open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gjuha dhe mendimi

Koncepti i gjuhës dhe i mendimit lidhet ngushtë me disiplinat e gjuhës.  Roli i gjuhës  në jetën tonë është i madh dhe familjariteti që kemi me të merret si i mirëqenë. Efektet e gjuhës janë të mrekullueshme dhe përfshijnë një pjesë të mirë të asaj që e dallon njeriun nga kafsha. Historia e mendimit gjuhësor i ka fillimet e saj që nga indianët, grekët, romakët etj.

## Historia e mendimit gjuhësor 
### India e lashtë 
India e lashtë është nga vatrat më të vjetra, ku janë përpunuar çështjet e mendimit gjuhësor. Në Indi, shtysa e parë për zhvillimin e gjuhësisë erdhi nga nevoja për të ruajtur tekstet fetare të përcjella gojarisht rreth 1200-1000 p.e.r. dhe quheshin Veda. Interesi që zgjoi njohja e strukturave gramatikore tek indianët qe një nxitje e madhe për vazhdimin e gjuhësisë si shkencë. 

### Grekët 
Grekët ndikuan shumë në gjuhë dhe krijuan një skelet që u mbush nga gjuhëtarët e mëvonshëm. Në zhvillimin e mendimit gjuhësor grek dallohen dy etapa: etapa filozofike dhe gramatikore. Etapa e dytë është e rëndësishme, sepse dijetarët e ndanë gjuhësinë si një degë më vete dhe u morën më tepër me morfologjinë dhe fonetikën. Në gramatikë, ata përcaktuan  pjesët e ligjëratës. Ky kontribut ishte vendimtar për autorët romakë  që i përshtatën arritjet e grekëve me sistemin e gjuhës së   tyre.

### Romakët 
Romakët i përkthyen dhe i përshtatën konceptet themelore  për gjuhën të zbuluara nga grekët, duke shtuar disa fakte që i diktuan në latinishte, pasi ndryshonin nga greqishtja e vjetër. Varroni (116-27 p.e.r.), në veprën “De lingua latina” prej 25 vëllimesh nga të cilat ekzistojnë vetëm librat V-X, i kushtoi një rëndësi të madhe morfologjisë dhe ndarjes së pjesëve të fjalisë ku u mbështet në format e ndryshme që marrin  fjalët.

### Mesjeta 
Periudha e Mesjetës ka një rëndësi të madhe për vetë përkufizimin e gramatikës. “Gramatika është shkenca e gjuhës dhe fusha studimore e saj është fjalia me ndryshimet e saj.” Ky pëkufizim është edhe koncepti i gjuhësisë moderne.

### Rilindja 
Vendi  i Rilindjes ishte Italia, me përfaqësues të mëdhenj si Aligieri, Da Vinçi, etj. Kjo lëvizje u përhap në të gjithë Evropën. Kjo periudhë zgjoi interesin në të cilën filloi hartimi dhe botimi i një numri të madh gramatikash,  një traditë e gjatë që vazhdon të jetë e gjallë edhe sot.

### Gramatikanët e rinj 
Shkolla e  Gramatikanëve të rinj është shkolla më e madhe gjuhësore e lindur në vitet 1870 të shek.XIX në Leipcig të Gjermanisë. Kjo shkollë lindi si reaksion ndaj rrymave teorike që morën hov në shekullin XIX. Ajo u quajt e tillë, sepse vetë ata pohonin se: ‘nuk merremi me teori gjuhe, por merremi me gramatikë, me gramatikën e çdo gjuhe’. Emrat më të njohur të kësaj shkolle ishin: K. Brugman, H. Paul, F. de Sosyr etj.

## Referime
Mësymja e Kapitolit të Shteteve të Bashkuara (2021)

Më 5–6 janar 2021, mijëra mbështetës të Presidentit të SHBA-së Donald Trump ishin në Uashington, DC për të protestuar ndaj rezultateve të zgjedhjeve presidenciale të vitit 2020. Ata hynë për të mbështetur kërkesën e Trumpit për Nënpresidentin Mike Pence dhe Kongresin për të refuzuar fitoren e Presidentit të zgjedhur Joe Biden.

Së pari ndodhi një tubim i planifikuar në Ellipse. Atje, Rudy Giuliani bëri thirrje për "gjykim me luftë", ndërsa Donald Trump u tha mbështetësve të tij "të luftonin si në ferr" dhe "të merrnin përsëri vendin tonë" dhe u kërkoi mbështetësve të tij të marshonin në Kapitolin e Shteteve të Bashkuara. Përkrahësit hynë në Kapitol. Kongresi ishte në seancë në atë kohë dhe të gjithë kongresmenët, reporterët e lajmeve dhe Zëvendës Presidenti Mike Pence u evakuuan në një vend të sigurt.

Një protestuese femër që mbështeste Trumpin u qëllua nga Policia e Kapitolit gjatë stuhisë, ndërsa ajo po ngjitej nga një derë; ajo vdiq atë ditë më vonë. Tre njerëz gjithashtu vdiqën nga urgjencat mjekësore atë ditë, tha policia e Uashington DC.

Sulmi në Kapitol është parë dhe quajtur si terrorizëm i brendshëm.

Shumë demokratë dhe republikanë besojnë se Trump duhet të fajësohet ose duan që Zëvendës Presidenti Pence të përdorë amendamentin e njëzet e pestë për të hequr Trump nga detyra.

Trump iu përgjigj stuhisë duke lëshuar mesazhe në Twitter. Në një video, ai u tha protestuesve: "Kjo ishte një zgjedhje mashtruese, por ne nuk mund të luajmë në duart e këtyre njerëzve. Ne duhet të kemi paqe. Kështu që shkoni në shtëpi. Ne Ju duam. Ju jeni shumë të veçantë. Ju keni parë se çfarë ndodh. Ju shihni mënyrën e trajtimit të të tjerëve që janë kaq të këqij dhe kaq të mbrapshtë. E di se si ndiheni. Por shkoni në shtëpi dhe shkoni në shtëpi në paqe." Në një mesazh tjetër, ai shkroi: "Këto janë gjërat dhe ngjarjet që ndodhin kur një fitore e shenjtë zgjedhore largohet në mënyrë kaq jozyrtare dhe të egër nga patriotë të mëdhenj që janë trajtuar keq dhe padrejtësisht për kaq gjatë". Ai vazhdoi: "Shkoni në shtëpi me dashuri dhe në paqe. Mos harroni këtë ditë përgjithmonë!".

## Referime
Triceratopsi

**Triceratopsi** është një gjini e dinozaurit barngrënës ceratopsidae që u shfaq për herë të parë gjatë fazës së vonë Maastrichtian të periudhës së Kretakut të Vonëshme, rreth 68 milion vjet më parë në atë që tani është Amerika e Veriut. Është një nga gjinitë e fundit të njohura të dinozaurëve jo-avianë dhe u zhduk në ngjarjen e zhdukjes së Kretaku-Paleogjenit 66 milion vjet më parë. Emri *Triceratops*, që do të thotë fjalë për fjalë "fytyrë me tre brirë", rrjedh nga greqishtja e lashtë τρί- (*tri*-) që do të thotë "tre", κέρας (*kéras*) që do të thotë "brirë", dhe ὤψ (*ōps*) që do të thotë "fytyrë".

