Ernst Thälmann

**Ernst Johannes Fritz Thälmann** (sq. *Ernst Telman*, 16 prill 1886  – 18 gusht 1944) ishte një politikan komunist gjerman dhe udhëheqës i Partisë Komuniste të Gjermanisë (KPD) nga 1925 deri në 1933.

Një komunist i përkushtuar, Thälmann luajti një rol të madh gjatë paqëndrueshmërisë politike të Republikës së Vajmarit, veçanërisht në vitet e fundit të saj, kur KPD në mënyrë të hapur kërkoi të përmbyste demokracinë liberale të republikës. Nën udhëheqjen e tij, KPD u lidh ngushtë me qeverinë e Bashkimit Sovjetik dhe me politikat e Josif Stalinit . KPD nën udhëheqjen e Thälmannit e konsideronte Partinë Social Demokratike (SPD) si kundërshtarin e saj kryesor dhe partia miratoi qëndrimin se socialdemokratët ishin " social-fashistë ".

Thälmanni ishte gjithashtu udhëheqës i paraushtarakëve *Roter Frontkämpferbund* . Ai u arrestua nga Gestapo në 1933 dhe u mbajt në izolim për njëmbëdhjetë vjet; për arsye politike, Stalini nuk kërkoi lirimin e tij pas Paktit Molotov-Ribbentrop me Gjermaninë,   dhe rivali i Thälmannit në parti, Walter Ulbricht, i shpërfilli kërkesat për t'iu lutur Stalinit në emër të tij. Thälmanni u pushkatua me urdhër personal të Adolf Hitlerit në Buchenwald në 1944.

## *Kommunistische Partei Deutschlands* (KPD) 
Pas dezertimit, ai ishte aktiv në Revolucionin Gjerman në Hamburg që filloi më 29 tetor 1918. Nga marsi i vitit 1919, ai ishte kryetar i USPD në Hamburg, anëtar i Parlamentit të Hamburgut dhe punoi si ndihmës në parkun e qytetit të Hamburgut përpara se të merrte një punë të mirëpaguar në zyrën e punësimit. Atje, ai u ngrit në gradën e Inspektorit .

Kur USPD u nda mbi çështjen nëse do t'i bashkohej Internacionales Komuniste (Komintern), Telmani ra në anën e fraksionit pro-komunist i cili u bashkua me KPD-në në nëntor 1920,  dhe në dhjetorin e ardhshëm Telmani u zgjodh në Komitetin Qendror të KPD-së. Në mars 1921 u pushua nga puna në zyrën e punësimit për shkak të veprimtarisë së tij politike. Atë verë Telmani ishte përfaqësues i KPD-së në Kongresin e 3rd të të Kominternit në Moskë dhe u takua personalisht me Vladimir Leninin .  Në qershor 1922, terroristët e grupit ultranacionalist Organizata Konsulli hodhën një granatë dore në banesën e tij përdhese, por atentati dështoi dhe ai mbijetoi. &#x5B; ''* &#x5D;

Telmani ndihmoi në organizimin e Kryengritjes së Hamburgut të tetorit 1923  - megjithatë dështoi dhe ai u detyrua të fshihej. Pas vdekjes së Leninit në fund të janarit 1924, Telmani vizitoi Moskën. Nga shkurti i vitit 1924 ishte nënkryetar i KPD-së dhe, nga maji, anëtar i Rajhshtagut . Në Kongresin e 5-të të Kominternit në korrik 1924 ai u zgjodh në komitetin ekzekutiv të Kominternit dhe pak më vonë në komitetin drejtues të tij. Në shkurt 1925 ai u bë kryetar i organizatës paraushtarake të KPD-së, *Roter Frontkämpferbund* (RFB) (edhe pse kjo organizatë u ndalua nga socialdemokratët qeverisës në vitin 1929, pas ngjarjeve të "Majit të përgjakshëm" (gjer. Blutmai) . Në tetor 1925 Telmani u bë kryetar i KPD-së dhe kështu një kandidat për Presidencën Gjermane . Kandidatura e Telmanit në raundin e dytë të zgjedhjeve presidenciale ndau votimin e qendrës së majtë, duke siguruar fiton e  Paul von Hindenburgut ndaj Wilhelm Marksit të Partisë së Qendrës. 

Në tetor 1926 Telmani mbështeti grevën e dokerëve në qytetin e tij të Hamburgut. Ai e pa këtë si një akt solidariteti me grevën e minatorëve britanikë që kishte filluar më 1 maj, megjithëse ajo grevë kishte qenë fitimprurëse për Doket e Hamburgut si një furnizues alternativ i qymyrit. 

### KPD kundër SPD 
[majtas|parapamje| Statuja e Ernst Telmanit në [Weimar]]
Në kongresin e 12-të të KPD-së në qershor 1929 në Berlin-Wedding, Telmani miratoi një politikë të konfrontimit me SPD-në.  Kjo pasoi ngjarjet e "Majit të përgjakur", në të cilin 32 persona u vranë nga policia në një përpjekje për të shtypur demonstratat të cilat ishin ndaluar nga Ministri i Brendshëm, Carl Severing, një socialdemokrat.  KPD-ja shpalli se "lufta kundër fashizmit do të thotë luftë kundër SPD-së po aq sa kundër Hitlerit dhe partive të Brüningut." Telmani deklaroi në Dhjetor 1931 se "disa nazistë nuk duhen lejuar të bëjnë hije mbi një pyll" socialdemokratësh. Në 1927, Karl Kilbom, përfaqësuesi i Kominternit në Gjermani, kishte filluar të luftonte këto prirje ulta të majta brënda Partisë Komuniste Gjermane, por kuptoi se Stalini po përdorte makinacione për ta ndaluar.

