open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pjerin Sheldija

**Pjerin Sheldija**: Mjeshtri i Pikturës Shqiptare

Pjerin Sheldija, një nga figurat më të shquara të pikturës shqiptare, lindi më 9 korrik 1937 në lagjen Arra e Madhe të Shkodrës, afër shtëpisë së Pashko Vasës. Ai erdhi në jetë në një familje të njohur qytetare shkodrane dhe filloi udhëtimin e tij artistik që në moshë të re.

Hapat e Parë të Artit

Sheldija filloi arsimin e tij në shkollën e Jezuitëve, më vonë e quajtur 11 Janari, dhe më pas në shkollën Ndoc Mazi. Qysh i vogël, ai tregoi talent për pikturë, të cilin e kultivoi nën drejtimin e mësuesit të vizatimit Luigj Sheldija dhe më vonë piktorja Nelda Gera, e cila e këshilloi të ndiqte studimet për pikturë në Liceun Artistik në Tiranë. 

Formimi dhe Edukimi Artistik

Pasi mbaroi shkollën fillore, për shkak të nevojave ekonomike të familjes, Sheldija punoi për një periudhë të shkurtër si mekanik në Fabrikën e Çimentos në Shkodër. Gjatë kësaj kohe, ai ndoqi kursin e pikturës në Shtëpinë e Kulturës në Shkodër, të drejtuar nga piktori i njohur Vladimir Jani, një figurë kyçe në formimin e tij artistik. 

Në vitin 1956, Sheldija filloi mësimet në Liceun Artistik të Tiranës, ku pati mësues të shquar si Abdullah Eminin, Abdurrahim Buzën, Kel Kodhelin, Janaq Paçon dhe të tjerë. Ai përvetësoi teknika të ndryshme artistike, duke u bërë një piktor i kompletuar. 

Karriera dhe Kontributet

Pas diplomimit nga Liceu në vitin 1961, Sheldija u emërua mësues në Shkollën Pedagogjike të Shkodrës. Gjatë karrierës së tij si mësues vizatimi, ai punoi në disa shkolla të Shkodrës, duke krijuar dhe drejtuar rrethe pikture për nxënësit më të talentuar deri në pensionimin e tij në vitin 1992.

Përveç mësimdhënies, Sheldija vazhdoi të pikturonte dhe të krijonte karikatura, duke marrë pjesë në ekspozita të ndryshme lokale dhe kombëtare. Punimet e tij u botuan në disa organe të shtypit të kohës, si gazeta Jeta e re, Mësuesi, Puna, Bashkimi dhe revista Hosteni, ku fitoi çmime kombëtare.

Trashëgimia Artistike

Një nga kontributet më të rëndësishme të Sheldisë janë mbi 200 afreskët e tij në mbi 35 kisha në Shqipëri, Kosovë, Mal të Zi, Itali dhe Angli. Pikturat e tij ndodhen sot në Vatikan dhe për kontributin e tij të madh, Papa Benedikti XVI e nderoi me ‘Distinktivin e Kryqit të Shenjtë për Kishën dhe për Papën”.

Bashkia e Shkodrës e ka nderuar Pjerin Sheldijën me titullin “Mirënjohja e Qytetit” për kontributin e tij të jashtëzakonshëm në art dhe kulturë. 

Vdekja dhe Kujtesa

Pjerin Sheldija u nda nga jeta më 30 gusht 2022, duke lënë pas një trashëgimi të pasur artistike që do të vazhdojë të frymëzojë brezat e ardhshëm.  Ai mbetet një figurë kyçe në historinë e artit shqiptar, një mjeshtër i pikturës që dha një kontribut të pashlyeshëm në kulturën dhe trashëgiminë kombëtare.  

## Referime
Jofeja në Francë

**Jofeja në Francë** ka një histori të gjatë dhe një kushtetutë të madhe demografike, me përparimin e ateizmit dhe përçmimin e fesë teiste që daton që nga Revolucioni Francez. Në vitin 2015, sipas vlerësimeve, të paktën 29% e popullsisë së vendit identifikohet si ateistë dhe 63% identifikohet si jofetare.

