhvilloi si njësi prodhimi më Vete. Në vitin 1975, hyri në përbërje të Kombinatit Metalurgjik të Elbasanit, në Uzinën e Petëzimit. Në F.P.I (ish-Uzina e Petëzimit të Imët), zhvillohej një punë studimore projektuese, eksperimentuese e mirëfilltë, jo vetëm për rritjen e asortimenteve të prodhimit, por dhe për prodhimin e pajisjeve e pjesëve të këmbimit, për ekonominë e rajonit të Elbasanit. Për herë të parë u eksperimentua në vitin 1972 përdorimi i betonit zjarrdurues, për riparimin e furrës meodike të fabrikës. Laboratori i F.P.I. hodhi baza të shëndosha për analizat kimike, fizike e strukturale të çeliqeve.

## Shikoni dhe 
Byroja teknologjike projektoi dhe zbatoi me sukses prodhimin e çeliqeve periodike. Hartoi kushtet teknike të para në vend për çeliqet e prodhuara në uzinë, si dhe gjithë rregulloren e metodikat e analizave, kontrolleve cilësore si dhe rregullores së re për prodhimin e sigurimin teknik dhe mbrojtjen e ambientit. Krijoi bibliotekën tekniko-shkencore, me libra dhe periodik nga vende të Evropës, e cila u bë bërthama e Bibliotekës dekantimit me aftësi depozitimi 20 t secila shkencore, me libra dhe periodikë nga vende kishte sallën e përpunimit të ullirit, Shkencore të Kombinatit Metalurgjik të Elbasanit dhe më vonë të Institutit të studimeve dhe Projektimeve Metalurgjike. U botua buletini i parë dhe gazeta e Parë “Metalurgu”. Në vitin 1976 u krye Rikonstruksioni i uzinës, për prodhimin e Çeliqeve të konstruksionit, duke i’u shtuar një sektor krejtësisht i plotë, por që deri në vitet e fundit të shek. XX nuk është vënë në shfrytëzim. Kjo fabrikë, duke iu rregulluar struktura e prodhimit, si dhe duke siguruar lëndën e parë, parafabrikate çeliku, qoftë nga importi, mund të prodhojë nga 28000 t të parashikuar nga projekti deri në rreth 50000 t prodhime  gatshme.

## Referimet 
Enciklopedia e Elbasanit 

## Lidhjet e jashtme
Fabrika e Vajit dhe Sapunit

__NOINDEX__

**FABRIKA E VAJIT DHE E SAPUNIT.**

Pjesa përbërëse më e rëndësishme dhe më e vjetër e Ndëmarrjes Shtetërore Ushqimore 188 Elbasan. Është ndërtuar nga inxhinierë francezë në vitin 1929, duke qenë në atë kohë fabrika më e rëndësishme e industrisë ushqimore në Elbasan. Fillimisht fabrika u ndërtua me aftësi përpunimi prej 20 t ullinj në 24 orë. F.V.S. kishte sallën e përpunimit të të ullirit, dekantimit me aftësi depozitimi 20 t secila. Nga Tunizia u sollën 4 presa, dy kolonëshe, me presion 400 atm, një lem ulliri (bluarëse) me dy gurë e aftësi përgatitjeje brumi ulliri 20 t në 24 orë, si dhe një pompë hidraulibe me rripa transmisioni, që përballonte punën e 4 presave. Teknologjia e fabrikës ishte mjaft më e  përparuar se ajo e punishteve të vogla, që prodhonin vaj, të ngritura në afërsi të ullishtes, të familjeve Kopili, Çërraga, Samarxhiu, Tabaku etj.

Fabrika kishte repartin e rafinimit të vajit, të përbërë nga sektori i neutralizimit.

Dekolorizimit, pompën e vakumit si dhe Rezervuarët përkatës. Për të shfrytëzuar më mirë përmbajtjen e vajit të mbetur në bërsitë e ullirit, u soll fabrika e ekstraksionit. Për nxjerrjen e vajit nga bërsitë. Mbetja pjesërisht kalonte për ushqim duke u përzier me vajin e përftuar nga presa dhe një pjesë për përgatitje sapuni. Ky repart pas Luftës II Botërore, me zgjerimine prodhimit të fabrikës, përpunonte dhe bërsitë e lulediellit, farat e pambukut, lirit, sojës, kikirikut. Aftësia Prodhuesee kétij reparti ishte 40 t në 24 orë, dhe pas Luftës II Botërore, në kohën e Zgjerimit të aktivitetit të fabrikës, arriti në 24 t në 24 orë. Centrali elektrik furnizonte Me energji elektrike, veç fabrikës dhe një pjesë të qytetit. Më 1945, u krye riparimi i fabrikës dhe në vitin 1946 ndërtua fabrika e re e vajit, me pajisje të reja, të firmës italiane Rapaneli, me aftësipërpunimi 20 t ullinj në 24 orë, me teknologji të përparuar e cila funksionon edhe vitet e fundit të shek. XX.

## Shikoni dhe 
Më 1963 u vu në funksionim dhe Fabrika e Vajit të Lulediellit për herë të parë në Shqipëri, me presa të fuqishme, të sjellë nga Kina. Veçohen specialistët Astrit Gega dhe Ismail Çërraga. Pranë F.V.S. në vitin 1960 u ngrit linja e prodhimit të esencës së sherebelit, teknologjia e së cilës, në vitin 1970 u rinovua. Pranë F.V.S. u ndërtua dhe Reparti i Sapunit. Para Luftës II Botërore, sapuni prodhohej kryesisht në linja të vogla, nëpër shtëpi. Të dëgjuara për gatimin e sapunit ishin familjet Vërçani, Pajova. Në vitin 1947, pranë Fabrikës së Vajit u ngrit reparti i prodhimit të sapunit, me aftësi 10-20 kv sapun në 24 orë.

Me rritjen e kërkesave për sapun (rrobash) u rrit prodhimi në 60-80 kv në 24 orë. Mjeshtri Ruzhdi Vërçani prodhonte sapun rrobash të cilësisë së lartë, duke e bërë këtë repart të marrë çmimin e parë për cilësinë.

## Referimet 
Enciklopedia e Elbasanit 

## Lidhjet e jashtme
Jeta e përtejme

**Jeta e përtejme** ose **jeta pas vdekjes** është një ekzistencë e supozuar në të cilën pjesa thelbësore e rrjedhës së vetëdijes ose të identitetit të një individi vazhdon të ekzistojë pas vdekjes së trupit të tij fizik. Veçoria thelbësore e mbijetuar ndryshon ndërmjet sistemeve të besimit; mund të jetë ndonjë veçori e pjesshme, ose i gjithë shpirti, që mbart me vete identitetin vetjak të dikujt.

Në disa pikëpamje, kjo ekzistencë e vazhdueshme zhvillohet në një fushë shpirtërore, ndërsa në të tjera, individi mund të rilindë në këtë botë dhe të fillojë përsëri ciklin e jetës, i njohur si rimishërim, me gjasë pa kujtim të asaj që ka bërë në të kaluarën. Në këtë këndvështrim të fundit, rilindje dhe vdekje të tilla mund të ndodhin vazhdimisht derisa individi të fitojë hyrjen në një fushë shpirtërore ose në një botë tjetër. Pikëpamjet kryesore mbi jetën e përtejme rrjedhin nga feja, nga ezoterizmi dhe nga metafizika.