*Triceratops* është dokumentuar nga mbetje të shumta të mbledhura që kur gjinia u përshkrua për herë të parë në vitin 1889 nga Othniel Charles Marsh. Duke mbajtur një cep të madh kockor dhe tre brirë në kafkë, dhe trupin e tij të madh me katër këmbë që ka ngjashmëri me rinocerontin modern, *Triceratops* është një nga më të njohurit nga të gjithë dinozaurët dhe ceratopsid më i njohur. *Triceratops* individuale vlerësohet të kenë arritur rreth 7.9 deri në 9 metra gjatësi, 2.9 deri 3.0 metra në lartësi, dhe 6.1 deri në 12.0 tonë metrikë (6.7 deri në 13.2 tonë të shkurtër) në peshë. Si ceratopsid arketipal, *Triceratops* është një nga dinozaurët më të njohur dhe është paraqitur në film, pulla postare dhe shumë lloje të tjera mediash.

## Referime
Rosamygale

**Rosamygale** është një gjini e zhdukur e merimangave megalomorfe, me një specie të vetme të përshkruar, **Rosamygale grauvogeli**. Është e njohur nga mosha anisiane Gres a Meules dhe Grès à Voltzia në Francë. Aktualisht konsiderohet të jetë anëtari më i vjetër i njohur i Avicularioidea.

## Referime
Amazon (kompani)

**Amazon.com, Inc**  (/æməzɒn/ ) është një kompani teknologjike multinacionale amerikane e bazuar në Seattle, Washington, e cila fokusohet në e-commerce, informatika në re (cloud), streaming dixhitale, dhe inteligjencë artificiale. Kjo është kompania më e madhe online e shitjes me pakicë në Shtetet e Bashkuara, me gati tre herë të ardhurat e shitjes Internet e deri kontrabandist, Staples si e 2010 janar. Konsiderohet si një nga pesë kompanitë e mëdha në industrinë e teknologjisë së informacionit në SHBA, së bashku me Google, Apple, Microsoft dhe Facebook.

Jeff Bezos themeluar Amazon.com, Inc në 1994 dhe në faqen online shkoi në 1995. Kompania u emërua fillimisht Cadabra, Inc, por emri është ndryshuar kur u zbulua se njerëzit nganjëherë dëgjuar emrin si fjala në anglisht "cadaver" (kufomë). Amazon.com emri ishte zgjedhur për shkak të Amazon River është një nga lumenjtë më të mëdha në botë dhe kështu emri sugjeron përmasa të mëdha, dhe gjithashtu pjesërisht për shkak se ajo fillon me "A" dhe për këtë arsye do të tregojë deri në afërsi të fillim të listave alfabetik. Amazon.com filloi si një online librari, por së shpejti të larmishëm, shitja DVDs, CD, MP3 shkarkime, software kompjuter, lojë videos, veshje, mobilje, ushqim, dhe lodra. Amazon ka vendosur faqet e internetit të veçanta në Kanada, Britani të Madhe, Gjermani, Francë, Itali, Austri, Japoni, dhe Kinë. Ajo gjithashtu ofron transportin detar ndërkombëtar në vende të caktuara për disa nga produktet e saj. Gjithashtu Amazon shet produktet e saj edhe ne Shqiperi.    Kompania është referuar si "një nga forcat më me ndikim ekonomik dhe kulturor në botë", si dhe marka më e vlefshme në botë.  

## Referime
Përpara (2020 filmi)

***Përpara*** është një fantazi urbane amerikane e animuar me kompjuter në vitin 2020 - film aventureske prodhuar nga Pixar Animation Studios dhe lëshuar nga Walt Disney Pictures . Filmi drejtohet nga Dan Scanlon, prodhuar nga Kori Rae dhe shkruar nga Scanlon, Jason Headley dhe Keith Bunin, dhe luan zërat e Tom Holland, Chris Pratt, Julia Louis-Dreyfus dhe Octavia Spencer . I vendosur në një botë fantazie periferike, filmi ndjek dy vëllezër kukudh të cilët u nisën në një kërkim për të gjetur një objekt që do të rikthejë përkohësisht babanë e tyre të vdekur. 

Pëpara u shfaq premierë në Festivalin e 70-të Ndërkombëtar të Filmit në Berlin në 21 Shkurt 2020 dhe u lëshua teatralisht në 6 Mars, 2020. Filmi mori kritika përgjithësisht pozitive nga kritikët dhe fitoi 147 milion dollarë në të gjithë botën. Mangësitë financiare të filmit ishin rezultat i pandemisë COVID-19, e cila çoi në mbylljen e gjerë të kinemave të filmave, duke e bërë kështu zhgënjimin e dytë të Pixar-it në kinema pas *Udhëtimi i dinozaurit Arlo* . Ashtu si disa filma të tjerë të lëshuar në muajt e parë të vitit 2020, ai u vu në dispozicion dixhitalisht disa javë pas hapjes së tij në teatër.

## Aktor zëri 
### Zëra shtesë 
*Megi Mysliu

## Censura 
### Ndalimi dhe censura 
Filmi u ndalua në vendet arabe të Kuvajtit, Omanit, Katarit dhe Arabisë Saudite, pasi një personazh i oficerit të policisë ciklop në film me emrin Specter (me zë nga Lena Waithe) tregon shkurtimisht se ajo është lezbike . Skena në fjalë është një skenë e shkurtër në të cilën një simulues i Colt Bronco po vajton se si Ian dhe Barley Lightfoot nuk e respektojnë atë si një figurë babai. Spektri i përgjigjet duke i thënë: "Nuk është e lehtë të jesh prind i ri - vajza e të dashurës sime më bëri të nxjerr flokët, mirë?"   Akte homoseksuale kriminalizohen në katër vendet, të cilat janë kryesisht myslimane, megjithëse Kuvajti nuk kriminalizon aktet homoseksuale femërore. Ndalimi nuk është universal dhe filmi u shfaq në Bahrein, Emiratet e Bashkuara Arabe, Liban dhe Egjipt, megjithëse linja u ndryshua në dublimin në gjuhën arabe në "vajza e motrës sime". 

Në Rusi, ku ligji i propagandës homoseksuale kriminalizon zyrtarisht shpërndarjen e përmbajtjes LGBT të lidhur me të miturit nën 18 vjeç, dubi rus, i trajtuar nga Disney Character Voices International, ndryshoi linjën në "Nuk është e lehtë të jesh prind i ri - vajza e partnerit tim mori mua duke tërhequr flokët, mirë? " Dublimi rus gjithashtu shmangu referimin e Spektrit me përemrat specifik gjinor. Në Izrael, rreshti "vajza e të dashurës sime" u quajt "vajzat e shoqes time".

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* 
*
Skrapari visore dhe visare

Libri, Skrapari, visore dhe visare, është Studim etno–kulturor me Autor Zylyftar Plaku. Libri ka 152 faqe, botuar në vitin 2012 nga Shtëpia Botuese “Jonalda”. Në libër paraqitet krahina e Skraparit, natyra, historia, traditat, zakonet, karakteri, tiparet dhe temperamenti i banorve të formuar në atë realitet. Qëllimi: Të njihet krahina e Skraparit dhe njerëzit e saj, gjithashtu nëpërmjet kësaj njohjeje historike–etno-kulturore të vërehen edhe ndryshimet apo të synohen këto ndryshime në sensin pozitiv të zhvillimit të shoqërisë.
Rrjeti kuantik

**Rrjetet kuantike** formojnë një element të rëndësishëm të informatikës kuantike dhe sistemeve të komunikimit kuantik. Rrjetet kuantike lehtësojnë transmetimin e informacionit në formën e bitëve kuantikë, të quajtur edhe qubit, ndërmjet procesorëve kuantikë të ndarë fizikisht. Një procesor kuantik është një kompjuter i vogël kuantik që është në gjendje të kryejë portat logjike kuantike në një numër të caktuar qubit-ësh . Rrjetet kuantike funksionojnë në një mënyrë të ngjashme me rrjetet klasike. Dallimi kryesor është se rrjeti kuantik, si informatika kuantike, është më i mirë në zgjidhjen e problemeve të caktuara, të tilla si modelimi i sistemeve kuantike.

