Arthur Conan Doyle

**Sir Arthur Ignatius Conan Doyle** (22 maj 1859 - 7 korrik 1930) ishte një shkrimtar dhe mjek britanik. Ai krijoi personazhin Sherlock Holmes për ''A Study in Scarlet (1887), i pari nga katër romanet dhe pesëdhjetë e gjashtë tregime të shkurtra rreth Holmes dhe Dr. Watson. Historitë e Sherlock Holmes janë piketa në fushën e trillimeve kriminale.

Doyle ishte një shkrimtar produktiv; përveç tregimeve të Holmes, veprat e tij përfshijnë tregime fantastike dhe fantashkencë për Profesor Challenger, dhe histori humoristike për ushtarin Napoleonik Brigadier Gerard, si dhe drama, romanca, poezi, jo-fiction dhe romane historike. Një nga tregimet e shkurtra të hershme të Doyle, "J. Habakuk Jephson's Statement" (1884), ndihmoi në popullarizimin e misterit të Mary Celeste.

## Jeta e hershme 
[parapamje|Portreti i Doyle nga [Herbert Rose Barraud, 1893]]
Arthur Conan Doyle ka lindur më 22 maj 1859 në 11 Vendi Picardy, Edinburg, Skoci. Babai i tij, Charles Altamont Doyle, ka lindur në Angli, me prejardhje katolike irlandeze, dhe nëna e tij, Maria (née Foley), ishte katolike irlandeze. Prindërit e tij u martuan në vitin 1855. Në vitin 1864 familja u shpërnda për shkak të alkoolizmit në rritje të Charles dhe fëmijët u strehuan përkohësisht nëpër Edinburg. Arthur strehoi me Mary Burton, tezen e një miku, në Liberton Bank House në Gilmerton Road, ndërsa studionte në Newington Academy.

Në vitin 1867, familja u mblodh përsëri dhe jetoi në banesa të mjerueshme banimi në 3 Sciennes Place. Babai i Doyle vdiq në vitin 1893, në Crichton Royal, Dumfries, pas shumë vitesh sëmundje psikiatrike. Duke filluar që në moshë të re, gjatë gjithë jetës së tij Doyle i shkroi letra nënës së tij dhe shumë prej tyre u ruajtën.

I mbështetur nga xhaxhallarët e pasur, Doyle u dërgua në Angli, në shkollën përgatitore jezuite Hodder Place, Stonyhurst në Lancashire, në moshën 9-vjeçare (1868–70). Më pas ai vazhdoi në Stonyhurst College, të cilin e ndoqi deri në vitin 1875. Ndërsa Doyle nuk ishte i pakënaqur në Stonyhurst, ai tha se nuk kishte kujtime të mira për të, sepse shkolla drejtohej mbi parimet mesjetare: të vetmet lëndë të mbuluara ishin elementet fillestare, retorika, Gjeometria Euklidiane, algjebra dhe klasikët. Doyle komentoi më vonë në jetën e tij se ky sistem akademik mund të justifikohej vetëm "me lutjen se çdo ushtrim, sado budalla në vetvete, formon një lloj dumbbell mendor me anë të të cilit dikush mund të përmirësojë mendjen".

Nga viti 1875 deri më 1876, ai u arsimua në shkollën jezuite Stella Matutina në Feldkirch, Austri. Më vonë ai hodhi poshtë besimin katolik dhe u bë agnostik. Një burim ia atribuoi largimin e tij nga feja kohës që kaloi në shkollën më pak strikte austriake.

## Jeta familjare 
parapamje|Doyle me familjen e tij 1923
Në vitin 1885 Doyle u martua me Louisa (nganjëherë e quajtur "Touie") Hawkins (1857-1906). Ajo ishte vajza më e vogël e J. Hawkins, nga Minsterworth, Gloucestershire dhe motra e një prej pacientëve të Doyle. Louisa kishte tuberkuloz. Në vitin 1907, një vit pas vdekjes së Louisa, ai u martua me Jean Elizabeth Leckie (1874–1940). Ai ishte takuar dhe kishte rënë në dashuri me Jean në vitin 1897, por kishte mbajtur një marrëdhënie platonike me të ndërsa gruaja e tij e parë ishte ende gjallë, për shkak të besnikërisë ndaj saj. Jean e mbijetoi atë për dhjetë vjet dhe vdiq në Londër.