Disa sisteme besimi, si ato të traditës abrahamike, mendojnë se të vdekurit shkojnë në një vend të caktuar (p.sh. në Parajsë ose në Ferr) pas vdekjes, siç përcaktohet nga Zoti, bazuar në veprimet dhe në besimet e tyre gjatë jetës. Në të kundërt, në sistemet e rimishërimit, siç janë ato të feve indiane, natyra e ekzistencës së vazhdueshme përcaktohet drejtpërdrejt nga veprimet e individit në jetën e përfunduar.
Fatitë

__NOINDEX__

**Fatitë.**

Tri vashat e fatit që endnin pëlhurën e fatit sipas tregimeve të moçme elbasanase. Ato vinin te djepi i foshnjës natën e tretë pas lindjes dhe përcaktonin fatin dhe të ardhmen e tij. Njëra nga ato mbante furkën, tjetra dridhte boshtin dhe e treta priste fijen me gërshërë. Kjo e fundit ishte e rreptë dhe e paepur. Ajo nuk kursente as të riun, as plakun, as të pasurin, as të varfrin, as bariun e as mbretin. Ato krahasohen me tri Moirat mitologjisë greke.

## Shikoni dhe 
## Referimet 
Enciklopedia e Elbasanit 

## Lidhjet e jashtme
Ferma blegtoriale në Elbasan

__NOINDEX__

Në kushtet e ekonomisë private fermerët kanë në pronësi fermat e tyre bujqësore-blegtorale. Ato ja komplekse dhe kanë në pronësi tokë bujqësore me  kultura të ndryshme ndër to edhe bimë foragjere për forazh dhe koncentrate,disa lloje kafshësh shtëpiake lopë, dele  shpendë, derra, njëthundrakë, dru frutorë, sera. Mesatarisht një fermë blegtoriale vitet e fundit të shekullit XX ka: 1 ha tokë nga e cila 5 dn jonxhë, 3 dn grurë e 2 dn bimë të tjera, 1 lopë, 1 mëshqerrë e 1 viç, 30-40 krerë shpendë dhe 5 krerë dhen. Kjo strukturë ndikohet kryesisht nga interesat për sigurimin e nevojave ushqimore të familjes dhe mjeteve të tjera të jetesës.
## Shikoni dhe 
## Referimet 
Enciklopedia e Elbasanit 

## Lidhjet e jashtme
Ferma

Një **fermë** (e quajtur edhe një **ekonomi bujqësore**) është një sipërfaqe toke që i kushtohet kryesisht proceseve bujqësore me objektivin kryesor të prodhimit të ushqimit dhe kulturave të tjera; është objekti bazë në prodhimin e ushqimit. Emri përdoret për njësi të specializuara si fermat e punueshme, fermat e perimeve, fermat e frutave, fermat e qumështit, derrave dhe shpendëve dhe toka e përdorur për prodhimin e fibrave natyrore, biokarburanteve dhe mallrave të tjera. Ai përfshin ferma, ferma, pemishte, plantacione dhe prona, prona të vogla dhe ferma hobi, dhe përfshin fermat dhe ndërtesat bujqësore, si dhe tokën. Në kohët moderne, termi është zgjeruar në mënyrë që të përfshijë operacione të tilla industriale si fermat me erë dhe fermat e peshkut, të cilat të dyja mund të operojnë në tokë ose në det.

Ka rreth 570 milionë ferma në botë, shumica e të cilave janë të vogla dhe të operuara nga familja. Fermat e vogla me një sipërfaqe toke më pak se 2 hektarë operojnë në rreth 12% të tokës bujqësore në botë, dhe fermat familjare përbëjnë rreth 75% të tokës bujqësore në botë.

Fermat moderne në vendet e zhvilluara janë shumë të mekanizuara. Në Shtetet e Bashkuara, blegtoria mund të rritet në toka dhe të përfundohet në ferma, dhe mekanizimi i prodhimit bimor ka sjellë një ulje të madhe të numrit të punëtorëve bujqësorë të nevojshëm. Në Evropë, fermat tradicionale familjare po ua lënë vendin njësive më të mëdha prodhuese. Në Australi, disa ferma janë shumë të mëdha sepse toka nuk është në gjendje të mbajë një densitet të lartë bagëtish për shkak të kushteve klimatike. Në vendet më pak të zhvilluara, fermat e vogla janë normë dhe shumica e banorëve ruralë janë fermerë mbijetesë, që ushqejnë familjet e tyre dhe shesin çdo produkt të tepërt në tregun vendas.
## Shikoni dhe 
* Bujqësia

## Referime
Macrina Raparelli

**Elena Raparelli** (2 prill 1893, Grottaferrata - 26 shkurt 1970, Munxifsi) ishte një murgeshë katolike italiane. **Nënë Macrina** është themeluese e motrave baziliane, Bijat e Shën Macrinës. Ky kongregacion, i ritit bizantin, synon të promovojë unitetin e krishterë. Ajo njihet si e nderuar nga Kisha Katolike .  

## Biografia 
Elena Raparelli lindi në një familje modeste dhe thellësisht fetare në Grottaferrata . Që në fëmijërinë e saj të hershme, ajo bëri një jetë të devotshme, duke shkuar çdo ditë në manastirin Santa Maria Odigitria. Ajo ndan idealet e saj të jetës shpirtërore me motrën e saj më të vogël Agnes. Rrëfimtari i tyre do të jetë At Nilo Borgia, një fetar i njohur për shenjtërinë e tij , i cili i shtyu ata të bënin betimin e dëlirësisë. Gjatë kësaj kohe, Elena thellon projektin e saj të fondacionit dhe një ditë do t'ia besojë rrëfimtarit të saj : “Duam të themelojmë një institucion të ritit bizantin për popujt orientalë dhe për shqiptarët.”

At Nilo Borgia, i cili e njeh mirë Saint Louis Orionen, dërgon Elenën dhe Agnesën tek ai që të fillojnë jetën fetare në një nga institutet e tij. Kështu u nisën në maj të vitit 1919 për në Monte Mario, në provincën e Romës . Gjatë kësaj kohe, At Borgia mbrojti projektin e bijave të tij shpirtërore dhe gjeti inkurajim nga M Isaia Popudopulos, sekretar i Kongregatës për Kishat Orientale. Në vitin 1921, prifti i Mezzojusos kërkoi të priste komunitetin e ri të motrave Raparelli. Fillimet janë të vështira. Shtëpia e tyre është e varfër dhe ajo e dyfishon apostullimin e saj, veçanërisht me fëmijët, të sëmurët, nënat dhe të moshuarit.

Në maj 1925, Kardinali Lualdi, Kryepeshkop i Palermos, shkoi në Mezzojuso dhe e ngriti komunitetin në një kongregacion sipas ligjit dioqezan, duke e quajtur atë Instituti i Motrave Baziliane, Bijat e Shën Macrinës. Synimi i murgeshave është apostullimi ndër më nevojtarët, jeta medituese, por mbi të gjitha, duke ndjekur ritin bizantin, veprimtaria kryesore është uniteti i të krishterëve, nëpërmjet veprave, lutjes dhe shembullit. Më , Elena bëri profesionin e saj fetar me emrin Motra Macrina dhe u bë gjeneralja eprore e institutit.

Që atëherë, ajo u bë udhëheqëse e xhematit të saj. Ajo i stërvit murgeshat e saj me kujdes, por mbi të gjitha me shembull dhe gjithmonë do të zgjidhet në krye të institutit  . Nën guvernatorin e saj, ajo krijoi shtëpi të shumta në Tirol, Kalabri, Siçili, Shqipëri dhe veçanërisht në Indi . Për të, dy mushkëritë e krishterimit janë Lindja dhe Perëndimi, kështu që ne mund t'i bashkojmë ato në të njëjtin komunitet fetar. Nënë Macrina vdiq më , pasi kishte dalë në pension për disa muaj për shkak të sëmundjes. Kur ai vdiq, qindra njerëz erdhën për t'i bërë haraçin e fundit eshtrave të tij të ekspozuara në shtëpinë mëmë të Mezzojuso-s, përpara se varrimi i tij të kremtohej nga po aq peshkopë dhe priftërinj të ritit lindor, si peshkopë dhe priftërinj të ritit romak .

