Arkitektura e Karnatakas

Lashtësia e **Arkitekturës së Karnatakas** (krijim i kastës së vishvabrahminëve)(në gjuhën kannada: ಕರ್ನಾಟಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ) mund të gjurmohet që nga Neoliti i saj jugor dhe Epoka e hershme e Hekurit, duke patur dëshmi shndërrimin ideologjik dhe utilitarian arkitekturor nga strehimet rituale fetare. Këtu emërtimi *arkitekturë* arrin deri rreth vitit 2000 p.e.s. Banorët e neolitit të vonë në mënyrë që të realizonin strehimet e tyre, ndërtuan kasolle të bëra prej thurje shkopinjsh dhe balte, që përforcoheshin nga popla gurësh, me gjasa me çati konike që qëndronin mbi shkopinj bambuje ose druri, të shtruara me copa graniti si dëshmohet në gërmimet arkeologjike në site si Brahmagiri (distrikti Çitradurga), Sanganakallu, Tekalakota (distrikti Bellari), Piklihal (distrikti Raiçur). Megalitët janë dëshmi arkeologjike mbizotëruese të periudhës së hershme të hekurit (rreth viteve 1500 p.e.s- 100 i e.s.). Ka më shumë se 2000 site të epokës së hershme të hekurit të regjistruara, që u ndërtuan për një arkitekturë të fortë dhe jetëgjatë në formën e stileve të ndryshme arkitekturore të varreve të ndërtuara prej guri, që kanë karakter ritual.

Arkitektura fetare vepruese dëshmohet deri në vitin 345 me atë të Dinastisë Kadamba. Karnataka është një shtet në pjesën jugore të Indisë fillimisht e njohur si Shteti i Majsores. Përgjatë shekujve, monumentet arkitekturore brenda rajonit paraqitën ndikime të ndryshme, shpesh të bazuara në prirjet artistike të sunduesve të dymbëdhjetë dinastive të ndryshme. Arkitektura e saj varjon në mënyrë dramatike nga monolitët madhështorë, si Gomateshvara, deri te vendet Hindu dhe xhainistë të adhurimit, rrënojat e qyteteve të lashta, mauzoleumet dhe pallatet e stileve të ndryshme. Sundimi i Mbretërisë së Majsores (Vodejar) ka dhënën gjithashtu një strukturë arkitekturore mjeshtërore në Kishën e Shën Filomenës në Majsore (e ngritur nga mbreti si një strukturë e mëshirës hyjnore dhe mirnjohjes së thellë njerëzore) Stilet e pallateve Indo-Saraçene, Rilindas, korintikë, Hindu, Indo-Grekë dhe Indo-Britanikë u ndërtuan në Majsore, qyteti i pallateve. Arkitektura Sikhe në Bidar (1512) dhe gjithashtu në Bangalore në 1956 mund të përmendet gjithashtu si një ndikim në kompozimin arkitekturor të Majsores.

Përveç Viharave të lashta tradicionale budiste që ekzistojnë në Indi që nga lashtësia deri në Pavarësinë e Indisë në vitin 1947, Karnataka ka shënuar disa ndryshime të theksuara arkitekturore, veçanërisht nga ndikimi i refugjatëve tibetianë që mbërritën në shtetin e Karnatakës midis viteve 1963 dhe 1997, duke sjellë me vete artin dhe stilet arkitekturore tibetiane, të pasqyruara në manastirin budist në Bajlakupe për shembull. Vidhana Soudha (ndërtuar në Bangalore në vitin 1953) dhe tempulli më i lartë në Murudeshvara janë dëshmi të ndikimeve të Arkitekturës Neo–Dravidiane që kanë evoluar që nga pavarësia. Kronologjia e arkitekturës së Karnatakas është paraqitur në tabelën në të djathtë.

## Arkitektura Kadamba
**Arkitektura Kadamba** ishte një stil arkitekture tempujsh i themeluar nga  Majurasharma në shekullin e IV të e.s. në Karnataka të Indisë Dinastia Kadamba krijoi një *stil të ri arkitekture që qe baza e stilit Hojsala* të arkitekturës, zhivlloi një shkollë origjinale skulpture, që qe pararendëse e një serie skulptorësh të Indisë së jugut. Shumë tempuj në Aihole, Badami dhe Hampi janë ndërtuar në *stilin arkitekturor Kadamba*.

Dinastia Kadamba e Banavasit ishte një dinasti e lashtë mbretërore e rajonit të Karnatakës që sundoi nga viti 345 deri në vitin 525 dhe që dhanë një kontribut të hershëm domethënës në trashëgiminë arkitekturore indiane.

Midis viteve 345 dhe 525 të e.s., dinastia e lashtë mbretërore e Karnatakës, Kadamba dha kontribute të hershme në Arkitektrën e Karnatakës dhe ata janë zanafillësit e saj.

Dinastia Kadamba krijoi një *stil të ri arkitekturor që do të ishte baza e stilit arkitekturor Hojsala*, zhvilluan një shkollë origjinale skulpture, që ishte pararendëse e një sërë skulptorëve të Indisë jugore.

Shumë tempuj në Aihole, Badami dhe Hampi janë ndërtuar në *Stilin Arkitekturor Kadamba*. Dr. G. M. Moraes mendon se përveç disa veçorive, Dinastia Kadamba integroi një larmi stilesh në arkitekturën e tyre, të rrjedhura nga pararendësit dhe sundimtarët e tyre, duke u bazuar për shembull në traditën arkitekturore të Satavahanas. Dinastia Kadamba ishte krijuesja e arkitekturës së Karnatakës.

Tempujt Kadamba *vimana* zakonisht me plan katror, kulla është në formë piramidale dhe përbëhet nga një seri shtresash horizontale të shkallëzuar të dekoruara me seri uniforme projeksionesh katërkëndore vertikale dhe vestibule të mbuluara të ngjitur me vimanën, shtresat janë më të shumta dhe më pak të ngritura, duke u munguar zbukurimi i pavjonit.

Tempulli Madhukeshvara (i zotit Shiva) në Banavasi u ndërtua nga Dinastia Kadamba dhe ka një ndërtim të ndërlikuar guri të gdhendur. I ndërtuar fillimisht nga Dinastia Kadamba, pësoi shumë shtesa dhe rinovime përgjatë një periudhe prej një mijë vjetësh nga sunduesit Çalukja të Sonda-s. "Kadambotsava", një festival i përvitshëm mbahet aty në muajin e dhjetorit. Arkitektura dhe skulptura Kadamba kontribuan në themelimin e stilit *Çalukja-Hojsala*.

## Arkitektura Dravidiane
Tempuj të ndryshëm xhainistë, Shaivit dhe Vaishnavit u ndërtuan nën sundimin e Dinastisë Perëndimore Ganga, që ishte vasale e Dinastisë Pallava nga viti 350 deri në vitin 550, nën mbizotërimin Çalukja deri në vitin 753 dhe nën mbizotërimin Rashtrakuta deri nëvitin 1100. Ndërtimi i monumenteve si Gomateshvara (982 – 983) në vende si Shravanabelagola, Kambadahalli dhe Talakadu nga mbretërit Dinastisë Perëndimore Ganga pasqyron tolerancën ndaj besimeve të ndryshme. Disa tempuj Vaishnavit u ndërtuan nga dinastia Ganga, si Tempulli Narajanasvami në Nanjangud, Satur dhe Hangala, në distriktin modern të Majsores.

### Gomateshvara
Gomateshvara (983), i vendosur në Shravanabelagola është një statujë monolitike që qëndron 17.8 metra sipër një kodre (618 shkallë të çojnë në këtë statujë monolitike) dhe është e dukshme nga një largësi prej 30&nbsp;km dhe konsiderohet si statuja më e madhe monolitike në botë. Statuja u ndërtua nga ministri dhe komandanti Ganga, Çavundaraja (940–989) në nder të zotit Bahubali. E skalitur në granit të bardhë me sipërfaqe të lëmuar, imazhi qëndron mbi një zambak (*Nelumbo nucifera*). Ajo nuk ka mbështetje deri te niveli i kofshëve dhe është 18 m e lartë me fytyrën që është 2 metra. Me shprehje të qetë në fytyrë, flokët e tij të përdredhura me gërsheta të hijshëm, anatomia e saj proprocionale, madhësia e monolitit dhe kombinimi i mjeshtrisë artistike kanë bërë që të konsiderohet si arritja më madhështore në artin skulpturor në Karnatakën mesjetare.

### Basadi xhainist Pançakuta 
Ky është një nga monumentet më elegante të ndërtuar në stilet Dravidiane, Vesara dhe Nagara gjatë periudhës midis viteve 900 dhe 1000. Tempulli, që është i pozicionuar në veri të Manastambhas Brahmadeva, ka pesë faltore (prej nga rrjedh emri Pançakuta që dotë thotë pesë faltoret). Tre faltore janë të lidhura me një mandapa nga një vestibul dhe konsistojnë në faltoren kryesore të tirthankarës Adinatha të shoqëruar nga faltorja e Neminathës në lindje dhe faltorja e Shanthinathës që përmban një statujë 3 m të lartë të tirthankaras në perëndim. Dy faltoret e tjera, që janë të shkëputura dhe qëndrojnë në veri të grupit trikuta (që do të thotë pikërisht tre faltoret), i janë kushtuar gjithashtu tirthankarëve. Këto janë dy monumente të ndryshme.

### Talakadi
Talakadi është një vend historik përgjatë brigjeve të lumin Cauvery pranë Majsores. Kjo qytezë e vogël, me një histori të madhe dhe një periudhë të gjatë të vendbanimit njerëzor ishte një qytet i lulëzuar gjatë Periudhës Hojsala (shekulli XII–XIII) dhe ishte gjithashtu një qendër e rëndësishme tregëtare gjatë sundimit të Dinastisë Ganga (nga shekulli VI për rreth 400 vjet) dhe Dinastisë Çola (afër shekullit të X) dhe Dinastisë Hojsala nga viti 1116. Afër fillimit të shekullit të XV ra nën sundimin Vixhajanagara dhe mbeti me ta deri në fund të shekullit të XV. Ka afërsisht një dyzinë tempujsh të shpërndarë përgjatë një hapësire të vogël prej 4&nbsp;km2, duke pasqyruar artin, kulturën, tregëtinë dhe veprimtarinë e pasur njerëzore që ekzistonte dikur aty. Qyteza tani duket e braktisur, përveç gjatë kohës së pelegrinazhit të zhvilluar një herë në disa vjet. Tempujt, hyjnitë e të cilëve adhurohen rregullisht, si Tempulli Kirthinarajana, janë gjithashtu të zbuluar shpesh ose të mbrojtur vazhdimisht nga akumulimi i rërës. Rëra hiqet për ti zbuluar ata për një adhurim të veçantë dhe një pelegrinazh të kryer çdo pesë deri në dymbëdhjetë vjet; pelegrinazhi i fundit Pançalinga Darshana u mbajt gjatë dhjetorit të vitit 2006.

### Tempulli i Nanjangudit
Tempulli, i vendosur në Nanjangud në bregun e djathtë të lumit Kabini, fillimisht u ndërtua në stilin Dravidian nga sunduesit e Dinastisë Ganga në shekullin e IV gjatë sundimit të tyre në rajon. Pësoi shtesa dhe zgjerime gjatë sundimit të Dinastive Çola, Hojsala dhe Vodejar nga shekulli IX deri në të XIX-in. Është një nga tempujt më të mëdhenj në Karnataka me një sipërfaqe prej 171 m2 dhe me një Gopuram (kullë) prej 36.576 m të lartë, që ka shtatë kate me shtatë kalasa të veshura me ar në krye të saj.

Veçoria e këtij tempulli është se ka 66 statuja të shenjtëve shaivit të quajtur *najanmarë* dhe më shumë se 100 linga (të llojeve dhe përmasave të ndryshme) duke përfshirë edhe hyninë kryesore të Srikanteshvara (Nanjundeshvara) Lingas. Hyjnia kryesore e quajtur gjithashtu *Hakim Nanjundesvara*; një titull i vendosur nga Tipu Sulltani. Në tempull është mbishkruar historia mbi lutjet e veçanta të Tipu Sulltanit ndaj hyjnisë, e dukshme në elefantin mbretëror u restaurua, ku pasi Sulltani kishte një lingam të bërë prej xhade bashkë me një varse smeraldi dhe ia dhuroi atë tempullit.

Aty nga vitit 450 në Aihole u krijua *Stili Çalukja* dhe do të përsosej në Badami dhe Patadakal. Artistët çalukjan eksperimentuan me stile të ndryshme, përzierje të stilit indo-arjan Nagara dhe stilet dravidiane, si dhe stili i evoluar Çalukja.

