Gjergj Arianiti

parapamje|290px|Bust modern i Gjergj Aranitit në Librazhd
**Gjergj Arianiti** (1383 - Durrës ose Shkodër, 1461-63 i Skënderbeut si dhe xhaxhai nga i Moisi Golemit. Ishte ndër fisnikët e Besëlidhjes së Lezhës, por e la aleancën pas humbjes në Berat. Sipas Nolit, Arianiti gëzonte famë ndërkombëtare si mbrojtës i Krishtërimit, edhe pse nuk u konvertua nga ortodoks në katolik.

## Emri 
Emri i tij është më shumë i njohur përmes formës shqiptare *Gjergj Arianiti*, dhe *Aryaniti* në anglisht, por Pipa i referohet edhe *Arianit Komneni*, Emri i tij i plotë në veprën e Nolit është *Gjergj Arianiti Topia Komneni*. Emri i tij në formën sllavike shfaqet si *Golem Arianit Komnenoviç* (Golemi Arenit Cominovich), dhe në një dokument të 1452 i drejtohet vetes "Golem Arianit Komnenoviç i Arbërisë". Fjala *golem* në gjuhën sllave domethënë "i madh", sipas Vlorës është në kuptimin "më të vjetrit" si dega kryesore e derës fisnike Arianiti-Topia. Forma *Haryanites* për mbiemrin e tij është përdorur ndër dokumente të periudhës së Karlit VII. identifikuar nga Dhimitër Shuteriqi me Gjergj Arianitin.

## Jetëshkrimi 
I ati i tij ishte Komnen Arianiti, zotërimet e të cilit ishin në afërsi të Durrësit (*in partibus Durrachii*). Gjergji ishte më i madhi ndër tre vëllezërit, dy vëllezërit e tjerë tij ishin Muzaka dhe Vladani. I ati i tre vëllezërve u detyrua të bjerë në ujdi me osmanët dhe dërgoi *peng razie* Gjergjin në Edrene, ku jetoi dhe u shkollua me kujdes. Më 1427 u kthye në vendlindje dhe më 1432 përkrah Andre Topisë, ngadhënjeu në betejë me sukses osmanët.

Më 1433 theu ushtrinë osmane në Kurvelesh ose afërsi të Tepelenës duke i shpartalluar me fiset malore të Kurveleshit, Lunxhërisë dhe Skraparit. Fitore pas së cilës Papa Eugjen IV, Alfonsi V i Aragonës dhe Perandori Sigizmund i dërguan urime dhe premtuan nën mbrojtjen e tyre. Vitin që pasoi, një tjetër ushtri osmane e drejtuar nga Isak beu, vali i Shkupit, u fut në luginën e Shkumbinit ku u dërrmua nga Arianiti dhe aleatët e tij. Në një tjetër rrethanë, gjithnjë në luginën e Shkumbinit, trupat e Arianitit të rrethuar nga osmanët, u mundën. Më 1438 ngriti sërish krye, Turhan beu fillimisht e shoi kryengritjen dhe rrethoi Beratin, por më pas u shpartallua nga Arianiti dhe humbi gjithë ushtrinë. në viset e Elbasanit, Vokopolës dhe Tepelenës. 

* Andronika, e njohur nën nofkën Donika, e martuar me Skënderbeun
* Goisava (ose Voisava), e martuar me Ivan Cërnojeviçin, Princ i Zetës dhe nip i Skënderbeut 
* Kirana (ose Hirana), e martuar me Nikollë Dukagjinin
* Helena, e martuar me Gjergj Dukagjinin
* Despina, e martua me Tanush Dukagjinin
* Angjelina, e martuar me Stefan Brankoviç, Despot i Serbisë
* Komina (ose Komnena), e martuar me Gojko Balshën, Zot i Misisë
* Katerina, pas vdekjes së bashkëshortit të parë Andrea Spanit, u martua me kondotierin italian Nicola Boccali

Pas vdekjes së Marisë, u martua për së dyti me aristokraten italiane Pietrina Francone, të bijën e Oliviero Francone-s, baronit të Taurizanos. Burime të tjera e nxjerrin tre bija dhe tre djem
* Arianito Arianiti

## Zotërimet 
Arianiti kishte nën zotërim Kaninën, të cilën pasi martoi të bijën me Skënderbeun më 1451, e dha për pajë. që do ta quajmë Gjergj Araniti, ishte vëllai më i madh mes tre vëllezërve. Ai u martua me Maria Muzakën, nga e cila mori në pajë një territor të gjerë që shkonte nga Mallakastra - edhe sot një fshat i madh atje quhet Aranitas - deri në det në afërsi të Vlorës e Kaninës. 

Kështu zotërimet u shtrinë që nga Adriatiku e deri në afërsi të Dibrës së sotme. Qendra e zotërimeve duket se ka qenë malësia mes Librazhdit dhe Elbasanit, Shpati, Çermenika, Sopoti dhe një pjesë e Mokrës. 

## Referime 
### Literatura 
*