open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ASH-78

**ASH-78** (Fjalë-për-fjalë: *Automatiku Shqiptar 78*) është një pushkë automatike shqiptare e zhvilluar në vitet 1970 si një variant i licensuar i modelit kinez Lloji 56, i cili vetë ishte bazuar në AKM-in sovjetik. Kalibruar me fishekë 7.62×39mm, ASH-78 u prodhua në fabrikën e Gramshit në Shqipëri dhe u përdor nga Ushtria Popullore e Shqipërisë dhe më pas nga Forcat e Armatosura të Shqipërisë.

## Historia 
ASH-78 u zhvillua në Shqipëri në vitin 1978 gjatë një periudhe izolimi nga fuqitë ushtarake Perëndimore dhe Lindore. Ai kishte për qëllim të siguronte ushtrisë shqiptare një armë të besueshme, të prodhuar vendas, bazuar në dizajnin e pushkës së sulmit Lloji 56.

## Dizajni 
ASH-78 shqiptar është një variant i familjes së pushkëve AK, i modeluar posaçërisht sipas pushkës kineze Type 56. Dizajni u ndikua shumë nga modelet e AK-së kineze sepse Shqipëria kishte lidhje të ngushta me Kinën gjatë Luftës së Ftohtë, veçanërisht pas ndarjes së saj nga Bashkimi Sovjetik.

## Karakteristikat 
* Kalibri: 7.62×39mm
* Pesha: Rreth 3.8&nbsp;kg
* Gjatësia: 882&nbsp;mm
* Kapaciteti i kazermës: 30 fishekë
* Distanca efektive: 300–400 metra

## Variacione 
* **Tip-1**: Pushka standarde ASH-78
* **Tip-2**: Model me shufër të rëndë për zjarr të qëndrueshëm
* **Tip-3**: I pajisur me granatëhedhës

## Prodhimi 
ASH-78 u prodhua në fabrikat KM Poliçan & Gramësh në Shqipëri. Prodhimi filloi në vitin 1978 dhe vazhdoi gjatë viteve 1980.

## Potenciali i saktësisë 
ASH-78 konsiderohet të ketë saktësi të moderuar, në përputhje me pushkët e ngjashme të modelit AK. Ai është në gjendje të ushtrojë zjarr efektiv në distanca prej 300 deri në 400 metra.

## Përdoruesit 
ASH-78 u përdor kryesisht nga ushtria shqiptare, por ka përfunduar në duar të tjera gjatë konflikteve në Ballkan.

* 
*  Qeveria shqiptare ofroi 30,000 pushkë për Ushtrinë Kombëtare të Afganistanit. Shumë nga këto pushkë u kapën më vonë nga Talibanët gjatë Ofensivës së Talibanëve të vitit 2021.  
*  Ushtria e Republikës së Bosnjës dhe Hercegovinës Anëtarët e palës myslimane të Bosnjës morën armë nga Sali Berisha gjatë Luftës së Bosnjës.
* 22x22px Ushtria Çlirimtare e Kosovës

## Konflikte 
ASH-78 u përdor gjatë Luftërave Jugosllave, Luftës së Kosovës dhe konflikteve të tjera rajonale gjatë viteve 1990. Gjatë trazirave civile shqiptare të vitit 1997, shumë pushkë ASH-78 u plaçkitën dhe u shpërndanë mes grupeve civile.

## Ndikimi dhe ndikimi kulturor 
ASH-78 mbetet një simbol i vetëbesimit shqiptar gjatë izolimit të saj në Luftën e Ftohtë. Edhe pse nuk përdoret më nga forcat ushtarake zyrtare, ai ka një vend në historinë ushtarake të Shqipërisë.

## Galeria 

Skeda:Ash-78.jpg|Kopje e Ash-78 e Llojit 56.
Skeda:Albanian soldier with AK47.jpg|Një ushtar shqiptar me Ash-78.

## Shiko edhe 
* Industria e mbrojtjes e Shqipërisë
* SHOTA

## Referime
Gjykatat e Apelit të Shqipërisë

**Gjykatat e Apelit** në Shqipëri janë Gjykata të shkallës së Dytë që kanë pushtetin të rishikojnë çështjet e shqyrtuara nga Gjykatat e Rrethit që janë apeluar nga palët e çështjeve. Gjykatat e Apelit drejtohen nga një panel prej tre gjyqtarësh. Vendimet e këtyre gjyqtarëve mund të apelohen më tej në Gjykatën e Lartë të Shqipërisë.
## Gjykatat 
Gjykatat e Apelit kanë përgjithësisht juridiksion territorial mbi një zonë të caktuar, dhe aktualisht ekzistojnë 7 Gjykata Apeli, të përbëra nga 89 Gjyqtarë.

Gjykatat e shkallës së Dytë në Shqipëri janë si më poshtë:

* Gjykata e Apelit Durrës

* Gjykata e Apelit Gjirokastër

* Gjykata e Apelit Korçë

* Gjykata e Apelit Shkodër

* Gjykata e Apelit Tiranë

* Gjykata e Apelit Vlorë

Përveç këtyre, ekziston një Gjykatë e shkallës së Dytë me juridiksion mbi të gjithë territorin e Republikës së Shqipërisë:

* Gjykata e Apelit për Krimet e Rënda.
## Shih gjithashtu 
* Politika e Shqipërisë

* Gjyqësori në Shqipëri

## Referime
Shqetësimi mendor

parapamje|Gruaja që portretizon emocionin e stresit.
**Shqetësimi mendor**, **shqetësimi psikologjik** ose **acarimi** përfshin simptomat dhe përvojat e jetës së brendshme të një personi që zakonisht konsiderohen shqetësuese, konfuze ose jashtë të zakonshmes. Shqetësimi mendor potencialisht mund të çojë në një ndryshim të sjelljes, të ndikojë në emocionet e një personi në një mënyrë negative dhe të ndikojë në marrëdhëniet e tyre me njerëzit përreth tij.

Disa përvoja traumatike të jetës (si humbja, stresi, mungesa e gjumit, përdorimi i drogës, sulmi, abuzimi ose aksidente të tilla si vdekja e një personi të dashur) mund të shkaktojnë shqetësim mendor. Ata që janë anëtarë të popullatave të cenueshme mund të përjetojnë diskriminim që i vendos ata në rrezik të shtuar për të përjetuar shqetësime mendore gjithashtu. Kjo mund të jetë diçka që zgjidhet pa ndërhyrje të mëtejshme mjekësore, megjithëse njerëzit që durojnë simptoma të tilla për një kohë më të gjatë kanë më shumë gjasa të diagnostikohen me sëmundje mendore. Ky përkufizim nuk është pa polemika pasi disa praktikues të shëndetit mendor do të përdorin termat "shqetësim mendor" dhe "çrregullim mendor" në mënyrë të ndërsjellë. Disa përdorues të shërbimeve të shëndetit mendor preferojnë termin "shqetësim mendor" në përshkrimin e përvojës së tyre, pasi mendojnë se ai kap më mirë atë ndjenjë të natyrës unike dhe personale të përvojës së tyre, duke e bërë gjithashtu më të lehtë lidhjen me të, pasi të gjithë përjetojnë shqetësime në periudha të ndryshme. Termi përshtatet më mirë edhe me modelin social të aftësisë së kufizuar.