## Lumturimi 
Më , Papa Françesku njohu natyrën heroike të virtyteve të saj dhe e shpalli të nderuar.

## Referime
Parku Ndërkombëtar Rustavi

**Parku Ndërkombëtar i Motorëve Rustavi** është një vend për gara motorike , ndodhet 20 kilometra në jug-lindje të Tbilisi, Gjeorgji .

## Historia 
Rustavi ishte pista e fundit e garave e ndërtuar në BRSS . Hapur në vitin 1978, qarku origjinal Rustavi ishte 4.039 km i gjatë dhe me gjerësi 18 metra në drejtimin fillim-mbarim, 15 metra në kthesa dhe 12 metra në të drejta. Në kompleks u përfshi edhe një pistë karting, automobil kryq dhe pistë për motoçikleta, si dhe tribuna për 500–800 persona. Aty  ndodhej një godinë teknike dhe një hotel. Garat e para u zhvilluan gjatë vitit 1979. Deri në vitin 1989, pista priti njëmbëdhjetë ngjarje të Kampionatit të BRSS; megjithatë, nga viti 1989 deri në vitin 2009, pista nuk u mbajt dhe ra në prishje.  Në vitin 2009 kompania private  Stromos bleu vendin në një ankand shtetëror dhe filloi rizhvillimin.

## Rindërtimi 
Pasi u ble nga Somos, pista e rindërtua plotësisht dhe ka ndryshime të shumta .  Më shumë se 250000 m 3 tokë janë zhvendosur. U ngrit tribuna e re , e cila do të strehonte  2000 njerëz. U ndërtuan 28 gropa të standardeve të FIA-s me restorant dhe sallë konferencash. Kulla e kontrollit të garave ndodhej në katin e tretë të ndërtesës .

Një tunel për kamionë u ndërtua  midis kthesave 2 dhe  3. Një tunel për këmbësorët u shtua për të lidhur tribunën kryesore me paddokun. Spektatorët mund të shkojnë  Tribunën 3 të sapondërtuar përmes një ure .

Pista është e pajisur me disa sisteme inxhinierike si video survejimi që mban të gjithë pistën, 14 drita sinjalizuese , rrjet me fibra optike, shpërndarje zëri dhe matjen e kohës  .

Linja fillimit-mbarimit është zgjatur 500 m për të shërbyer si shirit zvarritës .

## Siguria 
parapamje| Logoja e Parkut Ndërkombëtar Rustavi
Pas rindërtimit, pista e garës plotëson rregulloret e sigurisë të klasës 2  të FIA-s . Të gjitha zonat e rrjedhjes janë të mbushura me zhavorr të tipit të veçantë, por ato më kritiket kanë sipërfaqe të asfaltuar.

## Eventet 
Në vitin 2012, pista priti ngjarje të  ndryshme, si garat kombëtare të makinave Legends me 8 faza, kampionatet e Formula Alfa , gara me tërheqje, gara me çifte, drifting,  motoçikleta dhe gara klubesh.  Biletat kushtojnë  (rreth 3,00 dollarë) dhe janë të disponueshme në portë. Që nga 14 korriku 2012, libralidhësja lokale "EuropeBet" ka dhënë një linjë  në grupet kryesore të garave të Kampionatit të Hapur të Gjeorgjisë.

## Ekipet 
Parku motorik është shtëpia e disa ekipeve kombëtare si Gulf Racing, Liberty Bank Racing , Team Ajara,  Sports Ministry Team dhe GPB Team.

## Specifikimet e pistave 
djathtas|parapamje| Parku Ndërkombëtar Rustavi

## Paraqitjet 

Skeda:Rustavi_track_configuration_1.png|alt=Layout A - 4.140 km (2.572 mi)|Paraqitja A -4.140
Skeda:Rustavi_track_configuration_2.png|alt=Layout B - 2.140 km (1.330 mi)|Paraqitja B -2.140
Skeda:Rustavi_track_Short_Cut_2.png|alt=Layout C - 1.338 km (0.831 mi)|Paraqitja C -1.338

## Referime
Jan Władysław Woś

Jan Władysław Woś (lindur më 19 prill 1939, në Varshavë) është një historian polak, studiues, eseist, shkrimtar, si dhe koleksionist librash. 

Ai u diplomua në Universitetin e Varshavës duke diskutuar një tezë mbi sistemin filozofik të Dantes (De amore në Dantis Divina Comoedia quaestiones). Ai studioi më vonë në Milano, Leuven, Firence, Piza, Bon dhe Hajdelberg. Ai ka dhënë mësim Historinë e Evropës Lindore në Universitetet e Pizës (1976-1987), Hajdelbergut (1985-86), Trentos (1987-2009) dhe Venecias (1990-91), duke kontribuar gjithashtu në kërkimet antropologjike në Afrikë dhe Amazonë. 

Ai është shtetas italian që nga viti 1987. Në vitin 2002 iu dha titulli honoris causa nga Polish University Abroad në Londër. 

Që nga viti 2008 ka filluar të shkruaj tregime të shkurtra dhe ese historike në gjuhën e tij amtare, të botuara në revistat kryesore letrare polake, si Twórczość, Akcent, Odra. 

Në vitin 2024, skulptori Devis Zani krijoi një cikël portretesh për studiuesin Woś, në të cilin paraqitet kërkimi i formës.
University of Wisconsin Press

**Shtypi i Universitetit të Wisconsinit** (nganjëherë i shkurtuar si **UW Press** ) është një shtyp universitar jofitimprurës që boton libra dhe revista të vlerësuara nga kolegët . Ai publikon punime nga studiues nga komuniteti akademik global; vepra të trillimit, kujtimeve dhe poezisë nën gjurmët e saj, Librat e Tarracës; dhe u shërben qytetarëve të Wisconsin duke botuar libra të rëndësishëm për Wisconsin, Upper Midwest dhe rajonin e Liqeneve të Madhe .

## Vështrim 
Shtypi i Universitetit të Viskonsinit u themelua në vitin 1936 në Madison dhe është një nga më shumë se 120 shtypshkronjat anëtare në Shoqatën e Shtypeve Universitare .  Divizioni i Gazetave u krijua në 1965. Shtypi punëson afërsisht 25 staf të plotë dhe me kohë të pjesshme, prodhon 40 deri në 60 libra të rinj në vit dhe boton 11 revista. Gjithashtu shpërndan libra dhe disa revista vjetore për botues të zgjedhur më të vegjël. Shtypi është një njësi e Shkollës Pasuniversitare të Universitetit të Wisconsin-Madison dhe i shërben misionit të përgjithshëm të universitetit për kërkime, udhëzime dhe shtrirje përtej universitetit.

UW Press jep çdo vit Çmimin Brittingham në Poezi, Çmimin Felix Pollak në Poezi,  dhe Çmimin e Katër Liqeneve në Poezi. 

Që nga botimi i librit të parë në vitin 1937, ka botuar dhe shpërndarë më shumë se 3000 tituj. Shtypi ka më shumë se 1,400 tituj aktualisht në shtyp, duke përfshirë:

* libra shkencorë: studime amerikane dhe histori moderne amerikane, studime afrikane, antropologji, studime klasike, histori kërcimi, studime mjedisore, histori filmi/kinemaje, studime për homoseksualët dhe lezbiket, histori moderne evropiane dhe irlandeze, studime hebreje, studime sllave dhe të Evropës Lindore, Juglindore Studime aziatike dhe lëndë të tjera
* libra rajonalë: Wisconsin, Upper Midwest dhe rajoni i Liqeneve të Madhe
* libra me interes të përgjithshëm: histori natyrore, poezi, biografi, trillim, ushqim, udhëtime.

