Beteja e Stamford Bridge

Beteja e Stamford Bridge (Anglishtja e Vjetër: Gefeoht æt Stanfordbrycge) ndodhi në fshatin Stamford Bridge, në East Riding të Yorkshire, në Angli, më 25 shtator 1066, mes një ushtrie angleze nën udhëheqjen e Mbretit Harold Godwinson dhe një force norvegjeze sulmuese e udhëhequr nga Mbreti Harald Hardrada dhe vëllai i Mbretit anglez Tostig Godwinson. Pas një beteje të gjakosur, të dy Hardrada dhe Tostig, bashkë me shumicën e norvegjezëve, u vranë. Megjithatë, Harold Godwinsoni e rrëzoi sulmin norvegjez, ushtria e tij u mposht nga Normandët në Hastings më pak se tre javë më vonë. Beteja tradicionalisht është prezantuar si simbolizimi i fundit i Epokës Viking, megjithatë fushatat e mëdha skandinave në Britani dhe Irlandë ndodhën në dekadat e mëpasme, si ato të Mbretit Sweyn Estrithson i Danimarkës në 1069–1070 dhe Mbretit Magnus  i Norvegjisë në 1098 dhe 1102–1103.

## Prapaskena 
Vdekja e Mbretit Edward i Bekuar i Anglisë në janar 1066 kishte shkaktuar një luftë për pasardhësinë në të cilën një varietet pretenduesish nga gjithë Europa veriore luftuan për fronin anglez. Këta pretendues përfshinin Mbretin e Norvegjisë, Harald Hardrada. Sipas Kronikës Angleze Manuskript D (f. 197), norvegjezët mblodhën një flotë prej 300 anijesh për të invaduar Anglinë. Autorët, megjithatë, dukej se nuk bënë dallim midis anijesh luftarake dhe anijesh furnizuese. Në Sagën e Mbretit Harald, Snorri Sturluson thotë, "thuhet se Mbreti Harald kishte mbi dyqind anije, përveç anijeve furnizuese dhe anijeve më të vogla". Bashkë me ristrukturimet e mbledhura në Orkney, ushtria norvegjeze më së shumti numëronte midis 7,000 dhe 9,000 burrash. Duke arritur në bregun anglez në shtator, Hardrada u bashkua me forca të tjera të rekrutuara në Flandër dhe Skocia nga Tostig Godwinson. Tostig ishte në përplasje me vëllain e tij të vjetër Harold (i cili ishte zgjedhur mbret nga Witenagemot pas vdekjes së Edwardit). Pasi që ishte zvarritur nga pozita e tij si Earl i Northumbria dhe i dëbuar në 1065, Tostig kishte organizuar një seri sulmesh të dështuara në Angli në pranverën e 1066. 

Në fund të verës së vitit 1066, pushtuesit lundruan deri në Ouse përpara se të përparonin në York . Më 20 shtator ata mundën një ushtri veriore angleze të udhëhequr nga Edwin, Earl of Mercia, dhe vëllai i tij Morcar, Earl of Northumbria, në Betejën e Fulford, jashtë York. Pas kësaj fitoreje ata morën dorëzimin e York-ut. Pasi pushtuan për një kohë të shkurtër qytetin dhe morën pengje dhe furnizime nga qyteti, ata u kthyen drejt anijeve të tyre në Riccall . Ata ofruan paqe për Northumbrians në këmbim të mbështetjes së tyre për ofertën e Hardrada për fronin dhe kërkuan pengje të tjera nga i gjithë Yorkshire . 

Në këtë kohë Mbreti Harold ishte në Anglinë Jugore, duke parashikuar një pushtim nga Franca nga William, Duka i Normandisë, një tjetër pretendent për fronin anglez. Duke mësuar për pushtimin norvegjez, ai u drejtua drejt veriut me shpejtësi të madhe me karrocat e tij të shtëpisë dhe sa më shumë thegna që mund të mblidhte, duke udhëtuar ditë e natë. Ai bëri udhëtimin nga Londra në Yorkshire, një distancë prej rreth , në vetëm katër ditë, duke i mundësuar atij t'i befasojë plotësisht norvegjezët. Pasi mësoi se Northumbrians ishin urdhëruar të dërgonin pengje dhe furnizime shtesë për norvegjezët në Stamford Bridge, Harold nxitoi nëpër York për t'i sulmuar ata në këtë takim më 25 shtator.  Derisa ushtria angleze u shfaq, pushtuesit mbetën të pavetëdijshëm për praninë e një ushtrie armiqësore kudo në afërsi.