Stili i tyre përfshinte dy tipe monumentesh:
* Sallonet (ose shpellat) e skalitura në shkëmb.
* Tempujt strukturorë në sipërfaqe.

### Tempujt strukturorë
, Patadakal, Karnataka ndërtuar në vitin 740]]
Tempujt më të rafinuar strukturor gjenden në Patadakal. Nga dhjetë tempujt e Patadakalit, gjashtë i përkasin stilit dravidian dhe katër stilit Rekhanagara. Tempulli Virupaksha ka ngjashmëri të shumta me tempullin Kailasanatha në Kançipuram që u krijua disa vite më parë.
Ky është një tempull gjithëpërfshirës, që ka një strukturë qëndrore, pavjoni *nandi* përballë dhe ka një rrethim me mure që hyet nga një portik. Shenjtërorja kryesore ka një *Pradakshina-patha* dhe *mandapa*. *Mantapa* është me kolona dhe ka dritare të hapura. Sipërfaqja e murit të jashtëm është e ndarë nga dy gjysëm-kolona në kamare zbukuruese të mbushura me skulptura dhe dritare të hapura. Kritiku i artit Percy Brown thotë se skulpturat që ata përfshijnë në arkitekturë rrjedhin në një rrjedhë të vazhdueshme. Thuhet se Tempulli Virupaskha është një nga këta monumente ku shpirti i personit që i ndërtoi ato jeton akoma.
Tempujt strukturorë çalukjan përfshijnë: 

;në **Patadakal**:
* Tempulli Virupaksha
* Tempulli Sangamesvarar
* Tempulli Kashivisvanatha (Rashtrakuta)
* Tempulli Mallikarxhuna
* Tempulli Galganatha
* Tempulli Kadasiddeshvara
* Tempulli Jambulinga
* Tempulli xhainist Narajana (Rashtrakuta)
* Tempulli Papanatha
* Tempulli Naganatha
* Çandrashekara
* Tempulli Mahakuteshvara

;në **Gerusoppa**
* Tempulli Vardhamanasvami

;në **Alampur**
* Tempujt Navabrahma në Alampur

### Tempujt shpellorë
Arkitektura e tempujve shpellorë gjendet në Tempujt shpellorë në Badami, kryeqyteti i hershëm Çalukja, të skalitur në shekullin e VI. Janë gjetur katër tempuj shpellorë të skalitur në faqet shkëmbore, tre hindu dhe një xhinist, që përmban elemente arkitekturore si kolona dekorative, kllapa si dhe skulptura të skalitura mjeshtërisht ashtu si dhe relieve mjeshtëror në tavane. Në afërsi ndodhen shumë faltore shpellore budiste. Katër shpellat janë në një stil të thjeshtë. Hyrja ështënjë verandë e thjeshtë me kolona guri dhe kllapa – një veçori dalluese e këtyre shpellave – që të çon në një mandapa me kolona dhe pastaj në një faltore të vogël katrore (*sanctum sanctorum*-i) i futur thellë në shpellë.

Tempujt shpellorë përfaqësojnë sekte të ndryshme fetare. Midis tyre, dy i janë kushtuar zotit Vishnu, një zotit Shiva dhe i katërti është një tempulll xhainist. Tre të parët janë të besimit vedik dhe shpella e katërt është e vetmja xhainiste në Badami. Arkitektura e tempujve shpellorë është një përzierje e stilit Nagara të Indisë së veriut dhe stilit dravidian të Indisë së Jugut. Secila shpellë ka një sanctum sanctorum, një mandapa, një verandë dhe kolona. Tempujt shpellorë mbajnë gjithashtu skalitje, skulptura dhe piktura murore të mrekullueshme.

Tempujt shpellorë në Badami kanë holle të skalitura në shkëmb me tre veçori bazë: veranda me kolona, holli me kolona dhe një shenjtërore e futur thellë në shkëmbin e shpellës. Eksperimentet e hershme në hollet e skalitura në shkëmb u kryen në Aihole ku ata ndërtuan tre tempuj shpellorë, një i besimit vedik, një i atij budist dhe i treti i besimit xhainist. Më vonë ata e rafinuan stilin e tyre dhe skalitën katër tempuj të mrekullueshëm shpellorë në Badami.

Një veçori për tu vënë në dukje e këtyre tempujve shpellorë është friza e *ganave* në postura të ndryshme të skalitur në relieve mbi çdo bazë. Verandat e jashtme të tempujve shpellorë janë mjaft të thjeshta, por hollet e brendshme përmbajnë simbole të shumta dhe të pasura skulpturore. Kritiku i artit Dr. M. Sheshadri shkroi për artin Çalukja se ata skalitën shëmbinj si titanë, por i rafinuan si xhevahire. Ndërsa kritiku Zimmer shkroi se tempujt shpellorë Çalukja janë një balancë e shkëlqyer e gjenialitetit dhe përmbajtjes.

Shumë shekuj më vonë, arti i qetë Badami Çalukja u rishfaq në arkitekturën me kolona të Perandorisë Vixhajanagara. Shpellat e tyre përfshinin skulptura të skalitura mjeshtërisht të *Hariharës*, *Trivikramës*, *Mahisa Mardhinit*, *Tandavamurthit*, *Paravasudevës*, *Nataraxhas*, *Varahës*, *Gomateshvarës* dhe të tjera. Në të përfshihen një numër i madh motivesh me kafshë dhe gjethnaja. Disa skulptorë të rëndësishëm të kohës së tyre ishin Gundan Anivaritaçari, Revadi Ovaxha dhe Narasoba.

Tempujt shpellorë Çalukja përfshijnë:
;Në **Aihole**
* Tempulli i Lad Khanit
* Tempulli Huçiapajagudi
* Huçiapaja matha
* Tempulli i Durgës
* Tempulli xhainist Meguti
* Tempulli Ravanaphadi
* Tempulli Gouda
* Tempulli Surjanarajana

;Në **Badami**
* Shpella 1 (Shiva)
* Shpella 2 (Vishnu si Trivikrama ose Vamana, Varaha dhe Krishna)
* Shpella 3 (Vishnu si Narasimha, Varaha, Harihara dhe Trivikrama.)
* Shpella 4 (Tirthankara xhainist Parsvanatha)
* Grupi i tempujve të Bhutanathas (Badami dhe Kaljani Çalukja)

## Stili Dravidian dhe Rekhanagara i Arkitekturës Rashtrakuta
Dinastia Rashtrakuta, e cila sundoi Dekanin nga Manjakheta në distriktin Gulbarga të Karnatakas në periudhën midis viteve 753 – 973 krijuan stilin dravidian dhe Rekhanagara të monumenteve arkitekturore. Dinastia Rashtrakuta kontribuoi shumë në trashëgiminë arkitekturore të Dekanit. Historiani i artit Adam Hardy e kategorizon aktivitetin e tyre ndërtues në tre shkolla: Ellora, rreth Badamit, Aihole dhe Patadakali si dhe në Sirval afër Gulbargës.

Arkitektura Rashtrakuta pasqyrohet në tempujt e mrekullueshëm shpellorë në Ellora dhe Elefanta, zona të zëna edhe nga murgjit xhainistë, të vendosura në Maharashtran moderne. Patadakali, pjesë e trashëgimisë botërore të UNESCO-s dhe tempujt Navalinga janë tipe strukturore të Arkitekturës Rashtrakuta.

Në Karnataka tempujt e tyre më të famshëm janë Tempulli *Kashivishvanatha* dhe tempulli xhainist Narajana në Patadakal, një sit i trashëgimisë botërore të UNESCO-s. Tempuj të tjerë të mirë-njohur janë Tempulli Parameshvara në Konur, Tempulli Brahmadeva në Savadi, Setava, Kontigudi II, Tempujt Jadaragudi dhe Ambigeragudi në Aihole, Tempulli Mallikarxhuna në Ron, Tempulli Andhakeshvara në Hooli, Tempulli Someshvara në Sogal, Tempujt xhainistë në Lokapura, Tempulli Navalinga në Kuknur, Tempulli Kumarasvami në Sandur, tempuj të shumtë në Shirival në Gulbarga, dhe *Tempulli Trikuteshvara në Gadag* që më vonë u zgjerua nga Dinastia Kaljani Çalukja.

Studimi arkeologjik i këtyre tempujve tregon se disa kanë planimetri stelare (shumë-këndëshe) që do të përdorej gjerësisht më vonë nga Dinastia Hojsala në Belur dhe Halebidu.

### Patadakali
Një grup monumentesh në Patadakal, një sit i trashëgimisë botërore të UNESCO-s, gjendet në distriktin Bixhapur të Karnatakës. Tempujt e këtij grupi janë tempuj të rafinuar strukturorë të kësaj periudhe dhe janë tempujt xhainë, Dolmen, Kadasiddhesvara, Xhambulingesvara, Galaganatha, Çandrashekhara, Sangamesvara, Kasivisvesvara, Mallikarxhuna, Virupaksha dhe Papanatha.

Uniciteti i këtij vendi rrjedh nga prania e stilit dravidian ose jugor dhe Nagara ose veriore (indo-arjane) të arkitekturës tempullore. Nga dhjetë tempujt në Patadakal, gjashtë janë në stilin dravidian dhe katër në stilin Rekhanagara. Tempujt më të famshëm janë Virupaksha, Tempulli xhainist Narajana dhe Tempulli Kashivishvanatha në Patadakal.

I mirë-njohuri Virupaksha, më i hershmi i tempujve në serinë çalukjane, u ndërtua nga mbretëresha Lokamahadevi në vitin 745 për të përkujtuar fitoren e burrit të saj (Vikramaditja II 733 – 746) mbi Dinastinë Pallava të Kançit. Tempulli është shumë i ngjashëm me tempullin *Kailashnatha* në Kançi që shërbeu si model për këtë tempull. Tempulli Virupaksha nga ana tjetër shërbeu si frymëzim për Tempullin Kailashnatha të ndërtuar nga Dinastia Rashtrakuta në Ellora.

Tempulli *Virupaksha* është i pasur me skulptura si ato të Lingodbhavas, *Nataraxhës*, Ravananugrahas dhe Ugra-narasimhas. Archaeological Survey of India (ASI) ka pohuar se vimana e lartë me mandapa aksiale dhe nën-faltore periferike rreth oborrit, rrethuar nga një mur me hyrje gopura përballë dhe mbrapa ishin të gjitha të dizajnuara dhe përfunduara në një kohë. Adoptimet nga Tempulli bregdetar në Mahabalipuram në formën e kutas dhe kokat e tyre kanë një pamje befasuese nga larg.

;Tempulli Papanatha

Tempulli Papanatha, i ndërtuar rreth vitit 740, ashtu si për të dhënat e ASI-t, është në stilin Vesara. Tempulli u nis në stilin nagara, por më vonë ndryshoi në stilin më të balancuar dravidian. Skulpturat e tij paraqesin skena nga Ramajana dhe Mahabharata. Plani i tempullit ka një shenjtërore (garbhagriha) të rrethuar nga një kalim cirkumambulator (pradakshinapatha) me pavjone devakoshtha në tre muret e tij, një ardha-mandapa, një sabha-mandapa dhe një verandë hyrëse (mukhamandapa) të pajisur me kakshasana. Një shikhara rekha-nagar (veriore) të zhvilluar mirë me një hark të skalitur mjeshtërisht Chaitya që bujt Nataraxhanë përballë sukanasas është një veçori në këtë tempull. Ky tempull ka shumë ngjashmëri me Tempullin *Navabrahma* në Alampur të Andra Pradeshit, që u ndërtua po ashtu nga e njëjta dinasti.

 në Kuknur]]
Studimet arkeologjike të gjithë tempujve të Patadakalit tregojnë se disa kishin plan yllor (shumë-këndor) më vonë i përdorur gjerësisht nga Dinastia Hojsala e Belurit dhe Halebidus. Një tjetër monument i shkëlqyer në Pattadakal është Tempulli Navalinga në Kuknur.

;Tempulli Navalinga
Tempulli Navalinga u ndërtua në shekullin e IX, gjatë mbretërimit të mbretit Amoghavarsha I ose djali i tij Krishna II i Dinastisë Rashtrakuta. Tempulli gjendet në qytetin e Kukanurit, 40&nbsp;km larg nga Gadagu. I ndërtuar në stilin dravidian të arkitekturës së Indisë së Jugut, secili nga nëntë tempujt e kompleksit ka një *linga*, simboli i përbotshëm i hynisë hindu Shiva dhe në këtë mënyrë të emërtuar *navalinga* (që do të thotë nëntë *lingat*).

