open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Delina Fico

parapamje|Delina Fico   
Delina është një aktiviste me përvojë e shoqërisë civile, me ekspertizë në avokim, çështje gjinore, zhvillimin e kapaciteteve institucionale dhe individuale, zhvillimin strategjik, arsimin publik dhe mbledhjen e fondeve. Në pesëmbëdhjetë vitet e fundit ajo ka punuar gjerësisht me OJQ lokale, rajonale dhe ndërkombëtare, kompani, institucione akademike dhe agjenci ndërqeveritare në Ballkan, Evropën Qendrore dhe Lindore dhe SH.B.A., duke përfshirë Chemonics International, World Learning for International Development, East West Management Institute, UNIFEM, Fondi i Veprimit Urgjent për të Drejtat e Njeriut të Grave, Instituti i Shoqërisë së Hapur dhe Shkolla e Re për Kërkime Sociale.

Delina ka shërbyer dhe shërben si anëtare e Bordit në një numër të OJQ-ve dhe rrjeteve të OJQ-ve në Shqipëri, Kosovë dhe SH.B.A., përfshirë Rrjetin e Grave Lindore Perëndimore, Fondacionin e Shoqërisë së Hapur për Shqipërinë, shoqatën e grave "Refleksione" dhe Gratë e Kosovës Rrjeti Ajo ka një MA në Shkenca Politike dhe një MS në Menaxhim Jofitimprurës të dy nga Shkolla e Re për Kërkime Sociale në New York. Delina ka dhënë mësim në Universitetin e Tiranës në Shqipëri dhe Universitetin e New York-ut në New York dhe ka botuar në revista dhe botime të ndryshme mbi çështjet gjinore dhe zhvillimin e shoqërisë civile. Ajo punon aktualisht si udhëheqëse e ekipit të angazhimit të sektorit civil dhe privat për Marrëveshjen II të Pragës së Korporatës së Sfidës së Mijëvjeçarit.

## Jeta 
Ajo është e martuar me zotin Bledar Çuçi

## Referim
Sevim Arbana

Sevim Arbana (1951) është një nga aktivistet e para të Lëvizjes Demokratike në Shqipëri dhe themeluese e organizatës "Useful to Albanian Women" (UAW). Ajo është gjithashtu një aktiviste për të drejtat e njeriut që mbështet grupe në nevojë dhe ishte themeluese e lëvizjes për paqe, Gruaja Ura për Paqe dhe Mirëkuptim, në Ballkan.
## Biografia 
Ajo vjen nga një familje me histori aktivizmi. Në 1939-ën, babai i saj u bashkua me Ushtrinë Çlirimtare e cili luftoi kundër fashistëve nazistë, pastaj u bashkua me Partinë e Legalitetit anti-komunizëm në 1943-shin. Ai vuajti shumë si rezultat të besimeve të tij dhe u burgos si "armik i shtetit" për dhjetë vjet në Shqipërinë e Enver Hoxhës. Sevimi dhe familja e saj u persekutuan nga qeveria. Bashkë me familjen ajo jetoi në vështirësi ekonomike dhe shoqërore, madje dhe vështirësi në dëshirën e saj për të ndjekur shkollën në Shkollën e Arteve në Tiranë. Ajo jeton me moton "një botë tjetër është e mundur" dhe, kur shikon historinë e saj dhe gjërat që ka arritur që atëherë, mund të shohësh mënyrën në të cilën kjo mantra ka ushqyer punën e saj.

## Aktivizmi 
Gjatë periudhës së tranzicionit të demokracisë, Sevim Arbana ishte një nga aktivistet e para të Lëvizjes Demokratike në Shqipëri. Në vitin 1993, ajo themeloi OJQ-në "Useful to Albanian Women" (UAW). Nën drejtimin e saj, shumë projekte të rëndësishme filluan që të merrnin jetë, duke përfshirë një qendër rehabilitimi për fëmijët e rrugës, një fushatë kundër trafikimit të vajzave dhe grave shqiptare, dhe Klubin e parë të Grave në Shqipëri. Si një aktiviste për të drejtat e njeriut, ajo mbështet gratë e margjinalizuara, fëmijët e varfër dhe të pastrehë dhe të moshuarit. Në 1997-ën, ajo u zgjodh presidente e OJQ-së Forum, OJQ-ja e parë ombrellë në vend. Ndërtimi i një sere nga një OJQ e grave ishte ideja e saj, një ide që solli një mesazh të paqes në kohë lufte. Lulet u dhuruan dhe u shpërndanë si dhurata në koncerte dhe aktivitete. Gjatë luftës në Kosovë, organizata e saj mbështeti 3800 shqiptarë të Kosovës me ushqim, strehim dhe ndihma të tjera humanitare dhe tregoi se gratë dinë të kombinojnë përkushtimin dhe profesionalizmin, thjeshtësinë dhe sinqeritetin në të gjitha veprimet e tyre. Pas përfundimit të luftës në Kosovë, duke bashkëpunuar me sukses me grupe të tjera feministe, Sevim Arbana së bashku me një mik dhe *Woman in Black* iniciuan *Woman Bridge for Peace* and *Understanding* midis grupeve të ndryshme etnike në Serbi, Mal të Zi, Maqedoni, Kosovë dhe Shqipëri .

## Referim
Lirika Matoshi

**Lirika Matoshi** (lindur më 1996) është një stiliste kosovare që banon në New York City. Matoshi shquhet për dizajnet e saj femërore.

## Jeta personale 
Matoshi u rrit në Prishtinë, kryeqytetin e Kosovës. Ajo vjen nga një familje shqiptare me nëntë   fëmijë. Motra e saj e madhe Teuta Matoshi është gjithashtu stiliste.

## Karriera 
Matoshi u zhvendos në SHBA në vitin 2016 për të ndjekur shkollimin në Institutin e Teknologjisë së Modës. Kur kërkesa e saj u refuzua, ajo vazhdoi të dizajnojë në mënyrë të pavarur nga një studio në Bronx.

Matoshi u bë e njohur në vitin 2017 kur personalizoi një palë geta, duke i zbukuruar ato. Pasi postoi një imazh të getave në faqen e saj personale në Instagram, imazhi u nda nga blogerë të modës dhe Matoshi filloi të shiste versione të getave pasi mori kërkesa për to. Në vitin 2017 një nga modelet e saj u vesh gjithashtu nga këngëtarja Elle King në Grammy Awards.

Në vitin 2020 një tjetër dizajn i Matoshit u bë i njohur. Një fustan i bërë nga një pëlhurë tyli që përmban një model luleshtrydhesh që shkëlqejnë, çoi në një rritje të shitjeve prej 1000% për Matoshin. Vogue e quajti modelin e Matoshit "fustanin e verës".

Lirika Matoshi mori mirënjohje nga Ministrja e Kulturës, Rinisë dhe Sportit në Kosovë, Vlora Dumoshi, dhe nga Zëvendësministri Halil Matoshi, në gusht 2020. 

## Referime 
## Linqe te jashtme 
*
Vajza me pata

***Vajza me pata*** është film i animuar shqiptar i metrazhit të shkurt për fëmijë, i realizuar me teknikën me kukulla dhe i prodhuar nga kinostudioja Shqipëria e Re më 1975. Është filmi i parë i animuar në shqip. *Vajza me pata* është përgatitur nën skenarin e Astrit Bishqemit, regjinë e Esat Musliut, me piktor Astrit Totën, ndërsa si operator është angazhuar Faruk Basha. Muzikën e filmit e ka kompozuar Alfons Ballici.

## Përmbajtja 
Ngjarja zhvillohet në vitet e para të pushtimit fashist. Jeta një vajzë e vogël është e detyruar të ruaj patat e zotit Kasem për të mbijetuar dhe në shtëpinë e zotit Kasem ajo ndjen shtypjen dhe shfrytëzimin. Për Jetën e zgjuar dhe të etur për dije s'ka lodra dhe as abetare siç ka djali i përkëdhelur i zotit Kasem. Me ndihmën e mësuesit, Jeta bëhen anëtarë të grupeve antifashiste së bashku me shokët e saj të varfër Skënderi, Ylli, Petriti etj.