## Shiko edhe 
* Frustrimi
* Emocioni
* Dhimbja psikologjike
* Stresi psikologjik

## Referime
Dhembja mendore

parapamje|Piktura e Vincent van Gogh e vitit 1890, Plaku i pikëlluar ("Në portën e përjetësisë"), ku një burrë qan për shkak të ndjenjave të pakëndshme të dhimbjes psikologjike.
**Dhimbja psikologjike**, **dhimbja mendore** ose **dhimbja emocionale** është një ndjenjë e pakëndshme (një vuajtje) me origjinë psikologjike, jo fizike. Një pionier në fushën e vetëvrasjes, Edwin S. Shneidman, e përshkroi atë si "sa shumë të lëndon si qenie njerëzore. Është vuajtje mendore; mundim mendor". Ka shumë mënyra se si i referohet dhimbjes psikologjike, përdorimi i një fjale të ndryshme zakonisht pasqyron një theksim në një aspekt të veçantë të jetës së mendjes. Termat teknike përfshijnë algopsikalia dhe psikalgji, por mund të quhet gjithashtu dhimbje mendore, dhimbje emocionale, dhimbje psikike, dhimbje sociale, dhimbje shpirtërore ose shpirtërore ose vuajtje. Ndërsa këto nuk janë qartë terma ekuivalent, një krahasim sistematik i teorive dhe modeleve të dhimbjes psikologjike, dhimbjes psikike, dhimbjes emocionale dhe vuajtjes arriti në përfundimin se secila përshkruan të njëjtën ndjenjë thellësisht të pakëndshme. Dhimbja psikologjike besohet gjerësisht të jetë një aspekt i pashmangshëm i ekzistencës njerëzore.

Përshkrime të tjera të dhimbjes psikologjike janë "një gamë e gjerë përvojash subjektive të karakterizuara si një ndërgjegjësim për ndryshimet negative në vetvete dhe në funksionet e tij të shoqëruara me ndjenja negative", "një përvojë subjektive e përhapur.. e diferencuar nga dhimbja fizike e cila shpesh lokalizohet dhe shoqërohet me stimuj fizikë të dëmshëm", dhe "një ndjenjë e qëndrueshme, e paqëndrueshme dhe e pakëndshme që rezulton nga vetëvlerësimi negativ i një mangësie të vetëvlerësimit".

## Shiko edhe 
* Stresi psikologjik
* Frustrimi

## Referime
Tigres UANL

**Club Tigres de la Universidad Autónoma de Nuevo León**, shkurtuar si **Tigres UANL** dhe i njohur thjesht si **Tigres** ose ndërkombëtarisht si **Tigres de México**, është një klub futbolli meksikan me bazë në Monterrey me qendër në mesin Meksika. E themeluar në vitin 1960 si **Club Deportivo Universitario de Nuevo León** dhe më pas u ndryshua në emrin aktual në 1967. Klubi ka kaluar 60 vjet në Liga MX, niveli më i lartë i sistemi i ligës së futbollit meksikan.

Klubi pati suksesin e parë të madh në sezonin 1975–76, duke u bërë skuadra e parë nga Nuevo León që fitoi një trofe duke pushtuar Copa MX kundër Club América. Tigres ka qenë kampion i ligës tetë herë dhe ka fituar Copa MX tre herë. Në garat ndërkombëtare, Tigres fitoi një titull Kupë të Kampionëve në 2020 (duke përfunduar tre herë si nënkampione), dhe ishte nënkampion i Finalet e Copa Libertadores 2015 kundër River Plate. Në 2020 FIFA Kupën e Botës për Klube, Tigres përfundoi nënkampion kundër Bayern Mynihut pasi ata u bënë klubi i parë i CONCACAF që arrin në një finale të Kupës së Botës për Klube.

## Nderimet 
### **Kombëtare** 
* **Liga MX: 8**
** 1978, 1982, Apertura 2011, Apertura 2015, Apertura 2016, Clausura 2017, Clausura 2019, Clausura 2023
* **Liga de Ascenso: 2**
** Invierno 1996, Verano 1997
* **Segunda División de México: 2**
** 1974, 1996
* **Copa México: 3**
** 1976, 1996, Clausura 2014
* **Campeón de Campeones: 4**
** 2016, 2017, 2018, 2023
* **InterLiga: 1**
** 2005, 2006

### Ndërkombëtare 
* **Kupa e Kampionëve: 1** 
** 2020
* **Campeones Cup: 1**
** 2018
* **North American SuperLiga: 1** 
** 2009

## Lojtarët 
### Skuadra e parë 
*Redaktuar më 28 korrik 2024*

### Në huazim 
## Referime 
## Lidhje të jashtme 
*
Angjela Çirinçone

**Angjela Çirrinçone** (Angela Cirrincione) (e lindur në vitin 1926 në Palermo), ishte një figurë e shquar në fushën e etnolinguisitikës, folklorit, antropologjisë dhe letërsisë shqiptare. Kontributet e saj shtriheshin në një gamë të gjerë fushash të lidhura me kulturën shqiptare, duke përfshirë kërkime të thelluara mbi lojërat tradicionale të fëmijëve dhe shprehjet metaforike në gjuhën shqipe.  

Gjatë periudhës së diktaturës së Enver Hoxhës në Shqipëri, Cirrincione luajti një rol të rëndësishëm në promovimin e kulturës shqiptare, veçanërisht në Itali. Ajo punoi për të forcuar njohjen dhe vlerësimin e traditave shqiptare, pavarësisht sfidave të kohës dhe barrierave politike që e kufizonin shkëmbimin e lirë kulturor. Përmes studimeve të saj, ajo kontribuoi në dokumentimin dhe ruajtjen e aspekteve të rëndësishme të identitetit shqiptar, duke ndihmuar në ruajtjen e trashëgimisë kulturore të një populli shpesh të lënë në hije nga historiografia evropiane.  

Megjithëse puna e saj ishte novatore dhe me rëndësi të madhe për albanologjinë, trashëgimia e Angela Cirrincione mbetet relativisht e panjohur sot. Kjo e bën edhe më të domosdoshme njohjen dhe vlerësimin e kontributit të saj në studimin dhe ruajtjen e kulturës shqiptare, një përkushtim që meriton më shumë vëmendje dhe mirënjohje.

## Referime
Club León

**Club León** është një klub futbolli meksikan me bazë në León, Guanajuato, që garon në Liga MX, divizioni më i lartë i futbollit meksikan. Klubi u themelua në 1944 si **Unión-León**, pas bashkimit të Unión de Curtidores dhe Selección de Guanajuato.

León ka fituar titullin Liga MX tetë herë në 1948, 1949, 1952, 1956, 1992, Apertura në 2013, Clausura në 2014, dhe 2014, fitues i Guardianes, 2020. Në vitin 1949, u bë meksikani i parë *campeonísimo*. León përfundoi si nënkampion për Kupën e Kampionëve në 1993 dhe fitoi kompeticionin (i riemërtuar Liga e Kampionëve) në 2023 kundër Los Angeles FC.

## Nderimet 
### **Kombëtare** 
* **Liga MX: 8**
** 1948, 1949, 1952, 1956, 1992, Apertura 2013, Clausura 2014, Apertura 2020

* **Ascenso MX: 5**
** Temporada 1990, Clausura 2003, Clausura 2004, Clausura 2008, Clausura 2012

* **Campeón de Ascenso: 1**
** Final de Ascenso 2011–12

* **Copa MX: 5**
** 1949, 1958, 1967, 1971, 1972

* **Campeón de Campeones: 5**
** 1948, 1949, 1956, 1971, 1972

### **Ndërkombëtare** 
* **Kupa e Kampionëve: 1**
** 2023

* **Leagues Cup: 1**
** 2021

## Lojtarët 
### Skuadra e parë 
### Në huazim 
## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* 
*
Rocky Lekaj

**Rocky Rexhep Lekaj** (lindur më 12 tetor 1989) është një futbollist profesionist i cili luan si mesfushor ose anësor i majtë për Gjøvik-Lyn . Duke qenë i lindur në Kosovë, ai ka përfaqësuar Norvegjinë në nivel ndërkombëtar të të rinjve dhe më parë ka luajtur për Sheffield Wednesday .  

