Talat Xhaferi

**Talat Xhaferi** (i lindur më 15 Prill 1962) është një politikan shqiptar i cili shërbeu si Kryeministër i Maqedonisë së Veriut nga janari deri në qershor 2024. Ai ka shërbyer më parë si kryetar i Kuvendit të Republikës së Maqedonisë së Veriut nga viti 2017 deri në vitin 2024 dhe si ministër i Mbrojtjes nga viti 2013 deri në vitin 2014. Ai ishte kryeministri i parë shqiptar që nga pavarësia dhe shtetësia e Maqedonisë së Veriut.

## Jeta e hershme dhe karriera ushtarake 
Xhaferi, një shqiptar etnik, lindi më 15 prill 1962 në fshatin Forinë afër Gostivarit, PR Maqedoni, RFP Jugosllavi. Shkollën fillore e kreu në fshatin e afërt Çegran dhe shkollimin e mesëm e vazhdoi në shkollën e mesme ushtarake në Beograd. Ai studioi në Akademinë Ushtarake të Këmbësorisë së Ushtrisë Tokësore të Ushtrisë Popullore Jugosllave (JNA) në Beograd dhe Sarajevë. Më vonë gjatë karrierës së tij u specializua në detyra komanduese dhe shtabi në Akademinë Ushtarake Gjeneral Mihailo Apostolski në Shkup. Në vitin 2013 ka magjistruar në mbrojtje.

Nga viti 1985 deri në vitin 1991 Xhaferi ishte oficer i APJ-së, ndërsa nga viti 1992 deri në vitin 2001 oficer i Ushtrisë së Republikës së Maqedonisë (ARM).

### Kryengritja e vitit 2001 
Gjatë kryengritjes së vitit 2001, në të cilën shqiptarët në krye me Ali Ahmetin sulmuan forcat e sigurisë, Xhaferi fillimisht ishte oficer i lartë në ARM, duke komanduar trupat në kazermat e Tetovës.

Më 28 prill, ditën e operacionit të Vicës, ai ishte në detyrë komandant në kazermë. Disa ditë më vonë ai dezertoi dhe iu bashkua Ushtrisë Çlirimtare Kombëtare (UÇK), dhe u bë komandanti i saj i Brigadës 116, duke fituar pseudonimin *Komandant Forina* pas vendlindjes së tij. Ai më vonë u amnistua, në përputhje me Marrëveshjen e Ohrit të vitit 2001.

## Karriera politike 
Xhaferi u zgjodh për herë të parë në parlamentin maqedonas në vitin 2002 për Bashkimin Demokratik për Integrim (BDI), i cili u formua atë vit nga anëtarë të UÇK-së të shpërbërë. Nga viti 2004 deri në vitin 2006 Xhaferi ka qenë zëvendësministër i Mbrojtjes. Nga viti 2008 deri në vitin 2013, ai ishte deputet i BDI-së, aleate me partinë konservatore VMRO-DPMNE . Në vitin 2012, ai u bë i njohur për fjalimet e tij maratonë të përdorura si një taktikë filibuster për të bllokuar miratimin e një ligji për veteranët që do të jepte përfitime për veteranët e luftës maqedonase. Ai e bllokoi draftin në nivel komisioni duke "lexuar poezi, duke cituar literaturë të huaj dhe raporte mbi Maqedoninë, duke zhuritur ose thjesht duke heshtur, duke pritur të kalojë koha". (në veçanti gjenerali në pension Stojançe Angelov i partisë opozitare pro-veterane Dinjiteti) dhe qytetarëve shqiptarë. Xhaferi tha se qëllimi i tij ishte që forcat e armatosura t'i bëjë “simbol të bashkëjetesës, tolerancës dhe respektit të dallimeve”.

### Kryetar i Kuvendit 
Në prill të vitit 2017, Xhaferi u zgjodh kryetar i Kuvendit të Maqedonisë, i mbështetur nga një koalicion i partive kombëtare shqiptare dhe partisë opozitare social-demokrate LSDM, duke shkaktuar trazira në ndërtesën e Kuvendit. Partia VMRO-DPMNE e cilësoi këtë veprim si grusht shteti. Më pas, demonstruesit hynë në ndërtesën e parlamentit, duke rrahur gazetarë dhe deputetë dhe u desh të liroheshin nga policia.

Më 25 janar 2024, Xhaferi dha dorëheqjen pas dorëheqjeve të qeverisë së Dimitar Kovaçevskit, në përgatitje për t'u zgjedhur kryetar i një qeverie teknike e cila, në përputhje me Marrëveshjen e Përzhinos, do ta udhëheqë vendin në 100 ditë para parlamentit zgjedhjet e planifikuara për 8 maj.

## Referime