## Shiko edhe 
* Feja në Francë
* Revolucioni Francez

## Referime
Shpenzimet e konsumatorit

[djathtas|parapamje|200x200px|Konsumatorët mund të blejnë një gamë të madhe mallrash dhe shërbimesh në [Qendra tregtare|qendrat tregtare.]]**Shpenzimet e konsumatorit** janë paratë totale të shpenzuara për mallrat dhe shërbimet përfundimtare nga individët dhe familjet. Ekzistojnë dy komponentë të shpenzimeve konsumatore: konsumi i induktuar (i cili ndikohet nga niveli i të ardhurave) dhe konsumi autonom (i cili nuk është).
Shpenzimet e konsumatorëve luajnë një rol të rëndësishëm në ekonominë e një vendi, pasi ato ndihmojnë në stimulimin e kërkesës për mallra dhe shërbime, duke ndikuar drejtpërdrejt në prodhimin dhe punësimin. Konsumi i induktuar është i lidhur ngushtë me ndryshimet në të ardhurat e individëve, ndërsa konsumatorët tendencojnë të shpenzojnë më shumë kur kanë të ardhura më të larta. Nga ana tjetër, konsumi autonom është më pak i ndikuar nga faktorët ekonomikë të jashtëm dhe mund të përfshijë shpenzime të domosdoshme si ushqimi, strehimi dhe shëndeti. Shpenzimet konsumatore gjithashtu ndihmojnë në përcaktimin e inflacionit, pasi ndryshimet në nivelin e shpenzimeve mund të ndikojnë në çmimet e mallrave dhe shërbimeve në treg.

## Shiko edhe 
* Konsumatori
* Konsumimi
* Fatura
* Mallrat dhe shërbimet

## Referime
Koncerti "Yje nën Yje" në Shkodër

**Koncerti "Yje nën Yje" në Shkodër**: Një Mbrëmje Magjike nën Tingujt e Këngës dhe Humorit

Mbrëmjen e 28 qershorit 2024, Shkodra u shndërrua në një skenë të hapur plot emocion dhe magji me koncertin "Yje nën Yje".  Kjo ngjarje e veçantë, e mbajtur në sheshin para teatrit “Migjeni”, mblodhi së bashku qytetarët e Shkodrës për të shijuar një natë të paharrueshme të mbushur me muzikë tradicionale shkodrane dhe humor karakteristik të këtij qyteti të dashur. 

Atmosfera ishte e mrekullueshme që nga fillimi, me spektatorët që shijonin dritat e projektuar mbi fasadën e teatrit “Migjeni”, një nga institucionet më të rëndësishme kulturore të qytetit. Nën prezantimin e shkëlqyer, skena u gjallërua nga tingujt e këngëve dhe interpretimet humoristike që i dhanë natës një gjallëri të veçantë.

Gjatë koncertit, u kujtuan me respekt dhe nostalgji emrat e shquar të estradës shkodrane që nuk janë më mes nesh, si Zef Deda, Gëzim Kruja, dhe Tano Banushi. Kujtimi i tyre solli një moment reflektimi dhe respekti për trashëgiminë e tyre artistike që vazhdon të frymëzojë brezat e rinj.

Kënga shkodrane u përcoll me emocion nga zëri i artistëve të mirënjohur Myfarete Laze, Bujar Qamili dhe Jozefina Simoni. Interpretimet e tyre krijuan një atmosferë të ngrohtë dhe të afërt me publikun, duke i bërë të ndihen pjesë e kësaj mbrëmjeje të veçantë.

Humori shkodran, një element i pandarë i kulturës së qytetit, u soll me mjeshtëri nga aktorët Drande Xhaj dhe Edmond Halili, të cilët u bashkuan në skenë me aktorët e rinj Akil Varfi dhe Tan Brahimi. Performancat e tyre sollën të qeshura dhe energji pozitive në publik, duke e bërë natën edhe më të gjallë.

Spektakli “Yje nën Yje si n’Kafe t’Madhe” u organizua nga Ministria e Turizmit dhe Mjedisit, në bashkëpunim me Bashkinë Shkodër. I pranishëm në këtë event ishte edhe kryetari i Bashkisë së Shkodrës, Benet Beci, i cili e përshëndeti mbrëmjen me një postim në rrjetin social Facebook, duke e cilësuar atë si një natë emocionesh, nostalgjie, humori dhe këngësh që i kënduan të gjithë bashkë.