## Burimi i të dhënave
Sallata (kthjellim)

Sallata mund ti refererohet:

* Sallata - (në *lat. Lactuca sativa,* në *ang. Lettuce*) dhe nënllojet e saj.
* Sallata (gatim) - lloj gatimi.
Sallata

**Sallata** (*lat. Lactuca sativa, turq. Marul, ang. Lettuce*), e njohur edhe si Marule, është lloj bime në gjininë Lactuca. Është një nga bimët a mbjellë shumë herët, që në kohë të egjiptianëve të lashtë dhe pastaj është përhapur ne Europë. Me kultivimin e saj janë krijuar shumë nënlloje dhe ndaj sallata njihet edhe me emra të tjerë si sallata jeshile, sallata e kuqe etj.

## Lista nënllojeve të Sallatës
Ka shumë nënlloje (apo kultivarë) falë një tradite të gjatë mbjellje. Kultivarët kryesorë:

* Sallata gjethegjatë (ose sallata romake) - (lat. *Lactuca sativa var. longifolia)*
* Sallata shpargull (ose sallata kineze) - (lat. *Lactuca sativa var. angustana)*
* Sallata rrumbullakët - (lat. *Lactuca sativa var. capitata*)
* Sallata e kuqe - (lat. *Lactuca sativa var. crispa*)

parapamje|Sallata e kuqe

## Përdorimi 
Është një bimë që mbillet gjerësisht në botë dhe është përhapu edhe në vendet e Azisë.

Kjo bimë përdoret më shumë për gatime në sallata, por jo vetëm. Sallata shpargull përdoret më shumë kërcitë e saj sesa për gjethet.

## Burimi i të dhënave
Sinapi i bardhë

**Sinapi i bardhë** (*lat. Sinapis alba, angl. White mustard*) është bimë e gjinisë Sinapis. Në latinisht njihet edhe me sinonimet *Brassica alba* (klasifikimi L. dhe Rabenh.) dhe *Brassica hirta* (klasifikimi Moench) nga klasifikime më të vjetra.

## Përdorimi 
Sinapi i bardhë rritet për farat e tij nga të cilat prodhohet salca e mustardës (*ang. mustard, ital. senape, gjerm. senf*).

Bima përdoret gjithashtu edhe në qarkullimin e të mbjellave sidomos në kombinim me panxharin.

## Burimi i të dhënave
Brassica oleracea

**Brassica oleracea** është një lloj bime që përmban disa kultivarë të përdorur si ushqim, përfshi lakrën, brokolin, lulelakrën, lakrën iriq (*ang. kale*), lakrën e Brukselit, lakrën gjethe (*ang. collard green*s), lakra italiane (*ang. Savoy cabbage*), lakra rrepë (*ang. kohlrabi*), dhe brokolin kinez (*ang. gai lan*). Forma e saj natyrale quhet lakër e egër, dhe është endemike në brigjet e Evropës jugore dhe perëndimore. 

## Lista nënllojeve të Brassica oleracea 
Më poshtë janë grupet kryesore të nënllojeve. Çdo grup mund të ketë disa nënlloje brenda tij.

* Brassica oleracea grupi Acephala - lakra iriq (*ang. kale*)
* Brassica oleracea grupi Alboglabra - brokoli kinez (*ang. gai lan*)
* Brassica oleracea grupi Botrytis - lulelakra
* Brassica oleracea grupi Capitata - lakra, lakra e bardhë
* Brassica oleracea grupi Costata 
* Brassica oleracea grupi Cymosa 
* Brassica oleracea grupi Gemmifera - lakra e Brukselit 
* Brassica oleracea grupi Gongylodes - lakra rrepë (*ang. kohlrabi*) 
* Brassica oleracea grupi Italica - brokoli 
* Brassica oleracea grupi Medullosa
* Brassica oleracea grupi Palmifolia
* Brassica oleracea grupi Pyramidalis
* Brassica oleracea grupi Ramosa
* Brassica oleracea grupi Rubra
* Brassica oleracea grupi Sabauda - lakra italiane ose lakra e Savojës (*ang. Savoy cabbage*), lakra përdredhëse, keli
* Brassica oleracea grupi Sabellica
* Brassica oleracea grupi Selenisia
* Brassica oleracea grupi Viridis - lakra gjethe (*ang. collard green*s)

## Burimi i të dhënave
Brassica rapa

**Brassica rapa**, bën pjesë në familjen e Brassicaceae. Përfshin disa kultivarë.

## Lista nënllojeve të Brassica rapa 
## Burimi i të dhënave
Rrepa pikante

**Rrepa pikante** (*lat. Armoracia rusticana, ang. Horseradish*, *gjer. Kren*), quajtur ndryshe edhe kren ose rrika e bardhë, është një bimë që bën pjesë në familjen e Brassicaceae ku bën pjesë edhe mustarda, rrepa pikante japoneze (*ang. Wasabi*), brokoli, lakra, dhe rrepa. Është bimë me prejardhje nga Evropa juglindore dhe Azia perëndimore. 

## Përdorimi 
Rritet për përdorimin e saj qoftë si erz ashtu edhe për salca.

parapamje|Rrepa pikante

## Shiko dhe 
Rrepa pikante japoneze

## Burimi i të dhënave
Kajsusi

**Pema e kajsusit** (lat. *Anacardium occidentale*, ang. *Cashew*) bën pjesë në familjen e Asteraceae. Është një pemë tropikale fruti i së cilës prodhon farat e kajsusit.

Pema e kajsusit vjen nga zonat në brezin tropikal të Amerikës Qendrore, zona e Karaibeve, veriu i Amerikës së Jugut dhe veriun e Brazilit.

## Përdorimi 
Në botën e kuzhinës, farat e kajsusit futen në një grup me arrorët, ndaj mund të ndodh të emërohen edhe arrat e kajsusit. Kajsusi pra është i ngrënshëm dhe mund të hahet ashtu siç është, të përdoret në gatime me përbërës të tjerë apo të përpunohet në formë kremi.
parapamje|Fara (ose arra) kajsusi

## Burimi i të dhënave
Ilia Çavçavaxe

**Princi Ilia Chavchavadze** (Gjeorgjisht: ილია ჭავჭავაძე; 8 nëntor 1837 - 12 shtator 1907) ishte një figurë publike gjeorgjiane, gazetare, botuese, shkrimtare dhe poete që luajti një rol të madh në krijimin e shoqërisë civile gjeorgjiane gjatë sundimit rus të Gjeorgjisë. Ai quhet "heroi më i nderuar universalisht" i Gjeorgjisë.

Ai ishte një udhëheqës i lëvizjes intelektuale rinore me emrin "Tergdaleulebi". Ilia Chavchavadze themeloi 2 gazeta moderne: Sakartvelos Moambe dhe Iveria. Ai luajti një rol të rëndësishëm në krijimin e strukturës së parë financiare në Gjeorgji - Land Bank of Tbilisi. Gjatë 30 viteve ai ishte një kryetar i kësaj Banke, e cila financoi dhe promovoi shumicën e ngjarjeve kulturore, arsimore, ekonomike dhe bamirëse që u zhvilluan në Gjeorgji. Ilia Chavchavadze mori pjesë në themelimin e "Shoqërisë për përhapjen e shkrim-leximit midis gjeorgjianëve" - ​​ishte organizata e parë e tipit OJQ që themeloi shkolla në të gjithë Gjeorgjinë, ata u përpoqën të bënin gjuhën gjeorgjiane në vend. Ata mësuan që njerëzit të shkruajnë dhe lexojnë. Kjo ishte mënyra për të luftuar kundër politikës rusifikuese të Perandorisë Ruse në Gjeorgji. Ai u vra në vitin 1907.
Umid Najjari

**Umid Najjari** - (15 Prill 1989, Tabriz, Provinca Azerbajxhan Lindore, Republika Islamike e Iranit) - Poet, shkrimtar, përkthyes, publicist, anëtar i Unionit Botëror të Shkrimtarëve të Rinj Turqisht..