## Karriera 
Lekaj vjen nga Ammerud në Oslo,  dhe u frymëzua nga futbollisti Dagfinn Enerly, i cili ishte mësuesi i tij i shkollës në vitet e hershme.  Ai e filloi karrierën e tij në SF Grei .  Ai u nënshkrua nga Sheffield Wednesday në verën e vitit 2006. Ai u shfaq për herë të parë për ekipin e parë më 13 mars 2007 në Hillsborough,  Në vitin 2009, Lekaj shënoi katërmbëdhjetë gola në dhjetë paraqitje për ekipin rezervë dhe u rekomandua nga menaxheri një huazim. Lekaj përfundoi në Sandefjord, por një dëmtim në kyçin e këmbës e mbajti jashtë futbollit. Kur u kthye në Sheffield Wednesday, menaxheri Brian Laws u zëvendësua. Lekaj më pas u largua të mërkurën pasi kontrata e tij u anulua në mars 2010, pasi kishte bërë gjashtë paraqitje për Owls. 

Ai përfundoi në Lyn dhe luajti për ta derisa klubi falimentoi në verën e vitit 2010.  Ai më pas nënshkroi për ekipin norvegjez të Kategorisë së Katërt Romsås për t'i ndihmuar ata të fitojnë promovimin.  Në vitin 2011, ai luajti për Grorud IL në fushatën e tyre të promovimit në Kategorinë e Dytë. 

Rocky u largua nga Fredrikstad FK në fund të sezonit 2018.  Ai u kthye në Raufoss me gruan dhe fëmijët e tij dhe nënshkroi për Gjøvik-Lyn . 

## Jeta personale 
Rocky gjithashtu ka një vëlla më të vogël, Leon Lekaj, i cili gjithashtu ka luajtur për Owls U-17.

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* Rocky Lekaj në NFF
Vargjet e lira

***Vargjet e lira*** është një nga veprat më të njohura të poetit shqiptar Migjeni. Ky vëllim u botua për herë të parë në vitin 1936 dhe përmban poezi të ndryshme të Migjenit, të cilat trajtojnë tema të tilla si varfëria, mjerimi, sëmundja, pabarazia sociale dhe lufta për ekzistencë.

Poezitë e Migjenit dallohen për stilin e tyre të drejtpërdrejtë, të sinqertë dhe shpeshherë provokues. Ato janë një pasqyrim i realitetit të ashpër të jetës në Shqipërinë e atëhershme dhe një thirrje për ndryshim dhe drejtësi.

Disa nga poezitë më të njohura të Migjenit nga vëllimi "Vargjet e Lira" janë:

*   "Parathënia e parathënieve"
*   "Kangët e ringjalljes"
*   "Kangët e mjerimit"
*   "Kangët e perëndimit"
*   "Kangët e rinisë"
*   "Kangët e fundit"

Vëllimi "Vargjet e Lira" konsiderohet si një nga veprat më të rëndësishme të letërsisë shqipe dhe ka pasur një ndikim të madh në zhvillimin e poezisë moderne shqiptare.

## Shih edhe 
* Letërsia shqipe
* Historia e letërsisë shqipe

## Referime
Muhsin Hendricks

**Muhsin Hendricks** (qershor 1967 – 15 shkurt 2025) ishte një imam i Afrikës së Jugut, dijetar islam dhe aktivist i të drejtave LGBT. Ai ishte i përfshirë në grupe të ndryshme avokuese për myslimanët LGBT dhe avokoi për pranim më të madh të personave LGBT brenda Islamit. Ai konsiderohet si imami i parë i hapur homoseksual në botë, pasi doli hapur si homoseksual në vitin 1996. Hendricks u bë viktimë e një krimi të urrejtjes në shkurt 2025 në Bethelsdorp, Afrika e Jugut dhe vdiq si pasojë e plagëve me armë zjarri në një atentat.

## Referime
Highest 2 Lowest

***Highest 2 Lowest*** () është një film thriller krimi amerikan i ardhshëm, i drejtuar nga Spike Lee. Është një ripërpunim në gjuhën angleze i filmit japonez të Akira Kurosawa-s të vitit 1963, *High and Low*, i cili është pjesërisht i bazuar në romanin e vitit 1959 ''King's Ransom* nga Ed McBain (Evan Hunter). Filmi ka në rol kryesor Denzel Washingtonin, Ilfenesh Hadera, Jeffrey Wright, Ice Spice dhe ASAP Rocky. Ai është planifikuar të shpërndahet kinematografikisht në vitin 2025 nga A24, përpara se të lëshohet në Apple TV+.

## Aktorët 
* Denzel Washington
* Ilfenesh Hadera
* Jeffrey Wright
* Ice Spice
* ASAP Rocky
* Dekan Winters
* John Douglas Thompson

## Prodhimi 
Spike Lee mori tekstin origjinal nga Alan Fox para pandemisë së COVID-19 dhe u përfshi në rishkrimin e tij pasi u bashkua Denzel Washington për të luajtur rolin kryesor. Në shkurt 2024, u njoftua se filmi do të prodhohej nga A24, Todd Black për Escape Artists, dhe Jason Michael Berman për Mandalay Pictures, me Lee si regjisori dhe producent ekzekutiv përmes etiketës së tij 40 Acres and a Mule Filmworks. Ky është projekti i pestë në bashkëpunim me Lee dhe Washington, dhe i fundit që nga *Inside Man'' (2006). Ilfenesh Hadera, Jeffrey Wright dhe Ice Spice iu bashkuan kastit gjatë muajve në vazhdim. Sipas Lee, ASAP Rocky ka "rolin kryesor" në film. Xhirimet kryesore filluan në Nju Jork Siti më 4 mars 2024, me Matthew Libatique si kameraman, dhe përfunduan më 31 maj.

## Lirimi 
Filmi pritet të shpërndahet kinematografikisht nga A24 në pranverë të vitit 2025, para se të jetë i disponueshëm për t'u transmetuar në Apple TV+.

## Lidhje të jashtme 
* 

## Referime
Pajtueshmëria

parapamje|Barra e pranueshme (Fardeau agréable) (William-Adolphe Bouguereau, 1895).
**Pajtueshmëria** është një tipar personaliteti që i referohet individëve që perceptohen si të sjellshëm, dashamirës, ​​bashkëpunues, të ngrohtë, të ndershëm dhe të vëmendshëm. Në psikologjinë e personalitetit, pajtueshmëria është një nga pesë dimensionet kryesore të strukturës së personalitetit, duke reflektuar dallimet individuale në bashkëpunim dhe harmoni sociale.

Njerëzit që kanë rezultate mjaft të larta në matjet e pranueshmërisë janë empatikë dhe altruistë, ndërsa ata me pajtueshmëri të ulët janë të prirur për sjellje egoiste, konkurruese dhe mungesë ndjeshmërie. Ata që kanë rezultate të ulëta për pajtueshmërinë mund të shfaqin tendenca të errëta treshe, të tilla si sjellje narcisiste, antisociale dhe manipuluese.

Pajtueshmëria konsiderohet të jetë një tipar i mbivendosur, që do të thotë se është një grupim i nën-tipareve të personalitetit që grumbullohen së bashku statistikisht. Tiparet ose aspektet e nivelit më të ulët që grupohen nën pajtueshmërinë janë: besimi, drejtësia, altruizmi, pajtueshmëria, modestia dhe butësia.

