Moçi

[parapamje|280px|Tortë [orizi *Kirimoçi* ose *Kakumoçi*]]
**Moçi** (Japonisht: ) është një tortë orizi japoneze, e bërë nga *moçigome*, një oriz glutinoz me grurë të shkurtër, dhe nganjëherë përbërës të tjerë si uji, sheqeri dhe amidon misri. Orizi hidhet në pastë dhe formulohet në formën e dëshiruar. Në Japoni është bërë tradicionalisht në një ceremoni të quajtur *moçitsuki*. Ndërsa hahet edhe gjatë gjithë vitit, *moçi* është një ushqim tradicional për Vitin e Ri Japonez dhe zakonisht shitet dhe hahet gjatë asaj kohe.

*Moçi* është një ushqim shumëkomponent i përbërë nga polisakaridet, lipidet, proteina dhe ujë. *Moçi* ka një strukturë heterogjene të xhelit amilopektinë, kokërrizave të amidonit dhe flluskave të ajrit. Ky oriz karakterizohet nga niveli i tij i ulët i amidonit të amilozës, dhe rrjedh nga orizet japonezë me grurë të shkurtër ose të mesëm. Përqendrimi proteinik i orizit është më i lartë se ai i orizit me kokërrizë normale, dhe të dy ndryshojnë gjithashtu në përmbajtjen e amilozës. Në orizin *moçi*, përmbajtja e amilozës është e papërfillshme, dhe niveli i amilopektinës është i lartë, gjë që rezulton në konsistencën e tij xhelatonore.

*Moçi* është i ngjashëm me dangon, por bëhet duke përdorur kokrra të grumbulluara, të paprekura orizi, ndërsa dango bëhet nga mielli i orizit.

## Historia dhe origjina
parapamje|majtas|*Hishi moçi* në Ditën e Vajzave
Procesi i goditjes së bërjes së *moçit* e ka origjinën nga Kina, ku orizi glutinoz është rritur dhe përdorur për mijëra vjet. Një numër fisesh aborigjene kineze, e kanë përdorur këtë proces si pjesë të traditave të tyre. Në folklor, ceremonia e parë e *moçitsukit* ndodhi pasi Kami thuhet se ka zbritur në Tokë, e cila ishte pas lindjes së kultivimit të orizit në Jamato gjatë periudhës Jajoi. Orizi i kuq ishte varianti origjinal i përdorur në prodhimin e *moçit*. Në këtë kohë, ajo hehej ekskluzivisht nga perandori dhe fisnikët për shkak të statusit të tij si një ogur i fatit të mirë. Gjatë periudhës Heian (794–1192), *moçi* u përdor si një "ushqim për perënditë" dhe në ofertat fetare në ritualet Shinto të kryera nga aristokratët. Përveç fatit të përgjithshëm, *moçi* njihej gjithashtu si një hajmali për martesa të lumtura.

Përmendjet e para të regjistruara të *moçit* që përdoren si pjesë e festimeve të Vitit të Ri janë nga Periudha Heian. Fisnikët e gjykatës perandorake besuan se fijet e gjata të *moçit* të freskët simbolizonin jetën e gjatë dhe mirëqenien, ndërsa *moçi* i tharë ndihmonte në forcimin e dhëmbëve të dikujt. Tregime për të mund të gjenden edhe në romanin më të vjetër japonez, *Tregimi i Genxhit*.

*Moçi* vazhdon të jetë një nga ushqimet tradicionale që hahet rreth Vitit të Ri Japonez, pasi ajo shitet dhe konsumohet me bollëk rreth kësaj kohe. Një lloj i veçantë, i quajtur *kagami moçi* (pasqyrë moçi), vendoset në altarët e familjes më 28 dhjetor të çdo viti. *Kagami moçi* përbëhet nga dy sfera moçi të grumbulluara në majë të njëra-tjetrës, në krye me një portokall (*daidai*). Me këtë rast, që u praktikua fillimisht nga samurait, torta e rrumbullakët e orizit të *kagami moçit* do të prishej, duke simbolizuar kështu hapjen e pasqyrës dhe përfundimin e festimeve të Vitit të Ri.

parapamje|*Moçi* i freskët duke u rrahur
## Specialitet stinor
### Viti i Ri
**Kagami moçi* është një dekoratë e Vitit të Ri, e cila thehet dhe hahet tradicionalisht në një ritual të quajtur *kagami biraki* (hapja e pasqyrës).
**Zōni* është një supë që përmban tortë orizi. Kjo hahet edhe në ditën e Vitit të Ri. Përveç *moçit*, *zōni* përmban perime të tilla si taro, karrota, kriptotena dhe kamaboko me ngjyrë të kuqe dhe të bardhë.
**Kinako* moçi është bërë tradicionalisht në ditën e Vitit të Ri si një emblemë fati. Ky stil i përgatitjes së *moçi* përfshin pjekjen e *moçit* mbi një zjarr ose sobë, pastaj zhytjen e tij në ujë, duke e veshur përfundimisht me sheqer dhe kinako (miell soje).