Në vitin 2003, fitoi kompaninë botuese *Popular Press*, e cila u specializua në vepra mbi kulturën popullore . 

Autorë të shquar të botuar nga University of Wisconsin Press përfshijnë Rigoberto González, Edmund White, Lucy Jane Bledsoe, Olena Kalytiak Davis, Alden Jones, Lesléa Newman, Trebor Healey, Floyd Skloot, Kelly Cherry, Jorie Carroll dhe Michael Graham. Shtypi ka botuar gjithashtu botime dhe përkthime të reja të veprave të Isaac Bashevis Singer, Leo Tolstoy dhe Djuna Barnes .

Librat dhe autorët e botuar nga shtypi kanë fituar Çmimin e Librit Amerikan nga Fondacioni Before Columbus, Çmimin Letrar Lambda, Çmimin Sue Kaufman për Fiction të Parë,  Çmimet e Librit të Pavarur për Botues,  Bursat e Letërsisë NEA, Bursën Guggenheim,  Publishing Triangle Awards, dhe nderime të tjera.

## Referime 
## Lidhjet e jashtme 
* Shtypi i Universitetit të Wisconsin
Tërmeti i Raçës 1991

**Tërmeti i Raçës i vitit 1991** ndodhi në provincën e Raçës, Gjeorgji, në orën 9:12 , më 29 prill. Me qendër rrethet e Onit dhe Ambrolaurit në ultësirën jugore të maleve të Kaukazit, la rreth 100,000 të pastrehë dhe shkaktoi dëme të rënda.  Ai kishte një magnitudë 7.0 dhe ishte tërmeti më i fuqishëm i regjistruar në Kaukaz . 

## Vendosja tektonike 
Gjeorgjia shtrihet midis  Kaukazit të Madh në veri dhe Kaukazit të Vojug. Këto dy grupe malesh kanë ardhur  nga përplasja midis Pllakës Arabe dhe Pllakës Euroaziatike  . Raça shtrihet afër skajit jugor të këtij brezi shtytës dhe tërmeti interpretohet se është shkaktuar nga këputja e frontit aktiv të shtytjes. 

## Dëmtimet 
parapamje|292x292px| Harta e lëkundjeve të USGS për tërmetin
Tërmeti preku fshatra dhe vendbanime, duke shkatërruar 46,000 shtëpi dhe duke lënë të pastrehë 100,000 njerëz. Shumë monumente të rëndësishme historike u dëmtuan rëndë, veçanërisht Kisha e Kryeengjëllit pranë Zemo Krikhit dhe kisha Mravaldzali, të cilat u shkatërruan plotësisht.

Pjesa më e madhe e dëmeve nga tërmeti u shkaktuan nga rrëshqitjet e dheut të shkaktuara nga lëkundjet. Lloji më i zakonshëm ishin rrëshqitjet e shkëmbinjve, të ndjekur nga rrëshqitjet e mbeturinave, rrëshqitjet e tokës, rrëshqitjet e blloqeve të shkëmbinjve dhe ortekët e shkëmbinjve . Një masë e madhe shkëmbi vullkanik jurasik ra në aluvion të ngopur me ujë, duke u kombinuar për të formuar ortekun e mbeturinave. Orteku i mbeturinave, i cili kishte një vëllim të vlerësuar prej mbi 3 milion m 3, përfshiu një luginë përmes Khokhetit, duke bllokuar lumin Gebura, duke formuar një digë 100 metra të lartë, e cila u ça menjëherë më pas. Rrëshqitja e dheut Chordi ishte aktive përpara tërmetit dhe tregoi vetëm lëvizje të vogla në momentin e goditjes kryesore. Dy-tre ditë më vonë, rrëshqitja filloi të lëvizte me rreth 8 m në ditë, duke shkatërruar fshatin Çordi. Më 18 maj, rrëshqitja ende lëvizte me 2 m në ditë. 

Pasgoditja e  15 qershorit shkaktoi dëme të mëdha në Java në zonën e Tskhinvalit . Të paktën 8 persona u vranë dhe 200 u plagosën dhe fshati Khakhet u shkatërrua. 

## Karakteristikat 
Tërmeti ka qenë me magnitudë 7.0 ballë..Mekanizmi fokal i llogaritur tregoi se tërmeti ishte rezultat i prishjes së kundërt me kënd të ulët në një plan të çarjes që zhytet në rreth 35° në veri-verilindje. Kjo u vërtetua nga shpërndarja e pasgoditjeve, të cilat përcaktuan një plan të qartë . Analiza e strukturës së detajuar të shpejtësisë rreth zonës së këputjes sugjeroi se ajo përkoi me një ndryshim të dukshëm në shpejtësinë sizmike. Kreshta e Raçës 1500 m e lartë mendohet se është ngritur nga tërmete të përsëritura. 

Goditja kryesore u pasua nga një seri komplekse pasgoditjesh që zgjatën për disa muaj, të cilat shkaktuan dëme dhe viktima të mëtejshme. epiqendra afër Java . Më 23 tetor 1992, një tërmet me magnitudë 6.7 ndodhi rreth 100 km në lindje të zonës së pasgoditjeve. Ishte gjithashtu për shkak të prishjes së kundërt në një aeroplan me zhytje në veri-verilindje, megjithëse me një komponent të rëndësishëm rrëshqitës dekstral.

## Pasojat 
Konflikti Gjeorgjio-Oset e ndërlikoi përpjekjen e shpëtimit. 

## Referime
Rumex acetosella

***Rumex acetosella*** e njohur zakonisht si **lëpjetë e kuqe, lëpjetë e deleve, lëpjetë e fushës, lëpjeta e lepurit** dhe **barërat e tharta**, është një specie bimore me lule në familjen e hikërrorit Polygonaceae . Me origjinë nga Euroazia dhe Ishujt Britanikë,  bima dhe nëngrupet e saj janë barërat e këqija shumëvjeçare . Ajo ka gjethe të gjelbra në formë maje shigjete dhe kërcell të thellë me kreshta me ngjyrë të kuqe dhe mbin nga një rizomë agresive dhe e përhapur. Lulet dalin nga një kërcell i gjatë dhe i drejtë. Lulet femërore kanë ngjyrë gështenjë .  

## Përshkrimi 
*Rumex acetosella* është një barishte shumëvjeçare e cila përhapet nëpërmjet rizomave . Ajo ka një kërcell të hollë dhe të kuqërremtë, të drejtë, i cili është i degëzuar në majë, duke arritur një lartësi prej  .  Gjethet në formë shigjete janë të vogla, rreth  të gjatë dhe    i gjerë, me lobe të mprehta në bazë. 

## Shpërndarja dhe habitati 
Me origjinë nga Euroazia dhe Ishujt Britanikë, 

## Ekologjia 
Blegtoria do të kullosë në bimë, por ajo nuk është shumë ushqyese dhe është toksike në sasi të mëdha për shkak të oksalateve . Agronomi italian Nicola Onorati (1764–1822) zbuloi për herë të parë se bima dëmton dhëmbët e kafshëve që kultivojnë këtë bimë për shkak të acidit oksalik që përmban.  

Zogjtë këngëtarë që ushqehen në tokë hanë farat, dhe kafshët më të mëdha si lepujt dhe dreri i shfletojnë zarzavatet. 

Bakri amerikan ose flutura e vogël e bakrit varet nga ajo për ushqim, megjithëse larvat e saj mund të konsumojnë disa bimë të lidhura.