## Shiko edhe 
* Marrëveshja

## Referime
Xhemajl Mulaku

**Xhemajl (Ferid) Mulaku** (16 maj 1955 – 11 dhjetor 2024) ishte një rrobaqepës i njohur në Vushtrri dhe ish-ushtar i Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës në **Brigadën 138**. Ai u dallua për kontributin e tij në luftën për çlirimin e Kosovës dhe për përkushtimin ndaj ruajtjes së traditave shqiptare.

## Biografia 
Xhemajl Mulaku lindi më **16 maj 1955** në Vushtrri në fshatin Ciceli, Kosovë. Ai ishte një nga rrobaqepësit e parë në qytet dhe u bë i njohur për punën dhe përkushtimin e tij në këtë zanat.

Gjatë luftës në Kosovë, ai iu bashkua Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës si pjesëtar i Brigadës 138, ku dha kontribut të rëndësishëm për çlirimin e vendit.

**Paslufta dhe kontributi në kulturë**

Pas përfundimit të luftës, **Xhemajl Mulaku** vazhdoi të japë kontributin e tij në shoqëri, duke u fokusuar në ruajtjen dhe promovimin e kulturës dhe traditave shqiptare. Ai krijoi një odë tradicionale shqiptare brenda shtëpisë së tij, një ambient ku ruheshin dhe përcilleshin vlerat e mikpritjes, burrërisë dhe kulturës kombëtare.

Kjo odë u bë një qendër e rëndësishme për bashkimin e njerëzve, ku mblidheshin miq, bashkëluftëtarë, intelektualë dhe figura të njohura për të ndarë histori, përvoja dhe për të diskutuar mbi trashëgiminë kulturore shqiptare. Falë përkushtimit të tij, oda e tij u njoh jo vetëm nga komuniteti lokal, por edhe nga media të ndryshme, të cilat e prezantuan si një simbol të identitetit dhe traditës shqiptare.

Xhemajl Mulaku ishte i përkushtuar që brezat e rinj të mos harronin zakonet dhe traditat e të parëve. Në odën e tij, ai organizonte biseda rreth historisë kombëtare, rëndësisë së bashkimit dhe respektit për vlerat tradicionale. Për këtë arsye, shumë vizitorë e vlerësuan atë si një ruajtës të denjë të kulturës shqiptare dhe një shembull frymëzues për të gjithë ata që dëshironin të mbajnë gjallë këtë trashëgimi të pasur.

**Vdekja**

Xhemajl Mulaku ndërroi jetë më 11 dhjetor 2024. الله

## Referencat 
* Artikulli për vdekjen e Xhemajl Mulakut në Periskopi

* Artikulli për vdekjen e Xhemajl Mulakut në Gazeta Blic

* Video e postuar në Facebook për Xhemajl Mulakun

* Video për Xhemajl Mulakun dhe odën tradicionale, nga ATV në YouTube
Guri i Xhuxhës

**Guri i Xhuxhës** është një artefakt prehistorik i zbuluar në vitin 2019 në fshatin Xhuxhë të Fanit, në zemër të Mirditës. Ai ka formë të sheshtë dhe është i mbuluar me piktograme të gdhendura, të cilat mendohet se datojnë që nga periudha e Bronzit, ndoshta edhe më herët. Shenjat që mbart ky gur janë të ngjashme me simbolet e kulturave të lashta pellazge dhe ilire, që besohet se kanë banuar këtë zonë për mijëra vjet.

## Vështrim 
Pasi u zbulua, guri tërhoqi vëmendjen e specialistëve dhe u konsiderua menjëherë si një dëshmi me rëndësi të veçantë për historinë e hershme të rajonit. Për këtë arsye, ai u transferua në Muzeun Historik Kombëtar në Tiranë, ku u vendos për ruajtje dhe studim të mëtejshëm. Megjithatë, nuk munguan shqetësimet: për një periudhë të gjatë, guri kishte qëndruar i ekspozuar në natyrë, i pambrojtur nga kushtet atmosferike, çka kishte rrezikuar dëmtimin e piktogramëve të tij.

Zbulimi i Gurit të Xhuxhës ka zgjeruar ndjeshëm njohuritë tona për qytetërimet e hershme që kanë ekzistuar në territorin e sotëm të Shqipërisë. Ai ka nxitur diskutime të reja mbi trashëgiminë kulturore dhe nevojën për mbrojtjen e saj, veçanërisht në zonat më pak të eksploruara të vendit.

Studiues të arkeologjisë shqiptare e kanë cilësuar gurin si një dëshmi të rrallë të shkrimit simbolik në trevat veriore të Shqipërisë. Krahasimet me artefakte të ngjashme në rajon, si simbolet e gjetura në zonën e Rosujës apo në vendbanime të hershme ilire, sugjerojnë një lidhje të mundshme me kulturat para-ilire. Megjithatë, mungesa e një studimi të thelluar dhe e një mbrojtjeje institucionale e lë gurin të ekspozuar ndaj rreziqeve natyrore dhe njerëzore.

Në vitin 2020, nisi procesi i restaurimit të gurit. Specialistët përdorën teknika moderne për të stabilizuar dhe konservuar shenjat e gdhendura, me qëllim që ky objekt i rrallë të ruhet në gjendje të mirë për brezat e ardhshëm. Restaurimi jo vetëm që ndihmon në ruajtjen fizike të gurit, por edhe hap rrugën për studime të reja mbi simbolikën, funksionin dhe kontekstin kulturor të këtij objekti unik të trashëgimisë sonë prehistorike.

## Referime
Fatime Xhaka

**Fatime Xhaka** (28 mars 1952 – 15 prill 1999) ishte mësuese e edukatës fizike, lidere sportive dhe aktiviste shqiptare nga Mitrovica . Gjatë Luftës së Kosovës, ajo ishte në mesin e shumë intelektualëve të shënjestruar dhe ekzekutuar nga forcat serbe, përkrah bashkëshortit të saj, Musli Xhakës.

## Jeta 
Fatime Xhaka u lind në Vushtrri, Kosovë, më 28 mars 1952. Ajo përfundoi studimet për edukim fizik dhe u bë mësuese. Xhaka për shumë vite ka punuar si mësuese në shkollat fillore të Mitrovicës, së fundmi në SHF "Musa Hoti" (ish "Meto Bajraktar"). Nga viti 1996 deri në vitin 1999 ka qenë kryetare e Lidhjes së sporteve të pavarura të Mitrovicës. 

## Trashëgimia 
Në vitin 2000, **Qendra Sportive "Partizani"** në Mitrovicë u riemërua në **"Fatime Xhaka"** në nder të saj.

## Referime
Pentagrami

parapamje|upright=1.2|Pentagrami
Një **pentagram** (ndonjëherë i njohur si një pentalfa, pesëkëndësh ose pesëkëndësh yjor) është një poligon yjor i rregullt me pesë cepa, i formuar nga segmentet e vijës diagonale të një pesëkëndëshi të rregullt konveks (ose të thjeshtë, ose jo vetë-ndërprerës). Vizatimi i një rrethi rreth pesë pikave krijon një simbol të ngjashëm të referuar si pentakulli, i cili përdoret gjerësisht nga Wiccans dhe në paganizëm, ose si një shenjë e jetës dhe lidhjeve.

Fjala *pentagram* vjen nga fjala greke πεντάγραμμον (*pentagrammon*), nga πέντε (*pente*), "pesë" + γραμμή (*grammē*), "vija". Fjala *pentagram* i referohet vetëm yllit dhe fjala pentakull i referohet yllit brenda një rrethi, megjithëse ka disa mbivendosje në përdorim.. Fjala *pentalfa* është një ringjallje e shekullit të 17-të e një emri post-klasik grek të formës.

