Instituti Evropian i Teknologjisë

**Instituti Evropian i Teknologjisë** emri i plotë i të cilit është **Instituti Evropian i Inovacionit dhe Teknologjisë** ( **EIT** ) është një organ i pavarur i Bashkimit Evropian me personalitet juridik, i themeluar në vitin 2008 me qëllim forcimin e aftësisë së Evropës për inovacion.  Tre "shtyllat kryesore" të aktiviteteve të EIT janë: programet dhe kurset e edukimit sipërmarrës në të gjithë Evropën që transformojnë studentët në sipërmarrës; shërbimet e krijimit dhe përshpejtimit të biznesit që shkallëzojnë idetë dhe bizneset në zhvillim e sipër; dhe projektet kërkimore të drejtuara nga inovacioni që i shndërrojnë idetë në produkte duke lidhur partnerë, investitorë dhe ekspertizë.

Si pjesë e Programit Kornizë të BE-së për Kërkim dhe Inovacion ' Horizon Evropa '  nën Shtyllën 3 'Evropa Inovative', EIT kontribuon në arritjen e katër orientimeve kryesore strategjike të Planit Strategjik Horizon Evropa. Këto janë: promovimi i një autonomie të hapur strategjike duke udhëhequr zhvillimin e teknologjive, sektorëve dhe zinxhirëve të vlerave kryesore dixhitale, mundësuese dhe në zhvillim; rivendosja e ekosistemeve dhe biodiversitetit të Evropës dhe menaxhimi i qëndrueshëm i burimeve natyrore; bërja e Evropës ekonomia e parë rrethore, klimatikisht neutrale dhe e qëndrueshme e mundësuar nga dixhitalizimi; krijimi i një shoqërie evropiane më elastike, gjithëpërfshirëse dhe demokratike.  EIT financohet përmes Horizon Evropa. 

Në total, nëntë KIC (Komunitete të Dijes dhe Inovacionit) janë krijuar nga EIT (Instituti Evropian i Inovacionit dhe Teknologjisë) që nga krijimi i tij në vitin 2010. 

## Organizimi 
### Bordi Drejtues 
Bordi Drejtues i EIT është organi kryesor drejtues i ngarkuar me udhëheqjen strategjike të Institutit dhe drejtimin e përgjithshëm të aktiviteteve të tij operative. Ai është autonom në vendimmarrjen e tij dhe është përgjegjës për përzgjedhjen, vlerësimin dhe mbështetjen e dhënë Komuniteteve të Dijes dhe Inovacionit (KIC) të EIT.

Bordi Drejtues i EIT ka 15 anëtarë (ekspertë në arsimin e lartë, kërkimin shkencor, biznesin dhe inovacionin në nivel të BE-së), si dhe një vëzhgues të pavarur nga Komisioni Evropian . 

### Ekipi menaxhues i EIT dhe drejtorët ekzekutivë 
Drejtori i EIT-së mbështetet nga zyra e Drejtorit dhe seksioni Ligjor, së bashku me Drejtuesit e Operacioneve I, II dhe Njësisë Administrative.  Drejtori aktual i EIT-së është Martin Kern. 

### Pjesëmarrja dhe financimi 
EIT është pjesë e Programit Kornizë Horizon Europe për Kërkim dhe Inovacion 2021–2027. Në fillim të vitit 2021, ai **u bë pjesë e Shtyllës 3 - Inovacioni i Hapur i Horizon Europe** . Rregullorja Horizon Europe përcakton se KIC-të janë Partneritete Evropiane të institucionalizuara dhe, si të tilla, ato duhet të japin ndikime të qarta për Bashkimin Evropian dhe qytetarët e tyre. 