## Biografia 
Umid Najjari lindi më 15 prill 1989 në qytetin e Tabrizit. Shkollimin fillor e mori në Tabriz. Në 2009-2013 ai studioi në Fakultetin Elektronik të degës së Tabrizit të Universitetit Islamik të Lirë. Në 2016-2020, ai studioi në Fakultetin Filologjik të Universitetit Euroaziatik të Baku, i specializuar në "gjuhë dhe letërsi Azerbajxhanase". Ai është një anëtar i Unionit Botëror të Shkrimtarëve të Rinj Turqisht (DGTYB).

## Karriera 
Umid Najjari e filloi karrierën e tij në moshë të re. Punimet e tij të para u botuan në revistat periodike të Tabrizit. Është autor i tre librave. Në vitin 2015 librat "Lugina e Zogjve" u botuan në Tabriz dhe në vitin 2019 "Në anën tjetër të mureve". Në vitin 2019 libri "Foto e Errësirës" u botua në Baku. Në vitin 2020, një libër me poezi "SLIKA TAME" (në serbisht) u botua në Beograd.. Najjari është gjithashtu një përkthyes aktiv. Ai ka përkthyer disa libra dhe poezi që janë shembuj të letërsisë klasike dhe moderne perse nga persishtja në Azerbajxhan. Poezitë e tij janë botuar në Shtetet e Bashkuara, Serbi, Spanjë, Itali, Shqipëria, Greqia, Belgjikë, Kanada, Turqi, Uzbekistan, Irak, Kazakistan, Gjeorgji, Kili dhe Iran.

## Referime
Kryefjala

mami zakonisht eshte nje emër
Ose një përemër.   
Kryefjala mund te shprehet me një grup emëror.Kryefjala me fjale me te shkurta eshte pjesa kryesore e fjalise.

Kryefjala është gjymtyra kryesore emërore a përemërore e fjalisë dykryegjymtyrëshe që hyn në marrëdhënie e në lidhje kallëzuesore me kallëzuesin. (Grup autorësh, 2002, f. 167). 

**Kryefjala e shprehur me emër.** Emri në funksionin e kryefjalës mund të jetë i shquar ose i pashquar. 

Emri në rasën emërore, trajta e shquar, është forma më tipike e shprehjes së kryefjalës. Në këtë formë emri kryefjalë mund të jetë i përgjithshëm a i përveçëm dhe mund të ketë çfarëdo kuptimi leksikor: 

**Mësuesi** i vjetër vetëtimthi hetoi kolegët e vet. **Njerëzit** shpeshherë nuk e kuptojnë mirë të tashmen, pa pasur të qartë të kaluarën. Atje tej dëgjohej **hingëllimi** i dëshpëruar, i mallëngjyer i ngjirur i këputur i një kali. Ja sot po e ndiente **Shpresa** bukurinë e asaj kënge. 

Përdorimi i emrit në trajtë të pashquar si kryefjalë paraqet kufizime si strukturore, edhe kuptimore. Ndër to mund të përmendet: tipi i fjalisë (është fjalia dëftore a pyetëse, pohore a mohore), numri dhe kuptimi i emrit në funksionin e kryefjalës, diateza e foljes kallëzues, prania ose mosprania e përcaktorëve kallëzuesorë të shprehur me emër në fjali (kryefjala e shprehur me emër në trajtë të pashquar nuk mund të përdoret në një fjali që ka një përcaktor kallëzuesor të tillë) etj.

Kryefjala është fjala kryesore që tregon se kush e kryen veprimin. Zakonisht shprehet me një emër ose përemër vetor. Gjendet me pyetjet Kush?, Cili?, Cila?, Cilët?, Cilat?. Për ta gjetur kryefjalën pyetja i bëhet kallëzuesit.

Shprehet me emër: **Blerta** vizaton. Kush? Pra, kryefjala është **Blerta** e shprehur me emër.

Shprehet me përemër: **Ajo** vizaton. Kush? Pra, kryefjala është përemri **ajo,** që zëvendëson emrin Blerta (Grup autorësh, 2022, f. 25).

Ne grup emeror bejne pjese :emri ,mbiemri,parafjala ,prapashtesa etj
Nektarina (kthjellim)

Nektarina mund ti refererohet:

* Nektarina - (në *lat. Prunus persica var. nucipersica,* në *ang. Nectarine*) fryti i lëmuar, varietet i pjeshkës.
* Nektarina (2004 roman) - roman i Fahredin Shehu.
Nektarina (2004 roman)

**Nektarina**, roman me autor Fahredin Shehu. Botuar në Prishtinë nga "Rozafa", në vitin 2004. Libri ka 276 faqe. 

## Burimet
Arjan Sala

**Arjan Fadil Sala** "Dëshmor i Atdheut" i cili humbi jetën në betejë me flakët në një magazinë në Tiranë, ku shpëtoji rreth 20 kolegë.
Filmi shqiptar : 1981

**Filmi shqiptar : 1981** libër i botuar në Tiranë nga "8 Nëntori" në vitin 1982. Libri ka 51 faqe.
Balalaika

parapamje|240px|Balalaika nga gjysma e dytë e shekullit të 20-të. Tani është vendosur në Muzeun e Shkencës dhe Teknologjisë në Beograd
**Balalaika** (Rusisht: балалайка) është një instrument muzikor me tela ruse me një trup karakteristik trekëndësh prej druri, të zbrazët, qafë të çarë dhe tre tela. Dy vargje zakonisht akordohen në të njëjtën notë dhe vargu i tretë është një katërshe e përkryer më e lartë. Balalaikat me lartësi të lartë përdoren për të luajtur melodi dhe akorde. Instrumenti në përgjithësi ka një qëndrueshmëri të shkurtër, duke kërkuar goditjen ose këputjen e shpejtë kur përdoret për të luajtur melodi. Balalaikat shpesh përdoren për muzikë popullore ruse dhe vallëzim.

Familja e instrumenteve *balalaika* përfshin instrumente të madhësive të ndryshme, nga ato më të lartat deri tek ato më të ultat: balalaika pikkolo, prima-balalaika, secunda balalaika, alto balalaika, bas balalaika dhe balalaika kontrabass. Ka orkestra balalaika të cilat përbëhen vetëm nga balalaika të ndryshme; këto ansamble zakonisht luajnë muzikë klasike që është rregulluar për balalaika. Prima balalaika është më e zakonshmja; pikolo është e rrallë. Ka pasur edhe balalaika descant dhe tenor, por këto konsiderohen të vjetruara. Të gjithë kanë trupa me tre anë; maja bredh, me gjelbërim të përjetshëm ose bredhi; dhe shpinat e bëra nga tre deri në nëntë seksione druri (zakonisht panje).

Prima balalaika, secunda dhe alto luhen ose me gishta ose me plektrum, në varësi të muzikës që luhet, dhe basi dhe kontrabasi (i pajisur me këmbë zgjatuese që qëndrojnë në dysheme) luhen me plectra lëkure. Instrumenti i rrallë i pikolos zakonisht luhet me një zgjedhje.

## Referime
Wings of Tomorrow

***Wings of Tomorrow*** është i dyti album studio nga suedeze band hard rok,  Europe . Ai u lansua në 24 Shkurt 1984 nga Hot Records, vetëm një vit pas albumit të tij debutues.

