open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Shpresa Agushi

**Shpresa Agushi** {lindur më 19 dhjetor 1970) është një aktiviste kosovare e angazhuar për të drejtat e grave dhe vajzave nga komunitetet Rome, Ashkali dhe Egjiptiane në Kosovë. Ajo ka ndikuar në përmirësimin e kushteve dhe të drejtave të këtyre komuniteteve, veçanërisht të grave, përmes punës së saj të palodhur dhe përkushtimit në organizatat joqeveritare. Ajo është fituesja e Çmimit të Bashkimit Europian (BE) për Integrimin e Romëve për Ballkanin Perëndimor dhe Turqinë në vitin 2019.

## Jeta personale 
Shpresa Agushi lindi në Prizren, një qytet i njohur për multietnicitetin dhe bashkëjetesën e komuniteteve të ndryshme. Ajo është një grua Rome, e martuar dhe nënë e tre fëmijëve. Prizreni, sipas Shpresës, është një nga qytetet e pakta në Kosovë ku shqiptarët, romët, serbët dhe komunitetet e tjera bashkëjetojnë në harmoni. Ajo është rritur në një lagje shqiptare dhe ka ndjekur shkollat shqipe. Pasi u martua, ajo u zhvendos në Gjilan, ku jetoi në një mjedis me shumicë rome dhe u përfshi në jetën e këtij komuniteti.

## Organizatat dhe aktivitetet kryesore 
Pas përfundimit të bombardimeve të NATO-s në vitin 1999, jeta e Shpresa Agushit ndryshoi rrënjësisht dhe ajo u bë një aktiviste e zëshme për të drejtat e romëve. Ajo fillimisht u angazhua në organizatën vullnetare "Romano Amalipe" dhe në vitin 2001 themeloi OJQ-në "Rromane Romňa", që punon për fuqizimin e grave Rome në Kosovë. Kjo organizatë është bërë një platformë për mbrojtjen e të drejtave të grave dhe për përmirësimin e pozitës së tyre në shoqëri.

## Aktivizimi politik dhe kandidimet 
Shpresa Agushi nuk është përfshirë drejtpërdrejt në politikë, por puna e saj ka ndikuar në krijimin e lidhjeve të rëndësishme me institucionet ndërkombëtare dhe organizatat vendore. Ajo ka lobuar për mbrojtjen e të drejtave të komuniteteve rome dhe për sigurimin e mbështetjes për këto grupe, sidomos në Kosovën pas konfliktit.

## Protestat dhe veprimet e drejtpërdrejta 
Në vitin 1999, kur problemet e sigurisë për romët në Gjilan po përkeqësoheshin, Shpresa dhe vjehrri i saj u bënë përfaqësues të komunitetit rom për t’i ndihmuar në koordinimin me organizatat ndërkombëtare. Ajo ishte gruaja e vetme rome që fliste anglisht, dhe kjo e ndihmoi të ndërmjetësonte me KFOR-in dhe UNHCR-in për mbrojtjen e komunitetit të saj. 

## Librat ose publikimet 
Shpresa Agushi është një aktiviste e njohur, dhe puna e saj është e dokumentuar në shumë forume dhe konferenca ndërkombëtare, ku ka ndarë përvojat e saj në luftën për të drejtat e romëve dhe fuqizimin e grave në Kosovë.

## Leximi i mëtutjeshëm 
*https://romea.cz/en/world/kosovo-roma-activist-albanian-children-won-t-play-with-roma-children-any-time-soon
*https://eca.unwomen.org/en/news/stories/2017/12/take-five-shpresa-agushi-executive-director-of-nraewok
*https://kosovotrustbuilding.com/sq/stories/231 

## Referime
Protesta “Bukë për Drenicën”

__NOINDEX__

Protesta e grave **Bukë për Drenicën** i më **16 mars 1998 nga gratë, **  ishte një demonstrim simbolik i organizuar nga gratë shqiptare të Kosovës dhe Forumi i grave të LDK-së, në shenjë solidariteti ndaj krizës humanitare dhe represionit ushtarak që po ndodhte në rajonin e Drenicës gjatë konfliktit të Kosovës. Organizuar në Prishtinë, kjo protestë ishte një akt rezistence që theksonte nevojat urgjente të qytetarëve të Drenicës dhe rolin e grave si aktiviste për paqe dhe drejtësi sociale. Kjo protest përbën një moment të rëndësishëm në historinë e Kosovës, duke ilustruar ndikimin e grave në lëvizjet civile nën rrethana të ashpra shtypjes.  

## Konteksti Historik 
Gjatë viteve ’90, shqiptarët e Kosovës përjetuan shtypje në rritje nën regjimin serb të udhëhequr nga Sllobodan Millosheviçi. Rajoni i Drenicës ishte një pikë qëndrese dhe rezistence, duke shërbyer si bazë për Ushtrinë Çlirimtare të Kosovës (UÇK). Në fillim të vitit 1998, forcat serbe intensifikuan veprimet e tyre në Drenicë, duke shkaktuar shkatërrime të mëdha, zhvendosjen e civilëve dhe mungesa të mëdha të ushqimit dhe furnizimeve mjekësore​. 

Organizatat humanitare raportuan se situata ishte kritike, sidomos për gratë dhe fëmijët e mbetur në zonë, duke nxitur një thirrje për veprim nga komuniteti shqiptar i Kosovës​​.
Vendimi për organizimin e një proteste erdhi nga ndërgjegjësimi se duhej të ngrihej ndërgjegjësimi ndërkombëtar për nevojat humanitare në Drenicë. Gratë e Kosovës, të udhëhequra nga aktiviste si Naxhije Buçinca, panë këtë si një mundësi për të treguar solidaritet dhe për të kërkuar ndihmë përmes një proteste paqësore​ me bukë në dorë. 

## Protesta: Buka si Simbol i Solidaritetit 
Më 16 mars 1998, rreth 1,000 gra shqiptare të Kosovës u mblodhën në Prishtinë, secila me një bukë në dorë, për të treguar mbështetjen për njerëzit e Drenicës të cilët përballeshin me mungesën e ushqimit. Plani ishte të marshonin nga Prishtina deri në Drenicë, rreth 40 kilometra larg, për të dorëzuar bukën si një akt humanitar dhe protestues. Parullat e tyre si **"Ndal Genocidin"** dhe **"Jemi Komb në Rrezik"** reflektonin kundërshtimin e tyre ndaj veprimeve të regjimit serb dhe thirrjen për vëmendje ndërkombëtare​. 

## Reagimi Ndërkombëtar dhe Njohja 
Protesta "Bukë për Drenicën" ndihmoi në tërheqjen e vëmendjes ndërkombëtare ndaj përkeqësimit të kushteve në Kosovë. Vizibiliteti i krijuar nga protesta, së bashku me raportet e gazetarëve dhe organizatave humanitare, rriti presionin ndaj komunitetit ndërkombëtar për të reaguar ndaj krizës në Kosovë. Edhe pse ndërhyrja ndërkombëtare nuk ndodhi deri në vitin 1999, protesta kontribuoi në rritjen e ndërgjegjësimit te udhëheqësit dhe organizatat ndërkombëtare për konfliktin dhe nevojën për një zgjidhje që adresonte çështjet humanitare dhe politike​. 

## Trashëgimia 
Sot, protesta "Bukë për Drenicën" kujtohet si një demonstrim i fuqishëm i solidaritetit dhe forcës së grave të Kosovës përballë vështirësive. Ajo mbetet një simbol i qëndrueshëm i rezistencës civile dhe ka frymëzuar avokimin e vazhdueshëm për rolin e grave në proceset e paqes në të gjithë botën. 

