Jetimja (film, 2009)

***Jetimja*** (titulli origjinal, në anglisht: ***Orphan***) është një film horror psikologjik i vitit 2009 me regji të Jaume Collet-Serra dhe shkruar nga David Leslie Johnson nga një tregim i Alex Mace. Në film luajnë Vera Farmiga, Peter Sarsgaard, Isabelle Fuhrman, CCH Pounder, Jimmy Bennett dhe Aryana Engineer. Filmi përqendrohet në një çift të cilët, pas vdekjes së fëmijës së tyre të palindur, adoptojnë një vajzë nëntëvjeçare psikopate me një të kaluar misterioze.

Filmi është një bashkëprodhim ndërkombëtar midis Shteteve të Bashkuara, Kanadasë, Gjermanisë dhe Francës. Ai u prodhua nga Joel Silver dhe Susan Downey nga Dark Castle Entertainment, dhe Leonardo DiCaprio dhe Jennifer Davisson Killoran nga Appian Way Productions. Fotografia kryesore&nbsp;për filmin u zhvillua në&nbsp;Kanada, në qytetet e&nbsp;Shën Tomas,&nbsp;Toronto,&nbsp;Port Hope, dhe&nbsp;Montreal.

*Jetimja* u publikua në Shtetet e Bashkuara më 24 korrik 2009, nga Warner Bros. Pictures. Filmi mori vlerësime të ndryshme nga kritikët, të cilët vlerësuan humorin e tij të errët, frikësimet dhe performancën e Fuhrman-it si Ester, por kritikuan skenarin e tij formulues, ritmin e pabarabartë dhe kohën e shfaqjes dy-orëshe. Filmi fitoi 78.8 milionë dollarë në mbarë botën kundrejt një buxheti prej 20 milionë dollarësh. Një prequel, i titulluar *Jetimja: Vrasja e parë*, u publikua në vitin 2022, me Fuhrman duke ripërsëritur rolin e saj.

## Përmbledhja 
Martesa e Kejt dhe Gjon Kolmen është e tensionuar pas lindjes së fëmijës së tyre të tretë, Xhesika, humbja e së cilës është veçanërisht e rëndë për Kejtin, një alkoolike e shëruar. Ajo dhe Gjoni vendosin të birësojnë një vajzë ruse 9-vjeçare, Esterin, nga Shtëpia e Vajzave St. Mariana, një jetimore lokale. Vajza e tyre 5-vjeçare e shurdhër, Maksi, e pëlqen Esterën, por djali i tyre 12-vjeçar, Danieli, e ka inat.

Një natë, Kejt dhe Gjoni fillojnë të bëjnë seks derisa Esteri i ndërpret. Kejt bëhet dyshuese kur Esteri shpreh shumë më tepër njohuri për seksin sesa pritej nga një fëmijë në moshën e saj. Më pas Esteri shfaq sjellje armiqësore përballë Maksit dhe Danielit, si vrasja e një pëllumbi të plagosur dhe thyerja e këmbës së një shoqeje klase ngacmues. Motra Abigejl, kreu i jetimores, viziton shtëpinë, duke paralajmëruar Kejtin dhe Gjonin se ngjarje dhe incidente tragjike ndodhin rreth Esterës, duke përfshirë zjarrin në shtëpi që vrau familjen e saj të mëparshme birësuese. Kur Abigejl largohet, Estera e bën atë të përplasë makinën e saj në rrugë dhe më pas e godet për vdekje me një çekiç. Ajo e detyron Maksin ta ndihmojë atë të lëvizë trupin dhe më pas fsheh provat në shtëpinë e Danielit në pemë. Danieli i sheh ata te shtëpia e pemës dhe më vonë atë natë, ajo e merr në pyetje për atë që pa, duke e kërcënuar se do ta tredh nëse i tregon Kejtit dhe Gjonit.