## Gjeometria 
Pentagrami është poligon yjor i rregullt më i thjeshtë. Pentagrami përmban dhjetë pika (pesë pikat e yllit dhe pesë kulmet e pesëkëndëshit të brendshëm) dhe pesëmbëdhjetë segmente vijash. Ai përfaqësohet nga simboli Schläfli {5/2}. Ashtu si një pesëkëndësh i rregullt dhe një pesëkëndësh i rregullt me ​​një pentagram të ndërtuar brenda tij, pentagrami i rregullt ka si grup simetrie grupin dihedral të rendit 10.

Ajo mund të shihet si një rrjetë e një piramide pesëkëndëshe edhe pse me trekëndësha izosceles.

### Ndërtimi 
Pentagrami mund të ndërtohet duke lidhur kulmet alternative të një pesëkëndëshi. Mund të ndërtohet gjithashtu si një yjor i një pesëkëndëshi, duke zgjatur skajet e një pesëkëndëshi derisa vijat të kryqëzohen.

### Prerja e artë 
[parapamje|Një pentagram i rregullt me ​​ngjyrë për të dalluar segmentet e tij të linjës me gjatësi të ndryshme. Të katër gjatësitë janë në [Prerja e artë|prerje të artë me njëra-tjetrën.]]
trekëndësha izoscelorë: pesë trekëndësha akute dhe pesë të mpirë. Në të gjitha, prerja e anës më të gjatë me anën më të shkurtër është φ. Trekëndëshat akute janë trekëndësha të artë. Trekëndëshi izoscelular i mpirë i theksuar nëpërmjet vijave me ngjyra në ilustrim është një gnomon i artë.

## Referime
Nexhat Pustina

Nexhat Pustina (20 prill 1926, Dibër – 18 mars 1982, Tetovë) ishte poet dhe arsimtar shqiptar, i njohur për kontributin e tij në letërsinë dhe arsimin shqiptar në Maqedoni. 

## Biografia 
Nexhat Pustina lindi në Dibër ndërsa shkollën fillore e kreu në Kastriot të Peshkopisë, ndërsa gjimnazin dhe normalen në Peshkopi dhe Tiranë më 1947. Studimet e larta pedagogjike i përfundoi në Shkup. Gjatë karrierës së tij, Pustina punoi si mësues dhe drejtor në shumë qytete dhe fshatra të Maqedonisë, përfshirë Kumanovën, Tetovën, Vrapçishtin, Gllumovën, Bojanën, Strugën dhe Dobroshtin. Nga viti 1965 deri në vdekjen e tij më 1982, ai shërbeu si mësues në shkollën fillore "Migjeni" në Tetovë. Pustina ishte gjithashtu kryetari i parë i klubit letrar pranë SH.K.A "Xheladin Zeqiri" në Tetovë dhe mori pjesë në ngjarje të ndryshme letrare, si Mbrëmjet Poetike të Strugës dhe Gjakovës. Pavarësisht sfidave dhe ndjekjeve politike të kohës, ai vazhdoi të kontribuojë në fushën e letërsisë dhe arsimit deri në fund të jetës së tij.

## Referime
Ersid Luca

**Ersid Luca** (lindur në 10 maj 1981) është një ish-basketbollist shqiptar nga Akova (Bellopoja).

## Karriera nderkombëtare
Luca ishte pjesë e Kosovës në një turnir miqësor në Aleksandria në vitin 2005. Nga viti 2006 deri në vitin 2013 ai luajti për Kombëtaren shqiptare.

## Referime 
## Lidhje të jashtme
*Ersid Luca në eurobasket.com
Anglishtja kanadeze

**Anglishtja kanadeze** përfshin varietetet e gjuhës angleze të përdorura në Kanada. Sipas regjistrimit të vitit 2016, anglishtja ishte gjuha e parë e 19.4 milionë kanadezëve ose 58.1% e popullsisë së përgjithshme; pjesa tjetër fliste frëngjisht (20.8%) ose gjuhë të tjera (21.1%). Në provincën kanadeze të Quebec, vetëm 7.5% e popullsisë flasin anglisht si gjuhën e tyre amtare, ndërsa shumica e banorëve të Quebec janë folës amtare të frëngjishtes së Quebec.

Shumëllojshmëria më e përhapur e anglishtes kanadeze është anglishtja standarde kanadeze, e folur në të gjitha provincat perëndimore dhe qendrore të Kanadasë (duke ndryshuar pak nga Kanadaja Qendrore në Kolumbinë Britanike), plus në shumë provinca të tjera midis folësve urbanë të klasës së mesme ose të lartë nga familje që flasin anglisht. Anglishtja standarde kanadeze është e dallueshme nga anglishtja kanadeze Atlantike, nëngrupi i saj më i dukshëm është anglishtja e Newfoundland dhe nga anglishtja e Quebec. Dallimet e theksit mund të dëgjohen gjithashtu midis atyre që jetojnë në qendra urbane kundrejt atyre që jetojnë në mjedise rurale.

Ndërsa anglishtja kanadeze priret të jetë afër anglishtes amerikane në shumicën e aspekteve, e klasifikuar së bashku si anglishtja e Amerikës së Veriut, anglishtja kanadeze gjithashtu posedon elemente nga anglishtja britanike, si dhe disa karakteristika unike kanadeze. Ndikimi i saktë i anglishtes amerikane, angleze britanike dhe burimeve të tjera në varietetet e anglishtes kanadeze ka qenë fokusi i vazhdueshëm i studimeve sistematike që nga vitet 1950. Anglishtja standarde kanadeze dhe e përgjithshme amerikane ndajnë inventarë fonemikë identikë ose pothuajse identikë, megjithëse realizimet e tyre të sakta fonetike ndonjëherë mund të ndryshojnë.

Kanadezët dhe vetë amerikanët shpesh kanë probleme në dallimin e dy thekseve të tyre, veçanërisht pasi anglishtja standarde kanadeze dhe ajo perëndimore e Shteteve të Bashkuara kanë kaluar një ndryshim të ngjashëm zanoresh që nga vitet 1980.

## Shiko edhe 
* Anglishtja
* Anglishtja amerikane

## Referime
Proud to be Albanian

"**Proud to be Albanian**" është një parullë që shpreh krenarinë dhe dashurinë për identitetin kombëtar shqiptar. Ky slogan përdoret shpesh nga shqiptarët brenda dhe jashtë trojeve për të theksuar lidhjen e tyre me kulturën, historinë dhe traditat shqiptare. Ai simbolizon unitetin, qëndresën dhe ndjenjën e përkatësisë ndaj kombit shqiptar.

Parulla *Proud to be Albanian* është përdorur gjithashtu në ngjarje të ndryshme kulturore dhe sportive, ku shqiptarët shprehin mbështetje dhe solidaritet për arritjet dhe sukseset e kombit të tyre. Kjo parullë ka marrë një rëndësi të madhe sidomos për shqiptarët e mërgatës, të cilët e përdorin për të ruajtur dhe promovuar identitetin e tyre kombëtar në vende të huaja.

## Lidhje të jashtme 
### Këngë 
* Etnon & Lyrical Son & Dj Blunt - Albanian - https://www.youtube.com/watch?v=EYnRVZKFRaM

## Shiko edhe 
* Shqiptaria
* Shqipëria etnike
* Shqipëria
* Kosova
* Patriotizmi
* Sllogani

## Referime
Municioni thërrmues

parapamje|Shpërthimi i kokës së raketës amerikane Honest John rreth vitit 1960, duke treguar bomba M134 të mbushura me Sarin.
**Municioni thërrmues** është një formë e armës shpërthyese e lëshuar nga ajri ose e lëshuar nga toka që lëshon ose nxjerr nënmunicione më të vogla. Zakonisht, kjo është një bombë thërrmuese që nxjerr bomba shpërthyese që janë krijuar për të vrarë personelin dhe shkatërruar automjete. Municione të tjera thërrmuese janë projektuar për të shkatërruar pistat ose linjat e transmetimit të energjisë elektrike.