## Referime
Veteranet e Arsimit

__NOINDEX__

Veteranët zënë një vend të veçantë në çdo shoqëri, pasi kanë sakrifikuar për sigurinë dhe stabilitetin e kombit të tyre. Në Kosovë, një vend me një histori të ndjeshme të luftës dhe qëndrueshmërisë, veteranët ishin krah i fuqishëm i shoqërisë dhe kombit. Kur përmendim veteranët, nuk nënkuptohet vetëm për forcat e armatosura, por edhe për ata që kanë përkushtuar jetën e tyre në mësimdhënie, pavarësisht sfidave. Sidomos gjatë periudhave të shtypjes, veteranët e arsimit, shumë prej të cilëve ishin gra, luajtën një rol vendimtar në ruajtjen e identitetit dhe të ardhmes së vendit.

## **Konteksti Historik: Veteranet si Shtyllë e Qendresës** 
Gjatë viteve 1990, nën sundimin shtypës të Sllobodan Millosheviqit, shqiptarët e Kosovës u përjashtuan sistematikisht nga institucionet publike, përfshirë shkollat dhe universitetet. Si përgjigje, edukatorët u bënë shtylla e një sistemi paralel arsimor, duke dhënë mësim në shtëpi private, bodrume dhe hapësira të improvizuara për të siguruar që mësimi të vazhdonte pavarësisht përpjekjeve të regjimit për ta shtypur atë. 

## **Gratë Veterane të Arsimit** 
Gratë luajtën një rol të rëndësishëm gjatë kësaj periudhe, shpesh duke rrezikuar sigurinë e tyre për të dhënë mësim fëmijëve. 

Disa prej grave kontribuese janë:

* **Fahrije Hoti**
* **Naxhije Buçinca**
* **Mejreme Berisha**
* **Fahrije Buçinca**
* **Teuta Krasniqi**
* **Luljeta Shala**

Këto gra dhe shumë të tjera demonstruan guxim dhe përkushtim të pakrahasueshëm, duke mishëruar qëndrueshmërinë e sistemit arsimor të Kosovës. Ne fokus ishin vajzat, të cilat, përkrah regjimit dhe rrethanave të asaj kohe, ishin një grup i margjinalizuar dhe të shtypura për shkak të shoqërisë konservative dhe normave shoqërore të atëhershme, ato mbetën dhe të pa shkolluar.

Një ndër gratë mësuese që kontribuoi më shumë përkushtim për qëllimin e saj jetësor, shkollimin e vajzave, është Naxhije Buçinca. Ajo arriti të shkollonte 1000 vajza, pavarësisht sfidave të mëdha të asaj periudhe.  

Naxhije Buçinca ka luajtur një rol të rëndësishëm në ruajtjen e arsimit gjatë Luftës së Kosovës, duke ndihmuar në organizimin e strehimit dhe mbështetjes për gratë dhe fëmijët e shpërngulur. Ajo ka kontribuar gjithashtu në ruajtjen e identitetit edukativ të Kosovës duke mbështetur mësimdhënësit dhe duke u angazhuar për mbrojtjen e arsimit në kushte të luftës. Buçinca ka bërë gjithashtu përpjekje për të siguruar kushte më të mira për nxënësit dhe edukatorët në periudhën e pasluftës. 

Përpos Naxhies dhe shumë grave të tjera dhe burra që kontribuan për Kosovën, rininë e Kosovës duke rritur gjenerata të dijeshme, ata krijuan një shoqëri të shkolluar dhe mbi të gjitha vajza të fuqizuara. Ata janë kontribuesit themelorë që mbajtën shoqërinë tonë të gjallë, përballë sfidave dhe përpjekjeve të regjimit.

## Shikoni dhe 
Naxhije Buçinca 

## Referime
UDHA, një gjak, një gjuhë, një besë!

**UDHA: Një gjak, një gjuhë, një besë**, është një dokumentar serial për Arbërinë dhe ruajtjen e gjuhës dhe identitetin arbëresh në Itali. 

Premiera e dokumentarit serial “UDHA – Një gjak, një gjuhë, një besë”, një prodhim i Fondacionit “Lorik Cana 5”, u shfaq në TIRANË për herë të parë më 21 nëntor 2024   në kinema "Millenium" . Ky projekt ambicioz sjell në vëmendje historinë dhe traditat e komuniteteve arbëreshe të Italisë, komunitete që i përkasin pakicave gjuhësore shqiptare që ka ruajnë identitetin dhe gjuhën shqipe prej më shumë se 550 vjet.

Regjisori arbëresh Alessandro Ferrantelli 
udhëheq këtë rrugëtim emocional dhe kulturor, duke eksploruar katundet arbëreshe të Sicilisë dhe Kalabrisë. Protagonistët, Lorik Cana dhe Arbër Agalliu, udhëtojnë nëpër Hora e Arbëreshëvet (Piana degli Albanesi), Çifti (Civita), Shën Sofi (Santa Sofia d'Epiro), Shën Mitër (San Demetrio Corone), Firmozë (Acquaformosa), Ungër (Lungro) dhe Falkunarë (Falconara Albanese). Përmes dokumentarit, publiku njihet me përditshmërinë, festat dhe gjuhën e arbëreshëve, që mbartin një trashëgimi të jashtëzakonshme nga epoka e Gjergj Kastriotit.
parapamje|390x390px|Arbër Agalliu dhe Lorik Cana gjatë prezantimit të dokumentarit të tyre "UDHA" në Tiranë më 21 nëntor 2024
Lorik Cana, producent  dhe protagonist i dokumentarit, e cilëson këtë projekt si një mision për të promovuar kulturën arbëreshe dhe për të ndërgjegjësuar publikun mbi vlerat e kësaj trashëgimie. “Arbëreshët nuk janë diçka e së shkuarës. Ata janë një realitet i gjallë dhe një pjesë e rëndësishme e kombit tonë. Çdo shqiptar në emigracion është një arbëresh i kohëve moderne,” shprehet Cana.

## Gjuha arbëreshe dhe ruajtja e traditave 
Komunikimi në dokumentar bëhet kryesisht në gjuhën arbëreshe, një element i veçantë që synon të përçojë pasurinë kulturore të këtij komuniteti dhe të rrëzojë barierat gjuhësore. Arbër Agalliu, autor dhe protagonist i dokumentarit, thekson se ky projekt ka sjellë në jetë një “copëz të Arbërisë” dhe se puna me arbëreshët ka qenë një përvojë frymëzuese për gjithë ekipin.

Regjisori Alessandro Ferrantelli e përshkruan këtë projekt si një “shërbesë” për të lidhur më shumë shqiptarët e Shqipërisë me vëllezërit e tyre të diasporës historike.

Një kontribut të rëndësishëm për promovimin e këtij dokumentari ka dhënë edhe Instituti Italian i Kulturës. Drejtori i tij, Alessandro Ruggera, thekson se prania e arbëreshëve dëshmon lidhjen historike mes Shqipërisë dhe Italisë, duke treguar gjithashtu pluralizmin kulturor të Italisë.

Dokumentari  përbëhet nga pesë seri, të cilat do të transmetohen në televizion në vitin 2025. Në kinema, shfaqet një version i shkurtuar, një trailer i zgjeruar prej 40 minutash, që i fton shikuesit të thellohen në historinë dhe kulturën e arbëreshëve.

“UDHA – Një gjak, një gjuhë, një besë” është më shumë se një dokumentar; është një urë  lidhëse mes të shkuarës dhe së ardhmes, një homazh për rezistencën kulturore dhe një thirrje për të njohur dhe ruajtur identitetin shqiptar në diasporë.
## Burime
Ardita Bala Ramizi

Ardita Ramizi Bala është një aktiviste për të drejtat e grave dhe luftën kundër dhunës me bazë gjinore. Ajo ka përfunduar studimet në Universitetin e Prishtinës dhe aktualisht drejton organizatën jofitimprurëse Qendra për Mirëqenien e Gruas "Shtëpia e Sigurtë", e cila ofron mbështetje për gratë që kanë përjetuar dhunë. Me një karrierë të përkushtuar ndaj çështjeve të të drejtave të njeriut dhe drejtësisë sociale, Ardita është një figurë e rëndësishme në promovimin e barazisë dhe fuqizimit të grave në Kosovë dhe më gjerë.

