Lagjja angleze e Trepçës

**Lagja Angleze në Trepçë** ka qenë një lagje e cila është themeluar gjatë periudhës së shfrytëzimit intensiv të minierës nga kompania britanike "Trepça Mines Ltd", e cila e mori në koncesion dhe e administroi atë në periudhën midis dy luftërave botërore, duke filluar nga fundi i viteve 1920. Kjo kompani, e cila kishte investime të mëdha në sektorin minerar, e transformoi Trepçën në një nga qendrat më të rëndësishme të nxjerrjes së plumbit, zinkut dhe argjendit në Evropë.  

## Historia 
Me ardhjen e inxhinierëve dhe menaxherëve britanikë, u pa e nevojshme krijimi i një vendbanimi të posaçëm për ta dhe për disa specialistë të huaj të cilët punonin në minierë. Kështu, u ndërtua Lagja Angleze, një lagje e veçuar, e konceptuar sipas standardeve të kohës në Evropën Perëndimore. Ajo përfshinte shtëpi të rehatshme për punonjësit britanikë dhe familjet e tyre, me arkitekturë të frymëzuar nga ndërtimet tipike britanike dhe me kushte shumë më të mira se vendbanimet e punëtorëve vendas.    
  
Gjatë periudhës së viteve 1930 - 1950, "Kolonia Angleze në Trepçë arriti kulmin e saj të zhvillimit", sepse edhe Trepça asokohe ishte bërë një nga qendrat kryesore të eksportit të metaleve të çmuara nga Evropa Juglindore. Kolonia Angleze u zgjerua dhe përfshinte jo vetëm banesa, por edhe ambiente sociale si një "klub ekskluziv për britanikët," hapësira rekreative, një kishë të vogël anglikane dhe një shkollë private për fëmijët e menaxherëve të huaj. Jeta në këtë lagje ishte e ndarë nga komuniteti shqiptar dhe ai serb që punonte në minierë, duke pasqyruar një strukturë tipike koloniale, ku administrata dhe teknikët britanikë jetonin dhe punonin.  
  
Me shpërthimin e Luftës së Dytë Botërore dhe përfshirjen e Kosovës si pjesë e Jugosllavisë në konflikt, situata në Trepçë ndryshoi ndjeshëm. Pushtimi gjerman i Jugosllavisë në prill të vitit 1941 çoi në marrjen e kontrollit të minierës nga nazistët, të cilët e shfrytëzuan atë për furnizimin e makinerisë së tyre luftarake. Kjo situatë bëri që shumë prej inxhinierëve dhe menaxherëve britanikë të largoheshin ose të detyroheshin të braktisnin vendin, duke shënuar kështu "rënien graduale të Kolonisë Angleze".  
  
Pas përfundimit të luftës, regjimi komunist jugosllav, nën udhëheqjen e Josip Broz Titos, ndërmori një fushatë të gjerë të nacionalizimit të industrive strategjike. Në vitin 1946, miniera e Trepçës u shtetëzua dhe u vendos nën administrimin e autoriteteve jugosllave. Me këtë ndryshim, prania britanike u zhduk përfundimisht dhe Kolonia Angleze u braktis, pasi nuk kishte më funksionin fillestar. Shumë nga ndërtesat e saj u ripërdorën ose u adaptuan për nevojat e administratës jugosllave dhe punëtorëve vendas, ndërsa disa të tjera janë shkatërruar ose degraduar me kalimin e kohës.  
  
Megjithëse sot kjo lagje nuk ekziston më në formën e saj të dikurshme, ajo mbetet një dëshmi historike e një periudhe të rëndësishme industriale për Trepçën. Ndikimi britanik në minierë la gjurmë në metodat e nxjerrjes së mineraleve, në infrastrukturë dhe në mënyrën se si u zhvillua industria minerare në Kosovë gjatë shekullit XX. Për disa vendas, kujtimi i Kolonisë Angleze është i lidhur me zhvillimin dhe modernizimin e hershëm të Trepçës, ndërsa për të tjerë ajo përfaqëson një periudhë të pabarazisë dhe të shfrytëzimit industrial nga kompani të huaja.

## Shih edhe 
* Historia e Trepçës
* Kombinati i Trepçës

## Referime