Bima konsiderohet gjerësisht si një bar i keq i vështirë për t'u kontrolluar për shkak të rizomës së saj përhapëse. Fermerët e boronicës janë të njohur me barërat e këqija sepse ajo lulëzon në të njëjtat kushte në të cilat kultivohen boronicat.

## Toksiciteti 
Bima përmban acid oksalik dhe derivate, të njohur si oksalate.  

## Përdorimet 
Gjethet mund të hahen të gjalla ose të gatuara, me ndryshimin e ujit për të zvogëluar shijen e fortë.   Ka disa përdorime të lëpjetë të deleve në përgatitjen e ushqimit, duke përfshirë një garniturë, një agjent aromatizues të tortës, një sallate jeshile,  dhe një agjent gjizë për qumështin në prodhimin e djathit. Gjethet kanë një aromë torte limoni, të mprehtë ose si raven. 

## Shih edhe 
* Lëpjeta
* Botanika

## Referime
Monumenti i Wikipedia-s

parapamje| Modeli fillestar i Hakobyan për skulpturën
***Monumenti i Wikipedia-s*** (), e vendosur në Slubiçe, Poloni, është një statujë e krijuar nga skulptori armen Mihran Hakobyan duke nderuar kontribuesit e Wikipedia. Ai u zbulua në sheshin e Frankfurtit (Plac Frankfurcki) më 22 tetor 2014 në një ceremoni që përfshinte përfaqësues nga të dy kapitujt lokalë të Wikimedias dhe nga Fondacioni Wikimedia 

## Përshkrim 
Monumenti përshkruan katër figura nudo që mbajnë lart një glob bazuar në logon e Wikipedia,  duke arritur mbi  lart.    Kushtoi rreth 50,000 zloty (afërsisht 13 500 dollarë; 11 700 €) dhe u financua nga autoritetet rajonale të Slubiçës.  Monumenti ka mbishkrimin e mëposhtëm:Me këtë monument qytetarët e Slubiçës dëshirojnë t'i bëjnë homazhe mijëra redaktorëve anonimë në të gjithë botën, të cilët kanë kontribuar vullnetarisht në krijimin e Wikipedia-s, projektit më të madh të bashkë-krijuar nga njerëz pavarësisht nga kufijtë politikë, fetarë apo kulturorë. Në vitin kur ky monument zbulohet, Wikipedia është në dispozicion në më shumë se 280 gjuhë dhe përmban rreth 30 milionë artikuj. Bamirësit që qëndrojnë pas këtij monumenti ndihen të sigurt se me Wikipedia si një nga shtyllat e saj, shoqëria e dijes do të jetë në gjendje të kontribuojë në zhvillimin e qëndrueshëm të qytetërimit tonë, drejtësisë sociale dhe paqes midis kombeve. 

## Historia 
Monumenti u sugjerua rreth vitit 2010  nga , një profesor universiteti dhe drejtor i Collegium Polonicum në Slubiçë.  Wikipedia polake është një faqe interneti e njohur në Poloni dhe, me mbi një milion artikuj, Wikipedia e 10-të më e madhe në botë.   Sipas Piotr Łuczyński, nënkryetar i bashkisë, memoriali "do të nxjerrë në pah rëndësinë e qytetit si një qendër akademike". 

Ajo u zbulua më 22 tetor 2014,  në ,   duke u bërë monumenti i parë në botë për enciklopedinë online.  Përfaqësues nga Fondacioni Wikimedia si dhe nga kapitujt e Wikimedia për Poloninë dhe Gjermaninë ( dhe , përkatësisht) morën pjesë në ceremoninë e përkushtimit.  Dariusz Jemielniak, një profesor i menaxhimit, aktivist i Wikimedia-s dhe një autor i librit të vitit 2014 *Common Knowledge?* *Një Etnografi e Wikipedia-s*, mbajti një fjalim në ceremoninë e hapjes. 

## Referime
Barbare Jorjadze

**Barbare Jorjadze** (1833-1895), e njohur gjithashtu si **Barbare Eristavi-Jorjadze**, princesha gjeorgjiane , autore dhe avokate e të drejtave të grave.

## Sfondi 
Jorjadzeja u lindi në Kistauri, Gjeorgji në 1833  dhe ishte  e bija e Princit Davit Eristavi. Ajo u martuar me Zakaria Jorjadze kur ishte 12 vjeç. Vëllai i saj ishte poeti dhe historiani Rapiel Eristavi.

## Shkrimi 
parapamje| Varri i Barbare Jorjadzes në oborrin e Muzeut Shtetëror të Historisë dhe Etnografisë Giorgi Chubinashvili Telavi
E ashtëquajtur  feministja e parë e Gjeorgjisë, Jorjadzeja ishte një poete, dramaturge dhe eseiste. Ajo filloi të shkruante në 1858, duke botuar poezi  e saj në revistën *Tsiskari.* Pavarësisht kritikave publike nga njerëz të ndyshëm, ajo vazhdoi të botonte, duke përfshirë në gazeta dhe revista si *Droeba*, *Iveria*, *Kvali* dhe *Jejili.* 

Në vitin 1861 ajo kishte zërin e saj  në debatet rreth modernizimit të gjuhës gjeorgjiane, duke sfiduar veçanërisht idetë e Ilia Chavchavadze.

Shfaqja e Jorjadzesë, ''''''Çfarë kërkoja dhe çfarë gjeta'*,** është luajtur  për herë të parë në skenën e Teatrit të Kutaisit në vitin 1867. U shfaq për disa vite dhe  në teatro të tjerë të ndryshëm. 

Në 1874 ajo botoi librin e gatimit, ***Kuzhina Gjeorgjiane dhe Shënime të Provuara për Mirëmbajtjen e Shtëpisë.*** E botuar nga shtypshkronja e ***Ekvtimes Kheladze***, ajo grumbulloi receta si për gatimet tradicionale  gjeorgjiane ashtu edhe për ato evropiane. Shumë prej recetave të saj konsiderohen si praktikë standarde për përgatitjen e pjatave tradicionale gjeorgjiane dhe libri vazhdon të jetë mjaf i përhapur dhe i përdorur.

Jorjadzeja  shkroi letrën ***"Disa fjalë për vëmendjen e të rinjve"*** e cila u botua në  vitin 1893 në revistën ***Kvali.'* Në këtë letër u*  trajtuan  të drejtat e grave, ai konsiderohet të jetë një manifest i feminizmit gjeorgjian.

Në vitin 2017, Biblioteka Kombëtare Parlamentare e Gjeorgjisë emëroi një sallë leximi të quajtur "Salla Jorjadze". Kjo dhomë gjithashtu përmban murale nga artistja Anuk Beluga, që përshkruajnë jetën dhe kontributin e Nino Jorjadze, së bashku me shkrimtare dhe aktiviste të tjera të shquara gjeorgjiane.

## Shiko gjithashtu 
* Elizabeth Orbeliani
* Anastasia Tumanishvili-Tsereteli
* Ekaterine Gabashvili
* Olga Guramishvili-Nikoladze
* Lista e shkrimtareve gjeorgjiane

## Referencat
Varlam Liparteliani

**Varlam Liparteliani** (  ka  lindur më 27 shkurt  të vitit 1989) është një xhudist gjeorgjiane. Ai ka fituar medaljen e argjendtë në nivel olimpik dhe botëror.

## Karriera 
Lasha Shavdatuashvili merr pjesë  dhe konkuron në Lojërat Olimpike Verore 2012 në kategorinë -90 kg, por humb në raundin e dytë nga Mark Anthony. Ai ka fituar medaljen e artë në Kampionatin Evropian të Xhudos në vitet 2012, 2014 dhe 2016. Po ashtu, ka fituar medaljen e argjendit në Kampionatin Evropian të Xhudos në vitin 2009, 2010, 2013 dhe 2015. Në Kampionatin Evropian të Xhudos të vitit 2011, ai fitoi medaljen e bronzt.Ai nisi rrugën e tij në arenën ndërkombëtare dhe ka treguar aftësi të jashtëzakonshme në sportin e xhudos.