## Arkitektura Kaljani Çalukja
 të distriktit Kopal, viti 1112, një shembull i artikulimit *dravida* me një strukturë të sipërme *nagara*]]
Arkitektura Kaljani Çalukja (në gjuhën kannada: ಪಶ್ಚಿಮ ಚಾಲುಕ್ಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ) e njohur edhe si *Arkitektura Perëndimore Çalukja* ose *Arkitektura e Vonë Çalukja*, është një stil i veçantë zbukurimi arkitekturor i traditave fetare shaivite, vaishnavite dhe xhainiste që evoluan gjatë sundimit të perandorisë Kaljani Çalukja në rajonin Tungabhadra të Karnatakas qendrore, në shekujt e XI dhe të XII. Ndikimi politik i perandorisë Kaljani Çalukja e arriti kulmin e tij në rrafshirën e Dekanit gjatë kësaj periudhe. Qendra e aktiviteteve kulturore dhe ndërtuese qëndronte në rajonin Tungabhadra, ku punishtet e mëdha mesjetare ndërtuan shumë monumente. Këto monumente janë variante rajonale të tempujve dravidian, të konsideruar si pjesë e traditës *Karnata dravida*.

Arkitektët çalukjan ndërtuan tempuj të të gjitha përmasave gjatë kësaj periudhe dhe që kanë mbetur edhe sot, të njohur si një stil kalimtar dhe që ofron lidhje arkitekturore midis stilit Badami Çalukja dhe atij të perandorisë më të vonë Hojsala.

Monumentet më të shquara nga ndërtimet e shumta që datojnë nga kjo periudhë janë Tempulli Mahadeva në Itagi në distriktin Koppal, Tempulli Kasivisvesvara në Lakundi në distriktin Gadag, Tempulli Mallikarxhuna në Kuruvati në distriktin Bellari dhe Tempulli Kalleshvara në Bagali në distriktin Davangere. Monumente të tjera të shquara për ndërtimin e tyre mjeshtëror përfshijnë Tempulli Kaitabheshvara në Kubatur dhe Tempulli Kedareshvara në Balligavi, të dy në distriktin Shimoga, Tempulli Sidhesvara në Haveri, Tempulli Amrtesvara në Anigeri të distriktit Dharvad, Tempulli i Sarasvatit në Gadag dhe Tempulli Dodabasapa në Dambal, të dy në distriktin Gadag.

Monumentet e mbijetuara të mbretërisë Kaljani Çalukja janë tempujt e ndërtuar në traditat fetare shaivite, vaishnavite dhe xhainiste. Asnjë nga ndërtimet ushtarake, civile, ose oborrtare nuk ka mbijetuar; duke qenë të ndërtuara me baltë, tulla dhe dru, këto struktura mund të mos u kenë rezistuar pushtimeve të përsëritura.

Qendra e këtyre zhvillimeve arkitekturore ishte rajoni që përfshinte distriktin modern të Dharvadit; ajo përfshinte edhe zonat e distrikteve moderne të Haverit dhe Gadagut. Në këto distrikte, kanë mbijetuar rreth pesëdhjetë monumente si dëshmi të përhapjes së ndërtimeve të punishteve arkitekturore Kaljani Çalukja. Ndikimi i këtij stili përtej rajonit Basavakalyani në veri-lindje të rajonit Bellari në lindje të rajonit të Majsores në jug. Në rajonin Bixhapur–Belgaum në veri, stili u përzie me atë të tempujve *Hemadpanti*. Megjithëse pak tempuj Kaljani Çalukjan mund të gjenden në rajonin e Konkanit, prania e Vargut të Ghateve Perëndimorë me gjasa parandaloi përhapjen e stilit në drejtim të perëndimit.

### Evoluimi
, shekulli i XI]]
Megjithëse plani bazë i stilit Kaljani Çalukja zuri fill nga *stili më i vjetër dravida*, shumë nga veçoritë e tij ishin unike dhe të veçanta për të. Një nga këto veçori dalluese të stilit arkitekturor Kaljani Çalukja ishte një artikulim që mund të gjendet akoma përgjatë Karnatakës moderne. Përjashtimi i vetëm nga ky motiv mund të gjendet në zonën rreth Basavakaljanit, ku tempujt paraqesin një artikulim *nagara* (indiano-verior) që ka karakteris e tij unik.

Në dallim me ndërtesat më të hershme Badami Çalukja, monumentet e të cilëve ishin të grupuar rreth metropoleve të Patadakalit, Aiholes dhe Badamit, këta tempuj të perandorisë Kaljani Çalukja janë mjaft të shpërndarë, duke pasqyruar një sistem shqëndërzuar të qeverisjes vendore.

Faza e mëvonshme dhe e maturisë e arriti kulmin në Lakundi (Lokigundi), një seli kryesore e oborrit perandorak. Nga mesi i shekullit të XI, artizanët nga shkolla e Lakundit lëvizën në jug të lumit Tungabhadra. Në këtë mënyrë ndikimi i shkollës së Lakundit mund të shihet në disa tempuj të distriktit Davangere dhe në tempujt në Hirehadagalli dhe Huvinahadgalli të distriktit Bellari.

Ndikimi i Arkitekturës Kaljani Çalukja mund të dallohen në shollat gjeografikisht të largëta të arkitekturës së Perandorisë Hojsala në Karnatakën jugore dhe në dinastinë Kakatija në Andra Pradeshin e sotëm. Arkitektura Kaljani Çalukja e quajtur ndonjëherë edhe *stili Gadag* i arkitekturës, është konsideruar një pararendëse e Arkitekturës Hojsala të Karnatakës jugore. Ky ndikim ndodhi për shkak se ndërtuesit e hershëm të përdorur nga Dinastia Hojsala erdhën nga qendrat e shquara të artit mesjetar Çalukja. Monumente të tjera në këtë stil u ndërtuan jo vetëm nga Dinastia Kaljani Çalukja, por edhe nga vasalët e tyre.

### Projektet yllore
NJë zhvillim madhor i kësaj periudhe ishte shfaqja e faltoreve yllore (në formë ylli) në pak tempuj të ndërtuar prej guri tradicional ranor, si tempulli i Trimurtit në Savadi, Tempulli Paramesvara në Konnur dhe Tempulli Gauramma në Hire Singanguti. Në të tre këto raste, faltorja është një yll me 16 cepa të pandërprerë, një plan dysheme i pahasur diku tjetër në Indi dhe që i dallon tërësisht këta tempuj nga planet yjore me 32 cepa të ndërprerë të faltoreve *bhumixha* në Indinë e Veriut.

Plani yllor gjeti populloritet në ndërtimet prej steatiti si Tempulli Dodabasapa në Dambal po ashtu. Planet bashkëkohëse yjore në Indinë e veriut ishin të gjithë të tipit me 32 cepa të ndërprerë. Nuk njihet asnjë tempull me plan yjor me 6, 12, ose 24 cepa diku në Indi, me përjashtim të tempullit unik në Dambal, që mund të përshkruahet edhe si me plan me 24 cepësh i pandërprerë, ose me plan 48 cepash me cepa të mëdhenj prej 90 gradësh që alternohen me cepa më të vegjël e të shkurtër prej 75 gradësh. Nivelet e sipërme të kullës me shtatë nivele duken si rrota të dhëmbëzuara me 48 dhëmbëza. Tempulli Dodabasapa dhe ai Someshvara në Lakshmeshvara janë shembuj të variteve të skajshëm të një artikulimi bazë *dravida*. Këta tempuj provojnë se arkitektët ishin të vetëdijshëm për krijimin e kompozimeve të reja të përbërësve arkitekturorë nga metodat tradicionale.

Në fillim të shekullit të XIII, karakteristikat e shekullit të XII mbetën popullore; megjithatë, shumë pjesë që më parë ishin të thjeshta u bënë të dekoruara. Ky ndryshim vërehet në Tempullin Muktesvara në Çaudajadanapura dhe Tempulli Santesvara në Tilavalli, të dy në distriktin Haveri. Tempulli Muktesvara me *vimanën* e tij elegante u rinovua në mes të shekullit të XIII. Në Tempullin e Tilavallit, të gjithë përbërësit arkitekturor janë të zgjatur, duke i dhënë atij një pamje të qëllimisht të mbingarkuar. Të dy tempujt janë ndërtuar me një artikulim *dravida*. Përveç artikulimeve ekzotike *dravida*, disa tempuj të kësaj periudhe kanë artikulim *nagara*, të ndërtuar në planin katror të diamantit të shkallëzuar të natyrshëm në kullat *nagara*. Të shquar mes tempujve me stil diamanti të shkallëzuar janë Tempulli i Ganeshës në Hangal, Tempulli Banashankari në Amargol (që ka një faltore *dravida* dhe një faltore *nagara*) dhe një faltore e vogël që është pjesë e ansamblit të Tempullit Mahadeva. Në Hangal, arkitektët ishin të aftë ta pajisnin faltoren me një kullë *sekhari*, ndërsa gjysma e poshtme mori një artikulim *nagara* dhe paraqet kulla miniaturë *sekhari*. Stili i punimit me një plan katror gjendet në Mutagi dhe Tempullin Kamala Narajana në Degoan. Arkitektura Hojsala është pak a shumë e rrjedhur nga një variant i Arkitekturës Kaljani Çalukja që u shfaq nga punishtet e Lakshmeshvaras. Ndërtimi i Tempulli Çenakesava në Belur ishte projekti i parë i rëndësishëm i pajtuar nga mbreti Hojsala, Vishnuvardhana në vitin 1117. Ky tempull përfaqëson më së miri shijen chalukyane që e trashëguan artizanët hojsalan.

Duke shmangur mbingarkimin me dekorime, këta artistë lanë hapësira të pa-skalitura ku nevojitej, megjithëse kornizat e tyre të rafinuara të dyerve janë spektakolare. Këtu, në muret e jashtme, skulpturat nuk janë të zmadhuara, megjithëse të artikuluara dhe të përmbajtura estetikisht. Arkitektët Hojsala përdorën steatit në mënyrë pothuajse të përgjithshme si material ndërtimi, një prirje që filloi në mes të shekullit të XI me tempujt çalukjan. Veçori të tjera artistike të përbashkëta midis dy dinastive Kanareze janë *salabhanxhikat* e zbukuruara (figurat e kllapave të kolonës), kolonat torno të rretulluara dhe makara torana (trabeacioni me figura përbindëshish mitologjikë).

Kur Perandoria Vixhajanagara sundonte në shekujt e XV dhe të XVI, punishtet e saj parapëlqenin granitin para steatitit si material ndërtimi për tempujt. Megjithatë, një zbulim arkeologjik brenda qendrës mbretërore në Vixhajanagara ka treguar përdorimin e steatitit për puset e shkallëzuar. Këta puse të shkallëzuar janë realizuar tërësisht prej steatit të lëmuar të vendosur simetrikisht, me shkallët dhe vendpushime te uji në të katërt krahët. Ky dizajn tregon ngjashmëri të fortë me depozitat e tempujve të periudhës Kaljani Çalukja–Hojsala.

### Tempuj të shquar
]]
Tempulli Mahadeva në Itagi kushtuar Shivës është midis tempujve më të mëdhenj të ndërtuar nga Dinastia Kaljani Çalukja dhe ndoshta më i famshmi. Mbishkrimet e lartësojnë atë si 'perandori të tempujve'. Këtu, tempulli kryesor, shenjtërorja e të cilit ka një *linga*, është i rrethuar nga trembëdhjetë faltore dytësore, secila me *lingan* e vetë. Tempulli ka dy faltore të tjera, kushtuar Murthinarajanas dhe Çandraleshvarit, prindërit e Mahadevës, komandanti çalukjan që shenjtëroi tempullin në vitin 1112.

Disa tempuj, në një largim nga norma, i janë kushtuar hynive të tjera nga Shiva ose Vishnu. Këto përfshijnë faltoren e Surjas (të portretizuar si 'Surjanarajana') në kompleksin tempullor Kashi Vishveshvara dhe një tempull xhainist kushtuar Mahavirës, të dy në Lakundi; Tempulli Taradevi (i ndërtuar në një stil arkitekturor budist në Dambal të distriktit të Gadagut; Tempulli Mahamaja kushtuar një hyjneshe tantrike në Kuknur të distriktit të Kopalit dhe Tempulli i Durgas në Hirekerur të distriktit të Haverit.