Për shkak se bombat thërrmuese lëshojnë shumë bomba të vogla në një zonë të gjerë, ato paraqesin rrezik për civilët si gjatë sulmeve ashtu edhe më pas. Bombat e pashpërthyera mund të vrasin ose gjymtojnë civilë dhe objektiva të padëshiruar shumë kohë pas përfundimit të një konflikti dhe janë të kushtueshme për t'u gjetur dhe hequr. Kjo shkallë dështimi varion nga 2 për qind në mbi 40 për qind.

Municionet thërrmuese janë të ndaluara për ato kombe që ratifikuan Konventën për Municionet Thërrmuese, të miratuar në Dublin, Irlandë, në maj 2008. Konventa hyri në fuqi dhe u bë e drejtë ndërkombëtare detyruese pas ratifikimit të shteteve më 1 gusht 2010, gjashtë muaj pasi u ratifikua nga 30 shtete. Që nga 10 shkurti 2022, gjithsej 123 shtete i janë bashkuar Konventës, si 110 shtete palë dhe 13 nënshkruese.

## Shiko edhe 
* Municioni i drejtuar me saktësi

## Referime
Municioni i drejtuar me saktësi

parapamje|Një bombë e drejtuar nga Forcat Ajrore Afgane GBU-58 godet një kompleks taleban në provincën Farah, Afganistan më 22 mars 2018.
Një **municion i drejtuar me saktësi**, i quajtur gjithashtu një armë inteligjente, municione inteligjente ose bombë inteligjente, është një lloj sistemi armësh që integron sisteme të avancuara të drejtimit dhe kontrollit, si GPS, udhëzues lazer ose sensorë infra të kuqe, me lloje të ndryshme municionesh, zakonisht raketa ose predha artilerie, për të lejuar sulme me saktësi të lartë. PGM-të janë krijuar për të goditur saktësisht një objektiv të paracaktuar, zakonisht me një diferencë gabimi (ose gabim rrethor i mundshëm, CEP) që është shumë më i vogël se municionet konvencionale të padrejtuara. Ndryshe nga municionet e padrejtuara, PGM-të përdorin mekanizma kontrolli aktiv ose pasiv të aftë për të drejtuar armën drejt objektivit të synuar. PGM-të janë të afta të korrigjojnë kursin në mes të fluturimit, duke i lejuar ata të përshtaten dhe të godasin objektivin e synuar edhe nëse ndryshojnë kushtet. PGM-të mund të vendosen nga platforma të ndryshme, duke përfshirë avionët, anijet detare, automjetet tokësore, lëshuesit me bazë tokësore dhe UAV-të. PGM-të përdoren kryesisht në operacionet ushtarake për të arritur saktësi më të madhe, veçanërisht në mjedise komplekse ose të ndjeshme, për të reduktuar rrezikun për operatorët, për të pakësuar dëmtimin e civilëve dhe për të minimizuar dëmin kolateral. PGM-të konsiderohen si një element i luftës moderne për të reduktuar dëmtimet e padëshiruara dhe viktimat civile. Pranohet gjerësisht se PGM-të i tejkalojnë dukshëm armët e padrejtuara, veçanërisht kundër objektivave të fortifikuara ose të lëvizshme.

Gjatë Luftës së Gjirit Persik, municionet e drejtuara përbënin vetëm 9% të armëve të gjuajtura, por përbënin 75% të të gjitha goditjeve të suksesshme. Pavarësisht se armët e drejtuara përgjithësisht përdoren në objektiva më të vështira, ato ende kishin 35 herë më shumë gjasa të shkatërronin objektivat e tyre për çdo armë të hedhur.

Për shkak se efektet e dëmtimit të armëve shpërthyese zvogëlohen me distancën për shkak të një ligji të kubit të kundërt, edhe përmirësimet modeste në saktësi (pra zvogëlimi i distancës së humbjes) mundësojnë që një objektiv të sulmohet me më pak ose më të vogla bomba. Kështu, edhe nëse disa bomba të drejtuara humbasin, më pak ekuipazhe ajrore vihen në rrezik dhe dëmi për civilët dhe sasia e dëmit kolateral mund të reduktohet.

Ardhja e municioneve të drejtuara me saktësi rezultoi në riemërtimin e bombave të vjetra me teknologji të ulët si "bomba të padrejtuara", "bomba memece" ose "bomba hekuri".

Disa sfida të municioneve të drejtuara me saktësi përfshijnë kostot e larta të zhvillimit dhe prodhimit dhe mbështetja e PGM-ve në teknologjitë e avancuara si GPS i bëjnë ato të prekshme ndaj luftës elektronike dhe sulmeve kibernetike.

## Shiko edhe 
* Municioni thërrmues

## Referime
Arma shpërthyese

parapamje|Disa granata dhe mina tokësore të ekspozuara në Hanoi.
Një **armë shpërthyese** është një armë që përdor një eksploziv për të projektuar shpërthimin dhe/ose fragmentimin nga një pikë shpërthimi.

Në praktikën e zakonshme të shteteve, armët shpërthyese janë përgjithësisht pronë e ushtrisë, për përdorim në situata konflikti të armatosur dhe përdoren rrallë për qëllime të policisë së brendshme.

Kur armët shpërthyese nuk funksionojnë siç janë projektuar, ato shpesh lihen si mjete të pashpërthyera (UXO).

## Klasifikimi 
Armët shpërthyese mund të ndahen sipas metodës së tyre të prodhimit në mjete shpërthyese dhe pajisje shpërthyese të improvizuara (IED). Disa lloje të municioneve shpërthyese dhe shumë pajisje shpërthyese të improvizuara ndonjëherë përmenden nën termin e përgjithshëm bombë.

Disa lloje të armëve shpërthyese mund të kategorizohen si armë të lehta (p.sh. granata, granatahedhës, raketahedhës, raketa-hedhës të drejtuar antitank, sisteme të mbrojtjes ajrore të lëvizshme nga njeriu dhe mortaja të kalibrit më të vogël se 100 mm). Shumë armë shpërthyese, të tilla si bomba ajrore, raketahedhës të shumtë, artileri dhe mortaja më të mëdha, kategorizohen si armë të rënda.

