Marítimo Funchal

**Club Sport Marítimo** MH M, i njohur zakonisht si **Marítimo** ose **Marítimo da Madeira**, është një klub sportiv profesionist portugez me qendër në qytetin e Funchal, në ishullin Madeira. E themeluar në vitin 1910, Marítimo është më i njohur për ekipin e tij të futbollit që aktualisht luan në Liga Portugal 2 që më parë ka luajtur për 38 vjet rresht në Primeira Liga nga 1985 deri në 2023.

Ekipi rezervë i klubit, Marítimo B, konkurron në divizionin e katërt, dhe ekipi i femrave paraqitet në Campeonato Nacional Feminino të nivelit të lartë. Përveç futbollit, Marítimo ka ekipe në sporte të tjera që konkurrojnë në ligat kombëtare, si volejboll, hendboll, hokej me rul dhe atletikë. Mbështetësit e Marítimo quhen *Maritimistas*.

Klubi i futbollit ka fituar një trofe të madh, Campeonato de Portugal në 1926. Pas një periudhe të gjatë të kufizuar në garat rajonale, Marítimo bëri paraqitjen e tyre inauguruese në ligën kombëtare në 1973  dhe katër vjet më vonë u bë klubi i parë me bazë jashtë territorit kontinental portugez që arriti promovimin në divizionin më të lartë në 1977. . Që atëherë, klubi ka luajtur 43 sezone në nivelin më të lartë të futbollit të ligës portugeze – duke u renditur i 10-ti në listën e të gjitha kohërave  – si dhe ka qenë finalist i Taça de Portugal dy herë, finalist i Taça da Liga dy herë, duke fituar Segunda Divisão dy herë dhe duke arritur nëntë paraqitje në Kupën UEFA/Europa League. Përpjekja më e fundit e Marítimos në kompeticionet evropiane erdhi në vitin 2017, megjithëse performanca e tyre më e mirë ishte gjatë sezonit 2012–13, duke përfunduar në vendin e tretë në fazën e grupeve të Ligës së Evropës.

## Historia 
djathtas|parapamje|300x300px| Skuadra që fitoi kampionatin e parë të Madeira (1916–17)
Marítimo u themelua më 20 shtator 1910 si *Club Português de Sport Marítimo*, nga Cândido Fernandes de Gouveia. Klubi adoptoi ngjyrat e kuqe dhe jeshile të flamurit të ri republikan të Portugalisë për t'u dalluar nga rivalët Club Sports da Madeira, të cilët përdorën ngjyrat blu dhe të bardhë të flamurit të vjetër të monarkisë, i cili ishte zëvendësuar 15 ditë më parë. Emri *Marítimo*, që do të thotë Detar në anglisht, u përdor për të pasqyruar faktin se shumë nga lojtarët e ekipit ishin punëtorë të doket Funchal aty pranë, një punëdhënës i shquar në atë kohë. Ndeshja e parë në histori për Marítimo ishte një fitore 2–1 kundër Santa Clara, një ekip i zgjedhur i përbërë nga punëtorë të Western Telegraph Company. Menjëherë pasi ata filluan të luanin me ekipet e marinarëve nga anijet britanike që vizitonin. José Rodrigues Barrinhas, një qendër-gjysmë sulmues i modës së vjetër, bëri emër në këto lojëra dhe në ndeshjet kundër rivalëve CS Madeira.

Në 1921–22, klubet portugeze filluan të luanin një kompeticion të ri kombëtar. Campeonato de Portugal, i luajtur në bazë të eliminimit (i ngjashëm me Taça de Portugal aktual), ishte gara e parë kombëtare. Pas konkurrimit në kampionatet rajonale, fituesit rajonalë garuan së bashku për të zgjedhur kampionin e Portugalisë. Marítimo bën 13 paraqitje në 17 edicionet e kompeticionit. Pas disa përpjekjesh, klubi më në fund fitoi Campeonato de Portugal në 1925–26. Në gjysmëfinale kundër Porto, Marítimo fitoi 7–1, dhe në finale kundër Belenenses Marítimo fitoi 2–0. Pikërisht pas kësaj arritjeje të madhe, Marítimo u quajt "Më i madhi i Ishujve".