Ai është kapiten i kombëtares së xhudos së Gjeorgjisë dhe Ekipit Olimpik të Gjeorgjisë. Ai drejtohet nga Gugava Giorgi. 

Shkathtësia e preferuar e Lipartelianit është ***uchi mata***. Ai në kohën e tanishme  renditet në vendin e parë në botë (më 25 shtator  të vitit 2018).

Në vitin 2021, ai mori  medaljen e artë në garën e tij në Masters Botërore të Xhudos 2021 i zhvilluar  në Doha, Katar.

## Jeta personale 
Liparteliani nis karrierën e tij në xhudo në moshën 11 vjeçare me inspirim nga legjenda japoneze e xhudos, Kōsei Inoue, dhe miku i tij xhudist gjeorgjian, Zurab Zviadauri. Liparteliani ka arritur në marrëdhënje dhe është baba i tre djemve. Ai ka treguar pasionin dhe talentin e tij në arenën e xhudos, duke inspiruar gjenerata të reja dhe duke u bërë një nga figura kryesore në sportin e tij.

Para pak kohës së Olimpiadës 2012, Lasha Liparteliani dhe shoku i tij nga skuadra, Avtandil Tchrikishvili u përfshinë në një aksident me makinë gjatë një stërvitjeje në Borjomi, Gjeorgji. Pasagjerët në makinë u plagosën rëndë, por fatmirësisht, të dy mbijetuan. Kjo përvojë e vështirë mund të ketë sjellë sfida, por ai tregoi guxim dhe durim për të vazhduar përpara në karrierën e tij sportive. Liparteliani ka demonstruar përkushtim të jashtëzakonshëm ndaj xhudos dhe ka bërë përparime të mëdha në fushën e tij, ndërkohë që mbetet një figurë e rëndësishme në sportin e xhudos në Gjeorgji.

## Rekord konkurrues 
## Arritjet 
## Medalje 
 

## Referime 
## Lidhje  te jashtme
Levan Saginashvili

Hulk Gjeorgjian, i njohur si Levan Saginashvili, është një krah-mundës profesionist i dalluar nga Gjeorgjia, i cili mban titullin kryesor në botë në kategorinë e djathtë. Ai ka fituar Kampionatin Botëror të Mundjes në kategorinë e krahës shtatë herë, Kampionatin Evropian të Mundjes së Krahut gjashtë herë, Vendetta Top 8 katër herë dhe aktualisht mban titullin kampion në kategorinë e peshës së rëndë Lindje vs. Perëndim. Levan Saginashvili njihet gjithashtu si krah-mundësi më i fuqishëm në histori në botën e mundjes.

## Karriera 
Levan Saginashvili, i njohur si Hulk Gjeorgjian, merr vlerësimin e shkallës së parë nga Ministria e Punëve të Brendshme të Gjeorgjisë pas fitimit të medaljes së artë në Kampionatin Botëror të Mundjes së Krahut të Lojërave Botërore të Policisë dhe Zjarrit në vitin 2013 në Belfast. 

Në 2018 ai fitoi EuroArm,Kampionatin Botëror të Mundjes së Krahit,  dhe Vendetta All Stars #50 në Rumia, Poloni.

Pas fitores së mahnitshme në super-ndeshjen me gjashtë raunde kundër Devon Larratt në King of the Table 4 më 25 qershor 2022, Levan Saginashvili u nderua duke marrë çekiçin e trashëgimisë së dorës së djathtë nga Larratt. Kjo ngjarje e bëri të njohur si krahu numër 1 në botë (në të djathtën) nga komuniteti i mundjes. Saginashvili kishte shprehur synimin e tij për të fituar çdo raund të karrierës së tij profesionale në super-ndeshje, objektiv që e mbajti nga super-ndeshja e tij e parë në 2017 deri në shkurt 2023, kur u ndal në dy raundet jo të shënuara përfundimtare kundër Ermes Gasparinit për shkak të shqetësimeve shëndetësore, megjithatë, ai vazhdoi të mbetet një fitimtar në përgjithësi.

Më 25 shkurt 2023, Levan Saginashvili u përball me Ermes Gasparinin në eventin e Mbretit të Tabelës 6. Me një histori të pavjedhur të fitoreve në super-ndeshjet e tij, me rezultatin 6-0, Levan ishte në linjë për të mposhtur kundërshtarin e tij në një duel të emocionuar. Megjithatë, edhe pse fitoi 4 raundet e para nga 6 të mundshme, shqetësime shëndetësore e detyruan atë të ndërpresë ndeshjen në raundin e pestë dhe të gjashtë. Kjo situatë bëri që zyrtarët t'i jepnin 2 raundet e fundit të humbura për Ermes, duke finalizuar ndeshjen me rezultatin 4-2 në favor të Levanit. Edhe pse kjo shënuarç mbarimin e serisë së tij të pamposhtur në super-ndeshje, Levan vazhdoi të ruante pozicionin e tij si mundësi numer një në botë, duke rënë në një mënyrë të zyrtarizuar, por ende i dekoruar për sukseset e tij në sportin e mundjes.

Më 20 prill 2024, Saginashvili u kthye nga një dëmtim i rëndë i kyçit të dorës për të mposhtur Devon Larratt për kampionatin e peshave të rënda Lindje vs Perëndim.

## Aktrimi 
Levan shfaqet në filmin aksion të vitit 2023 Extraction 2.

## Turne/Ndeshje të dukshme 
## Referime
Adrian Anastasi

**Adrian Anastasi** është një arkeolog shqiptar për zbulimet nënujore. Në botën e arkeologjisë nënujore, një emër që dallohet është ai i Adrian Anastasit. Si një nga kërkuesit nënujor në Shqipëri, Anastasi ka kontribuar në zbulimin dhe konservimin e thesareve të mëdha të trashëgimisë nënujore në bregdetin shqiptar. Nëpërmjet angazhimit të tij të palodhur dhe pasionit për kërkimin, ai ka ndikuar në rritjen e ndërgjegjësimit për rëndësinë e kërkimeve nënujore dhe ka hapur rrugën për të rinjtë që të ndjekin këtë fushë të studimit.

Projektet e tij të fundit kanë shënuar një përparim të rëndësishëm në kuptimin tonë për trashëgiminë nënujore. Nga gjetja e anijeve antike deri te sitet e neolitit të mesëm, Anastasi ka shpalosur një panoramë të pasur të historisë së përurimit dhe jetës në bregdetin shqiptar. Kjo punë e vështirë është shoqëruar me sfida të mëdha, si mungesa e pajisjeve dhe fondesh për kërkimet nënujore, por Anastasi nuk ka hequr dorë. 

Nëpërmjet përkushtimit të tij në trashëgiminë nënujore, Anastasi ka arritur të krijojë një lidhje të ngushtë me të rinjtë dhe studentët e ardhshëm të arkeologjisë. Duke u dhënë tyre mundësinë për tu specializuar në kërkime nënujore dhe duke i ndihmuar ata të lidhen me këtë fushë studimi, ai siguron që trashëgimia e tij të vazhdojë të jetë një burim frymëzimi për brezat e ardhshëm.

Një nga synimet e tij të ardhshme është rinovimi i Muzeut Arkeologjik në Durrës dhe krijimi i një pavijoni të veçantë për ekspozitën e thesareve nënujore. Kjo nismë do të sjellë në pah pasurinë e fshehur të kësaj trashëgimie dhe do të ndihmojë në tërheqjen e vëmendjes ndërkombëtare për kërkimet nënujore në Shqipëri.