## Shiko edhe 
* Bomba
* Eksplozivi
* Shpërthimi

## Referime
Tradhtia kombëtare

**Tradhtia kombëtare** është një akt ose veprim që konsiderohet si shkelje e rëndë e besnikërisë ndaj shtetit, popullit apo kombit të cilit i përket një individ. Kjo përfshin çdo veprim që synon dëmtimin e sovranitetit, integritetit territorial, ose interesave kombëtare të një vendi.
* Bashkëpunimi me shtete të huaja ose organizata për të dëmtuar pavarësinë ose integritetin territorial të vendit.
* Spiunazhi, i cili nënkupton dhënien e sekreteve shtetërore një shteti të huaj.
* Organizimi ose pjesëmarrja në komplote për të përmbysur rendin kushtetues ose për të dobësuar mbrojtjen kombëtare.
Këto vepra ndëshkohen me burgim të rëndë, duke përfshirë edhe burgimin e përjetshëm në raste të rënda. Ky kuadër ligjor synon të mbrojë tërësinë territoriale dhe sovranitetin e shtetit nga çdo kërcënim i brendshëm apo i jashtëm.
## Historia e tradhtisë kombëtare në Shqipëri 
Tradhtia kombëtare ka qenë një akuzë e përdorur shpesh, veçanërisht në kohëra lufte ose krize politike. Tradhtia ndaj Skënderbeut nga disa princër shqiptarë, të cilët bashkëpunuan me Perandorinë Osmane, minoi përpjekjet për të bashkuar shqiptarët në luftën kundër pushtimit.
Gjatë periudhës së komunizmit (1944–1991), regjimi shpesh përdorte akuzën e tradhtisë kombëtare për të ndëshkuar kundërshtarët politikë dhe për të konsoliduar pushtetin. Ndër episodet më të njohura historike, mund të përmenden: Akuzat për tradhti kundër disa figurave politike gjatë Luftës së Dytë Botërore dhe persekutimi i intelektualëve dhe patriotëve që shprehën pikëpamje të kundërta me regjimin komunist.
## Tradhtia kombëtare në ligjin ndërkombëtar 
Në ligjin ndërkombëtar, tradhtia kombëtare është shpesh një çështje e brendshme e çdo shteti, por ekzistojnë konventa dhe marrëveshje ndërkombëtare që dënojnë veprimet që cenojnë rendin kushtetues ose integritetin territorial të shteteve sovrane.
## Debati bashkëkohor 
Në ditët e sotme, koncepti i tradhtisë kombëtare mbetet një temë e ndjeshme, veçanërisht në kontekstin e sigurisë kibernetike, spiunazhit ekonomik dhe ndërhyrjeve të huaja në politikën e brendshme. Akuzat për tradhti shpesh shoqërohen me debate politike dhe juridike mbi kufirin midis lirisë së fjalës dhe mbrojtjes së sigurisë kombëtare.
## Lidhje të jashtme 
* Kodi Penal i Republikës së Kosovës
* Kodi Penal i Republikës së Shqipërisë
* Botime mbi historinë politike të Shqipërisë
* Ligji Ndërkombëtar për Krimet kundër Shtetit
## Shiko edhe 
* Spiunazhi
* Sabotimi
* Integriteti territorial
* Rendi kushtetues
* Krimi kundër shtetit

## Referime
J. P. Morgan

parapamje|Portret fotografik i J.P. Morgan. Zonat rreth hundës dhe faqeve të Morganit janë retushuar nga fotografi i studios.
**John Pierpont Morgan Sr.** (17 prill 1837 – 31 mars 1913) ishte një financier amerikan dhe bankier investimesh që dominoi financat e korporatave në Wall Street gjatë gjithë epokës së praruar dhe progresive. Si kreu i firmës bankare që në fund u bë e njohur si J.P. Morgan and Co., ai ishte një forcë shtytëse pas valës së konsolidimeve industriale në Shtetet e Bashkuara në fund të shekullit të njëzetë.

Gjatë karrierës së tij në Wall Street, Morgan udhëhoqi formimin e disa korporatave të shquara shumëkombëshe, duke përfshirë US Steel, International Harvester dhe General Electric. Ai dhe partnerët e tij kishin gjithashtu interesa kontrolluese në shumë biznese të tjera amerikane, duke përfshirë Aetna, Western Union, Pullman Car Company dhe 21 hekurudha. Gjyshi i tij Joseph Morgan ishte një nga bashkëthemeluesit e Aetna. Nëpërmjet zotërimeve të tij, Morgan ushtroi ndikim të madh mbi tregjet e kapitalit në Shtetet e Bashkuara. Gjatë Panikut të vitit 1907, ai organizoi një koalicion financuesish që shpëtoi sistemin monetar amerikan nga kolapsi.

Si financuesi kryesor i Epokës Progresive, përkushtimi i Morganit ndaj efikasitetit dhe modernizimit ndihmoi në transformimin e formës së ekonomisë amerikane. Adrian Wooldridge e karakterizoi Morganin si "bankierin më të madh të Amerikës". Morgan vdiq në Romë, Itali, në gjumë në vitin 1913 në moshën 75-vjeçare, duke ia lënë pasurinë dhe biznesin djalit të tij, J. P. Morgan Jr. Biografi Ron Chernow e vlerësoi pasurinë e tij në 80 milion dollarë (ekuivalente me 2,5 miliardë dollarë në 2024).

## Shiko edhe 
* J.P. Morgan & Co.

## Referime
Izolimi termik

**Izolimi termik** është reduktimi i transferimit të nxehtësisë (d.m.th., transferimi i energjisë termike midis objekteve me temperaturë të ndryshme) midis objekteve në kontakt termik ose në intervalin e ndikimit rrezatues. Izolimi termik mund të arrihet me metoda ose procese të projektuara posaçërisht, si dhe me forma dhe materiale të përshtatshme objektesh.

Rrjedha e nxehtësisë është një pasojë e pashmangshme e kontaktit midis objekteve me temperatura të ndryshme. Izolimi termik siguron një rajon izolimi në të cilin përçueshmëria termike zvogëlohet, duke krijuar një thyerje termike ose barrierë termike, ose rrezatimi termik reflektohet në vend që të absorbohet nga trupi me temperaturë më të ulët.

Aftësia izoluese e një materiali matet si inversi i përçueshmërisë termike (k). Përçueshmëria e ulët termike është e barabartë me aftësinë e lartë izoluese (vlera e rezistencës). Në inxhinierinë termike, veti të tjera të rëndësishme të materialeve izoluese janë densiteti i produktit (ρ) dhe kapaciteti specifik i nxehtësisë (c).

## Shiko edhe 
* Nxehtësia

## Referime
Romuva

parapamje|Një ceremoni e Romuvës
parapamje|Një prift hindu që kryen një ritual Romuva
**Romuva** është një lëvizje neopagane që rrjedh nga mitologjia tradicionale e Lituanezëve, e cila paraqet një përpjekje për të rindërtuar ritualet fetare të lituanezëve përpara kristianizimit të tyre në vitin 1387. 

## Vështrim 
Praktikuesit e Romuvës pretendojnë se vazhdojnë traditat pagane baltike të cilat mbijetuan në folklor, zakone dhe bestytni.    Romuva është një besim pagan politeist që pohon shenjtërinë e natyrës dhe adhurimin e paraardhësve . Praktikimi i besimit Romuva shihet nga shumë adhurues si një formë krenarie kulturore, së bashku me festimin e formave tradicionale të artit, ritregimin e folklorit baltik, praktikimin e festave tradicionale, luajtjen e muzikës tradicionale baltike, këndimin e  tradicionale (këngë), si dhe aktivizmin ekologjik dhe administrimin e vendeve të shenjta. 

Romuva ekziston kryesisht në Lituani, por ka edhe kongregacione të adhuruesve në Australi, Kanada, Rusi, Shtetet e Bashkuara,  dhe Angli.    Ka besimtarë të besimeve pagane baltike në kombe të tjera, duke përfshirë Dievturība në Letoni.  Sipas regjistrimit të vitit 2001, kishte rreth 1200 njerëz në Lituani që identifikoheshin me Romuvën. Ky numër u hodh në rreth 5,100 në regjistrimin e vitit 2011. 

## Shih edhe 
* Neopaganizmi
* Neopaganizmi në Evropë
* Kongresi Evropian i Feve Etnike

## Literatura 
* 
* 
* 
* 
* 
* Kak, Subhash (2018). Romuva and the Vedic Gods of Lithuania. Romuva and the Vedic Gods of Lithuania
* 
* 

## Referime
Shoqata Shamaniste

**Shoqata Shamanike** (e quajtur më parë *Shoqata Shamanike Norvegjeze* ) është një komunitet fetar që dëshiron të promovojë një sistem besimi shamanik, si dhe të mbrojë të drejtën e individëve dhe grupeve për të kërkuar dhe praktikuar praktika shamanike.

