open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
I burgosuri

Një **i burgosur** ose **i paraburgosur** është një person të cilit i hiqet liria kundër vullnetit të tij. Kjo mund të jetë nga mbyllja, robëria ose kufizimi i dhunshëm. Termi vlen veçanërisht për vuajtjen e një dënimi me burg në një burg.

## Historia 
Dëshmia më e hershme e ekzistencës së të burgosurit daton në vitin 8000 para Krishtit nga varret parahistorike në Egjiptin e Poshtëm. Kjo dëshmi sugjeron se njerëzit nga Libia skllavëruan një fis të ngjashëm me Sanin.

## Shiko edhe 
* Burgu
* Burgimi
* I arratisuri

## Referime
Tvorchi

[parapamje| Tvorchi Ukrsongroject 2022 në [Dancigu|Gdańsk, Poloni]]
**Tvorchi** është një grup ukrainas i muzikës elektronike nga Ternopil, i formuar në vitin 2018 nga producenti Andrew Hutsuliak dhe vokalisti Jeffery Augustus Kenny. Ata kanë publikuar katër albume në studio: *The Parts* (2018), *Disco Lights* (2019), *13 Waves* (2020) dhe *Road* (2020). Ata përfaqësuan Ukrainën në Festivalin Evropian të Këngës 2023 me këngën "Heart of Steel".

## Historia 
parapamje| Tvorchi në StudMiss TSMU, 2019
Andrew Hutsuliak dhe Jeffery Kenny u takuan kur Andriy iu afrua Xhefrit në rrugë për të kontrolluar nivelin e tij të anglishtes dhe për të folur me të. Njohja u shndërrua në një bashkëpunim ku ukrainasi u bë producent muzikor dhe nigeriani një kompozitor dhe vokalist. Të dy kanë studiuar në Fakultetin e Farmacisë të Universitetit Kombëtar të Mjekësisë Ternopil.

Më 30 maj 2017, grupi publikoi këngën e tyre të parë, "Slow". Më 4 shtator u publikua kënga e dytë "You".

Më 2 shkurt 2018, grupi publikoi albumin e tyre debutues, *The Parts*. Më 20 shtator 2018, grupi publikoi një video për këngën "Youth'" ().

Më 14 shkurt 2019 u publikua albumi i dytë me emrin *Disco Lights*. Më 21 shkurt, grupi publikoi një video për këngën "Believe". Sipas dyshes, buxheti i xhirimeve ishte 100 dollarë. Brenda pak ditësh, videoja mblodhi 400,000 shikime në YouTube dhe kënga u rendit e 9-ta në listat e Google Play në Ukrainë.

Në verën e atij viti, grupi performoi në festivalet muzikore Faine Misto (Ternopil), Atlas Weekend (Kiev) dhe Ukrainian Song Project (Lviv). Më 9 shtator, grupi publikoi këngën "#не танцюю" dhe më 16 shtator, një video muzikore për të.

Në shkurt 2020, Tvorchi hyri në Vidbir me këngën "Bonfire", duke u renditur të katërtit në finale.

Videoklipi për këngën "Мова тіла" nga albumi i dytë në studio Disco Lights u shfaq premierë më 7 maj në kanalin e grupit në YouTube dhe në programin "Premier" në kanalin televiziv M1. Videoja e drejtuar nga Andriy Lagutin është xhiruar në vjeshtën e vitit 2019 në Kiev.

Më 31 maj 2020, çmimi muzikor «Золота Жар-птиця» (ceremonia e 11-të e çmimeve) është fitorja e Tvorchi në nominimin «INDI».

Më datë 25 Shtator 2020, do të shfaqet premiera e videos për këngën kryesore nga albumi *13 Waves* - "Living My Life". Vepra është drejtuar nga Dmytro Dorosh.

Në shtator 2020, Tvorchi publikoi albumin e tyre të tretë, 13 Waves, i cili u regjistrua nga distanca për shkak të pandemisë së COVID-19 në Ukrainë. Albumi u luajt më shumë se 2 milionë herë në platformat muzikore në javën e parë që nga publikimi i tij. Më 19 dhjetor 2020, artistët fituan çmimin e muzikës në internet "CULTURE UKRAINE" në dy nominime: "Artisti i ri më i mirë" dhe "single në gjuhën angleze" me hitin - "Bonfire". Grupi gjithashtu është nominuar për çmimin muzikor YUNA 2021 në katër nominime, duke përfshirë edhe albumin e vitit.

## Video muzikore 
## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* 
*
Juridiksioni

**Juridiksioni** (nga latinishtja juris 'ligj' + dictio 'deklaratë') është termi ligjor për autoritetin ligjor që i jepet një personi juridik për të vendosur drejtësi. Në federatat si Shtetet e Bashkuara, zonat e juridiksionit zbatohen në nivele lokale, shtetërore dhe federale.

Juridiksioni e merr thelbin e tij nga e drejta ndërkombëtare, konflikti i ligjeve, ligji kushtetues dhe kompetencat e degëve ekzekutive dhe legjislative të qeverisë për të ndarë burimet për t'i shërbyer më së miri nevojave të shoqërisë.

## Referime
Organizata paraushtarake

[parapamje|300x300px|Anëtarët e ekipit [SWAT përgatiten për ushtrime.]]
Një **organizatë paraushtarake,** struktura, taktikat, trajnimi, nënkultura dhe funksioni i së cilës është i ngjashëm me ato të një ushtrie profesionale, por nuk është pjesë e forcave të armatosura zyrtare ose legjitime të një vendi. Njësitë paraushtarake kryejnë detyra që forcat ushtarake ose policore të një vendi nuk janë në gjendje ose nuk dëshirojnë t'i përfundojnë. Organizatat e tjera mund të konsiderohen paraushtarake vetëm nga struktura, pavarësisht se janë të paarmatosura ose nuk kanë një rol luftarak.

## Shiko edhe 
* SWAT
* Xhandarmëria
* Grupi Wagner

## Referime
Europoli

[parapamje|Ndërtesa në [Hagë]]
**Agjencia e Bashkimit Evropian për Bashkëpunim në Zbatimin e Ligjit** ose **Europol**, më parë **Zyra e Policisë Evropiane** dhe **Njësia e Drogës Europol**, është agjencia e zbatimit të ligjit e Bashkimit Evropian (BE) e formuar në vitin 1998 për të trajtuar inteligjencën kriminale dhe për të luftuar organizatat ndërkombëtare serioze të krimit dhe terrorizmit përmes bashkëpunimit ndërmjet autoriteteve kompetente të shteteve anëtare të BE-së.

Agjencia nuk ka kompetenca ekzekutive dhe zyrtarët e saj nuk kanë të drejtë të arrestojnë të dyshuar ose të veprojnë pa miratimin paraprak nga autoritetet kompetente në shtetet anëtare. E vendosur në Hagë, ajo ka 1432 anëtarë të stafit në 2022.

## Referime
Vrasja

[parapamje|280x280px|[Kaini dhe Abeli|*Kaini vret Abelin* nga Gustave Dore.]]
**Vrasja** është një veprim në të cilin një person shkakton vdekjen e një personi tjetër. Një vrasje kërkon vetëm një veprim të vullnetshëm, ose një mosveprim, që shkakton vdekjen e tjetrit, dhe kështu një vrasje mund të rezultojë nga veprime aksidentale, të pakujdesshme ose nga pakujdesia edhe nëse nuk ka qëllim për të shkaktuar dëm. Është e ndarë nga vetëvrasja.