Ndërsa Kejt bindet më tej për sjelljen e pazakontë të Esterit, Gjoni beson se ajo është paranojake dhe i thotë Esterit të bëjë diçka të mirë për Kate. Esteri i shqyen lulet nga varri i Xhesikës dhe ia jep Kejtit si një buqetë. Kejti tmerrohet dhe kap Esterin nga krahu në ankth, duke pohuar se ajo e bëri këtë me qëllim. Atë natë, Esteri thyen krahun e saj dhe fajëson në mënyrë të rreme Kejtin, duke shkaktuar grindje të mëtejshme në martesën e Kejtit dhe Gjonit. Të nesërmen, Esteri lëshon frenimin në makinë, duke bërë që ajo të futet në trafikun që vjen me Maksin brenda. Ajo gjithashtu tregon verën që gjeti në kuzhinë, duke bërë që terapisti i Gjon dhe Kejt t'i sugjerojnë Kejt të kthehej në rehabilitim, me Gjon duke kërcënuar se do ta linte atë dhe do t'i merrte fëmijët nëse ajo refuzonte. Kejti zbulon se Estera vinte nga një spital mendor estonez i quajtur Instituti Sarn dhe jetimorja nga e cila pretendon se ishte nuk ka asnjë të dhënë për të.

Kur Danieli mëson për vdekjen e motrës Abigejl nga Maksi dhe kontrollon shtëpinë e pemës, Estera i vë zjarrin me të brenda, por Maks e pengon. Danieli është plagosur rëndë dhe ndërsa ndodhet në spital në NKI (Njësia e Kujdesit Intensiv), Estera përpiqet ta mbytë me një jastëk, por mjekët arrijnë ta ringjallin. Kejti, e tërbuar, sulmon Esterin përpara se ajo të frenohet dhe të qetësohet. Atë natë, Estera vishet në mënyrë provokuese dhe përpiqet të joshë Gjonin, i cili kërcënon se do ta kthejë Esterin në jetimore pasi me vonesë filloi të shihte sjelljen që Kejt u përpoq t'i tregonte, e cila lë të kuptohet për të kaluarën e saj të pakëndshme.

Në spital, Kejt kontaktohet nga Dr. Värava i Institutit Sarn dhe mëson se Estera është në të vërtetë një grua 33-vjeçare e quajtur Lina Klamër, e lindur në Estoni. Ajo ka hipopituitarizëm, një çrregullim i rrallë hormonal që pengoi rritjen e saj fizike dhe shkaktoi xhuxhi proporcional, dhe ajo e ka kaluar pjesën më të madhe të jetës duke u paraqitur si një vajzë e vogël. Lina është një vrasës serial i dhunshëm dhe ka vrarë të paktën shtatë persona.

Ndërsa Kejt po flet me mjekun nga Instituti Sarn, Ester/Lina me furi heq grimin e saj që e bënte të dukej si fëmijë. Shiritat që ajo mban rreth qafës dhe kyçeve të duarve fshehin plagët e egra që ajo mori nga përpjekjet për t'u shkëputur nga xhaketat gjatë kohës së saj në azil. Ajo gjithashtu heq dhëmbët protetikë si fëmijë, duke zbuluar dhëmbët e saj të vërtetë dhe të kalbur. Më pas ajo shkatërron dhomën e saj me tërbim. Gjoni vjen në dhomën e saj për t'u përpjekur të flasë me të, por ajo është zhdukur dhe dhoma është në rrëmujë nga inati i saj. Ai fiket dritën dhe ndërsa fillon të dalë nga dhoma, pamjet e frikshme të ndezura i bien në sy; duke ndezur dritën e zezë të akuariumit, ai gjen imazhe grafike pornografike të burrave dhe grave, që i ngjajnë atij dhe Lina. I habitur, ai tani e kupton plotësisht se Kejti kishte të drejtë për Esterin. Më pas Lina sulmon Gjonin dhe e godet me thikë për vdekje.

Kejt nxiton në shtëpi dhe, pasi gjeti trupin e Gjonit, kërkon shtëpinë me dëshpërim për të gjetur Maksin. Lina tenton ta qëllojë, duke i plagosur krahun. Pasi Lina hap zjarr ndaj Maksit në serë, Kejti depërton në çatinë e serrës dhe e rrëzon Linën pa ndjenja. Kejti dhe Maksi ikin ndërsa policia arrin, por Lina sulmon Kejtin pranë pellgut të ngrirë, duke i hedhur në akull. Ndërsa përfshihen në një luftë të dhunshme, Maksi përpiqet të qëllojë vetë Linën, por humbet, duke goditur dhe copëtuar akullin. Lina dhe Kejti dërgohen nën ujë, dhe Kejti fillon të ngjitet jashtë, me Lina të kapur për këmbët e saj. Lina i kthehet personalitetit të saj Ester, duke i lutur "Mamit" që të mos e linte të vdiste, ndërsa fsheh një thikë pas shpine. Kate ia kthen me inat se nuk është nëna e Linës dhe e godet me shkelma në fytyrë, duke i thyer qafën. Trupi i Linës zhytet në pellgun e errët ndërsa Kejti dhe Maksi takohen nga policia.