## Jeta Personale 
Ardita Ramizi Bala ka lindur dhe është rritur në Kosovë. Ajo jeton në qytetin e Pejës, ku është aktivisht e përfshirë në çështjet e të drejtave të grave dhe barazisë gjinore. Ajo ka përfunduar studimet universitare në Universitetin e Prishtinës dhe ka një diplomë Master në Menaxhment dhe Ndërmarrësi.

## Organizatat dhe Aktivitetet Kryesore 
Ardita Ramizi Bala është Drejtore Ekzekutive e Qendra për Mirëqenjen e Gruas "Shtëpia e Sigurt” një organizatë jofitimprurëse që ofron strehim të sigurt dhe mbështetje për gratë që kanë përjetuar dhunë. Nëpërmjet kësaj qendre, Ardita ka ndihmuar në fuqizimin e grave të prekura, duke i mbështetur ato për të rifituar vetëbesimin dhe për të ndërtuar një jetë të re pas dhunës. Ajo gjithashtu është anëtare aktive e rrjetit ndërkombëtar Women Against Violence Europe (WAVE), i cili promovon luftën kundër dhunës me bazë gjinore.

## Aktivizimi Politik dhe Kandidimet 
Ardita Ramizi Bala nuk ka qenë e përfshirë drejtpërdrejt në politikë përmes kandidimit, por angazhimi i saj në promovimin e të drejtave të grave është politik në natyrë. Ajo ka lobuar për përmirësimin e kushteve për gratë që kanë përjetuar dhunë dhe ka promovuar politika të barazisë gjinore në bashkëpunim me organizata ndërkombëtare dhe vendore.

## Protestat dhe Veprimet e Drejtpërdrejta 
Edhe pse nuk janë të dokumentuara raste të pjesëmarrjes në protesta të mëdha, Ardita është aktive në ngritjen e vetëdijes për çështjet e grave nëpërmjet aktiviteteve të drejtpërdrejta dhe nismave për mbështetjen e tyre.

## Ndikimi në Çështje Kombëtare 
Përmes punës së saj në Qendra për Mirëqenien e Gruas "Shtëpia e Sigurtë”, Ardita Ramizi Bala ka pasur ndikim të madh në ndihmën ndaj grave të mbijetuara nga dhuna në Kosovë. Ajo ka ofruar një sërë shërbimesh mbështetëse për viktimat dhe ka kontribuar në fuqizimin e tyre përmes edukimit dhe ndihmës psiko-sociale.

## Çmimet dhe Njohjet 
Në vitin 2023, Ardita Ramizi Bala u nderua me titullin Hyjnesha e Shtetit, një çmim i dhënë nga Ambasadorja e Vullnetit të Mirë, Elvana Shala, për përkushtimin e saj ndaj çështjeve të grave dhe për promovimin e paqes dhe dinjitetit njerëzor. Ajo gjithashtu është alumni e programit International Visitor Leadership Program të Departamentit të Shtetit të ShBA-së, i cili u zhvillua në qytetin Filadelfia në shkurt të vitit 2012. 

## Referime 
# https://www.vitalvoices.org/fellow/ardita-ramizi-bala/# https://www.vitalvoices.org/fellow/ardita-ramizi-bala/
Klubi i Manastirit

**Klubi i Manastirit "Bashkimi"** ishte një organizatë kulturore dhe politike e shqiptarëve në Manastir, qendra e vilajetit të Manastirit të Perandorisë Osmane, që ekzistonte në vitet 1908-1909. 

## Vështrim 
Klubi i Manastirit Bashkimi ishte një qendër kulturore dhe politike e themeluar nga intelektualët shqiptarë në qytetin e Manastirit gjatë fundit të shekullit XIX dhe fillimit të shekullit XX. Qyteti i Manastirit, i njohur në atë kohë si një qendër e rëndësishme e Perandorisë Osmane, kishte një popullsi të madhe shqiptare dhe luajti një rol të rëndësishëm në lëvizjet kombëtare shqiptare.

Klubi kishte si synim të promovonte gjuhën, kulturën dhe arsimin shqip, si dhe të mbronte të drejtat kombëtare të shqiptarëve nën Perandorinë Osmane. Ai ishte pjesë e një rrjeti më të gjerë të klubeve shqiptare që u themeluan gjatë Rilindjes Kombëtare dhe që luajtën rol të rëndësishëm në zhvillimin e ndërgjegjes kombëtare. Klubi i Manastirit veproi si një pikë kyçe për organizimin e aktiviteteve kulturore dhe edukative, duke përfshirë mbledhjen e fondeve për shkolla shqipe, botimin e librave në gjuhën shqipe dhe organizimin e tubimeve publike për të promovuar idenë e pavarësisë kombëtare.

Një nga kontributet më të njohura të klubit ishte roli i tij në organizimin e **Kongresit të Manastirit** në vitin 1908, ku u unifikua alfabeti i gjuhës shqipe. Ky kongres shënoi një moment historik në përpjekjet e shqiptarëve për të ruajtur dhe zhvilluar identitetin e tyre kombëtar përmes një alfabeti të vetëm, që shërbeu si bazë për shkollimin dhe kulturën shqipe.

Anëtarët e klubit përbëheshin nga figura të shquara të kohës, përfshirë mësues, shkrimtarë dhe aktivistë kombëtarë si Mit’hat Frashëri, Bajo Topulli, Shahin Kolonja dhe të tjerë. Përpjekjet e tyre përmes Klubit Shqiptar të Manastirit ndikuan jo vetëm në edukimin dhe kultivimin e kulturës kombëtare, por edhe në krijimin e një platforme politike për autonominë dhe të drejtat e shqiptarëve.

Me rënien e Perandorisë Osmane dhe ndryshimet gjeopolitike në Ballkan, aktivitetet e klubit ranë, por trashëgimia e tij mbeti si një pikë referimi për lëvizjet kombëtare dhe kulturore shqiptare.

## Shih edhe 
* Muzeu i Kongresit të Manastirit
* Lista e pjesëmarrësve të Kongresit të Manastirit

## Referime
Klubi i Selanikut

**Klubi shqiptar i Selanikut** është një organizatë kulturore dhe politike e shqiptarëve në Selanik, qendra e Vilajetit të Selanikut të Perandorisë Osmane, që ekzistonte në vitet 1908-1909. 

## Vështrim 
**Klubi shqiptar i Selanikut** (Солунски албански клуб) ishte një organizatë kulturore dhe politike e krijuar nga shqiptarët në qytetin e Selanikut gjatë fundit të shekullit XIX dhe fillimit të shekullit XX. Si një nga qendrat më të mëdha tregtare dhe kulturore të Perandorisë Osmane, Selaniku tërhoqi intelektualë, tregtarë dhe patriotë shqiptarë që aspironin të promovonin gjuhën, kulturën dhe identitetin kombëtar shqiptar.

Ky klub shërbeu si një qendër e rëndësishme për organizimin e aktiviteteve që synonin edukimin e shqiptarëve dhe afirmimin e të drejtave të tyre kombëtare. Ai kishte për qëllim kryesor përhapjen e gjuhës shqipe, botimin e librave dhe revistave në shqip dhe krijimin e lidhjeve me qendrat e tjera kulturore shqiptare në rajon. Klubi gjithashtu bashkëpunoi ngushtë me organizata të tjera shqiptare në qytete si Manastiri, Shkupi dhe Janina, duke ndihmuar në koordinimin e përpjekjeve për autonomi dhe vetëdije kombëtare.