Konsiderohet si një nga albumet më të mira rok, dhe i dyti më i mirë i grupit suedez, duke qenë një sukses i madh për glam metal dhe power metal

Në total, katër teke nga kjo vepër u lançuan; " ''Lyin 'Eyes* " (në 1983), " *erndërrimtar* ", " *Stormwind* " dhe " *Open Your Heart'' " (versioni origjinal). Kjo këngë e fundit u rihap në një edicion të ri për 1988, si pjesë e albumit të tij Out of This World .

## Lista e këngëve 
# "Stormwind" (Joey Tempest) - 4:31
# "Britma e zemërimit" (Tempest, Marcel Jacob ) - 4:06
# " Hap Zemrën Tënde " (Stuhia) - 4:10
# "Sjellë përsëri keq" (Stuhia) - 3:46
# "Afazi" [instrumental] (John Norum) - 2:32
# "Krahët e së nesërmes" (Stuhia) - 3:59
# "Koha e humbur" (Stuhia) - 4:10
# "Lyin 'Eyes" (Stuhia) - 3:47
# "Dreamndërrimtar" (Stuhia) - 4:28
# "Dance the Night Away" (Stuhia) - 3:35

## Personale 
* Joey Tempest - vokal, tastierë
* John Norum - kitarë
* John Levén - bas, kitarë
* Tony Reno - daulle
* Glenn Hughes - bas
* Lewin Pages - PIANO

### Prodhimi dhe inxhinieria 
* Leif Mases - prodhues, inxhinier
* Peter Engberg - ilustrim i kopertinës
* Magnus Elgquist - fotografi
* Camilla B. - dizajni i kuvertës

## Linqe te jashtme 
* Album në allmusic.com
Maria Adeodata Pisani

**Maria Adeodata Pisani** (29 dhjetor 1806 - 25 shkurt 1855) ishte  murgeshë Malteze të cilën Papa Gjon Pali II e nderoi më 24 Prill 2001 dhe u beatifikua me 9 maj 2001.

Një ditë pasi Gjon Pali II nënshkroi dhe lëshoi dekretin për virtytet , duke i hapur rrugën bekimit më 9 maj 2001, peshkopët lëshuan një letër baritore duke theksuar vështirësitë serioze me të cilat duhej të përballej, duke deklaruar se Maria Adeodata Pisani kishte kishte "një fëmijëri të vështirë pasi prindërit e saj nuk jetonin së bashku. Ajo hoqi dorë dhe disponoi pasurinë e saj, duke jetuar me dëshirë si një murgeshë e fshehur ".

## Jeta 
Vajza e vetme e Baronit, Benedetto Pisani Mompalao Cuzkeri dhe Vincenza Carrano, lindi **Maria Teresën Pisani** në Napoli, Itali në 29 dhjetor 1806 dhe pagëzoi të njëjtën ditë në Famullinë e Shën Markut në Pizzofalcone. Babai i saj mbante titullin e Baronit të Frigenuin, një nga baronitë më të vjetra dhe më të pasura në Maltë; nëna e saj ishte italiane . 

Babai i saj pinte shumë dhe kjo shpejt do të çonte në probleme martesore, kur Pisani ishte ende një fëmijë i vogël nëna e saj u largua nga shtëpia bashkëshortore dhe ia besoi kujdesin e fëmijës vjehrrës së saj, Elisabeth Mamo Mompalao, e cila jetonte në Napoli, Mompalao ishte  kujdestare e mirë, por vdiq kur mbesa e saj ishte vetëm dhjetë vjeçe. Pas vdekjes së gjyshes së saj, Pisani u dërgua në *Istituto di Madama Prota* të famshme, një shkollë me konvikt në Napoli ku bijat e aristokracisë lokale morën arsimimin. 

Sapo në Maltë, Pisani vendosi të bëhej murgeshë, edhe pse nëna e saj preferonte që ajo të martohej.  Bamirësia e saj ishte  përfitim për kolegët e saj murgesha dhe për shumë njerëz gjithashtu jashtë manastirit. 

Pisani shkroi vepra të ndryshme, më e njohura prej të cilave është *Kopshti mistik i shpirtit që e do Jezusin dhe Marinë*, një koleksion i reflektimeve të saj personale midis viteve 1835 dhe 1843. 

Pisani u kujtua për shenjtërinë e saj, dashurinë ndaj të varfërve, sakrificat e imponuara nga vetja dhe ekstazitë aq të plota sa që u pa duke u levitur .  Italia ishte papritur u shërua nga një tumor në stomak pas kërkesës së saj për ndërhyrjen e Maria Pisani.

Papa Gjon Pali II e shpalli atë të Bekuar më 9 maj 2001 në Floriana, Maltë, pasuar shpejt nga zbulimi i një portreti të madh të të Bekuarit - një kopje e një pikture origjinale me vaj të porositur në 1898 nga Pietro Pace, Kryepeshkopi i Rodosit dhe Peshkopi të Maltës. Pontiff gjithashtu njoftoi se festa e saj do të festohej në 25 Shkurt, ditën e vdekjes së saj. 

## Referime
Elektrolaring

**Elektrolaring** është një pajisje mjekësore në madhësinë e një brisku të vogël elektrik që përdoret për të prodhuar një fjalim më të qartë nga ata njerëz që kanë humbur laringun, zakonisht për shkak të kancerit të laringut. Pajisja më e zakonshme është një pajisje dore, e drejtuar nga bateria, e shtypur kundër lëkurës nën nofullën e poshtme e cila prodhon dridhje për të lejuar të folurin; variacione të tjera përfshijnë një pajisje të ngjashme me pajisjen muzikore elektronike "talk box", e cila jep bazën e tingulli i të folurit përmes një tubi të vendosur në gojë. Pajisjet e mëparshme jo-elektrike u quajtën laring mekanik. Së bashku me zhvillimin e zërit të ezofagut, duke përdorur një sintetizues të të folurit ose duke kaluar një procedurë kirurgjikale, elektrokarinci shërben si një mënyrë e rikuperimit të fjalës për pacientët e laringutit.

## Referime
Sami Spahiu

alt=Drejtor i Drejtorisë për Mbrojtje dhe Shpëtim Komuna e Gjilanit Republika e Kosovës  Politikan  Artist (Piktorë)  Anëtar i Rotary Club Gjilani  Sami Spahiu  Director for Rescue and Defense Municipality of Gjilan/Kosova  Politician  Artist (Painter)  Member of Rotary Club Gjilani|parapamje|Drejtor i Drejtorisë për Mbrojtje dhe Shpëtim Komuna e Gjilanit Republika e Kosovës
Sami Spahiu

Drejtor i Drejtorisë për Mbrojtje dhe Shpëtim Komuna e Gjilanit Republika e Kosovës

Politikan

Artist (Piktorë)

Anëtar i Rotary Club Gjilani
 
Sami Spahiu 

Director for Rescue and Defense Municipality of Gjilan/Kosova 

Politician

Artist (Painter)

Member of Rotary Club Gjilani

__INDEX__
__NEWSECTIONLINK__

__FORCETOC__
Hans-Jürgen Sasse

**Hans-Jürgen Sasse** i njohu edhe si  *Jürgen Saße* (* 30. Prill 1943 në Berlin ; 14 † Janar 2015  ) ka qene një gjuhëtar gjerman.

## Jeta 
Sasse studioi gjuhësi të përgjithshme, studime indo-evropiane, semite dhe ballkanike në Berlin, Selanik dhe Mynih . Në 1970 ai mori doktoratën në Mynih në departamentin e Studimeve Semitike me disertacionin e tij *Analiza gjuhësore e dialektit arab të Mhallamiye në Provincën Mardin (Turqia Juglindore)* . Nga viti 1972 deri më 1977 ai ishte asistent kërkimor në Institutin e Gjuhësisë së Përgjithshme dhe Indo-Evropiane në Mynih. Në 1975 ai mori *përshëndetjet e tij për lëndën e gjuhësisë së përgjithshme me veprën Die Morphophonologie des Galab-Verbs* dhe në 1977 ai u gradua profesor i rregullt. Në 1987 ai ndoqi një thirrje në Universitetin e Këlnit si pasardhës i Hansjakob Seiler në postin e gjuhësisë së përgjithshme dhe krahasuese. Michael Job ishte pasardhësi i tij në Mynih. Pas 21 vitesh si profesor në Këln, Sasse doli në pension në semestrin dimëror 2008/2009. Pasardhësi i tij ishte Nikolaus P. Himmelmann .