#### Rajoni Kaljani
Tempujt e ndërtuar brenda dhe rreth rajonit Kaljani (në distriktin Bidar) ishin mjaft të ndryshëm nga ata të ndërtuar në rajonet e tjera. Pa përjashtim, artikulimi ishte *nagara* dhe projekti i tempullit si rregull ishte si diamant i shkallëzuar ashtu dhe yjor. Ngritjet që përputhen me këto plane ishin të ngjashme pasi format yjore ishin prodhuar duke rrotulluar këndin e projektimeve të planit standard të shkallëzuar në shtesa prej 11.25 gradësh, duke rezultuar në një plan me 32 cepa të ndërprerë në të cilin tre cepa ylli janë tejkaluar në qendër të çdo faqe të faltores. Shembuj të planeve diamante të shkallëzuar që mbijetojnë në Karnataka janë Tempulli Datatreja në Çatarki, Tempulli Someshvara në Kadlevad dhe Tempulli Mallikarxhuna dhe Sidhesvara në Kalgi të distriktit Gulbarga. Faltorja *nagara* në Çatarki është një diamant i shkallëzuar i projektimeve këndore me pesë projektime për faqe. Për shkak të planit diamant i shkallëzuar, kolonat e murit kanë dy faqe plotësisht të shfaqura, me një bllok të lartë baze të dekoruar me një motiv të pasqyruar të përsëritur dhe dy imazhe të mëdha në pjesën e sipërme të murit. Format dhe dekorimet në pjesën e mbetur të kolonave në mur kanë një ngjashmëri befasuese me kolonat që mbajnë tavanin.

Tip tjetër është plani katror me projeksione të thjeshta të dala dhe të futura, por me një mundësi të kullave si *sekhari* ashtu dhe *bhumixha*. Plani nuk ka ndonjë element shtesë, përveç atyre që rrjedhin nga plani dysheme. Projeksionet e futura janë të thjeshta dhe kanë vetëm një imazh të madh muri. Karakteristika e rëndësishme e këtyre tempujve *nagara* në rajonin Kaljani është se ata jo vetëm dallojnë nga tempujt *dravida* në rajonin verior të Karnatakës, por edhe nga tempujt *nagara* në veri të rajonit Kaljani. Këto dallime janë të shfqura në artikulimin, format dhe zbukurimet e përbërësve individualë, duke u dhënë atyre një vend të veçantë në arkitekturën çalukjane. Tempujt që bëjnë pjesë në këtë kategori janë Tempulli Mahadeva në Xhalsingi dhe Tempulli Surjanarajana në Kalgi në distriktin e sotëm Gulbarga.

;Brahma Xhainalaja:
Brahma Xhaina Basti i ndërtuar nga mbretëresha Atimabe është më i madhe dhe më i vjetri nga tempujt e shumtë xhainistë në Lakundi. Ky tempull i është kushtuar Mahavirës, shenjtori më i adhuruar i Xhainizmit. Tempulli ka një shenjtërore garbhagriha dhe stil mandapa me trarë të thellë në mandapa nga ku dalin strehët.

Tempulli i madh xhainist, midis shumë tempujve në Lakundi, gjithashtu pranë Gadagut, është ndoshta një nga shembujt më të hershëm të tempujve në këtë zonë të ndërtuar me një lloj guri me përbërje të imët të quajtur shist ndryshe nga guri ranor i përdorur në këtë rajon.

;Tempulli Sidhesvara:
Tempulli Sidhesvara në Haveri, ka një plan katror me artikulim dravida dhe strukturë të sipërme të shekullit të XI, të cilës i janë shtuar disa elemente inovative të shekullit të XII si *aedicula*-t, kullat miniaturore zbukuruese mbi gjysëm-kolona. Tempulli është ndërtuar me gurë të butë steatiti. Tempulli ka ngjashmëri të madh me pak tempuj çalukjan në afërsi të Haverit; Tempulli Muktesvara në Çavudajadanapura, Tempulli Somesvara në Haralhalli dhe Tempulli Sidharamesvara në Niralgi. E gjithë baza e këtij tempulli është fundosur pak këmbë, duke e bërë të nevojshme të zbresësh në *mandapan* (hollin) e hapur.

;Tempulli Doda Basapa:
Tempulli Dodabasapa në Dambal, një tempull çalukjan i shekullit të XII, është i stilit arkitekturor Kaljani Çalukja. Ka një plan të veçantë të pandërprerë stelar me 24-cepa, dhe me 7 nivele dravidian, për vimanan me kaq shumë cepa yllor sa duket pothuajse rrethor.

Secili kënd i drejtë ësthë i ndarë në katër kënde me nga 22.5 gradë, ku më tej çdo kënd është i ndarë përsëri dhe i mbuluar me skalitje të stërholluara.

;Tempulli i Shivës Trikuteshvara:
Tempulli i Shivës Trikuteshvara në Gadag, i datuar midis viteve 1050 dhe 1200, ka kolona të zbukuruara me relieve të stërholluara me tre shivalinga të vendosura në shenjtërore. Ato janë të vendosura mbi të njëjtin gurë. Në tempull shihen panele relievesh dhe figurina të skalitura mjeshtërisht. Faltorja e Saraswatit brenda kompleksit të tempullit Trikuteshwara ka kolona të mrekullueshme guri.

;Monumentet në Sudi:
Sudi është i famshëm për monumentet e rralla të skalitura në gurë si tempulli me kulla binjake me skalitje të mëdha të punuara mirë. Dikur ishte një qytet kyç i mbretërisë Kaljani Çalukja. Përkrahë këtyre strukturave gjendet një kullë (e quajtur Hude në gjuhën vendore) e vendosur në qendër të fshatit Sudi. Mjaft tempuj guri të ndërtuar nga Maha Samanthadhipati Naga Deva në vitin 1100 kanë tërhequr vëmendjen e Karnataka State Archaeological Department, megjithëse pak nga këta tempuj kanë qenë pastruar.

## Arkitektura Hojsala
]]

*Arkitektura Hojsala* është stili i ndërtimit të zhvilluar nën sundimin e Perandorisë Hojsala midis shekujve të XI dhe të XIV, në rajonin e Karnatakës së sotme. *Stili arkitekturor Hojsala* është i rrjedhur nga stili Kaljani Çalukja, që ishte popullor në shekujt e X dhe të XI. Është në mënyrë të dallueshme dravidian dhe për shkak të veçorive të saj unike, Arkitektura Hojsala cilësohet si një stil i pavarur. Skulptura Hojsala me të gjithë pasurinë e saj është thënë se përbën një sfidë ndaj fotografisë. Arti i perandorisë Hojsala në gurë ka qenë krahasuar me finesën e një punimi fildishi ose argjendarie. Tepria e argjendarisë të mbajtur nga figurat skulpturore dhe larmia e stileve të flokëve dhe kurorave të paraqitura japin një ide të mirë të stilit të jetesës në periudhën Hojsala.

Ndikimi Hojsala e arriti kulmin në shekullin e XIII, kur dominonte rajonin jugor të rrafshirës së Dekanit. Tempuj të mëdhenj dhe të vegjël të ndërtuar gjatë kësaj periudhe mbeten si shembuj të stilit arkitekturor Hojsala, që përfshin Tempullin Çenakesava në Belur, Tempullin Hojsalesvara në Halebidu dhe Tempullin Kesava në Somanathapura. Shembuj të tjerë të mjeshtrisë Hojsala janë tempujt në Belavadi, Amruthapura, Hosaholalu, Mosale, Arasikere, Basaralu, Kikeri dhe Nugehalli. Studimi i stilit arkitekturor Hojsala ka treguar një ndikim të pa-rëndësishëm indo-arjan ndërsa ndikimi i stilit indiano-jugor është më i rëndësishëm.

Tempujt e ndërtuar para pavarësisë Hojsala në mes të shekullit të XII pasqyrojnë ndikime të rëndësishme Kaljani Çalukja, ndërsa tempujt e mëvonshëm mbajnë disa veçori të rëndësishme të artit chalukyan por kanë risi shtesë dekoruese dhe zbukuruese, veçori unike të artizanëve Hojsala. Në Karnatakën moderne njihen rreth treqint tempuj të mbijetuar dhe shumë më tepër janë të përmendur në mbishkrime, megjithëse vetëm rreth shtatëdhjetë janë dokumentuar. Përqëndrimi më i madh i këtyre tempujve është një distriktet Malnad, atdheu i mbretërve Hojsala.

Tradita *Karnata Dravida* që mbulon një periudhë prej rreth shtatë shekujsh fillon në shekullin e VII në patronazhin e Dinastisë Çalukja të Badamit, e zhvilluar më tej nën sundimin e Dinastisë Rashtrakuta të Manjakhetës gjatë shekujve të IX dhe të X dhe perandorinë Kaljani Çalukja (ose Dinastia e Vonë Çalukja) e Basavakaljanit në shekujt e XI dhe të XII. Faza e saj përfundimtare e zhvillimit dhe transformimi në një stil të pavarur ishte gjatë sundimit të Dinastisë Hojsala në shekujt e XII dhe të XIII. Mbishkrimet e shquara mesjetare të shfaqura në tempuj japin informacione rreth dhurimeve të bëra për mirëmbajtjen e tempujve, detaje të shenjtërimit dhe me raste edhe detaje arkitekturore.

### Elementet arkitekturorë
#### Mandapat
, një veçori e përbashkët e tempujve Hojsala]]
*Mandapa* është salloni ku mblidhen grupet e njerëzve gjatë lutjeve. Hyrja në *mandapa* normalisht ka një trabeacion tepër të zbukuruar mbi të, të quajtur *makaratorana* (*makara* është një pamje përbindhëshore ndërsa *torana* është një dekorim i mbi hyrje). Forma e mandapës së hapur është e përshkruar më mirë si katror i lakuar dhe është stili i përdorur në shumicën e tempujve Hojsala. Madje edhe mandapa më e vogël e hapur ka 13 kube tavani. Muret kanë parapete që kanë gjysëm-kolona që mbajnë skajet e jashtme të çatisë që lejon dritë të mjaftueshme për ti bërë të gjitha detajet skulpturore të dukshme. Tavani i *mantapës* përgjithësisht është i zbukuruar me relieve mitologjike dhe floreale. Tavani konsiston në sipërfaqe të thella kubeore dhe përmban relieve me motive lulesh bananeje dhe dekorime të tjera.

]]
Nëse tempulli është i vogël ai do të konsistoi në vetëm një *mandapa* të mbyllur (të mbyllur me mure që shtrihen deri në tavan) dhe një shenjtërore. *Mandapa* e mbyllur, e dekoruar mjeshtërisht brenda dhe jashtë, është më e madhe se vestibuli që lidh shenjtëroren me *mandapën* si dhe ka katër kolona rrotullame që mbajnë tavanin, që mund të ketë kube të thella. Katër kolonat e ndajnë sallonin në nëntë ndarje. Nëntë ndarjet rezultojnë në nëntë kube të dekoruara në tavan. Dritare guri me vrima (*Jali* ose në formë rrjete) që shërbejnë si dritare në *navaranga* (holl) dhe *Sabhamantapa* (holl mbledhjeje) është një element stilistik karakteristik Hoysala.

Mandapa e jashtme dhe e brendshme (e hapura dhe e mbyllura) kanë kolona në formë rrotullame duke patur katër kllapa në krye. Mbi çdo kllapë qëndrojnë figura skulpturore të quajtura *salabhanxhika* ose *madanika*. Kolonat mund të shfaqin skalitje zbukuruese në sipërfaqe dhe dy kolona janë të njëllojta. Kjo është se si arti Hojsala ndryshoi nga punimet e tutorët e tyre të hershëm, mbretëria Kaljani Çalukja, që i shtuan detaje skulpturore bazës së kolonave rrumbullake duke e lënë kreun të thjeshtë. Kolonat rrotullame janë me 16, 32, ose 64 kënde; disa janë në formë kambane dhe kanë cilësinë që pasqyrojnë dritën. Parsvanatha Basadi në Halebidu është një shembull i mirë i këtij lloji. Sipas Percy Brown, kolonat me katër kllapa monolitike sipër tyre mbajnë imazhe *salabhanxhika* dhe *madanika* (skulpturë e një gruaje, që paraqet cilësi femërore të stilizuara). Kjo është një veçori e përbashkët e tempujve Çalukja-Hojsala. Sipas K. A. Nilakanta Sastrit, forma e kolonës dhe kapitelit të saj, baza e të cilës është katrore dhe trungu është një monolit që është punuar për të arritur forma të ndryshme, është një "veçori e shquar" e artit Hojsala.

