George Chapman

**George Chapman** (Hitchin, Hertfordshire,  - Londër, 12 maj 1634) ishte një dramaturg, përkthyes dhe poet anglez . Ai ishte një studiues klasik, vepra e të cilit tregon ndikimin e Stoicizmit . Chapman është spekuluar të jetë Poet Rival i soneteve te Shakespeare  nga William Minto, dhe si një anticipator e poetëve metafizike të shekullit të 17-të. Chapman mbahet mend më së miri për përkthimet e tij të Homerit *Iliada* dhe *Odyssey*, dhe Homer *Batrachomyomachia* .

## Jeta dhe puna 
Chapman lindi në Hitchin në Hertfordshire . Mendohet se ai ka studiuar në Oksford por nuk ka marrë një diplomë, megjithëse asnjë provë e besueshme nuk e pohon këtë. Dihet shumë pak për jetën e hershme të tij, por Mark Eccles zbuloi të dhëna që zbulojnë shumë për vështirësitë dhe pritjet e Chapman.  Në 1585 ai u afrua në një mënyrë miqësore nga John Wolfall, Sr., i cili ofroi të siguronte një lidhje sigurie për një hua për të furnizuar paratë e Chapman "për përdorimin e tij të duhur në Pjesëmarrjen në atë kohë i nderuari i Sir Sir Rafe Sadler Knight". Ambiciet gjyqësore të tij e dërguan atë në një kurth. Me sa duket ai kurrë nuk mori para, por do të mundohej për shumë vite nga letrat që kishte nënshkruar. Wolfall e arrestoi poetin për borxh në 1600 dhe kur në 1608 djali i Wolfall, pasi kishte trashëguar letrat e babait të tij, paditi përsëri, zgjidhja e vetme e Chapman ishte që të kërkonte drejtësi në Gjykatën e Kancelarisë.  Ndërsa Sadler vdiq në 1587, kjo i jep Chapman pak kohë për t'u stërvitur nën të. Duket më e mundshme që ai të ishte në shtëpinë e Sadler nga 1577 deri në 1583, pasi ai ia kushton të gjitha përkthimet e tij Homerike.

Chapman i kaloi fillimet e viteve 1590 jashtë, dhe pa veprime ushtarake në "Low countries" duke luftuar nën gjeneralin e njohur anglez Sir Francis Vere . Punimet e tij më të hershme të botuara ishin poezitë e errëta filozofike:*The shadow of night* (1594) dhe *Banquet of Sense* (1595) i Ovidit. Kjo e fundit është marrë si një përgjigje ndaj poezive erotike të epokës, të tilla si *"Astrophil and Stella" i* Philip Sidney *dhe Venus dhe Adonis të Shakesperare"*. Jeta e Chapman u trazua nga borxhi dhe paaftësia e tij për të gjetur një mbrojtës, pasuria e të cilit nuk u dobësua: Robert Devereux,  Second Earl of Essex dhe Princi i Uellsit, Princi Henry të dy arritën qëllimet e tyre para kohe. I pari u ekzekutua për tradhti nga Elizabeth I në 1601, dhe i dyti vdiq nga ethet e tifos në moshën tetëmbëdhjetë vjeç në 1612. Varfëria rezultuese e Chapman nuk e zvogëloi aftësinë e tij ose qëndrimin e tij midis poetëve dhe dramaturgëve të tij Elisabetianë.

Chapman vdiq në Londër, pasi që i kishte jetuar vitet e tij të fundit në varfëri dhe borxhe. Ai u varros në St Giles në Fushat . Një monument i tij i projektuar nga Inigo Jones shënoi varrin e tij dhe qëndron edhe sot brenda kishës.