Sasse ishte një bashkëthemelues i nismës së Fondacionit Volkswagen *për Dokumentimin e Gjuhëve të Kërcënuara* dhe president themelues i Shoqërisë për Gjuhët e Kërcënuara.&nbsp;V. dhe që nga viti 2001 një anëtar i plotë i Akademisë së Shkencave të Nordrhein-Westfalisë .

Në fushën e gjuhësisë së përgjithshme, Sasse u mor me marrëdhëniet gramatikore dhe kategoritë leksikore (pjesë të fjalës), me kërkime universale, me ligjërim dhe gramatikë, me morfosintaksë, me gjuhësi historike dhe rindërtim, me kontaktin e gjuhës dhe vdekjen e gjuhës, si dhe me leksikun hulumtim Nga gjuhët dhe familjet gjuhësore ai hulumtoi gjuhët ballkanike (veçanërisht greqishten moderne dhe shqipe ), gjuhët afro-aziatike (sidomos semite dhe kushitike ) dhe gjuhët e Amerikës së Veriut, veçanërisht Cayuga Iroquois . Qëndrimet e shumta në terren të hulumtimeve mbështesin punën e tij.

## Nderime 
* Shoqëria për Studime Kanadeze çdo vit jep një *çmim sponsorizimi Jürgen Saße* për akademikë të rinj nga të gjitha disiplinat, teza universitare ose teza e doktoratës së të cilave ka të bëjë me Aborigjenët e Kanadasë. 

## Literatura 
* Bernd Heine : *Nekrologji për Hans-Jürgen Sasse në takimin e klasës për shkencat humane më 15.* *Prill 2015* Libri vjetor i Akademisë së Shkencave dhe Arteve të Nordrhein-Westfalisë, 2016, f. 102f.
* Zuzana Malášková dhe Václav Blažek: " Nekrologjia: Hans-Jürgen Sasse (* 30 Prill 1943 - † 14 Janar 2015)  " Lingua Posnaniensis 61 (1), 2019.

## Lidhje në internet 
* Literatur von und über Hans-Jürgen Sasse  
* Hans-Jürgen Sasse në Akademinë e Shkencave dhe Arteve të Nordrhein-Westfalisë 
** Nekrologji për Hans-Jürgen Sasse në Akademinë e Shkencave dhe Arteve të Nordrhein-Westfalisë , mbajtur nga Bernd Heine
* Hans-Jürgen Sasse në Universitetin e Këlnit
** Nekrologji, po aty

## Provat individuale
Dallëndyshe Bici

**Dallëndyshe Bici** (e lindur më 30 prill 1978) është juriste dhe politikane shqiptare, e cila prej korrikut 2024 shërben si Kryeinspektore e Inspektoratit Kombëtar të Mbrojtjes së Territorit (IKMT). Më parë ka qenë drejtoreshë e Agjencisë Shtetërore të Kadastrës (mars 2023–korrik 2024) dhe kryeinspektore e IKMT-së (gusht 2014–mars 2023).

## Jeta dhe arsimi 
Bici ka përfunduar shkollën e mesme të gjuhëve të huaja “Asim Vokshi” në Tiranë. Ka ndjekur studimet universitare në Universitetin e Tiranës, në Fakultetin e Drejtësisë, dhe është çertifikuar si avokate nga Dhoma Kombëtare e Avokatisë. Në nëntor 2005, ka përfunduar një master për “Administrim Institucionesh” në Universitetin e Bordeaux, në bashkëpunim me Ministrinë e Jashtme të Francës.

## Karriera profesionale dhe politike 
Nga gushti 2014 deri në mars 2023, Bici mbajti detyrën e kryeinspektores së IKMT-së. Në mars 2023, u emërua drejtoreshë e Agjencisë Shtetërore të Kadastrës (ASHK), duke zëvendësuar Artan Lamen. Në korrik 2024, u rikthye në detyrën e kryeinspektores së IKMT-së, duke zëvendësuar Ervin Hoxhën, i cili u emërua Ministër i Brendshëm. Në vend të saj, në krye të ASHK-së u emërua Agim Ismaili.

Më parë, Bici ka mbajtur edhe postin e zëvendësministres së Mbrojtjes dhe ka kandiduar për deputete në zgjedhjet parlamentare të vitit 2021 në listën e Partisë Socialiste në Tiranë.

Ajo zotëron gjuhët frënge, angleze dhe italiane. 

## Referime
Diana Lleshi

**Diana Lleshi** (e lindur më 2 gusht 1993 ) ne qytetin e Sarandës.
E njohur nga publiku si **Ana**,  pjesëmarrëse nē reality show-n televiziv "Përputhen" në Top Channel.
Ajo u bë e njohur për publikun më  7 shtator të 2020 , duke u spikatur prej natyrës së saj shpërthyese dhe të paparashikueshme , gjë e cila e bëri Anën menjëherë personazh te Showbiz-it në mënyrë të menjëhershme.

Sipërmarrëse dhe menaxhuese e dyqanit te saj "callmebeba store" i cili gjendet si dyqan fizik por edhe online .
Ka mbaruar studimet për "komunikim, mardhënie me publikun" në Universitetin Europian të Tiranës.

Ka qënë gjithashtu modele në sfilata dhe fotomodele në sesione të ndryshme fotografike brënda dhe jashtë vëndit.

Ana tashmë është pjesë e botës së televizionit , një personazh dinamik , e cila pritet të vijë me plot projekte e surpriza.
Anisa Veseli

Anisa Veseli e lindur më 2 janar 2002 në Gjilan  . Blogerja nga Prishtina, Anisa Veseli, ka qenë deri më të tash e njohur për publikun për videot e ndryshme që realizonte dhe i shpërndante në rrjetet sociale. Duke qenë se ka arritur potencialisht një numër të madh ndjekësish, Anisa vendosi t’i qaset edhe në një formë tjetër showbizit vendor. 

Më datë 22 Janar 2021, Anisa publikon videoklipin "Foto Foto", të cilën ia ka besuar producentit shumë të kërkuar të momentit, Rzon. Teksti i këngës u shkrua nga vetë Anisa. 

Më datë 5 Mars 2021, Anisa Veseli publikon videoklipin "Qyqek". Teksti i këngës u shkrua nga Anisa Veseli. Produksioni audio u realizua nga RZON. 

Anisa Veseli ka njoftuar se do publikojë së shpejti videoklipin "Drill".
Manjota

**Manjota** (*lat. Manihot esculenta*), bën pjesë në familjen e Euphorbiaceae. Emëritme në gjuha të tjera përfshijnë në italisht manioca, gjermanisht maniok, mandi'o (Paraguaj), mandioca (Brazil, Argjentin, Paraguaj), cassava, kassave dhe në vendet spanjisht folëse në Amerikën e jugut yuca (mos ngatërro me yucca).

Në vendet tropikale manjota është bima e tretë për ushqim pas orizit dhe misrit.

## Përdorimi 
Rrënjët e manjotës përdoren për ushqim. Ato përpunohen në miell ose miell të imët.

Bima përdoret edhe për prodhimin e bio karburanteve. 

## Burimi i të dhënave
Vevey

**Vevey** (arpitan: Vevê; ish-gjermanisht: Vivis) është një qytet në Zvicër në kantonin Vaud, në bregun verior të liqenit Leman, pranë Lozanës. Emri gjerman Vivis nuk përdoret më zakonisht.

