Patronus

**Patronus** (në latinisht *padron*, *mbrojtës*, nga *pater*, *atë*, *baba*) në Romën e Lashtë ishte një qytetar që vihej në një marrëdhënie mbrojtjeje (*patronatus* ose *patrocinium*) përkundrejtë një personi apo një institucioni. Përkuesi femëror i *patronus* ishte *patrona*.

Marrëdhënia e patronatit merte formë dhe emra të ndryshme.

## Patronus dhe libertus
Termi *patronus* ishte mbi të gjitha në kuadrin e raportit midis një qytetari dhe një skllavit të tij: nëse ai ishte liruar (nëpërmjet *manumissio*), quhej libertus dhe ish pronari bëhej patronus-i i tij. Liberti mund të thirrte në gjyq patronus-in e tij vetëm me lejen e pretorit. Patronus mund gëzonte të drejta mbi trashëgiminë e libertit të vdekur dhe mund të merrte anullimin e dispozicioneve nga ana e këtij të fundit që kishin si synim privimin nga këto të drejta. Bashkësia e të drejtave të gëzuara nga patronus-i mbi libertin merte emërtimin *ius patronatus*. Me *adsignatio liberti*, patronus-i mund tia caktonte një libert të vetin njërit prej trashëgimtarëve të tij. Liberti, në fund, nuk mund të martohej as *patrona* të vetën, as bijën e saj.

Dionisi i Halikarnasit ia atribuon krijimin marrëdhënieve midis *cliens* dhe *patronus* Romulit, që pasi e ndau popullin romak në patricë dhe plebejë, përcaktoi një raport hierarkik, duke u atribuar patricëve patronatin e plebejve. Patronus-it duhet të udhëzonin *clientes* mbi ligjet e qytetit, duke i përfaqësuar në gjykim, qoftë kur thirreshin si të akuzuar, ashtu dhe si të dëmtuar.

## *Patronus municipii*
Edhe municipia mund të vendoseshin nën mbrojtjen e një personazhi me ndikim, shpesh një ish magjistrat apo një senator, i zgjedhur (me formulën e *adoptio patroni*, më vonë të quajtur *cooptatio patroni*) nga këshilli municipal. Kjo formë mbrojtjeje quhej *patronatus municipii* apo *patronatus civitatis*. Emërimi përkujtohej nga një tabelë bronxi (*tabula patronatus*), e prodhuar në dy kopje, një për municipium, dhe tjetra për patronus-in. Ky lloj patronati ishte i trashëgueshëm. I ngjashëm me *patronatus municipii* ishte patronati i një colonia (*patronatus coloniae*).

## *Patronus provinciae*
Edhe për provincat ishte e mundur të adoptohej një mbrojtës që të ndërhynte kundër abuzimeve të funksionarëve. Zakonisht, *patronus provinciae* i përkiste fisnikërisë dhe shpesh rridhte nga vetë pushtuesi i provincës.

## Shiko gjithashtu
* Emancipimi
* Skllavëria
* Puna e detyruar
* Vasali
* Liritë civile
* Përfaqësuesi ligjor
* Prokura
* Statusi shoqëror
* Nënshtrimi
* Patriarkati
* Drakoni
* Hamurabi
* Kushtetuta Romake
* Historia e Kushtetutës romake
* Kushtetuta e Mbretërisë Romake
* Kushtetuta e Republikës Romake
* Kushtetuta e Perandorisë Romake
* Kushtetuta e Perandorisë së Vonë Romake
* Islami dhe skllavëria
* Skllavëria në Perandorinë Osmane
* Abusus
* Aerarium
* Ager publicus
* Albanët (latinë)
* Amfiteatri Romak
* Amicitia
* Anijet Romake
* Arcana imperii
* Arkitektura Romake
* Arkitektura e Teatrove Romake
* Arti Arkaik Romak
* Arti Romak Plebe
* Auctoritas
* Besimet e lashta mesdhetare
* Bujqësia në Romën e lashtë
* Cirku Romak
* Civitas
* Civitas libera
* Civitas foederata
* Civitas sine suffragio
* Civitas stipendaria
* Cliens
* Colonus (person)
* Consilium principis
* Consistorium
* Contio
* Curia Calabra
* Cursus honorum
* Çitadela
* Dashuria Greke
* Dediticii
* Domus
* Dux
* Dymbëdhjetë Tabelat
* E drejta romake
* Ekonomia Romake
* Equites
* Ergastulum
* Fasti Ostienses
* Festivalet Romake
* Forumet Romake
* Fructus
* Gens
* Gotthograikia
* Harku i Triumfit
* Honesta missio
* Honestiores dhe humiliores
* Hospitium
* Imperator
* Imperium
* Institucionet politike të Romës së lashtë
* Instrumentum regni
* Iurisdictio
* Jus
* Ius civile
* Jus trium liberorum
* Justitia
* Kalendari Romak
* Kalendat
* Këshilli i Plebejve
* Klasa shoqërore në Romën e Lashtë
* Klima e Romës së Lashtë
* Kodeksi i Justinianit
* Kodeksi i Theodosit
* Kolona e Fitores
* Kolonia Romake
* Kultura e Romës së lashtë
* Kuvendi i Centurionëve
* Kuvendi i Kuriatit
* Kuvendet Romake
* Kuvendi Tribal
* Larja në Romën e Lashtë
* Latifundium
* Latinët e Lashtë
* Latium
* Lidhja Latine
* Limes Britannicus
* Llaçi romak
* Luftërat Romako-Latine
* Magjistratët romakë
* Magjistratët e Perandorisë Romake
* Mare Nostrum
* Marina Romake
* Misteret greko-romake
* Mjekësia Romake
* Mos maiorum
* Municipium
* Muri i Antoninit
* Nikopoli i Epirit
* Njësitë matëse romake
* Notitia Dignitatum
* Novus homo
* Nobiles
* Optimates dhe populares
* Ordines
* Pagus
* Pallatet perandorake të Romës
* Panem et circenses
* Patricët romakë
* Patronazhi në Romën e Lashtë
* Perandoria Romake
* Peregrinus
* Periudha e Ngrohtë Romake
* Plaçkitja Vandale e Romës
* Plaçkitja Visigote e Romës
* Plebejtë
* Pomerium
* Possessio
* Potestas
* Primus inter pares
* Provinca romake e Epirit
* Provocatio ad populum
* Republika Romake
* Rogatio
* Romanitas
* Romanizimi (kulturor)
* Sabinët
* Samnitët
* Selitë perandorake romake
* Senati Romak
* Shpyllëzimi gjatë periudhës romake
* Shtatë Kodrat e Romës
* Shtetësia Romake
* Shtëpia Romake
* Skllavëria në Romën e lashtë
* Skulptura Romake
* Spektaklet Romake
* SPQR
* Statusi në sistemin ligjor romak
* Tempulli Romak
* Teknologjia në Romën e lashtë
* Të Drejtat Latine
* Thermae
* Tirones
* Traditat romake të emërtimit
* Triumfi Romak
* Ujësjellësi Romak
* Ura e Trajanit
* Ushtria Romake
* Usucapio
* Usus
* Vardariotai
* Vicus
* Vigiles
* Vila Romake
* Zgjedhjet në Republikë Romake
* Zjarrfikja në Romën e Lashtë

## Citime fundore
## Bibliografia
* 
* 
* Dionisi i Halikarnasit, Antiquitates Romana.
* 
* 
* 
* 
* 

## Lidhje të jashtme
* 
*