Në audiencë ishin të pranishëm figura të ndryshme nga arti, kultura dhe politika. Nën shoqërinë e gotave të verës dhe bisedave të këndshme, kjo mbrëmje verore solli buzëqeshje dhe kujtime të bukura për të gjithë të pranishmit.

Koncerti "Yje nën Yje" ishte një festë e vërtetë verore që hapi dyert për një festival të muzikës së lehtë shqiptare. Teatri “Migjeni” u bë mikpritës i një serie këngësh që përçuan gëzim dhe energji pozitive në çdo cep të sheshit. Kjo ngjarje është një dëshmi e gjallë e pasionit dhe dashurisë së qytetarëve të Shkodrës për artin dhe kulturën e tyre, një natë që do të mbahet mend gjatë. 

Në përfundim, koncerti "Yje nën Yje" nuk ishte thjesht një mbrëmje muzikore, por një celebrim i trashëgimisë kulturore dhe artistike të Shkodrës, një natë e mbushur me yje që ndriçuan nën qiellin e Shkodrës dhe në zemrat e të gjithë pjesëmarrësve. 

## Burimet
Beteja e Arbërisë së Vogël

thumb|Harta e Arbënisë së Vogël
thumb|Pllaka përkujtimore me emrat e të vrarëve gjatë Betejës së Arbërisë së Vogël
**Beteja e Arbërisë së Vogël**, e njohur gjithashtu si **Epopeja e Arbërisë së Vogël**, është një ngjarje e rëndësishme në historinë e Kosovës. Kjo betejë ndodhi më 15 korrik 1924 në territorin e njohur si Arbëria e Vogël. Kjo zonë konsiderohej një zonë e lirë dhe ishte një pikë strategjike për forcat nacionaliste shqiptare.

## Rrethanat 
Pas Luftërave Ballkanike dhe shpërbërjes së Perandorisë Osmane, Kosova u vu nën sundimin serb. Popullsia shqiptare në Kosovë përballej me shtypje dhe diskriminim të paparë, duke ushqyer një dëshirë të fortë për pavarësi dhe rezistencë ndaj autoriteteve serbe.

Në qershor 1924, shpërtheu një kryengritje e gjerë në mbarë Kosovën, e njohur si Kryengritja e Qershorit. Edhe pse kjo kryengritje u shtyp shpejt nga forcat serbe, ajo e ndezi më tej vendosmërinë e lëvizjes së rezistencës shqiptare.

## Beteja 
Më 15 korrik 1924, një grup luftëtarësh nacionalistë shqiptarë të udhëhequr nga Azem Galica bashkë me të shoqën Shotë Galica ndodheshin në Galicë (Arbërinë e Vogël). Forcat e xhandarmërisë serbe rrethuan rajonin dhe filluan një sulm të gjithanshëm.

Pavarësisht se ishin të paktë në numër dhe të pajisur shumë më keq, luftëtarët shqiptarë bënë një rezistencë të ashpër. Beteja zgjati për orë të tëra, duke rezultuar në humbje të mëdha për të dyja palët. Gjatë kësaj beteje, u dogjën rreth 100 shtëpi, u plagosën rëndë 28 persona dhe u vranë 82 luftëtarë shqiptarë.

## Përfundimi 
Në fund, forcat serbe arritën të mposhtnin pozicionet shqiptare. Azem Galica u vra në betejë dhe shumë luftëtarë të tjerë shqiptarë u kapën ose u vranë. Pavarësisht se ishte një humbje ushtarake, Beteja e Arbërisë së Vogël u bë simbol i heroizmit dhe vendosmërisë shqiptare.

## Rëndësia 
Beteja e Arbërisë së Vogël ishte një pikë kthese në luftën për pavarësinë shqiptare. Ajo theksoi qëndresën dhe vendosmërinë e popullit shqiptar për të rezistuar ndaj sundimit serb. Beteja gjithashtu nënvizoi dështimin e komunitetit ndërkombëtar për të adresuar fatin e shqiptarëve në Kosovë.

Në vitet në vazhdim, Azem Galica bashkë me të shoqën Shotë Galica u shfaqën si figura legjendare në folklorin shqiptar, që vazhduan të kujtoheshin si luftëtarë sypatrembur që luftuan deri në vdekje për atdheun e tyre. Beteja përkujtohet çdo vit në Kosovë si një ditë përkujtimore për heronjtë e rënë dhe vazhdon të frymëzojë shqiptarët edhe sot.