### Grupi i Përfaqësuesve të Shteteve Anëtare të EIT (MSRG) 
Rregullorja e re e EIT dhe Axhenda Strategjike e Inovacionit e EIT për periudhën 2021–2027 krijuan Grupin e Përfaqësuesve të Shteteve Anëtare të EIT (MSRG). MSRG këshillon Bordin Drejtues të EIT dhe Drejtorin e EIT për çështje strategjikisht të rëndësishme, të tilla si zgjatja ose ndërprerja e marrëveshjeve të partneritetit të EIT dhe përfundimi i një memorandumi bashkëpunimi me secilin KIC.  Gjithashtu lehtëson ndërveprimin midis Komunitetit të EIT dhe aktiviteteve kombëtare ose rajonale, duke ndarë informacion në lidhje me bashkëfinancimin e mundshëm kombëtar dhe rajonal.

Komiteti i Menaxhimit të Burimeve Shoqërore (MSRG) përbëhet nga një përfaqësues dhe një zëvendësues nga çdo Shtet Anëtar i BE-së dhe çdo Vend i Asociuar në Horizon Europe. Ata delegohen me ftesë të Komisionit Evropian. Anëtarët vijnë nga ministritë ose autoritetet kombëtare përgjegjëse për EIT-in dhe duhet të demonstrojnë njohuri dhe kuptim përkatës të Horizon Europe, si dhe të politikave kombëtare dhe të inovacionit në nivel BE-je.

MSRG mblidhet të paktën dy herë në vit dhe bashkëkryesohet nga Drejtori i EIT-së dhe një Përfaqësues i emëruar nga MSRG-ja. Përfaqësues të Komisionit Evropian (nga DG EAC), Bordi Drejtues i EIT-së dhe Drejtorët Ekzekutivë të KIC-ve mund të ftohen të marrin pjesë në takime për të harmonizuar më mirë punën e kryer nga grupi.

## Historiku 
### Themelimi dhe objektivi 
Më 11 Mars 2008 , Parlamenti Evropian dhe Këshilli nënshkruan Rregulloren (KE) nr. 294/2008, duke themeluar Institutin Evropian të Inovacionit dhe Teknologjisë.  Qëllimi ishte të nxisë integrimin e trekëndëshit të njohurive - arsimi i lartë, kërkimi dhe inovacioni - në të gjithë Bashkimin Evropian. Arsyeja pas themelimit të EIT ishte përpjekja e BE-së për të rilançuar Strategjinë e saj të Lisbonës, të nënshkruar në vitin 2000, duke u përqendruar në një axhendë 'rritjeje dhe punësimi'.  Prandaj, EIT ishte një përpjekje për të ripërcaktuar mandatet dhe qeverisjen e Komisionit Evropian të institucioneve të arsimit të lartë si pjesë e një rruge të ekonomisë së bazuar në njohuri drejt zhvillimit ekonomik dhe social. 

Më 18 qershor 2008, selia qendrore u krijua në Budapest, Hungari,  dhe më 15 shtator 2008 u mbajt mbledhja inauguruese e Bordit Drejtues të EIT. Atje, Martin Schuurmans u zgjodh Kryetar i Bordit. 

### Faza fillestare (2008–2011) 
Siç përcaktohet në Rregulloren për themelimin e EIT-së,  brenda 12 muajve pas krijimit të saj , Bordi Drejtues duhej të paraqiste draftin e programit të parë të punës trevjeçar dhe , brenda një periudhe prej 18 muajsh , zgjidhni dhe caktoni dy ose tre KIC.

Temat e valës së parë të KIC-ve (klima, energjia, dixhitali) u përzgjodhën bazuar në kriteret e përzgjedhjes të përshkruara në Nenin 7 ("Përzgjedhja e KIC-ve") në dhjetor 2009. Neni 7 ishte i hapur për një farë mase interpretimi dhe grupi i punës i Bordit Drejtues ishte thelbësor në formësimin e një kuptimi të përbashkët të secilit KIC potencial. Për shembull, koncepti i EIT Climate-KIC u përcaktua si zbutja dhe përshtatja ndaj ndryshimeve klimatike; KIC InnoEnergy (tani InnoEnergy) u përqendrua në burimet e qëndrueshme të energjisë; dhe EIT ICT Labs (tani EIT Digital) i dhanë rëndësi jo vetëm teknologjisë dixhitale, por edhe të ardhmes së ndarjes dhe komunikimit të informacionit shoqëror.

