Agroni i Ilirisë

**Agroni** () ishte një mbret i Mbretërisë Ilire  (Mbretërisë Ardiane) në shekullin III para Krishtit rreth 250-231 para Krishtit.  Djali i Pleuratit II, Agroni arriti të shtrinte sundimin ilir mbi shumë fise, popuj dhe qytete në rajonin e Adriatikut. Ai është mbase më i njohur për fitoren e tij vendimtare ndaj Lidhjes Aetoliane, një shtet në Greqinë perëndimore. 

Rreth vitit 231 para Krishtit, Agroni vdiq papritmas pas triumfit të tij mbi Aetolianët. Pineji, djali i tij me gruan e tij të parë Triteuta, pasoi zyrtarisht babanë e tij si mbret në vitin 231 para Krishtit, por mbretëria drejtohej nga gruaja e dytë e Agronit, Mbretëresha Teuta (Teuta e Ilirisë) . 

## Historia 
Agroni përmendet nga dy historianë grekë, Apian (95-165 pas Krishtit) në veprën e tij me titull "*Luftërat e jashtme*" dhe Polibi (203-120 para Krishtit) në veprën me titull *Historitë*. Polibi shkruan për të si "Agroni, mbreti i ilirëve, ishte biri i Pleuratit dhe zotëronte forcën më të fuqishme, si nga toka ashtu edhe nga deti, nga cilido prej mbretërve që kishte mbretëruar në Iliri para tij". 

Agroni e shtriu sundimin e tij edhe mbi fiset e tjera fqinje.  Ai aneksoi një pjesë të Epirit, Epidamnin dhe ishujt e Korfuzit ( Korkyra ) dhe (Hvar) Pharos. Shteti i tij shtrihej nga Narona në Dalmaci deri në jug në lumin Vjosa (Aoos) dhe Korkyra. Gjatë mbretërimit të tij, shteti ardian arriti kulmin e fuqisë së tij. Ushtria dhe flota ilire e bënë atë një fuqi të madhe rajonale në Ballkan dhe Adriatikun jugor. Agroni fitoi kontrollin e Adriatikut me anijet e tij luftarake (*lemba*), një dominim që dikur e gëzonin vetëm Liburnët. Asnjë nga fqinjët e tij nuk ishte gati aq i fuqishëm. Agroni i dha qytetin e Pharos Demetrius të Pharos për të sunduar si guvernatori i saj. 

Në vitin 234 para Krishtit, vazhdimësia mbretërore në Epir mori fund me krijimin e një republike federale. Në jug, pjesa perëndimore e Akarnanisë u shkëput nga kjo marrëveshje. Pavarësia e tyre ishte kërcënuar më parë nga Aetolianët, të cilët filluan të zënë territorin përreth Gjirit të Nartës, duke përfshirë edhe kryeqytetin e vjetër të Pirros Ambrakia, i cili detyroi Epirotëve për krijimin e një qendre të re në Foenike. Të rrethuar në Medion, Akarnanët kërkuan ndihmë nga Dhimitri II i Maqedonisë, i cili për pjesën më të madhe të mbretërimit të tij kishte qenë në luftë me Lidhjet Aetoliane dhe Akeane. Si përgjigje ndaj kërkesës së tyre, mbreti e futi Agronin në konflikt. Sulmi ilir nën komandën e Agronit, ndodhi në vitin 232 ose 231 para Krishtit, është përshkruar nga historiani Polibi: 

Humbja e aetolianëve, e njohur për fitoren e tyre mbi Gaulët pushtues një brez më parë, shkaktoi një senzacion në Greqi. Agroni e kishte pritur me kënaqësi lajmin për fitoren të cilin e kishte mësuar nga komandantët e tij kur anijet e tij ishin kthyer. Atëherë Agroni piu aq shumë me anë të festimit, u raportua, se kjo dhe indulgjenca të tjera të ngjashme, sollën një sulm të pleuritit, i cili e vrau atë brenda disa ditësh.  Agroni vdiq në dimrin e viti 231 para Krishtit. 

Qytetet greke ( *poliset / poleis* ) në bregdetin e Ilirisë u sulmuan sistematikisht dhe mbase ishin pushtuar tashmë nga forcat e Agronit.  Roma iu përgjigj një thirrje nga ishulli Vis (Issa), i kërcënuar nga Agroni, duke dërguar delegatë por të cilët kurrë nuk arritën atje. Ata u sulmuan gjatë rrugës nga anijet ilire, dhe njëri prej tyre u vra, së bashku me një ambasador nga Visa. Pas kësaj, Roma ndërmori veprime ushtarake kundër gruas së Agronit, Teutës, pasi që ndërkohë Agroni vdiq.  Djali i tij, Pineji, e pasoi atë dhe sundoi *de jure* (megjithëse kurrë *de fakto* ) për trembëdhjetë vjet. Tritueta ishte gruaja e parë e Agronit dhe nëna e Pinejit por që Agroni ishte ndarë nga ajo. Gruaja e dytë e Agronit ishte Mbretëresha Teuta (Teuta e Ilirisë), e cila veproi si regjente pas vdekjes së Agronit. 

## Shih edhe 
* Ardianët 
* Luftërat ilire 
* Ilirët dhe Iliria 
* Mbretëria e Ilirisë 
* Lista e mbretërve të Ilirisë 

## Referime 
*
*
*
*
*
*
*
*

## Referime