Pavarësisht sfidave të vazhdueshme, Anastasi vazhdon të punojë me pasion dhe përkushtim për të zbuluar thesare të reja nënujore. Ai beson në rëndësinë e respektimit të kësaj trashëgimie dhe në përdorimin e saj të qëndrueshëm për të ardhmen. Në kohë kur kërkimet nënujore janë gjithnjë e më të rëndësishme për të kuptuar historinë tonë dhe për të mbrojtur trashëgiminë tonë kulturore, kontributi i Adrian Anastasit është i pamohueshëm. Ai është një figurë shembullore në botën e arkeologjisë shqiptare për zbulimet nënujore dhe një frymëzim për të gjithë ata që punojnë në këtë fushë. 

## Burimet
Lelo burti

parapamje| Një top Lelo në varrezat e Shukhutit.
**Lelo** ose **lelo burti,**fjalë për fjalë një "fushë top [duke luajtur]", është një sport popullor Gjeorgjian, i cili është një lojë me top kontakti të plotë dhe shumë e ngjashme me regbin . Brenda terminologjisë së unionit të regbit Gjeorgjian, fjala *lelo* përdoret për të nënkuptuar një përpjekje, dhe popullariteti i unionit të regbit në Gjeorgji i është atribuar gjithashtu.Në vitin 2014, lelo burti, së bashku me khridoli, një art tradicional luftarak,u përfshi nga qeveria e Gjeorgjisë si një "monument jomaterial" i kulturës.

Shfaqet në poemën epike gjeorgjiane të shekullit të 12-të*,Kalorësi në lëkurën e Panterës,*në të cilën personazhet luajnë lelo burti.

## Varietetet tradicionale 
Lelo luhej në Gjeorgji që nga kohërat e lashta dhe ende luhet në  kohët e sotme.Do të zgjidhej një fushë ("Lelo") dhe

: " *Në kohët e mëparshme,* *skuadrat lelo do të përbëheshin nga disa dhjetëra lojtarë secila dhe fusha ndonjëherë duhej të përshkohej nga një përrua, të cilën lojtarët do të duhej ta nxirrnin në ndjekje të topit.* " 

Dy skuadrat,zakonisht të përbëra nga meshkujt e fshatrave fqinjë, do të përballeshin me njëra-tjetrën.Numri i lojtarëve nga secila anë nuk ishte caktuar tradicionalisht,por përfshinte çdo njeri të aftë që çdo fshat mund të thërriste. Një top i madh dhe i rëndë u vendos në mes të fushës dhe qëllimi i lojës ishte ta barte mbi lumë në “gjysmën” e palës kundërshtare.

: " *Loja zhvillohej në një zonë të gjerë që nganjëherë shtrihej për disa kilometra në terren shumë të ashpër. Garuesit do të duhej të përballeshin me shkurre, kodra, lugina, pyje. përrenj dhe këneta. Detyra e tyre ishte të merrnin një top në një vend të caktuar*, le  *themi, mbi kufirin e vendbanimit ose në këmbët e malit mund të përdoret çdo mjet i nevojshëm për të përzënë topin përpara - nganjëherë ata e luanin lojën me kalë.*

Ekipi fitues do të siguronte një korrje më të mirë për fshatin e tyre.

## Versioni i standard 
Gjatë periudhës sovjetike, *lelo* u standardizua:

: " *Në ditët e sotme* lelo *luhet sipas rregullave të përcaktuara rreptësisht në një fushë të përshtatshme 90-135 m gjatësi dhe 60-90 m gjerësi. Topi i ndeshjes është i rrumbullakët dhe i bërë prej lëkure, i mbushur me bar, qime kali ose lesh dele. Ai peshon 2.5 kg dhe është i gjatë 85-90 cm* " 

Ky version i standardizuar përmban skuadra pesëmbëdhjetëshe dhe pasime përpara (në kontrast me futbollin e regbit).Lojtarët lejohen të trokasin topin nga duart e kundërshtarëve, por ndryshe nga futbolli amerikan bllokimi i kundërshtarëve pa top nuk lejohet.Shtytja dhe shkelja (ose hakimi) e kundërshtarëve gjithashtu nuk lejohet dhe lojtarët nuk lejohen të kërcejnë mbi ta.Objekti është futja e topit në grykën e portës,e cila njihet si *mak* .

Lojtarët gjithashtu lejohen të mbajnë topin vetëm për pesë sekonda përpara se të kalojnë.Loja përbëhet nga dy pjesë nga tridhjetë minuta,me një interval prej dhjetë minutash.

## Gjeorgjia: "Lelos" 
Lelos (siç quhen ata) janë ekipi kombëtar i unionit të rugbit të Gjeorgjisë.Një brohoritje standarde e tifozëve të unionit të regbit Gjeorgjian është *Lelo, Lelo, Sakartvelo*.

## Referime
Germëzhimë

**Germëzhimë**  është një faqe shqiptare e krijuar në maj të 2024-ës  që përmban një lojë fjale në formatin e New York Times Spelling Bee..

## Referime
Ilia Mazniku

**Ilia Mazniku** mjek shqiptar, ka lindur në Tiranë më 15 gusht 1943.Ishte një personalitet i shquar në fushën e mjekësisë ortopedike dhe sportit në Shqipëri. Ai lindi dhe u rrit në një kohë kur sporti dhe shkencat shëndetësore po fillonin të zhvilloheshin në Shqipëri. Mazniku u bë i njohur jo vetëm për kontributin e tij në mjekësi, por edhe për sukseset e tij si sportist dhe autor i shumë librave të rëndësishëm shkencorë për atletikën dhe shëndetin fizik. 

Si sportist, Ilia Mazniku ishte kampion dhe rekordmen në disiplinat e kërcimit së larti dhe garen 110 metra me pengesa. Kontributi i tij në fushën e sportit u vlerësua në një veprimtari homazhi, ku kolegë, miq, dhe ish-shokë nga bota e sportit i ndanë kujtimet dhe respektin për të.

Përveç karrierës së tij si sportist, Mazniku bëri gjithashtu një kontribut të rëndësishëm në fushën e mjekësisë ortopedike. Ai është autor i 18 librave dhe i dhjetëra artikujve shkencorë, duke shkruar për tema të ndryshme që lidhen me përgatitjen fizike dhe shëndetin sportiv. 

Vepra e tij më e fundit, "Atletika dhe ansambli i atletëve dinamovitë (1960-1970)", është një libër monumental që shkruan për historinë e atletikës shqiptare dhe kontributin e atletëve të kohës së Dinamos. Libri ofron një kolazh portretesh atletësh të shquar dhe njohuri historike për evoluimin e disiplinave atletike në Shqipëri. U nda nga jeta më 10 maj 2023. 

## Burimet
FK Apolonia Fier (femra)

**KFF Apolonia** ose **Klubi i Futbollit i Femrave Apolonia Fier** është një klub shqiptar i futbollit për femra me seli në Fier. Ata garojnë në kampionatin shqiptar të futbollit për femra.

## Lojtarët 
### Skuadra aktuale
## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* Faqja web zyrtare
Nino Ramishvili

**Nino Shalvovna Ramishvili** lindi me 19 janar 1910 dhe vdiq me 6 shtator 2000.Ajo ishte balerinë,koreografe dhe bashkëthemeluese e Baletit Kombëtar Gjeorgjian Sukhishvili sovjetik dhe gjeorgjian.U shpall Artist i Popullit i BRSS me 1963 dhe Hero i Punës Socialiste  me 1990.