## Shiko edhe 
* Llogaritja kuantike

## Burime
Universiteti i Moshës së Tretë

parapamje|Një grup i mëshës së tretë në një shëtitje skenike - Carrick, Cornwall.
**Universiteti i Moshës së Tretë** është një lëvizje ndërkombëtare qëllimet e së cilës janë arsimimi, edukimi dhe stimulimi i anëtarëve kryesisht të pensionuar të komunitetit - ata që janë në 'moshën' e tretë të jetës së tyre.

## Përmbledhje 
Nuk ka asnjë model të pranuar botërisht për këtë lloj arsimi. Konceptimi i tij origjinal në Francë si një veprimtari universitare  shkollës është modifikuar ndjeshëm në Mbretërinë e Bashkuar ku është e njohur që shumica e njerëzve në moshën e pensionit kanë mundësi për të kontribuar në fusha të ndryshme dhe me këtë rast theksi është vënë në ndarjen, pa lidhje formale arsimore.

Shumë vende anglishtfolëse kanë ndjekur këtë model gjeragogjik, ndërsa vendet e Evropës kontinentale kryesisht kanë ndjekur modelin francez. Për arsye historike, instituti i të mësuarit gjatë gjithë jetës është term më i përdorur në Shtetet e Bashkuara për organizatat që janë të ngjashme me grupet e lidhura me këtë lloj arsimi.

Një uebfaqe britanike e kësaj natyre raporton këtë në lidhje me të drejtën për anëtarësim në "Moshën e Tretë": "Mosha e tretë" përcaktohet nga një kohë në jetën tuaj (jo domosdoshmërisht kronologjike) ku ju keni mundësinë të ndërmerrni mësime për hir të saj. Nuk ka moshë minimale, por përqendrohet te njerëzit që nuk janë më në punë me kohë të plotë ose duke rritur një familje. "    

## Shih edhe 
* Arsimi
* Pleqëria
* Gjeragogjia
* Andragogjia
* Gjerontologjia
* Arsimi i të rriturve
* Superqindvjeçarët
* Njëqindvjeçarët shqiptarë

## Literatura 
* Midwinter, E. (2004) "500 Beacons: The U3A Story", Third Age Press UK. KINDLE edition (2014).
* 
* Formosa, M. (2000). "Older adult education in a Maltese University of the Third Age: A critical perspective". *Education and Ageing*, 15(3): 315-339.
* Formosa, M. (2005). "Feminism and critical educational gerontology: An agenda for good practice". *Ageing International*, 30(4): 396-411.
* Formosa, M. (2007). "A Bourdieusian interpretation of the University of the Third Age in Malta". *Journal of Maltese Education Research*, 4(2): 1-16.
* Formosa, M. (2009). "Renewing Universities of the Third Age: Challenges and visions for the future". *Recerca*, 9: 171-196.
* Formosa, M. (2010). "Lifelong learning in later life: The Universities of the Third Age". *Lifelong Learning Institute Review*, 5: 1-12.
* Kerka, S. (1999). Universities of the Third Age: Learning in Retirement. Trends and Issues Alert No. 2. www.calpro-online.org 
* Midwinter, Eric C. (1984), Mutual aid universities: a self-help approach to educating older people, Routledge, ISBN 0-7099-3523-4
* Swindell, R. & Thompson, J. (1995). "An international perspective of the University of the Third Age". *Educational Gerontology*, 21(5): 429-447.
* Swindell, R. (2002). "U3A Online: a virtual university of the third age for isolated older people". *International Journal of Lifelong Education* 21(5): 414-429.
* Szeloch, H. (2011). "Na naukę nigdy nie jest za późno". "Nowe Życie", (445)9: 11-12.

## Referime
Lama

**Lama** (*Lama glama*) është një deve e zbutur e Amerikës së Jugut, e përdorur gjerësisht si një kafshë mishi dhe pune nga kulturat Andeane që nga epoka para-kolumbiane.

*Lamat* janë kafshë shumë shoqërore dhe jetojnë me të tjerët si një tufë. Leshi i tyre është shumë i butë dhe pa lanolinë. Lamat mund të mësojnë detyra të thjeshta pas disa përsëritjesh. Kur përdoret për punë, ata mund të mbajnë rreth 25 deri në 30% të peshës së tyre trupore për 8 deri në 13 km.

Paraardhësit e lama mendohet se kanë origjinën nga fushat qendrore të Amerikës së Veriut rreth 40 milion vjet më parë, dhe më pas migruan në Amerikën e Jugut rreth tre milion vjet më parë gjatë Shkëmbimit të Madh Amerikan. Në fund të epokës së fundit të akullit (10,000–12,000 vjet më parë), devetë u zhdukën në Amerikën e Veriut. Që nga viti 2007, kishte mbi shtatë milion lama dhe alpakë në Amerikën e Jugut dhe mbi 158,000 lama dhe 100,000 alpakë, që vinin nga pasardhësit e importuar në fund të shekullit të 20-të, në Shtetet e Bashkuara dhe Kanada.

## Referime
Gazela

**Gazela** është një kafshë i llojit antilopë në gjininë **Gazella**. Ata njihen si kafshë të shpejta. Disa janë në gjendje të vrapojnë deri në 100 km/orë ose të vrapojnë me një shpejtësi të qëndrueshme prej 50 km/orë. Gazelat gjenden kryesisht në shkretëtirat, kullotat dhe savanat e Afrikës; por ato gjenden gjithashtu në Azinë Jugperëndimore dhe Qendrore dhe në nënkontinentin Indian. Ata priren të jetojnë në tufa dhe të hanë bimë dhe gjethe më pak të trasha, lehtësisht të tretshme.

Gjinitë e gazelave janë *Gazella*, *Eudorcas* dhe *Nanger*. Taksonomia e këtyre gjinive është e hutuar, dhe klasifikimi i llojeve dhe nënllojeve ka qenë një çështje e pazgjidhur. Aktualisht, gjinia *Gazella* konsiderohet gjerësisht se përmban rreth 10 lloje. Katër lloje të tjera janë zhdukur: gazela e kuqe, gazela arabe, gazela e mbretëreshës Sheba dhe gazela saudite. Tomiet dhe springbokët (siç quhen familjarisht) shfaqin një sjellje të veçantë vrapimi dhe kërcimi lart përpara se të ikin kur kërcënohen nga grabitqarët, të tillë si gepardët, luanët, qentë e egër afrikanë, krokodilat, hienat dhe leopardët.
Alpaka

**Alpaka** (*Vicugna pacos*) është një lloj e gjitarëve deve të Amerikës së Jugut. Është e ngjashme dhe shpesh ngatërrohet me lamën. Sidoqoftë, alpakët shpesh janë dukshëm më të vogla se lamat. Të dy kafshët janë të lidhura ngushtë dhe mund të kryqëzohen me sukses. Të dy llojet besohet të jenë zbutur nga të afërmit e tyre të egër, vicuña dhe guanaco.

Alpakët mbahen në tufa që kullosin në lartësitë e Andeve të Perusë Jugore, Bolivisë Perëndimore, Ekuadorit dhe Kilit Verior në një lartësi prej 3.500 deri në 5.000 metra mbi nivelin e detit. Alpakët janë dukshëm më të vogla se lamat, dhe ndryshe nga lamat, ato nuk u edukuan për të qenë kafshë që punonin, por u edukuan posaçërisht për fibrat e tyre. Fibra alpaka përdoret për të bërë sende të thurura dhe të endura, të ngjashme me leshin e deleve. Këto artikuj përfshijnë batanije, triko, kapele, doreza, shalle, një larmi të gjerë tekstilesh dhe ponço në Amerikën e Jugut, dhe triko, çorape, pallto dhe shtroja në pjesë të tjera të botës. Fibra vjen në më shumë se 52 ngjyra natyrore të klasifikuara në Peru, 12 të klasifikuara në Australi dhe 16 të klasifikuara në Shtetet e Bashkuara.