#### Vimana
]]
*Vimana* përmban faltoren më të shenjtë ku qëndron imazhi i hyjnisë kryesore. Vimana është shpesh e kryesuar nga një kullë që është mjaft e ndryshme nga jashtë sesa nga brenda. Brenda, vimana është e thjeshtë dhe katrore, ndërsa nga jashtë është e dekoruar me tempri dhe mund të jetë në formë yjore ose si një katror i lakuar, ose të jetë një kombinim i këtyre formave, duke dhënë shumë projeksione dhe kamare që duken se e shumë-fishojnë dritën që bie mbi të. Ka raste ku një tempull është *trikuta* por ka vetëm një kullë mbi faltoren kryesore në qendër. Në këtë mënyrë termi *trikuta* mund të mos plotësisht i saktë. Në tempujt me faltore të shumë-fishta të shkëputura, si tempujt dysh në Mosale, gjithë pjesët thelbësore janë dyfishuar për ti dhënë simetri dhe balancë.

]]
Pika më e lartë e tempullit (*kalasa*) ka formën e një çajniku dhe qëndron në krye të kullës. Ky porcion i *vimanës* shpesh humbet për shkak të moshës dhe ka qenë zëvendësuar me një majëz metalike. Poshtë *kalasës* është një strukturë e madhe, e skalitur lartësisht që ngjan me një kube që është bërë nga gurë të mëdhenj dhe duket si një helmet. Ajo mund të jetë 2 m me 2 m në madhësi dhe ndjek formën e faltores. Poshtë kësaj strukture janë çatitë kubeore në një plan katror, të gjithë këto shumë më të vogla dhe të kurorëzuar me *kalasa* të vogla. Ato janë të përziera me çati të tjera më të vogla prej formash të ndryshme dhe që janë të dekoruara. Kulla e faltores zakonisht ka tre ose katër nivele rreshtash të çative dekoruese ndërsa kulla në krye të *sukanasit* ka një nivel më pak, duke e bërë kullën të duket si një shtim i kullës kryesore (Foekema e quan atë "hunda"). Një nivel pullazor shtrihet deri në krye të murit të një mandape të mbyllur sipër strehëve të rënda të një mandape të hapur sipër verandave.

Poshtë kullës së *vimana* janë strehët e tempullit duke u projektuar gjysëm metri nga muri. Poshtë strehëve mund të gjenden dy skema të ndryshme dekoruese, në varësi nëse një tempull u ndërtua në periudhën e hershme ose të vonë të Perandorisë Hojsala. Në tempujt e hershëm përpara shekullit të XIII, është një strehë dhe poshtë saj gjenden kulla dekoruese në miniaturë. Poshtë këtyre kullave gjendet një panel me hyjni hindu dhe ndihmës të tyre, të ndjekur nga një set prej pesë modanaturash të ndryshme që formojnë bazën e murit. Në tempujt e vonë gjenden një strehë e dytë që shtrihet rreth një metër poshtë strehëve të sipërme me kulla dekoruese në miniaturë të vendosura midis tyre. Imazhet e zotave në mur janë poshtë strehëve të poshtme, të ndjekura nga gjashtë modanatura të ndryshme me madhësi të njëjtë. Kjo emërtohet në mënyrë të përgjithshme "trajtim horizontal". Gjashtë modanaturat në bazë janë të ndara në dy seksione. Duke kaluar nga fundi i murit, shtresa e parë horizontale përmban një procesion elefantësh, sipër të cilëve gjenden kalorës dhe pastaj një fashë gjethnaje. Seksioni i dytë horizontal ka skena të epikave hindu si dhe skena *puranike* të realizuara në hollësi. Sipër kësaj gjenden dy friza *yallish* ose *makarash* (imazhe përbindshash) dhe *hamsash* (mjellmash). *Vimana* (kulla) është e ndarë në tre seksione horizontale dhe është më e zbukuruar se muret.

### Komplekset tempullore
]]
Fokusi i një tempulli është qendra ose shenjtërorja (garbhagriha) ku qëndron imazhi i hyjnisë, kështu që arkitektura e tempullit është dizajnuar që besimtarët të ecin nga jashtë deri te garbhagriha nëpërmjet kalimeve ambulatore dhe salloneve ose dhomave (*mandapave*) që u bënë gjithmonë e më shumë të shenjta me afrimin e hyjnisë.

Tempujt Hojsala kanë pjesë të veçanta që janë bashkuar për formuar një tërësi organike të unifikuar, në ndryshim nga tempujt rajonit Tamil Nadu ku pjesët e ndryshme të një tempulli qëndrojnë të pavarura. Megjithëse sipërfaqësisht unikë, tempujt Hojsala i ngjajnë njëri-tjetrit strukturalisht. Ata janë të karakterizuar nga një mori dekorimesh komplekse skulpturore të skalitura me gurin e butë të steatitit, një material i mirë për skalitje të rafinuara, të realizuara kryesisht nga artizanët vendorë dhe shfaqin veçori arkitekturore që i dallojnë ata nga arkitekturat e tjera tempullore të Indisë së Jugut.

]]
Shumica e tempujve Hojsala kanë një hyrje të thjeshtë verande të mbajtur nga kolona rrotullake ose në formë kambane që ndonjëherë ishin të skalitura më tej me hulli të thella dhe modanatura me motive dekoruese. Tempujt mund të jenë të ndërtuar mbi një platformë të ngritur rreth një metër të quajtur "xhagati". *Xhagati*, përveç se i jep një pamje të ngritur tempullit, shërben si një *pradakshina-patha* (ose "kalim cirkumambulacioni") për të ecur përreth tempullit, pasi *Garbhagriha* (*Sanctum sanctorumi*) nuk e ofron një mundësi të tillë. Tempuj të tillë do të kenë një set shtesë shkallësh që të çojnë në një *mandapa* të hapur (sallon i hapur) me mure parapete. Një shembull i mirë i këtij stili është Tempulli Kesava në Somanathapura. *Xhagati* që është një unitet me pjesën tjetër të tempullit

]]
Besimtarët mund të kryejnë fillimisht një ecje përreth rituale mbi *xhagati* duke filluar nga hyrja kryesore duke ecur në drejtim orar përpara se të hyjnë te *mandapa*, duke ndjekur sekuencën e relieveve në drejtim orar në muret nga jashtë tempullit që shfaqin një sekuencë të skenave epike nga eposet hindu. Tempujt që nuk janë ndërtuar mbi një *jagati* mund të kenë shkallë të shoqëruara nga balustra (parapete) elefantore që të çojnë te *mandapa* nga niveli dysheme. Një shembull i një tempulli që nuk ka një platformë të ngritur është Tempulli *Buçesvara* në Korvangla, distrikti i Hassanit. Në tempujt me dy faltore (*dvikuta*), *vimanat* mund të jenë vendosur si pranë njëra-tjetrës ashtu dhe në skajet e kundërta. Tempulli Lakshmidevi në Dodagadavalli është unik për Arkitekturën Hojsala pasi ka katër faltore rreth një qendre të përbashkët dhe brenda të njëjtit kompleks gjendet edhe një faltore e pestë për hyjninë Bhairava (një formë e Shivës). Për më tepër, ekzistojnë katër faltore dytësore në secilin kënd të oborrit (*prakaram*).

#### Tempuj të famshëm
Disa nga tempujt e famshëm të stilit arkitekturor Hojsala janë Tempulli Kesava në Somanathapura, Tempulli Çenakesava në Belur, Tempulli Çikamagalur Amruthapura, Tempulli Çenakesava në Aralagupe, Tempulli Hojsalesvara në Halebidu, Tempulli Çeluvanarajana Svami në Melukote.

]]
;Somanathapura
Somanathapura është e famshme për Tempullin Çenakesava (i quajtur edhe Tempulli Kesava ose Keshava) i ndërtuar nga Soma, një dandanajaka (komandant) i mbretit Hojsala Narasimha III në vitin 1268, kur Perandoria Hojsala ishte fuqia kryesore në Indinë Jugore. Tempulli Keshava është një nga shembujt më të shkëlqyer të Arkitekturës Hojsala dhe është në kushtu shumë të mira ruajtjeje. Somnathpura, megjithatë, është me të vërtetë unike në dizajnë, e përkryer në simetri dhe skalitjet në gurë janë mrekulli të skalitura në gurë.

;Tempulli Çenakesava në Belur
]]
Tempulli Çenakesava në Belur, fillimisht i quajtur Tempulli Vixhajanarajana, i ndërtuar në brigjet e Lumit Jagaçi në Belur, një kryeqytet i hershëm i Perandorisë Hojsala, është një nga shembujt më të bukur të Arkitekturës Hojsala. Është ndërtuar nga mbreti Vishnuvardhana në përkujtim të fitores së tij ndaj Dinastisë Çola në Talakad në vitin 1117. Façata e tempullit është e mbushur me skulptura të rafinuara dhe friza pa porcion të lënë bosh. Brenda tempullit janë një numër kolonat të zbukuruara.

Tempulli është rreth 30 m i lartë dhe ka një gopuram (kullë) mbresëlënëse në hyrje, të ndërtuar në stilin dravidian. Një grup faltoresh dytësore e rrethojnë faltoren kryesore në qendër të një navaranga (salloni) drejtkëndor. Navaranga mbahet nga dyzet e gjashtë kolona, secila me një dizajn të ndryshëm, ka tre hyrje të ruajtur nga portierë dekorues.

;Tempulli Hojsalesvara
Tempulli Hojsalesvara në Halebidu, u ndërtua nga Ketamala i atribuohet Vishnuvardhanës. Kompleksi i tempullit përfshin dy tempuj hindu, Tempulli Hojsaleshavara dhe Tempulli Kedareshvara si dhe dy basidi xhainistë. Faltoret e tij, Hojsalesvara dhe Shantalesvara, janë emërtuar sipas ndërtuesve të tempullit, Vishnuvardhana Hojsala dhe gruaja e tij, mbretëresha Shantala.

Tempulli Hojsalesvara, i datuar në vitin 1121, është mahnitës për pasurinë e detajeve skulpturore. Tempulli ësthë një dvikuta vimana (me dy faltore) i thjeshtë, njëra për "Hojsalesvarën" dhe tjera për "Shantalesvarën" (e emërtuara sipas Shantala Devit, mbretëreshës së mbretit Vishnuvardhana) dhe ësthë ndërtuar me gurë steatiti. Kompleksi tempullor si një i tërë është i ngritur mbi një jagati (platformë), një veçori që u bë popullore në dizajnet bashkëkohëse Hojsala. Muret e tempullit janë të mbuluar me një larmi të pafund pamjesh nga mitologjia hindu, kafshësh, zogjsh dhe *Shilabalika* ose figurë duke kërcyer. Në tempull nuk gjen dot dy skulptura të njëjta. Ky tempull mjeshtëror i ruajtur nga demi Nandi nuk u përfundua kurr, megjithë 86 vitet e punës. Tempulli i Halebidus, ka qenë përshkruar si një "shembull i shquar i Arkitekturës Hindu" dhe si "kulmi sipëror i Arkitekturës indiane".

;Tempulli Ishvara
Tempulli Ishvara në Arasikere, daton nga viti 1220 nën sundimin e Perandorisë Hojsala. Arasikere (do të thotë "ujëmbledhësi i mbretëreshës"; 'Arasi' do të thotë "mbretëreshë" ose "princeshë" dhe 'kere' do të thotë "depozitë" ose "ujëmbledhës" në gjuhën kanada). Tempulli, megjithëse me madhësi dhe skulptura modeste, është konsideruar më kompleksi në arkitekturë midis monumenteve të mbijetuara Hojsala për shkak të planit të tij: një mandapa me 16 cepa në formë ylli, përveç një faltoreje asimetrike në formë ylli, cepat e yllit të të cilës janë prej tre tipesh të ndryshme.

Tempulli, që drejtohet nga lindja si të gjitha ndërtimet Hojsala, përdor gurin e steatitit si materialin bazë ndërtimor dhe është një faltore *ekakuta* (me shenjtërore ose qelë të vetme) me dy *mandapa*, një e hapur dhe një e mbyllur. Tre njësitë janë të lidhura për të formuar një unitet. Tavanet e dekoruara në mënyrë elegante, tavani kube i *mandapës* së hapur, skulpturat e Dvarapalakave (portierët gardianë) në *mandapën* e mbyllur (të quajtur edhe *navaranga*), imazhet e paneleve të murit janë 120 (në gjysëm-kolonat midis kullave-aedicule në miniaturë) të skalitura në muret e jashtme janë për tu vënë në dukje.

