open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mjeshtëria

parapamje|Interpretimi i Rubensit i vitit 1536 i Vullkanit, homologu romak i Hefestit, Zotit grek të Zejtarëve.
**Mjeshtëria** ose **puna e dorës** është një atribut njerëzor që lidhet me njohuritë dhe aftësitë në kryerjen e një detyre. Puna e dorës është gjithashtu një cilësi që i jepet një produkti. Lloji i punës mund të përfshijë krijimin e punimeve artizanale, artit, shkrimit, makinerive dhe produkteve të tjera.

## Puna e dorës dhe mjeshtëria 
Puna e dorës dhe mjeshtëria nganjëherë konsiderohen sinonime, por shumë bëjnë një dallim midis dy termave, ose të paktën e konsiderojnë mjeshtërinë si "punë e llojit më të mirë". Midis atyre që e konsiderojnë punën e dorës dhe mjeshtërinë të jenë të ndryshme, fjala "si punëtor" nganjëherë përdoret edhe si pejorativ, për shembull për të sugjeruar që ndërsa një autor mund të kuptojë bazat e zanatit të tij, atij i mungon talenti. David Pye shkroi se askush nuk mund të thotë përfundimisht se ku mbaron puna e dorës dhe ku fillon.

Këndoni Muzën me zë të qartë, të Hefestit të famshëm për aftësi. Me Athinën me sy të ndritshëm, ai u mësoi njerëzve zanate të lavdishme në të gjithë botën - burra që më parë banonin në shpella në male si kafshë të egra. Por tani që kanë mësuar artizanatin nëpërmjet Hefestit të famshëm për artin e tij, ata jetojnë një jetë të qetë në shtëpitë e tyre gjatë gjithë vitit.

— nga një himn homerik që feston artizanatin

Gjatë Mesjetës, farkëtarët dhe veçanërisht armaturat zhvilluan simbole unike të punës për të dalluar cilësinë e punës së tyre. Këto janë të krahasueshme me emblemat e familjes mon të Japonisë.

## Shiko edhe 
* Artizanati

## Referime
Prova dhe gabimi

**Prova dhe gabimi** janë një metodë themelore e zgjidhjes së problemeve, e karakterizuar nga përpjekje të përsëritura dhe të ndryshme, të cilat vazhdojnë deri në sukses, ose derisa praktikuesi të ndalojë së përpjekuri.

Sipas W.H. Thorpe, termi u krijua nga C. Lloyd Morgan (1852–1936) pasi provoi fraza të ngjashme "provë dhe dështim" dhe "provë dhe praktikë". Sipas Kanunit të Morganit, sjellja e kafshëve duhet të shpjegohet në mënyrën më të thjeshtë të mundshme. Kur sjellja duket se nënkupton procese më të larta mendore, ajo mund të shpjegohet me anë të të mësuarit me provë dhe gabim. Një shembull është një mënyrë e aftë në të cilën terieri i tij Tony hapi portën e kopshtit, e cila keqkuptohet lehtësisht si një akt i mprehtë nga dikush që shihte sjelljen përfundimtare. Lloyd Morgan, megjithatë, kishte parë dhe regjistruar serinë e përafrimeve me të cilat qeni kishte mësuar gradualisht përgjigjen dhe mund të tregonte se nuk kërkohej asnjë njohuri për ta shpjeguar atë.

Edward Lee Thorndike ishte iniciatori i teorisë së të mësuarit me provë dhe gabim bazuar në gjetjet që ai tregoi se si të menaxhohej një eksperiment me provë dhe gabim në laborator. Në eksperimentin e tij të famshëm, një mace u vendos në një seri kutish enigme për të studiuar ligjin e efektit në të nxënë. Ai vizatoi kurba mësimi të cilat regjistronin kohën për secilën provë. Vëzhgimi kryesor i Thorndike ishte se të nxënit nxitej nga rezultatet pozitive, të cilat më vonë u përsosën dhe u zgjeruan nga kushtëzimi operant i B. F. Skinner.

Prova dhe gabimi është gjithashtu një metodë e zgjidhjes së problemeve, riparimit, akordimit ose marrjes së njohurive. Në fushën e shkencës kompjuterike, metoda quhet gjenero dhe testo (forcë brutale). Në algjebrën elementare, kur zgjidhen ekuacionet, quhet hamendëso dhe kontrollo.

Kjo qasje mund të shihet si një nga dy qasjet themelore ndaj zgjidhjes së problemeve, në kontrast me një qasje që përdor njohuri dhe teori. Megjithatë, ekzistojnë metoda të ndërmjetme që, për shembull, përdorin teorinë për të udhëhequr metodën, një qasje e njohur si empirizëm i udhëhequr.

Kjo mënyrë e të menduarit është bërë një shtyllë e racionalizmit kritik të Karl Popper.

## Shiko edhe 
* Përpjekja

## Referime
Etika e punës

**Etika e punës** është një besim se puna dhe zelli kanë një përfitim moral dhe një aftësi, virtyt ose vlerë të lindur për të forcuar karakterin dhe aftësitë individuale. Dëshira ose vendosmëria për të punuar shërben si themel për vlerat e përqendruara në rëndësinë e punës ose punës së palodhur. Rrënjimi shoqëror i kësaj vlere konsiderohet se forcon karakterin përmes punës së palodhur që është përkatëse me fushën e punës së një individi.

Në Greqinë e lashtë, puna shihej si një barrë, dhe termi i tyre për të, ponos, ndante rrënjën e saj me fjalën latine poena, që do të thotë pikëllim. Në hebraisht, puna shoqërohej me mundin, duke përfaqësuar aktin e mundimshëm të nxjerrjes së ushqimit nga toka sfiduese. Shihej si pasojë e mëkatit fillestar në rrëfimin e Adamit dhe Evës. Bibla në Zanafillën 3:19 e pasqyron këtë, duke deklaruar se për shkak të shkeljes së tyre, "Me djersën e ballit tënd do të hash ushqimin tënd derisa të kthehesh në tokë".

## Shiko edhe 
* Etika
* Puna

## Referime
Saktësia dhe përpikëria

parapamje|Saktësia është afërsia e rezultateve të matjes me vlerën e pranuar; preciziteti është shkalla në të cilën matjet e përsëritura (ose të riprodhueshme) në kushte të pandryshuara tregojnë të njëjtat rezultate.
**Saktësia dhe përpikëria** janë masa të gabimit vëzhgues; **saktësia** është sa afër është një grup i caktuar matjesh me vlerën e tyre të vërtetë dhe **përpikëria** është sa afër janë matjet me njëra-tjetrën.

Organizata Ndërkombëtare për Standardizim (ISO) përcakton një masë të lidhur: *vërtetësinë*, "afërsia e përputhjes midis mesatares aritmetike të një numri të madh rezultatesh testimi dhe vlerës së vërtetë ose të pranuar të referencës".

Ndërsa preciziteti është një përshkrim i gabimeve të rastësishme (një masë e ndryshueshmërisë statistikore), saktësia ka dy përkufizime të ndryshme:

# Më shpesh, një përshkrim i gabimeve sistematike (një masë e paragjykimit statistikor të një mase të caktuar të tendencës qendrore, siç është mesatarja). Në këtë përkufizim të "saktësisë", koncepti është i pavarur nga "preciziteti", kështu që një grup i caktuar i të dhënave mund të thuhet se është i saktë, preciz, të dyja ose asnjëra. Ky koncept korrespondon me vërtetësinë e ISO-së.
# Një kombinim i precizitetit dhe vërtetësisë, duke marrë parasysh dy llojet e gabimit vëzhgues (të rastësishëm dhe sistematik), kështu që saktësia e lartë kërkon si precizion të lartë ashtu edhe vërtetësi të lartë. Ky përdorim korrespondon me përkufizimin e saktësisë së ISO-së (vërtetësia dhe preciziteti).