Alpakët komunikojnë përmes gjuhës së trupit. Më e zakonshmja është pështyma kur ata janë në ankth, të frikësuar ose kur duan të tregojnë dominimin. Alpacat meshkuj janë më agresive sesa femrat dhe kanë tendencë të vendosin dominimin e grupit të tyre të tufave. Në disa raste, meshkujt alfa do të lëvizin kokën dhe qafën e një mashkulli më të dobët ose sfidues në mënyrë që të tregojnë forcën dhe dominimin e tyre.

Një alpakë e rritur zakonisht ka lartësi në supe midis 81 dhe 99 centimetra. Ata zakonisht peshojnë midis 48 dhe 84 kilogramë.

## Referime
Struci

**Struthio** është një gjini shpezë në rendin Struthioniformes, anëtarët e së cilës janë strucët. Ekzistojnë dy lloje të gjalla të strucit, struci i zakonshëm dhe ai somalez. Ata janë shpezë të mëdhenj që nuk fluturojnë të Afrikës që lëshojnë vezët më të mëdha të çdo kafshe të tokës së gjallë. Me aftësinë për të vrapuar me 70 km/orë, ata janë zogjtë më të shpejtë në tokë. Ajo kultivohet në të gjithë botën, veçanërisht për pendët e saj pasi ato përdoren si pluhurosje zbukurimesh dhe pendësh. Lëkura e saj përdoret gjithashtu për produkte lëkure.

Sot strucët gjenden vetëm në vend të egër në Afrikë, ku ndodhin në një sërë habitatesh të thata dhe gjysmë të thata të tilla si savanat dhe Sahel, si në veri dhe në jug të zonës pyjore ekuatoriale. Struci somalez ndodh në Bririn e Afrikës, pasi ka evoluar i izoluar nga struci i zakonshëm. Në disa zona, nënlloji Masai i strucit të zakonshëm ndodh së bashku me strucin somalez, por ato ruhen nga ndërthurja nga ndryshimet e sjelljes dhe ekologjike. Strucat arabe në Azinë e Vogël dhe Arabi u gjuan deri në zhdukje nga mesi i shekullit të 20-të dhe në Izrael përpjekjet për të futur strucat e Afrikës së Veriut për të mbushur rolin e tyre ekologjik kanë dështuar. Strucat e zakonshëm të shpëtuar në Australi kanë krijuar popullata të egra.

## Referime
Fazliu

**Fazliu** është mbiemër shqiptar, ndër personat që e mbajnë janë:
*Astrit Fazliu (1987), futbollist kosovaro-shqiptar
*Bukurije Fazliu (1975), anëtare e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës
*Fadil Fazliu (1960), ekonomist shqiptar
*Hajrush Fazliu, piktor shqiptar
*Kreshnik Fazliu-Mc Kresha (1984), këngëtar shqiptar
*Ridvan Fazliu (1988), menaxher futbolli kosovar
*Zeqir Fazliu (1943), shkrimtar shqiptar
## Referime
Gjarpri oriental

parapamje| Modeli i shkallës
***Ptyas mucosa***, e njohur zakonisht si **gjarpri oriental**, **gjarpri mi indian**, '**darash**' ose ***dhaman***, është një specie e zakonshme e gjarprit kolubrid që gjendet në pjesë të Azisë Jugore dhe Juglindore. Dhamanët janë gjarpërinj të mëdhenj. Gjatësia totale tipike e pjekurisë është rreth 1.5 deri në 1.95 m megjithëse disa e kalojnë  . Gjatësia rekord për këtë specie ishte , i dyti vetëm për të afërmin e tyre *Ptyas carinata* midis gjarpërinjve të gjallë kolubridë. Pavarësisht nga madhësia e tyre e madhe, gjarpërinjtë orientalë janë zakonisht mjaft të hollë, madje edhe një ekzemplar prej  zakonisht matur  vetëm rreth në diametër. Për më tepër, pesha mesatare e gjarpërinjve të minjtë të kapur në Java ishte rreth , megjithëse meshkuj më të mëdhenj me mbi  (e cila mesatarisht butë më e madhe nga të dy gjinitë në specie) mund të peshojë lehtë mbi  Ngjyra e tyre ndryshon nga kafe e zbehtë në rajone të thata në pothuajse e zezë në zonat e lagura të pyjeve. Dhamanët janë ditore, gjysmë arboreale, jo helmuese dhe lëvizin shpejt. Dhamanët hanë një shumëllojshmëri të preve dhe shpesh gjenden në zonat urbane ku brejtësit lulëzojnë.

## Diapazoni gjeografik 
Ato gjenden në Afganistan, Bangladesh, Birmani (Mianmar), Kamboxhia, Kinë (Zhejiang, Hubei, Jiangxi, Fujian, Guangdong, Hainan, Guangxi, Yunnan, Tibet, Hong Kong), Tajvan, Indi, Sri Lanka, Indonezi (Sumatra, Java, Bali), Irani, Laosi, Malajzia Perëndimore, Nepali, Birmania, Pakistani (zona e Sindit), Tailanda, Turkmenistani, Vietnami dhe Nepali 

**Lokaliteti i llojit** : India 

## Grabitqarët 
Dhamanët e rritur nuk kanë grabitqarë natyralë përveç kobrave mbretërore që i mbivendosin ata në distancë. Të miturit kanë frikë nga zogjtë grabitqarë, zvarranikët më të mëdhenj dhe gjitarët e përmasave të mesme. Ata janë të kujdesshëm, të shpejtë për të reaguar dhe të shpejtë.

## Përshkrimi 
[alt=|parapamje| Një gjarpër miu oriental i gjetur në [India|Indinë jugore.]]

Është gjarpri i dytë më i madh në Sri Lanka, pas pitonit shkëmbor indian.

## Galeri 

Skeda:AB084_Ptyas_mucosos.JPG|Kokë me gojë të hapur
Skeda:AB085_Ptyas_mucosos.JPG|Pamja e sipërme e kokës
Skeda:AB086_Ptyas_mucosos.JPG|Pamje e përkohshme
Skeda:AB087_Ptyas_mucosos.JPG|Nënkokë e kokës
Skeda:AB088_Ptyas_mucosos.JPG|Barku i gjarprit
Skeda:AB089_Ptyas_mucosos.JPG|Trupi dhe peshoret
Skeda:AB090_Ptyas_mucosos.JPG|Trupi dhe peshoret
Skeda:AB091_Ptyas_mucosos.JPG|Trupi dhe peshoret
Skeda:AB092_Ptyas_mucosos.JPG|Bishti i gjatë i gjarprit të miut oriental
Skeda:AB093 Ptyas mucosos Temporals.JPG|Të përkohshme të treguara

## Referime 
## Lidhje të jashtme
Big Five (gjueti)

parapamje|300px|Pesë kafshë të mëdha
Në Afrikë, pesë kafshët e mëdha të gjahut janë luani, leopardi, rinoceronti (të dy llojet e zi jug-qendror dhe i bardhë jugor), elefanti dhe bualli i Kepit. Termi u shpik nga gjahtarë të gjahut të madh dhe i referohet pesë kafshëve më të vështira në Afrikë për të gjuajtur në këmbë, por tani përdoret gjerësisht edhe nga operatorët turistikë safari.

