Katherine Johnson

parapamje|Johnson në vitin 1983
**Katherine Johnson** (lindur *Creola Katherine Coleman* ; 26 gusht 1918 - 24 shkurt 2020), e njohur edhe si *Katherine Goble*, ishte një matematikane amerikane, llogaritjet e të cilës për mekanikën orbitale, si një punonjëse e NASA - s ishin të rëndësishme për suksesin e ekuipazhit të parë dhe të mëvonshëm te fluturimeve hapësinore amerikane.Gjate karrirës së saj 35-vjeçare në NASA dhe paraardhësit e saj, ajo fitoi reputacion për zotërimin e llogaritjeve komplekse manuale dhe ndihmoi nismën për përdorimin e kompjuterave për të kryer punë. Agjensia hapësinore vuri në dukje "rolin e saj historik si një nga gratë e para afrikano-amerikane që punoi si shkencëtare e NASA". 

## Jeta e hershme 
Puna e Johnson përfshinte llogaritjen e trajektoreve, dritaret e nisjes dhe rrugët e kthimit të urgjencës për fluturimet hapësinore të Projektit Mercury, duke përfshirë astronautët Alan Shepard, amerikanin e parë në hapësirë, dhe John Glenn, të parin amerikan në orbitë, dhe rrugët rendezvous për Modulin Hënor të Apollo dhe modulin e komandimit të fluturimeve në Hënë. Llogaritjet e saj ishin thelbësore për fillimin e programit Space Shuttle, dhe ajo punoi po ashtu për planifimin e një misioni në Mars . 

Në vitin 2015, Presidenti Barack Obama i dha Johnson Medaljen Presidenciale të Lirisë . Në vitin 2016, asaj iu dha Silvermimi Silver Snoopy nga astronauti i NASA-s Leland D. Melvin dhe një çmim i Arritjes së Grupit të NASA-s . Ajo u portretizua nga Taraji P. Henson si personazh kryesor në filmin e 2016-tës F*igurat e fshehura* . Në vitin 2019, Johnson-it iu dha Medalja e Artë të Kongresit . 

Creola Katherine Coleman lindi në 26 gusht , 1918, në White Sulfur Springs, West Virginia, si fëmija e Joylette dhe Joshua Coleman.   Ajo ishte më e vogla nga katër fëmijët.  Nëna e saj ishte një mësuese dhe babai i saj ishte një punëtor, fermer dhe zejtar, i cili punonte në Hotelin Greenbrier .   