## Shih edhe 
* Azem Galica
* Shotë Galica
* Arbania e Vogël
* Kulla e Azem dhe Shotë Galicës
Ura e Vashës

parapamje|Ura e Vashës|300px
**Ura e Vashës** është një thesar i historisë dhe kulturës shqiptare.

## Historia dhe vendndodhja 
Ura e Vashës, një thesar i vyer i historisë dhe kulturës shqiptare, ndodhet midis fshatrave Klos dhe Guri i Bardhë. Ajo lidh dy brigjet e lumit Mat dhe ka qenë mjeti i vetëm i komunikimit në rrjedhën e sipërme të këtij lumi. Ura ka një hark të vetëm dhe një dritare shkarkimi në të djathtë, e cila e bën atë një strukturë unike. Këmbët e saj janë vendosur në malin Vërrith dhe malin Dish, duke krijuar një peizazh të mrekullueshëm natyror. 

## Arkitektura dhe dimensionet 
Ura e Vashës është e gjatë 11 metra, hapësira midis dy këmbëve është 7 metra, dhe lartësia e harkut nga pasqyra e ujit është gjithashtu 7 metra. Gjerësia e gjurmës së urës është 2.8 metra, dhe është e shtruar me gurë dhe pllaka. Harku gjysëm rrethor është ndërtuar me gurë gëlqerorë të latuar dhe katrorë, të përforcuar me dy qemere dhe grepa hekuri në të dy anët e harqeve.

## Historia e emërtimit 
Fillimisht, kjo urë nuk e kishte emrin "Ura e Vashës", por **Ura e Skurës**. Ajo u ndërtua si një akt bamirësie nga Haxhi Hajrulla Skura nga lagjja Mansaj e Gurit të Bardhë, afërsisht 300 vjet më parë. Emri "Ura e Vashës" rrjedh nga një urë tjetër në afërsi, në Sheun e Dishit. Me kalimin e kohës, emri simbolik "Ura e Vashës" u përvetësua për këtë urë, duke u njohur gjerësisht me këtë emër.

## Krahasimi me urat e tjera 
Teknikisht dhe tipologjikisht, Ura e Vashës përkon me urat e tjera të Matit si ura e Hoxhaj, Kulmares, dhe Skura në Gur të Bardhë, si dhe ura e Shën e Premtes në Gurrë të Vogël. Jashtë Matit, ajo i ngjan fazës së dytë të shtimit të Urës së Mesit në Shkodër dhe Urës së Kamareve në Librazhd. Ura e Mesit u ndërtua nga Mehmet Pasha Bushati në shekullin e 18-të, ndërsa Ura e Kamareve ka një dedikim që daton nga viti 1715.

## Turizmi dhe rëndësia kulturore 
Ura e Vashës është një destinacion i njohur për turistët shqiptarë dhe të huaj. Një tabelë e vogël me mbishkrimin "Ura e Vashës", vendosur nga turistët çekë, është një shenjë e vizitave të shumta. Bukuritë natyrore dhe vlerat historike të kësaj zone janë ende të panjohura për shumë shqiptarë, por pritet që ndërtimi i rrugës së Arbrit të rrisë numrin e turistëve.  Përgjatë kësaj rruge gjenden shtëpi karakteristike prej guri, me dritare të vogla të quajtura frëngji.

Familja e Ali Sinës është e vetmja që jeton në fund të dy shpateve, një familje e klasës punëtore që mirëmban vetë rrugën dhe Urën e Vashës.

## Legjenda e emrit 
Sipas legjendës, ura e ka marrë emrin nga një vajzë e fisit Skuraj, e cila nuk u martua sepse nuk mund të kalonte lumin. Vendosmëria e saj për të ndërtuar urën me të ardhurat e saj ka mbetur në kujtesën popullore, duke dhënë kështu emrin "Ura e Vashës".

## Trashëgimia kulturore 
Ky monument historik është shpallur Monument Kulture nga Ministria e Arsimit dhe Kulturës më 30 qershor 1983.  Me karakteristikat e tij unike dhe vendndodhjen në një peizazh natyror të mrekullueshëm, Ura e Vashës vazhdon të jetë një destinacion i rëndësishëm për të gjithë ata që dëshirojnë të shijojnë bukurinë e trashëgimisë shqiptare.

