Forcat e Armatosura të Perandorisë Osmane

[parapamje|[Rexhep pashë Mati, ushtarak shqiptar i Perandorisë Osmane]]
**Forcat e Armatosura të Perandorisë Osmane** (osmanisht: اردوي همايون, ''Osmanlı İmparatorluğu'nun silahlı kuvvetleri*) janë quajtur forcat e armatosura të Perandorisë Osmane nga rreth 1299-1923. Perandoria Osmane i detyrohet ushtrisë për rolin dhe suksesin e saj si një fuqi e madhe në Azi të Vogël, në Lindjen e Mesme në Ballkan në Afrikën Veriore dhe Krime.

## Pasqyrë 
Ushtria e Perandorisë Osmane mund të ndahet në pesë periudha kryesore. Epoka e themelimit mbulon vitet midis 1300 (ekspedita bizantine) dhe 1453 (Pushtimi i Kostandinopojës), periudha klasike mbulon vitet midis 1451 (ulja e dytë në fron e Sulltan Mehmed II) dhe 1606 (Paqja e Zsitvatorok), periudha e reformimit përfshin vitet ndërmjet 1606 dhe 1826 (Vaka-i Hayriye), periudha e modernizimit mbulon vitet midis 1826 dhe 1858 dhe periudha e rënies mbulon vitet midis 1861 (kurorëzimi i Sulltan Abdülaziz) dhe 1918 (Armëpushimi i Mudros). Ushtria osmane është pararendëse e Forcave të Armatosura Turke.

## Marina 
Marina Osmane, e njohur gjithashtu si *Flota Otomane*, u krijua në fillim të shekullit të 14-të pasi perandoria u zgjerua për herë të parë për të arritur në det në vitin 1323 duke pushtuar Karamürsel, vendi i kantierit të parë detar osman dhe bërthama e Marinës së ardhshme. Gjatë ekzistencës së saj të gjatë, ajo u përfshi në shumë konflikte dhe nënshkroi një sërë traktatesh detare. Në kulmin e saj, marina u shtri në Oqeanin Indian, duke dërguar një ekspeditë në Indonezi në vitin 1565.

Për pjesën më të madhe të historisë së saj, Marina u drejtua nga pozicioni i Kapudan Pashait (Admirali i Madh; fjalë për fjalë "Kapiten Pasha"). Ky pozicion u hoq në vitin 1867, kur u zëvendësua nga Ministri i Marinës (turqisht: *Bahriye Nazırı*) dhe një numër komandantësh të flotës (turqisht: *Donanma Komutanları*).

Pas rënies së Perandorisë Osmane, tradita e Marinës vazhdoi nën Forcat Detare Turke të Republikës së Turqisë në vitin 1923.

## Aviacioni 
Skuadriljet e Aviacionit Osman ishin njësi të aviacionit ushtarak të Ushtrisë dhe Marinës Osmane. Historia e aviacionit ushtarak osman daton në qershor 1909 ose korrik 1911 në varësi të faktit nëse caktimi i detyrës aktive pranohet si themelim. Organizata nganjëherë përmendet si Forca Ajrore Osmane. Sipas Edward J. Erickson, vetë termi Forca Ajrore Otomane është një ekzagjerim i rëndë dhe termi *Osmanlı Hava Kuvvetleri* (Forca Ajrore Osmane) për fat të keq përsëritet shpesh në burimet bashkëkohore turke. Madhësia e flotës arriti më të madhen në dhjetor 1916, kur skuadriljet e aviacionit osman kishin 90 aeroplanë. Skuadronet e Aviacionit u riorganizuan si "Inspektorati i Përgjithshëm i Forcave Ajrore" (*Kuva-yı Havaiye Müfettiş-i Umumiliği*) më 29 korrik 1918. Me nënshkrimin e armëpushimit të Mudros më 30 tetor 1918, aviacioni ushtarak osman hyri efektivisht në aviacion fund. Në kohën e armëpushimit, aviacioni ushtarak osman kishte rreth 100 pilotë; 17 kompani aeroplanësh me bazë tokësore (4 avionë secila); dhe 3 kompani hidroplanësh (4 avionë secila); gjithsej 80 avionë.

## Ushtarakë shqiptarë të Perandorisë Osmane 
* Sylejman pashë Bargjini
* Rexhep pashë Mati
* Ali pashë Tepelena
* Xhelal pashë Zogolli
* Esad pashë Toptani
* Koxha Sinan Pasha
* Hasan Tahsin Pasha
* Hodo Sokoli
* Iljaz pashë Çoku

## Shënime 
* Wolfgang Gust: *Geschichte des Osmanischen Reiches*. Augsburg 1995, ISBN 3-8289-0562-5
* David Woodward: *Armies of the World 1854-1914*. London 1978, ISBN 0-283-98243-8
* Nicolae Jorga: *Geschichte des osmanischen Reiches''. Gotha 1913, ISBN 3-8218-5026-4

## Referime