Terapia e qelizave staminale dhe degjenerimi makular

]]

**Terapia e qelizave staminale në trajtimin e degjenerimit makular** të lidhur me moshën paraqet njërën nga metodat më të reja, e cila ende gjendet në fazën hulumtuese, si pjesë e mjekësisë rigjeneruese dhe oftalmologjisë. Metoda është në gjendje, sipas rezultateve të para të studimeve të botuara, të krijojë një retinë me ndihmën e qelizave që rrjedhin nga qelizat burimore pluripotente të indukuara nga njeriu (hiPS) që imitojnë qelizat e syve të cilat vdesin dhe shkaktojnë dëmtime të makulës dhe humbje të shikimit. 

## Përmbledhje 
Studiuesit në Qendrën Mjekësore të Universitetit Georgetown kanë treguar për herë të parë mundësinë e krijimit të qelizave të retinës që rrjedhin nga qelizat burimore pluripotente të përfituara nga njeriu (hiPS) që imitojnë qelizat e syve që vdesin dhe shkaktojnë humbjen e shikimit. Kështu, ata treguan se hapi kritik në mjekësinë rigjeneruese për degjenerimin makular të lidhur me moshën ka përparuar shumë. Sipas autorit kryesor të studimit të mësipërm, Nadi Golestaneh nga Qendra Mjekësore e Universitetit Georgetown, Departamenti i Biokimisë dhe Biologjisë Molekulare dhe Qelizore.

Duke qenë se studiuesit kanë identifikuar disa probleme që duhen kapërcyer para se këto qeliza të jenë gati për transplantim, në përgjithësi, ky ishte hapi i parë i madh përpara në fushën e mjekësisë rigjeneruese.

Hapi tjetër në këtë hulumtim është përqendrimi në gjenerimin "e sigurt", si dhe mirëmbajtja e qelizave somatike të bëra nga hiPS.

Sipas të dhënave të botuara në mars të vitit 2018 në revistën Nature Biotechnology, mjekët në MB kanë ndërmarrë një hap të rëndësishëm drejt trajtimit të formës së zakonshme të verbërisë - degjenerimi makular i lidhur me moshën. Douglas Waters nga Croydon, Londër, ishte një nga 2 personat që morën trajtim në Moorfields Eye Hospital.

Trajtimi pionier përfshinte implantimin e një copë të induktuar të pigmentit retinal nga qelizat epiteliale, poshtë retinës, për të zëvendësuar ato që ishin dëmtuar. Edhe pse në këtë studim këto ishin vetëm prova klinike shumë të hershme, rezultatet janë pozitive dhe tregojnë se teknologjia po lëviz në drejtimin e duhur.   

## Shih edhe 
* Terapia e gjeneve
* Qelizat staminale
* Degjenerimi makular

## Literatura 
* Atala,  A.  Human  embryonic  stem  cells:  early  hints  on  safety  and  efﬁcacy. Lancet 379, 689–690  (2012).
* Carr, A.J. et al. Development of human embryonic stem cell therapies for age-related macular degeneration.  Trends Neurosci. 36,  385–395  (2013).
* Nazari,  H.  et  al.  Stem  cell  based  therapies  for  age-related macular  degeneration: The promises  and  the  challenges. Prog.  Retin. Eye Res. 48,  1–39  (2015).
* Bharti,  K.  et  al.  Developing  cellular  therapies for  retinal  degenerative  diseases. Invest. Ophthalmol.  Vis.  Sci. 55,  1191–1202 (2014).
* Bhutto,  I.  &  Lutty,  G.  Understanding  age-related  macular  degeneration  (AMD): relationships  between  the  photoreceptor/retinal  pigment  epithelium/Bruch’s membrane/choriocapillaris complex.  Mol.  Aspects  Med. 33, 295–317  (2012).
* Rosenfeld, P.J. et al. Ranibizumab for neovascular age-related macular degeneration. N. Engl.  J.  Med. 355,  1419–1431 (2006).
* Muthiah,  M.N.  et  al.  Adaptive  optics  imaging  shows  rescue  of  macula  cone photoreceptors. Ophthalmology 121,  430–431.e3  (2014).
* Schwartz, S.D. et al. Human embryonic stem cell-derived retinal pigment epithelium in  patients  with  age-related  macular  degeneration  and  Stargardt’s  macular dystrophy: follow-up  of  two  open-label  phase 1/2  studies. Lancet 385, 509–516 (2015).
* Mandai,  M.  et al.  Autologous  induced  stem-cell-derived  retinal cells  for  macular degeneration. N.  Engl.  J.  Med. 376, 1038–1046  (2017).
* Vugler, A. et al. Elucidating the phenomenon of HESC-derived RPE: anatomy of cell genesis,  expansion  and  retinal  transplantation.  Exp.  Neurol. 214,  347–361 (2008).
* Haruta, M.  et al.  In vitro  and in  vivo characterization  of pigment  epithelial cells differentiated from primate embryonic stem  cells. Invest. Ophthalmol. Vis.  Sci. 45, 1020–1025 (2004)
## Referime