Në fillim të viteve 1930, klubi u përball me një krizë të rëndë financiare, megjithëse kjo nuk ndikoi në epërsinë e tij në garat rajonale. Megjithatë, në vitin 1934, u krijua një kompeticion i ri kombëtar i quajtur Primeira Liga, në të cilin përjashtoheshin ekipet jashtë territorit kontinental. Sidoqoftë, në 1938–39 skuadrat nga ishujt filluan të merrnin pjesë në Taça de Portugal, pasi kampionët e Madeira dhe Azores luajtën një raund kualifikimi mes tyre. Duke u përjashtuar nga konkurrimi në Primeira Liga, klubi vazhdoi të luante në garat rajonale. Ishte në këtë periudhë që Marítimo fitoi shumë nga Kampionatet Rajonale. Në vitin 1950, ekipi kaloi nëpër një turne të mahnitshëm në Afrikë, në të cilin ata bënë disa arritje të mëdha.
majtas|parapamje|350x350px| Skuadra që fitoi kampionatin e Portugalisë (1925–26)
Pas negociatave të vështira me Kombëtaren portugeze të futbollit, u vendos që fituesi në kampionatin rajonal të 1972–73 mund të luante një raund kualifikues me të fundit të Segunda Divisão dhe të parin e Terceira Divisão. Marítimo fitoi atë kampionat rajonal dhe filloi të marrë pjesë në kampionatet kombëtare. Kështu ata u bënë skuadra e parë nga një ishull portugez që mori pjesë në kampionatin kombëtar. Rekordi i Maritimo me 35 kampionate të Madeiras të fituara midis 1916 dhe 1973 ende qëndron. 

Pasojat e viteve të gjata pa qenë në gjendje për të konkurruar rregullisht në garat kombëtare ishin të dukshme që në fillim. Fakti që ishulli nuk ishte në gjendje të futte ekipe në garat kombëtare tregonte mospërputhjet në infrastrukturë dhe organizim midis realitetit rajonal dhe kombëtar. Megjithatë në sezonin 1976–77 klubi fiton Divisão II dhe ngrihet në Divizionin e Parë Portugez, duke qëndruar atje për më shumë se tre sezone. Për shkak të gjysmë-profesionalizmit ekzistues dhe disa vështirësive logjistike, klubi bie në Segunda Divisão në 1980–81, duke u ngritur menjëherë sezonin e ardhshëm, duke fituar për herë të dytë Divizionin II. Pas dy sezonesh klubi kthehet në Primeira Liga në sezonin 1982–83. Që atëherë klubi ka mbetur në Primeira Liga, duke konsoliduar statusin e tij si një ekip që përfundon vazhdimisht në dhjetëshen e parë dhe konkurron për kualifikimin evropian.

Deri në fillim të viteve 1990, rezultati më i mirë i klubit ishte i 9-ti në sezonin 1987–1988. Hyrja e një trajneri të ri, brazilianit ambicioz Paulo Autuori, shoqëroi organizimin më të madh të brendshëm dhe futbollin sulmues tërheqës, kështu që në sezonin 1991–92 klubi arriti në vendin e shtatë, duke qëndruar paksa jashtë kualifikimeve evropiane. Sezoni 1992–93 pa një "treshe të mrekullueshme" (Ademir, Edmilson dhe Jorge Andrade) që e shtynë klubin të ketë sulmin e tretë më të mirë të ligës, me 56 gola. Kualifikimi evropian erdhi në raundin e fundit, me një fitore 3–2 kundër Boavista. Sërish klubi ishte pionier, duke qenë ekipi i parë ishullor që arriti kualifikimin në kompeticionet evropiane, nën vendin e 5-të të arritur. I njëjti sezon është gjithashtu i dukshëm për fitoret në shtëpi kundër Sporting (4–2) dhe Gil Vicente (7–0).