Ishte selia e distriktit me të njëjtin emër deri në vitin 2006, dhe tani është pjesë e distriktit Riviera-Pays-d'Enhaut. Është pjesë e zonës frëngjishtfolëse të Zvicrës.

Vevey është shtëpia e selisë botërore të kompanisë ndërkombëtare të ushqimit dhe pijeve Nestlé, e themeluar këtu në vitin 1867. Çokollata me qumësht u shpik në Vevey nga Daniel Peter në vitin 1875, me ndihmën e Henri Nestlé. Aktori dhe komediani anglez Charlie Chaplin jetoi në Vevey nga viti 1952 deri në vdekjen e tij në vitin 1977.

## Shiko edhe 
* Zvicra

## Referime
Mbiemrat cilësorë

Kryejnë emërtimin e cilësive konkrete në fjali, si për shembull ngjyrat, dimensionet, shija, gjendjet emocionale, apo vetitë fizike. Shembuj: I artë, I ëmbël, i trishtuar, I lodhur, I fortë, etj.
Karrota (kthjellim)

* Karrota - (lat. *Daucus carota nënlloji sativus*) perime e mbjellë nga njeriu për ushqim
* Daucus carota - lloji i bimës ku përfshihet nënlloji i karrotës, karrota e egër etj.
Pastinaka

**Pastinaka** (*lat. Pastinaca*, *ang. Parsnip*), bën pjesë në familjen e Apiaceae. Eshtë bimë që përdoret si ushqim, pjesa e rrënjës.

Eshtë bimë e rajonit të Europës dhe Azisë e njohur që në lashtësi por shpesh në shkrimet e lashta ngatërrohej me karrotën. Para ardhjes në Europë të kallam sheqerit, pastinaka përdorej si ëmbëlsues.

## Përdorimi 
Pastinaka përdoret si ushqim. Rrënja e bimës ka një shije të ëmbël po ashtu si karrota. Zakonisht hahet e gatuar por mund edhe të hahet siç është. Është e pasur me vitamina, minerale dhe veçanërisht me Kalium. Ka edhe veti kundër-oksiduese dhe fibra të tretshme dhe të pa tretshme.

## Burimi i të dhënave
Bashkim Shkodra

**Bashkim Shkodra** është një ish luftëtar shqiptar nga Shkodra i cili iu bashkua Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës dhe gjatë luftës e thërrisnin "Ushtar Shkodra". Gjatë luftës të UÇK-së ai kishte komandant Sheremet Jashari, i njohur si Komandant “Klina”. "Ushtar Shkodra" ishte plagosur rëndë dhe kishte marrë dy plumba, një prej të cilit e ka akoma në trup pasi nxjerrja e tij do t’a paralizonte. Ai sot jeton në Shqipëri së bashku me gruan shqiptare nga Kosova dhe me 6 fëmijët e tyre.
Onima Media

**Onima Media SHPK**, ose thjesht **Onima** (shënuar me të mëdhaja), është një shtëpi diskografike dhe kinematografike kosovare, si dhe shpërndarës medial, me seli në Prishtinë, Kosovë. Ajo ndihmon në shpërndarjen e muzikës, mirëmbajtjen e të drejtave autoriale në YouTube, dhe monetizimin e përmbajtjes muzikore. U themelua më 28 prill 2015. Drejtor i kompanisë është **Erkand Shabani** (lindur në dhjetor 1989), që njëherësh zotëron edhe kompaninë Imagine Films.

## Referime
Voices (këngë)

"**Voices**" është një këngë e realizuar nga këngëtari kongolez-suedez Tusse. Kompozuar nga Joy Deb, Linnea Deb, Jimmy "Joker" Thörnfeldt dhe Anderz Wrethov. Kënga konkurroi në Melodifestivalen 2021, ku arriti deri në finale në 13 mars 2021. Kënga mori më shumë pikë si nga shikuesit ashtu edhe nga juria ndërkombëtare në finale dhe fitoi finalen me 175 pikë, 57 pikë përpara nënkampionit. Prandaj e ka përfaqësuar Suedinë në Festivalin Evropian të Këngës 2021 në Roterdam. Pas fitores së këngës në Melodifestivalen, ajo u ngjit në vendin e parë në listën suedeze Sverigetopplistan.

## Listat 
## Referime
Mjegulla në gusht (roman)

***Mjegulla në gusht*** (në gjermanisht *Nebel im August* ) është roman i vitit 2008 nga Robert Domes . Historia sillet rreth një djali Yenish 14 vjeç Ernst Lossa i cili u vra përmes eutanazisë nga nazistët .

## Subjekti 
Në 2002, Domes filloi të studionte jetën e Ernst Lossa, një djalë nomad me etni jenish që udhëtoi në Gjermaninë jugore. Ernst u nda nga prindërit e tij në 1933, u konsiderua jetim dhe u dërgua së pari në jetimore në 1942, pastaj u transferua në një borstal dhe  në një azil në moshën dymbëdhjetë vjeç.  Atje ai u vra në 1944 në moshën 14 vjeç me një mbidozë morfine dhe skopolamine . Ai ishte një nga të paktën 200,000 viktimat e programit të eutanazisë së fëmijëve nën Nacional-socializmin .

Domes në këtë roman përshkroi jetën e Ernst Lossa ,  cili u botua nga CBT ( Random House ) në 2008 si një libër për fëmijë . Aktualisht i prezantuar si një lexim nëpër shkolla, libri ka marrë çmime të shumta. 

Në vitin 2016, u bë një përshtatje filmi e drejtuar nga regjisori gjerman Kai Wessel . Drama *Mjegulla në Gusht* u shfaq në kinematë Gjermane në Shtator 2016. Ishte një nga 8 filmat gjermanë të paraqitur në Akademinë për Filmin më të Mirë Ndërkombëtar në 2017, por nuk u zgjodh. 

## Referime
Mbreti i Kuq dhe Magjistarja: Populli cigan dhe përrallat

***Mbreti i Kuq dhe Magjistarja: Gypsy Folk dhe Fairy Tales*** është  antologji e vitit 1965 me 25 përralla që janë mbledhur dhe ritreguar nga Ruth Manning-Sanders . Është  në një seri të gjatë të antologjive të tilla nga Manning-Sanders.

Ky libër u botua për herë të parë në Mbretërinë e Bashkuar në 1964, nga Universiteti Oxford  Press .

## Përmbajtja 
* Briani dhe Dhelpra
* Dragoi i Mashtruar
* Pula që shtroi vezët e diamantit
* Pata tullace
* Jankyn dhe shtriga
* Silvestri
* Mbreti i Kuq dhe Shtriga
* Ushtari i Vjetër dhe Lakmitë
* Gjëagjëza
* Gjithçka del në dritë
* Jack dhe kutia e tij e artë
* Brigandët dhe Vajza e Millerit
* Demi i Vogël
* Dhelpra e Vogël
* Tropsyn
* Tinker dhe gruaja e tij
* Fisniku i Vogël
* Gjarpri
* Përralla e një vëllai budalla dhe e një shkurre të mrekullueshme
* Qeni i Zi i pyllit të egër
* Dragoi dhe njerka
* Qeni dhe Vajza
* Një Mbret i Vjetër dhe Tre Bijtë e Tij të Anglisë
* Tre Princeshat dhe Shpirti i Papastër
* Gëzuar Boz'll
Faraonët konkretë

***Faraonët konkretë***, me regji të Jordan Todorov , është film dokumentar Bullgar i vitit 2010 që eksploron stilin e jetës së Romëve Kalderash - një komunitet i mbyllur prej jo më shumë se 1 milion njerëzve në të gjithë botën.