Një nga aspektet kryesore të veprimtarisë së Klubit Shqiptar të Selanikut ishte përgatitja dhe dërgimi i librave shqip në shkolla dhe klube shqiptare në mbarë trojet shqiptare. Selaniku, si një port i madh dhe një qendër tregtare e ndërlidhur mirë, u bë një pikë strategjike për shpërndarjen e literaturës dhe ideve kombëtare. Në të njëjtën kohë, klubi organizoi takime dhe tubime për të diskutuar çështjet e identitetit kombëtar dhe për të mobilizuar shqiptarët drejt kauzës së pavarësisë.

Ky klub gjithashtu kishte një lidhje të ngushtë me zhvillimet e rëndësishme politike dhe shoqërore të kohës, duke përfshirë mbështetjen për Kongresin e Manastirit (1908), ku u vendos për unifikimin e alfabetit të shqipes. Shumë nga anëtarët e Klubit Shqiptar të Selanikut ishin pjesëmarrës aktivë në këtë kongres, duke përfshirë figura të shquara të Rilindjes Kombëtare Shqiptare.

Si edhe në rastin e klubeve të tjera shqiptare të kohës, Klubi i Selanikut u ndikua nga ndryshimet politike dhe shpërbërja e Perandorisë Osmane. Megjithatë, roli i tij në zhvillimin dhe përhapjen e kulturës shqiptare mbetet një moment i rëndësishëm në historinë e Rilindjes Kombëtare. Klubi ishte një shembull i përpjekjeve të shqiptarëve për të ruajtur identitetin e tyre kombëtar dhe për të avancuar drejt një shoqërie më të arsimuar dhe të ndërgjegjshme për të drejtat e saj.

## Shih edhe 
* Selaniku
* Rilindja Kombëtare Shqiptare

## Literatura 
* 
*
Klubi i Shkupit

**Klubi shqiptar i Shkupit** ishte një organizatë kulturore, arsimore dhe politike e shqiptarëve në Shkup, Vilajeti i Kosovës i Perandorisë Osmane, i cili ekzistonte në vitet 1908-1909. 

## Vështrim 
**Klubi shqiptar i Shkupit** (Скопски албански клуб) ishte një organizatë e rëndësishme kulturore, politike dhe arsimore e shqiptarëve të Shkupit gjatë periudhës së Rilindjes Kombëtare Shqiptare, në fund të shekullit XIX dhe fillimin e shekullit XX. I krijuar nga intelektualë, tregtarë dhe aktivistë patriotë, ky klub shërbeu si një pikë kyçe për përhapjen e kulturës dhe gjuhës shqipe në rajonin e Kosovës dhe më gjerë.

Klubi kishte për qëllim promovimin e arsimit shqip, organizimin e shkollave dhe shpërndarjen e librave në gjuhën shqipe. Ai gjithashtu synonte të forconte ndërgjegjen kombëtare dhe të mbronte të drejtat e shqiptarëve nën Perandorinë Osmane. Shkupi, si një qendër e rëndësishme administrative dhe tregtare, ofroi një terren të përshtatshëm për veprimtarinë e këtij klubi, i cili bashkëpunonte ngushtë me klube të tjera shqiptare si ato të Manastirit, Selanikut dhe Janinës.

Një nga arritjet më të rëndësishme të Klubit të Shkupit ishte mbështetja dhe organizimi i shkollave shqipe në rajon, duke sfiduar presionet osmane dhe ato sllave që synonin ndalimin e mësimit në gjuhën shqipe. Përmes këtij klubi, figura të njohura të lëvizjes kombëtare si Hasan Prishtina, Nexhip Draga dhe të tjerë, ndihmuan në mobilizimin e shqiptarëve për të kërkuar të drejtat e tyre arsimore dhe kulturore.

Klubi i Shkupit luajti gjithashtu një rol të rëndësishëm në përgatitjet për **Kongresin e Manastirit** (1908), duke dërguar delegatë dhe duke mbështetur unifikimin e alfabetit shqip. Pjesëmarrja e shqiptarëve të Shkupit në këtë kongres tregoi rëndësinë e qytetit si një qendër e madhe kombëtare dhe strategjike për përhapjen e ideve të Rilindjes Kombëtare.

Pas shpërbërjes së Perandorisë Osmane dhe ndryshimeve politike që sollën Luftërat Ballkanike, aktivitetet e Klubit Shqiptar të Shkupit u përballën me sfida të mëdha. Megjithatë, ndikimi i tij në ndërgjegjësimin kombëtar dhe përpjekjet për arsim dhe kulturë mbetën një trashëgimi e rëndësishme për shqiptarët e rajonit. Klubi është një simbol i rezistencës dhe përkushtimit për ruajtjen dhe avancimin e identitetit kombëtar shqiptar në një periudhë të vështirë historike.

## Shih edhe 
* Qyteti i Shkupit
* Shqiptarët në Maqedoninë e Veriut

## Referime
Kadire Tahiraj

Kadire Tahiraj (lindur më 1955) është aktiviste për barazi gjinore, shqiptare nga Kosova, e njohur për mbrojtjen e të drejtave të grave dhe veçanërisht për mbështetjen e grave që kanë përjetuar dhunë seksuale gjatë luftës së Kosovës. Përmes punës së saj me Qendrën për Promovimin e të Drejtave të Grave në Drenas, Tahiraj ka ndihmuar qindra gra të përballen me pasojat e traumave të luftës dhe të përfitojnë ndihmë institucionale. Në një periudhë post-luftës ku çështjet e dhunës seksuale ishin tabu, ajo u bë një nga zërat më të fortë për drejtësi dhe mbështetje për viktimat e kësaj dhune.

## Jeta Personale 
Kadire Tahiraj ka lindur dhe është rritur në Kosovë, një zonë e cila u përball me sfida të mëdha shoqërore dhe politike gjatë luftës së Kosovës 1998-1999 dhe periudhës së pasluftës. Ajo humbi anëtarë të familjes gjatë konfliktit, përfshirë bashkëshortin dhe vëllain, çka e shtyu të angazhohej më thellë në ndihmën ndaj të mbijetuarve të luftës, veçanërisht ndaj grave që kishin përjetuar dhunë në bazë gjinore.

## Organizatat dhe Aktivitetet Kryesore 
Kadire Tahiraj është themeluese e Qendrës për Promovimin e të Drejtave të Grave në Drenas, një organizatë joqeveritare që ofron ndihmë për gratë që kanë përjetuar dhunë gjatë luftës së Kosovës. Ajo ka qenë gjithashtu pjesë e fushatave për ndërgjegjësimin e publikut për të drejtat e grave dhe ka bashkëpunuar me organizata ndërkombëtare si Women for Women International dhe UN Women. Aktivitetet e saj kryesore përfshijnë mbrojtjen dhe njohjen ligjore të të drejtave të viktimave të dhunës seksuale, si dhe përpjekjet për t'i përfshirë ato në proceset e rehabilitimit dhe mbështetjes sociale.

## Aktivizimi Politik dhe Kandidimet 
Megjithëse Kadire Tahiraj nuk ka qenë drejtpërdrejt e përfshirë në politikë përmes kandidimeve, angazhimi i saj politik është i dukshëm në avokimin që ka bërë ndaj institucioneve shtetërore për të njohur dhe kompensuar viktimat e dhunës seksuale gjatë luftës. Ajo ka lobuar për legjislacionin që i siguron këtyre grave statusin e viktimave të luftës dhe përfitime të caktuara ekonomike.Protestat dhe Veprimet e Drejtpërdrejta

Kadire Tahiraj në vazhdimësi është angazhuar për drejtësi. Angazhimet e saj janë një formë e protestës dhe rezistencës së saj kundër padrejtësisë dhe stigmatizimit të viktimave.