## Referime
Tuneli i Shkopetit

**Tuneli i Shkopetit**: Një transformim i rëndësishëm për sigurinë rrugore në Shqipëri

Tuneli i Shkopetit, i vendosur në aksin rrugor Burrel-Milot, është një ndër objektet infrastrukturore në Shqipëri që ka kaluar një transformim të rëndësishëm falë ndërhyrjeve të Autoritetit Rrugor Shqiptar (ARRSH).  Ky tunel, i ndërtuar në vitet 1950, ka paraqitur prej kohësh sfida të mëdha për lëvizjen e sigurt të përdoruesve të rrugës, por tani ai është përshtatur për të përmbushur standardet moderne të sigurisë rrugore. 

Historia e tunelit

Tuneli i Shkopetit u ndërtua në vitin 1953, në një periudhë kur rruga kalonte afër shkëmbinjve dhe shumë pranë digës së hidrocentralit të Shkopetit. Kjo rrugë ofron një panoramë të mrekullueshme të natyrës shqiptare, duke e bërë atë një destinacion të preferuar për shumë udhëtarë dhe turistë. Megjithatë, për dekada me radhë, tuneli ka mbetur pa ndriçim, duke krijuar rreziqe të mëdha për shoferët dhe pasagjerët, veçanërisht gjatë natës dhe në kushte të vështira moti. 

Ndërhyrjet e ARRSH

Duke njohur rëndësinë e garantimit të sigurisë maksimale për të gjithë përdoruesit e rrugëve, ARRSH ka ndërhyrë në tunelin e Shkopetit dhe në pjesën tjetër të aksit rrugor Burrel-Milot. Ky investim ka përfshirë vendosjen e rreth 70 metrave linearë barriera metalike mbrojtëse në të dyja hyrjet e tunelit. Përveç kësaj, janë vendosur sinjalistika dhe reflektorë brenda tunelit, si dhe vijëzime të reja për të ndihmuar orientimin e drejtuesve të automjeteve.

Ndriçimi dhe përmirësimet shtesë

Një nga aspektet më të rëndësishme të këtij projekti ka qenë vendosja e ndriçimit për herë të parë në tunelin e Shkopetit. Kjo është realizuar falë bashkëpunimit ndërmjet Bashkisë Mat dhe kompanisë Kurum, e cila ka koncesionet për hidrocentralet e Ulzës dhe Shkopetit. Ndriçimi i ri ka përmirësuar ndjeshëm sigurinë dhe komoditetin për të gjithë përdoruesit e kësaj rruge.

Një rikthim në kohë

Gjatë trazirave të vitit 1997, mungesa e ndriçimit në tunelin e Shkopetit u përdor nga keqbërësit për të grabitur shoferët dhe udhëtarët, duke krijuar një periudhë të vështirë dhe të rrezikshme për këdo që kalonte aty. Vendosja e ndriçimit dhe masave të reja të sigurisë ka ndihmuar në shmangien e incidenteve të tilla dhe ka rritur ndjeshëm besimin e publikut në përdorimin e kësaj rruge.

Efekti i ndërhyrjeve

Ndërhyrjet e fundit kanë transformuar jo vetëm sigurinë e tunelit, por edhe estetikën e tij. Pamjet e reja të tunelit të ndriçuar, të publikuara në faqen zyrtare të Bashkisë Mat, tregojnë një infrastrukturë të përmirësuar dhe të modernizuar, e cila është mirëpritur nga të gjithë përdoruesit e rrugës. 

Tuneli i Shkopetit është një shembull i shkëlqyer i asaj që mund të arrihet kur investimet strategjike dhe bashkëpunimi ndërmjet institucioneve dhe sektorit privat bashkohen për të përmirësuar sigurinë dhe cilësinë e jetës së qytetarëve. Këto përmirësime jo vetëm që kanë bërë rrugën më të sigurt, por kanë nxitur dhe vlerësuar më shumë bukuritë natyrore të zonës, duke e bërë atë një destinacion edhe më tërheqës për vizitorët. 