### Konsolidimi (2012–2013) 
Qëllimi kryesor i EIT-së për vitin 2012 ishte të kalonte nga një fazë fillestare në një konsolidim të aktiviteteve me tre KIC-të ekzistuese, si dhe të fillonte përgatitjet për një portofol të zgjeruar të KIC-ut në të ardhmen. Zgjerimi u bë përmes zbatimit pilot të diplomave të etiketuara nga EIT me qëllim krijimin e modeleve për llojin e arsimit që donte të promovonte.  Kjo nënkuptonte arsim sipërmarrës praktik që trajtonte çështje aktuale si kriza klimatike, gjetja e zgjidhjeve alternative të burimeve të energjisë dhe përparimet teknologjike për të përmirësuar jetën e njerëzve.

Të tre KIC-et përshpejtuan zgjerimin e portofolit të projekteve të tyre përmes programeve MSc, Master dhe Doktoraturë. Gjatë këtyre dy viteve, programet e etiketuara nga EIT i lejuan EIT-it të rriste ndërgjegjësimin për aktivitetet dhe propozimin e vlerës së tij për shoqërinë midis palëve të interesuara të jashtme.  

### EIT si pjesë e Horizonti 2020 (2014-2020) 
Horizonti 2020 u adaptua në vitin 2013 për të zvogëluar fragmentimin e kërkimit dhe industrisë evropiane dhe për të ripërqendruar përpjekjet e tyre në çështjet që lidhen me OZHQ-të e OKB-së. Zbatimi i tij do të kryhej pjesërisht nga EIT, i cili do të përdorte KIC-të për të kapërcyer fragmentimin e Evropës. Buxheti i EIT u zgjerua në 2.7 miliardë euro për periudhën 2014-2020 për të përmbushur objektivat e Horizonti 2020.

Bazuar në Axhendën Strategjike të Inovacionit (SIA) të EIT për periudhën 2014–2020,  në vitin 2014 u shpall një thirrje për propozime me dy fusha të dallueshme tematike. Njëra ishte për inovacionin për një jetë të shëndetshme dhe plakje aktive (EIT Health) dhe e dyta ishte lëndët e para - eksplorime të qëndrueshme, nxjerrje, përpunim, riciklim dhe zëvendësim (EIT RawMaterials). SIA gjithashtu përcaktoi temat për thirrjet e viteve 2016 dhe 2018 për të krijuar tre KIC shtesë në temat e Food4Future (tani EIT Food), prodhimit me vlerë të shtuar (tani EIT Manufacturing) dhe lëvizshmërisë urbane miqësore me mjedisin (EIT Urban Mobility). Gjatë kësaj periudhe, struktura e tetë KIC EIT u krijua për të kontribuar në një axhendë më të gjerë të politikave të BE-së dhe, konkretisht, Horizon 2020.

Për më tepër, Skema RIS u prezantua si një përgjigje ndaj nën-përfaqësimit të bizneseve të reja të inovacionit dhe arsimit për sipërmarrësit në vendet jashtë BE-së. Skema kërkon dhe nxit partneritete të reja me institucionet kërkimore dhe arsimore në vendet e RIS. Programet e saj të financimit të lëvizshmërisë u ofrojnë studentëve, studiuesve dhe sipërmarrësve të çdo moshe mundësinë për të fituar aftësi të reja. Në vitin 2017, EIT e zgjeroi numrin total të vendeve të EIT RIS në 18.

Po atë vit, Forbes zgjodhi 18 anëtarë të Komunitetit EIT për listën vjetore  30 Under 30. 

Në vitin 2018, EIT dhe KIC-et e saj krijuan Programin Global të Shtrirjes së EIT, përpjekja e parë e koordinuar nga Komuniteti i EIT në nivel global. Ai zgjeroi shtrirjen e Komunitetit të EIT tek partnerët jo-evropianë. 