## Përmbledhje 
Mirësevini në botën piktoreske të Romëve Kalderash - një komunitet i mbyllur prej jo më shumë se 1 milion njerëz në të gjithë botën. *Faraonët konkretë* tregojnë mënyrën e jetesës dhe traditat e komuniteteve rome më të fshehura dhe intriguese. Një bariz karizmatik cigan do të na ecë nëpër historitë e tij dhe shtëpinë e tij të re. Ne do të mësojmë trendet e nxehta në hartimin e lapidarit rom. Ne do të zbresim në shtëpitë nëntokësore të granitit afrikan, të mobiluar me shtretër, dollapë, stereo dhe një celular të ngarkuar - një linjë direkte për në botën tjetër. Një festë e jetës aktuale dhe jetës së përtejme në të gjitha manifestimet e tyre.
Angelo Dashuria ime

***Angelo My Love*** është një film drama amerikan i vitit 1983 i drejtuar nga Robert Duvall dhe me protagonist Angelo Evans. Skenari ka të bëjë me romët e New York City . Ajo u shfaq jashtë konkurrencës në Festivalin e Filmit në Kanë në 1983. 

## Kasti 
* Angelo Evans si Vetja e tij
* Michael Evans si Vetja e tij
* Ruthie Evans si Vetja e tij
* Tony Evans si Veta e tij
* Debbie Evans si Veta e tij
* Steve Tsigonoff si Veta e tij
* Millie Tsigonoff si Veta e tij
* Frankie Williams si Veta e tij
* George Nicholas si Veta e tij
* Katerina Ribraka si Patricia
* Timothy Phillips si Mësues Shkolle
* Lachlan Youngs si Reporter i Studentëve
* Jennifer Youngs si Student 

## Prodhimi 
Robert Duvall e pa për herë të parë aktorin kryesor, Angelo, në 1977 kur ishte 8 vjeç, duke debatuar me një grua më të moshuar në Columbus Avenue që "dukej si një grindje e të dashuruarve".  Skenari për *Angelo My Love* u shkrua nga Z. Duvall, me disa dialogë të improvizuara nga aktorët Romë, shumica e të cilëve luajnë vetë.

Përveç Anxhelos janë vëllai i tij i madh Michael, nëna e tij fallxhorja, motra e tij Debbie dhe e dashura e tij Patricia (Katerina Ribraka); babai i tij Tony Evans, nga filmi mund të mendohet sikur mungojnë, por në fakt është në disa skena.

## Realizimi 
"Angelo është një lloj përmbledhjeje e idealizuar e të gjithë fëmijëve të rrugës në New York, pa marrë parasysh përkatësinë e tyre etnike. Ai është fizikisht i vogël, por ka një personalitet kaq të madh, të përcaktuar ashpër, saqë duket se është një fëmijë i pushtuar nga mendja dhe përvojat e një burri në të 20-at. Pastaj, ndërsa filmi vazhdon, dikush sheh Angelon që lëviz nga vetëbesimi i ngathët, i zgjuar duke folur në lotët e fëmijërisë dhe përsëri kthehet, të gjitha në hapësirën e disa sekondave të kohës në ekran. Kjo, gjithashtu, mund të jetë pjesë e pëlqimit të Anxhelos, por është një film me të papritura  dhe skena qesharake. Angelo, ndër të tjera, ka frikë nga fantazmat. " 

*Varietet* raportuan se Z. Duvall shpenzoi pesë vjet dhe më shumë se 1 milion dollarë në film  dhe se shumë prej aktorëve, përfshirë Angelon, nuk lexuan anglisht.

Shfaqjet komerciale të San Francisco, New York dhe Los Angeles u dokumentuan, me një prezantim kabllor Cinemax në 1985.

## Referime
Cigani (film 2011)

***Cigani*** është  film drama Sllovake i vitit 2011 i drejtuar nga Martin Šulík . Filmi u zgjodh si hyrja Sllovake për Filmin më të Mirë në Gjuhët e huaja në Akademinë e 84-të të Akademisë,   por nuk doli në listën përfundimtare. 

## Kasti 
* Miroslav Gulyas si Xhaxhai
* Martina Kotlarova si Julka
* Jan Mizigar si Adam
* Attila Mokos si Prifti

## Lirimet, çmimet dhe nominimet 
Në korrik 2011, filmi u publikua për herë të parë në Festivalin e 46-të Ndërkombëtar të Filmit Karlovy Vary, ku u nominua për Globin Crystal, ai fitoi çmimin special të jurisë, çmimin Don Quijote, çmimin e kinemave Label Europa dhe Jan Mizigar u përmend për rolin e tij të veçantë në film. Pas kësaj ai fitoi 6 çmime të tjera dhe 9 nominime në festivale të ndryshme ndërkombëtare të filmit. 

## Referime
Magjia cigane

***Magjia e ciganëve*** është  film maqedonas i vitit 1997 i drejtuar nga Stole Popov . Ishte paraqitja e Maqedonisë në Çmimet e 70-të të Akademisë për Çmimin e Akademisë për Filmin më të Mirë në Gjuhët e Huaja, por nuk u pranua si i nominuar. 

## Komploti 
Një histori romantike në familjen cigane bën një përpjekje të fundit,  për të gjetur rrugën e saj për të dalë nga absurditeti dhe fatkeqësia ballkanike. Historia e tyre pasqyron historinë universale të të refuzuarve dhe të pastrehuarve, heronjve të harruar të rrugës që bëjnë lajmet vetëm në nekrologjitë ose në seksionet e krimit.  Një histori romantike për një familje cigane, që jeton në periferinë e kryeqytetit maqedonas. Ai flet për përpjekjet e tyre përmes jetës së përditshme, duke përshkruar me ngjyra ambiciet e tyre dhe ëndrrat e tyre të ndershme dhe të ëmbla (për botën moderne, ndoshta në dukje qesharake). Është një film për shpirtin cigan të ngrohtë dhe gjithnjë shpresëdhënës dhe kryerjen e mallkimeve aktuale magjike cigane. Edhe pse historia është vendosur në një zonë rurale, ajo është një histori kudo, me probleme dhe situata kudo, disa prej tyre nga çdo nivel i shoqërisë. Ëndrrat e mëdha, dashuria, familja, pranimi i larmisë - janë erëzat e kësaj historie të ndershme dhe prekëse, të cilat ju bëjnë të qeshni dhe të qani, kohë pas kohe. 

## Referime
Hotel Paradise (film)

***Hotel Paradise*** (i njohur gjithashtu si *Hotel Rai*, *Хотел Рай* ) është film dokumentar Bullgar i vitit 2010 i drejtuar nga Sophia Tzavella. Ajo përshkruan jetën e romëve që jetojnë në një bllok apartamentesh në një fshat në provincën Yambol, Bullgari .

Filmi mori çmimin FIPRESCI si përzgjedhëse e ndërkombëtare në festivalin e 13-të ndërkombëtar të filmit në Selanik .
Kam takuar edhe ciganë të lumtur

***Unë madje takova ciganë të lumtur*** është  film jugosllav i vitit 1967 nga regjisori serb Aleksandar Petroviç .  Filmi ka në qendër jetën e romëve në një fshat në Vojvodinën veriore, por trajton gjithashtu tema  si dashuria, marrëdhëniet etnike dhe shoqërore. Krahas Bekim Fehmiu, Olivera Vučo, Bata Živojinović dhe Mija Aleksić, filmi paraqet një grup aktorësh romë që flasin gjuhën rome . *Kam takuar edhe ciganë të lumtur* konsiderohet si një nga filmat më të mirë të Valës së Zezë në kinemanë jugosllave . 

## Komploti 
Protagonist, Beli Bora Perjar ( Bekim Fehmiu ), është një cigan simpatik. Bora është e dashuruar me Tisën ( Gordana Jovanović ) më e vogël, e cila është afër martesës detyruar nga njerku i saj. Të dy hyjnë në telashe dhe përfundimisht duhet të ikin. Tisa refuzon burrin e saj por ajo dhe Bora martohen në kishë. Tisa përpiqet të shkojë në Beograd, ndërsa Bora godet me thikë një burrë në një përleshje me thikë . Prandaj, të dy janë të dëbuar nga kampi i tyre Romak, megjithatë aventurat e tyre vazhdojnë.