## Referime
Garazhi

në Hermitazhin Shtetëror, Shën Petersburg, Rusi.]]
Një garazhë është një strukturë me mure, me çati, me një derë për ruajtjen e një automjeti ose automjetesh që mund të jenë pjesë ose të bashkangjitura në një shtëpi ("garazh i bashkangjitur"), ose një ndërtesë e veçantë ose kasolle ("garazh i shkëputur"). Garazhet e banimit zakonisht kanë hapësirë ​​për një ose dy makina, megjithëse përdoren garazhe me tre makina. Kur një garazh është ngjitur në një shtëpi, garazhi zakonisht ka një derë hyrëse në shtëpi, e quajtur dera e personit ose dera e njeriut, në kontrast me derën më të gjerë dhe më të lartë për automjetet, e quajtur dera e garazhit, e cila mund të hapet për të lejuar hyrja dhe dalja e një automjeti dhe më pas mbyllet për të siguruar mjetin. Një garazh mbron një automjet nga reshjet dhe, nëse është i pajisur me një derë garazhi me kyçje, ai gjithashtu mbron automjetin(et) nga vjedhja dhe vandalizmi. Shumica e garazheve shërbejnë gjithashtu si punëtori shumëfunksionale për një sërë projektesh, duke përfshirë lyerjen, përpunimin e drurit dhe montimin. Garazhet mund të përdoren gjithashtu edhe për qëllime të tjera, si ruajtje ose argëtim.

Disa garazhe kanë një mekanizëm elektrik për të hapur ose mbyllur automatikisht derën e garazhit kur pronari i shtëpisë shtyp një buton në një telekomandë të vogël, së bashku me një detektor që ndalon lëvizjen e garazhit nëse diçka është në rrugën e mbylljes. Disa garazhe kanë hapësirë ​​të mjaftueshme, edhe me makina brenda, për ruajtjen e sendeve të tilla si biçikleta ose një makinë kositëse; në disa raste, mund të ketë edhe hapësirë ​​të mjaftueshme për një punishte ose një shpellë njeriu. Garazhet që janë ngjitur në një shtëpi mund të ndërtohen me të njëjtat materiale të jashtme dhe çati si shtëpia. Garazhet që nuk janë të lidhura me shtëpinë mund të përdorin një stil të ndryshëm ndërtimi nga shtëpia. Shpesh në Shtetet e Bashkuara jugore dhe rurale, garazhet që nuk janë të lidhura me shtëpinë dhe të bëra nga një kornizë druri me mbulesa prej fletë metalike njihen si "hambarë me shtylla", por zakonisht shërbejnë për të njëjtin qëllim si ajo që quhet garazh diku tjetër. Në disa vende, termi përdoret sinonimisht me "karport", megjithëse ky term zakonisht përshkruan një strukturë që, megjithëse e mbuluar me çati, nuk është plotësisht e mbyllur. Një port dore mbron automjetin në një farë mase nga moti i keq, por nuk e mbron automjetin nga vjedhja ose vandalizmi.

Fjala garazh, e futur në anglisht në vitin 1902, e ka origjinën nga fjala franceze garer, që do të thotë strehë. Në vitin 1908, arkitekti Charles Harrison Townsend po komentonte në revistën The Builder se "për shtëpinë e makinës, ne përdorim shumë fjalën franceze "garazh", në mënyrë alternative me atë që unë mendoj se ekuivalenti më i dëshirueshëm në anglisht i "motor house". Sot fjala është polisemike sepse mund t'i referohet një koleksioni automjetesh si dhe ndërtesës që i përmban ato.

## Shiko edhe 
* Shtëpia

## Referime
TOPLYGA

**TOPLYGA (2026-)**, **A lyga (2001-2025)** është divizioni më i lartë i futbollit profesionist në Lituani. Organizohet nga Kombëtarja lituaneze e futbollit (LFF).

## Historia 
Liga e parë e futbollit u krijua në Lituani në vitin 1924, dhe në forma të ndryshme ekzistonte deri në vitin 1939. Gjatë periudhës së pushtimit sovjetik, ekzistonte një divizion i lartë amator lituanez, ndërsa lojtarët profesionistë luanin në garat e futbollit të BRSS. Divizioni i lartë profesional lituanez u rivendos në 1990. Konventa e emërtimit ndryshoi disa herë, por që nga viti 1999 liga përmendet vazhdimisht si A lyga.