## Shfaqjet 
### Komeditë 
Në fund të viteve 1590, Chapman ishte bërë një dramaturg i suksesshëm, duke punuar për Philip Henslowe dhe më vonë për "Cildren of the Chapel" . Ndër komeditë e tij janë: *"The Blind Beggar of Alexandria"*(1596; shtypur 1598), "''An humorous day's mirth"* (1597; shtypur 1599), *"All fools"* (shtypur 1605), *"Monsieur D'Olive"* (1605; shtypur 1606), *"The gentleman usher"* (shtypur 1606), "May day" (shtypur 1611) dhe *The widow's tears"* (e shtypur 1612). Lojërat e tij tregojnë një gatishmëri për të eksperimentuar me formën dramatike: "An*Humorous Day's Mirth"* ishte një nga shfaqjet e para që u shkrua në stilin e "komedisë humour" të cilën Ben Jonson e përdori më vonë në :*Every Man in his Humor"* and "*Every Man Out of his Humor"''  . Me "Widow's tears" ai ishte gjithashtu një nga shkrimtarët e parë që bashkoi komedinë me tema më serioze, duke krijuar kështu tragjikomedinë e bërë më vonë e njohur nga Beaumont dhe Fletcher .
[djathtas|parapamje| Shënues varri i George Chapman, tani brenda Kishës së St. Giles, [Londra|Londër . Memoriali, në formën e një altari romak, u projektua dhe u pagua nga Inigo Jones, më parë qëndronte në oborrin e kishës St Giles.]]
Ai gjithashtu shkroi një dramë të shquar në bashkëpunim. *Eastward Ho* (1605),e shkruar me Jonson dhe John Marston. Ajo përmbante referenca satirike për oborrtarët skocezë që formuan pjesën e mbretit të ri Jamesnbsp;Une.  Kjo ul Chapman dhe Jonson në burg në shembullin e Sir James Murray e Cockpool, të mbretit "laro"  "Groom of the Stool" .  Letrat e tyre të ndryshme drejtuar mbretit dhe fisnikëve mbijetojnë ende  në një dorëshkrim në Bibliotekën Folger të njohur si *Dobell MS*, të botuara nga AR Braunmuller si *A Letterbook* of Century Seventeenth. Në letra, të dy burrat hoqën dorë nga linja ofenduese, duke nënkuptuar që Marston ishte përgjegjës për vërejtjen e dëmshme. "Bisedat me Drummond" të Jonson i referohet burgosjes, dhe sugjeron se ekzistonte mundësia që të dy autorëve t'i kishin "veshët dhe hundët e prera" si një dënim, por kjo mund të ketë qenë duke e shtjelluar Jonson historinë në retrospektivë.

Miqësia e Chapman me Jonson u prish, ndoshta si rezultat i grindjes publike të Jonson me Inigo Jones . Disa rreshta satirikë, të ashpër, të shkruara diku pas djegies së tryezës dhe letrave të Jonson, japin prova të përçarjes. Poema që vë në dukje sjelljen agresive dhe epërsinë e vetbesimit të Jonsonit mbeti e pabotuar gjatë jetës së Chapman; ajo u gjet në dokumentet e mbledhura pas vdekjes së tij.

### Tragjeditë 
Tragjeditë më të mëdha të Chapman-it morën temën e tyre nga historia e fundit franceze, ambasadori francez duke ofenduar të paktën në një rast. Këto përfshijnë ''"Bussy D'Ambois"* (1607), *"Conspirancy and Tragedy of  Charles", "Duke of Bayron"* (1608), *"The revenge of Bussy D'Ambois"* (1613) dhe *"The Tragedy of Chabot", "Admiral of France"* (botuar 1639). Të dy *shfaqjet e Bajronit* u ndaluan nga skena - megjithëse, kur Gjykata u largua nga Londra, shfaqjet u interpretuan në format e tyre origjinale dhe të pashuar nga "Fëmijët e Kapelës".  Ambasadori francez me siguri u ofendua në një skenë që portretizon gruan dhe zonjën e Henry IV duke argumentuar dhe duke luftuar fizikisht. Me botimin, materiali ofendues ishte prerë dhe Chapman i referohet shfaqjes në kushtimin e tij për Sir Thomas Walsingham si "Poezi të varfra të copëtuara". Vepra e tij e vetme e tragjedisë klasike, *"Caesar and Pompey"* (e shkruar më 1604, botuar më 1631), megjithëse "politikisht i zgjuar", mund të konsiderohet si arritja e tij më modeste në zhanër.  

