Hysen Tërpeza

[parapamje|Vendlindja e tij, [Tërpeza nga (Vitia)]]
**Hysen Tërpeza** (Tërpezë, 10 qershor 1910 - 23 qershor 2002) ishte aktivist ushtarak shqiptar gjatë viteve 1941-1945. Tërpeza gjatë Luftës së Dytë Botërore ishte në anën anti-komuniste serbe.

## Veprimtaria atdhetare kombëtare
;Arratisja nga atdheu
Nga fundi i Luftës së Dytë Botërore bashku me grupin e tij kalon nga Kosova në Maqedoni ku hasin në disa prita të komunistëve dhe humbin katër anëtarë të grupit. Pas shpërthimit të këtyre pritave, kalojnë në Greqi, ku gjejnë strehim për një kohë të shkurtër si aleatë të Greqisë. Pas një kohe të shkurtër, shtëpia ku grupi i tyre ishte i strehuar, sulmohet (supozohet që ishin forca të qeverisë greke) dhe digjet së bashku me 4-5 anëtarë të grupit. Qeveria greke pastaj i ofron një vendstrehim tjeter dhe nga ai vendstrehim ky grup kërkon ndihmë dhe këshilla nga Mid'hat Frashëri. Frashëri i këshilloi që të prisnin zhvillimin e situatës dhe si tu jepej rasti të merrnin rrugën e mërgimit ashtu siç kishin bërë grupet e tjera, si Balli Kombëtar. Pasi forcat komuniste sundonin pjesën më të madhe të Ballkanit, Tërpeza zhvillon aktivitete të dendura ndër shqiptarë për një kohë të gjatë deri sa nga informatorët e sigurimit shtetëror turk informohet për aktivizimin e sigurimit shtetëror jugosllav (OZNA) në Stamboll, dhe për këtë shkak këshillohet që të kufizojë lëvizjet. Edhe përkundër këtyre të dhënave ai nuk e kufizon lëvizjen e tij deri me rastin e takimit me një person nga Martinajt e Malit të Zi. Ky takim kishte ndodhur në një kafeteri përderi sa Tërpeza ishte nën përcjelljen e dy nipave të tij. Pas bisedës së zhvilluar, paraqitur si dëshirë nga personi për një bisedë në katër, ngrihen që të dy dhe ecin në mes të dy nipave. Për një moment personi ule gjoja se të mbathë këpucët dhe në atë moment njëri nga nipat e kap për jake dhe drejton personin të cilit Tërpeza i kërcënohet me armë në fytë. Tërpreza emigron në Gjermani ku ndiqej po ashtu nga agjentët e Jugosllavisë. Nga Gjermania shkon në Bruksel, ku takon Mbretëreshën Geraldinë, të cilës i kërkon ndihmë dhe mbështetje të aktiviteteve të tij. Mbretëresha e dobësuar në veprime të tilla dhe nuk ishte në gjendje të i ndihmonte në ato momente. Pas kësaj vizite dyditëshe, Tërpeza vendoset në Gjermani ku priste ndihmën e cila siç duket nuk vinte as pas letrës së dytë të drejtuar Mbretëreshës. ↵Pas letrës së dytë të mbetur pa përgjegje merr rrugë për në ShBA. Aty aktivizohet dhe merr pjesë në Lidhjen e Tretë e Prizrenit.

## Pajtim kombëtar me Fadil Hoxhën partizanët dhe antifshitët
Pas kësaj Tërpeza viziton Turqinë, Shqipërinë dhe kthehet në vendlindje ku i shtrin dorën e pajtimit Fadil Hoxhës duke thënë: "*Kam ditë dhe die të luaj qarkun, por asnjëherë politikën*".
I rreshtuar në Lidhjen e Dytë të Prizrenit, Tërpeza kishte qenë kundërshtar i Fadil Hoxhës, anëtar i Konferencës së Bujanit. Dy rryma me kahje të kundërta por me një qëllim, bashkimin e trojeve shqiptare.

## Emigrant i rrezikshëm politik në vendet perendimore me orientim nacionalist (djathtist) 
Pas kufizimit të hapësirës së tij në Turqi, Tërpreza migron në Gjermani ku po ashtu ndiqej nga spiunët e Jugosllavisë. Nga Gjermania shkon për t'u strehuar në Bruksel. Gjatë qëndrimit në Bruksel, ai vendos që t'i bëjë një vizitë Mbretëreshës Gjeraldinë, të cilës i kërkon ndihmë dhe mbështetje të aktiviteteve të tija. Mbretëresha e dobësuar në veprime të tilla dhe nuk ishte në gjendje të i ndihmonte në ato momente. Pas kësaj vizite dyditëshe, Tërpeza vendoset në Gjermani ku priste ndihmën e cila siç duket nuk vinte edhe pas letrës së dytë të drejtuar Mbretëreshës.