## Kasti 
* Bekim Fehmiu si Beli Bora Perjar
* Olivera Katarina, si: Olivera Vučo si Lenče
* Bata Živojinović si Mirta
* Gordana Jovanović si Tisa
* Mija Aleksić si Pavle

Pjesa tjetër e aktorëve të renditur alfabetikisht:

* Severin Bijelić si njeri fanatik
* Stojan Decermić si shofer i Hladnjača 1
* Milivoje Gjorgjeviq si Sandor
* Rahela Ferari si Igumanija
* Etelka Filipovski si gruaja e Borës
* Milorad Jovanović si Toni
* Zoran Longinović si Islednik 1
* Branislav-Ciga Milenkovi
* Bozidar Pavičević-Longa si shofer i Hladnjača 2
* Velizar Petrović
* Djordje Pura si Islednik 2
* Nina Sajin
* Milivoje Tomić si rumun
* Janez Vrhovec si gjyqtar

## Realizimi 
Filmi ishte  më i popullarizuar në Beograd  me 400,000 pranime, krahasuar me një mesatare prej 60,000. 

## Çmimet 
Në Festivalin e Filmit të Kanës 1967 ai u nominua për Palmën e Artë dhe fitoi Çmimin e Madh Special të Jurisë dhe Çmimin FIPRESCI. 

Filmi u nominua për Çmimin e Akademisë 1967 për Filmin më të Mirë në Gjuhët e Huaja (ngjarje në Prill 1968)  dhe për Çmimin Golden Globe për Filmin më të Mirë në Gjuhët e Huaja . Bata Živojinović gjithashtu fitoi një çmim Arena e Artë për Aktorin më të Mirë në Festivalin e Filmit të Pulës 1967 për portretizimin e tij për Mirta.

## Referime
Mbreti i ciganëve

***Mbreti i Ciganëve*** është  film amerikan dramë e vitit 1978 nga Paramount Pictures me protagonist Eric Roberts (në debutimin e tij në film), Sterling Hayden, Shelley Winters, Susan Sarandon, Brooke Shields, Annette O'Toole dhe Judd Hirsch .

Drejtuar nga Frank Pierson, skenari u adaptua nga Pierson nga libri *Mbreti i Ciganëve* 1975, i cili tregon historinë e Steve Tene dhe familjes së tij cigane.

Disa këshilltarë teknikë dhe përsonazhe që punuan në film ishin ciganë të vërtetë. David Grisman kompozoi partiturën, e cila shfaqi në mënyrë të dukshme violinistin legjendar të xhazit Stephane Grappelli ; të dy burrat gjithashtu u shfaqën në ekran si muzikantë ciganë. Aktorja e ardhshme Rachel Ticotin ishte një nga valltaret cigane.

Eric Roberts u nominua për një Golden Globe të vitit 1979 për "Debutimi më i Mirë i Aksionit të Filmit Motion &#x2013; Mashkull" për interpretimin e tij si Dave.

## Përmbledhje e komplotit 
Filmi merret me mënyrat kriminale dhe jetën e trazuar të një grupi ciganësh të ditëve moderne që jetojnë në fillim të viteve 1960 të New York City . Ndërsa është në shtratin e vdekjes "mbreti" i tyre, Zharko Stepanowicz ( Sterling Hayden ), ia kalon pozicionin e tij të udhëheqjes nipit të tij të pavullnetshëm, Dave ( Eric Roberts ). Pavarësisht ngurrimit të Dave për t'u bërë udhëheqësi i ri i ciganëve, babai i Dave, Groffo ( Judd Hirsch ), i zemëruar që nuk ishte emëruar udhëheqës, përpiqet ta vrasë Dave. Groffo është mashtrues, që përdor dhunë dhe kërcënime. Përfundimisht kjo çon në një konfrontim të madh me djalin e tij, dhe filmi përfundon me sugjerimin që Dave më në fund ka pranuar trashëgiminë e tij; me zërin e tij duke konsideruar mundësinë e sjelljes së tij të ciganëve të lidhur me traditën në botën e zakoneve dhe mënyrave të jetesës të Shekullit 20.

## Kasti kryesor 
* Eric Roberts si Dave Stepanowicz
* Sterling Hayden në rolin e Mbretit Zharko Stepanowicz
* Judd Hirsch si Groffo Stepanowicz
* Shelley Winters si Mbretëresha Rachel Stepanowicz
* Susan Sarandon në rolin e Rose Giorgio Stepanowicz
* Brooke Shields si Tita Stepanowicz
* Annette O'Toole si Sharon
* Annie Potts si Persa
* Michael V. Gazzo në rolin e Spiro Giorgio
* Antonia Rey në rolin e Danitza Giorgio
* Matthew Laborteaux si Middle Dave Stepanowicz
* Danielle Brisebois në rolin e të Riut Tita Stepanowicz

.

## Referencat
Mondo (film)

***Mondo*** është  film drama francez i vitit 1995, shkruar dhe drejtuar nga Tony Gatlif bazuar në tregimin e shkurtër të JMG Le Clézio .  Filmi debutoi në Festivalin Francez të Filmit Unifrance në Japoni 1995 dhe u dha premierë në Francë më 17 Prill 1996.

## Sfondi 
Ylli i filmit, Ovidiu Balan, ishte 11 vjeç kur u xhirua filmi. Ai është  cigan rumun i cili u mor nën krahun e regjisorit me ndihmën e qeverisë franceze  Gatlif krijoi filmin si një vepër mbi temat e ciganit "të qetë dhe të lirë", në kontrast me nocionin e vendbanimeve. Ndryshe nga filmat e ngjashëm për fëmijët e rrugës, të tilla si Salaam Bombay ose Pixote, ky film ishte menduar si një përrallë e llojeve të një fryme mitike që prek jetën e njerëzve të dëbuar në një shoqëri të mbushur me paragjykime ndaj ciganëve .

## Përmbledhje 
Filmi ndjek një djalë jetim që mbijeton në Nisë përmes mirësisë së të huajve dhe zgjuarsisë së tij. Një ditë Mondo (Ovidiu Balan) shfaqet në rrugët e Nicës. Ai nuk ka familje, pasuri, shkollim, por ndan një buzëqeshje brilante dhe ka shpirt të mirë. Duke qenë më shumë në shtëpi me kopësht, fusha dhe bregdet, qyteti nga ana tjetër duket se e mbingarkon atë. Ai ka instinkte të mira mbijetese, duke shmangur policinë dhe duke kërcënuar të rriturit gjatë kërkimit të tij për një familje.

## Cast 
* Ovidiu Balan si Mondo
* Philippe Petit si Magjistari
* Pierrette Fesch si Thi Chin
* Jerry Smith si Dadi
* Schahla Aalam si Shoku i Magjistarit
* Maurice Maurin si Giordan peshkatari
* Catherine Brun si Soliste e Kishës
* Ange Gobbi si Postmani
* Jean Ferrier si Shefi i Policisë
* Marcel Lemuet si Zogu
* Nadia Cutaia si Gruaja Baker
* Pierre Klouman si Njeriu me Kokoshka

## Njohja 
### Çmime dhe nominime 
* 1998, Çertifikata e Meritës për Jurinë e të Rriturve për 'Feature Film and Video' në Festivalin Ndërkombëtar të Filmit për Fëmijë 

## Realizimi 
Filmi i hershëm i Gatlif, *Latcho Drom* paraqiti një portret romantik të muzikës dhe kulturës cigane. Ai sjell të njëjtin ndjeshmëri në këtë *Mondo* lirike, një imazh me sy të trishtuar të të huajit universal, më i padëshiruari i Francës.  *Mondo* përshkruhet se përkujton vizualisht një nga ato ditë të rralla kur bota shkëlqente sikur të ishte krejt e re, e vendosur në rrugët dhe bankat e qytetit port të Francës, Nice. 

## Referime