### Shfaqje të tjera 
Chapman shkroi një nga maskat më të suksesshme të epokës Jacobean, *"The Memorable Masque of the Middle Temple and Lincoln's Inn"*, e kryer në 15 Shkurt të vitit 1613. Sipas Kenneth Muir, "The Masque of  the Twelve Months", e interpretuar në Natën e Dymbëdhjetë 1619 dhe e shtypur për herë të parë nga John Payne Collier në 1848 me asnjë emër autori të bashkangjitur, gjithashtu i atribuohet Chapman. 

Autorësia e Chapman është argumentuar në lidhje me një numër dramash të tjera anonime të epokës së tij.  FG Fleay propozoi që shfaqja e tij e parë të ishte *T"he Disguises"* . Ai është paraqitur si autor, tërësisht ose pjesërisht, i *"Sir Giles Goosecap" ,* "*Two Wise Men And All The* *Other Fools", "The Fountain of New Fashion",* dhe "*The Second Maiden's Tragedy" .'' Nga këto, vetëm 'Sir Gyles Goosecap' është pranuar në përgjithësi nga studiuesit që është shkruar nga Chapman ( *Pjesët e George Chapman: The Tragedies, me Sir Giles Goosecap,* redaktuar nga Allan Holaday, University of Illinois Press, 1987).

Në 1654, shitësi i librave Richard Marriot botoi dramën "Revenge for Honour" si vepër e Chapman. Studiuesit e kanë hedhur poshtë atributin; shfaqja mund të jetë shkruar nga Henry Glapthorne . *Alphonsus Perandori i Gjermanisë* (i shtypur edhe 1654) zakonisht konsiderohet një tjetër atribim i rremë Chapman. 

Lojërat e humbura "*The Fatal Love"* dhe "*AYorkshire Gentlewoman And her son"* u caktuan në Chapman në regjistrimet e Regjistrit të Stationers në 1660. Të dyja këto pjesë ishin ndër ato që u shkatërruan në djegiet e famshme të kuzhinës nga kuzhinieri i John Warburton. Shfaqja e humbur "*Christianetta"* (e regjistruar në 1640) mund të ketë qenë një bashkëpunim midis Chapman dhe Richard Brome, ose një rishikim i veprës së Brome të një Chapman.

## Poet dhe përkthyes 
Poezi të tjera nga Chapman përfshijnë: *De Guiana, Carmen Epicum* (1596), mbi shfrytëzimet e Sir Walter Raleigh ; një vazhdim i *Heroit dhe Leanderit të* papërfunduar të Christopher Marlowe (1598); dhe *Euthymiae Raptus; ose Tears of Peace*(1609).

Disa e kanë konsideruar Chapman-in si " poet rival " të soneteve të Shekspirit (në sonetet 78–86), megjithëse hamendësimet e vendosin atë si një në një fushë të madhe të mundësive.  

Nga 1598 ai botoi përkthimin e tij të *Iliadës* me këste. Në 1616 *Iliada* dhe *Odisea* e plotë u shfaqën në "*The Whole Works of Homer"*, përkthimi i parë i plotë në anglisht, i cili deri në Papa ishte më i popullarizuari në gjuhën angleze dhe ishte mënyra se si shumica e anglishtfolësve i hasnin këto poezi. Përpjekja ishte që të ishte fitimprurëse: mbrojtësi i tij, Princi Henry, i kishte premtuar atij 300£ në përfundimin e tij plus një pension. Sidoqoftë, Henry vdiq në 1612 dhe familja e tij la pas dore angazhimin, duke e lënë Chapman pa mbrojtës dhe pa të ardhura. Në një letër ekzistuese, Chapman bën kërkesa për paratë që i detyroheshin; peticioni i tij ishte i paefektshëm. Përkthimi i Chapman i "*Odyssey"* është shkruar në pentametër jambik, ndërsa *Iliada e* tij është shkruar në heptametër jambik . (Origjinali Grek është në heksametër daktilik . ) Chapman shpesh shtrihet dhe shtjellon përmbajtjen origjinale të Homerit për të shtuar detaje përshkruese ose interpretim dhe theksim moral dhe filozofik. Përkthimi i Chapman i Homerit u admirua shumë nga John Keats, veçanërisht në poezinë e tij të famshme ''On First Looking into Chapman's Homer*, dhe gjithashtu tërhoqi vëmendjen nga Samuel Taylor Coleridge dhe TS Eliot .