Pas letrës së dytë të mbetur pa përgjegje, merr rrugën për në ShBA. Aty aktivizohet në Lidhjen e III të Prizrenit. 

Në mbledhjen e Lidhjes, merr fjalën dhe prezanton pikëpamjet e tij mbi situatën politiko-shqërore të shqiptarëve. Gjatë fjalimit të tij, nis një polemikë me disa anëtarë të mbledhjes. Në këto replika dallohen fjalët e tij drejtuar mendimeve për grusht shteti të armatosur. "Neve na duhet ta ruajmë atë grimë Shqipni, kryetarët e kryeministrat shkojnë e vijnë, qeveritë shkojnë e vijnë, ne duhet ta duam Shqipninë, strumbullar të shqiptarisë."

Në këtë mbledhje ai demonstron me ndjenja protestën e tij ndaj ndërrimeve me dhunë, për të cilat mendonte se gjithnjë në histori kanë ardhur nga veriu, Kosova apo lindja, ndërsa i lartësonte ndërrimet politike të pa dhunë që sipas tij ato vinin më së shumti nga jugu. Paraqitjes së tillë ju kundërvunë anëtarë të shumtë, duke e ironizuar me përshëndetjen komuniste (me grushtin), si për ta 'vulosur' Tërpezën si komunist. Pas këtij reagimi injorues, i dëshpruar për keqpërdorimin e mendimit të tij për qëllime afatshkurtra, Tërpeza pa folur e lëshon foltoren dhe ulet pranë Anthony Athanasit, i cili i drejtohet me fjalët: "Mbaju burrë si gjithëherë." Pas kësaj në foltore del Athanasi dhe i kundervihet atye që e injoruan mendimin e Tërpezës duke e etiketuar si enverist. Kundërvënia e tij ishte përshkrimi i veprimtarisë së Hysen Tërpezës gjatë Luftës II Botërore dhe në mërgim.

;Citate:
*Hysen Tërpeza -atdhetar i shquar, kur bënë fjalë për **Luftën e Preshevës**, mes tjerash thotë: “...Ishte dita e Kurban Bajramit... kur arritëm në Preshevë e kuptuam se ishte ndalur lufta, në të cilën pati shumë të vrarë... Atëherë pashë se në Preshevë kishin arritur edhe Mulla Idrizi me një fuqiː Ramiz Cërrnica, ish-kryetar i komunës së Parteshit, Sylë Hotli nga Kumanova. të tubuar rreth Mulla Idriz Gjilanit Velekincës, zëvendëskomandant Sylë Hotlit, Sylë Zarbicës dhe Ramiz Cërrnicës. Edhe Ramiz Cërrnica, në shqyrtimin kryesorë kundër tij.
*

## Literaturë
#Hysen Tërpeza: „*Ka me na gjykue Nana Kosovë*", Nju-Jork, 1976,
#Hysen Tërpeza: „*Tradhtia serbe, planifikimi i qeveris jugosllave për shpërnguljen e shqiptarëve*",Gjermani, maj 1979
#Mustafë Xhemaili: "*Hysen Tërpeza, luftëtar i Shqipërisë Etnike"*, intervistë në 13 vazhdime, Kombi, Prishtinë, 1997-1998
#Ilaz Metaj-Ali Llunji: "*Hysen Tërpeza - histori e gjallë*", monografi, Prishtinë, 1992 Emisione dokumentare televizive:
#*Toka nuk përfaqëson njerëzit, por njerëzit përfaqësojnë tokën*, Mustafë Xhemaili, emision dokumentar, 30 minutësh, emetoi TVSH Satelitor dhe RTK.
#*Hysen Tërpeza*- një jetë për atdhe*", A.Llunji, I. Metaj dhe Nuhi Bytyçi, 3 pjesë nga 40 minuta, emetoi RTK.
#"*HYSEN TËRPEZA - NJË LEGJENDË PËR KOSOVËN''" - libër me autor Mustafë Xhemaili

## Shiko dhe këtu
* Tabela e Trenit me mbishkrimin Albania
* 
* Mbrojtja Kombëtare e Kosovës Lindore - Wikipedia

## Lidhje të jashtme
*  DRAGA hysen terpeza pjesa 2 - YouTube
*  RIFAT DRAGA **hysen terpeza** pjesa 2 - YouTube 
*  Amza : forumishqiptar

## Referimet