## Shiko edhe 
* Matja
* Gjeometria
* Matematika

## Referime
Daniel Naroditsky

**Daniel Naroditsky** (9 nëntor 1995 - 19 tetor 2025) ishte një mjeshtër i madh shahu, autor dhe komentator amerikan. Ai fitoi seksionin nën 12 vjeç të Kampionatit Botëror të Shahut për të Rinj në vitin 2007 dhe Kampionatin Amerikan për Junior në vitin 2013, të njëjtin vit që iu dha zyrtarisht titulli mjeshtër i madh në moshën 18 vjeç.

Ndërsa Naroditsky ishte vazhdimisht në 200 më të mirët e renditjes botërore të FIDE-s për shahun klasik, ai ishte më i aftë në formatet me kohë më të shpejtë si shahu blitz, ku ai renditej vazhdimisht në 25 më të mirët në botë. Ai barazoi vendin e parë në fazën zvicerane të Kampionatit Botëror të Shahut Blitz 2024, por nuk arriti të avanconte në playoff në barazime. Naroditsky gjithashtu krijoi përmbajtje edukative shahu në YouTube dhe Twitch, botoi dy libra shahu dhe shkroi rubrika për *Chess Life* dhe *The New York Times*.

## Jeta e hershme
Daniel Naroditsky lindi në San Mateo, California, më 9 nëntor 1995. Prindërit e tij ishin emigrantë jehudë nga Bashkimi Sovjetik. Babai i tij, Vladimir, emigroi nga Ukraina, ndërsa nëna e tij, Lena Schuman, erdhi nga Azerbajxhani. Ai fliste rrjedhshëm rusisht.

Naroditsky ndoqi Crystal Springs Uplands School në Hillsborough, California. Ai u diplomua nga Universiteti Stanford me një diplomë bachelor në histori në vitin 2019.

## Vdekja
Naroditsky vdiq në Qarkun Mecklenburg, Karolina e Veriut, më 19 tetor 2025, në moshën 29 vjeç. Qendra e Shahut në Charlotte njoftoi vdekjen e tij të nesërmen, pa përmendur një shkak.

## Referime
## Lidhje të jashtme
* Daniel Naroditsky profili i lojtarit në Chess.com
* Daniel Naroditsky lojërat e shahut në 365chess.com
* Kanali i Daniel Naroditsky në Youtube
* Collection of Naroditsky's *Chess Life* columns (2014-2020)
Kulla e orës në Rahovec

**Kulla e orës në Rahovec** është një kullë e orës në qytetin e Rahovecit. Ishte ndërtuar në vitin 1815 nga Mahmut Pasha. Për shumë vite ajo lajmëronte qytetarët për kohën. Zhurma që bënin kambanat e saja dëgjohej madje deri në komunën e Gjakovës. Kulla u meremetua ne 2009-2010.

## Referime
François Baroin

thumb|right|François Baroin

**François Baroin** (lindur më 1965) është gazetar dhe politikan francez për Les Républicains.

François Baroin studioi në ISG Paris. Në vitin 1988, ai u bë gazetar për kanalin televiziv Europe 1. Ai hyri në politikë si këshilltar bashkiak i Troyes për RPR. Në vitin 1993, ai u zgjodh në Asamblenë Kombëtare. Në vitin 1995, ai u bë kryetar bashkie i Troyes. Ai ishte aleat i Zhak Shirak dhe shërbeu si zëdhënës i tij gjatë zgjedhjeve presidenciale.

Baroin mbajti pozicione të ndryshme ministrore. Ai ishte Ministër i Brendshëm për një periudhë në kabinetin Villepin. Nga 29 qershori 2011 deri më 16 maj 2012, ai ishte Ministër i Financave, duke pasuar Christine Lagarde. Baroin u pasua nga Pierre Moscovici. Në vitin 2012, pasi socialistët erdhën në pushtet, ai kandidoi përsëri për Asamblenë Kombëtare dhe u zgjodh. Në vitin 2022, ai u bë kryetar i bankës së investimeve Barclays France.

Që nga viti 2016, ai ka qenë profesor i asociuar i makroekonomisë, gjeopolitikës dhe menaxhimit të krizave në HEC Paris.

## Referime
Luan Shabani

**Leonidas Sabanis** (Λεωνίδας Σαμπάνης, lindur më 28 tetor 1971 si **Luan Shabani**), ndonjëherë shkruhet **Leonidas Sampanis**, është një peshëngritës grek në pension , i lindur në qytetin e Korçës, Shqipëri. Ai përfaqësoi Shqipërinë në Kampionatin Evropian të Peshëngritjes 1989. Ai ndërroi pozicion pas rënies së komunizmit në Shqipëri në vitin 1991. Ai përfaqësoi Greqinë në Lojërat Olimpike Verore 1996, 2000 dhe 2004. Ai ka qenë gjithashtu Kampion Bote duke përfaqësuar Greqinë. Ai u emërua Atleti Grek i Vitit 1998.

## Jeta e hershme dhe karriera 
Sabanisi lindi **si Luan Shabani** më 28 tetor 1971 në jug të Shqipërisë në një familje shqiptare por e ndjen veten grek. Një vit më vonë, në Kampionatin Evropian në Aalborg (Danimarkë) në vitin 1990, Sabanis fitoi një medalje argjendi (të madhe), dhe medaljen e parë të tillë për Shqipërinë.  

### Rezultatet që përfaqësojnë Greqinë 
Sabanis emigroi në Greqi në vitin 1991 dhe përfaqësoi Greqinë duke filluar nga viti 1993. Ai fitoi një medalje argjendi në garën e vitit 1959.&nbsp;kategoria kg në Lojërat Olimpike Verore të vitit 1996 në Atlanta, Shtetet e Bashkuara dhe në kategorinë e 62-të.&nbsp;kategoria kg në Lojërat Olimpike Verore 2000 në Sydney, Australi. Sabanis fillimisht iu dha një medalje bronzi në Lojërat Olimpike Verore 2004 në Athinë, por medalja iu hoq më vonë si rezultat i një skandali dopingu. 

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
*
Guri i Nikës-Lenie-Valamarë

**Peisazhi i Mbrojtur Guri i Nikës-Lenie-Valamarë** përfaqëson një nga zonat më të rëndësishme të trashëgimisë natyrore në juglindje të Shqipërisë, duke shtrirë një sipërfaqe prej 22 kilometrash katrorë (8.5 milje katrore). Kjo zonë u shpall e mbrojtur më 15 janar 1996, me qëllim ruajtjen dhe menaxhimin të qëndrueshëm të ekosistemeve të saj të pasura dhe biodiversitetit me vlerë të lartë kombëtare.  

## Vështrim 
Peisazhi i mbrojtur Guri i Nikës-Lenie-Valamarë është i pozicionuar brenda ekoregjionit tokësor të pyjeve të përziera të Maleve të Pindit, pjesë e biomës mesdhetare Palearktike, zona përfshin një mozaik të larmishëm të habitateve natyrore, përfshirë pyje të dendura, shkurre aromatike dhe burime ujore të freskëta. Këto habitate mbështesin një shumëllojshmëri të madhe speciesh bimore dhe shtazore, duke e bërë rajonin një strehë të rëndësishme për faunën e rrezikuar në Evropën Jugore

U krijua në vitin 1996 për të mbrojtur disa ekosisteme dhe biodiversitet me rëndësi kombëtare.  

Ndër gjitarët më të spikatur që banojnë në këtë peizazh janë **ariu i murrmë** (*Ursus arctos*) dhe **ujku gri** (*Canis lupus*), të cilët përballen me kërcënime të shumta në rajonet e tjera të Ballkanit dhe më gjerë. Prania e tyre në këtë zonë dëshmon për ruajtjen e një ekuilibri ekologjik të qëndrueshëm dhe për rëndësinë e saj si një korridor biologjik për lëvizjen e faunës së egër.