Chapman gjithashtu përktheu *Himnet Homerike*, *Gjeorgjikët* e Virgjilit, *Veprat e Hesiodit* (1618, kushtuar Francis Bacon ), *Heroi dhe Leander* i Musaeus (1618) dhe *Satira* e Pestë e Juvenal (1624).

Poezia e Chapman, megjithëse nuk ishte me ndikim të gjerë në zhvillimin e mëvonshëm të poezisë angleze, pati një efekt të rëndësishëm në punën e TS Eliot . 

## Homazhe 
Në poezinë e Percy Bysshe Shelley *Revolt of Islam'', Shelley citon një varg të Chapman si homazh brenda kushtimit të tij për "Mary", me sa duket gruaja e tij Mary Shelley :

"There is no danger to a man, that knows

What life and death is: there's not any law

Exceeds his knowledge; neither is it lawful

That he should stoop to any other law."

Hutchinson, Thomas (undated). The Complete Poetical Works of Percy Bysshe Shelley: Including Materials Never Before Printed in any Edition of the Poems & Edited with Textural Notes. E. W. Cole: Commonwealth of Australia; Book Arcade, Melbourne. p. 38. (NB: Hardcover, clothbound, embossed.) Published prior to issuing of ISBN.Dramaturgu irlandez Oscar Wilde citoi të njëjtin varg në pjesën e tij trillim, pjesë kritikë letrare, "The Portrait of Mr. W.H." . 

Poeti anglez John Keats shkroi " On First Looking into Chapman's Homer " për mikun e tij Charles Cowden Clarke në tetor 1816. Poezia fillon "Shumë kam udhëtuar në fushat e arit" dhe citohet shumë. Për shembull, PG Wodehouse në rishikimin e tij për romanin e parë të *serive The Flashman Papers* që i erdhi në vëmendje: "Tani e kuptoj se çfarë ka të bëjë me eksitimin" kur një planet i ri noton në ken e tij "."  Arthur Ransome përdor dy referenca prej tij në librat e tij për fëmijë, seritë *"Dallëndyshet" dhe "Amazonat".* 

## Referime 
Nga *All Fooles,* II.1.170-178, nga George Chapman:

"I could have written as good prose and verse

As the most beggarly poet of 'em all,

Either Accrostique, Exordion,

Epithalamions, Satyres, Epigrams,

Sonnets in Doozens, or your Quatorzanies,

In any rhyme, Masculine, Feminine,

Or Sdrucciola, or cooplets, Blancke Verse:

Y'are but bench-whistlers now a dayes to them

That were in our times...."

## Shiko gjithashtu 
* Poet rival
* Shkolla e Natës
* Thomas Marc Parrott
* Louis de Bussy d'Amboise
* Charles de Gontaut, duk d Biron

## Shënimet 
 
1.     ↑ Mark Eccles, "Chapman's Early Years", *Studies in Philology* **43**.:2 (April 1946):176-93.

2.    ↑ For the text of Chapman's petition for relief, see A. R. Braunmuller, *A Seventeenth Century Letter-Book: A Facsimile Edition of Folger MS. V. A. 321* (Newark: University of Delaware Press, 1983), 395.

3.    ↑ *Donaldson, Ian (2011). Ben Jonson : a life. Oxford University Press. p. 209. .*

4.    ↑ Grace Ioppolo, *Dramatists and Their Manuscripts in the Age of Shakespeare, Jonson, Middleton and Heywood*, London, Routledge, 2006; p. 129.