## Vështrim 
Kjo shoqatë u regjistrua zyrtarisht si bashkësi fetare në mars të vitit 2012, duke fituar më pas të drejtën për të kryer ceremonitë e martesës në vitin 2013. Që nga ajo kohë, ajo ofron një gamë të plotë ceremonish jetësore, si martesat, ritët e konfirmimit, ceremonitë e emërimit dhe ato të varrimit, duke krijuar një hapësirë ku njerëzit mund të shprehin lidhjen e tyre me natyrën dhe shpirtin përmes ritualeve të lashta.

Lidhja synon të ringjallë dhe të ruajë trashëgiminë shpirtërore të **shamanizmit norvegjez dhe atij sàmi**, duke integruar praktikat tradicionale me nevojat bashkëkohore të komunitetit. Ajo gjithashtu punon për mbrojtjen e të drejtave për ushtrimin e lirë të besimeve të ndryshme, qoftë **shamanizëm**, **wicca**, **ásatrú** (besimi në hyjnitë nordike) apo religjionin tradicional të popullit sàmi.

Përveç ritualeve personale, bashkësia feston ciklet e natyrës, duke organizuar ceremoni për **hënën e plotë**, **hënën e re**, si dhe për ngjarjet astronomike të rëndësishme, si **solsticet** dhe **ekuinokset**. Këto festa shërbejnë si momente reflektimi dhe bashkimi me forcat e natyrës, duke rindezur lidhjen shpirtërore me tokën dhe qiellin.

Në thelb, **Lidhja Shamanistike** përfaqëson një përpjekje për të mbajtur gjallë urtësinë e lashtë, duke ndërtuar ura ndërmjet së shkuarës dhe së tashmes, për t’i ndihmuar njerëzit të gjejnë ekuilibrin dhe harmoninë e brendshme përmes një praktike të rrënjosur në respektin për natyrën dhe shpirtrat e saj.  

## Shih edhe 
* Neopaganizmi
* Neopaganizmi në Evropë
* Kongresi Evropian i Feve Etnike

## Referime
Rodzima Wiara

**Rodzima Wiara** është një lëvizje fetare neopagane në Poloni, e cila synon të ringjallë dhe të ruajë besimet e lashta sllave para-kristiane. Emri i saj mund të përkthehet si **"Besimi i Lindur"** ose **"Besimi Autokton"** dhe lidhet me një pjesë të gjerë të lëvizjes **Rodnoverie** (besimi i të lindurve), që është një term i përbashkët për rikthimin te besimet tradicionale sllave në shtetet ku kanë jetuar popujt sllavë.

## Vështrim 
Kjo lëvizje u themelua në fund të shekullit XX dhe fillim të shekullit XXI me synim për të rikrijuar praktikuar ritet, mitologjinë dhe traditat shpirtërore të polakëve të lashtë, duke u bazuar në burime historike, folklorike dhe studime arkeologjike. Ata nderojnë hyjnitë sllave si **Peruni** (perëndia e bubullimës dhe luftës), **Svarogi** (perëndia e diellit dhe zjarrit), **Velesi** (perëndia e tokës dhe bagëtive) dhe shumë të tjera.

**Rodzima Wiara** zhvillon rituale sezonale që lidhen me ciklet e natyrës dhe të korrave, të cilat ndjekin kalendarin pagan sllav. Këto festa përfshijnë praktika si ndezja e zjarreve të shenjta, këngët dhe vallëzimet rituale, si dhe ofertat për hyjnitë në natyrë, shpesh në pyje ose pranë lumenjve.

Përveç aspektit shpirtëror, kjo lëvizje thekson edhe lidhjen me identitetin kulturor dhe trashëgiminë kombëtare polake. Megjithatë, disa grupe brenda Rodzima Wiara kanë qenë të kritikuara për tendenca nacionaliste, gjë që ka krijuar ndarje brenda vetë lëvizjes.

Si pjesë e një rryme më të gjerë neopagane në Evropën Qendrore dhe Lindore, **Rodzima Wiara** është e lidhur shpirtërisht dhe ideologjikisht me lëvizjet simotra në vendet sllave, si **Rodnovërije** në Rusi, **Slovanský kruh** në Çeki dhe **Žiarislav** në Sllovaki.

Në thelb, kjo lëvizje përpiqet të rivendosë një lidhje të gjallë me natyrën, paraardhësit dhe hyjnitë sllave, duke u ofruar ndjekësve një formë të re shpirtërore që përzihet me rrënjët e lashta kulturore.  

Rodzima Wiara është anëtare e Kongresit Evropian të Feve Etnike dhe e Konfederatës Rodnover . 

## Shih edhe 
* Neopaganizmi në Evropë

## Referime
NVM Express

parapamje|Logoja e NVM Express.
**NVM Express** (**NVMe**) ose **Specifikimi i ndërfaqes së kontrolluesit të strehuesit të memories jo të paqëndrueshme** (**NVMHCIS**) është një specifikim i hapur, logjik i ndërfaqes së pajisjes për të hyrë në median e ruajtjes jo të paqëndrueshme të një kompjuteri të bashkangjitur zakonisht nëpërmjet autobusit PCI Express. NVM fillestare qëndron për memorie jo të paqëndrueshme, e cila shpesh është memorie flash NAND që vjen në disa faktorë të formës fizike, duke përfshirë disqet e gjendjes së ngurtë (SSD), kartat shtesë PCIe dhe kartat M.2, pasardhëse e kartave mSATA. NVM Express, si një ndërfaqe logjike e pajisjes, është krijuar për të përfituar nga vonesa e ulët dhe paralelizmi i brendshëm i pajisjeve të ruajtjes në gjendje të ngurtë.

Arkitekturisht, logjika për NVMe ruhet fizikisht brenda dhe ekzekutohet nga çipi i kontrolluesit NVMe që është i vendosur fizikisht me median e ruajtjes, zakonisht një SSD. Ndryshimet e versionit për NVMe, p.sh., 1.3 në 1.4, janë të përfshira brenda mediumit të ruajtjes dhe nuk ndikojnë në komponentët e pajtueshëm me PCIe, si p.sh. motherboard dhe CPU.

Nga dizajni i tij, NVM Express lejon harduerin dhe softuerin pritës të shfrytëzojnë plotësisht nivelet e paralelizmit të mundshëm në SSD-të moderne. Si rezultat, NVM Express zvogëlon koston e hyrjes/daljes dhe sjell përmirësime të ndryshme të performancës në lidhje me ndërfaqet e mëparshme logjike të pajisjes, duke përfshirë radhë të shumta komandash të gjata dhe vonesë të reduktuar. Protokollet e mëparshme të ndërfaqes si AHCI u zhvilluan për t'u përdorur me disqet e diskut shumë më të ngadaltë (HDD) ku ekziston një vonesë shumë e gjatë (në lidhje me operacionet e CPU) midis një kërkese dhe transferimit të të dhënave, ku shpejtësitë e të dhënave janë shumë më të ngadalta se shpejtësia e RAM-it dhe ku rrotullimi i diskut dhe koha e kërkimit sjellin kërkesa të mëtejshme optimizimi.

Pajisjet NVM Express janë kryesisht të disponueshme në formën e kartave të zgjerimit PCI Express me madhësi standarde dhe si pajisje të faktorit të formës 2,5 inç që ofrojnë një ndërfaqe PCI Express me katër korsi përmes lidhësit U.2 (i njohur më parë si SFF-8639). Pajisjet e ruajtjes që përdorin specifikimin U.2 dhe M.2, të cilat mbështesin NVM Express si ndërfaqen e pajisjes logjike, janë një rast i njohur përdorimi për NVMe dhe janë bërë një formë dominuese e ruajtjes në gjendje të ngurtë për serverët, desktopët dhe laptopët njësoj.

## Shiko edhe 
* PCI Express

## Referime