Përveç vlerave ekologjike, Peizazhi i Mbrojtur Guri i Nikës–Lenie–Valamarë ka edhe rëndësi kulturore dhe rekreative. Ai ofron mundësi për edukim mjedisor, turizëm natyror dhe studime shkencore, duke kontribuar në ndërgjegjësimin publik për ruajtjen e natyrës dhe promovimin e zhvillimit të qëndrueshëm lokal. 

Administrimi i zonës bëhet nga Ministria e Mjedisit, në përputhje me kategorinë V të IUCN (Peizazh i Mbrojtur), që lejon përdorimin e qëndrueshëm të burimeve natyrore pa cenuar integritetin ekologjik të saj

## Galeria 
## Shih edhe 
* Gjeografia e Shqipërisë
* Biodiversiteti i Shqipërisë
* Zonat e mbrojtura të Shqipërisë

## Referime
Jean-Louis Borloo

thumb|right|Jean-Louis Borloo

**Jean-Louis Borloo** (lindur më 1951) është një politikan francez. Ai ishte Ministër i Çështjeve Sociale midis viteve 2004 dhe 2007, Ministër i Ekonomisë dhe Financave në vitin 2007 dhe Ministër i Mjedisit midis viteve 2007 dhe 2010.

Boorlo mori një diplomë në drejtësi dhe filozofi nga Universiteti Panteoni-Sorbona në vitin 1972, në vitin 1974 një diplomë të mëtejshme në histori dhe ekonomi nga Universiteti Paris X: Nanterre, dhe në vitin 1976 një diplomë MBA nga HEC Paris.

## Referime
Peizazhi i mbrojtur i bredhit Drenovë-Sinicë

**Peisazhi i Mbrojtur i Bredhit Drenovë-Sinicë** është një peizazh i mbrojtur pranë Korçës në Shqipërinë juglindore, me një sipërfaqe prej 10.3 km.  

## Vështrim 
Parku shtrihet brenda ekorajonit tokësor të pyjeve gjetherënëse ilire dhe pyjeve të përziera alpine dinarike, që përfaqësojnë një nga zonat më karakteristike të pyjeve të butë gjethegjerë dhe të përzier palearktik në gadishullin Ballkanik. Këto pyje janë të pasura me lloje drunore si bredhi i argjendtë, ahu, lisi, dhe pisha, të cilat krijojnë një mozaik të dendur bimësie dhe një peizazh me ngjyra që ndryshojnë sipas stinëve. Bredhi i argjendtë është specie dominuese dhe përbën elementin më përfaqësues të florës malore të parkut, duke i dhënë zonës një pamje karakteristike të gjelbër e të thellë gjatë gjithë vitit. 

Kushtet e shumëllojshme morfologjike, klimatike dhe hidrologjike kanë krijuar një terren të pasur dhe të larmishëm, ku relievi malor, lugjet e thella, burimet e ujit dhe ndarjet gjeologjike ndërthuren në mënyrë harmonike. Kjo e bën parkun një laborator të gjallë natyre, ku proceset gjeologjike dhe biologjike bashkëveprojnë në mënyrë të vazhdueshme. Në këto kushte janë formuar një sërë karakteristikash gjeologjike të rralla, që përbëjnë një pjesë të rëndësishme të trashëgimisë natyrore të Shqipërisë. 

Në brendësi të parkut gjenden formacione mbresëlënëse shkëmbore si Guri i Capit, Guri i Prerë, Piramida e Zhombrit dhe Shpella e Trenit, që përbëjnë dëshmi të veprimtarisë së gjatë të forcave natyrore. Këto monumente shkëmbore, përveç vlerës gjeologjike, kanë edhe rëndësi kulturore e turistike, pasi lidhen shpesh me legjenda dhe tradita vendore. Krahas tyre, parku përfshin edhe elemente të pasur ujore si Liqenet e Lenies, që përbëjnë një ekosistem të ndjeshëm e të pastër malor, dhe zgavrat karstike, të cilat pasqyrojnë proceset e erozionit dhe të formimit të nëntokës gëlqerore.

Të gjitha këto vlera natyrore janë të mbrojtura me ligj dhe janë shpallur monument natyror nga Qeveria e Shqipërisë. Kjo status i jep parkut rëndësi të veçantë jo vetëm për ruajtjen e biodiversitetit, por edhe për edukimin mjedisor dhe zhvillimin e turizmit të qëndrueshëm. Parku është një hapësirë ku njeriu mund të njohë nga afër ndërthurjen e forcave të natyrës, historinë e formimit të tokës dhe bukurinë e paprekur të peizazhit shqiptar.

## Shih edhe 
* Gjeografia e Shqipërisë
* Zonat e mbrojtura të Shqipërisë
* Bioshumëllojshmëria në Shqiperi

## Referime
Stili i shkrimit

**Stili i shkrimit** në literature është mënyra e shprehjes së mendimit në një gjuhë karakteristike për një individ, periudhë, shkollë ose komb.  Kështu, stili është një term që mund t'i referohet, në të njëjtën kohë, aspekteve të veçanta të zakoneve  të writing të një individi ose një dokumenti të caktuar dhe aspekteve që shkojnë përtej shkrimtarit individual.. 

## Vështrim 
Përtej elementeve thelbësore të drejtëshkrimit, gramatikës dhe pikësimit, stili i shkrimit është zgjedhja e fjalëve, strukturës së fjalisë dhe paragrafit të përdorura për të përcjellë kuptimin në mënyrë efektive.   Të parat quhen *rregulla* , *elementë* , *thelbësorë* , *mekanikë* ose *manual* ; të dytat quhen *stil* ose *retorikë* .  Rregullat kanë të bëjnë me *atë që* bën një shkrimtar; stili ka të bëjë me *mënyrën se si* e bën shkrimtari. Ndërsa ndjek rregullat e nxjerra nga përdorimi i vendosur i anglishtes, një shkrimtar ka fleksibilitet të madh në mënyrën se si ta shprehë një koncept. Disa studiues kanë sugjeruar që qëllimi i stilit të shkrimit është të: 

* shpreh mesazhin te lexuesi thjesht, qartë dhe bindshëm;    
* mbajë lexuesin të vëmendshëm, të angazhuar dhe të interesuar;  

Disa kanë sugjeruar që stili i shkrimit nuk duhet të përdoret për të:

* shfaqur personalitetin e shkrimtarit; 
* demonstruar aftësitë, njohuritë ose shkathtësitë e shkrimtarit;  

megjithëse këto aspekte mund të jenë pjesë e stilit individual të një shkrimtari.  

Në teorinë retorike dhe studimet e kompozimit, stili konsiderohet pjesë e procesit të krijimit të kuptimit. Në vend që thjesht të dekorojnë idetë, zgjedhjet stilistike ndihmojnë në formësimin dhe madje zbulimin e tyre.   Ndërsa ky artikull përqendrohet në qasjet praktike ndaj stilit, stili është analizuar nga një numër qasjesh sistematike, duke përfshirë gjuhësinë e korpusit,  variacionin historik,  retorikën,   sociolinguistikën, silistikën,  dhe anglishten botërore . 

bMegjithatë, siç vëren Bryan Ray, stili është një shqetësim më i gjerë, një shqetësim që mund të përshkruajë "marrëdhëniet e lexuesve me tekstet, zgjedhjet gramatikore që bëjnë shkrimtarët, rëndësinë e respektimit të normave në kontekste të caktuara dhe devijimin prej tyre në të tjera, shprehjen e identitetit shoqëror dhe efektet emocionale të mjeteve të veçanta mbi audiencën".  Disa studiues argumentojnë se ideali i neutralitetit në shkrimin akademik i mishëruar në "stilin e thjeshtë" mund të errësojë zgjedhjet retorike dhe të shtypë praninë autoriale. Kritikët vërejnë se kjo traditë, e rrënjosur në diskursin e hershëm shkencor, përforcon një pikëpamje pozitiviste të gjuhës që nuk pranohet më gjerësisht.  