## Kasti 
## Produksioni 
Vera Farmiga dhe Peter Sarsgaard u hodhën në rolet kryesore në fund të nëntorit 2007.   Fotografia kryesore për filmin u zhvillua në Kanada, në qytetet e St. Thomas, Toronto, Port Hope dhe Montreal.  i 34-vjeçares Barbora Skrlová (shq. Barbora Skrllova), një grua që imitonte një jetim që mori përsipër familjen e saj të parë birësuese, manipuloi nënën dhe motrën e saj për t'i lidhur me zinxhirë dhe për të vrarë të dy djemtë e tyre/ nipërit dhe u larguan nga policia kur u kapën. Ajo përfundimisht u gjet duke imituar Adamin, një djalë trembëdhjetë vjeçar i cili ishte zhdukur në Norvegji. 

## Publikimi 
### Kinematografik 
*Jetimja* pati premierën e saj botërore në Westwood, Los Angeles më 21 korrik 2009. Të nesërmen, ai u shfaq në Festivalin Ndërkombëtar të Filmit Fantasia në Montreal, Kanada. Filmi u shfaq në teatër në Amerikën e Veriut më 24 korrik 2009. Më pas u lëshua në Mbretërinë e Bashkuar më 7 gusht 2009, nga Optimum Releasing.

### Media në shtëpi 
*Jetimja* u lëshua në DVD dhe Blu-ray më 27 tetor 2009, në Shtetet e Bashkuara nga Warner Home Video dhe në Mbretërinë e Bashkuar më 27 nëntor 2009, nga Optimum Releasing. DVD përfshin skena të fshira dhe përfundimin alternativ. Parashikimet e hapjes përmbajnë gjithashtu një njoftim të shërbimit publik që përshkruan gjendjen e vështirë të fëmijëve të pabirësuar në Shtetet e Bashkuara dhe inkurajon birësimin në familje.

## Pritja 
### Arkë 
Filmi u hap në vendin e 4-të në arkë, duke fituar një total prej 12.8 milionë dollarësh, pas *G-Force*, *Harry Potter dhe Princi Gjakpërzier* dhe *E Vërteta e Shëmtuar*. Filmi vazhdoi të fitonte një total botëror prej 78.3 milionë dollarësh.  

## Polemika 
Përmbajtja e filmit, që përshkruan një të adoptuar vrasës, nuk u prit mirë nga grupet e birësimeve.  Debati bëri që krijuesit e filmave të ndryshonin një rresht në një nga trailerat e tyre nga: *"Duhet të jetë e vështirë të duash një fëmijë të birësuar sa tëndin"* në *"Unë nuk mendoj se mamaja më pëlqen shumë"*. 

Melissa Fay Greene e *The Daily Beast* komentoi:

Ekziston një mesazh i shërbimit pro-birësimit në DVD, i cili këshillon shikuesit të marrin në konsideratë adoptimin. &#x5B;''*&#x5D;

## Para-ardhja 
Në shkurt 2020, u njoftua zhvillimi i një filmi prequel, të titulluar *Ester*, me William Brent Bell të nënshkruar si regjisor nga një skenar i David Coggeshall. Projekti do të jetë një sipërmarrje e përbashkët midis eOne dhe Dark Castle Entertainment dhe do të shpërndahet nga Paramount Pictures nën divizionin e saj Players. Alex Mace, Hal Sadoff, Ethan Erwin dhe James Tomlinson do të prodhojnë filmin, me David Leslie Johnson si producent ekzekutiv. Prodhimi ishte caktuar të fillonte verën e vitit 2020.  Në tetor 2020, Julia Stiles tha se ishte gati të fillonte punën për filmin.  Në nëntor, titulli u ndryshua në *Jetimja: Vrasja e parë'', me Isabelle Fuhrman që u kthye për të luajtur në film.  Filmi u publikua më 19 gusht 2022.

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* 
*