Graciani

**Graciani** (  ; 18 prill 359 – 25 gusht 383) ishte perandor i pjesës perëndimore të Perandorisë Romake nga 367 deri në 383. Djali i madh i Valentinianit I, Gratiani shoqëroi të atin në disa fushata përgjatë kufijve të Rhein dhe Danub dhe u ngrit në gradën e *augustus* në 367. Pas vdekjes së Valentinianit në 375, Gratiani mori qeverinë e perëndimit, ndërsa gjysmëvëllai i tij Valentinian II u vlerësua gjithashtu perandor në Panoni . Gratiani qeveriste provincat perëndimore të perandorisë, ndërsa xhaxhai i tij Valens ishte tashmë perandor në lindje.
Sipas *Kronikës së Jerome* dhe *Chronicon Paschale*, djali i madh i Valentinianit, Gratiani, lindi më 18 prill 359 në Sirmium, tani Sremska Mitrovica, kryeqyteti i Panonia Secunda, nga gruaja e parë e Valentinianit, Marina Severa .     Gratiani ishte djali i vetëm i prindërve të tij.   Në kohën e lindjes së tij, babai i Gratianit jetonte në mërgim.  Gratiani u emërua sipas gjyshit të tij Gratian Funariut, cili ishte një tribun dhe më vonë erdhi nga Britania për Kostandinin e Madh ( r. 306-337 ). 

## Biografia 
Pas vdekjes së perandorit Jovian ( r. 363–364 ), më 26 shkurt 364, Valentiniani u shpall *augustus* (perandor).  Brenda një muaji, i motivuar nga oficerët e lartë, ai shpalli vëllanë e tij Valensi, xhaxhain e Gratianit, *augustus* të perandorisë së Lindjes.  Gratiani u emërua konsull në vitin 366 dhe u titullua *nobilissimus puer* nga babai i tij. (*noblest boy*}   Gratiani ishte shtatë vjeç kur u titullua *nobilissimus puer*, që tregonte se ai do të shpallej *augustus* .  Tutori i Gratianit ishte  Ausoniu, i cili përmendi marrëdhënien në epigramet e tij dhe një poemë. 

Gratiani më pas udhëhoqi një fushatë përtej Rhine, sulmoi Lentiensët dhe e detyroi fisin të dorëzohej. Në të njëjtin vit, perandori lindor Valens u vra duke luftuar me gotët në Betejën e Adrianopolit, gjë që bëri që Gratiani të ngrinte Teodosin për ta zëvendësuar atë në vitin 379. Gratiani favorizoi krishterimin Nikeas mbi fenë tradicionale romake, duke nxjerrë Ediktin e Selanikut, duke refuzuar detyrën e *pontifex maximus* dhe duke hequr Altarin e Fitores nga Curia Julia e Senatit Romak . Qyteti Cularo në lumin Isère në Galinë Romake u riemërua  sipas tij, e cila më vonë u zhvillua në Grenoble .

Në vitin 383, duke u përballur me rebelimin e uzurpatorit Magnus Maximus, Gratiani marshoi me ushtrinë e tij drejt Lutetisë (Paris). Gratiani u ndoq nga Andragathius, *equitum magjistër* i Maximus dhe u vra në Lugdunum ( Lyon) më 25 gusht 383, sipas *Consularia Constantinopolitana* .      Më pas Maximus krijoi oborrin e tij në ish-rezidencën perandorake në Trier.   Sipas Augustinit të Hippo në veprën *The City of God* dhe Theodoretit në *Historia Ecclesiastica*, Gratian dhe Constantia kishin pasur një djalë, i cili vdiq në foshnjëri para vitit 383, lindur para vitit 379  deri në vitin 387, ndoshta edhe pas vdekjes së Magnus Maximus, eshtrat e Gratianit u varrosën në Mediolanum në mauzoleun perandorak.  Gratiani u hyjnizua në   

## Shih edhe 
* Iliria
* Iliriku
* Panonia
* Perandorët ilirë
* Prefektura e Ilirikut
* Lista e personaliteteve ilire

## Literatura 
* 
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*  
*  
*  
*  
* 
*
*
*
*
* 
*
*
*
*
*
* 
*
*
*

## Referime