Në vitin 2020, EIT nisi Iniciativën e Reagimit ndaj Krizave të EIT, e cila mobilizoi 60 milionë në fonde shtesë për Komunitetin për të nisur projekte të reja që merren drejtpërdrejt me pandeminë COVID-19 dhe pasojat e saj socioekonomike. 

### EIT si pjesë e Horizon Europe (2021–2027) 
Për periudhën buxhetore 2021–2027, EIT-së iu dha mandati nga Parlamenti dhe Këshilli i BE-së për të përmbushur objektivat e Horizonti Evropë .

Midis viteve 2021 dhe 2027, EIT duhet të:

* Rrit ndikimin e aktiviteteve të saj
* Krijoni dy KIC të reja:
*# Sektorët dhe Industritë Kulturore dhe Kreative (të themeluara tashmë në qershor 2022) dhe
*# Sektorët dhe ekosistemet e ujit, detit dhe detar
* Të vërë më shumë theks në dimensionet rajonale të aktiviteteve të saj duke ofruar mbështetje të synuar për vendet që mbeten prapa në performancën e inovacionit.
* Të lançohet një iniciativë e re pilot për të rritur kapacitetin sipërmarrës dhe inovativ të institucioneve të arsimit të lartë.

Në mars të vitit 2021, EIT hapi zyrën e saj ndërlidhëse në Bruksel, duke siguruar lidhje të ngushta pune me palët e interesuara si Komisioni i BE-së dhe Parlamenti i BE-së. Viti 2021 pa gjithashtu lançimin e Iniciativës HEI: Ndërtimi i Kapaciteteve të Inovacionit për Arsimin e Lartë, duke adresuar një nga objektivat kryesorë të SIA-s së EIT-së 2021–2027. Iniciativa HEI ndihmon në koordinimin e aktiviteteve ndërsektoriale që lidhen me arsimin dhe i jep një rrethi më të gjerë sipërmarrësish të ardhshëm qasje në përvojën dhe njohuritë e Komunitetit EIT. Disa projekte u zhvilluan përmes kësaj iniciative: Aftësi për të Ardhmen, Vajzat Bëhen Circulare dhe Gratë në AgroUshqim. 

Në dritën e një lufte në shkallë të plotë kundër Ukrainës të nisur nga Rusia më 24 shkurt 2022, EIT së bashku me disa KIC-e nisën aktivitete për të ndihmuar ukrainasit. Këto përfshinin ofrimin e trajnimeve dhe zhvillimit profesional, si dhe nisjen e projekteve që synojnë rindërtimin pas luftës. 

## Bashkëpunime 
EIT nënshkroi një Memorandum Mirëkuptimi (MM) me disa organizata evropiane:

* Agjencia e Bashkimit Evropian për Trajnimin e Zbatimit të Ligjit, e njohur më parë si Kolegji Evropian i Policisë (CEPOL) (27 tetor 2014) 
* Qendra e Përbashkët e Kërkimeve (JRC) (22 shtator 2016) 
* Zyra e Pronësisë Intelektuale e Bashkimit Evropian (EUIPO) (8 tetor 2020) 
* Këshilli Evropian i Inovacionit (EIC) (8 janar 2021) 
* Fondi Evropian i Investimeve (FEI) (20 shtator 2021) 
* Banka Evropiane e Investimeve (BEI) (20 shtator 2021) 

## Shih edhe 
* Strategjia e Lisbonës
* Zona Evropiane e Kërkimit (ERA)
* Këshilli Evropian i Hulumtimit (ERC)
* Shkenca dhe Teknologjia në Evropë
* Qendra e Përbashkët e Hulumtimeve (JRC)
* Këshilli Evropian i Inovacionit (EIC)
* Fondi Evropian i Investimeve (EIF)
* Programet Kornizë për Hulumtim dhe Zhvillim Teknologjik
* Zyra e Pronësisë Intelektuale e Bashkimit Evropian (EUIPO)

## Referime