## Ndikimi në Çështje Kombëtare 
Roli i Kadire Tahirajt është veçanërisht i rëndësishëm në kontekstin e Kosovës pas luftës, ku shumë gra mbetën të traumatizuara dhe të margjinalizuara. Ajo ka kontribuar në përfshirjen e çështjeve të dhunës seksuale në agjendën kombëtare dhe ka ndihmuar në sensibilizimin e opinionit publik për rëndësinë e njohjes dhe kompensimit të viktimave gra të luftës.

## Çmimet dhe Njohjet 
Për punën e saj të palodhur, Kadire Tahiraj ka marrë njohje ndërkombëtare. Ajo ka qenë pjesë e programeve dhe fushatave të organizatave të njohura ndërkombëtare si UN Women dhe Women for Women International. Aktiviteti i saj është përmendur si shembull frymëzimi për shumë aktivistë të tjerë në Ballkan dhe më gjerë.

## Referime
Perla e Zezë

parapamje|250px|Perla e Zezë
***Perla e Zezë*** (e njohur më parë si anija tregtare ***Wicked Wench***) është një anije imagjinare në filmserinë *Pirates of the Caribbean*. Në skenar, anija njihet lehtësisht nga byka dhe velat e saj të zeza dalluese. Udhëhequr nga Kapiteni Jack Sparrow dhe Hector Barbossa, Perla e Zezë thuhet se është "pothuajse e pa kapshme". Në tre filmat e parë, ajo ose i kapërcen ose ikën të gjitha anijet e tjera, duke përfshirë edhe *Interceptor*, e cila konsiderohet si anija më e shpejtë në Karaibe, dhe *Holandezin fluturues*, që është më i shpejtë se era. Shpejtësia e saj rrjedh nga disa faktorë si numri i madh i velave që ajo mban dhe pjesërisht e mbinatyrshme. Siç thuhet në ''Dead Man's Chest* dhe *At World's End*, Perla e Zezë është "anija e vetme që mund ta kalojë *Holandezin*" dhe kjo dëshmohet në betejën e vorbullës midis dy anijeve në filma.

## Armatimi 
*Perla e Zezë* është e armatosur mesatarisht dhe mban 32 topa dymbëdhjetë kilogramësh: 18 në kuvertën e armëve dhe 14 në kuvertën e sipërme. Pjesa e gjerë e tij e plotë përmban 16 gjyle që peshojnë 192 lb (192 paunde (87 kg)). Tejet e pazakontë për një anije pirate, Perla nuk ka chase gun (topa të përdorura gjatë ndjekjes ose ndjekjes, pasi një breshëri e zakonshme me anë të gjerë nuk mund të përdoret në këtë situatë), duke i dhënë asaj një disavantazh të rëndë taktik gjatë një ndjekjeje pasi Perla nuk mund të qëllojë një anije që po ndjek ose të kthejë zjarr ndaj një ndjekësi; Shpejtësia e saj e lartë e mohon vetëm pjesërisht këtë pengesë. Në *Dead Man's Chest* një avantazh tjetër që *Perla e Zezë'' ka ndaj armiqve të saj është aftësia e saj për t'u fshehur në det gjatë natës, pasi nëse të gjitha llambat e anijes shuhen, anija nuk është më e dukshme falë bykut dhe velat e saj të zeza. Kjo shihet gjithashtu në *Curse of the Black Pearl*, ku ajo mund të hyjë e papenguar në Port Royal nën mbulesën e errësirës.

## Xhirimet 
Në filmin e parë, *Perla e Zezë* ishte një maune prej çeliku me struktura druri të ndërtuara sipër për t'i ngjan një anijeje të vërtetë. Përveç kësaj, një grup skenash zanore u përdor për të arritur kontroll më të mirë mbi makinat e mjegullës. Për filmin e dytë dhe të tretë, një anije me vela lundruese u ndërtua në kantieret detare në Bayou La Batre në Alabama në bykun e anijes së mallrave *Sunset* për të shërbyer si skenë, megjithëse nuk është një anije autentike e gjatë. Një version tjetër, i montuar në një gardh, u ndërtua për filmimin e betejës Maelstrom. Në vitin 2010, *Sunset*, i cili luante Perlën e Zezë në shumicën e filmave, u rindërtua për të portretizuar ''Queen Anne's Revenge* në *Pirates of the Caribbean: On Stranger Tides*.

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* *Black Pearl* në *Pirates of the Caribbean* wiki
* In depth article on the *Black Pearl* nga IGN
* Fotografitë e *Perlës së Zezë* në det në Hawaii
* Fotografitë e vendndodhjes aktuale të *Perlës së Zezë* në bregdetin e Oahu, Hawaii 
* *Black Pearl'' Scale Model (Spanjisht)
Klubi i Elbasanit

**Klubi "Bashkimi" i Elbasanit** ishte një nga organizatat më të rëndësishme të Rilindjes Kombëtare Shqiptare, i themeluar në fillim të shekullit XX në qytetin e Elbasanit. Ky klub luajti një rol të madh në promovimin e arsimit shqip dhe forcimin e ndërgjegjes kombëtare në një periudhë kur shqiptarët përballeshin me presionet osmane dhe ato të fqinjëve për asimilim kulturor dhe gjuhësor.

## Vështrim 
Veprimtaria kryesore e klubit ishte përhapja e arsimit në gjuhën shqipe, një objektiv që u konkretizua me një nga arritjet më të rëndësishme të tij, themelimin e Shkollës Normale të Elbasanit në vitin 1909. Kjo shkollë, e para shkollë e mesme shqipe në Shqipëri, u bë një simbol i arsimit kombëtar dhe një qendër përgatitore për mësues që do të përhapnin gjuhën dhe kulturën shqiptare në mbarë vendin. Financimi dhe organizimi i saj u bë përmes përpjekjeve të shqiptarëve nga të gjitha trevat, duke reflektuar rëndësinë që i jepej arsimit në procesin e ndërtimit të identitetit kombëtar.

Klubi "Bashkimi" bashkëpunoi ngushtë me klube të tjera shqiptare, si ato të Manastirit, Shkupit dhe Selanikut, për të përhapur idetë e Rilindjes Shqiptare dhe për të koordinuar përpjekjet për arsimin dhe pavarësinë. Ai organizonte gjithashtu takime, konferenca dhe ngjarje kulturore, ku diskutohej për problemet e kohës dhe vendoseshin strategji për çështjen kombëtare.

Një aspekt tjetër i rëndësishëm i aktivitetit të Klubit "Bashkimi" ishte mbështetja e Kongresit të Elbasanit (1909), i cili u mbajt pikërisht për të vendosur mbi rrugën që duhej ndjekur për zhvillimin e arsimit shqip. Vendimet e këtij kongresi forcuan pozicionin e Elbasanit si një qendër e arsimit dhe kulturës shqiptare.

Pas shpalljes së Pavarësisë së Shqipërisë në vitin 1912, Klubi "Bashkimi" vazhdoi të kishte ndikim, duke mbështetur përpjekjet për zhvillimin e institucioneve arsimore dhe kulturore të shtetit të ri shqiptar. Megjithatë, ndryshimet politike dhe zhvillimet e mëvonshme çuan në një zbehje të rolit të tij si organizatë. Pavarësisht kësaj, trashëgimia e Klubit "Bashkimi" mbetet e gjallë në kujtesën historike si një nga shtyllat e Rilindjes Kombëtare dhe përhapjes së arsimit shqip.

## Shih edhe 
* Elbasani
* Kongresi i Manastirit
* Rilindja Kombëtare Shqiptare

## Referime
Vasja Pirc

[parapamje|Pirc vs. [Max Euwe|Euwe (1950)]]

**Vasja Pirc** (shqiptimi slloven: [ˈʋâːsja ˈpîːɾt͡s]) (19 dhjetor 1907 – 2 qershor 1980) ishte shahist jugosllav. Ai njihet më së miri në qarqet konkurruese të shahut si një eksponent i fortë i mbrojtjes hipermoderne, tani i njohur përgjithësisht si Mbrojtja Pirc.