Vrasjet mund të ndahen në shumë kategori ligjore të mbivendosura, si vrasja, vrasja nga pakujdesia, vrasja e justifikueshme, atentati, vrasja në luftë (qoftë duke ndjekur ligjet e luftës ose si krim lufte), eutanazia dhe dënimi me vdekje, në varësi të rrethanave të vdekjen. Këto lloje të ndryshme të vrasjeve shpesh trajtohen shumë ndryshe në shoqëritë njerëzore; disa konsiderohen krime, ndërsa të tjerat janë të lejuara apo edhe të urdhëruara nga sistemi ligjor.

## Shiko edhe 
* Vrasja (vepër penale)

## Referime
Xhahilijeti

**Epoka e injorancës** (arabisht: جَاهِلِيَّة‎, romanizuar: *jāhilīyah*, fjalë për fjalë 'injorancë') është një koncept islamik që i referohet periudhës kohore dhe gjendjes së punëve në Arabi para ardhjes së Islamit në vitin 610 të es. Shpesh përkthehet si "Epoka e injorancës".

## Në Kuran 
Termi *Jahiliyyah* përdoret në disa vende në Kuran dhe përkthimet shpesh përdorin terma të ndryshëm për ta përfaqësuar atë:
* Pastaj, pas mjerimit, Ai dërgoi mbi ju një ndjenjë sigurie, një gjumë që mposht një grup mes jush, ndërsa një palë tjetër kujdesej vetëm për veten e tyre, duke menduar mendime të rreme për Zotin, mendime të përshtatshme për epokën e idhujtarisë. Kurani Kuran 3:154
* A e dëshirojnë ata vërtet ligjin e paganizmit? Por kush është më i drejtë se Perëndia në gjykimin e një populli besimplotë? Kuran 5:50
* Qëndroni në shtëpitë tuaja dhe mos i shfaqni stolitë tuaja, siç ishte rasti me Epokën e mëparshme të Barbarizmit. Kurani Kuran 33:33
Sepse jobesimtarët kishin mbjellë në zemrat e tyre një zelltari, zelltarinë e paligjshmërisë ... Kuran 48:26

## Referime
Lufta kundër-tank

parapamje|250x250px|Një ushtar lëshon një raketë antitank FGM-148 Javelin.
**Lufta antitank** e ka origjinën nga nevoja për të zhvilluar teknologji dhe taktika për të shkatërruar tanket gjatë Luftës së Parë Botërore. Që kur Antanta e Trefishtë vendosi tanket e para në 1916, Perandoria Gjermane zhvilloi armët e para antitank. Arma e parë antitank e zhvilluar ishte një pushkë e shkallëzuar me bulona, Mauser 1918 T-Gewehr, që gjuante një fishek 13 mm me një plumb të fortë që mund të depërtonte në armaturën e hollë të tankeve të kohës dhe të shkatërronte motorin ose rikoshetin. brenda, duke vrarë operatorët. Për shkak se tanket përfaqësojnë projeksionin e forcës së fortë të armikut në tokë, strategët ushtarakë kanë përfshirë luftën antitank në doktrinën e pothuajse çdo shërbimi luftarak që atëherë. Armët më mbizotëruese antitank në fillimin e Luftës së Dytë Botërore në 1939 përfshinin armët e montuara në tank, armët antitank dhe granatat antitank të përdorura nga këmbësoria dhe avionët e sulmit tokësor.

Që nga fundi i Luftës së Ftohtë në 1992, kërcënimet kryesore të reja për tanket dhe automjetet e tjera të blinduara janë shpërthyer në distancë nga pajisjet shpërthyese të improvizuara (IED) të përdorura në luftën asimetrike dhe sistemet e armëve si RPG-29 dhe FGM-148 Javelin, të cilat mund të mposhtin armaturën reaktive ose armaturën e predhave. Të dy këto sisteme armësh përdorin një kokë luftarake tandem ku faza e parë e kokës së bashku aktivizon forca të blinduara reaktive dhe faza e dytë e kokës së njëpasnjëshme mposht armaturën e predhës me anë të një ngarkese në formë antitank (HEAT) me eksploziv të lartë.

## Shiko edhe 
RPG-7

RPG-29

## Referime
Bell V-280 Valor

parapamje|300x300px|Nisja e Bell V-280 Valor, Show Air Alliance 2019, Fort Worth, Teksas.
**Bell V-280 Valor** është një avion tiltrotor i zhvilluar nga Bell dhe Lockheed Martin për programin Future Vertical Lift (FVL) të Ushtrisë së Shteteve të Bashkuara. Avioni u zbulua zyrtarisht në Forumin dhe Ekspozitën Vjetore Profesionale të Shoqatës së Aviacionit të Ushtrisë së Amerikës 2013 (AAAA) në Fort Worth, Teksas. V-280 bëri fluturimin e tij të parë më 18 dhjetor 2017 në Amarillo, Teksas.

Më 5 dhjetor 2022, V-280 u zgjodh nga Ushtria Amerikane si fituesi i programit Future Long-Range Assault Aircraft për të zëvendësuar Sikorsky UH-60 Black Hawk.

## Referime 
## Lidhjet e jashtme 
Video Bell V-280 Valor Multi Domain Operations
Këmbësoria

parapamje|300x300px|Ushtarët e Divizionit të 2-të të Këmbësorisë kryejnë një mision të zbulimit të zonës në Bagdad.
**Këmbësoria** është një specializim ushtarak i cili angazhohet në luftime tokësore në këmbë. Këmbësoria në përgjithësi përbëhet nga këmbësoria e lehtë, këmbësoria malore, këmbësoria e motorizuar, këmbësoria e mekanizuar, këmbësoria ajrore, këmbësoria e sulmit ajror dhe këmbësoria detare. Edhe pse e papërdorur në kohët moderne, këmbësoria e rëndë gjithashtu përbënte pjesën më të madhe të shumë ushtrive historike. Këmbësoria, kalorësia dhe artileria kanë përbërë tradicionalisht thelbin e profesioneve të armëve luftarake të ushtrive të ndryshme, ku këmbësoria pothuajse gjithmonë përbënte pjesën më të madhe të këtyre forcave.

## Shiko edhe 
* Këmbësoria e Mekanizuar
* Transportues Personeli i Blinduar
* Makina Luftarake e Këmbësorisë
* Autoblinda

## Referime
Ushtari

parapamje|300x300px|Një ushtar hungarez i këmbësorisë në pozicion mbrojtës gjatë stërvitjes Saber Junction 15, NATO, Gjermani, 20.04.2015.
Një **ushtar** është një person që është pjesëtar i një ushtrie. Një ushtar mund të jetë një person i rekrutuar ose vullnetar, një nënoficer ose një oficer.

## Etimologjia 
Fjala ushtar rrjedh nga fjala e anglishtes së mesme soudeour, nga frëngjishtja e vjetër soudeer ose soudeour, që do të thotë mercenar, nga soudee, që do të thotë vlerë ose pagë shilingu, nga sou ose soud, shiling. Fjala lidhet gjithashtu me latinishten mesjetare soldarius, që do të thotë ushtar (fjalë për fjalë 'ai që paguan'). Këto fjalë rrjedhin në fund të fundit nga fjala e vonë latine solidus, që i referohet një monedhe të lashtë romake të përdorur në Perandorinë Bizantine.