5.    ↑ *Birch, Dinah, ed. (2009). "Caesar and Pompey". The Oxford companion to English literature (7 ed.). Oxford University Press. ISBN 9780192806871*

6.    ↑ *Spivack, Charlotte (1967). George Chapman. New York: Twayne. p. 144. OCLC 251374727.*

7.     ↑ Martin Butler: George Chapman's Masque of the Twelve Months (1619). In: *English Literary Renaissance* 37 (Nov. 2007); pp. 360–400.

8.     ↑ Terence P. Logan and Denzell S. Smith, eds., *The New Intellectuals: A Survey and Bibliography of Recent Studies in English Renaissance Drama,* Lincoln, NE, University of Nebraska Press, 1977; pp. 155–60.

9.     ↑ Logan, Terence P., and Denzell S. Smith, eds. *The Popular School: A Survey and Bibliography of Recent Studies in English Renaissance Drama.* Lincoln, NE, University of Nebraska Press, 1975; pp. 151–7.

10.     ↑ *Reid, Lindsay Ann (17 December 2014). "The Spectre of the School of Night: Former Scholarly Fictions and the Stuff of Academic Fiction". Early Modern Literary Studies. Sheffield Hallam University. (23): 1–31. ISSN 1201-2459. Retrieved 19 October 2018.*

11.     ↑ *Ellis, David (2013). The truth about William Shakespeare : fact, fiction and modern biographies. Edinburgh University Press. p. 72. .*

12.     ↑ Matthews, Steven. "T. S. Eliot's Chapman: 'Metaphysical' Poetry and Beyond." *Journal of Modern Literature* Vol. 29 No. 4 (Summer 2006), pp. 22–43.

13.     ↑ Hutchinson, Thomas (undated). *The Complete Poetical Works of Percy Bysshe Shelley: Including Materials Never Before Printed in any Edition of the Poems & Edited with Textural Notes*. E. W. Cole: Commonwealth of Australia; Book Arcade, Melbourne. p. 38. (NB: Hardcover, clothbound, embossed.) Published prior to issuing of ISBN.

14.     ↑ Wilde, Oscar (2003). "The Portrait of Mr. W.H.". Hesperus Press Limited 4 Rickett Street, London SW6 1RU. p. 46. First published 1921.

15.  ↑ Quoted on current UK imprint of Flashman novels as cover blurb.

16.  ↑ ''Findlay, Kirsty Nichol, ed. (2011). Arthur Ransome's long-lost study of Robert Louis Stevenson. Woodbridge, England: Boydell. p. 112. .*