Pirc ishte kampion i Jugosllavisë pesë herë: 1935, 1936, 1937, 1951 dhe 1953. Atij iu dha titulli Mjeshtër Ndërkombëtar në vitin 1950 dhe titulli Mjeshtër i madh në vitin 1953. Ai u bë Arbitër Ndërkombëtar në vitin 1973.

## Referime
## Lidhje të jashtme
* Vasja Pirc profili dhe lojërat në Chessgames.com
Milan Matuloviq

**Milan Matulović** (10 qershor 1935 – 9 tetor 2013) ishte një mjeshtër i madh shahu i cili ishte lojtari i dytë ose i tretë më i fortë jugosllav për pjesën më të madhe të viteve 1960 dhe 1970 pas Svetozar Gligorić dhe ndoshta Borislav Ivkov. Ai ishte kryesisht aktiv para vitit 1977, por mbeti një konkurrent i rastësishëm i turneut deri në vitin 2006.

## Karriera
Matulović ka lindur në Beograd. Në vitin 1958 ai luajti një ndeshje stërvitore me katër ndeshje me Bobby Fischer, nga të cilat ai fitoi një, barazoi një dhe humbi dy. Ai fitoi titullin Mjeshtër Ndërkombëtar në vitin 1961 dhe u bë Mjeshtër i madh në vitin 1965.

Ai fitoi Kampionatin Jugosllav të Shahut të viteve 1965 dhe 1967 dhe ishte një konkurrent pjellor në skenën e turneut ndërkombëtar gjatë viteve 1960 dhe 1970. Ndoshta rezultati i tij më i mirë ishte i pari i barabartë me Gligorić, Ivkov dhe Lev Polugaevsky në Shkup 1969 përpara ish-Kampionit Botëror të Shahut Mikhail Botvinnik dhe kandidatit të shumëfishtë Efim Geller. Përfundime të tjera të vendit të parë gjatë kësaj periudhe, ose të përbashkëta ose të plota, përfshinin Netanya 1961, Vršac 1964, Novi Sad 1965, Beograd 1965, Reggio Emilia 1967/68, Athens Zonal 1969, Beograd 1969, Sarajevë 1971, Birmingham 1975, Bajmok 1975 (dhe më 1978), Majdanpek 1976, Vrbas 1976, Beograd 1977 dhe Odzaci 1978. Nga vitet 1980, fitoret e tij në turne u bënë më pak të shpeshta, por përfshinin Osijek 1980, Borovo 1980, Helsinki 1981 dhe Vrnjacka Banja 1985. Ai përsëriti suksesin e tij në Vrnjacka Banja më 1990.

Ai pati rezultate të shkëlqyera në Olimpiadat e Shahut. Ai luajti 78 ndeshje në gjashtë gara për Jugosllavinë, me rezultatin e përgjithshëm prej 46 fitoresh, 28 barazime dhe katër humbje, për një rezultat 76.9 përqind, performanca e 10-të më e mirë olimpike e të gjitha kohërave.

Ndjekja e tij për kampionatin botëror ishte më pak e suksesshme, pasi ai nuk kaloi kurrë në fazën e kandidatëve të procesit për përzgjedhjen e një sfiduesi për titull. Ai luajti në ndeshjen e vitit 1970 "BRSS kundër pjesës tjetër të botës" në tabelën e tetë kundër Botvinnik, duke humbur një ndeshje dhe duke barazuar tre të tjerat. Në këtë çift pati një polemikë, pasi Matulović kishte një histori rezultatesh të dobëta kundër lojtarit sovjetik; Kishte akuza se kapiteni i ekipit sovjetik e kishte vendosur Botvinnikun në një tabelë më të ulët se sa do të kërkonte shtati i tij për të përfituar nga kjo.

## Stili i lojës
Loja e mprehtë sulmuese e Matulović u demonstrua në këtë lojë kundër mjeshtrit të madh bullgar Georgi Tringov nga Olimpiada e Shahut 1970 në Siegen.

## Referime
## Lidhje të jashtme
* Milan Matulović profili dhe lojërat në Chessgames.com
Klubi i Janinës

**Klubi i Janinës** i njohur fillimisht me emrin, Klubi "Dituria", ndërsa më vonë, Klubi "Bashkimi", ishte një nga organizatat më të rëndësishme kulturore dhe patriotike të shqiptarëve në jug të Shqipërisë dhe në rajonin e Epirit. Themeluar në fillim të shekullit XX, ky klub kishte për qëllim kryesor mbrojtjen dhe promovimin e gjuhës shqipe, përhapjen e arsimit kombëtar dhe forcimin e ndjenjës së përkatësisë kombëtare ndër shqiptarët e rajonit.

## Vështrim 
Janina, si një qendër historike e kulturës shqiptare, përbënte një pikë strategjike për veprimtarinë e klubit, duke tërhequr patriotë, intelektualë dhe figura të shquara shqiptare. Klubi i Janinës luajti një rol të rëndësishëm në përhapjen e librave dhe gazetave në gjuhën shqipe dhe në mbështetjen e shkollave shqiptare në një kohë kur presionet asimiluese nga fqinjët dhe Perandoria Osmane ishin të forta.

Veprimtaria kryesore e Klubit të Janinës shtrihej në disa fusha:
* Arsimi dhe botimet: Klubi organizonte dhe mbështeste hapjen e shkollave shqipe në rajonin e Epirit dhe më gjerë. Një pjesë e rëndësishme e veprimtarisë së tij ishte shpërndarja e librave dhe materialeve didaktike në gjuhën shqipe. Ai promovonte alfabetin shqip të miratuar nga Kongresi i Manastirit dhe ishte një mbështetës i flaktë i shkollimit në gjuhën amtare.

* Forcimi i ndërgjegjes kombëtare: Përmes mbledhjeve dhe aktiviteteve kulturore, klubi ndihmoi në rritjen e ndërgjegjes kombëtare dhe përforcimin e lidhjeve mes shqiptarëve të jugut dhe pjesëve të tjera të Shqipërisë. Ai ishte gjithashtu një qendër për bashkimin e shqiptarëve të rajonit për të përballuar sfidat ndaj identitetit kombëtar.

* Lidhjet me klube të tjera: Klubi i Janinës bashkëpunonte ngushtë me klube të tjera shqiptare, si ato të Manastirit, Selanikut dhe Shkupit, duke krijuar një rrjet të organizuar për promovimin e çështjes kombëtare. Në këtë mënyrë, ai ndihmoi në konsolidimin e lëvizjes kombëtare shqiptare.

* Mbështetja e përpjekjeve për pavarësi: Klubi i Janinës kontribuoi në përgatitjet për Shpalljen e Pavarësisë së Shqipërisë në vitin 1912, duke qenë një qendër e rëndësishme për organizimin dhe koordinimin e përpjekjeve patriotike në jug të vendit. 

## Trashëgimia 
Veprimtaria e Klubit Shqiptar të Janinës nuk ishte e lehtë, pasi ai përballej me presione të shumta nga qarqet greke dhe ato osmane, të cilat kërkonin të mbanin nën kontroll shqiptarët e rajonit. Megjithatë, përpjekjet e klubit kontribuan në ruajtjen dhe zhvillimin e kulturës shqiptare në një periudhë kritike për kombin.  

Trashëgimia e Klubit të Janinës është një dëshmi e përkushtimit të shqiptarëve të jugut për çështjen kombëtare dhe përhapjen e arsimit shqip. Veprimtaria e tij ka lënë gjurmë të rëndësishme në historinë e Rilindjes Kombëtare Shqiptare dhe është një burim frymëzimi për brezat e ardhshëm.