## Shiko edhe 
* Ushtria

## Referime
Mercenari

parapamje|300x300px|Ceremonia e Betimit të Gardës Zvicerane në Sallën e Audiencës Paul VI.
Një **mercenar**, i njohur ndonjëherë edhe si ushtar i fatit ose armë me pagesë, është një individ privat, veçanërisht një ushtar, që i bashkohet një konflikti ushtarak për përfitime personale, përndryshe është i huaj në konflikt dhe nuk është pjestarë i ndonjë ushtrie tjeter zyrtare. Mercenarët luftojnë për para ose forma të tjera pagese sesa për interesa politike. Duke filluar nga shekulli i 20-të, mercenarët janë parë gjithnjë e më shumë si më pak të drejtë për mbrojtje nga rregullat e luftës sesa jomercenarët. Konventat e Gjenevës deklarojnë se mercenarët nuk njihen si luftëtarë legjitimë dhe nuk duhet t'u jepen të njëjtat mbrojtje ligjore si personelit të shërbimit të kapur të forcave të armatosura. Në praktikë, nëse një person është ose jo mercenar, mund të jetë një çështje shkalle, pasi interesat financiare dhe politike mund të mbivendosen. Organizatat moderne mercenare në përgjithësi quhen kompani private ushtarake ose PMC.

## Shiko edhe 
Organizata Paraushtarake, Grupi Wagner, Ushtria, Lufta

## Referime
Jeleku rezistent ndaj plumbit

parapamje|Jeleku Antiplumb MBZh në Forumin "Engineering Technologies 2010"
Një **jelek antiplumb** ose **jelek balistik,** **jelek rezistent ndaj plumbave**, është një pjesë e armaturës së trupit që ndihmon në thithjen e goditjes dhe zvogëlimin ose ndalimin e depërtimit në bust nga predha të shkrepura me armë zjarri apo goditja nga fragmentet e shpërthimit. Jeleku mund të vijë në një formë të butë, siç përdoret nga shumë oficerë policie, roje burgu, roje sigurie dhe disa qytetarë privatë, që përdoret për ti mbrojtur kundër sulmeve me thikë ose predha të lehta, duke përdorur përbërës metalikë ose para-aramid. Ushtarët, njësitë taktike të policisë, marinsat dhe forcat e operacioneve speciale veshin jelek me pllakë të blinduar të fortë, për t'u mbrojtur nga municionet e pushkëve ose fragmentimi.

## Shiko edhe 
* Kevlar

## Referime
Vjedhja

**Vjedhja** është akti i marrjes së pronës ose shërbimeve të një personi tjetër pa lejen ose pëlqimin e atij personi me qëllimin për të privuar pronarin e ligjshëm prej saj. Fjala vjedhje përdoret gjithashtu si sinonim ose term stenografi jozyrtar për disa krime kundër pronës, si përvetësim, ndërsa në të tjera, *vjedhja* përkufizohet më ngushtë. Dikush që kryen një akt vjedhjeje mund të përshkruhet si hajdut.

## Shiko edhe 
* Grabitja
* Krimi

## Referime
Avioni luftarak

parapamje|300x300px|Formimi i një Legacy, Fluturimi i Hertiage Bashkon Aviacionin e Kaluar dhe të Tashmes.
**Avionët luftarakë** janë avionë ushtarakë me krahë fiks të projektuar kryesisht për luftime ajër-ajër. Në konflikt ushtarak, roli i avionëve luftarakë është të vendosin epërsinë ajrore të hapësirës së betejës. Dominimi i hapësirës ajrore mbi një fushë beteje i lejon bombarduesit dhe avionët sulmues të përfshihen në bombardimin taktik dhe strategjik të objektivave të armikut.

Karakteristikat kryesore të performancës së një gjuajtësi përfshijnë jo vetëm fuqinë e tij të zjarrit, por edhe shpejtësinë dhe manovrimin e tij të lartë në krahasim me aeroplanin e synuar. Suksesi ose dështimi i përpjekjeve të një luftëtari për të fituar epërsi ajrore varet nga disa faktorë, duke përfshirë aftësinë e pilotëve të tij, qëndrueshmërinë taktike të doktrinës së tij për vendosjen e luftëtarëve të tij dhe numrin dhe performancën e atyre luftëtarëve.

Shumë avionë luftarakë modernë kanë gjithashtu aftësi dytësore si sulmi tokësor dhe disa lloje, të tilla si bombarduesit luftarakë, janë projektuar që në fillim për role të dyfishta. Modelet e tjera të avionëve luftarakë janë shumë të specializuara, ndërkohë që ende plotësojnë rolin kryesor të epërsisë ajrore, dhe këto përfshijnë përgjuesin, luftëtarin e rëndë dhe luftëtarin e natës.

## Shiko edhe 
* Avioni luftarak shumërolësh

## Burime
Pushka automatike

parapamje|325x325px|Versioni Civil Kanadez i Pushkës Automatike të Tipit 81
Një **pushkë automatike** është një lloj pushke automatike që është e aftë të shkrepë plotësisht automatikisht. Pushkët automatike janë përgjithësisht armë të zgjedhura të zjarrit të afta për të qëlluar në mënyrat e qitjes gjysmë-automatike dhe automatike (disa pushkë automatike janë gjithashtu të afta për breshëri zjarri). Pushkët automatike dallohen nga pushkët gjysmë-automatike në aftësinë e tyre për të shkrepur më shumë se një të shtënë me radhë pasi tërhiqet këmbëza.

Disa shembuj te pushkeve automatike jane Karabina M4, Pushka XM5, AK-47.

## Shiko edhe 
* Pushka gjysmë-automatike

## Referime
Ushtria Çlirimtare Popullore

parapamje|Stema e ushtrisë popullore çlirimtare
parapamje|Bajraku i ushtrisë popullore çlirimtare 
**Ushtria Çlirimtare Popullore** (kinezçe: 中国人民解放军 *Zhōngguó Rénmín Jiěfàngjūn*, *PLA*) është forca kryesore ushtarake e Republikës Popullore të Kinës dhe krahu i armatosur i Partisë Komuniste Kineze (PKK). *PLA* përbëhet nga pesë degë shërbimi: Forca Tokësore, Marina, Forca Ajrore, Forca Raketore dhe Forca Mbështetëse Strategjike. Ai është nën drejtimin e Komisionit Qendror Ushtarak (KKM) me kryetarin e tij si komandant të përgjithshëm.

PLA mund të gjurmojë origjinën e saj gjatë epokës republikane në njësitë e krahut të majtë të Ushtrisë Revolucionare Kombëtare (NRA) të Kuomintang (KMT) kur ata u shkëputën më 1 gusht 1927 në një kryengritje kundër qeverisë nacionaliste si Ushtria e Kuqe Kineze. përpara se të ri-integrohej në NRA si njësi e Ushtrisë së Re të Katërt dhe Ushtrisë së Rrugës së Tetë gjatë Luftës së Dytë Sino-Japoneze. Dy njësitë komuniste të NRA u rikonstituuan në PLA më 10 tetor 1947.

Sot, shumica e njësive ushtarake në të gjithë vendin janë caktuar në një nga pesë komandat e teatrit sipas vendndodhjes gjeografike. *PLA* është forca më e madhe ushtarake në botë dhe përbën buxhetin e dytë më të madh të mbrojtjes në botë. Ajo është gjithashtu një nga ushtritë që modernizohen më shpejt në botë, dhe është cilësuar si një superfuqi potenciale ushtarake, me mbrojtje të konsiderueshme rajonale dhe aftësi në rritje të projeksionit të fuqisë globale.

Ligji i PRC-së pohon në mënyrë eksplicite udhëheqjen e PKK mbi forcat e armatosura të Kinës dhe përcakton CMC-në si komandën ushtarake mbarëkombëtare të Republikës Popullore të Kinës. KKM-ja e Partisë funksionon nën emrin e KMK-së Shtetërore për funksionet ligjore dhe qeveritare dhe si Ministria ceremoniale e Mbrojtjes Kombëtare (MM) për funksionet diplomatike. *PLA* është e detyruar të ndjekë parimin e kontrollit civil absolut të PKK-së ndaj ushtrisë nën doktrinën e "partia komandon armën". Në këtë kuptim, *PLA* nuk është një ushtri kombëtare e tipit të shteteve-kombe tradicionale, por një ushtri politike ose vetë dega e armatosur e PKK-së, pasi besnikëria e saj është vetëm ndaj partisë dhe jo shtetit apo ndonjë kushtetute. Aktualisht, Kryetari i Komisionit Qendror Ushtarak është zakonisht edhe sekretari i përgjithshëm i PKK.