## Shih edhe 
* Fjala
* Shkrimi
* Ligjërimi
* Shkrim-leximi
* Shkrimi akademik

## Literatura 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
## Referime
Vapilica

**Vapilica** është një lumë në Maqedoninë Jugperëndimore që derdhet në Liqenin e Ohrit .

## Veshtrim 
Vapilica është një lumë në pjesën ekstreme jugperëndimore të Malit Plakena, që kalon nëpër fshatin Vapila dhe derdhet në lumin Opejina ose Koselska Reka, dhe më pas në Liqenin e Ohrit . Vapilica mbulon një sipërfaqe kulluese prej 49.03 km2 

Me një sipërfaqe të pellgut ujëmbledhës prej rreth 49 kilometra katrorë, Vapilica ka rëndësi ekologjike për ruajtjen e biodiversitetit të zonës.

Ky përrua karakterizohet nga rrjedhja sezonale, duke u aktivizuar kryesisht gjatë periudhave me reshje intensive. Territori përreth është i pasur me florë dhe faunë të egër, dhe përbën një zonë të rëndësishme për studime ekologjike dhe gjeografike. Vapilica është gjithashtu e lidhur me trashëgiminë natyrore të rajonit të Ohrit, i cili është pjesë e listës së trashëgimisë botërore të UNESCO-s.

Për shkak të pozicionit të tij gjeografik dhe ndikimit në sistemin ujor të liqenit, Vapilica përfaqëson një element të rëndësishëm në kuptimin e dinamikës hidrologjike të rajonit. Ai është subjekt i interesit për studiuesit e mjedisit, gjeografët dhe ekologët, si dhe një pikë referimi për zhvillimin e qëndrueshëm të zonës.

## Shih edhe 
* Bregliqeni i Ohrit
Muzeu i Gjirit të Eshtrave

djathtas|parapamje|Kasollet prehistorike në muze
**Muzeu i Gjirit te Eshtrave** eshte një gji në Liqenin e Ohrit dhe një vend arkeologjik i parahistorik me shtylla nga Epoka e Bronzit të Vonë dhe Epoka e Hekurit të Hershëm . Ndodhet pranë gadishullit dhe kampingut Gradishte, midis fshatrave Pestani dhe Trpejca . Është 3 deri në 5 m i thellë.&nbsp;metra. Vendi quhet "Ploča Mićov Grad" dhe sot ka një rindërtim të banesave me shtylla (Muzeu i Ujit "Gjiri i Kockave") dhe platformave, si dhe qendrën e vet për vizitorë me një hapësirë ekspozimi për gjetjet. Sipër tij ngrihet një fortifikim romak i restauruar ( castrum ) me objekte ushtarake të asaj kohe, në vendin e quajtur Gradishte .

## Veshtrim 
Kunja më e afërt nga një total prej 6,000 të zbuluar është në 12&nbsp;metra në liqen, i cili supozohet të jetë një kunj nga ura që lidhte vendbanimin. Supozohet se shtrihej në një platformë prej rreth 8,500 metrash.&nbsp;m2, dhe në të ndoshta kishte 60 banesa. Në vend janë zbuluar shumë mbetje veglash, objekte të bëra nga qeramika, druri, guri dhe pjesë kafshësh si brirë dreri .

Vendbanimet me shtylla ishin qytete të ndërtuara mbi platforma, të cilat qëndronin mbi shtylla druri të ngulura në fund të liqenit. Mbi këto platforma me shtylla ndodheshin shtëpitë e njerëzve prehistorikë, të cilat lidheshin me bregun me anë të një ure lëvizëse. Banorët e këtyre vendbanimeve merreshin kryesisht me peshkim, por edhe me bujqësi dhe gjueti . Kjo tregohet nga enët dhe objektet e ndryshme prej qeramike dhe guri të gjetura si në tokë ashtu edhe nën ujë.

Sot, Gjiri i Eshtrave është një atraksion turistik dhe edukativ që tërheq vizitorë nga e gjithë bota. Muzeu i ujit ofron një përvojë autentike, duke i lejuar vizitorët të ecin mbi platformat druri dhe të eksplorojnë shtëpitë e rikonstruktuara, duke përjetuar mënyrën e jetesës së njerëzve të lashtë. Ky vend është një shembull i shkëlqyer i bashkimit të trashëgimisë kulturore me bukurinë natyrore të Liqenit të Ohrit.

## Galeria 

Skeda:Музеј_на_води_-_Залив_костију_на_Охридском_језеру_01.jpg|lidhja=Податотека:Музеј_на_води_-_Залив_костију_на_Охридском_језеру_01.jpg|alt=Поглед од патот Охрид-Св. Наум| Pamje nga rruga Ohër - Shën Naum
Skeda:Музеј_на_води_-_Залив_костију_на_Охридском_језеру_03.jpg|lidhja=Податотека:Музеј_на_води_-_Залив_костију_на_Охридском_језеру_03.jpg|alt=Реконструкција на населбата| Rindërtimi i vendbanimit
Skeda:Наколна_населба_Охрид_(57).JPG|lidhja=Податотека:Наколна_населба_Охрид_(57).JPG|alt=Експонати во музејот| Ekspozitat në muze
Skeda:Музеј_на_води_-_Залив_костију_на_Охридском_језеру_02.jpg|lidhja=Податотека:Музеј_на_води_-_Залив_костију_на_Охридском_језеру_02.jpg|alt=Оригинални столбови, изложени во музејот| Shtyllat origjinale, të ekspozuara në muze

## Shih edhe 
* Komuna e Ohrit
* Bregliqeni i Ohrit

## Lidhje te jashtme 
* Заливот на Коските — Охридска подводна убавина, портал „ИГЕО“
* Патување низ Македонија - Залив на Коските - праисториска наколна населба - Охридско Езеро, репортажа
* Археолошки локалитети: Залив на Коските – Охридско Езеро 
* Залив на Коските — Патување во бронзеното време, Премин Портал
Lumi Koselska

**Lumi Koselska** (e njohur edhe si **Opëjnicka Reka**) është një lumë në pjesën veriperëndimore të Maqedonisë së Veriut, që buron nga shpatet perëndimore të malit Plakena në një lartësi prej 1.070 metrash mbi nivelin e detit. Rrjedha e saj përfundon në Liqenin e Ohrit, ku derdhet në lartësinë prej 693 metrash, në vendbanimin e quajtur Daljan, në skajin lindor të qytetit të Ohrit.

## Veshtrim 
Lumi ka një gjatësi totale prej 66 kilometrash dhe një rënie të përgjithshme prej 377 metrash, me një pjerrësi mesatare prej 5,71 promilësh. Pellgu ujëmbledhës i lumit përfshin një sipërfaqe prej 214 kilometra katrorë, duke e bërë atë një komponent të rëndësishëm të sistemit hidrografik të rajonit. Sasia mesatare vjetore e rrjedhës është 1,30 metra kub për sekondë, me prurje më të larta gjatë pranverës dhe më të ulëta në fund të verës.

Në prill të vitit 2010, është raportuar një ngjarje e rëndë ekologjike në këtë lumë, ku u shënua një vdekje masive e peshqve, duke ngritur shqetësime për ndotjen dhe ndikimin e faktorëve antropogjenë në ekosistemin ujor.

