Ebreheja

parapamje|Ebrehe dhe ushtritë e tij në dylutftim me ushtritë persiane
**Ebrehe** (Ge’ez: አብርሃ *Abraha*, vdiq pas vitit 570 e.r.), gjithashtu i njohur si **Ebrehe el-Eshrem** (arabisht: أَبْرَهَة ٱلْأَشْرَم *Abrahah al-Ashram*), ishte një gjeneral i ushtrisë Aksumite, më pas nënmbreti i Arabisë Jugore për Mbretërinë e Aksumit, dhe më vonë e shpalli veten Mbret të pavarur të Himjarit. Ebrehe sundoi pjesën më të madhe të Arabisë dhe Jemenit të sotëm nga rreth 531–547 e.r. deri në rreth 555–570 e.r..

## Jeta 
Dhu Nuvas, sundimtari çifut himjarit i Jemenit, rr. 523–525 ose rr. 518–20 Shumë aksumitë në Zafar u vranë, kështjellat e tyre në malësitë e Jemenit u shkatërruan dhe Nexhrani u plaçkitën.

Nexhrani ra në vitin 518 ose 523 dhe shumë anëtarë të bashkësisë së krishterë himjarite u vranë. Ky incident, i cili përmendet gjithashtu në Kuran në suren 85 (el-Buruxh), ngjalli simpati të madhe në të gjithë rajonet fqinje të krishtera dhe nxiti një ndërhyrje ushtarake Aksumite të mbështetur nga flota Aksumite dhe të ndihmuar nga një flotë e vogël bizantine. Më vonë, Ebrehe ishte ose një nga komandantët ose një anëtar i njërës prej ushtrive të udhëhequra nga mbreti Kaleb i Aksumit kundër Dhu Nuvas. Në historinë e Taberiut, Ebrehe thuhet të ketë qenë komandanti i ushtrisë së dytë të dërguar nga Kaléb pasi e para, e udhëhequr nga 'Ariat, dështoi.

Ebrehe u raportua se kishte udhëhequr ushtrinë e tij prej 100,000 burrash për të shtypur me sukses të gjithë rezistencën nga ushtria jemenase dhe më pas, pas vetëvrasjes së Dhu Nuvas, mori pushtetin dhe u vendos në Sanaa. Ai ngjalli zemërimin e Kalebit, megjithatë, duke refuzuar haraçin. Si përgjigje, mbreti Kaleb dërgoi gjeneralin e tij 'Ariat për të marrë përsipër guvernatorin e Jemenit. Sipas versionit të asaj që ndodhi më pas ishte se Ebrehe luftoi një duel me 'Ariatin që rezultoi në 'Ariat' të vrarë dhe Ebrehe të vuajtur nga lëndimi që i solli atij faljen e al-Asräm-it, "fytyrë me mbresë".

Sipas Prokopit, Ebrehe mori kontrollin e Jemenit nga ''Esimiphaios (Sumuafa' Ashawa')*, nënmbreti i krishterë Himyarit i emëruar nga Kaléb, me mbështetjen e elementëve disidentë brenda forcës pushtuese Aksum, të cilët ishin të etur të vendoseshin në Jemen, atëherë një i pasur dhe tokë pjellore.

### Ndërtimi i kishës 
parapamje|djathtas|Mbetjet e kishës në vitin 1942.
Sipas Muzeut Kombëtar të Arabisë Saudite në Riad, Ebrehe ndërtoi katedralen *Al-Qullays* (nga greqishtja *Ekklesia'') në Sana'a. Ebrehe thuhet se ka ndërtuar katedralen për të rivalizuar Qaben në Mekë. Ai gjithashtu ndërtoi një kishë në Nexhran për Beni el-Harithin, Shtëpinë e Allat në Taif për fisin Thakif, Shtëpinë Xhereem dhe Shtëpinë Ghamdan në Jemen.

## Vdekja 
Munro-Hay e daton vdekjen e tij disa kohë pas vitit 553 bazuar në mbishkrimin në Murayghän. Gjyshi nga babai i Muhamedit, Abdylmutalib, e vuri betejën në duart e Zotit, duke kuptuar se ai nuk mund të merrte kundër forcave të Ebrehes. Ndërsa forcat e Ebrehes iu afruan qytetit, historia vazhdon:

Të nesërmen, ndërsa përgatiteshin për betejë, ata zbuluan se elefanti i tyre (i quajtur Mahmud) refuzoi t'i afrohej Mekës. Akoma më keq, nga deti erdhën zogj, secili prej të cilëve solli tre gurë të vegjël, të cilët ua hodhën ushtarëve të Abrahasë. Të gjithë të goditurit nga këta gurë u vranë. Abraha u godit në mënyrë të përsëritur dhe u copëtua ngadalë. Në kohën kur arriti në Sana, ai nuk ishte gjë tjetër veçse një trung i mjerë trupi. I doli zemra nga gjoksi dhe vdiq. Pra, viti i Luftës së Elefantit ishte një vit i vdekjes. Por ishte edhe një vit jete, sepse në të njëjtin vit lindi Muhamedi.

## Referime