### Formati 
Sistemi dhe madhësia e ligës gjithashtu janë stabilizuar që nga viti 1999. Madhësia e ligës varionte kryesisht midis 8 dhe 10 skuadrave, me përjashtim të 2011 A Lyga me 12 ekipe, dhe 2020 A Lyga rekord me vetëm 6 ekipe. Ekipet luajnë 4 raunde në sezonin e rregullt. Ekipi i renditur në fund zbret, ndërsa skuadra e 9-të garon në play-off me skuadrën e dytë nga I lyga. Lista përfundimtare e pjesëmarrësve shpesh nuk lidhej me rezultatet përfundimtare të sezonit të kaluar, pasi pjesëmarrja u finalizua më tepër përmes procesit të licencimit të ligës së Federatës Lituaneze të Futbollit.

Sezoni zakonisht fillon në shkurt/mars dhe përfundon në nëntor. Për shkak të klimës së ashpër, nuk ka lojëra në dimër. Deri në pranverën e hershme (prill/mars, dhe kjo varet nga moti/temperatura) lojërat luhen në arena të mbyllura në bar artificial. Dritarja e transferimeve dimërore hapet në fillim të janarit deri në mes të marsit. Dritarja e transferimeve verore zgjat pjesën më të madhe të korrikut.

### Garat evropiane 
Lituania kërkoi të merrte pjesë në garat e klubeve të UEFA-s menjëherë pas rifitimit të pavarësisë. Megjithatë, për arsye politike, në vitin 1991 Lituania u ndalua nga UEFA nga garat kontinentale duke refuzuar licencimin e Žalgiris për të garuar si një klub lituanez dhe jo si një klub sovjetik. Përfundimisht, Lituania u lidh me UEFA-n në 1992. Kampioni i A Lyga siguron të drejtën për të luajtur në kualifikimet e UEFA Champions League. Nënkampionati dhe fituesi i vendit të 3-të sigurojnë të drejtën për të luajtur në kualifikimin e UEFA Europa Conference League.

Rezultati më i mirë i klubeve lituaneze në garat e UEFA-s u arrit në sezonin 2022-23 UEFA të garave për klube nga FK Žalgiris . Kampionët e Lituanisë arritën në fazën e grupeve në Ligën e Konferencës së Evropës 2022–2023 . Pas sezonit të UEFA-s 2022-23, FK Žalgiris ishte klubi A lyga me performancën më të mirë në Evropë, duke marrë numrin 130 në tabelën e koeficientëve të klubeve të UEFA-s.

## Klubet 
a anëtar themelues i A Lyga b Asnjëherë nuk ka rënë nga A Lygac Dy ish klube, të quajtur FK Dainava kanë marrë pjesë në A lyga në vitet 2001, 2011, 2012, 2013, 2014

## Kampionët (1991–tani) 
### Performanca nga klubi 
Klubet që luajnë aktualisht në **A Lyga** janë theksuar me **shkronja të zeza**.† - Klubet nuk ekzistojnë më.

## Referime
Marrëzia

parapamje|270x270px|Gdhendje pas Pieter Breughel Plakut, 1556 Titulli: Al rijst den esele ter scholen om leeren, ist eenen esele hij en zal gheen peert weder keeren ("Edhe nëse gomari udhëton në shkollë për të mësuar, si kalë nuk do të kthehet").
**Marrëzia** apo të qenurit **i marrë** është mungesa e inteligjencës, mirëkuptimit, arsyes ose zgjuarsisë, paaftësia për të mësuar. Mund të jetë e lindur, e supozuar ose reaktive. Fjala i marrë vjen nga fjala latine *stupere*. Personazhet e marrë përdoren shpesh për komedi në tregimet fiktive. Walter B. Pitkin e quajti marrëzinë "të keqe", por në një frymë më romantike William Blake dhe Carl Jung besonin se marrëzia mund të jetë nëna e mençurisë.

## Shiko edhe 
* Naiviteti
* Paaftësia
* Padituria
* Budallallëku

## Referime
Merita Çoçoli

**Merita Çoçoli** (22 nëntor 1958 në Maliq ) është aktore dhe gazetare shqiptare . 

## Jetëshkrimi 
Në vitin 1977 u diplomua në degën e aktrimit të Institutit të Arteve në Tiranë . Pas diplomimit filloi punë në teatrin e Andon Zako Çajupit në Korçë . Në vitet '90. filloi bashkëpunimin me televizionin në gjuhën shqipe që vepron në Shkup . Për të ajo realizoi dokumentarin *Larg hakmarrjes* ( alb. Larg hakmarrjes), i cili u shpërblye në Festivalin e 12-të të Filmit Shqiptar në Tiranë (2006).