Ky lumë ka rëndësi të veçantë për ekosistemin e Liqenit të Ohrit, duke kontribuar në furnizimin me ujë të freskët dhe në ruajtjen e balancës ekologjike. Përveç funksionit natyror, Koselska Reka është objekt studimi për hidrologët, ekologët dhe specialistët e mjedisit, si dhe një element i rëndësishëm në planifikimin e menaxhimit të burimeve ujore në rajon.

## Galeria 

Skeda:Опеничка_Река_кај_Горно_Лакочереј_(1).jpg|lidhja=Податотека:Опеничка_Река_кај_Горно_Лакочереј_(1).jpg|alt=Мост преку реката во Горно Лакочереј| Ura mbi lumin në Gorno Lakoçerej
Skeda:Опеничка_Река_кај_Горно_Лакочереј_(2).jpg|lidhja=Податотека:Опеничка_Река_кај_Горно_Лакочереј_(2).jpg|alt=Реката во Горно Лакочереј| Lumi në Gorno Lakocherej
Skeda:Опеничка_Река_кај_Горно_Лакочереј_(3).jpg|lidhja=Податотека:Опеничка_Река_кај_Горно_Лакочереј_(3).jpg|alt=Реката во Горно Лакочереј| Lumi në Gorno Lakocherej
Skeda:Долно_Лакочереј,_Охридско_(13).jpg|lidhja=Податотека:Долно_Лакочереј,_Охридско_(13).jpg|alt=Мост преку реката во Долно Лакочереј| Ura mbi lumin në Dolno Lakoçerej
Skeda:Долно_Лакочереј,_Охридско_(11).jpg|lidhja=Податотека:Долно_Лакочереј,_Охридско_(11).jpg|alt=Мост преку реката во Долно Лакочереј| Ura mbi lumin në Dolno Lakoçerej
Skeda:Опеничка_Река_кај_Орман_(1).jpg|lidhja=Податотека:Опеничка_Река_кај_Орман_(1).jpg|alt=Мост преку реката во Орман| Ura mbi lumin në Orman
Skeda:Опеничка_Река_кај_Орман_(2).jpg|lidhja=Податотека:Опеничка_Река_кај_Орман_(2).jpg|alt=Реката во Орман| Lumi në Orman

## Shih edhe 
* Bregliqeni i Ohrit
Ibrahim Lutfi Pasha

**Ibrahim Lutfi Pasha** (Bërzeshtë, 1838 – Stamboll, 1902) ishte një doktor, pedagog dhe gjeolog osman me prejardhje shqiptare. Ishte nënprofesor i anatomisë patologjike dhe i gjeologjisë dhe mineralogjisë në Universitetin e Stambollit. Ai përktheu dhe botoi mjaft libra shkencorë me një gjuhë dhe terminologji mjekësore plot risi.

Çmohet ndër themeluesit e Universitetit të Stambollit dhe i terminologjisë mjekësore turke.

## Referime
Kujtim Hajzer Ahmetaj

**Kujtim Hajzer Ahmeti (1981-1999)**
**Vendlindja**: Ternafc, Skenderaj
 **Roli**: Ushtar i Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK)
**Fëmijëria dhe dëshira për të qenë ushtar**

Që nga fëmijëria, Kujtimi kishte dëshirë të ndjekte gjurmët e gjyshit të tij, Kamer S. Ahmeti, duke u bërë ushtar. Ai shpesh fliste me familjen se një ditë do të mbrojë të afërmit dhe do të kontribuojë në lirinë e Kosovës. Kujtimi shquhej për zemrën e madhe dhe përkushtimin ndaj të tjerëve, duke treguar kujdes të veçantë për fëmijët e fshatit gjatë situatave të rrezikshme.
parapamje | djathtas

**Pranimi në UÇK**

Kur vendosi të bëhej pjesë e UÇK-së, ai shkoi tek Bekim Haxhiu (Kamishi) për t’u pranuar. Fillimisht iu tha jo, pasi ishte ende 17 vjeç, por Kujtimi insistoi dhe Bekimi nuk pati zgjidhje tjetër veçse ta pranonte. Lajmin e ndau fillimisht me motrën e tij, duke i dhënë një fotografi për ta ruajtur, dhe më pas e tregoi edhe familjes së tij, e cila fillimisht u frikësua, por më pas e uruan.

Kur forcat policore hynë në fshat, banorët u detyruan të largohen në malin Brus të Ternafcit. Kujtimi shpesh sillte gjëra për fëmijët e fshatit. Ai i kërkoi nënës së tij të përgatiste hallvë për të gjithë fshatin, ndërsa babai i tij e ndihmoi duke pritur një lope, që Kujtimi e shpërndau për të gjithë fshatin.
Vëllai, dy motrat dhe gjyshja mbetën në Skenderaj, ndërsa motrën dhe prindërit i dërgoi në Mitrovicë për arsye sigurie.

**Vitet e fundit dhe vdekja**

Në maj 1999, ndërsa familja ishte në Mitrovicë, Kujtimi shkoi së bashku me shokun e tij, Martir Naim Gashi, për të shpërndarë ushqim. Ai i tha babait të tij se kishte ardhur për të marrë gjyshen për në Shqipëri, por forcat serbe rrethuan Mitrovicën (Tavnikun). Babai i tij i sugjeroi të fshihej në tavan, por Kujtimi refuzoi duke thënë: “Kurrë, i kam dy bomba në xhep, nuk do të dorëzohem gjallë”. Forcat serbe e larguan nga shtëpia dhe, që nga ai moment, familja nuk e pa më. Babai i tij u arrestua dhe u pyet për djemtë, por kur e pyetën për Kujtimin, nuk dha asnjë informacion.
Pas ngjarjes, motra dhe vëllai shkuan për të gjetur trupin e tij dhe e identifikuan nga një ndresë me numrin 15. Babai i tij, kur mori lajmin, deklaroi: “Pa e parë me sy, nuk besoj”, dhe e nxorri trupin e tij nga varri në Suhodoll dhe e varrosi në Ternafc, duke mos lejuar askënd tjetër nga familja ta shihte, duke thënë se ishte krejt i njëjtë, vetëm me një plumb në ballë.
parapamje | djathtas
parapamje | djathtas

**Trashëgimia**

Kujtim Hajzer Ahmeti konsiderohet hero dhe shembull për komunitetin e tij dhe për të gjithë shqiptarët, dhe emri i tij do të jetojë përherë.
parapamje | djathtas

## Shikoni dhe 
## Referimet
Ekuitiusi (konsull)

**Ekuitiusi**, (latinisht  ose ), ishte *magister militum* (ose masteri i ushtarëve) në Ilirikum në Perandorinë Romake.

## Karriera
I lindur në Panoni, ai shërbeu bashkë me perandorin e ardhshëm Valentinianin e I si *scutarius* (ose roje). Duke qenë një nga mbështetësit kryesorë të Valentinianit, perandori i ri e bëri Ekuitiusin *magister militum* në Ilirikum në vitin 364. Kur Prokopiusi u ngrit kundër Valentinianit, Ekuitiusi i qëndroi besnik perandorit. Prokopiusi dërgoi përfaqësues te trupat ilire për të siguruar mbështetjen e tyre, por Ekuitiusi i kapi ata dhe i vrau. Valentiniani e caktoi Ekuitiusin konsull në vitin 374. Në vitin 375, kur Valentiniani vdiq, Ekuitiusi ishte një nga gjeneralët që ngriti djalin e dytë të të perandorit të vdekur, Valentinianin e II, si perandor. Ai u pa për herë të fundit në rajonin e Ilirisë në vitin 384.