Pesë kafshët e mëdha paraqiten në kartëmonedhat e randit jugafrikane.

Vendet ku mund të gjenden të gjithë përfshijnë Angolën, Botsvana, Zambia, Uganda, Namibia, Afrika e Jugut, Kenia, Tanzania, Zimbabve, Republika Demokratike e Kongos, Ruanda dhe Malavi.

## Galeria

Skeda:African Buffalo.JPG|Bualli afrikan
Skeda:Leopard africa.jpg|Leopardi Afrikan
Skeda:Lion waiting in Namibia.jpg|Luani
Skeda:Elephant Kruger 2003.jpg|Elefanti afrikan
Skeda:Rhino-216.jpg|Rinoceronti i zi

## Referime
Rinoceronti i zi jug-qendror

**Rinoceronti i zi jug-qendror** (*Diceros bicornis minor*) është një nënlloj i rinocerontit të zi. Megjithëse ishte më e shumta nga nënllojet e rinocerontit të zi, ajo përsëri është e rradhitur si e rrezikuar nga lista e kuqe e BNRN. Ashtu si nënllojet e tjera të rinocerontit të zi, ajo ka një buzë prehensile dhe jeton në habitatin e savanës.

## Popullsia dhe kërcënimet
Popullsia e rinocerontit të zi jug-qendrore ishte në 9,090 në vitin 1980 por për shkak të një vale të gjuetisë pa leje për bririn e saj numri i tyre u ul në 1,300 në vitin 1995. Në vitin 2001 popullsia ishte 1,651. Kjo është rritur në rreth 2,200 më 2010, me 1,684 në Afrikën e Jugut, 431 në Zimbabve dhe disa ekzemplarë në vendet e tjera. Gjatë 50 viteve të fundit ata kanë përjetuar një rënie prej 90% të numrave. Aktualisht numri është në rritje në përgjithësi, megjithëse zvogëlohet rajonalisht (Zimbabve). Kërcënimet ndaj nënllojeve janë kryesisht gjuetia e paligjshme. Sasia e gjuetisë pa leje është rritur vitet e fundit.

## Lidhje të jashtme
*International Rhino Fund kushtuar ruajtjes së rinocerontëve
Safari

parapamje|240px|Safari për shikimin e botës së egër në Sabi Sand Game Reserve, Afrika e Jugut
**Safari** është një udhëtim tokësor për të gjuajtur ose (në kohët më të fundit) për të vëzhguar kafshë të egra, veçanërisht në Afrikën lindore ose jugore. Veçanërisht pesë kafshë të mëdha të Afrikës - luani, leopardi, rinoceronti, elefanti dhe bualli i Kepit - formojnë një pjesë të rëndësishme të tregut të safarit, si për shikimin e jetës së egër ashtu edhe për gjueti të gjahut.

## Etimologjia
Fjala *safari* në suahili do të thotë *udhëtim*, me prejardhje nga arabishtja سفر (*safar*) që ka të njëjtin kuptim.

## Historia
Në vitin 1836 William Cornwallis Harris udhëhoqi një ekspeditë thjesht për të vëzhguar dhe regjistruar jetën e egër dhe peisazhet nga anëtarët e ekspeditës. Harris vendosi stilin safari të udhëtimit, duke filluar me një ngritje jo shumë të fuqishme në dritën e parë, një ditë energjike në këmbë, një pushim pasdite pastaj duke përfunduar me një darkë zyrtare dhe duke treguar histori në mbrëmje për pije dhe duhan. Aspekti i gjuetisë i lidhur tradicionalisht me safarin thuhet se e ka zanafillën në fillim të shekullit të 1-të në rajonin e Évora, Alentejo, ku fshatarët u mblodhën së bashku për të gjuajtur derra të egër dhe për të kërkuar tokën për bujqësi.

Firma e Newland & Tarlton Ltd (themeluar në vitin 1904) ishin pionierët e safarëve me çadra luksoze.

## Referimet
Harry Potter dhe Dhuratat e Vdekjes Pjesa e Dytë (muzika)

***Harry Potter dhe Dhuratat e Vdekjes Pjesa e Dytë*** është një kolonë zanore filmike në filmin e vitit 2011 me të njëjtin emër të shkruar dhe dirigjuar nga kompozitori francez i filmit Alexandre Desplat. Albumi u nominua për një çmim Grammy, Satellite Award, Houston Film Critics Society Award, Denver Film Critics Society Award dhe një IFMCA Award për albumin më të mirë origjinal për një film fantastik. Albumi e fitoi çmimin e shoqërisë së kritikëve të filmit në San Diego për rezultatin më të mirë.

## Zhvillimi 
Është konfirmuar në faqen e internetit të Warner Bros. se kompozitori i Pjesës 1 Alexandre Desplat do të kthehej për të shënuar Pjesën 2. Në një intervistë me *Film Music Magazine*, Desplat deklaroi se shënimi i Pjesës 2 është "një sfidë e madhe" dhe se ai ka "shumë pritje për të përmbushur dhe një punë të madhe" përpara tij. Desplat filloi të shkruajë muzikën në fillim të vitit 2011 dhe përfundoi regjistrimin me orkestruesin Conrad Pope dhe Orkestrën Simfonike të Londrës në 27 maj 2011 në Abbey Road Studios, siç thuhet në faqen zyrtare të Papës në Facebook. Aktorja Evanna Lynch rrëfeu në LeakyCon të vitit 2011 se ishte e ftuar në seancat e vlerësimit, kur Desplat po regjistronte muzikën për sekuencën Gringotts.

## Pritja kritike 
Albumi mori vlerësimin e kritikëve. Jorn Tillnes nga Soundtrack Geek i dha kolonës zanore një 9/10 dhe vuri në dukje, "Pjesa 2 përfundon me asgjë përveç lotëve. Është një gëzim të dëgjosh ashtu si Pjesa 1 dhe përdorimi *i Temës së Hedwig* nga John Williams, e cila është tema përfundimtare e *Harry Potter*, është një prekje e shkëlqyeshme." Christian Clemmensen i Filmtracks i dha kolonës zanore një vlerësim të përgjithshëm prej 4/5, muzika siç u dëgjua në albumin 3/5, dhe vlerësoi rezultatin në kontekstin e filmit një 5/5, dhe komentoi, "Desplat më në fund dëshmon se stili mund të kapërcejë zotërimin e tij të dukshëm teknik të një orkestre dhe të arrijë nivele të madhështisë tonale që mund të përmblidhen në një fjalë të vetme: epike".

## Lista e këngëve 
Të gjitha sugjerimet u prodhuan, u drejtuan dhe u kompozuan nga Alexandre Desplat.

## Grafikët 
## Referime 
## Lidhje të jashtme
Gjeocentrizmi

parapamje|Figura e trupave qiellorë – Një ilustrim i një sistemi gjeocentrik Ptolemaik nga kozmografi dhe kartografi portugez Bartolomeu Velho, 1568 (Bibliothèque Nationale, Paris).
**Gjeocentrizmi** është një përshkrim i modelit astronomik të zëvendësuar të Universit me Tokën në qendër. Ai njihet gjithashtu si modeli gjeocentrik, shpesh i ilustruar konkretisht nga sistemi Ptolemaik. Sipas shumicës së modeleve gjeocentrike, Dielli, Hëna, yjet dhe planetët rrotullohen rreth Tokës. Modeli gjeocentrik ishte përshkrimi mbizotërues i kozmosit në shumë qytetërime të lashta evropiane, të tilla si ato të Aristotelit në Greqinë Klasike dhe Ptolemeut në Egjiptin Romak, si dhe gjatë Epokës së Artë Islamike.

