Ekzistencializmi

[djathtas|parapamje|[Søren Kierkegaard, Fyodor Dostoevsky, Jean-Paul Sartre, Friedrich Nietzsche ]]
**Ekzistencializmi** është një teori tradicionale e shqyrtimit filozofik  i cili merr si pikënisje përvojën e njeriut si subjekt, por jo thjesht subjektin mendimtar, por veprimin, ndjenjën, individualitetin e gjallë të njeriut.  Ai lidhet kryesisht me disa filozofë evropianë të shekullit XIX dhe XX, të cilët, megjithë ndryshimet e thella doktrinore,    ndanin besimin në atë fillim të të menduarit filozofik. 

Ndërsa vlera mbizotëruese e mendimit ekzistencialist pranohet se është liria, virtyti i saj kryesor është origjinaliteti.  Sipas pikëpamjes ekzistencialiste, pikënisja e individit karakterizohet nga ajo që është quajtur "qëndrim ekzistencial", ose një ndjenjë disorientimi, konfuzioni ose frike përballë një bote dukshëm të pakuptimtë ose absurde.  Shumë ekzistencialistë kanë shqyrtuar edhe filozofi tradicionale sistematike ose akademike, si në stil ashtu edhe në përmbajtje, si tepër abstrakte dhe të largëta nga përvoja konkrete njerëzore.  

Søren Kierkegaard përgjithësisht konsiderohet se ka qenë filozofi i parë ekzistencialist,    megjithëse ai nuk e përdorte termin ekzistencializëm.  Ai propozoi që çdo individ - jo shoqëri ose fe - të jetë përgjegjës vetëm për t'i dhënë kuptim jetës dhe ta jetojë atë me pasion dhe sinqeritet, ose "në mënyrë autentike".   

Ekzistencializmi u popullarizua sidomos në vitet pas Luftës së Dytë Botërore, falë Jean Paul Sartre i cili kishte lexuar Martin Heideggerin ndërsa ishte në një kamp si rob lufte, gjë që krahas filozofisë dhe disiplinave të tjera përfshirë teologjinë, dramën, artin, letërsinë dhe psikologjinë kishin ndikuar fuqishëm në pikëpamjet e tij.  

## Etimologjia 
Termi "ekzistencializëm" (frëngjisht: ''L'existentialisme* ) u krijua nga filozofi francez Gabriel Marcel në mesin e viteve 1940.    Në fillim, kur Marcel paraqiti termin në fjalë, në një kolokium në vitin 1945, Jean-Paul Sartre fillimisht e refuzoi atë  por më pas ndërroi mendje dhe, më 29 tetor 1945, miratoi publikisht pikëpamjet ekzistencialiste në një leksion për *Club Maintenant* në Paris. Leksioni u botua me titullin *L'existentialisme est un humanisme* ( *Ekzistencializmi është një humanizëm'' ), një libër i shkurtër por që ndikoi shumë në popullarizimin e mendimit ekzistencialist.  Më vonë vetë Marcel e refuzoi ekzistencializmin në favor të termit Neo-Sokratik, për nder të esesë së Kierkegaardit "Për konceptin e ironisë". 

Disa studiues argumentojnë se termi duhet të përdoret vetëm për t'iu referuar lëvizjes kulturore në Evropë në vitet 1940 dhe 1950 e lidhur me veprat e filozofëve Jean-Paul Sartre, Simone de Beauvoir, Maurice Merleau-Ponty, dhe Albert Camus.  Studiues të tjerë e zgjerojnë termin duke përfshirë edhe Soren Kierkegaardin, gjersa të tjerë e shtrijnë atë deri në kohën e Sokratit.  Sidoqoftë, termi shpesh identifikohet me pikëpamjet filozofike të Sartrit.

## Shiko gjithashtu 
* Filozofia
* Soren Kierkegaard
* Jean-Paul Sartre
* Fyodor Dostoevsky
* Friedrich Nietzsche
* Martin Heidegger
* Albert Camus

## Referime 
## Bibliografia 
* 
* 
* 
* 
* 
* Fallico, Arthuro B. (1962). *Art & Existentialism*. Englewood Cliffs, N.J.: Prentice-Hall.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Lidhje të jashtme 
* Friesian interpretation of Existentialism
* *The Existential Primer*
* Buddhists, Existentialists and Situationists: Waking up in Waking Life
* What Is an Existential Threat? 
* Stirrings Still: The International Journal of Existential Literature
* Existential Analysis  published by The Society for Existential Analysis
* L'existentialisme est un Humanisme  Jean-Paul Sartre 
* "Existentialism Is a Humanism" Jean-Paul Sartre 
* A student’s guide to Jean-Paul Sartre’s Existentialism and Humanism - Philosophy Now