## Shiko gjithashtu
* Magister militum Ilirikum
* Prefektura e Ilirikut
* Dioqeza e Ilirikut
* Iliriku
* Iliro-romakët
* Panonia
* Lista e personaliteteve ilire
* Valentiniani I
* Valentiniani II

## Referime 
## Bibliografia
* 
*
Castellum

Një ***castellum*** në latinisht zakonisht është:

* Një fortesë e vogël ose kullë romake, një diminiuitiv i  (*fushim ushtark*), shpesh e përdorur si një kullë vrojtimi ose stacion sinjalizimi në Murin e Adrianit. Është e ndryshme nga një , i cili është një term latin që përdorej veçanërisht në provincat gjermanike.
* Një depozitë shpërndarjeje, kryesore dhe ndarëse për ujin bashkiak në një akuadukt romak (i njohur si një *castellum aquae*/*castellum divisorium*).
* Në lashtësi dhe në mesjetë, një vepër fortifikimi e destinuar për ti rezistuar sulmeve të armiqve duke mbrojtur një vend të caktuar (qendër urbane, fshat të fortifikuar, stacion të avancuar ushtarak). Sipas studiuesve, ky term është i ndërshkëmbyeshëm me atë të *oppidium*, ledheve kastrale, banesave të fortifikuara dhe kështjellave.
* Castrum-castellum apo castrum et castellum ishin ledhe praktikisht sinonime të një fshati apo qendre të fortifikuar, të përcaktuara në mesjetë, në Flandër dhe në rajonet e Francës veriore.

Përveç fjalëve të trashëguara në gjuhët romanse, Castellum është burimi i fjalës shqipe kështjellë dhe fjalës angleze "castle".

## Shiko edhe
* Castra
* Burgus
* E drejta romake
* Të Drejtat Latine
* Historia e Kushtetutës romake
* Skllavëria në Romën e lashtë
* Feja romake
* Romanizimi (kulturor)
* Martesa në Romën e lashtë
* Kultura e Romës së lashtë
* Filozofia e lashtë romake
* Arsimi në Romën e lashtë
* Arti romak
* Kopshtet romake
* Teknologjia në Romën e lashtë
* Ekonomia Romake
* Bujqësia në Romën e lashtë
* Rrugët romake
* Kuzhina antike romake
* Ushqimi dhe darka në Perandorinë Romake
* Veshjet në Romën e lashtë
* Moda e flokëve në Romën e lashtë
* Letërsia e vjetër greke e romake
* Pax Romana

## Referime
Milan Aleksić

**Milan Aleksić** (lindur më 30 gusht 2005) është një futbollist serb i cili luan si mesfushor për klubin e Ekstraklasa MKS Kraków, i huazuar nga klubi i Premier League Sunderland.

Më 23 nëntor 2024, Aleksić bëri debutimin e tij në Sunderland dhe në EFL Championship si zëvendësues në një barazim 1–1 kundër Millwall.

Ai shënoi golin e tij të parë për Sunderland kundër Stoke City. Ai hyri si zëvendësues në minutën e 60-të në vend të Chris Rigg dhe shënoi brenda vetëm katër minutash në raundin e tretë të Kupës FA më 11 janar 2025.

Më 5 shtator 2025, Aleksić u transferua te klubi polak i Ekstraklasës, Cracovia, në formë huazimi për një sezon, me të drejtë blerjeje.
OFK Beograd

**OFK Beograd** (në Serbisht: *ОФК Београд*) është një klub futbolli serb nga qyteti i Beogradit. Është pjesë e organizatës shumësportive OSD Beograd.

## Historia 
Origjina e klubit qëndron në *BSK Beograd*, një klub kryesor para Luftës së Dytë Botërore, i themeluar në 1911. Në 1945 u riemërua *Metalac*, duke ndryshuar përsëri në BSK në 1950, dhe që nga 1957 emri i tij aktual *OFK Beograd*.

Si BSK ishte pesë herë kampion i Jugosllavisë (1931, 1933, 1935, 1936 dhe 1939). Ai gjithashtu fitoi Kupën e Jugosllavisë katër herë, në 1953, 1955, 1962 dhe 1966. Ai ishte gjithashtu një gjysmëfinalist në Kupën Evropiane në 1963.

## Lojtarët e shquar 
*  Ilija Petković
*  Slobodan Santrač
*  Spasoje Samardžić
*  Blagoje "Moša" Marjanović
*  Blagomir Krivokuća
*  Dragoslav Stepanović
*  Sava Antić
*  Miloš Milutinović
*  Josip Skoblar
*  Aleksandar Tirnanić

## Referime
Ardon Jashari

**Ardon Jashari** (lindur më 30 korrik 2002) është një futbollist profesionist zviceran i cili luan si mesfushor për klubin italian Milan dhe kombëtaren zvicerane.

Jashari e nisi karrierën e tij në akademinë e klubit zviceran Luzern, duke debutuar me ekipin e parë gjatë sezonit 2019–20. Ai luajti tre sezone të plota me ekipin dhe u transferua në Belgjikë te Club Brugge në vitin 2024. Pasi u dallua me paraqitjet e tij me ekipin belg, Jashari u ble nga Milani për 34 milion € plus bonuse në verën e vitit 2025.

Jashari ka luajtur katër ndeshje me ekipin e parë të Zvicrës si dhe ishte pjesë e ekipit në FIFA Kupën e Botës 2022 në Katar.

## Karriera në klub 
### Luzern 
Jashari bëri debutimin e tij si profesionist me Luzern në një fitore te bujshme me rezyltatin 2–1 në Superligën Zvicerane kundër Zürich më 31 korrik 2020. 

### Club Brugge 
Në prill 2024 u njoftua se **Jashari** do t’i bashkohet klubit belg të **Club Brugge** gjatë verës, pas arritjes së një marrëveshjeje për një kontratë katërvjeçare. Shuma e transferimit u raportua të jetë **6 milion euro**, duke shënuar një rekord për klubin **FC Luzern**..

**Jashari** pati një sezon të fortë të parë si mesfushor për **Club Brugge**, ndërsa klubi fitoi **Kupën e Belgjikës**, u rendit i dyti në **Belgian Pro League**, pas **Union Saint-Gilloise**, dhe u kualifikua për **fazën e eliminimit direkt në UEFA Champions League 2024–25**, ku u mund nga **Aston Villa** në rundin e parë të eliminimit.

**Jashari** u shpërblye për përpjekjet e tij duke u votuar si **Lojtari i Vitit** dhe gjithashtu si **Lojtari i Ri i Vitit** në **Çmimet e Pro League**..  

### AC Milan 
Më **6 gusht 2025**, **Jashari** iu bashkua klubit italian të **Serie A, AC Milan**, duke nënshkruar një kontratë pesëvjeçare.

## Karriera ndërkombëtare 
Më **27 shtator 2022**, **Jashari** debutoi për **kombëtaren e Zvicrës** në një ndeshje të **Nations League** kundër **Çekisë**, duke zëvendësuar **Remo Freuler** gjatë kohës shtesë.

## Jeta personale 
I lindur në **Cham, Zvicër**, **Jashari** është me prejardhje **etnike shqiptare** nga **Kumanova, Maqedonia e Veriut**. 

## Statistikat e karrierës 
### Klub 
## Referime
Vajuniti

Vajunitasit ishin një fis skllaven (sllav i Jugut) që u vendosen në rajonin e Maqedonisë në fund të shekullit të 6-të.  Vajunitasit fillimisht u vendosën në rajonin në perëndim të Selanikut. Ata i përkisnin një grupi fisesh sllave që u përpoqën pa sukses të pushtonin qytetin në fillim të shekullit të 7-të, pas së cilës besohet se kanë migruar në pjesën veriore të rajonit të Epirit, midis Janinës në Greqi dhe Himarës në Shqipëri.