Dy vëzhgime mbështetën idenë se Toka ishte qendra e Universit. Së pari, nga kudo në Tokë, Dielli duket se rrotullohet rreth Tokës një herë në ditë. Ndërsa Hëna dhe planetët kanë lëvizjet e tyre, ata gjithashtu duket se rrotullohen rreth Tokës rreth një herë në ditë. Yjet dukeshin të fiksuar në një sferë qiellore që rrotullohet një herë në ditë rreth një boshti përmes poleve gjeografike të Tokës. Së dyti, Toka duket se është e palëvizshme nga perspektiva e një vëzhguesi të lidhur me tokën; ndihet e fortë, e qëndrueshme dhe e palëvizshme.

Filozofët e lashtë grekë, romakë të lashtë dhe mesjetarë zakonisht e kombinonin modelin gjeocentrik me një Tokë sferike, në kontrast me modelin më të vjetër të Tokës së sheshtë të nënkuptuar në disa mitologji. Megjithatë, astronomi dhe matematikani grek Aristarku i Samos (rreth 310 - rreth 230 p.e.s.) zhvilloi një model heliocentrik duke i vendosur të gjithë planetët e njohur atëherë në rendin e tyre të saktë rreth Diellit. Grekët e lashtë besonin se lëvizjet e planetëve ishin rrethore, një pikëpamje që nuk u sfidua në kulturën perëndimore deri në shekullin e 17-të, kur Johannes Kepler postuli se orbitat ishin heliocentrike dhe eliptike (ligji i parë i Keplerit për lëvizjen planetare). Në vitin 1687, Isak Njutoni tregoi se orbitat eliptike mund të nxirreshin nga ligjet e tij të gravitetit.

Parashikimet astronomike të modelit gjeocentrik të Ptolemeut, të zhvilluara në shekullin e 2-të të epokës së krishterë, shërbyen si bazë për përgatitjen e hartave astrologjike dhe astronomike për më shumë se 1,500 vjet. Modeli gjeocentrik mbizotëroi në fillim të epokës moderne, por që nga fundi i shekullit të 16-të e tutje, ai u zëvendësua gradualisht nga modeli heliocentrik i Kopernikut, Galileos dhe Keplerit. Pati shumë rezistencë ndaj tranzicionit midis këtyre dy teorive, pasi për një kohë të gjatë postulati gjeocentrik prodhoi rezultate më të sakta. Përveç kësaj, disa menduan se një teori e re dhe e panjohur nuk mund të shkatërronte një konsensus të pranuar për gjeocentrizmin.

## Shiko edhe 
* Heliocentrizmi

## Referime
Heliocentrizmi

parapamje|Ilustrimi i Andreas Cellarius i sistemit Kopernikan, nga Harmonia Macrocosmica.
**Heliocentrizmi** (i njohur edhe si **modeli heliocentrik**) është një model astronomik i zëvendësuar në të cilin Toka dhe planetët rrotullohen rreth Diellit në qendër të universit. Historikisht, heliocentrizmi ishte kundër gjeocentrizmit, i cili e vendoste Tokën në qendër. Nocioni që Toka rrotullohet rreth Diellit ishte propozuar që në shekullin e 3-të para Krishtit nga Aristarku i Samosit, i cili ishte ndikuar nga një koncept i paraqitur nga Filolau i Krotonit (rreth 470 - 385 para Krishtit). Në shekullin e 5-të para Krishtit, filozofët grekë Filolau dhe Hiceta kishin mendimin në raste të ndryshme se Toka ishte sferike dhe rrotullohej rreth një zjarri qendror "mistik", dhe se ky zjarr rregullonte universin. Megjithatë, në Evropën mesjetare, heliocentrizmi i Aristarkut tërhoqi pak vëmendje - ndoshta për shkak të humbjes së veprave shkencore të periudhës helenistike. 

Vetëm në shekullin e 16-të u paraqit një model matematik i një sistemi heliocentrik nga matematikani, astronomi dhe kleriku katolik i Rilindjes, Nikola Koperniku, duke çuar në Revolucionin Kopernikan. Në vitin 1576, Thomas Digges publikoi një sistem të modifikuar Kopernikan. Modifikimet e tij janë afër vëzhgimeve moderne. Në shekullin pasardhës, Johannes Kepler prezantoi orbitat eliptike dhe Galileo Galilei paraqiti vëzhgime mbështetëse të bëra duke përdorur një teleskop.

Me vëzhgimet e William Herschel, Friedrich Bessel dhe astronomëve të tjerë, u kuptua se Dielli, ndërsa ishte afër qendrës së barikës së Sistemit Diellor, nuk ishte në qendër të universit. Astronomia moderne nuk dallon asnjë qendër.

## Shiko edhe 
*

## Referime
Labioplastika

Labioplastika (njohur ndryshe si ninfoplastika, reduktim i labia minora apo reduktim labial) është një procedurë kirurgjie plastike për modifikimin e labia minora (buzët e brendshme intime) dhe labia majora (buzët e jashtme), palat e mukozës në vulvë. Ekzistojnë dy lloje grash që kërkojnë kirurgji kozmetike genital: ato me patologji të lindura dhe ato pa patologji, por që kanë discomfort fizik ose kanë dëshirën të ndryshojnë pamjen e genitaleve të tyre për shkak se mendojnë se nuk janë brenda fashës normale. 

Përmasat, ngjyra dhe forma e labiave ndryshon nga një grua te tjetra, dhe mund të pësojë akoma më tepër ndryshime pas lindjes, nga plakja apo nga faktorë të tjerë. Patologjitë të cilat mund të kërkojnë kryerjen e labioplastikës përfshijnë defekte dhe anomali të lindura të tilla si atresia vaginale, agenezia Mulleriane, patologjitë interseksiale; tërheqja dhe lëshimi i labia minora nga lindja, aksidentalisht dhe moshimi. 

Mungesa e imazheve të vulvës në media, publicitet apo tekstet e anatomisë e kufizon informacionin që kemi mbi variacionet natyrale të labiave. Një pjesë e mirë e grave kanë njohuri të kufizuara për anatominë vulvare, dhe nuk janë të afta të gjykojnë se si duket një vulvë “normale”. 
Genitalet e jashtme të një gruaje njihen me emrin vulva. Këtu përfshihen labia majora (të mëdha), labia minora (të vogla), klitorisi, uretra dhe vagina. 
Përmasat, forma dhe ngjyra e labiave të brendshme të një gruaje kanë variabilitet të lartë. 

## Kirurgjia 
#### Kundërindikime 
Kirurgjia për reduktimin e labiave është e kundërindikuar për rastet kur ka një patologji aktive gjinekologjike, të tillë si infeksion ose sëmundje malinje. Gjithashtu, sipas Davison dhe bp. Kirurgjia e labiave nuk duhet të kryhet gjatë menstruacioneve për të reduktuar riskun për infeksione. 

#### Anestezia 
Reduktimi labial ose labioplastika mund të kryhet me anestezi locale, sedacion ose anestezi të përgjithshme. 

#### Labioplastika me laser 
Labioplastika ose reduktimi labial me laser kryhet me precizion të lartë dhe me koagulim më të shpejtë se sa me metodën me bisturi. Kjo nënkupton një kohë rikuperimi më të shpejtë. 

#### Kujdesi postoperator 
Dhimbja postoperatore është minimale dhe zakonisht ndërhyrja është ambulatore. Mund të mbahet një garzë mjekësore në mbathje për rehati më të madhe. Shpesh labiat e sapondërhyra janë edematoze gjatë orëve të para për shkak të injektimit të agjentit anestezik. 

Gjithashtu, pas ndërhyrjes jepen këshillat për pastrimin e plagës dhe aplikimin lokal të kremit antibiotik. Në varësi të ecurisë, këshillohet të bëhet konsulta e ndjekjes pas një jave.