## Bibliografi 
* Chapman, George. *Tragjeditë, me Sir Gyles Goosecappe* . Ed. Allan Holaday. Cambridge: DS Brewer, 1987. vëll. 2 te *Shfaqjet e George Chapman* . 2 vëllime. 1970–87.
* --- *Komeditë* . Ed. Allan Holaday. Urbana: University of Illinois Press, 1970. vëll. 1 i *Pjesëve të George Chapman* . 2 vëllime. 1970–87.
* --- *Pjesët te George Chapman* . Ed. Thomas Marc Parrott . 1910 New-York: Russell & Russell, 1961.
* --- *George Chapman, Drama dhe Poezi* . Ed. Jonathan Hudston. London: Penguin Books, 1998
* --- *Bussy D'Ambois* . Ed. Nicholas Brooke. Zbulon shfaqjet. Londër: Methuen, 1964
* --- *Bussy D'Ambois* . Ed. Robert J. Lordi. Regjentët Drama e Rilindjes. Lincoln: University of Nebraska Press, 1964.
* --- *Bussy D'Ambois* . Ed. Maurice Evans. Sirenat e reja. Londër: Ernst Benn Limited, 1965.
* --- *Bussy D'Amboise* . Ed. dhe trans. Jean Jacquot. Koleksioni bilingue des classiques étrangers. Paris: Aubier-Montaigne, 1960.
* --- *Komploti dhe Tragjedia e Charles, Duka i Bajronit* . Ed. George Ray. Drama e Rilindjes. New-York: Botimet Garland, 1979.
* --- *Komploti dhe Tragjedia e Charles Duka i Bajronit* . Ed. John Margeson. Zbulon shfaqjet. Manchester: Manchester UP, 1988
* --- *Hakmarrja e Bussy D'Ambois* . Introd David P. Willbern. Menston: The Scolar Press Limited, 1968.
* --- *Hakmarrja e Bussy D'Ambois* . Ed. Robert J. Lordi. Studimet e Salzburgut në Letërsinë Angleze. Studime Drama Jacobean 75. Salzbourg: Institut für Englische Sprache und Literatur, 1977.
* --- *Hakmarrja e Bussy D'Ambois* në *katër tragjedi hakmarrjeje* . Ed. Katharine Eisaman Maus. Drama Angleze e Oksfordit. Oxford: OUP, 1995
* --- *Tragjedia e Admiralit Chabot të Francës* . Ed. Ezra Lehman. Filologji dhe Letërsi 10. Filadelfia: Botimet e Universitetit të Filadelfias, 1906.
* --- *Ushtri i Zotërinjve* . Ed. John Hazel Smith. Regents Rilindja Drama Seria. Lincoln: University of Nebraska Press, 1970.
* --- *Poezitë e George Chapman* . Ed. Phyllis Brooks Bartlett. New-York: Shoqata e Gjuhëve Moderne të Amerikës, 1941.
* --- *Poezi të zgjedhura* . Ed. Eirian Wain. Manchester: Carcanet - Fyfield Books, 1978.
* --- *Ouids Banquet of Sence.* *Një koronë për Filozofinë e tij Mistresse dhe Zodiacke e tij Dashurore.* *Me një Përkthim të një Copy Latine, shkruar nga një Fryer, Anno Dom. 1400* . Londër: IR për Richard Smith, 1595. Menston: The Scolar Press Limited, 1970.
* Chapman, George, përkth. *Odisea e Homerit* . Ed. Gordon Kendal. Londër: MHRA, 2016
* --- *Veprat e George Chapman: Iliada dhe Odisea e Homerit* . Ed. Richard Herne Bariu . London: Chatto & Windus, 1875.
* --- *Homeri i Chapman: Iliada* . Ed. Allardyce Nicoll. Seria Bollingen 41. Princeton: Princeton UP, 1998
* --- *Homeri i Chapman: Odisea* . Ed. Allardyce Nicoll. Seria Bollingen 41. Princeton: Princeton UP, 2000.
* --- *Përkthimet e Vogla të George Chapman: Një Botim Kritik i Rendimeve të Tij për Musæus, Hesiod dhe Juvenal* . Ed. Richard Corballis . Studimet e Salzburgut në Letërsinë Angleze: Studime Drama Jacobean, 98. Salzbourg: Institut für Anglistik und Amerikanistik, 1984.
* --- *Batrachomyomachia e Homerit, Himne dhe Epigrama, Veprat dhe Ditët e Hesiodit, Heroi dhe Leander i Musæus, Satira e Pestë e Juvenal* . Ed. Richard Hooper. Londër: John Russel Smith, 1858.
* Chapman, George, Benjamin Jonson et John Marston. *Lindja e shatit* . Ed. Julia Hamlet Harris. Studime Yale në anglisht 73. New Haven: Yale UP, 1926.
* --- *Në drejtim të Lindjes Ho* . Ed. RW Van Fossen. Zbulon shfaqjet. Manchester: Manchester UP, 1979

## Linqe te jashtme 
* Teksti *Monsieur D'Olive në internet*
* Teksti *Hero dhe Leander Online*
* Pesë Chapman Plays Online.  &#x5B; ** &#x5D;
* Works by George Chapman  
* Works by or about George Chapman  
* Works by George Chapman   
* Një tekst në internet i *Këngës Epicede, ose Funeral''
*