Në 1994–95, një tjetër arritje e madhe u bë kur klubi u kualifikua në finalet e Taça de Portugal për herë të parë në historinë e tij, pasi mundi Porton në gjysmëfinale 1–0. Marítimo kundërshtoi finalen kundër Sporting Lisbon, por humbi 2–0. Gjashtë vjet më vonë, në sezonin 2000–01, Marítimo arriti përsëri finalen, pasi mundi Boavista në gjysmëfinale 1–0. Këtë herë Marítimo luajti në finale kundër Portos, duke humbur sërish 2–0. Sidoqoftë, që nga viti 2023, Marítimo mbetet ende i vetmi klub nga Madeira që ka arritur në finalen e Kupës së Portugalisë.

Nga sezoni 2001–02 deri në sezonin 2014–15, klubi ka përfunduar në dhjetëshen e parë të tabelës, me përjashtim të sezonit 2006–07, ku ata përfunduan në vendin e njëmbëdhjetë. Në sezonin 2014–15, Maritimo arriti në finalen e Kupës së Ligës për herë të parë ndonjëherë, duke mundur Porton në gjysmëfinale, por më pas humbi nga Benfica 2–1. Sezonin e ardhshëm ata e përsëritën këtë arritje, duke luajtur sërish kundër Benfica-s, por duke humbur 6–2. Përfundimi më i mirë i ligës që Maritimo ka marrë ndonjëherë ishte vendi i 5-të, i marrë për herë të parë në 1992–93, dhe që atëherë ata kanë përfunduar pesë herë të tjera në atë pozicion, së fundmi në sezonin 2011–12. Në sezonin 2012–13, Marítimo u kualifikua në fazat e grupeve të Europa League për herë të parë ndonjëherë, duke përfunduar i treti me një fitore kundër Club Brugge dhe dy barazime kundër Newcastle United.

### Fanellat 
## Nderimet 
### Kombëtare 
* **Campeonato de Portugal**
** **Fitues (1)**: 1925/26
* **Taça de Portugal**
** *Nënkampion (2)*: 1994/95, 2000/01
* **Taça da Liga**
** *Nënkampion (2)*: 2014/15, 2015/16
* **Liga Portugal 2**
** **Fitues** **(2)**: 1976/77, 1981/82

### Rajonale 
* **Kampionati AF Madeira (Klasa 4)**
** **Fituesit (35):** 1916/17, 1917/18, 1921/22, 1922/23, 1923/24, 1924/25, 1925/26, 1926/27, 1928/29, 1929/30, 1930/31, 1935/36, 1939/40, 1940/41, 1944/45, 1945/46, 1946/47, 1947/48, 1948/49, 1949/50, 1950/51, 1954/55, 1955/56, 1957/58, 1965/66, 1966/67, 1967/68, 1969/70, 1970/71, 1971/72, 1972/73
* **Kupa AF Madeira**
** **Fituesit (26) – Të dhënat:** 1946/47, 1947/48, 1949/50, 1950/51, 1951/52, 1952/53, 1953/54, 1954/55, 1955/56, 1958/59, 1965/66, 1966/67, 1967/68, 1968/69, 1969/70, 1970/71, 1971/72, 1978/79, 1980/81, 1981/82, 1984/85, 1988/89, 2017/18

## Lojtarët 
### Skuadra aktuale 
### Lojtarë të shquar 
[djathtas|parapamje|210x210px| [Pepe luajti për Marítimo midis 2001 dhe 2004.]]
[djathtas|parapamje|164x164px| [Danilo Luís Hélio Pereira|Danilo Pereira luajti për Marítimo nga 2013 deri në 2015.]]
*Përfshirë vetëm lojtarët me të paktën 100 paraqitje në klub, ose që janë paraqitur për ekipin e tyre ndërkombëtar.*
 

## Shënime 
## Referime