;Tempulli Çeluvanarajana Svami i Melukotes
**Tempulli Çeluvanarajana Svami**, i gjendur në Melukote ndërtuar mbi kodrat shkëmbore është një ndërtesë katrore me përmasa të mëdha por shumë i thjeshtë, kushtuar zotit *Çeluva-Narajana Svami* ose Tirunarajana. Departamenti Arkeologjike i Majsores, mbi fortësinë e dëshmisë mbishkrimore pohon se hyjnia kryesuese e këtij tempulli ishte tanimë një idhull i mirënjohur i adhuruar përpara Sri Ramanuxhaçarjas, shenjti Srivaishnava i adhuruar në faltore në dhjetorin e vitit 1098 dhe madje përpara se ai të vinte në rajonin e Mysores dhe që me shumë gjasa ai e përdori ndikimin e tij për të rindërtuar ose rinovuar tempullin. Tempulli është i financuar bujarisht, duke qenë nën patronazhin e veçantë të Wodeyarëve të Mysores dhe ka një koleksion stolish shumë më të çmuar.

;Tempulli Lakshminarasimha Svami
Tempulli Lakshminarasimha Svami është një shembull i mirë i një tempulli Hojsala të dekoruar pasurisht ndërtuar në stilin trikuta vimana (tre kulla) me skulptura të mrekullueshme që zbukurojnë muret. Xhagati është një unitet të përsosur me pjesën tjetër të tempullit. Madhësia e tempullit zanafillor mund të konsiderohet e vogël, të cilit më vonë iu shtua një mandapa e hapur më e madhe. Tre faltoret janë të vendosura rreth një mandape të mbyllur qendrore me 9 xhepa. Dy faltoret e tjera kanë kulla më të vogla dhe për shkak se nuk kanë vestibul për ti lidhur ato me mandapan qendrore, nuk kanë as sukanasi.

## Arkitektura Vixhajanagara
, Karnataka]]

*Arkitektura Vixhajanagara* e periudhës midis viteve 1336-1565 ishte një stil i shquar ndërtimor që u zhvillua gjatë sundimit të perandorisë hindu Vixhajanagara. Perandoria sundonte Indinë e Jugut, nga kryeqyteti i tyre në Vixhajanagara, në brigjet e lumit Tungabhadra në Karnatakan moderne të Indisë. Perandoria ndërtoi tempuj, monumente, pallate dhe struktura të tjera përmes Indisë së Jugut, me një përqëndrim më të madh në kryeqytetin e saj. Monumentet brenda dhe përreth Hampit, një qytetin e Vixhajanagaras, janë listuar si pjesë e trashëgimisë botërore të UNESCO-s.

Përveç ndërtimit të tempujve të rinj, perandoria shtoi struktura të reja dhe bëri modifikime në qindra tempuj përgjatë Indisë së Jugut. Disa struktura në Vixhajanagara i përkasin periudhës para Perandorisë Vixhajanagara. Tempujt e kodrës Mahakuta i përkasin periudhës Kaljani Çalukja. Rajoni përreth Hampit ka qenë një vend popullor i adhurimit për qindra shekuj para periudhës Vixhajanagara me dëshmitë më të hershme që datojnë nga viti 689 i e.s. kur ishte i njohur si Pampa Tirtha sipas zotit vendor të lumit Pampa.

Në zonën bërthamë të kryeqytetit ndodhenj qindra monumente, nga të cilët, 56 janë të mbrojtur nga UNESCO, 654 monumente janë të mbrojtur nga qeveria e Karnatakës dhe 300 të tjerë janë në pritje për tu përfshirë në listën e monumenteve të mbrojtura.

Arkitektura Vixhajanagara qe një kombinim vibrant i stileve arkitekturore Çalukja, Hojsala, Pandja dhe Çola, që lulëzuan në shekujt e mëparshëm.

Rrënojat e Hampit – trashëgimi botërore e UNESCO-s Tempulli Virupaksha, Tempulli Krishna, Tempulli Vitala, Tempulli Ugra Narasimha dhe Kodandarama janë disa nga monumentet e famshme të stilit Vixhajanagara.

Trashëgimia e saj skulpturore, arkitekturore dhe pikturore ndikuan në zhvillimin e arteve edhe pasi perandoria përfundoi. Vula e saj stilistike është kaljanamandapa (sallon martese) e zbukuruar me kolona, vasanthamandapa (sallonet e hapur me kolona) dhe rajagopura (kullë). Ndërsa monumentet e perandorisë janë përhapur përgjatë gjithë Indisë së Jugut, asgjë nuk e tejkalon teatrin e pamatë të hapur të monumenteve në kryeqytetin e tyre, Vixhajanagara, pjesë e trashëgimisë botërore të UNESCO-s.

Një tjetër element i stilit Vixhajanagara është skalitja e monolitëve të mëdhenj si Sasivekalu Ganesha dhe Kadalekalu Ganesha në Hampi, statujat Gomateshvara në Karkala dhe Venur, si dhe demi Nandi në Lepakshi. Tempujt Vixhajanagara të Bhatkalit, Kanakagirit, Sringerit dhe qyteteve të tjera bregdetare të Karnatakës, ashtu si Tadpatri, Lepakshi, Ahobilam, Tirupati dhe Srikalahasti në shtetin indian të Andra Pradeshit dhe Vellore, Kumbakonam, Kançi dhe Srirangam in Tamil Nadu janë shembuj të këtij stili. Arti Vixhajanagara përfshin piktura murale si Dashavathara (dhjetë mishërimet e Vishnut) dhe Girija Kalyana (hyjnesha e martesës Parvati) në Tempullin Virupaksha në Hampi, pikturat Shivapurana (rrëfenjat e Shivës) në Tempullin Virabhadra në Lepakshi dhe ato në basadin (tempullin) xhainist dhe Tempullin Kamaskshi dhe Varadaraxha në Kançipuram. Kjo përzierje e stileve indiano-jugore rezultuan në një pasuri të pa parë në shekujt e mëparshëm, një përqëndrim mbi relievet përveç skulpturave që tejkalon të mëparshmet në Indi.

Një aspekt i Arkitekturës Vixhajanagara që tregon kozmopolitanizmin e qytetit të madh është prania e shumë strukturave laike që përmbajnë veçori islamike. Përqëndrimi i strukturave si pavjone, stalla dhe kulla sugjeron se ato ishin përdorim mbretëror. Ky shkëmbim harmonik i ideve arkitekturore duhet të ketë ndodhur gjatë periudhave të rralla të paqes midis mbretërive hindu dhe myslimane. "Platforma e Madhe" (mahanavami dibba) ka relieve të skalitura në të cilat figurat duken se kanë tipare fytyre të turqve të Azisë qendrore që ishin të njohur se përdoreshin si shërbëtor mbretëror.

* të stilit tipik *dravidian* mbi faltoret e Tempullit Raghunatha në Hampi]]
### Veçori të shquara
Arkitektura Vixhajanagara mund të klasifikohet pak a shumë në arkitekturë fetare, oborrtare dhe civile, ashtu si dhe skulpturat dhe pikturat e lidhura me to. Stili Vijayanagara është një kombinim i stileve të Çalukja, Hojsala, Pandja dhe Çola, që u zhvilluan në shekujt e mëparshëm kur këto perandori sundonin dhe është karakterizuar nga një rikthim te arti i thjeshtë dhe i qetë i të kaluarës. Ndërsa përdorimi i granitit reduktoi dendurinë e punimeve skulpturore, nga ana tjetër graniti ishte material më i fortë për tempujt strukturorë. Për shkak se graniti është i prirur të cifloset, pak pjesë skulpturash individuale arritën nivele të larta cilësie të para në shekujt e mëparshëm. Për të mbuluar parregullsinë e gurit të përdorur në skulptura, artistët përdornin allçinë për ti dhënë sipërfaqes së ashpër një pamje të lëmuar dhe pastaj e lyenin me ngjyra të gjalla.

### Strukturat tempullore
Tempujt Vixhajanagara zakonisht janë të rrethuar nga një rrethim i fortë. Faltoret e vogla konsistojnë thjeshtësisht në një *garbhagriha* (shenjtërore) dhe një verandë. Tempujt e madhësisë mesatare kanë në *garbhagriha*, një *shukanasi*, një *navaranga* (ose *antrala*) që lidhin shenjtëroren me *mandapan* (sallonin) e jashtme dhe një *rangamantapa* (sallon i mbyllur me kolona). Tempujt e mëdhenj kanë Raja-gopuram të lartë të ndërtuar me dru, tulla dhe stuko në stilin Çola. Termi *raja* është shtuar për të treguar një *gopuram* të ndërtuar në Rajat Vixhajanagara. Kreu i *gopuramit* ka një *shalashikhara* që ngjan si një varielë të bërë të qëndroi vetë. Figura të mëdha në përmasa jetësore njerëzish dhe zotash zbukurojnë *gopuramin*. Ky stil i ndikuar nga stili *Tamil dravida* u bë popullor gjatë sundimit të mbretit Krishnadevaraja dhe shihet në tempujt indiano-jugor të ndërtuar përgjatë 200 vjetëve në vazhdim. Shembuj të *Rajagopuramit* janë Tempulli Çenakesava në Belur dhe tempujt në Srisailam dhe Srirangam. Përveç këtyree strukturave, tempujt me përmasa të mesme kanë një kalim rrethor rreth shenjërores të mbyllur (*Pradakshina-patha*), një *mahamandapa* të hapur, një *kaljanamandapa* (sallon ceremonial) dhe një ujëmbledhës tempullor për të plotësuar nevojat e celebrimeve vjetore.

Kolonat e tempullit shpesh kanë skalitje skulpturore kuajsh ose hipogrifësh (*jali*) – kuaj që qëndrojnë mbi këmbët e prasme me këmbët e para të ngritura dhe kalorësit në shpinën e tyre. Kuajt në disa kolona janë shtatë deri në tetë këmbë të lartë. Nga ana tjetër e kolonës zakonisht ka skalitje nga mitologjia hindu. Kolonat që nuk kanë hipogrifë të tillë përgjithësisht janë drejtkëndore me dekorime me temë mitologjike në të gjitha faqet. Disa kolona kanë një grup të vogël kolonash rreth një trungu kolone qendrore. Mbështetjet e poshtëme të këtyre kolonave kanë skalitje zotash. Skalitjet e hipogrifëve tregojnë qartësisht shkathtësinë e artistëve që i krijuan.
*Mandapat* janë ndërtuar mbi plinta katrore ose shumë-këndore me friza të skalitura që janë katër ose pesë këmbë të larta dhe kanë hyrje me shkallë të zbukuruara në të katër faqet me elefantë në miniaturë ose balustra (ose parapete) *jali*. *Mandapat* janë të mbajtura nga kolona të zbukuruara. Stili me 1,000 kolona i salloneve të mëdhenj që mbaheshin nga kolona të shumta ishte mjaft popullor. Basadi xhainist me 1,000 kolona në Mudabidri përbën një shembull të tillë. Tempujt më të mëdhenj kanë një faltore të veçuar për hyjneshën femërore. Disa shembuj të tillë gjenden në tempujt Hazara Rama, Balakrishna dhe Vithala në Hampi.

Disa faltore në zonën Vithalapura brenda Vixhajanagaras ishin shenjtëruar specifikisht për shenjtët tamilas alwarë dhe për shenjtin e madh vaishnavit, Ramanuxhaçarja. Arkitektonikisht ato janë të ndryshme në atë që çdo faltore ka një imazh që paraqet shenjtin, për adhurimin e të cilit ishte ndërtuar tempulli. Çdo faltore ka rrethimin e saj dhe një kuzhinë të veçuar si dhe një sallon për ngrënien e pelegrinëve. Depozita e ruajtjes së ujit brenda qendrës mbretërore, ujëmbledhësi i shkallëzur i quajtur *Pushkarni*, është një zbulim arkeologjik i kohëve të fundit. Depozita e shkallëzuar është një pajisur me pllaka të rafinuara guri steatiti të vendosura simetrikisht me shkallët dhe vendpushimet që zbresin deri te uji në të katër anët. Ky është qartësisht një pus i shkallëzuar i stilit Kaljani Çalukja-Hojsala dhe shihet në shumë pjesë të Karnatakas së sotme. Mbishkrimet në pllakat tregojnë se materiali ishte sjell nga jashtë zonës së Vixhajanagarës.

### Pallatet
Shumë prej çfarë dihet sot për pallatet e Vixhajanagarës është mësuar nga gërmimet arkeologjike në Hampi pasi asnjë pallat nuk ka mbijetuar. Shumica e pallateve qëndrojnë në komplekse të veçuara të përcaktuara nga mure të lartë konikë të bërë me gurë ose me dhe të shtresëzuar. Pallatet arrihen nëpërmjet një sekuence oborresh me portikë dhe dyer që kërkojnë ndryshime të shumta të drejtimit. Të gjithë pallatet janë të drejtuar nga lindja ose veriu. Pallatet e mëdhenj kanë shtesa anësore duke i dhënë kompleksit një formë simetrike.

