Pedagogjia ekzistencialiste

**Pedagogjia ekzistencialiste** ose **pedagogjia** **ekzistenciale** është një drejtim brenda pedagogjisë moderne që bazohet në filozofinë ekzistenciale . Pedagogjia ekzistenciale thekson ekzistencën e njeriut në edukim, mësim, mësimdhënie dhe edukim .

## Historiku i pedagogjisë ekzistencialiste 
Pedagogjia e hershme ekzistenciale mund të gjendet në veprat e Søren Kierkegaard dhe Friedrich Nietzsche.  Pedagogjia moderne ekzistenciale e ka origjinën gjithashtu edhe në veprat e Otto Friedrich Bollnow (1903-1991).  Si filozof, ai nuk u frymëzua vetëm nga filozofia ekzistenciale   . Në veprën e tij akademike ai ishte i preokupuar me lidhjen midis filozofisë dhe pedagogjisë deri në vdekjen e tij , dhe ai ishte i interesuar të themelonte dhe zhvillonte pedagogjinë e ekzistencës si një pedagogji filozofike  . Ndër të tjera, Bollnow theksoi rëndësinë pedagogjike të takimeve  . Përveç kësaj, ai thekson se si jeta kërkon zgjedhje . Ai u mor edhe me fenomenologjinë dhe lidhjen e saj me pedagogjinë 

Në tërësi, pedagogjia ekzistenciale kishte një rëndësi të veçantë në periudhën e pasluftës. Në *Ekzistencializmin në Arsim*, amerikani Van Cleve Morris ka trajtuar veçanërisht mundësitë e ekzistencializmit në kontekste pedagogjike  . Një tjetër emër i rëndësishëm në pedagogjinë ekzistenciale të pasluftës ishte George Kneller  .

Filozofia dhe letërsia ekzistenciale po përjetojnë një ringjallje në shekullin XXI   . Ekziston gjithashtu një interes shumë i rritur dhe i rinovuar për pedagogjinë ekzistenciale   . Ndër të tjera, Julia Weitzel ka shkruar librin *Existenzielle Bildung* për një këndvështrim më të ri mbi formimin ekzistencial  ndërsa Herner Saeverot argumenton në *Pedagogjinë Indirekte* se ekziston një nevojë e veçantë për edukimin për mbijetesë në shekullin XXI, ku çështjet ekzistenciale janë më urgjente  Steve Nelson në veprën *First, Do No Harm: Progressive Education in a Time of Exxistential Risk* nga viti 2016, tregon se si pedagogjia progresive është e nevojshme në një kohë kur ekzistenca ekspozohet dhe njeriu është i prirur për t'u përshtatur  .

## Marrëdhënia me pedagogjinë humaniste dhe iluminizmin e jetës 
Pedagogjia ekzistenciale është historikisht e lidhur ngushtë me pedagogjinë humaniste të themeluar nga psikologu amerikan Carl Rogers . Pedagogjia humaniste është gjithashtu e frymëzuar nga filozofia ekzistenciale dhe thekson zgjedhjen dhe lirinë njerëzore  .

Në kontekstin danez, pedagogjia e shkencave humane ndonjëherë shoqërohet me N.F.S. Grundtvig dhe Christen Kold, të cilët, megjithatë, më tepër i përkasin informacionit të jetës . Kjo, në ndryshim nga pedagogjia ekzistenciale, ka një fokus në komunitetin popullor.

## Të mësuarit ekzistencial dhe psikologjia pedagogjike ekzistenciale 
Psikologu dhe filozofi amerikan Paul Colaizzi ka zhvilluar një teori të të mësuarit ekzistencial, të cilën e ka hetuar në mënyrë empirike  . Ky lloj mësimi është i ndryshëm nga transferimi i informacionit. Ai sjell një ndryshim në qenien e studentit. Anders Draeby Sorensen, me ndihmën e Rosemary Lodge dhe Emmy van Deurzen, ka hulumtuar se si arrihet të mësuarit ekzistencial në terapinë ekzistenciale, dhe se terapia ekzistenciale mund të kuptohet si një metodë pedagogjike . 

## Pedagogjia ekzistenciale në Danimarkë 
Në një kontekst danez, Bo Jacobsen ka qenë i rëndësishëm për pedagogjinë ekzistenciale. Ai propozon një edukim ekzistencial të të rriturve bazuar në hartimin dhe artikulimin e përvojave jetësore të pjesëmarrësve.  Bo Jacobsen botoi *Meet the Student* në vitin 2003 së bashku me Christina Sand Jespersen dhe Irene Christiansen  . Ky libër bazohet në një sërë vëzhgimesh dhe intervistash me mësues dhe nxënës, dhe ka të bëjë me atë se çfarë do të thotë të punosh në psikologjinë sociale me një klasë shkolle. Në vitin 2004, u botua libri *Demokrati i ardhshëm - një studim i klasës së shkollës si një institucion arsimor demokratik*, shkruar nga Bo Jacobsen, Flemming Troels Jensen, Mikkel Bo Madsen, Marius Sylvestersen dhe Claude Vincent  . Ky libër tregon se shkolla publike daneze mund t'i edukojë nxënësit që të bëhen qytetarë të ndërgjegjshëm demokratik.