### Koha e pranverës
Lulja e qershisë (sakura), është një simbol i Japonisë dhe nënkupton fillimin e pranverës së plotë. *Sakuramoçi* është një *moçi* me ngjyrë rozë që rrethon *anko* të ëmbël dhe i mbështjellë në një gjethe të ëmbël të qershisë së kripur; kjo pjatë zakonisht bëhet gjatë pranverës.

### Dita e Fëmijëve
Dita e Fëmijëve në Japoni festohet më 5 maj. Në këtë ditë, japonezët promovojnë lumturinë dhe mirëqenien e fëmijëve. *Kashiva moçi* dhe *çimaki* bëhen posaçërisht për këtë festë. *Kashiva moçi* është *moçi* i bardhë që rrethon një *anko* të ëmbël që mbush me një gjethe lisi Kashiva të mbështjellë rreth tij. *Çimaki* është një variacion i një dangoje të mbështjellë me gjethe bambuje. Puna përfshin dy persona, një rreh dhe tjetri duke e kthyer dhe lagur *moçin*. Ata duhet të mbajnë një ritëm të qëndrueshëm ose ata mund të dëmtojnë aksidentalisht njëri-tjetrin me *kine* të rëndë.
#Masa ngjitëse është prerë ose formuar në forma, për shembull sfera. Ky proces kryhet dy herë, dhe masa nxitet në mes

Me pajisje moderne, *moçi* mund të bëhet në shtëpi, me teknologjinë që automatizon rrahjen e mundimshëm dhe ofrojnë një hapësirë të përshtatshme ku mund të kontrollohet mjedisi i brumit.

Në përgjithësi, dy lloje makinerish përdoren për prodhimin e *moçit* në një linjë montimi. Njëra makinë përgatit brumin, ndërsa tjetra formon brumin në forma të qëndrueshme, të paplotësuara ose me mbushje. Lloji i parë i makinës kontrollon temperaturën në të cilën orizi xhelatinizohet. Një studim zbuloi se një temperaturë prej 62 ° C korrespondon me xhelatinizimin e *moçit*. Kur temperatura bie nën 62 ° C, forcimi është shumë i ngadaltë. Është konkluduar se një temperaturë përpunimi nën 62 ° C ishte e papërshtatshme për përgatitjen e brumit.

thumb|Duke bërë *moçi* me pajisje moderne
## Procesi
*Moçi* është një variacion i një torte orizi me kalori të ulët dhe me pak yndyrë. Torta ka dy lëndë të para thelbësore, oriz dhe ujë. Oriz i ngjitshëm, qoftë kafe apo e bardhë, është më e mira për bërjen e *moçit*, pasi varietetet me drithëra të gjata nuk do të zgjerohen në mënyrë të përsosur. Uji është thelbësor në fazat e para të përgatitjes. Shtesat të tjerë si kripa dhe erëzat e tjera dhe aromatizues janë të rëndësishëm për sa i përket vlerës dhe shijes ushqyese. Sidoqoftë, shtesat mund të shkaktojnë prishje të masës, kështu që nuk duhet të shtohen në oriz para se të formohet torta. Torta duhet të jetë avull (në vend se të zier) derisa të fitojë një cilësi të qetë dhe elastike. Topat e orizit rrafshohen, prerë në copa ose formohen në rrathë. Sipas Departamentit të Zjarrit në Tokio i cili i përgjigjet rasteve të mbytjes, *moçi* dërgon më shumë se 100 njerëz në spital çdo vit vetëm në Tokjo. Midis viteve 2006 dhe 2009, 18 njerëz vdiqën nga mbytja me *moçi* në kryeqytetin japonez, sipas departamentit të zjarrit të qytetit. Në vitin 2011, media japoneze raportoi tetë vdekje të lidhura me *moçin* në Tokjo në janar.

Çdo vit, autoritetet japoneze paralajmërojnë njerëzit ta presom *moçin* në copa të vogla para se ta hanë. Departamenti i Zjarrit në Tokio madje ka një faqe në internet që ofron këshilla se si të ndihmojë dikë që të shmanget nga mbytja me *moçi*.

## Shiko edhe
* Dango
* Kagami moçi
* Kashiva moçi
* Sake
* Kultura e Japonisë
* Sistemi shtetëror në Japoni
* Folklori japonez
* Veshjet japoneze
* Shpata japoneze
* Historia e Japonisë

## Referime