Coleman tregoi aftësi të forta matematikore që në moshë të re. Për shkak se Greenbrier County nuk ofronte shkollim publik për studentët afrikano-amerikanë që kaluan klasën e tetë, Colemans e ujdisën që fëmijët e tyre të ndiqnin shkollën e mesme në Institutin, Virxhinia Perëndimore . Kjo shkollë ishte në kampusin e Kolegjit Shtetëror të Virxhinisë Perëndimore (WVSC).  Johnson u regjistrua kur ishte dhjetë vjeç.  Familja kalonte kohën e tyre ndërmjet Institutit gjatë vitit shkollor dhe White Sulphur Springs gjatë verës.  
## Edukimi 
Pas mbarimit të shkollës së mesme në moshën 14 vjecare, Johnson u regjistrua në West Virginia State, një kolegj historikisht i zi .  Si studente, ajo ndiqte çdo kurs matematikor të ofruar nga kolegji.Shumë profesorë e mentoruan atë, përfshirë kimistin dhe matematicieni Angie Turner King, i cili e kishte mësuar Coleman përgjatë gjithë shkollës së mesme, dhe WW Schieffelin Claytor, i treti afrikano-amerikan që mori një Ph.D. në matematikë. Claytor shtoi kurse të reja matematike vetëm për Johnson. Ajo u diplomua *summa cum laude* në 1937, me diploma në matematikë dhe frëngjisht, në moshën 18 vjeçare.    Johnson ishte një anëtar i Alpha Kappa Alpha .  Ajo mori një punë si mësimdhënëse në një shkollë publike per personat me ngjyrë në Marion, Virxhinia .   
## Jeta personale 
Më 1939, pasi u martua me burrin e saj të parë, James Goble, ajo la punën e saj si mësuese dhe u regjistrua në një program matematikor. Ajo u largua  një viti pasi mbeti shtatzënë dhe vendosi të përqëndrohet në familjen e saj.  Ajo ishte gruaja e parë afrikano-amerikane që ndoqi shkollën pasuniversitare në Universitetin e Virxhinisë Perëndimore në Morgantown, Virxhinia Perëndimore . Nëpërmjet presidentit të WVSC, Dr. John W. Davis, ajo u bë një nga tre studentët afrikano-amerikanë,  dhe gruaja e vetme, e zgjedhur për të integruar nivelin post-universitar pas vendimit të Gjykatës Supreme të Shteteve të Bashkuara të vitit 1938 *Mis ex ex rel.* *Gaines v.* *Kanadë* . Gjykata vendosi që shtetet që siguronin arsim të lartë publik për studentët e bardhë gjithashtu duhej ta siguronin atë për studentët me ngjyrë, duke krijuar kështu kolegje dhe universitete per njerëzit me ngjyrë ose duke pranuar studentë me ngjyrë në universitetet e mëparshme vetëm për  të bardhët.   
alt=Photograph of Johnson sitting at a desk|parapamje| Johnson duke punuar si një "kompjuter" në NASA në 1966
Johnson vendosi për një karrierë si një këkuese matematicine, megjithëse kjo ishte një fushë e vështirë për hyrjen e afrikano-amerikanëve dhe grave. Punët e para që ajo gjeti ishin në mësimdhënie. Në një mbledhje familjare në 1952, një i afërm përmendi se Komiteti Kombëtar Këshillues për Aeronautikë (NACA) po punësonte matematikanë.  Në Laboratorin Aeronautik të Langley Memorial, me qendër në Hampton, Virxhinia, pranë Langley Field, NACA punësoi matematikanë afrikano-amerikanë si dhe të bardhë për Departamentin e tyre të Udhëzimit dhe Lundrimit. Johnson pranoi një ofertë pune nga agjensia në qershor 1953.  

Sipas një historie të treguar dhe të arkivuar nga Projekti Kombëtar i Udhëheqjes Vizionare:  Në fillim ajo [Johnson] punoi në një grup grash që kryen llogaritjet e matematikës. Katherine u është referuar grave në pishinë si "kompjutera virtualë që mbanin funde". Detyra e tyre kryesore ishte të lexojnin të dhënat nga kutitë e zeza të aeroplanëve dhe të kryejnë detyra të tjera të sakta matematikore. Pastaj një ditë, Katherine (dhe një koleg) u caktuan përkohësisht për të ndihmuar ekipin  vetëm me meshkuj për kërkimin e fluturimit. Njohuritë e Katherine për gjeometrinë analitike ndihmuan për tu bërë shpejt aleate  e shefave dhe kolegëve meshkuj në atë pikë sa, "ata harruan të më kthenin në pishinë". Ndërkohë që pengesat racore dhe gjinore ishin gjithmonë aty, Katherine thotë se ajo i injoroi ato. Katherine ishte bindëse, duke kërkuar të përfshihej në mbledhjet editoriale (ku asnjë gra nuk kishte shkuar më parë). Ajo thjesht u tha njerëzve që kishin bërë punën e saj dhe se ajo përkiste aty.   Nga viti 1953 deri në vitin 1958, Johnson punoi si kompjuter,  duke analizuar tema të tilla si zbutja e shpërthimit të avionëve. Fillimisht e caktuar në seksionin Kompjuterë të zonës West, i mbikëqyrur nga matematikanja Dorothy Vaughan, Johnson u riemërua në Divizionin e Udhëzimit dhe Kontrollit të Departamentit të Kërkimeve të Fluturimit të Langley. Departamenti përbëhej vetëm nga inxhinierë të bardhë meshkuj.  Në përputhje me ligjet e ndarjes racore të shtetit, dhe ndarjen federale të vendit të punës të prezantuar nën Presidentin Woodrow Wilson në fillim të  Shekullit të 20-të, Johnson dhe gratë e tjera Afrikano-Amerikane në "pishinën" e informatikës u kërkohej të punonin, hanin dhe të përdorin banjët e ndara nga ato të bashkëmoshatarëve të tyre të bardha. Zyra e tyre u etiketua si "Computer Colored". Në një intervistë për WHRO-TV, Johnson deklaroi se ajo "nuk e ndjeu ndarjen në NASA, sepse të gjithë atje po bënin kërkime. Ti kishe një mision dhe ti duhej të punoje për të, dhe ishte e rëndësishme për ty të bëje punën tënde &nbsp; ... dhe luaje bridge në drekë ". Ajo shtoi: "Nuk ndjeva asnjë ndarje. E dija që ishte atje, por nuk e ndjeja atë. "  