Që nga viti 1949, PLA ka përdorur nëntë strategji të ndryshme ushtarake, të cilat i quan "udhëzime strategjike". Më e rëndësishmja erdhi në 1956, 1980 dhe 1993. Në kohë emergjence kombëtare, Policia e Armatosur Popullore (PAP) dhe milicia kineze veprojnë si një element rezervë dhe mbështetës për PLAGF. Politikisht, PLA dhe PAP përfaqësohen në Kongresin Popullor Kombëtar (NPC) nëpërmjet një delegacioni prej 285 deputetësh, të gjithë anëtarë të KPK. Që nga formimi i KKP-së, delegacioni i përbashkët PLA-PAP ka qenë gjithmonë delegacioni më i madh dhe sot përbën pak më shumë se 9% të NPC.

## Të jashtme 
* Chinese Hell March (70th Anniversary of Founding Parade)

## Referime
Ibuprofeni

**Ibuprofeni** (acidi izo-butil-fenil-propionik) është një ilaç anti-inflamator josteroid (NSAID) që përdoret për trajtimin e dhimbjes, etheve dhe inflamacionit. Kjo përfshin periudha të dhimbshme menstruale, migrenë dhe artrit reumatoid. Mund të përdoret gjithashtu për të mbyllur një ductus arteriosus të hapur në një foshnjë të lindur para kohe. Mund të përdoret nga goja ose intravenoz. Zakonisht fillon të punojë brenda një ore.

Efektet anësore të zakonshme përfshijnë urthin dhe skuqjen. Krahasuar me NSAID-të e tjera, mund të ketë efekte të tjera anësore si gjakderdhja gastrointestinale. Rrit rrezikun e dështimit të zemrës, dështimit të veshkave dhe dështimit të mëlçisë. Në doza të ulëta, nuk duket se rrit rrezikun e sulmit në zemër; megjithatë, në doza më të larta mund. Ibuprofeni gjithashtu mund të përkeqësojë astmën. Ndërsa është e paqartë nëse është e sigurt në shtatzëninë e hershme, duket se është e dëmshme në shtatzëninë e mëvonshme, kështu që nuk rekomandohet. Ashtu si NSAID-të e tjera, ai funksionon duke frenuar prodhimin e prostaglandinave duke ulur aktivitetin e enzimës ciklooksigjenazë (COX). Ibuprofeni është një agjent anti-inflamator më i dobët se NSAID-të e tjera.

Ibuprofen u zbulua në vitin 1961 nga Stewart Adams dhe John Nicholson ndërsa punonin në Boots UK Limited dhe fillimisht u tregtua si **Brufen**. Është i disponueshëm nën një numër emrash tregtarë, duke përfshirë **Nurofen**, **Advil** dhe **Motrin**. Ibuprofen u tregtua për herë të parë në 1969 në Mbretërinë e Bashkuar dhe në 1974 në Shtetet e Bashkuara. Është në listën e barnave esencial të Organizatës Botërore të Shëndetësisë. Është në dispozicion si një ilaç gjenerik. Në vitin 2020, ai ishte ilaçi i 38-të më i zakonshëm në Shtetet e Bashkuara, me më shumë se 16 milionë receta.

## Referime
RPG-29

parapamje|300x300px|Raketë-hedhësi RPG-29 dhe Predha PG-29.
**RPG-29** ose **Vampir** është një raketë granate-hedhëse (RPG) e ripërdorshme sovjetike. Miratuar nga Ushtria Sovjetike në 1989, ishte RPG e fundit që u miratua nga ushtria sovjetike përpara rënies së Bashkimit Sovjetik në 1991.

RPG-29 që atëherë është plotësuar nga sisteme të tjera raketore, të tilla si RPG-30 dhe RPG-32. RPG-29 është përfshirë në një sulm ndaj tankeve britanike Challenger 2 në Irak, dhe në sulmet ndaj tankeve izraelite Merkava në Liban, të cilat thyen armaturën e tankeve dhe në disa raste plagosën ose vranë anëtarët e ekuipazhit.

## Përshkrimi 
RPG-29 është një sistem raketash anti-tank me gjuajtje nga shpatulla, i padrejtuar, i tipit tub, me ngarkesë mbrapa. Arma e lehtë është projektuar për tu mbajtur dhe përdorur nga një ushtar. Në krye të tubit të lëshimit është një pamje optike 2.7× 1P38. Kur lëshohet, raketa vendos tetë fins ndërsa raketa largohet nga lëshuesi, duke stabilizuar raketën gjatë fluturimit, deri në një rreze prej 500 metrash. Three warheads are available for the weapon:

* Raundi termobarik kundër personelit TBG-29V.
* Raundi OG-29 me eksploziv të lartë/fragmentim (HE/FRAG) për qëllime kundër personelit.
* Raundi anti-tank/bunker PG-29V ka një kokë lufte kundër tankeve me eksploziv të lartë (HEAT) me ngarkesë tandem për të mposhtur armaturën reaktive shpërthyese (ERA).

RPG-29 është i pazakontë në mesin e raketave antitank rusë në atë që i mungon një ngarkesë fillestare shtytëse për të vendosur predhën në një distancë të sigurt nga operatori përpara se raketa të ndizet. Në vend të kësaj, motori i raketës fillon sapo tërhiqet këmbëza dhe digjet përpara se predha të largohet nga tyta. Në pjesën e poshtme të tubit është një mbajtëse shpatullash për pozicionimin e duhur së bashku me një mekanizëm këmbëzues të kapjes së pistoletës. Një shirit anësor në anën e majtë pranon një pamje 1PN51-2 (Pajisje për shikim gjatë natës).

## Shiko edhe 
* RPG-7

## Referime
Miriami

**Miriami** (hebraisht: מִרְיָם‎, romanizuar: Mīryām, fjalë për fjalë 'rebelim') përshkruhet në Biblën hebreje si vajza e Amramit dhe Jokebedës, dhe motra më e madhe e Moisiut dhe Aaronit. Ajo ishte një profeteshë dhe shfaqet për herë të parë në Librin e Eksodit.

Tora i referohet asaj si "Miriami Profetesha" dhe Talmudi e emëron atë si një nga shtatë profetet kryesore femra të Izraelit. Shkrimi i Shenjtë e përshkruan atë së bashku me Moisiun dhe Aaronin si çliruesen e Judenjve nga mërgimi në Egjipt: "Sepse unë ju nxora nga vendi i Egjiptit dhe ju shpengova nga shtëpia e skllavërisë, dhe dërgova para jush Moisiun, Aaronin dhe Miriamin". Sipas Midrashit, ashtu si Moisiu i nxori burrat nga Egjipti dhe u mësoi atyre Torën, edhe Miriami i udhëhoqi gratë dhe u mësoi atyre Torën.

## Narrativa biblike 
Miriami ishte vajza e Amramit dhe Jokebedës dhe motra e Aaronit dhe Moisiut, udhëheqësit të izraelitëve në Egjiptin e lashtë. Narrativa e foshnjërisë së Moisiut në Torah përshkruan një motër të paemërtuar të Moisiut që e vëzhgon atë duke u vendosur në Nil; ajo tradicionalisht identifikohet si Miriami.

Në rrëfimin biblik të Eksodit, Miriami përshkruhet si një "profeteshë" kur ajo udhëheq izraelitët në Këngën e Detit pasi ushtria e Faraonit shkatërrohet në Yam Suph.