Pallatet u ndërtuan mbi platforma të ngritura prej graniti. Platformat kanë nivele të shumë-fishta modanaturash me friza të dekoruara mjeshtërisht. Dekorimet mund të jenë bimore, forma *kirtimukha* (fytyra përbindshore), pata, elefantë dhe ndonjëherë edhe figura njerëzore. Kolonat, trarët dhe mahitë brenda pallatit ishin prej druri si dëshmohet nga hiri i zbuluar gjatë gërmimeve. Çatia ishte me tulla ose beton gëlqeror, ndërsa kulmi ishte prej bakri ose fildishi. Pallatet zakonisht konsistonin në nivele të shumë-fishta me çdo shkallë të dekoruar nga parapete në të dy anët, si me *jali* (përbindësha imagjinarë) ashtu dhe me skulptura elefantësh. Shkallët e hyrjes në pallate dhe në *mandapat* e tempullit ishin të dekoruara në mënyrë të ngjashme. Depozitat e ujit brenda kompleksit pallator kanë gryka currilash të dekoruara si kraharori i skalitur i *Nandit* me një gojë të hapur për të lejuar ujin që të rridhte në depozitë. Struktura të tjera të zakonshme brenda një kompleksi pallator janë puset dhe faltoret.

Arkitektura oborrtare përgjithësisht tregon stile laike me ndikime islamike. Shembuj të tillë përbëjnë Pallati i Zambakut Mahal, stallat e elefantëve dhe kullat vrojtuese.

Struktura, e ndërtuar në bazalt gri dhe e dekoruar me stuko, konsiston në një dhomë të stërmadhe katrore që është afërsisht 50 m në secilën faqe dhe e mbuluar nga një kube e stërmbadhe me diametër 37.9 m duke e bërë atë kubenë e tretë më të madhe para-moderne në gjithë botën (pas kubeve të Hagia Sofias dhe Panteonit të Romës) me një trashësi që varjon nga 3.05 m pranë bazës deri në 2.74 m afër kreut. Sipërfaqja e dyshemesë është 1703.56 m2.

Akustika e vendit të mbyllur e bënë atë një galeri pëshpëritjeje ku edhe tingulli më i vogël dëgjohet përgjatë gjithë anëve të tjera të Gumbazit. çdo pëshpëritje, përplasje ose tingull tjetër jehon rreth 10 herë. Secila kullë përbëhet nga shtatë kate dhekati i sipërm i secilës prej tyre hapet mbi një galeri të rrumbullakët që rrethon kubenë. Në qendër të dhomës është një podium i ngritur katror që arrihet nëpërmjet shkallëve në qendër të secilit krah.

## Arkitektura Keladi Najaka
### Tempulli Rameshvara në Keladi 
Keladi Najakët (periudha: 1499 – 1763) ndërtuan disa tempuj të mrekullueshëm në Ikeri dhe Keladi, duke përdorur një kombinim të vonë të stileve Kadamba, Hojsala, Vixhajanagara dhe Dravida. Përdorimi i granitit për ndërtimet e tyre tregon se ata thjesht ndoqën modelin e Arkitekturës Vixhajanagara. Tempulli Aghoreshvara në Ikeri dhe Tempulli Rameshvara në Keladi janë shembujt më të mirë të artit Najaka. Aty gjenden në mënyrë të zakonshme kolona të stilit Vixhajanagara, me hipogrife; të quajtura kolona jali (paraqesin kuaj dhe luan siç shihen në Hampi). Këto kolona me luan, me putrat e tyre të ngritura ose thjesht në një pozicion të ulur dhe kolonat me një kafshë si kal-mitologjik me këmbët e para të ngritura, duke u mbajtur mbi këmbët e mbrapme dhe me një kalorës të armatosur në shpinë. Një çati paraqitet skulptura e Gandaberundës, shpendit mitologjik me koka, simbol i shtetit të Karnatakës, gjendet në Keladi.

### Tempulli Aghoreshvara 
Në Ikeri, në kështjellë, gjendet një pallat i ndërtuar me baltë dhe dru dhe i zbukuruar me relieve. Sot ajo çfarë mbetet ësthë Tempulli Aghoreshvara (një nga mjaft emrat e perëndisë Shiva), në Ikeri (ishte kryeqyteti i Keladi Najakëve). Është një ndërtesë e madhe dhe me proporcione të mira e ndërtuar në një stil të përzier me një konceptim unik. Në tempull ka skulptura dhe relieve që konsistojnë në format e skalitura mbi një sipërfaqe, relieve erotike, figurina, mbishkrime të vjetra në gjuhën kanada, elefantë të skalitur etj. Në muret e tempullit gjenden relieve të rafinuara.

Jalit e skalitur në kolonat e Tempujve Aghoresvara dhe Rameshvara paraqesin luanin mitik që paraqitet gjerësisht në skulpturën e Indisë Jugore. Përshkrimet dhe përmendjet e jalive janë shumë të vjetra, por shfaqja e tyre në skulpturën e Indisë Jugore u bë e shquar nga shekulli i XVI siç shihen në tempujt e periudhës Najaka. Jalit besohet se janë më të fuqishëm se luani ose elefanti.

Tempulli Rameshvara në Keladi u ndërtua në stilin Hojsala-Dravida. Ky tempull u bë prej guri dhe është në brigjet e lumit Tunga. Garbhagriha e tempullit ka një Lingam, që thuhet se është vendosur nga i vetë i dituri Parashurama.

## Arkitektura e Mbretërisë së Majsores
Mbretëria e Majsores ishte një shtet vasal i Perandorisë Vixhajanagara deri në vitin 1565 dhe shtet princëror nën patronazhin e Perandorisë Britanike pas vitit 1799. Dizajnet arkitekturore ishin të Stilit Indo-Saraçenik – përzierje e stileve arkitekturore Hindu, Indo-Islamike, Raxhputiane dhe Gotike nën sundimin e Dinastisë Vodejar nga viti 1399 deri në vitin 1947.

### Pallatet
Arkitektura Indo-Saraçene shfaqet në mënyrë më të shquar te pallatet dhe ndërtesat oborrtare në stile të ndryshme dhe tempujt e ndërtuar në Stilin Dravidian. Qyteti i Majsores është më i mirënjohuri për pallatet e tij mbretërore, duke marr nofkën "Qyteti i Pallateve". Pallati kryesor i qytetit, Pallati i Majsores, u dizenjua nga arkitekti anglez Henry Irwin në vitin 1897. Eksteriori i pallatit është një stilin Indo-Saraçen, por pasuria e hollësive të brendësisë është veçanërisht Hojsala. Kubetë, harqet, kolonadat dhe kolonat e skalitura, ashtu si dhe përmasat e tij i shtojnë bukurinë pallatit. *Kaljana mantapa* (Salla e martesave) tetëkëndore mbi katin përdhes ka 26 piktura mbi muret e tij që paraqesin procesionin Dasera. Në katin e parë, një palë shkallë mermeri të çojnë në kolonadën e madhe të sallës Durbar që përmban piktura të famshme, duke përfshirë një të hyjnisë Hindu Vishnu në tavan. Salla madhështore e Amba Vilas, me tavanin e saj të skalitur në dru tiku, dysheme në mermer të bardhë, punime intarsi gjysëm të çmuara në stilin e Agras, derë argjendi me një imazh të dashavatarave dhe *dikpalave* (gardianë mitologjikë), dyer në dru tiku të zbukuruara me fildish, qelq i pikturuar belg, kolona prej hekuri nga Glasgow, dritare qelqi të zbukuruara dhe shandanët vlejnë të përmenden.

Pallate të tjera të Majsores janë:
Pallati i Lalitha Mahalit, ndërtuar në vitin 1921 nga E.W. Fritchley në stilin arkitekturor të Rilindjes, paraqet koncepte nga *manor houset* angleze dhe *palazzo*-t italianë, me kubenë qendrore që besohet se është modeluar sipas Katedrales së Shën Palit në Londër.

Pallati Xhaganmohan, kryesisht në Stilin Hindu, i ndërtuar në mes të shekullit të XIX shquhet për pavjonin e tij zbukurues (i quajtur pavjoni i martesave) dhe ka një façatë elegante me tre hyrje të mëdha; Pallati i  Vilave Jayalakshmi i ndërtuar në Stilin Korintik që konsiston në një ndërtim me tre krahë me kolona korintike dhe jonike; skulpturat e hyjneshës Hindu Lakshmi në anën veriore dhe të hyjneshës Bhuvaneshvari në anën jugore janë veçanërisht të shquara.

Banesa e Vilave Karanxhi (1932), një ndërtesë në stilin Indo-Grek; Banesa Çeluvamba (1910)- një strukturë e balancuar imponuese, façada e saj kryesore përmban kulla binjake që shoqërojnë verandat me kolona gjysëm-të rrumbullakta në katin përdhes dhe në atë të parë.

Duke rrethuar pallatin kryesor në Majsore dhe brenda fortesës janë pesë tempuj, të ndërtuar në periudha të ndryshme përkatësisht, Tempulli Prasanna Krishnasvami (1829), Tempulli Lakshmiramana Svami, tempulli më i vjetër i fortesës (ekzistonte që para vitit 1499); Tempulli Trinesvara Svami, i ndërtuar për hyjninë me tre sy Shiva, ekzistonte që nga koha e mbretit Raxha Vodejar dhe i rikonstruktuar nga mbretërit pasues; Tempulli Shveta Varaha Svami është unik në faktin që përmban shumë aspekte të Arkitekturës Hojsala; dhe Tempulli Prasanna Venkataramana Svami, një tempull i Vishnut që përmban 12 murale të sunduesve Vodejarë, i ndërtuar nga Subbaraja Dasa, një oficer i maharaxhait Krishnaraxha Vodejari III, në vitin 1836.

### Tempulli Çamundeshvari 
Tempulli Çamundeshvari, i famshëm mes tempujve të mbretërisë, gjendet në majë të kodrave Çamundi rreth 13&nbsp;km nga pallati i qytetit të Majsores, ku nevojitet të ngjiten 1000 shkallë. Faltorja fillestare thuhet se është ndërtuar në shekullin e XII nga sunduesit Hojsala ndërsa kulla me gjasa është ndërtuar nga sunduesit Vixhajanagara dhe ata Vodejarë të Majsores. Tempulli ka një gopuram shtatë kate të lartë (kullë e ndërtuar në vitin 1827) e dekoruar me skalitje të stërholluara. Statuja e Çamundeshvarit ose Durgës, forma e tmerrshme e Shaktit, është quajtur Hyjnesha e Majsores pasi ishte hyjnia mbrojtëse e maharaxhave të Majsores. Thuhet se është bërë prej ari të ngurtë dhe portat e tempullit janë bërë prej ari. Ndodhet një statujë e stërmadhe graniti e Nandit (demi i shenjtë) mbi shkallën e 800-të mbi kodër përballë një tempulli të vogël të Shivës, në një largësi të vogël. Kjo statujë është mbi 4.63 m e lartë dhe 7.41 m e gjatë dhe rreth qafës së saj ka zile të mrekullueshme.

### Arkitektura Kishtare Neo-Gotike 
Kisha e Shën Filomenës u ndërtua midis viteve 1933 dhe 1956 në nder të Shën Filomenës në qytetin e Majsores. U ndërtua duke përdorur një stil Neo-Gotik dhe arkitektura e saj u projektua nga një francez i quajtur Dali që u frymëzua nga Katedralja e Këlnit në Gjermani. Shën Filomena, një shenjte dhe martire e Kishës Katolike Romane, thuhet se ishte një princeshë e re bizantine e martirizuar në shekullin e IV. Një relike e shenjtes nga Peter Pisani, delegati apostolik i East Indies ia dha atë Cochet-it, që iu afrua mbretit të Majsores për ta asistuar atë në ndërtimin e një kishe në nder të Shën Filomenës. Maharaxhai i Majsores vuri gurin e themelit të kishës më 28 tetor 1933. Në fjalimin e tij në ditën e përurimit, maharaxhai tha: "kisha e re do të jetë e ndërtuar fortësisht dhe në mënyrë të qëndrueshme deri në një themel të dyfishtë — mëshira hyjnore dhe mirënjohja e thellë njerëzore".

