Breshka afrikane

**Breshka afrikane** (*Centrochelys sulcata*), e quajtur edhe **breshka sulкata**, është një specie breshke që banon në skajin jugor të shkretëtirës Sahara në Afrikë. Kjo specie është lloji i tretë më i madh i breshkave në botë, specia më e madhe e breshkës  kontinentale dhe e vetmja specie ekzistuese në gjininë ***Centrochelys***.

## Taksonomia dhe etimologjia 
Emri i tij specifik *sulcata vjen* nga fjala latine “*sulcus” që* do të thotë "brazdë" dhe i referohet brazdave në kurrizin e breshkës.

## Zona e përhapjes dhe habitati 
majtas|parapamje| I riu *C. sulcata.*
Breshka afrikane është vendase në shkretëtirën Sahara dhe Sahel, një ekoregjion kalimtar i kullotave gjysëm të thata, savanave dhe shkurreve me gjemba që gjenden në vendet e Burkina Faso, Republika e Afrikës Qendrore, Çad, Eritrea, Etiopi, Mali, Mauritania, Nigeri, Senegal, Arabia Saudite, Sudani, Jemeni dhe ndoshta në Somali, Algjeri, Benin dhe Kamerun. Ndoshta është zhdukur nga Xhibuti dhe Togo. Në këto rajone të thata, breshka gërmon gropa në tokë për të arritur në zonat me nivele më të larta lagështie, dhe kalon pjesën më të nxehtë të ditës në këto gropa. Kjo njihet si estetizim. Në të egra, ata mund të gërmojnë shumë thellë; deri në 15 m të thellë dhe 30 m të gjatë. Bimë të tilla si barërat dhe njomështirat rriten rreth vrimave të tyre nëse mbahen me lagështi dhe në natyrë vazhdojnë të rriten që breshka të hajë nëse toka plotësohet me jashtëqitjet e saj. Bill Branch raportoi një madhësi maksimale në natyrë si 83 cm dhe 98 kg, por të tjerët thonë se ato mund të arrijnë . Ata rriten nga çelja e vezës (2-3&nbsp;in) shumë shpejt, duke arritur në 6-10 in (15-25&nbsp;cm) brenda viteve të para të jetës së tyre. Ata mund të jetojnë më shumë se 70 vjet.

## Dietë 
majtas|parapamje| Breshka afrikane në kopshtin zoologjik të Las Vegas.
Breshkat sulkata janë barngrënëse. Kryesisht, dietat e tyre përbëhen nga shumë lloje barishtesh dhe bimësh, të pasura me fibra dhe shumë të ulëta në proteina. Lule dhe bimë të tjera duke përfshirë gjethet e buta të kaktusit mund të konsumohen. Frutat si mollët janë disi të shëndetshme për breshkën edhe pse perime të ndryshme si lakra jeshile dhe marule janë më të mira.

## Mbarështimi 
Çiftëzimi bëhet menjëherë pas sezonit të shirave, gjatë muajve nga shtatori deri në nëntor. Meshkujt luftojnë me njëri -tjetrin për të drejtat e mbarështimit me femrat dhe janë të zëshëm gjatë çiftëzimi. Për pesë deri në pesëmbëdhjetë ditë, katër ose pesë fole mund të gërmohen para se ajo të zgjedhë vendin e përsosur në të cilin do të lëshojë vezët. Pasi arrin rreth 60&nbsp;cm në diametër dhe 7-14&nbsp;cm e thellë, një gërrmim i mëtejshëm, me madhësi rreth 20&nbsp;in përgjatë dhe në thellësi, do të gërmohet drejt pjesës së pasme të gropës origjinale. Puna e gërmimit të folesë mund të zgjasë deri në pesë orë; shpejtësia me të cilën gërmohet duket se varet nga ngurtësia relative e tokës. Zakonisht ndodh kur temperatura e ajrit të ambientit është të paktën 27&nbsp;°C (78F). Pasi foleja është gërmuar, femra fillon të lërë një vezë çdo tre minuta. Foleja mund të përmbajnë 15-30 ose më shumë vezë. Pas vendosjes së vezëve, femra mbush folenë, duke marrë një orë ose më shumë për t'i mbuluar plotësisht të gjitha. Inkubacioni duhet të jetë nga 30 në 31&nbsp;°C, dhe do të zgjasë nga 90 në 120 ditë.

## Referime