Kur izraelitët janë ngritur në kamp në Hazeroth pasi kanë lënë malin Sinai, Miriami dhe Aaroni flasin kundër Moisiut sepse ai ishte martuar me një grua "etiopiane" ose "Kushite" të paemërtuar (përkthimet ndryshojnë). Zoti zbret në një shtyllë reje dhe i qorton ata, duke theksuar autoritetin suprem profetik të Moisiut. Pasi Zoti largohet, Miriami shfaqet e bardhë me një sëmundje të lëkurës (tzaraath, që tradicionalisht përkthehet si "lebër"). Aaroni kërkon falje dhe që Miriami të shërohet, dhe Moisiu ia përcjell lutjen Zotit, i cili thotë që Miriami duhet të përjashtohet nga kampi izraelit për shtatë ditë, gjë që edhe u bë.

Lidhur me vdekjen e Miriamit, Tora thotë: "I gjithë kongregacioni i bijve të Izraelit arriti në shkretëtirën e Tzinit muajin e parë dhe populli u vendos në Kadesh. Miriami vdiq dhe u varros atje."

## Shiko edhe 
* Bibla hebreje
* Libri i Eksodit
* Judaizmi

## Referime
Jokebedi

[parapamje|*Moisiu dhe Jokebed* nga [Pedro Américo, 1884]]
Sipas Biblës, **Jokebed** (Hebraishtja biblike: יוֹכֶבֶד, romanizuar: *Yōḵeḇeḏ*) ishte e bija e Levit dhe nëna e Miriamt, Aaronit dhe Moisiut. Ajo ishte guraja e Amramit, dhe motra e të atit të tij.

## Lindja e Moisiut 
Historia e Jokebedit mendohet të përshkruhet në Librin e Eksodit (2:1–10) – megjithëse ajo nuk përmendet qartë këtu. (Emri i saj përmendet për herë të parë në Eksodi 6:20.) Ajo jetonte në Egjipt, ku pasardhësit e Israelit po shtypeshin. Faraoni kishte vendosur që të gjithë djemtë e tyre të vegjël të hidheshin në Nil, sepse kishte frikë se ata mund të bëheshin shumë të fuqishëm. Kur lindi Moisiu, fëmija i saj më i vogël, Jokebedi e fshehu për tre muaj derisa ajo nuk mund ta fshihte më. Për t'i shpëtuar jetën djalit të saj, ajo hidroizoloi një shportë dhe futi fëmijën në të. Jokebedi e vendosi Moisiun në një shportë dhe e lëshoi në rrjedhën e lumit Nil. Shporta ra në duart e vajzës së faraonit që po lahej në lumë. E prekur me dhembshuri kur zbuloi fëmijën, ajo vendosi ta birësonte atë. "Motra" e fëmijës (supozohet të jetë Miriami), e cila kishte dalë përpara, i sugjeroi t'i gjente një grua hebreje për ta ushqyer fëmijën. Vajza e faraonit pranoi dhe kështu Miriami thirri nënën e saj, e cila ishte caktuar të kujdesej për të. Kështu Jokebedi e ushqeu djalin e saj deri sa ai u rrit mjaftueshëm dhe e solli te vajza e faraonit, e cila e birësoi si djalin e saj. Historia vazhdon me Moisiun, i cili u rrit për t'u bërë udhëheqësi i Eksodit, duke e çuar popullin e tij jashtë vendit të Egjiptit.

## Lidhja me Amramin 
Sipas Librit të Numrave, Jokebedi lindi nga Levi kur ai jetonte në Egjipt. Jokebed quhet gjithashtu motra e të atit të Amramit në tekstin masoretik të Eksodit 6:20, por përkthimet e lashta ndryshojnë në këtë. Disa dorëshkrime greke dhe latine të Septuagintës thonë se Jokebedi ishte kushërira e babait të Amramit, dhe të tjerë thonë se ajo ishte kushërira e Amramit. Në *Testamentin e Levit* të Apokrifës, thuhet se Jokebedi lindi, si bija e Levit, kur Levi ishte 64 vjeç.

## Pikëpamja islame 
Së bashku me ndarjen e Detit të Kuq, shkurret e djegura dhe Dhjetë Urdhëresat: Kurani tregon historinë e Musait me disa detaje të shtuara dhe dallime të vogla. Tregohen nëna e tij, **Jukabidi** (arabisht: يوكابد *Yūkābid*) dhe përpjekjet e saj për të shpëtuar Musain. 

Historitë e ngjarjeve të pazakonta gjatë shtatzënisë së Emines, nënës së profetit islam Muhamed, krahasohen me përvojat e ngjashme të Jokebedit kur ajo mbante Moisiun. Rëndësia e këtij krahasimi kuptohet se buron nga afiniteti i folklorit arab me traditat hebraike.

## Referime
Diklofenaku

**Diklofenaku**, i shitur me emrin e markës **Voltaren**, ndër të tjera, është një ilaç anti-inflamator josteroid (NSAID) që përdoret për trajtimin e dhimbjeve dhe sëmundjeve inflamatore si përdhes. Merret nga goja ose rektalisht në supozitor, përdoret me injeksion ose aplikohet në lëkurë. Përmirësimet në dhimbje zgjasin deri në tetë orë. Është gjithashtu i disponueshëm në kombinim me misoprostol në një përpjekje për të zvogëluar problemet e stomakut.

Efektet anësore të zakonshme përfshijnë dhimbje barku, gjakderdhje gastrointestinale, nauze, marramendje, dhimbje koke dhe ënjtje. Efektet anësore serioze mund të përfshijnë sëmundje të zemrës, goditje në tru, probleme me veshkat dhe ulçerë në stomak. Nuk rekomandohet përdorimi në tremujorin e tretë të shtatzënisë. Ka të ngjarë të jetë i sigurt gjatë ushqyerjes me gji. Diklofenaku besohet se funksionon duke ulur prodhimin e prostaglandinave, si barnat e tjera në këtë klasë.

Diclofenac u patentua në 1965 nga J.R. Geigy AG; Ai hyri në përdorim mjekësor në Shtetet e Bashkuara në 1988. Është i disponueshëm si një mjekim gjenerik. Në vitin 2020, ishte ilaçi i 72-të më i zakonshëm në Shtetet e Bashkuara, me më shumë se 9 milionë receta.

## Referime
Baykar Bayraktar TB2

parapamje|300x300px|Baykar Bayraktar TB2
**Bayraktar TB2** është një mjet ajror luftarak pa pilot (UCAV) me qëndrueshmëri të gjatë në lartësi mesatare (MALE) i aftë për operacione fluturimi të kontrolluara nga distanca ose autonome. Është prodhuar nga kompania turke Baykar Makina Sanayi ve Ticaret A.Ş, kryesisht për Forcat e Armatosura Turke. Avionët monitorohen dhe kontrollohen nga një ekuipazh ajror në një stacion kontrolli tokësor, duke përfshirë përdorimin e armëve. Zhvillimi i UAV-së i është besuar kryesisht Selçuk Bayraktar, një ish-student i diplomuar në MIT.

Deri në nëntor 2021, droni TB2 kishte përfunduar 400,000 orë fluturimi globalisht. Operatori më i madh i dronëve TB2 është ushtria turke, por një model eksporti u është shitur ushtarakëve të një numri vendesh të tjera. Turqia e ka përdorur dronin gjerësisht në sulmet ndaj objektivave të Partisë Punëtore të Kurdistanit (PKK) dhe Njësive të Mbrojtjes së Popullit (YPG) në Irak dhe Siri. Dronët Bayraktar u vendosën më vonë nga një numër vendesh të tjera në mbarë botën në luftëra të ndryshme, si nga Azerbajxhani në luftën e Nagorno-Karabakut të vitit 2020, nga Forcat e Armatosura të Ukrainës gjatë pushtimit rus të Ukrainës në vitin 2022, si dhe nga Forca Kombëtare e Mbrojtjes se Etiopisë gjatë Luftës Tigray.