Në Mars 1932, Telmani ishte edhe një herë kandidat për Presidencën e Gjermanisë, kundër presidentit të atëhershëm Paul von Hindenburg dhe Hitlerit. Slogani i KPD-së ishte"Një votë për Hindenburgun është një votë për Hitlerin; një votë për Hitlerin është një votë për luftë." Në raundin e dytë ai u rikthye si kandidat, por numri i votave të tij u pakësua nga 4,983,000 (13.2%) në raundin e parë në 3,707,000 (10.2%).

Pasi nacionalsocialistët erdhën në pushtet në janar 1933, Telmani propozoi që SPD dhe KPD të organizonin një grevë të përgjithshme për të rrëzuar sundimin nacionalsocialist, kjo u refuzua nga SPD, e cila nuk donte të bashkëpunonte me KPD-në pas viteve të gjata. të Telmanit dhe politikës së KPD-së për “socialfashizëm”. Në shkurt 1933, një mbledhje e Komitetit Qendror të KPD-së tashmë të ndaluar në atë kohë u zhvillua në "Sporthaus Ziegenhals" në Königs Wusterhausen, afër Berlinit, ku Telmani kishte bërë thirrje për përmbysjen me dhunë të qeverisë së Hitlerit. (Udhëzimet e Kominternit për demokracinë sociale si "socialfashizëm" mbetën në fuqi deri në vitin 1935 kur Kominterni kaloi zyrtarisht në miratimin e një "fronti popullor" të socialistëve, liberalëve dhe madje edhe konservatorëve kundër kërcënimit nacional-socialist - një përpjekje për të fituar elementët e majtë të NSDAP- it, veçanërisht SA, anëtarët e së cilës kryesisht vinin nga një sfond i klasës punëtore dhe mbështesnin politikat ekonomike socialiste. Megjithatë, në atë kohë, Hitleri dhe Nacional-Socialistët ishin ngritur në pushtet dhe KPD ishte shkatërruar pothuajse plotësisht.  Siç doli në dritë, rivali i Thälmann-it brenda partisë për një kohë të gjatë, Walter Ulbricht, kishte injoruar disa kërkesa për ndihmë nga familja e Thälmann-it kur shkrirja e marrëdhënieve gjermano-sovjetike mund të kishte bërë të mundur një lirim, duke preferuar ta linte Telmanin të qëndronte i burgosur. Kolegu komunist gjerman, Wilhelm Pieck kishte arritur të arratisej në Bashkimin Sovjetik dhe në korrik 1936 ai lëshoi një deklaratë duke bërë thirrje për lirimin e Telmanit. 

Telmani kaloi mbi njëmbëdhjetë vjet në izolim. Në gusht 1944, ai u transferua nga burgu Bautzen në kampin e përqendrimit Buchenwald . Po atë gusht, Heinrich Himmler shënon për Führerin se "Thälmann duhet të ekzekutohet".  Pasi u qëllua me urdhër personal të Hitlerit,   trupi i tij u dogj menjëherë.  Menjëherë pas kësaj, nazistët pretenduan në një njoftim se, së bashku me Rudolf Breitscheidin, Telmani kishte vdekur në një sulm bombardues aleat më 23 gusht. 

## Trashëgimia 
majtas|parapamje| Monumenti Ernst Thälmann u ngrit në vitin 1986 në Ernst-Thälmann-Park, Berlin
Gjatë Luftës Civile Spanjolle, disa njësi të vullnetarëve republikanë gjermanë (më së shumti Batalioni Thälmann i Brigadave Ndërkombëtare ) u emërtuan në nder të tij.  Gjatë Luftës së Dytë Botërore, udhëheqësi i Jugosllavisë, Tito, organizoi një kompani të svabianëve të Danubit dhe dezertorëve të Vermahtit si kompania Ernst Thälmann për të luftuar armikun gjerman. 
parapamje| Varri simbolik i Telmanit në *Memorialin e Socialistëve'' në Berlin
Në 1935, qyteti i quajtur Ostheim në Ukrainë u riemërtua në Telmanove (Donetsk Oblast).

Pas 1945, Telmani dhe komunistë të tjerë të rëndësishëm të cilët qenë vrarë, si Rosa Luxemburg and Karl Liebknecht, u nderuar gjerësisht në Gjermaninë Lindore, me shumë shkolla, rrugë, fabrika dhe të tjera vende të emërtuara sipas tyre.

Shumë prej këtyre emrave u ndryshuan pas ribashkimit gjerman, por rrugët dhe sheshet me emrin Thälmann mbeten në Berlin, Hamburg, Greifswald dhe Frankfurt an der Oder . Organizata e pionierëve të Gjermanisë Lindore u emërua Organizata Pioniere Ernst Thälmann në kujtim të tij.  Anëtarët u zotuan se "Ernst Thälmann është modeli im... Unë premtoj të mësoj të punoj dhe të luftoj [luftën] siç mëson Ernst Thälmann". 
majtas|parapamje|Trường THPT Ernst Thälmann (Gjimnazi Ernst Thälmann) në Distriktin 1, Saigon
Një nga arteriet kryesore të trafikut të Rigës Sovjetike u emërtua Ernsta Tēlmaņa iela sipas tij pas përfundimit në 1981; megjithatë, menjëherë pasi Letonia rifitoi pavarësinë në 1991, ajo u riemërtua Kārļa Ulmaņa gatve, sipas kryeministrit të para Luftës së Dytë Botërore, Kārlis Ulmanis .

Në qytetin Ho Chi Minh, një shkollë e mesme, THPT Ernst Thalmann (Ten-lơ-man) u emërtua sipas tij. 

Në Ulaanbaatar, emri i një shkolle fillore u vu Ernst Thälmann, e cila është ende në funksion.