## Referime
Berziti

**Berzitët** ishin një fis sllav i Jugut që u vendos në Maqedoninë Bizantine në fund të shekullit të 6-të pas Krishtit me pushtimin sllav të Ballkanit. Berzitët u vendosën në afërsi të Lychnidos (Ohër).  Një pjesë e të njëjtit fis u vendos në Brest të Bjellorusisë, ndërsa një tjetër u zhvendos në jug të Ballkanit.  Gjithashtu ata u vendosen në verilindje të Shqipërisë, kryesisht ne Dibër e Kukës.

## Shih edhe 
* Lista e fiseve sllave mesjetare
* Brsjakë
Noah Okafor

**Noah Arinzechukwu Okafor** (i lindur më 24 maj 2000) është një futbollist profesionist zviceran që luan si **sulmues** për klubin e **Premier League, Leeds United**, dhe për **kombëtaren e Zvicrës**.

## Karriera në klub 
### Bazel 
**Okafor** filloi futbollin e tij të rinisë te klubi lokal **FC Arisdorf**. Në vitin **2009**, ai u transferua në akademinë e të rinjve të **Baselit**, ku kaloi të gjitha fazat e formimit të tyre. Ai u ngjit në **ekipin e parë** gjatë sezonit **2018–19**, dhe më **31 janar 2018**, Okafor nënshkroi **kontratën e tij të parë profesionale** me klubin nën drejtimin e trajnerit **Raphaël Wicky**.

Ai bëri **debutimin e tij për ekipin e parë** më **19 maj 2018**, në ndeshjen në shtëpi kundër **FC Luzern**. Trajneri e futi në fushë në minutën e 34-të për të zëvendësuar **Mohamed Elyounoussi**, i cili ishte i dëmtuar, dhe ndeshja përfundoi **2–2**.

**Golin e tij të parë** për klubin Okafor e shënoi më **28 korrik 2018**, në raundin e dytë të sezonit 2018–19, në një barazim **1–1 në transfertë ndaj Xamax**.

Nën drejtimin e trajnerit Marcel Koller, Bazel fitoi Kupën e Zvicrës në sezonin 2018–19 . Në raundin e parë, Bazel mundi FC Montlingen 3–0, në raundin e dytë Echallens Région 7–2 dhe në raundin e 16 Winterthur 1–0. Në çerekfinale, Sion u mposht 4–2 pas kohës shtesë dhe në gjysmëfinale Zürich u mposht 3–1. Të gjitha këto ndeshje u luajtën jashtë fushe. Finalja u mbajt më 19 maj 2019 në Stade de Suisse Wankdorf Bern kundër Thun . Sulmuesi Albian Ajeti shënoi golin e parë, Fabian Frei të dytin për Bazelin, pastaj Dejan Sorgić shënoi një gol për Thun, por rezultati përfundimtar ishte 2–1 për Bazelin.  Okafor luajti në katër ndeshje kupe dhe shënoi një gol në gjysmëfinale kundër Zürich.
Jeta artificiale

parapamje|Një përzgjedhje "robotësh noti" të simuluar.
**Jeta Artificiale** është një fushë studimi ku studiuesit shqyrtojnë sistemet që lidhen me jetën natyrore, proceset e saj dhe evolucionin e saj, përmes përdorimit të simulimeve me modele kompjuterike, robotikë dhe biokimi. Disiplina u emërua nga Christopher Langton, një shkencëtar amerikan i kompjuterave, në vitin 1986. Në vitin 1987, Langton organizoi konferencën e parë në këtë fushë, në Los Alamos, New Mexico. Ekzistojnë tre lloje kryesore të jetës së gjallë, të emëruara për qasjet e tyre: e butë, nga softueri; e fortë, nga hardueri; dhe e lagësht, nga biokimia. Studiuesit e jetës artificiale studiojnë biologjinë tradicionale duke u përpjekur të rikrijojnë aspekte të fenomeneve biologjike.

## Përmbledhje 
Jeta artificiale studion proceset themelore të sistemeve të gjalla në mjedise artificiale në mënyrë që të fitojnë një kuptim më të thellë të përpunimit kompleks të informacionit që përcakton sisteme të tilla. Këto tema janë të gjera, por shpesh përfshijnë dinamikën evolucionare, vetitë emergjente të sistemeve kolektive, biomimetikën, si dhe çështje të lidhura me filozofinë e natyrës së jetës dhe përdorimin e vetive të ngjashme me jetën në veprat artistike.

## Shiko edhe 
* Jeta
* Biologjia
* Evolucioni

## Referime
Culpa Mía

***Culpa Mía*** (Shqip: *Faji Im*) është një film dramë romantike spanjolle i vitit 2023, me regji nga Domingo González në debutimin e tij si regjisor i metrazhit të gjatë, me protagonistë Nicole Wallace dhe Gabriel Guevara. Është bazuar në historinë me të njëjtin emër në Wattpad nga Mercedes Ron.

## Përmbajtja
Noah, 17 vjeç, shpërngulet në një shtëpi të re të pasur pasi nëna e saj martohet me miliarderin William Leister. Ajo përpiqet të përshtatet me ndryshimin dhe menjëherë përplaset me vëllanë e saj të ri nga njerka, Nick, i cili është i përfshirë në garat rrugore dhe ka një prirje rebele.

Marrëdhënia e tyre ngadalë ndryshon nga armiqësia në një tërheqje në rritje, dhe pavarësisht se e dinë se është e gabuar, ata fillojnë të takohen fshehurazi. Ndërsa gjërat nxehen mes tyre, Noah fillon të marrë mesazhe kërcënuese. Më në fund zbulohet se babai i saj abuziv, Jonás, të cilit Noah u tha të gjithëve se ishte i vdekur, sapo ka dalë nga burgu dhe është jashtë për hakmarrje.

Jonás rrëmben Noah dhe kërkon një shpërblim. Nick bashkohet me policinë për ta gjetur atë, duke çuar në një ndjekje me makinë që përfundon me vrasjen e Jonás. Edhe pse marrëdhënia e tyre zbulohet dhe prindërit e tyre nuk e miratojnë, Nick dhe Noah vendosin të qëndrojnë bashkë.

## Rolet
## Lidhje të jashtme
*
Culpa Tuya

***Culpa Tuya*** (Shqip: *Faji Yt*) është një film dramë romantike spanjolle i vitit 2024, me regji nga Domingo González, bazuar në *Culpables* nga Mercedes Ron, me aktorët Nicole Wallace dhe Gabriel Guevara. Është vazhdimi i filmit *Culpa Mía* (2023).

## Përmbajtja
Marrëdhënia e Nick dhe Noah duket e palëkundur pavarësisht përpjekjeve të prindërve të tyre për t'i ndarë. Nick është i gatshëm ta forcojë marrëdhënien e tij me Noah dhe të provojë se ai nuk është më Nick që ishte dikur: ai që ishte i dhënë pas luftimeve, garave dhe vajzave. Nick fillon të punojë për firmën ligjore të babait të tij së bashku me një kolege tërheqëse, Sofia, dhe Noah shkon në kolegj, ku ajo ndan një apartament me Briar, një vajzë enigmatike dhe argëtuese që fsheh një sekret të errët pas buzëqeshjes së saj. Papritur, Nick thirret përsëri në jetën e tij të kaluar nga shoku i tij Lion.

## Rolet
## Lidhje të jashtme
*
Culpa Nuestra

***Culpa Nuestra*** (Shqip: *Faji Ynë*) është një film dramë romantike spanjolle i vitit 2025, me regji nga Domingo González dhe bashkëshkruar nga Sofía Cuenca, me Nicole Wallace dhe Gabriel Guevara në rolet kryesore. Është pjesa e tretë dhe e fundit e përshtatjes të serisë *Culpables* nga Mercedes Ron pas *Culpa Mía* (2023) dhe *Culpa Tuya* (2024).