## Shiko edhe 
* Baykar Bayraktar Akinci

## Referime 
## Lidhjet e jashtme 
Bayraktar TB2 - Rocket Fire Test
Zorica Brunclik

**Zorica Brunclik** ( e lindur më 29 qershor 1955) është një këngëtare serbe e muzikës popullore; si tradicionale ashtu si edhe atyre të kompozuara rishtazi. Një prej artisteve më të famshme ish-jugosllave, Zorica Brunclik është e njohur për zërin e saj, stilin e modës dhe flokët rozë të ndezur.

## Biografia 
Brunclik lindi më 29 qershor 1955 në Beograd, Jugosllavi .   Babai i saj ishte me origjinë sllovake, dhe nëna e saj ishte nga Shumadia. Ajo filloi të performonte në bare dhe restorante. Aty u zbulua nga Bora Spuzhiq Kvaka, me vajzën e të cilit shkonte në shkollë. Më vonë ajo kreu një kurs në shkollën Aranžerskoj në Universitetin Kombëtar "Bozhidar Adžija", dhe më pas Fakultetin Ekonomik dhe studioi drejtësi.

Ajo është martuar katër herë. Bashkëshortët e saj më të njohur janë fizarmonistët Ljuba Keshelj dhe Miroljub Arangjeloviq Kemish me të cilin ajo është e martuar që nga viti 1985. Ajo ka katër fëmijë (tre vajza dhe një djalë), dhe u bë gjyshe në vitin 2013.

Brunclik ishte pjesë e udhëheqjes së partisë së Majtë Jugosllave dhe ishte mikeshë personale e Sllobodan Millosheviqit dhe gruas së tij Mirjana Markoviq . Për shkak të kësaj, pas përmbysjes së Sllobodan Millosheviqit në vitin 2000, ajo përjetoi izolim dhe bllokadë mediatike, si dhe një sërë kufizimesh të tjera të nxitura nga mbështetësit e regjimit të ri.

## Karriera 
Zorica u bë e famshme nga Bora Spuzhiq Kvaka, një këngëtar i njohur popullor në ish-Jugosllavi. Pas pesë vitesh këndm në bare dhe restorante, duke performuar në hotelin “Danub” në Pozharevc, ajo u takua me këngëtarin dhe kompozitorin e panjohur të atëhershëm Novica Urosheviq me të cilin ndërtoi një karrierë muzikore. Urosheviqi kishte performuar me orkestrën e Tihomir Paunoviqës i cili në atë kohë ishte në kërkim të këngëtarëve të rinj. Kjo i dha mundësinë Zoricës që të regjistrojë një këngë për Radio Televizionin e Beogradit . Kënga e parë u regjistrua për PGP Radio Televizionin e Beogradit më 20 janar 1975, *"Ne daj da nas rastave"* (Lit. *Mos lejoni që të na ndajnë* ).  Kjo këngë pati një sukses të madh dhe kënga u publikua me një tirazh prej 300,000 kopjesh. Pas atij suksesi, këngët e Zoricës ishin shpesh më të dëgjuarat në radio. Ajo ka punuar me orkestrën e Branimir Gjokiqit, më pas vazhdoi bashkëpunimin me fizarmonistin Ljuba Keshelj i cili ishte ish-bashkëshorti i saj dhe në vitin 1985 u martua me fizarmonistin dhe aranzhuesin Miroljub Aranđelović Kemiš. Pas kësaj arriti sukses edhe më të madh. Ajo regjistroi për PGP RTB-në (më vonë PGP RTS) në Beograd, dhe Diskotonin në Sarajevë, dhe Diskosin në Aleksandrovc . Ajo ka arritur bashkëpunime artistike me shumë kolegë të saj duke regjistruar duete apo duke qenë e ftuar në koncertet e tyre. Pas revolucionit të 5 tetorit, ajo mori një pushim nga këndimi për dy vjet, dhe më pas vazhdoi të regjistronte për Gold, Grand dhe VIP të kompanisë së produksionit. 

## Referime
Embrioni

parapamje|Embrioni shtatë javë pas ngjizjes
Një **embrion** është një fazë fillestare e zhvillimit të një organizmi shumëqelizor . Në organizmat që riprodhohen seksualisht, zhvillimi embrional është pjesa e ciklit jetësor që fillon menjëherë pas fekondimit të qelizës vezë femërore nga qeliza e spermës mashkullore. Shkrirja që rezulton e këtyre dy qelizave prodhon një zigotë njëqelizore që u nënshtrohet shumë ndarjeve qelizore të cilat prodhojnë qeliza të njohura si blastomere . Blastomeret vendosen si një top i fortë që kur arrin një madhësi të caktuar, të quajtur morulë, merr lëng për të krijuar një zgavër të quajtur blastocel . Struktura më pas quhet blastulë, ose blastocist tek gjitarët .

Blastocisti i gjitarëve çelet përpara se të implantohet në rreshtimin endometrial të mitrës. Pas implantimit, embrioni do të vazhdojë zhvillimin e tij përmes fazave të ardhshme të gastrulimit, neurulimit dhe organogjenezës . Gastrulacioni është formimi i tre shtresave embrionale që do të formojnë të gjitha pjesët e ndryshme të trupit. Neurulimi formon sistemin nervor, dhe organogjeneza është zhvillimi i të gjitha indeve dhe organeve të ndryshme të trupit.

Një njeri i ri në zhvillim zakonisht quhet embrion deri në javën e nëntë pas ngjizjes, pas së cilës quhet fetus . Në organizmat e tjerë shumëqelizorë, fjala "embrion" mund të përdoret më gjerësisht në çdo fazë të hershme të zhvillimit ose të ciklit jetësor para lindjes ose çeljes .
Prita në Duhël

**Prita në Duhël** të Suharekës ishte një incident që ndodhi gjatë Luftës së Kosovës kur pjesëtarët e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK) i zunë pritë një autokolone të MPB-së. 3 policët serbë u hodhën në erë nga një raketë-hedhës që shpërtheu në përplasje me makinën e tyre të skuadrës.

## Prapaskena 
Rezultati i pritës ishte për shkak të granatimeve nga trupat jugosllave të fshatit Slapuzani.

## Incidenti 
Më 8 janar 1999, UÇK-ja udhëhoqi një pritë të një kolone të trupave jugosllave. Në këtë ngjarje, 4 policë dhe 2 civilë mbetën të plagosur rëndë pas një përplasjeje të ashpër zjarri.

## Pasojat 
UÇK-ja e pasoi pritën me një sulm tjetër ndaj një patrulle të policisë serbe pranë fshatit Slivovë, duke vrarë një polic. Fshati Reçak shërbeu si zonë e skenës për këto prita, duke rezultuar në një grumbullim të konsiderueshëm të forcave të Ushtrisë Jugosllave dhe masakrën pasuese në fshat.

## Shiko edhe 
Lufta e Kosovës

Masakra e Reqakut

## Referime
Prita në Kaçanik

**Prita pranë Kaçanikut** ishte një incident që ndodhi më 28 shkurt 1999, gjatë Luftës së Kosovës, kur pjesëtarët e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK) i zunë pritë një kolone të MPB-së, duke vrarë 1 komandant stacioni dhe duke plagosur 4 policë të tjerë në afërsi të qytetit të Kaçanikut. Prita ka ndodhur gjatë një përleshjeje 2 ditore mes UÇK-së dhe Policisë Serbe.