## Adressa Web 
Labioplastika - Informacione të mëtejshme dhe video

## Citime dhe kotributor
Azerët

**Azerët** ( آذریلر, Azərbaycanlılar آذربایجانلیلار), gjithashtu njihen si **Turqit Azerë** (,  آذربایجان تورکلری), janë një grup etnik turk që jetojnë kryesisht në Azerbajxhanin Iranian dhe në Republikën e pavarur të Azerbajxhanit. Ato janë grupi etnik i dytë më i madh mes popujve turkikë pas turqve.

## Etimologjia dhe Etnonimi 
Azerbajxhani besohet se është emërtuar sipas *Atropates*, një satrap pers, i cili ka sunduar në *Atropatene* (sot Azerbajxhani Iranian)  321 p.e.s.

## Historia 
Banorët e lashtë të zonës flisnin gjuhën e lashtë Azeri, e cila i përkiste degës iraniane të gjuhëve indo-evropiane. Në shekullin e 11 pas Krishtit me pushtimet Seljukid, fiset Oguze turke filluan të lëvizin nëpër pllajën iraniane në Kaukaz dhe në Anadoll. Fluksi i Oghuzëve dhe fiseve të tjera turkmene u nënshtruan më tej nga pushtimi mongol. Këtu, fiset Oguze u ndanë në grupe të ndryshme të vogla, disa prej të cilave&nbsp;– shumica Synitë – u zhvendosën në Anadoll (p.sh., më vonë Osmanët) dhe u vendosën, ndërsa të tjerët mbetën në rajonin e Kaukazit dhe më vonë&nbsp;– për shkak të ndikimit të Safavidëve – përfundimisht u konvertuan në degën Shiitë të Islamit.

Këto të fundit do të mbajë emrin "turkmen" ose "turkoman" për një kohë të gjatë: nga shekulli i 13 e tutje ata gradualisht i turkëzuan popullsinë iraniane-folëse të Azerbajxhanit, si Republikën bashkëkohore ashtu edhe Azerbajxhanin Iranian, duke krijuar kështu një identitet të ri të bazuar në Shiitët dhe përdorimin e Oguzëve turk. Sot, kjo popullsi turk-folëse është e njohur si Azerbajxhanasit.

## Origjina e Azerbajxhanasve
## Demografia dhe shoqëria 
Azerbajxhanasit përbëjnë grupin më të madh etnik në Republikën e Azerbajxhanit dhe janë grupi i dytë më i madh etnik në Iranin fqinj. Numri më i madh në botë i azerbajxhanasve etnikë jetojnë në Iran, e ndjekur nga Azerbajxhani.

## Kultura 
Azerbajxhanasit janë kryesisht myslimanë Shiitë, dhe kanë një trashëgimi të përzier kulturore, duke përfshirë elemente iraniane, turkike dhe kaukaze.

## Referime
Sahabët

**Shokët e Muhamedit** apo **sahabët** (arabisht: الصحابة‎) janë gjenerata e parë e myslimanëve, shokët e Muhammedit, ata të cilët kanë jetuar në kohën e tije dhe me të dhe njihen si të besuar të pastër në besim dhe moral, pra besimtarët dhe pasuesit e parë të sinqertë të Islamit.

Shumica e myslimanëve si sahabë i llogarisin të gjithë ata pesona të cilët e kanë njohur apo parë Muhammedin (paqja qoft mbi të), i kanë besuar shpalljes së tij dhe kanë vdekur si mysliman.

Edhe pse në listën e sahabëve më të njihur rradhiten afërsisht pesëdhjetë ose gjashtëdhjetë emra kjo nuk nënkupton se vetëm këta pesona kan qenë ata që e kanë parë apo njohur dhe i kanë besuar atij, por ka edhe shumë të tjerë.

Roli i sahabëve në Islam është shumë i madh sepse ata kan ndikuar shumë në përcjelljen e fjalëve, sjelljeve, këshillave, vërejtjeve, sugjerimeve, ndalimeve ose shpjegimeve të cilat i ka bërë Muhammedi në atë kohë e që të gjitha këto në islam njihen si hadithet e Muhammedit. Sahabët kanë përcjellur në detaje me mijëra situata, pyetje e përgjigje të drejtuara nga ata drejt Muhammedit dhe drejtuar nga Muhammedi drejt tyre.

Nga sahabët më të afërt me Muhammedin kan qenë: Ebu Bekër Sidik, Omer ibn el-Hatab, Othman ibn Afan, Ali ibn Ebi Talib  etj.

## Sahabët e njohur 
* Ebu Bekr Siddik
* Umer Ibn el-Hatab
* Uthman Ibn Afan
* Ali Ibn Ebi Talib 
* Selman el-Farisi
* Abdullah ibn Omer
* Zejd ibn Thabit
* Ebu Ubejde Ibn el-Xherrah
* Abdullah ibn Mesud
* Abdur-Rahman Ibn Auf
* Abdullah ibn Abas
* Ebu Hurejre

## Shih edhe 
* Muhamedi
* Tabi'inët
* Tebei tabiinët

## Burime 
* Fragmente nga Jeta e Sahabeve
Antilokapridët

**Antilokapridae** është një familje e dythundrakëve endemike në Amerikën Veriore . Të afërit e tyre më të ngushtë janë girafidët ,  të cilët sëbashku ata përbëjnë superfamiljen Girafoidea . Vetëm një lloji, pronghorn ( *Antilocapra americana*), që jeton sot; të gjithë anëtarët e tjerë të familjes janë zhdukur . Pronghorni i gjallë është një gjitar i vogël ripërtypës që ngjan me një antilopë. 

Në shumicën e aspekteve, antilokapridët ngjajnë me ripërtypës të tjerë. Ata kanë një lugth të ndërlikuar, me katër pjesë, për të tretur lëndë të ashpër bimore, thundra me keratinë dhe brirë të vegjël si pirunj. Brirët e tyre ngjasojnë me ato të bovidëve , pasi ato kanë një pjesë të vërtetë me brirë, por, në mënyrë unike, ato bien jashtë sezonit të mbarështimit, dhe më pas rigjenerohen. Gishtërinjtë e tyre anësor zvogëlohen edhe më shumë sesa tek bovidët. 

## Evolucioni 
Antilokapridët evoluan në Amerikën Veriore, ku ata mbushën një vend të ngjashëm me atë të bovidëve që evoluan në Botën e Vjetër. Gjatë miocenit dhe pliocenit , ata ishin një grup i larmishëm dhe i suksesshëm, me shumë lloje të ndryshme. Disa kishin brirë me forma të çuditshme, ose kishin katër, ose edhe gjashtë, brirë. Shembuj përfshijnë *Osbornoceros* , me brirë të lëmuar, pak të lakuar,  *Paracosoryx*, me brirë të rrafshuar që u zgjeruan  dhe *Hayoceros* , me katër brirë.  