NACA shpërndau "pishinën" e kompjuterave me ngjyrë në vitin 1958 kur agjensia u shfuqizua nga NASA, e cila adoptoi kompjuterët dixhital. Megjithëse instalimi ishte jo më i ndarë,  format e diskriminimit ishin akoma të përhapura. Johnson kujton atë epokë:  Ne kishim nevojë të ishim të sigurta si gra në ato ditë &nbsp; - të sigurta dhe agresive &nbsp; - dhe shkalla në të cilën ne duhej të silleshim në atë mënyrë varet nga vendi ku ishim. Duhej të isha e tille.Në ditët e para ne NASA grave nuk u lejohej të vinin emrat e tyre në raporte &nbsp; - asnjë grua në ndarjen time nuk e kishte emrin e saj në një raport. Unë isha duke punuar me Ted Skopinski dhe ai donte të largohej dhe të shkonte në Houston &nbsp; ... por Henry Pearson, mbikëqyrësi ynë &nbsp; - i cili  nuk ishte tifoz i grave &nbsp; - vazhdoi ta shtynte atë të mbaronte raportin për të cilin ne po punonim. Më në fund, Ted i tha atij, "Katherine duhet të përfundojë raportin, ajo ka bërë pjesën më të madhe të punës sidoqoftë." Kështu që Ted la Pearson pa asnjë zgjedhje; E mbarova raportin dhe emri im ishte mbi të dhe kjo ishte hera e parë që një grua në divizionin tonë e kishte emrin mbi diçka.   Nga 1958 deri në daljen në pension e saj në 1986, Johnson punoi si një teknolog hapësinore, duke lëvizur gjatë karrierës së saj në Degën e Kontrollit të Hapësirës. Ajo llogariti trajektoren ne datën 5 Maj, 1961 të fluturimit hapësinor të Alan Shepard, i pari amerikan në hapësirë.  Ajo gjithashtu llogariti dritaren e fillimit për misionin e tij në Mërkur në vitin 1961.  Ajo ndërtoi tabelat e navigimit rezervë për astronautët në rast të dështimeve elektronike.  Kur NASA përdori kompjuterët elektronikë për herë të parë për të llogaritur orbitën e John Glenn rreth Tokës, zyrtarët i kërkuan Johnsono-it të verifikojë numrat e kompjuterit; Glenn e kishte kërkuar atë posaçërisht dhe nuk kishte pranuar të fluturonte nëse Johnson nuk i vërtetonte llogaritjet.    Biograf.com thotë se këto ishin "llogaritje shumë më të vështira, për të dhënë llogari për tërheqjet gravitacionale të trupave qiellorë".  Autori Margot Lee Shetterly deklaroi, "Kështu që astronauti që u bë hero, shikoi këtë grua të zezë nga Jugu ende i  ndarë në atë kohë, si një nga pjesët kryesore për të siguruar që misioni i tij do të ishte një sukses". Ajo shtoi se, në një kohë kur llogaritja ishte "punë e grave" dhe inxhinieria u lihej burrave, "me të vërtetë ka të bëjë me faktin qe nderkohe koha kalonte ne nje njefare menyre nuk po vleresonim punën  që bëhej nga gratë, sado e nevojshme te kete qene, me aq sa mundeshim. Dhe ja lamë ne dorë historisë që të jepte këndvështrimin e saj.                       

## Referime