## Përmbajtja
Katër vjet pas ndarjes së tyre, Nick dhe Noah ribashkohen në dasmën e Lion dhe Jenna, duke ngritur pyetje nëse dashuria e tyre mund ta mposhtë mërinë e Noah.

## Rolet
## Lidhje të jashtme
*
Ne supra crepidam

[djathtas|parapamje|250x250px|Shtëpia e Vasarit në [Firencia|Firence, *Apelles*]]
'''''' (fpf. "jo përtej këpucës", "mos e tejkalo këpucën") është një shprehje latine që përdoret për t'u thënë të tjerëve të mos gjykojnë përtej ekspertizës së tyre.

## Origjina 
Fraza është regjistruar në Librin 35 të *Historisë Natyrore* të Plinit Plak si  ("Këpucari të mos gjykojë përtej këpucës") dhe i atribuohet piktorit grek Apelles nga Kos. Me sa duket, Apelles do të vendoste piktura të reja në ekspozitë publike dhe do të fshihej pas tyre për të dëgjuar dhe për të vepruar duke përgjuar si priteshin. Në një rast, një këpucar (latin ) vuri re se një nga *crepides* në një pikturë kishte numrin e gabuar të rripave dhe u kënaq aq shumë kur zbuloi se gabimi ishte korrigjuar të nesërmen, saqë filloi të kritikonte këmbët.

Karl Marksi u tall me idenë: " Ne sutor ultra crepidam" – kjo nec plus ultra e mençurisë artizanale u bë një absurditet i pastër, që nga momenti kur orëndreqësi Watt shpiku motorin me avull, berberi Arkwright gazin dhe argjendari Fulton anijen me avull.” 

## Ultrakrepidarian 
Një **ultrakrepidarian** — nga *ultra-* ("përtej") dhe *crepidarian* ("gjëra që lidhen me këpucët") — është një person që konsiderohet se e ka injoruar këtë këshillë dhe se ofron mendime për të cilat nuk di asgjë. Kjo dëshmohet për herë të parë në "Letër drejtuar William Gifford "të eseistit anglez William Hazlitt në vitin 1819, redaktor i *Quarterly Review*: "Ju jeni quajtur me të drejtë një kritik ultrakrepidarian." Megjithatë, redaktori i shkrimeve të Hazlitt ofron që mund të jetë shpikur nga Charles Lamb.

## Shih edhe 
* Lista e frazave latine
* Efekti Dunning-Kruger
* Kredencializëm
* Njohuri për domenin
* Akti i Metaleve Metalike
* Sëmundja Nobel
* Ekspert i lëndës

## Shënime 
## Referime 
### Referime 
### Bibliografia 
 

## Lidhje të jashtme 
* *Ultrakrepidrianizëm* në Fjalë të Përgjithshme Botërore (    )
Bosnjanët

**Bosnjanët** (Serbo-kroatisht: *Bosanci* / Босанци; serbisht: mashkullor *Bosanac* / Босанац, femëror *Bosanka* / Босанка) janë njerëz vendas në vendin e Bosnjës dhe Hercegovinës, veçanërisht në rajonin e Bosnjës. Termi përdoret pavarësisht nga çdo përkatësi etnike, kulturore ose fetare. Termi boshnjak i referohet të gjithë banorëve/qytetarëve të vendit, megjithëse njerëzit nga rajoni i Hercegovinës mund të preferojnë demonimin hercegovinas. Termi mund të përdoret gjithashtu si emërtim për këdo që rrjedh nga rajoni i Bosnjës.

Boshnjaku si demonim është një kombësi dhe nuk nënkupton ndonjë grup specifik etnik. Termi nuk duhet të ngatërrohet me etnonimin boshnjak, i cili i referohet grupit më të madh etnik në vend. Grupet etnike vendase të Bosnjës dhe Hercegovinës janë boshnjakët, serbët e Bosnjës dhe kroatët e Bosnjës.

## Terminologjia 
Në anglishten moderne, termi boshnjakë është ekzonimi më i përdorur për popullsinë e përgjithshme të Bosnjës. Në literaturën e vjetër angleze, banorët e Bosnjës nganjëherë quheshin edhe boshnjakë ose boshnjakë. Të gjithë këta terma (boshnjakë, boshnjakë, boshnjakë) përdoreshin në mënyrë të ndërsjellë, si demonime të zakonshme për të gjithë popullsinë e Bosnjës, duke përfshirë të gjitha grupet etnike dhe fetare. Kur tregonin përkatësi të ndryshme fetare brenda popullsisë së përgjithshme të Bosnjës, autorët anglezë përdornin terma të zakonshëm si boshnjakë të krishterë, ose boshnjakë muhamedanë, dhe gjithashtu boshnjakë të krishterë, ose boshnjakë muhamedanë.

Që nga fundi i shekullit të 20-të, kur shumica e myslimanëve etnikë në ish-Jugosllavi riafirmuan boshnjakë si përcaktimin e tyre etnik, përdorimi pasues i atij termi të veçantë në gjuhën angleze është përshtatur gradualisht me situatën e re. Sot, termi boshnjakë (duke përfshirë variantin e drejtshkrimit boshnjakë) përdoret kryesisht në gjuhën angleze si një përcaktim për myslimanët etnikë, ndërsa termi boshnjakë ka ruajtur kuptimin e tij të përgjithshëm, duke përcaktuar të gjithë banorët e Bosnjës.

Pati një rast për të pasur të drejtën e njerëzve për t'u identifikuar si boshnjakë në Gjykatën Evropiane të të Drejtave të Njeriut, i cili fitoi.

## Shiko edhe 
* Bosnja dhe Hercegovina
* Boshnjakët
* Serbët e Bosnjës dhe Hercegovinës

## Referime
Aleksander Vezuli

Aleksander Vezuli Është një kompozitor i njohur shqiptar.
Ka marrë pjesë në shumë festivale. Disa nga nga kompozimet e tij janë si më poshtë:

*Kozma Dushi - Mosha E Rinisë
*Viktor Tahiraj - Një Urim, Një Bekim Për Shqipërinë
*Gloria Nure - Bandilli Seç U Mbyt
*Kejtlin Gjata - Buzëqesh Të Fsheh Lotët E Mi
*Ester Zahiri - Trëndafili I Kalendarit
*Kejsi Rrustja - Trëndafili Në Kalendar
*Emmi Rushiti- Kënga Ime Shqiptarisë
*Aleksander Vezuli - Sa M'ka Marr Malli
*Aleksander Vezuli - Come Back Mom (In Memory of my Mother) (Feat. Katie Hoyt)
*Aleksander Vezuli - Why'd You Let The Bullies Dictate Your Own Fate
Vladimir Grillo

**Vladimir Grillo** ( 1947 – 30 dhjetor 2021) ka qenë gazetar dhe komentator sportiv shqiptar, i njohur për veprimtarinë e tij mbi katër dekada në Radio Televizionin Shqiptar.

## Jeta dhe arsimi 
Grillo ka lindur dhe është rritur në Tiranë. Në vitin 1969 ai përfundoi studimet në Institutin e Historisë dhe Filologjisë (sot Universiteti i Tiranës), dega Gjuhë-Letërsi. 

## Karriera 
Grillo filloi karrierën e tij në RTSH në vitin 1970, ku punoi si gazetar dhe komentator sportiv për dekada me radhë. Ai u bë një nga figurat më të njohura të gazetarisë sportive shqiptare, duke mbuluar ngjarje kombëtare dhe ndërkombëtare sportive. 

Më 2 korrik 2020, Presidenti i Republikës Ilir Meta e dekoroi me titullin e lartë **"Mjeshtër i Madh"** për kontributin e tij shumëvjeçar në fushën e gazetarisë sportive. 

Vladimir Grillo u nda nga jeta më 30 dhjetor 2021 në moshën 74-vjeçare, pas një sëmundjeje të rëndë. 

## Referime