## Llojet 
* Nënfamilja Antilocaprinae
** Fisi Antilocaprini
*** Gjinia (biologji) *Antilocapra*
**** *Antilocapra americana* - pronghorni
***** *A. a. americana* - Pronghorni i zakonshëm
***** *A. a. mexicana* - Pronghorni meksikan
***** *A. a. peninsularis* - Pronghorni i Baja Kaliforns
***** *A. a. sonoriensis* - Pronghorni sonoran
***** *A. a. oregona* - Pronghorni Oregonian
**** *Antilocapra pacifica*
*** Gjinia †*Texoceros*
**** *Texoceros altidens*
**** *Texoceros edensis*
**** *Texoceros guymonensis*
**** *Texoceros minorei*
**** *Texoceros texanus*
**** *Texoceros vaughani*
** Fisi †Ilingoceratini
*** Gjinia †*Ilingoceros*
**** *Ilingoceros alexandrae*
**** *Ilingoceros schizoceros*
*** Gjinia †*Ottoceros*
**** *Ottoceros peacevalleyensis*
*** Gjinia †*Plioceros*
**** *Plioceros blicki*
**** *Plioceros dehlini*
**** *Plioceros floblairi*
*** Gjinia †*Sphenophalos*
*** *Paracosoryx alticornis*
*** *Paracosoryx burgensis*
*** *Paracosoryx dawesensis*
*** *Paracosoryx furlongi*
*** *Paracosoryx loxoceros*
*** *Paracosoryx nevadensis*
*** *Paracosoryx wilsoni*
** Gjinia †*Ramoceros*
*** *Ramoceros brevicornis*
*** *Ramoceros coronatus*
*** *Ramoceros marthae*
*** *Ramoceros merriami*
*** *Ramoceros osborni*
*** *Ramoceros palmatus*
*** *Ramoceros ramosus*
** Gjinia †*Submeryceros*
*** *Submeryceros crucianus*
*** *Submeryceros minimus*
*** *Submeryceros minor*

## Referime
Drerët e Botës së Re

**Capreolinae** , **Odocoileinae** , ose **drerët e Botës së Re** është një nënfamilje në familjen Cervidae . Ndryshe, ata njihen si **drerët telemetacarpal** , për shkak të strukturës së tyre të kockave që janë të ndryshme nga nënfamilja Cervinae . Capreolinae besohet të ketë origjinën në Miocenin e Mesëm , midis 7.7 dhe 11.5 milion vjet më parë, në Azinë qendrore.  

Edhe pse kjo nënfamiljë quhet drerët e Botës së Re, ajo përfshin renët , drerin brilopatë , dhe kaprojntë , të cilët jetojnë në Evroazi në Botën e Vjetër.

## Klasifikimi 
Lista është bazuar në studimet e Randi, Mucci, Claro-Hergueta, Bonnet dhe Douzery (2001); Pitraa, Fickela, Meijaard, Groves (2004); Ludt, Schroeder, Rottmann dhe Kuehn (2004); Hernandez-Fernandez dhe Vrba (2005); Rrugët (2006); Ruiz-Garcia, M., Randi, E., Martinez-Aguero, M. dhe Alvarez D. (2007); Duarte, JMB, Gonzalez, S. dhe Maldonado, JE (2008)

* Fisi Alceini
** Gjinia *Alces*
*** Dreri brilopatë (*A. alces*)
* Fisi Capreolini
** Gjinia *Capreolus*
*** Kaprolli (*C. capreolus*)
*** Kaprolli siberian (*C. pygargus*)
* Fisi Rangiferini (rena dhe drerët e Botës së Re)
** Gjinia *Rangifer*
*** Dreri rene (*R. tarandus*)
** Gjinia †*Torontoceros*
*** †*Torontoceros hypnogeos*
** Gjinia †*Agalmaceros*
*** †*Agalmaceros blicki*
** Gjinia *Hippocamelus*
*** Taruka (*H. antisensis*)
*** Dreri i Andeve jugore (*H. bisulcus*)
** Gjinia *Mazama*
*** Broketi gri (*M. gouazoubira*)
*** Broketi i murrmë amzaonas (*M. nemorivaga*)
*** Broketi i kuq amerikanoqëndror (*M. temama*)
*** Broketi i mrrmë i Yukatanit (*M. pandora*)
*** Broketi i vogël i kuq (*M. bororo*)
*** Broketi i vogël (*M. chunyi*)
*** Broketi i kuq (*M. nana*)
*** Broketi i Meridasit (*M. bricenii*)
*** Broketi i vogël i kuq (*M. rufina*)
*** Broketi i kuqë (*M. americana*) &lt;/nowiki&gt;
** Gjinia *Blastocerus*
*** Dreri i kënetës (*B. dichotomus*)
** Gjinia *Ozotoceros*
*** Dreri i Pampasit (*O. bezoarticus*)
** Gjinia *Pudu*
*** Pudu verior (*P. mephistophiles*)
*** Pudu jugor (*P. pudu*)
** Gjinia *Odocoileus*
*** Dreri bishtëbardhë (*O. virginianus*)
*** Dreri mushkë (*O. hemionus*)

## Referime
Drerët e Botës së Vjetër

**Cervinae** ose **drerët e Botës së Vjetër** (që paraqesin vendin e tyre të origjinës, jo shpërndarja e tyre aktuale), janë një nënfamiljë në familjen Cervidae . Nga ana tjetër, ata janë të njohur si drerët plesiometacarpal, për shkak të strukturës së tyre së kaviljes duke qenë e ndryshme nga Capreolinae .

## Klasifikimi dhe llojet 
Lista është bazuar në studimet e Randi, Mucci, Claro-Hergueta, Bonnet dhe Douzery (2001); Pitraa, Fickela, Meijaard, Groves (2004); Ludt, Schroeder, Rottmann dhe Kuehn (2004); Hernandez-Fernandez dhe Vrba (2005); Groves (2006); Ruiz-Garcia, M., Randi, E., Martinez-Aguero, M. dhe Alvarez D. (2007); Duarte, JMB, Gonzalez, S. dhe Maldonado, JE (2008); Groves and Grubb (2011) 

* Fisi Muntiacini
** Gjinia *Elaphodus*
*** Dreri i tufës (*E. cephalophus*)
** Gejinia *Muntiacus*
*** Muntjaci i verdhë bornean (*M. atherodes*)
*** Muntjaci me flok (*M. crinifrons*)
*** Muntjaci i Feas (*M. feae*)
*** Muntjaci gongshan (*M. gongshanensis*)
*** Muntjaci indian (*M. muntjak*)
*** Muntjaci sumatran (*M. montanum*)
*** Muntjaci i Pu Hoatit (*M. puhoatensis*)
*** Muntjaci i Leafit (*M. putaoensis*)
*** Muntjaci i Rives (*M. reevesi*)
*** Muntjaci i Ruzeveltit (*M. rooseveltorum*)
*** Muntjaci i Truong Sonit (*M. truongsonensis*)
*** Muntjaci gjigand (*M. vuquangensis*)
* Fisi Cervini 
** Gjinia *Dama Dama*
*** Dreri lopatar (*D. dama*)
*** Dreri lopatar persian (*D. mesopotamica*)
** Gjinia *Axis*
*** Çital (*A. axis*)
** Genus *Rucervus*
*** Barasingha (*R. duvaucelii*)
*** †Dreri i Shomburgkit (*R. schomburgki*)
** Gjinia *Panolia* 
*** Dreri i Eldit (*P. eldii*)
** Gjinia *Elaphurus*
*** Dreri i At Davidit (*E. davidianus*)
** Gjinia *Hyelaphus*
*** Dreri hundëderr indokinez (*H. annamiticus*)
*** Dreri kalamian (*H. calamianensis*)
*** Dreri bavean (*H. kuhlii*)
*** Dreri hundëdeer indian (*H. porcinus*)
** Gjinia *Rusa* 
*** Dreri me njolla i visaianit (*R. alfredi*)
*** Dreri filipinez (*R. mariannus*)
*** Rusa javaneze (*R. timorensis*)
*** Sambari (*R. unicolor*)
** Gjinia *Cervus*
*** Dreri i Toroldit (*C. albirostris*)
*** Elku (*C. canadensis*)
*** Dreri i rëndomtë (*C. elaphus*)
*** Dreri i rëndomtë aziatikoqëndror (*C. hanglu*)
*** Dreri sika (*C. nippon*)

## Referime