## Prita 
Më 27 shkurt 1999, Riza Kika, shef i sigurimit në një fabrikë lokale gëlqerore në Kaçanik, u rrëmbye nga shtëpia e tij nga UÇK-ja. Një ditë më vonë, më 28 shkurt, një njësi e policisë lokale nën komandën e Bogoljub Staletoviç ndërmori një operacion për lirimin e Kikës. Gjatë rrugës për ta liruar, kolona e policisë u zu në pritë nga UÇK-ja.

## Pasojat 
Rreth 3.000 civilë shqiptarë u përpoqën të iknin në Maqedoni më 28 shkurt për t'i shpëtuar një sulmi serb në shtëpitë e tyre në zonën e Hanit të Elezit, afër kufirit jugor të Kosovës. Ata u penguan nga forcat serbe të cilët pretendonin se nuk kishin dokumentet e nevojshme.

## Referime
Bouillac, Tarn-dhe-Garonë

**Bouillac** (  ; Occitan: Bolhac ; Shqip: Buljak ) është një komunë në departamentin Tarn-dhe-Garonë në rajonin eOcitanisë në Francën jugore.
Kontrabanda

parapamje| Zyrtarët britanikë të të ardhurave dhe doganave HM me duhan kontrabandë të sekuestruar, 2014.
**Kontrabanda** është transporti i paligjshëm i objekteve, substancave, informacionit ose njerëzve, si nga një shtëpi ose ndërtesa, në një burg ose përtej kufirit ndërkombëtar, në kundërshtim me ligjet në fuqi ose rregulloret e tjera. Më gjerësisht, shkencëtarët socialë e përkufizojnë kontrabandën si lëvizje të qëllimshme përtej kufirit në kundërshtim me kuadrin ligjor përkatës. 

Ka motive të ndryshme për të kontrabanduar. Këto përfshijnë pjesëmarrjen në tregtinë e paligjshme, si në tregtinë e drogës, tregtinë e paligjshme të armëve, prostitucionin, trafikun e qenieve njerëzore, rrëmbimin, grabitjet, dyqanet çop, imigracionin e paligjshëm ose emigracionin ilegal, evazionin fiskal, kufizimet e importit, kufizimet e eksportit, sigurimin e kontrabandës në burg për të burgosurit, apo vjedhja e sendeve që kontrabandohen.

Kontrabanda është një temë e zakonshme në letërsi, nga opera e Bizetit, *Carmen*, te librat spiun të James Bond (dhe filmat e mëvonshëm) *Diamantet janë përgjithmonë* dhe *Goldfinger* .

parapamje|200x200px| Një libër me cigare.

## Shiko edhe 
* Kontrabanda (vepër penale)

## Referime
Komedia e zezë

[parapamje|267x267px|Një [Varreza|varrezë me një shenjë "Fundi i vdekur", duke krijuar një lojë zbavitëse me fjalët.]]
**Komedia e zezë**, e njohur edhe si **komedi e errët**, **humor morbid**, është një stil komedie që e bën të lehtë temën që përgjithësisht konsiderohet tabu, veçanërisht temat që zakonisht konsiderohen serioze ose të dhimbshme për t'u diskutuar. Shkrimtarët dhe humoristët shpesh e përdorin atë si një mjet për të eksploruar çështje vulgare duke provokuar shqetësim, mendim serioz dhe argëtim për audiencën e tyre. Kështu, në letërsinë artistike, për shembull, termi komedi e zezë mund t'i referohet gjithashtu një zhanri në të cilin humori i errët është një komponent thelbësor. Temat e njohura të zhanrit përfshijnë vdekjen, krimin, varfërinë, vetëvrasjen, luftën, dhunën, terrorizmin, diskriminimin, sëmundjen, racizmin, seksizmin dhe seksualitetin njerëzor.

Komedia e zezë ndryshon nga komedia blu, e cila fokusohet më shumë në tema të papërpunuara si lakuriqësia, seksi dhe lëngjet e trupit - dhe nga turpësia e drejtpërdrejtë. Ndërsa termi komedi e zezë është një term relativisht i gjerë që mbulon humorin në lidhje me shumë tema serioze, humori i trekëmbëshit tenton të përdoret më konkretisht në lidhje me vdekjen, ose situatat që të kujtojnë vdekjen. Humori i zi herë pas here mund të lidhet me zhanrin grotesk. Kritika letrare e ka lidhur komedinë e zezë dhe humorin e zi me autorë qysh në grekët e lashtë  me Aristofanin.

## Shiko edhe 
* Komedia
* Humori
* Sarkazma

## Referimet
Richard Neal

**Richard Edmund Neal** (lindur më 14 shkurt 1949) është një politikan amerikan që shërben si përfaqësues i SHBA-së për distriktin e parë të Kongresit të Massachusetts që nga viti 1989. Distrikti, i numëruar si distrikti i dytë nga 1989 deri në 2013, përfshin Springfield, West Springfield, Pittsfield, Holyoke, Agawam, Chicopee dhe Westfield, dhe është shumë më rurale se pjesa tjetër e shtetit. Një anëtar i Partisë Demokratike, Neal ka qenë dekan i delegacionit të Massachusetts në Dhomën e Përfaqësuesve të Shteteve të Bashkuara që nga viti 2013, dhe ai është gjithashtu dekan i delegacioneve të Shtëpisë së New England.
BMC Vuran

parapamje|300x300px|Task Forca e Përbashkët Turke e Gatishmërisë Shumë të Lartë në Rumani
**BMC Vuran** (Shqip: *Goditësi*).është një automjet turk i mbrojtur nga prita & rezistent ndaj minave (MRAP) i ndërtuar nga BMC. Vuran është projektuar dhe prodhuar nga prodhuesi turk i automjeteve të blinduara BMC për të përmbushur kërkesat e Forcave Tokësore Turke.

## Variantet 
* BMC Vuran (4X4) - Mjet i blinduar me shumë qëllime / pa frëngji armësh.
* BMC Vuran (4X4) - Sistemi i armëve me telekomandë të dyfishtë Aselsan SARP (UKSS) / me Frëngji armësh.
* BMC Vuran (4X4) - Aselsan Alkar 120 mm mbajtës i integruar i mortajës.
* BMC Vuran SUNGUR - Sistemi i Mbrojtjes Ajrore për lartësi të ulët me dy predha raketash PORSAV (MANPAD).

## Operatorët 
* Kosova: Ka blerë 4 automjete me mortajë 120mm nga Industria Turke BMC. Njësi të tjera janë blerë në gusht 2021.
* Libia: I janë blerë nga Forcat e Armatosura Turke.
* Tunizia: Ka blerë për vlerësim. Njihet se do të eksportohet zyrtarisht në Tunizi që nga dhjetori 2020.
* Turqia: Forcat Tokësore Turke: 90 automjete të dorëzuara (gjithsej 512 të porositura). Komanda e Përgjithshme e Xhandarmërisë: 200 automjete të porositura.

## Shiko edhe 
* BMC Kirpi
* Otokar Cobra
* Otokar Akrep

## Referime
Doris Dragoviq

**Dorotea "Doris" Budimir** (lindur *Dragović*, shqiptohet: [dôːris drâːɡoʋitɕ] ; i lindur më 16 prill 1961)  është një kantautore kroate që ka përfaqësuar Jugosllavinë në Festivalin Evropian të Këngës 1986 me këngën " Željo moja" *(Dëshira ime)*, duke përfunduar e 11-ta me 49 pikë, dhe Kroacinë në Festivalin Evropian të Këngës 1999 me këngën "Marija Magdalena”, duke përfunduar e katërta me 118 pikë.