Kati përdhes i katedrales i ngjan një kryqi. Pjesa gjatësore e kryqit është salla e mbledhjes e quajtur *navata*. Dy krahët e kryqit janë *transeptet''. Pjesa që përmban altarin dhe korin është pika bashkuese e boshteve. Katedralja ka një kriptë që bujt një statujë të Shën Filomenës. Kisha ka një gjatësi rreth 50 m dhe ka dy majëza që janë 50 m të larta dhe i ngjajnë majëzave të Katedrales së Këlnit si dhe Katedrales së Shën Patrikut në Nju Jork.

### Arkitektura Indo-Saraçene 
Tipu Sultani ndërtoi Pallatin Darija Daulat në Darija Daulat Bhag (fjalë për fjalë "kopështi i pasurisë së detit") në vitin 1784. I ndërtuar në stilin Indo-Saraçene, pallati është i njohur për pikturat dhe punimet e rafinuara të drurit. Muri perëndimor është i mbuluar me murale që paraqesin fitoren e Tipu Sulltanit mbi ushtrinë e kolonelit Baillie në Betejën e Pollilurit, afër Kançipuramit në vitin 1780.

## Arkitektura Sikhe
 në bregun e liqenit Ulsoor në Bangalore]]
Gurdvara më e hershme sikiste në Karnataka është Gurdvara Nanak Xhhira në Bidar. U ndërtua në Stilin tradicional të arkitekturës Sikhe, në një vend të shenjtë në Bidar. Është quajtur gjithashtu Nanak Xhhira, ku Jhira do të thotë ekziston një burim uji. Legjenda thotë se Guru Nanaku ndaloi aty gjatë rrugës së tij për në Sri Lanka në vitin 1512. Gjatë asaj periudhe, banorët e Bidarit po vuanin nga mungesa e ujit. Një burim uji të freskët doli nga kodra nëpërmjet fuqisë shpirtërore të Guru Nanakut. Një komitet zhvilloi punën për Gurudwara Nanak Jhira Sahibin me ndërtimin e tre kateve qendrore të përfunduar në vitin 1966, që përfshin burimin historik të Nanak Jhiras të hyjnizuar nga Guru Nanaku. Uji i burimit mblidhet në 'Amrit-Khud' (një depozitë), i ndërtuar në mermer të bardhë. Ndodhet një muze Sikh, i ndërtuar në kujtim të Guru Tegh Bahadurit, që paraqet ngjarjet e rëndësishme të historisë Sikhe nëpërmjet pikturave dhe imazheve të tjera. I ndërtuar në arkitekturën Sikhe, Gurdvara është një përzierje e gjallë e Arkitekturës Mogule dhe Raxhputiane. Kubetë në formë qepe, harqet shumë-fletësh, kolonat e çiftëzuara, punimet zbukuruese, afresket etj. janë të stilit Mogul, më veçanërisht të Periudhës së Shah Xhahanit, ndërsa dritaret e ballkoneve, strehët e mbajtura nga kllapa, çhatrit, frizat e pasura zbukuruese etj., janë të elemente të marra nga Arkitektura Raxhputiane siç shihet në Xhaipur, Xhodhpur, Bikaner dhe vende të tjera në Raxhastan.

Përveç gurdvarës së mësipërme në Bidar, Bangalorja ka gjithashtu gurdvara të ndërtuara në shekullin e XX. Guru Nanaku, Guruja Sikh, ishte sikhu i parë që vizitoi Bengalurun. Gjatë rrugës së tij të kthimit nga Sri Lanka ai ndaloi në Bangalore. Kempegouda, ndërtuesi i Bangalores, e takoi atë dhe kërkoi bekimin e tij. Guru Nanaku jo vetëm e bekoi Kempegowdan por gjithashtu i tregoi atij edhe ta zhvilloi vendin. Por u deshën shumë më tepër vite që të ndërtohej një gurdvara sikhe në Bangalore. Tani në Bangalore ndodhen tre Gurudvara. Gurudvara e parë sikhe dhe më e madhja në Bangalore pranë liqenit Ulsoor në rrugën Kensington, është një strukturë e bardhë elegante, që u hap më 13 prill 1946. Është rikonstruktuar së fundmi me dysheme mermeri.

## Kultura dhe Arkitektura Budiste
s së Budës  në Bangalore]]
Ndërsa nën sundimin e Perandorisë Maurjane dhe Satavahana, Budizmi lulëzoi në Karnataka, ndimiki i Hinduizmit u zgjerua pasi ai përfshiu shumicën e mësimeve të Budës dhe Budizmit dhe kështu ai e humbi veçorinë e tij dalluese në këtë rajon. Megjithatë, në shekullin e XX, janë vendosur vihara të Budës në rajon me Bangaloren që ka dy vihara të tilla.

Shoqëria Maha Bodhi u vendos nga Açarja Budharakhita në vitin 1956 në Bangalore me synimin për të përhapur mësimet e Budës dhe për të ofruar frymëzim dhe ndihmë për ti vendosur ato mësime në praktikë nëpërmjet nëpërmjet veprimtarive shpirtërore, shoqërore dhe edukuese. Veprimi i parë i Açarjas ishte të mbillte një fidan të Pemës së shenjtë Bodhi nga Bodh Gaja. Kjo pemë është rritur me shoqërinë dhe vazhdon të adhuruhet. Tempulli i Shoqërisë Maha Bodhi, një strukturë relativisht e re, u ndërtua më pas me faltoren kryesore që imiton kullën historike në Bodh Gaja. Tempulli i ndërtuar ësthë një strukturë me tulla me një kullë qendrore 55 m të lartë. Stupa që përfaqëson një faktor bazë në mësimet e Budizmit u ndërtua gjithashtu në hyrje të tempullit, që është bërë prej graniti dhe përmban reliket e Budës. Tempulli, stupa dhe Pema Bodhi në kompleksin tempullor tashëm formojnë një simbol dallues në Bangalore. Është një vend adhurimi dhe meditimi, një qendër pelegrinazhi për njerëz nga gjithë India si dhe vende të tjera.

### Kultura dhe Arkitektura Budiste Tibetiane 
Përveç traditave budiste indiane në formën e viharave që shihen në pjesë të ndryshme të vendit, manastiret budiste tibetianë janë bërë gjithashtu një prani e qëndrueshme në Karnataka me ardhjen e refugjatëve nga Tibeti që u vendosën në Bylakuppe. Një nga manastiret e shquar është Manastiri Namdroling, i ndërtuar sipas Arkitekturës Tibetiane, që gjendet në Bajlakupe, pranë Kushalnagarit të Kodagut në Karnataka. Ky Tempull i Artë spektakolar tibetian është një vend i rëndësishëm turistik në zonë. Është quajtur *mini Tibeti mahnitës pranë Madikerit*. Refugjatët tibetianë kanë rikrijuar si stilin e tyre të jetesës ashtu siç dhe i janë përshtatur kushteve vendore përreth manastireve. Statujat e stërmëdha të arta, pikturuar me ngjyra të ndezura, dragonjtë gjigantë mbi kolona në një sallon të madh dhe të lartë janë një pamje e shquar.

Një trashëgimi e Budizmit Tibetian në botë, manastiri është shtëpia e një komuniteti sangha prej mbi pesë mijë lamash (murgj), një kolegj (ose shedra) dhe spital fetar. Manastiri u vendos nga Penor Rinpoçe (i filluar në vitin 1963 dhe i përuruar në vitin 1999).

I ndërtuar në Arkitekturën Tipike Tibetiane me ndikime Kineze dhe Indiane, manastiri pasqyron një qasje thellësisht budiste. Ai ka Rrotën e domosdoshme Budiste të Lutjes, bashkë me dy drerë ose dragonj, njëlloj siç shihen afësisht në çdo Gompa në Tibet. Arti Tibetian, një formë arti i shenjtë, në fomën e statuja të të detajuara në mënyrë të rafinuar në skalitje druri me dizajne të stërholluar të pikturave thangka (një sinkretizëm i pikturave në rrotulla kineze me pikturën nepaleze dhe kashmiri) shihen në këtë manastir.

### Tempulli Murudeshvara 
Tempulli Murudeshvara, i ndërtuar mbi Kodrën Kanduka, është i rrethuar në tre anë nga ujërat e Detit Arabik. Është një tempull kushtuar hyjnisë Shiva me një gopuram prej 20 katesh 76.85 m të lartë, i konsideruar si tempulli më i lartë i shekullit të XXI. Dy elefantë në përmasa natyrore në beton qëndrojnë si gardianë në shkallët e tempullit. Një statujë e lartë kolosale e Shivës, e dukshme nga një largësi e madhe, është e pranishme në komplesksin e tempullit. E rindërtuar sërish statuja e Shivës është pranë statujës së Murudeshvarit. Statuja është 37 m e lartë.

## Galeri imazhesh

File:Central Library @ Cubbon Park.jpg|Biblioteka Përkujtuese e Seshadrit në Parkun Kubon
File:Miniature Tower at Siddhesvara Temple at Haveri.JPG|Kullë në stilin Dravida të Indisë Jugore
File:Siddesvara Temple Shrine at Haveri.JPG|Artikulim dhe strukturë sipërore Dravida
File:Hangal Sabha mantapa Tarateshwara .jpg|Strukturë Mandapa
File:Hangal Tarakeshwara pillars.jpg|Kolona të lëmuara rrotullame
File:Chandikesvara Temple in Hampi.jpg|Kolona me hipogrifë
File:Ornate pillars in a mantapa in the Cheluvarayaswamy temple at Melukote.jpg|Mandapa në tempullin Çeluvarajasvami në Melukote
File:Yali baluster in the Aghoreshwara temple at Ikkeri.jpg|balaustër Yali
File:Yali pillars in mantapa of Rameshwara temple at Keladi.jpg|Kolona graniti
File:Bhumija towers on minor shrines in Chennakeshava Temple at Belur.jpg|Kulla Bhumixha në faltoren dytësore në tempullin Çenakeshava në Belur
File:Nandi-atop-chamundi-hills.jpg|Statujë e Nandit në gurë të zi
File:Shilabaalika on pillar bracket in Chennakeshava Temple at Belur1.jpg|Një kllapë me një idhull në çati
File:Kote Srinivasa Temple at Bangalore.jpg|Kullë e Tempullit Srinivasa në Bangalore (Stili Vixhajanagara)
File:Camunda5.JPG|Skulptura të rafinuara tipike të stilit Hojsala

## Shiko edhe
* Arkitektura shkëmbore e Indisë
* Arkitektura Kadamba
* Arkitektura e dinastisë perëndimore Ganga
* Arkitektura Rashtrakuta
* Arkitektura Badami Chalukya
* Arkitektura Çalukja perëndimore
* Arkitektura Dravidiane
* Arkitektura Hojsala
* Arkitektura Vixhajanagara
* Arkitektura Indo-Islamike
* Arkitektura Indo-Saraçene
* Arkitektura Indiane
* Arkitektura Hindu
* Arkitektura Budiste
* Arkitektura Tibetiane

## Referime 
## Bibliografia
* Henry Cousens: The Chalukyan Architecture of Kanarese Districts; 1996, Archaeological Survey of India, New Delhi, botimi i parë në 1926, oclc 37526233.
* 
* Gerard Foekema: A Complete Guide To Hoysala Temples; 1996, isbn 81-7017-345-0.
* Gerard Foekema: Architecture Decorated With Architecture: Later medieval temples of Karnataka, 1000–1300 AD; 2003, Munshiram Manoharlal Publishers Pvt. Ltd; Nju Delhi, isbn 81-215-1089-9.
* Adam Hardy: Indian Temple Architecture: Form and Transformation-The Karnata Dravida Tradition 7th to 13th Centuries; 1995, Abhinav Publications, isbn 81-7017-312-4.
* Davison Jenkins: Neë Light on Hampi: Recent Research at Vijayanagara; redaktorë John M. Fritz & George Michell; 2001, MARG, Bombei, isbn 81-85026-53-X.
* 
* 
* George M. Moraes: Kadamba Kula: A History of Ancient and Mediaeval Karnataka; B. X. Furtado; 1931; kontrolluar më 26 gusht 2013.
* 
* Nilakanta K.A. Sastri: A History of South India From Prehistoric Times to the Fall of Vijayanagar; 2002, Indian Branch, Oxford University Press; botimi i parë në 1955, New Delhi, isbn 0-19-560686-8.
* Binda Thapar: Introduction to Indian Architecture; 2004, Periplus Editions, Singapore, isbn 0-7946-0011-5.
* 

## Lidhje të jashtme
* R. H. Kulkarni: Pre and Early *Chalukya Sculpture* Origin and Development; Harman Publishing House, A-23, Naraina Industrial Area, Phase II, New Delhi.