Shpella e Pëllumbasit

**Shpella e Pëllumbasit** e njohur edhe si "**Shpella e Zezë"** është një vend arkeologjik në Shqipëri afër fshatit Pëllumbas. Në këtë vend llogaritet që të kenë jetuar paraardhësit tanë rreth 10 000 vjet më parë. Me studimet arkeologjike është vërtetuar se në këtë kohë është përdorur **teknika e krijimit të zjarrit** si dhe të veglave të para primitive dhe të atyre më të zhvilluara.Behar Duqi, udhërrëfyesi, roja dhe kujdestari i shpellës na tregon se si më 1992 kur ishte ende 17 vjeç kishte hyrë këtu për herë të parë bashkë me një kushuri. “Im atë nuk e besoi që kishim dalë në fundin e saj, ai dhe njerëzit këtu mendojnë që shpella është e pafund”, thotë ai. Edhe pse Duqi dhe një kushëri i tij kanë hyrë në shpellë më 92’, ajo e fundit është vizituar për herë të parë nga **speleologët** vetëm më vitin **1995**, për t’u shënuar kështu në hartën botërore të shpellave karstike përkrah vetëm 5 simotra në të gjithë Evropën...

## Përmbledhje 
Kjo shpellë hynë ndër gjashtë shpellat karstike të njohura për ekzistencën e tyre në Evropë. Shpella ndodhet 350 metra mbi nivelin e detit dhe formon një tunel diku 70-80 metra të gjatë.

Për herë të parë kjo shpellë është vizituar në vitin 1995 nga specialistë të Shoqatës Didaktike Shkencore Speleologjike Shqiptare.

Paraardhësit tanë më shumë se 10 mijë vjet më parë uleshin në hyrjen e kësaj shpelle për të mprehur armët e tyre prej guri dhe ndarë mishin. Ata sapo kishin mësuar të ndiznin zjarrin. Ne sot nuk mund të bëjmë më shumë se të imagjinojmë jetën e tyre në Shpellën e Zezë (Pëllumbasit), rreth 25 kilometra nga kryeqyteti në të majtë të luginës së Erzenit, ndërsa pushojmë në të dalë të saj duke lexuar gazetën që kemi marrë me vete. Themi imagjinojmë sepse shpella zor se t’i rrëfen të fshehtat që “ka ruajtur” për mijëra vjet.

Gjurmët që njerëzit e parë mund të kenë lënë në të ajo i ka mbuluar ngadalë, ndërsa arkeologët që e kanë zbuluar vonë ende nuk mund të thonë shumë për jetën që është bërë aty edhe pse në shpellë janë gjetur shenja të saj. Tani për tani të vetmet histori që mund të mësosh në hyrje dhe më thellë në muret prej guri gëlqerorë janë ato të të dashurve që si kanë kaluar andej kanë shkruar me çfarë kanë pasur mundësi emrat e tyre, duke u dhënë ngjyrë artificiale asaj që natyra kishte krijuar prej mijëra vjetësh. Behar Duqi, udhërrëfyesi, roja dhe kujdestari i shpellës na tregon se si më 1992 kur ishte ende 17 vjeç kishte hyrë këtu për herë të parë sëbashku me një kushuri. “Im atë nuk e besoi që kishim dalë në fundin e saj, ai dhe njerëzit këtu mendojnë që shpella është e pafund”, thotë ai. Edhe pse Duqi dhe një kushëri i tij kanë hyrë në shpellë më 92’, ajo e fundit është vizituar për herë të parë nga speleologët vetëm më vitin 1995, për t’u shënuar kështu në hartën botërore të shpellave karstike përkrah vetëm 5 simotra në të gjithë Evropën...

Në **Pëllumbas,** fshatin që i jep emrin shpellës dhe në të cilin duhet të kalosh për të shkuar drejt saj, arritëm aty rreth orës 9 të mëngjesit. Në fakt ne ishim nisur më herët. Autobusi i parë që të çon në fshat niset nga Tirana në 7 pa 10 të mëngjesit dhe i dyti vetëm në 5 pasdite, kështu që ne duhej të zgjidhnim të parin për të pasur kohë të shihnim shpellën.

Përndryshe nga sa e kishim paragjykuar, autobusi një nga ata që përdoreshin më parë në unazën e kryeqytetit, u nis fiks në orarin që thuhej, por përkundër fjalëve të faturinos: “Po, po ky të çon në Pëllumbas”, ai na la në mes të rrugës për në Elbasan në degëzimin që të çonte në fshat. 

## Shih edhe 
* Gjeografia e Shqipërisë

## Lidhje të jashtme 
* Faqja zyrtare e shpellës