Finn Hedegaard Nielsen ka redaktuar librin *Pedagogjia dhe Ekzistenca,* i cili ka të bëjë me atë se si të praktikohet pedagogjia në punën me njerëz të pambrojtur mendërisht  . Perspektiva ekzistenciale thekson shikimin e këtyre njerëzve si njerëz të plotë dhe të plotësuar dhe jo vetëm si diagnoza apo sëmundje.

Gunvor Løkken ka hulumtuar edukimin e fëmijërisë së hershme nga një këndvështrim fenomenologjik dhe ekzistencial   .

Përveç kësaj, Kaj Aalbæk-Nielsen, Søren Dupont, Gitte Riis Hansen, Søren Berthelsen Holm dhe Brian Degn Mårtensson kanë shkruar dhe redaktuar libra dhe artikuj mbi këtë temë   .    . Anders Dræby Sørensen ka shkruar për pedagogjinë ekzistenciale dhe mësimin në terapinë ekzistenciale    . Njësia drejtohet nga Ditte Winther Lundquist dhe i përket Institutit Danez për Pedagogji dhe Arsim.

## Shih edhe 
* Arsimi
* Edukimi
* Pedagogjia
* Ekzistencializmi

## Literatura 
* Aalbæk-Nielsen, Kaj (1975): ”I tidens løb: eksistentiel pædagogik og historisk eksistens”. København: Ejlers Forlag
*Baltes, Peter (1988): “Pädagogik als existentielles Handeln: Modeller der Bildung, Erziehung und Beratung”. Internationaler Verlag der Wissenschaften
*Bollnow, Otto (1959): “Existensphilosophie und pedagogik”. Kohlhammer
* Bollnow, Otto (1973): “Philosophisches paedagogik”. De Gruyter
*Bollnow, Otto (1976): "Eksistensfilosofi og pedagogikk". Norge: Ejlers
*Bollnow, Otto (1988): “Zwischen Philosophie und Pädagogik, Vorträge und Aufsätze*”.* Aachen
*Colaizzi, Paul (1973): "Reflection and Research in Psychology: A Phenomenological Study of Learning". Kendall
*Dræby, Anders (2016):” Opdragelsens filosofi “. Statsbiblioteket 
*Dupont, Søren & Finn Hansen (red.) (1998): “Eksistenspædagogik: på vej mod en ny voksenpædagogik?” Kbh.: FOFU
*Dupont, Søren (2012): “Pædagogik og Fænomenologi mellem demokrati og dannelse”. Roskilde: Roskilde Universitetsforlag
*Hall, Tony (2017): “Meaning-Oriented Pedagogy. Viktor Frankl on Education”. Springer Publ.
*Hansen, G. R., & Holm, S. (2014). Utopi og dannelse - dannelse i et eksistentielt perspektiv: Dannelse i et eksistentielt perspektiv. *Psyke & Logos*, *35*(1), 229-245.
*Jacobsen, Bo (1998): “Voksenundervisning og livserfaring”. KbH: HRD
*Jacobsen, Bo mfl. (2003): “Mød eleven”. Hans Reitzels Forlag
*Jacobsen, Bo mfl. (2004): "Den vordende demokrat : en undersøgelse af skoleklassen som demokratisk lærested". Aarhus Universitetsforlag
*Kneller, George (1958)."Existentialism and Education". NY: Philosophical Library, Inc.
*Koerrenz, Ralf (2004):” Otto Friedrich Bollnow, Ein pädagogisches Portrait”. Beltz (UTB), Weinheim/Basel
*Løkken, Gunvor (1997). "Når små børn mødes : om de yngste børns gruppefællesskab i daginstitutionen". Hans Reitzel.
*Løkken, Gunvor (2005). "Toddlerkultur - Om et- og toåriges sociale samspil i vuggestuen". Hans Reitzels Forlag
*Morris, Van Cleve (1990): "Existentialism in Education": Waweland
*Mårtensson, Brian Degn (2015): “Konkurrencestatens pædagogik”. HRF 
*Nelson, Steve (2016): "First, Do No Harm: Progressive Education in a Time of Existential Risk"*.* Garn Press
*Nielsen, Finn Hedegaard (2006). "Pædagogik og eksistens. Om pædagogisk arbejde med psykisk syge". B&B
*Saeverot, Herner (2012): "Indirect Pedagogy". Sense Publishing
*Wehner, Ulrich (2002): “Pädagogik im Kontext von Existenzphilosophie”. Königshausen & Neumann 

## Referime