## Shih edhe 
* Komiteti i Janinës
* Rilindja Kombëtare Shqiptare

## Referime
Borislav Ivkov

**Borislav Ivkov** (12 nëntor 1933 – 14 shkurt 2022) ishte një mjeshtër i madh shahu serb. Ai ishte një kandidat për Kampionatin Botëror në vitin 1965 dhe luajti në katër turne të tjerë ndërzonal, në 1967, 1970, 1973 dhe 1979.

Ivkov ishte tre herë Kampion i Jugosllavisë (1958 e përbashkët, 1963 e përbashkët, 1972) dhe ishte kampioni i parë botëror për të rinj në 1951.

Ai e përfaqësoi Jugosllavinë 12 herë në garat olimpike, nga viti 1956 deri në vitin 1980, dhe gjashtë herë në kampionatet evropiane të ekipeve.

Ivkov fitoi shumë ngjarje të klasit të lartë gjatë karrierës së tij; Triumfet e njohura të turneut përfshijnë Mar del Plata 1955, Buenos Aires 1955, Beverwijk 1961, Zagreb 1965, Sarajevë 1967, Amsterdam-IBM 1974 dhe Moskë 1999. Për më shumë se 15 vjet nga mesi i rangut të dytë të viteve 1950, ai ishte lojtari i rangut të dytë jusllav, pas Svetozar Gligorić. Ai shkroi një autobiografi, *60 Vitet e Mia në Shah*.

## Kandidat për Kampionatin Botëror
Ivkov u kualifikua nga Amsterdam Interzonal 1964 në ndeshjet e kandidatëve vitin e ardhshëm, me rezultat 15/23. Por ai humbi ndeshjen e tij të raundit të parë të kandidatëve në Zagreb ndaj Bent Larsen me 5½–2½. Ai luajti në nivelin Interzonal edhe katër herë të tjera, por nuk u avancua më tej. Ai mezi e humbi lëvizjen në moshën 46-vjeçare në vitin 1979.

* 1967 Sousse: 11/21, tied 12th–13th;
* 1970 Palma de Mallorca: 10½/23, 14th;
* 1973 Petrópolis: 9/17, tied 9th–10th;
* 1979 Rio de Janeiro: 9½/17, tied 5th–6th.

Ivkov luajti në bordin e dhjetë në ndeshjen e ekipit të Rusisë (BRSS) kundër Pjesës së tjetër të Botës në Beograd 1970, por humbi ndeshjen e tij 3–1 ndaj Paul Keres.

## Jeta personale dhe vdekja
Me gruan e tij Olga María Kesic, Ivkov kishte një djalë dhe një nip. Me gruan e tij të dytë, Branka Vujnoviq, ai pati dy fëmijë.

Ivkov vdiq më 14 shkurt 2022, në moshën 88 vjeçare.

## Trashëgimia dhe stili i lojës
Ivkov mundi pesë kampionë botërorë: Vasily Smyslov, Mikhail Tal, Tigran Petrosian, Bobby Fischer, dhe Anatoly Karpov. Ai gjithashtu shënoi fitore mbi shumicën e lojtarëve më të mirë të epokës së tij, përveç Mikhail Botvinnik dhe Paul Keres. Ai dominohej kokë më kokë nga yje të tillë si Gligoric, Tal dhe Larsen.

Stili i Ivkov është klasik, dhe ai hapej rregullisht me 1.e4 dhe 1.d4 gjatë viteve të pikut, duke e bërë atë problematik për t'u përgatitur. Si Zi, ai iu përgjigj 1.e4 me Mbrojtjen Siciliane, Mbrojtjen Franceze dhe 1...e5, duke treguar një repertor të gjerë të cilin e trajtoi mirë. Ndërsa zakonisht priret drejt një loje të fortë pozicionesh, Ivkov mund të kalonte në taktika të ashpra kur t'i jepej mundësia. Gjatë viteve të pikut, ai luajti në shumë turne të klasit të lartë dhe ishte pothuajse gjithmonë pranë majës së tabelës.

## Referime
## Lidhje të jashtme
* Borislav Ivkov profili dhe lojërat në Chessgames.com
Dodë Koleci

**Dodë Koleci** (1856-1915) ishte një famullitar dhe atdhetar i Rilindjes Kombëtare Shqiptare, i lindur në Kallmet të Mirditës. Ai ishte një mbrojtës i arsimit shqip. Dodë Koleci mbështeti hapjen e shkollave shqipe dhe përdorimin e alfabetit të Kongresit të Manastirit.

Ai kontribuoi aktivisht në përpjekjet për pavarësinë dhe në mbrojtjen e interesave kombëtare pas shpalljes së saj në vitin 1912. Vdiq në vitin 1915, në Ndërfanë, ku shërbeu për 21 vjet. 

## Referime
SHOTA

**SHOTA** MRAP është një automjet rezistent ndaj minave, i mbrojtur nga prita, i prodhuar nga TIMAK në Shqipëri. Automjeti është projektuar për siguri maksimale në mjedise me rrezik të lartë, duke shfaqur një shasi V me byk për të shmangur shpërthimet dhe forca të blinduara të avancuara për mbrojtje balistike. I pajisur me sistemet më të avancuara të komunikimit dhe navigimit, ai siguron efikasitet operacional dhe koordinim në zonat e luftimit. Njoftimi nxirrte në pah përpjekjet bashkëpunuese me producentin TIMAK për krijimin e këtij prototipi revolucionar. Peleshi shprehu besimin se në tre javë, në panairin Eurosatory në Paris, ky produkt shqiptar do të prezantohet me sukses në skenën ndërkombëtare. Mesazhi i Peleshit preku edhe nevojën për të kapërcyer çdo ndjenjë inferioriteti intelektual, një hap vendimtar që Shqipëria të lërë gjurmë në botën e zhvilluar. Ministri i Mbrojtjes beson se duke promovuar inovacionin dhe besimin, Shqipëria mund të arrijë rezultate të jashtëzakonshme në sektorë të ndryshëm, përfshirë teknologjinë ushtarake. Porositë e para kanë filluar nga Ushtria Shqiptare dhe Forca e Sigurisë së Kosovës.

## Operatorët 
* : Së shpejti pjesë e Forcave të Armatosura Shqiptare

## Shiko edhe 
* TIMAK
* KAYO
* Industria e mbrojtjes e Shqipërisë

## Referime
Shushica (kthjellim)

*Kjo faqe bën kthjellimin e titujve që kanë për bazë* ***Shushica***.

## Vendbanime në Shqipëri 
* Shushicë (Vlorë)
* Shushica (Elbasan)

## Vendbanime në Kosovë 
* Shushica (Graçanicë)
* Shushica (Burim)

## Lumenjë 
* Lumi i Shushicës

## Shiko edhe 
* Sushica (faqe kthjelluese)

## Referime
Festa e Grurit

**Festa e Grurit** është njëra nga festat më të rëndësishme dhe simbolike në kulturën tradicionale shqiptare, e cila lidhet me përfundimin e sezonit të korrjeve dhe begatinë e mbledhur nga tokat. Kjo festë reflekton rëndësinë e grurit si ushqim bazë dhe si simbol i bollëkut, jetëgjatësisë dhe prosperitetit për komunitetet bujqësore.

## Vështrim 
Gruri ka qenë gjithmonë një element qendror në jetën e përditshme dhe në ceremonitë rituale të shqiptarëve. Në shumë zona, përfundimi i korrjeve shoqërohej me organizimin e festimeve ku përziheshin elemente të gëzimit, falënderimeve ndaj natyrës dhe besimeve të trashëguara. Familjet dhe komunitetet mblidheshin për të festuar bashkërisht duke ndarë bukë, ëmbëlsira dhe ushqime të përgatitura nga gruri i freskët.