## Karriera 
Nga viti 1922 deri në 1927,Ramishvili studioi në shkollën e baletit të Maria Perinit në Tbilisi.

Nga viti 1927 deri në vitin 1936,ajo ishte soliste e teatrit të baletit Paliashvili,ku interpretoi në produksionet e *Abesalom dhe Eterit*,*Daisit*,*Përralla e Shota Rustavelit*,*Keto dhe Kote* dhe *Tsisana.*

Në vitin 1945,së bashku me bashkëshortin e saj Iliko Sukhishvili,Ramishvili themeloi Baletin Kombëtar Gjeorgjian Sukhishvili,i quajtur fillimisht Kompania Shtetërore e Valleve Gjeorgjiane,ku ajo u bë soliste dhe mësuese kërcimi deri në vitin 1972.

Në 1972,ajo u bë kryekoreografja e Baletit Kombëtar Gjeorgjian Sukhishvili.

Baleti Kombëtar i Gjeorgjisë është përfaqësuar nga shumë impresario dhe kompani të njohura në botë.Baleti Kombëtar i Gjeorgjisë është shfaqur në Albert Hall,Coliseum,Metropolitan Opera, Madison Square dhe dhjetëra vende të famshme.Në vitin 1967,La Scala i mirëpriti: - është hera e parë dhe e vetmja herë që një grupi folklorik iu dha mundësia të performonte atje.Perdja u hoq 14 herë,një rekord.Kostumet janë dizajnuar nga Simon (Soliko) Virsaladze (1908-1989).

## Shiko gjithashtu 
* Roziya Karimova
* Guli Hamroyeva

## Referencat 
## Linqe te jashtme 
* Судьба красоты — Нино Рамишвили
Johana Dohnal

djathtas|parapamje| Dohnali në 2007-ën
**Johana Dohnali** (14 shkurt 1939 - 20 shkurt 2010) ishte politikane austriake dhe ministrja e parë austriake për gratë.  

## Jeta personale 
djathtas|parapamje| Varri i Dohnalit në varrezat qendrore të Vjenës
Dohnalo lindi në Vjenë më 14 shkurt 1939. 

Më 22 janar 2010, ajo ishte në partneritet civil me partneren e saj afatgjatë Anamari Aufrajter. 

Ndërroi jetë më 20 shkurt 2010, në shtëpinë e saj në Grabern, Austri, dhe është varrosur në një varr nderi () në varrezat qendrore të Vjenës.

## Mirënjohje 
djathtas|parapamje| Sheshi i Johana Dohnalit në Vjenë
Një shesh në Vjenë mori emrin e saj në 2012-ën. 

## Publikime të zgjedhura 
* 

## Referime
Anna Sologashvili

parapamje| Anna Sologashvili
**Anna "Ola" Sologashvili** ishte një politikane gjeorgjiane e Partisë Social Demokrate dhe anëtare e Asamblesë Kushtetuese të Gjeorgjisë nga 1919 deri në 1921.Pas pushtimit sovjetik të Gjeorgjisë në vitin 1921,ajo ishte pjesë e një ilegaliteti opozitar dhe më vonë punoi si mësuese. Në vitin 1937 Anna Sologashvili u gjykua për tradhëti dhe u ekzekutua.

Anna Sologashvili ishte një aktiviste politike dhe revolucionare e njohur në Gjeorgji në fillimet e shekullit të 20-të.Lindur në një familje të pasur në fshatin Mejvriskhevi,ajo u diplomua në histori dhe u bashkua me Partinë Social Demokrate në vitin 1903.Sologashvili luajti një rol të rëndësishëm në propagandimin e letërsisë marksiste në fshat dhe mbështeti Menshevikët në garën e tyre kundër Bolshevikëve brenda partisë.Gjatë viteve të revolucionit rus në fillim të shekullit të 20-të,Sologashvili u arrestua për aktivitete politike,por u lirua pasi u shpall e pafajshme.Pas shpalljes së pavarësisë së Gjeorgjisë në vitin 1918,ajo u zgjodh në Këshillin Kombëtar të vendit dhe më pas në Këshillin e Qytetit të Tiflisit.Në vitin 1919,ajo u zgjodh në Asamblenë Kushtetuese të Gjeorgjisë si një nga pesë gratë e para të zgjedhura në legjislaturën e re.Anna Sologashvili ishte një pjesë e rëndësishme e historisë së Gjeorgjisë në kohën e saj, duke shërbyer si një zë i fuqishëm për të drejtat e grave dhe për demokracinë në vend.Anna Sologashvili vdiq në vitin 1967,duke lënë pas një trashëgimi të madhe për luftën për liri dhe drejtësi sociale.

Pas pushtimit bolshevik të Republikës Gjeorgjiane në vitin 1921,Anna Sologashvili u angazhua në opozitën e fshehtë politike kundër regjimit të ri te pushtimit te bolshevikes.Ajo ishte anëtare e Komitetit të Grave të Partisë Social Demokrate të Gjeorgjisë,duke ofruar ndihmë për të burgosurit politikë dhe familjet e tyre.Në vitin 1922,ky komitet u transformua në organizatë të fshehtë shumëpartiake,Kryqin e Kuq Politik Gjeorgjian.Pas një revoltë të dështuar anti-sovjetike në vitin 1924,aktiviteti politik i Sologashvili u bë më i pakët dhe ajo filloi të punojë si mësuese në Rajonin Autonom të Osetisë Jugore. Në vitin 1937,gjatë periudhës së spastrimit të madh stalinist,ajo u arrestua dhe u gjykua nga trojka e NKVD për krimet e përmendura të propagandës anti-sovjetike,shovinizëm dhe lidhje me politikanin emigrant Noe Ramishvili.Sologashvili u ekzekutua nga skuadra e pushkatimit në të njëjtën vit.Anna Sologashvili ndryshoi historinë e Gjeorgjisë me angazhimin e saj për lirinë dhe drejtësinë sociale,por ajo u përballë me një fat të rëndë nën regjimin stalinist të kohës.Trashëgimia e saj mbetet një pjesë e rëndësishme e luftës për demokraci dhe drejtësi në Gjeorgji.

## Referencat
Hank Pym

**Dr. Henry Jonathan** "**Hank**" **Pym** është një personazh që shfaqet në librat komikë amerikanë të botuar nga Marvel Comics. Krijuar nga Stan Lee, Jack Kirby dhe Larry Lieber, Pym debutoi në *Tales to Astonish* #27 (janar 1962). Ai ktheu disa numra më vonë si përsëritjen origjinale të Ant-Man, një superhero me fuqinë për t'u tkurrur në madhësinë e një milingone. Më vonë ai mori identitete të tjera superhero, duke përfshirë Giant-Man dhe Goliath që ndryshon madhësinë; Yellowjacket; dhe shkurtimisht Wasp. Ai është një anëtar themelues i ekipit të superherove Avengers dhe krijuesi i zuzarit robotik Ultron. Ai është gjithashtu ish-burri i Janet van Dyne dhe babai i Nadia van Dyne, vajza e tij nga gruaja e tij e parë, Maria Pym.

Që nga paraqitjet e tij më të hershme në epokën e argjendtë të librave komik, Pym është paraqitur në produkte të ndryshme të miratuara nga Marvel, duke përfshirë filma të animuar, video lojëra, seri televizive dhe filma artistikë. Michael Douglas luan Pym në filmat e Marvel Cinematic Universe,  *Ant-Man* (2015), *Ant-Man and the Wasp* (2018), *Avengers: Endgame* (2019), and *Ant-Man and the Wasp: Quantumania* (2023).. Douglas dublon gjithashtu versione alternative të linjës kohore të Pym në serinë e animuar Disney+ *What If...?* (2021-2023).