## Karriera 
Dorotea Dragoviq ka lindur në Split, Kroaci, atëherë pjesë e Jugosllavisë, dhe ka pasur interes për të kënduar që nga fëmijëria e saj. Dragoviq që atëherë ka qenë një nga këngëtarët më të njohura të pop-it në Jugosllavi, më vonë në Kroaci dhe rajonin e saj.  

Në 1999 Dragović u zgjodh për të përfaqësuar Kroacinë në Festivalin Evropian të Këngës 1999, pasi ajo fitoi përzgjedhjen kombëtare HRT Dora me këngën e saj dramatike "Marija Magdalena", shkruar nga kantautori i shquar kroat Tonči Huljić. Dragoviq zuri vendin e katërt në Jeruzalem, pavarësisht se ishte vendosur herët në rendin e këndimit, ndonjëherë i cilësuar si një disavantazh. Performanca e saj përfshinte gjithashtu heqjen e një pjese të veshjes së saj dhe u prit mirë në konkursin e parë në të cilin shumica e vendeve përdorën votimin me telefon të publikut. Ky mbetet një nga rezultatet më të mira të Kroacisë në kompeticion. 

## Jeta personale 
Dragović ishte e njohur në fillim të viteve 1980 për punën e saj me grupe nga Spliti. Një nga këngët e saj më të njohura "Hajde da se mazimo" ishte një nga këngët më interesante të pop-it të dekadës e quajtur "vitet e tetëdhjeta të arta". Ajo është një mbështetëse e njohur e Torcidës, tifozët e klubit të futbollit Hajduk Split. Në vitin 2001 Dragoviq u kërcënua nga mbështetësit e Torcidës teksa i këndonte kryeministrit malazez Milo Gjukanoviq në natën e Vitit të Ri 2000.

Që nga viti 1990, Dragović është e martuar me një ish-vaterpolist, Mario Budimirin, me të cilin ka një djalë të quajtur Borna (l. 1990).

## Referime
Grupi Wagner

parapamje|Logoja e Grupit Wagner.
[parapamje|Logoja e [Kryengritja|Kryengritjes.]]
**Grupi Wagner** (Rusisht: Группа Вагнера *Gruppa Vagnera,* Anglisht: ***Wagner Group***), i njohur gjithashtu si **PMC Wagner**, është një organizatë paraushtarake ruse.

Ajo përshkruhet ndryshe si një kompani private ushtarake (PMC), një rrjet mercenarësh ose një ushtri private *de fakto* e presidentit rus Vladimir Putin. Grupi operon përtej ligjit sepse kontraktorët privatë ushtarakë janë zyrtarisht të ndaluar në Rusi. Ndërsa vetë Grupi Wagner nuk është i drejtuar ideologjikisht, elementë të ndryshëm të Wagner janë lidhur me neo-nazistët dhe ekstremistët e djathtë.

Grupi mori rëndësi globale gjatë luftës në Donbas në Ukrainë, ku ndihmoi forcat separatiste të republikave të vetëshpallura Popullore të Donetsk dhe Luhansk nga 2014 - 2015. Kontraktorët e tij thuhet se kanë marrë pjesë në konflikte të ndryshme në mbarë botën, duke përfshirë civilët luftërat në Siri, Libi, Republikën e Afrikës Qendrore (CAR) dhe Mali, shpesh duke luftuar në anën e forcave të rreshtuara me qeverinë ruse. Operativët e Wagner kanë kryer krime lufte në zonat ku janë vendosur. Akuzat përfshijnë përdhunime dhe grabitje të civilëve e torturim të dezertorëve të akuzuar.

Për shkak se operon në mbështetje të interesave ruse, merr pajisje ushtarake nga Ministria Ruse e Mbrojtjes dhe përdorë instalimet e saj për stërvitje, Grupi Wagner shpesh konsiderohet një njësi e largët e Ministrisë së Mbrojtjes ose agjencisë së inteligjencës ushtarake të Rusisë (GRU). Grupi besohet gjerësisht se zotërohet ose financohet nga Yevgeny Prigozhin, një biznesmen me lidhje të ngushta me Putinin. Pas vitesh mohimi të lidhjeve me grupin Wagner, Prigozhin pranoi në shtator 2022 se ai "themeloi" grupin paraushtarak. Spekulohet se Grupi Wagner përdoret nga qeveria ruse për të lejuar një mohim të besueshëm në disa konflikte dhe për të errësuar numrin e viktimave dhe kostot financiare të ndërhyrjeve të huaja të Rusisë nga publiku; Së fundmi, ajo ka qenë e lidhur me Luftën Ruso-Ukrainase, ku thuhet se është caktuar për të vrarë liderët ukrainas, për rekrutimin dhe vendosjen e gjerë të burgosurve dhe të dënuarve në vijën e frontit.

Wagner luajti një rol të rëndësishëm në pushtimin rus të Ukrainës, për të cilin rekrutoi të burgosur nga Rusia për luftime në vijën e parë. Deri në fund të vitit 2022, forca e tij ishte rritur nga 1.000 në 20.000 e më pas deri në 50.000. Në vitin 2023, Rusia u dha statusin e veteranit luftarak kontraktorëve të Wagner që morën pjesë në pushtim.

Prigozhin pranoi se ishte lider-i i Wagner në shtator 2022. Ai filloi të kritikonte hapur Ministrinë e Mbrojtjes ruse për keqpërdorimin e luftës kundër Ukrainës. Më 23 qershor 2023, Prigozhin filloi një kryengritje pasi akuzoi Ministrinë e Mbrojtjes ruse për vrasjen e ushtarëve të Wagner. Njësitë Wagner u tërhoqën nga Ukraina dhe pushtuan qytetin rus të Rostov-na-Donu, ndërsa një kolonë e Wagner-it u nis drejt Moskës. Kryengritja u ndërpre të nesërmen kur një marrëveshje u ndërmjetësua nga presidenti bjellorus Aleksandër Lukashenko.

## Shiko edhe 
* Lufta Ruso-Ukrainase

## Referime
Louis (këngëtar)

**Ljubisha Stojanoviq** (serbisht: Љубиша Стојановић *Ljubiša Stojanović*, 25 qershor 1952 – 31 korrik 2011), i njohur më mirë me emrin e tij artistik **Louis** (Луис *Luis*), ishte një këngëtar serb. Ai ishte i njohur për stilin e tij unik muzikor dhe ishte muzikë nga viti 1970 deri në vdekjen e tij.

## Biografia 
I lindur në Leskovc, Louis mbaroi shkollën e mesme të muzikës në Nish. Ai mori diplomën në muzikë nga Fakulteti i Muzikës në Beograd, dega e zërit dhe kompozimit me aranzhim dhe folklor.

Emri i tij artistik Louis e ka origjinën nga koha kur ai ishte nëntë vjeç dhe performoi me sukses këngët e Louis Armstrong. Ai ishte ndër të parët që kombinoi xhazin me folklorin serb. Në vitin 1982, ai regjistroi diskun e tij të parë me titull *Ne kuni me, ne ruži me, majko* (Mos më mallkoni, mos më qortoni, nënë), duke kapur shifra të larta shitjesh. Së bashku me grupin serb Flamingosi, ai pothuaj fitoi festivalin Beovizija 2006 për Festivalin Evropian të Këngës 2006 në Athinë, Greqi.

Në fillim të vitit 2011 ai regjistroi për shtëpinë diskografike holandeze Snail Records albumin "The Last King Of Balkans", por pak para publikimit të albumit, Louis vdiq në një aksident automobilistik më 31 korrik 2011, në rrugën midis Feketiqit dhe Vrbasit.  Shfaqja e tij e fundit ishte më 22 korrik 2011 në Club Jez në Sarajevë.

## Referime