Dimitri Kipiani

Princi Dimitri Kipiani (1814-1887) ishte një burrë shteti, publicist, shkrimtar dhe përkthyes gjeorgjian i njohur për punën e tij në mbështetje të kulturës dhe shoqërisë gjeorgjiane.

Si udhëheqës i fisnikërisë liberale të Gjeorgjisë, ai ishte një figurë e spikatur në lëvizjen për të mbrojtur dhe promovuar identitetin kombëtar gjeorgjian në periudhën e sundimit rus.

Angazhimi i tij për këtë kauzë çoi në mërgimin dhe vrasjen e tij në 1886 nga autoritetet perandorake ruse, të cilat e shikonin atë si një kërcënim ndaj interesave të tyre.

Figura e Kipianit u reth-vlerësua dhe u kanonizua si shenjt nga Kisha Ortodokse Gjeorgjiane në vitin 2007, duke e ngritur atë në rangun e një figure të rëndësishme historike kombëtare.

## Jeta e hershme dhe aktivitetet liberale 
Ai lindi në një familje fisnike në fshatin Mereti afër Gorit në Gjeorgji, e cila atëherë ishte pjesë e Perandorisë Ruse.

Pasi u diplomua në Shkollën e Fisnikërisë së Tiflisit në 1830, ai punoi atje si mësues.

Pas dështimit të komplotit gjeorgjian të vitit 1832 kundër sundimit rus, në të cilin Kipiani ishte i përfshirë, ai u dëbua në Vologda për një periudhë të shkurtër.

I lejuar të kthehej në Gjeorgji në 1837, ai hyri në shërbimin civil dhe mbajti poste të ndryshme në zyrën e nënkryetarit deri në 1864.

Gjatë kësaj periudhe, ai u bë një zëdhënës i shquar i fisnikërisë liberale gjeorgjiane.

Ai u ngarkua me detyrën e formulimit të pozitës së fisnikërisë gjatë reformës së emancipimit dhe hartimit të një plani për çlirimin e serfëve gjeorgjianë, por ky plan nuk i kompensoi mirë serfët.

Më pas, ai u përfshi aktivisht në programin e emancipimit, duke artikuluar interesat e fisnikërisë së vogël dhe të mesme.

Ai u zgjodh si Marshall i Fisnikërisë së guberniyas të Tiflisit dhe Kutaisi në periudha të ndryshme, si dhe shërbeu si kryetar i komunës së Tiflisit nga 1876-1879.

## Identiteti kombëtar gjeorgjian dhe konflikti me autoritetet perandorake 
Ai ishte Zëvendës President i Shoqërisë Agrare Kaukaziane, duke treguar interesat e tij të gjera për zhvillimet bujqësore dhe agrare.

Ishte bashkëthemelues i Bankës së Fisnikërisë së Tiflisit, Shoqërisë për Përhapjen e Shkrim-leximit midis Gjeorgjianëve dhe "Shoqërisë Dramatike Gjeorgjiane", duke ilustruar angazhimin e tij në fusha të ndryshme ekonomike, arsimore dhe kulturore.

Esetë dhe artikujt e tij u botuan gjerësisht në shtypin gjeorgjian dhe rus, duke treguar rolin e tij si intelektual dhe figurë e dalluar publike.

Ai u bë përkthyesi i parë gjeorgjian i veprave të Shekspirit, duke kontribuar në zhvillimin e literaturës dhe kulturës kombëtare gjeorgjiane.

Libri i tij "Gramatika Moderne Gjeorgjiane" pati një rëndësi të konsiderueshme politike, duke u bërë pjesë e debatit të tensionuar midis intelektualëve gjeorgjianë dhe autoriteteve perandorake mbi çështjen e gjuhës.

Pavarësisht deklaratave të tij të besnikërisë, autoritetet ruse e shihnin Kipianin me dyshim. Kjo sugjeron që, pavarësisht angazhimit të tij në institucione dhe aktivitete të sponsorizuara nga shteti, ai nuk u konsiderua i besueshëm nga pushteti qendror rus.

Kipiani i qëndroi besnik Traktatit të Georgievsk të vitit 1783, që përcaktonte modelin e marrëdhënieve ruso-gjeorgjiane. Kjo tregon se ai mbajti një pozicion princi-patriotik, duke mbrojtur pavarësinë dhe sovranitetin e Gjeorgjisë ndaj Perandorisë Ruse.

Ai mbeti një mbrojtës i palëkundur i gjuhës dhe kulturës gjeorgjiane, duke e parë gjuhën amtare si thelbësore për "progresin e vërtetë" të kombit gjeorgjian. Kjo qasje u kundërshtua nga politikat ruse për kufizimin e statusit të gjuhës gjeorgjiane.

Në tetor 1885, Kipiani dënoi drejtpërdrejt mëkëmbësin rus të Kaukazit, Aleksandër Dondukov-Korsakov, duke e akuzuar për persekutimin e kulturës gjeorgjiane.

Ai përpiloi një raport të detajuar për mëkëmbësin dhe administratën perandorake ruse, duke u bërë zë i fuqishëm kundër politikave ruse ndaj Gjeorgjisë.

Megjithatë, Kipiani u detyrua të moderonte aktivitetet e tij si rezultat i presionit të fortë nga Shën Peterburgu, kryeqyteti i perandorisë.

Pasi studenti Laghiashvili vrau rektorin e Seminarit Teologjik të Tbilisit, i cili kishte ndaluar përdorimin e gjuhës gjeorgjiane, ekzarku rus i Gjeorgjisë, Pavel, nënshtroi dhe anatemoi kombin gjeorgjian si përgjigje.

Në reagim ndaj kësaj, Kipiani i dërgoi ekzarkut një letër të fortë, duke e quajtur atë "fyesës" dhe i kërkoi të largohej menjëherë nga Gjeorgjia.

Kjo arriti të provokojë reagimin përfundimtar të pushtetit rus. Më 6 gusht 1886, me urdhër të Carit Aleksandër III, Kipiani u hoq nga posti i tij dhe u dërgua në mërgim në Stavropol, ku më pas u vra në rrethana misterioze.

Kjo ndodhi pasi Kipiani kishte shërbyer si një figurë udhëheqëse në mbrojtjen e gjuhës dhe kulturës gjeorgjiane ndaj politikave të imponuara nga Perandoria Ruse. Largimi dhe vdekja e tij ishin pasojë e luftës së tij të paepur për interesat kombëtare gjeorgjiane.

Më 26 tetor 1887, ai u rivarros në Tiflis dhe u varros në Panteonin Mtatsminda .

*

*