Në disa tradita, gjatë kësaj feste, mbahej një lloj rituali i bekuarjes së grurit ose i falënderimit ndaj Zotit dhe forcave të natyrës për prodhimin e mirë. Në disa raste, krijoheshin edhe valle tradicionale dhe këngë që flisnin për bujqësinë, tokën dhe grurin, duke lidhur kështu festën me artin popullor dhe shpirtin komunitar.

Në traditat më të vjetra, "gruri i parë" i korrur mbahej si një simbol fatbardhësie dhe mund të përdorej për qëllime rituale gjatë dimrit, duke besuar se do të sillte shëndet e mbarësi për familjen dhe fermën. Kjo ndjeshmëri ndaj vlerës së grurit si "dhuratë e tokës" pasqyronte lidhjen e ngushtë të shqiptarëve me natyrën dhe ciklet e saj.

Sot, Festa e Grurit mund të jetë më pak e pranishme në formën e saj tradicionale, por mbetet një kujtim i fortë i trashëgimisë kulturore dhe një rast për të rikujtuar rëndësinë e punës, tokës dhe bashkimit komunitar. Në disa zona, ajo shënohet ende përmes aktiviteteve lokale që promovojnë prodhimet e grurit, zejet dhe artizanatin.  

## Shih edhe 
* Kultura shqiptare

## Referime
Shqiptarët në Amerikën e Jugut

parapamje|268x268px| Shqiptarët që festojnë pavarësinë nga Turqia Osmane, Buenos Aires, 1913
**Shqiptarët në Amerikën e Jugut** () janë njerëz me prejardhje dhe trashëgimi shqiptare në shtete të tilla të Amerikës së Jugut si Argjentina, Brazili dhe Uruguai . Prejardhjen e tyre e kanë në territoret me popullsi të madhe shqiptare në Itali ; sa i përket rezultatit, shumë shqiptarë në Amerikën e Jugut priren të identifikohen edhe me komunitetin më të madh italian në Amerikën e Jugut. Ata janë adhurues të feve të ndryshme dhe janë kryesisht të krishterë, me pakicë të konsiderueshme myslimanësh si dhe jofetarë .  

## Argjentina 
Gjatë emigrimit të madh nga italianët e jugut drejt Argjentinës, ka pasur edhe shumë arbërshe. Ata u bënë pjesë e imigrimit të madh evropian drejt Amerikës së Jugut në shekullin e 19-të. Shumica e shqiptarëve që migruan në Argjentinë ishin arbëreshë nga Italia e Jugut, ndërsa rritja e të mërguarve shqiptarë në Argjentinë ndodhi në fillim të shekullit të 20-të, me ardhjen e rreth 20,000-30,000 shqiptarëve, shumë vazhduan të përziheshin me italianët dhe vendasit dhe kështu, nuk ishin më në gjendje të flisnin shqip .  

## Shih edhe 
* Mërgata shqiptare
* Lista e shqiptarëve në Amerikën e Jugut

## Referime
Gjylo Karafili

**Gjylo Karafili** (lindi më 12 Qershor 1918) është një nënë shqiptare e cila i ka mbijetuar Masakrës së Genocidit Çam. E lindur në Margëlliç të Çamërisë, ajo dëshmon tmerret dhe masakrat qe ka përjetuar ajo edhe të gjithë njerzit e saj.

"*Ndodhi ajo që thonin te gjithë, i theren të gjithe, aq qeneë bere mire grate me varje dhe i çanë barkun, ça thua mos pyet hiç, kush të ikte më përpara, kush të ikte më përpara, na vanë këmbet kaq, gjaku nëpër këmbë, mbanim këpucët nëpër dorë. Nëna ime nuk kishte vëlla, gjyshi im kishte një mulli dhe ja kishte lënë nënës sime trashëgimi, nuk të them dot pasurinë që kemi patur në Çamëri.* 

*Ka një shtëpi 18, çunin e xhaxhait, 4 dite duhet të martohej, 4 ditë duhet të martohej, e vranë me plumb mu në kokë dhe ra. Lëre fëmijë, lëre fëmijë mos pyet dhe tani që e mendoj ajo vetëm atë fëmijë kishte, ja pren kokë djalit në sytë të nënës dhe babait të tij. Me pas vrau babain dhe la nënën. Vetëm rrobat e trupit kemi marrë, as lugë, as tenxhere, as pirunj. Vetëm një tenxhere që na e dha një zonje në Filat që hanim gjellë.*

*Të vete një herë edhe të vdes, e mbaj mend shumë mirë shtëpinë, mbi pazar e kishim, mbi pazar, zbrisnim poshtë rrugës drejt atje shkonim"*

## Referime
Our Little Secret (film)

***Our Little Secret*** është një film komedi romantike amerikane e vitit 2024 me regji nga Stephen Howek dhe shkruar nga Hailey Dedominicis. Në film luajnë ylli Lindsay Lohan së bashku me një kast ansambël, duke paraqitur Ian Harding, Tim Meadows, Jon Rudnitsky Judy Reyes, Henry Czerny, Chris Parnell dhe Kristin Chenoweth. Filmi ishte një pjesë e partneritetit krijues të Lohan me Netflix nën të cilin ajo gjithashtu ekzekutive prodhoi projektin.

*Our Little Secret* ndjek Avery (Lohan) e cila po kalon Krishtlindjet e saj të para me familjen e të dashurit të saj, por zbulon se ish-i dashuri i saj është gjithashtu pjesë e festave dhe vendos të fshehë historinë e tyre romantike.

Prodhimi filloi në Atlanta në janar 2024 dhe përfundoi vonë në muajin vijues. Ajo u lëshua në shërbimin e transmetimit më 27 nëntor 2024.

## Përmbajtja 
Avery dhe Logan ishin miq të fëmijërisë që lulëzuan në një çift. Tetë vjet pas lidhjes së tyre të parë, kur ajo merr një mundësi për të punuar jashtë vendit në Angli, ajo me padurim e pranon atë. Në befasi të Avery duke u larguar nga festa, një Logan shumë i dehur që beson se babai i saj e sugjeron atë, përpiqet të propozojë. Avery zemërohet kur thotë se nëna e saj është e zhgënjyer në të, pasi ajo kaloi kohët e fundit, dhe thotë se ajo kurrë nuk dëshiron ta shohë përsëri.

Një dekadë kalon, dhe Avery dhe Logan po përmbushin familjen e tyre të rëndësishme për herë të parë. Të panjohur për ta, Cam dhe Cassie janë motra dhe motra në familjen Morgan. Mortifikuar, Avery i kërkon Logan të mbajë sekretin e tyre të kaluar, duke pasur frikë nga pyetjet e pakëndshme, veçanërisht nga matriarku Erica.

Ndërsa familja duhet të qëndrojë në shtëpi për portretin vjetor të familjes, Avery dhe Logan dërgohen për të marrë pemën. Njohja e linjës së saj të punës është mbledhja e propozimeve të biznesit, ai i kërkon asaj që ta ndihmojë atë me një për një arkitektonik për shkak të disa ditëve. Në Exchange Logan premton ta ndihmojë atë me Morgans.

E gjithë familja shkon së bashku në mezhë orën 4 të mëngjesit ku Avery kishte bërë vullnetarisht të fliste. Më parë, pasi të keni marrë pemën, një Avery i uritur ha arinjtë xhelatine nga xhepi më i ri i pallto Morgan Callum. Logan e kupton se ata janë THC edibles, kështu që përpiqet t'i tregojë priftit që ajo nuk është mirë dhe nuk mund ta bëjë leximin, por djali i altarit nuk e transmeton mesazhin.

Avery është thirrur të flasë, ashtu si fillojnë edibles.

## Luajnë 
## Lidhje të jashtme 
* Our Little Secret në Netflix
* Our Little Secret në IMDb