Doyle kishte pesë fëmijë. Ai kishte dy me gruan e tij të parë: Mary Louise (1889–1976) dhe Arthur Alleyne Kingsley, i njohur si Kingsley (1892–1918). Ai kishte edhe tre të tjerë me gruan e tij të dytë: Denis Percy Stewart (1909–1955), i cili u bë burri i dytë i princeshës gjeorgjiane Nina Mdivani; Adrian Malcolm (1910–1970); and Jean Lena Annette (1912–1997). Asnjë nga pesë fëmijët e Doyle nuk kishte fëmijë të tyre, kështu që ai nuk ka pasardhës të drejtpërdrejtë të gjallë.

## Vdekja 
parapamje|upright|majtas|Doyle më 1930, viti i vdekjes së tij, me djalin e tij Adrian
[parapamje|upright|Varri i Doyle në [Minstead, Hampshire]]
Doyle u gjet duke shtrënguar gjoksin e tij në sallën e Windlesham Manor, shtëpinë e tij në Crowborough, Sussex, më 7 korrik 1930. Ai vdiq nga një sulm në zemër në moshën 71-vjeçare. Fjalët e tij të fundit iu drejtuan gruas së tij: "Ti je i mrekullueshëm." Në kohën e vdekjes së tij, pati disa polemika në lidhje me vendin e varrimit të tij, pasi ai me sa duket nuk ishte i krishterë, duke e konsideruar veten spiritualist. Ai u varros për herë të parë më 11 korrik 1930 në kopshtin e trëndafilave në Windlesham. Në testamentin e tij, ai i la trashëgim £250 në vit Alfred Wood, i cili kishte shërbyer si sekretar i tij privat që nga viti 1897.

Ai u varros më vonë së bashku me gruan e tij në oborrin e kishës Minstead në New Forest, Hampshire. Epitafi në gurin e varrit të tij në oborrin e kishës lexon pjesërisht: "Steel true/Blade straight/Arthur Conan Doyle/Knight/Patriot, Physician and man of letters".

Një statujë nderon Doyle në Crowborough Cross në Crowborough, ku ai jetoi për 23 vjet. Ekziston një statujë e Sherlock Holmes në Picardy Place, Edinburgh, afër shtëpisë ku ka lindur Doyle. There is a statue of Sherlock Holmes in Picardy Place, Edinburgh, close to the house where Doyle was born.

## Nderimet dhe çmimet 
: 100px Knight Bachelor (1902)
: 100px Knight of Grace of the Most Venerable Order of the Hospital of Saint John of Jerusalem (1903)
: 100px Queen's South Africa Medal (1901)
: 100px Knight of the Order of the Crown of Italy (1895)
: 100px Order of the Medjidie – 2nd Class (Ottoman Empire) (1907)

## Referime 
## Lexim më tutje 
* Martin Booth (2000). *The Doctor and the Detective: A Biography of Sir Arthur Conan Doyle*. Minotaur Books. .
* John Dickson Carr (2003 edition, originally published in 1949). *The Life of Sir Arthur Conan Doyle*. Carroll and Graf Publishers.
* Michael Dirda (2014). *On Conan Doyle: or, The Whole Art of Storytelling*. Princeton University Press. .
* Arthur Conan Doyle, Joseph McCabe (1920). *Debate on Spiritualism: Between Arthur Conan Doyle and Joseph McCabe*. The Appeal's Pocket Series.
* Bernard M. L. Ernst, Hereward Carrington (1932). *Houdini and Conan Doyle: The Story of a Strange Friendship*. Albert and Charles Boni, Inc.
* Margalit Fox (2018). *Conan Doyle for the Defense*. Random House.
* Kelvin Jones (1989). *Conan Doyle and the Spirits: The Spiritualist Career of Sir Arthur Conan Doyle*. Aquarian Press.
* Jon Lellenberg, Daniel Stashower, Charles Foley (2007). *Arthur Conan Doyle: A Life in Letters*. HarperPress. 
* Andrew Lycett (2008). *The Man Who Created Sherlock Holmes: The Life and Times of Sir Arthur Conan Doyle*. Free Press. .
* Russell Miller (2008). *The Adventures of Arthur Conan Doyle: A Biography*. Thomas Dunne Books.
* Pierre Nordon (1967). *Conan Doyle: A Biography*. Holt, Rinehart and Winston.
* Ronald Pearsall (1977). *Conan Doyle: A Biographical Solution*. Littlehampton Book Services Ltd.
* Massimo Polidoro (2001). *Final Séance: The Strange Friendship Between Houdini and Conan Doyle*. Prometheus Books. .
* Daniel Stashower (2000). *Teller of Tales: The Life of Arthur Conan Doyle*. Penguin Books. .