Jozef Smith

thumb|right|Jozef Smith.
**Jozef Smith i Riu** (23 dhjetor 1805 – 27 qershor 1844) ishte një udhëheqës fetar dhe politik amerikan dhe themeluesi i Mormonizmit dhe lëvizjes së Shenjtorëve të Ditëve të Mëvonshme. Duke botuar Librin e Mormonit në moshën 24 vjeç, Smith tërhoqi dhjetëra mijëra ndjekës deri në kohën e vdekjes së tij katërmbëdhjetë vjet më vonë. Lëvizja fetare që ai themeloi ndiqet nga miliona ndjekës globalë dhe disa kisha, më e madhja prej të cilave është Kisha e Jezu Krishtit e Shenjtorëve të Ditëve të Mëvonshme (Kisha LDS).

I lindur në Sharon, Vermont, Smith u zhvendos me familjen e tij në Nju Jorkun Perëndimor mes vështirësive pas një serie dështimesh të të korrave në 1816. Duke jetuar në një zonë të ringjalljes intensive fetare gjatë Zgjimit të Dytë të Madh, Smith raportoi se përjetoi një seri vizionesh. I pari prej tyre ishte në 1820, kur pa "dy personazhe" (të cilët përfundimisht i përshkroi si Perëndia Atë dhe Jezu Krishti). Në vitin 1823, ai tha se u vizitua nga një engjëll i cili e drejtoi te një libër i varrosur me pllaka të arta, të gdhendura me një histori judeo-kristiane të një qytetërimi të lashtë amerikan. Në vitin 1830, Smith botoi Librin e Mormonit, të cilin e përshkroi si një përkthim në anglisht të atyre pllakave. Po atë vit ai organizoi Kishën e Krishtit, duke e quajtur atë një restaurim të Kishës së hershme të krishterë. Anëtarët e kishës më vonë u quajtën Shenjtorë të Ditëve të Mëvonshme ose u mbiquajtën Mormonë.

Në vitin 1831, Smith dhe pasuesit e tij u zhvendosën në perëndim, duke planifikuar të ndërtonin një Sion komunal në zemër të Amerikës. Ata u mblodhën fillimisht në Kirtland, Ohio, dhe krijuan një postë në Independence, Missouri, e cila ishte menduar të ishte vendndodhja qendrore e Sionit. Gjatë viteve 1830, Smith dërgoi misionarë, botoi zbulesa dhe mbikëqyri ndërtimin e Tempullit të Kirtlandit. Smith dhe pasuesit e tij u larguan nga Ohio dhe Missouri pas rënies së Shoqërisë së Sigurisë së Kirtlandit të sponsorizuar nga kisha dhe përleshjeve të dhunshme me jo-mormonë të Misurit që u përshkallëzuan në urdhrin e shfarosjes mormone. Ata themeluan një vendbanim të ri në Nauvoo, Illinois, i cili shpejt u rrit dhe u bë qyteti i dytë më i madh në Illinois gjatë mandatit të Smith si kryetar bashkie.

Smith nisi një fushatë presidenciale në 1844. Gjatë fushatës së tij, Smith dhe Këshilli i Qytetit të Nauvoo urdhëruan shkatërrimin e makinës së shtypit të Nauvoo Expositor pasi ajo kritikoi pushtetin e Smith dhe praktikën e tij të poligamisë. Kjo nxiti kundërshtimin ndaj Smith dhe pasuesve të tij. Smith iu dorëzua autoriteteve të Illinois, por u qëllua dhe u vra nga një turmë që sulmoi burgun.

Gjatë shërbesës së tij, Smith publikoi dokumente dhe tekste të shumta, shumë prej të cilave ai ia atribuoi frymëzimit hyjnor dhe zbulesës nga Zoti. Ai diktoi shumicën e këtyre në vetën e parë, duke thënë se ato ishin shkrime të profetëve të lashtë ose shprehnin zërin e Zotit. Pasuesit e tij i pranuan mësimet e tij si profetike dhe zbuluese, dhe disa nga këto tekste u kanonizuan nga denominacionet e lëvizjes së Shenjtorëve të Ditëve të Mëvonshme, të cilat vazhdojnë t'i trajtojnë ato si shkrime të shenjta. Mësimet e Smith diskutojnë natyrën e Zotit, kozmologjinë, strukturat familjare, organizimin politik dhe komunitetin dhe autoritetin fetar. Mormonët në përgjithësi e konsiderojnë Smithin si një profet të krahasueshëm me Moisiun dhe Elijan. Disa besime fetare e identifikojnë atë si vazhdimësinë e kishës që ai organizoi, duke përfshirë Kishën e SHDM-së dhe Komunitetin e Krishtit.

## Shiko edhe 
* Mormonët
* Kisha e Jezu Krishtit e Shenjtorëve të Ditëve të Mëvonshme

## Burime