Ajo debutoi në ekranin e madh në vitin 1985 me një rol në filmin *Dasma e shtyrë* . Më pas ajo luajti në 7 filma të tjerë artistikë .

## Rolet filmike 
* 1985 : *Dasma e shtyrё*
* 1985 : *Pranverё e hidhur*
* 1985 : *Tё mos heshtёsh*
* 1986 : *Binarёt* si Alma
* 1986 : *Dasem e çuditëshme*
* 1986 : *Hej!* si Lula
* 1987 : *Pёrsёri pranverё* si agronom
* 1990 : *Jeta në duart e tjetrit* si gruaja e Spiros
* 2007 : *Koha e kometës*

## Referime
Kategoria e Parë 2023–24

**Kategoria e Parë 2023-2024** ishte sezoni i 76-të zyrtar i Kategorisë së Parë. Sezoni filloi më 2 shtator 2023 dhe përfundoi më 9 maj 2024. Në këtë sezon garuan 12 ekipe. Ekipet fituese dhe nënkampione fituan promovimin në 2024–25 Kategoria Superiore. Fituesi i play-off-it të promovimit do të luajë një ndeshje play-off promovimi kundër ekipit të renditur të 8-të të 2023–24 Kategoria Superiore. Bylis dhe Elbasani u promovuan në Kategorinë Superiore. Luzi 2008 dhe Tomori u zbritën në Kategorinë e Dytë.

## Ndryshime nga sezoni i kaluar 
### Ndryshimet e ekipit 
#### Nga Kategoria e Parë 
**Promovuar në Kategoria Superiore:**

* Dinamo Tirana
* Skënderbeu

**E zbritur në Kategoria e Dytë:**

* Besëlidhja
* Oriku
* Tërbuni
* Turbina

#### Tek Kategoria e Parë 
**E zbritur nga Kategoria Superiore:**

* Bylis
* Kastrioti

**Promovuar nga Kategoria e Dytë:**

* Elbasani
* Vora

## Tabela e ligës 

## Play-off-et e promovimit 
### Gjysmëfinalet 
*Flamurtari u kualifikua në finale si ekipi me renditjen më të lartë.*
----

### Final 
*Flamurtari u kualifikua në ndeshjen finale të play-off-it.*

## Play-off për rënie 
----

## Golashënuesit më të mirë 
## Referime
Gilbert Mury

**Gilbert Mury** (12 shkurt 1920 - 16 maj 1975) është një filozof dhe politikan francez. 

## Biografia 
Pasi kaloi provimin e filozofisë në vitin 1943, Gilbert Mury iu bashkua Rezistencës pasi iu bashkua PCF në fillim të viteve 1940 ndërsa ishte mbikëqyrës në Kolegjin Stanislas  . Pas Çlirimit ai bashkëpunoi me shtypin komunist : në të përjavshmen *Action*, pastaj në rubrikën e politikës së jashtme të të përditshmes *Ce Soir*  deri në vitin 1953. I njohur për bindjet e tij staliniste brenda Partisë Komuniste, ai u bë specialist i çështjeve fetare atje. ; përveç kësaj, ai mbajti postin e sekretarit të *Qendrës për Studime dhe Kërkime Marksiste* të drejtuar në atë kohë nga Roger Garaudy .

Në të njëjtën kohë, ai vazhdoi karrierën e tij si profesor i filozofisë dhe punën e tij në sociologji. : ai dha mësim në veçanti si asistent profesor në Universitetin e Bordosë në vitet 1960, një pozicion nga i cili u përjashtua , " u vendos në dispozicion të shkollës së mesme dhe u transferua në Charleville-Mézières. Modeli : artikull që mbështet Geismar i botuar në ''L'Idiot international* »  .

Ai u shkëput nga PCF në vitin 1966 dhe mori pjesë aktive në lëvizjen maoiste, duke u përfshirë veçanërisht në promovimin e politikës së zbatuar në Shqipëri nga Enver Hoxha  . I përjashtuar nga PCMLF në shkurt 1970 me anëtarë të tjerë të byrosë politike të organizatës, duke përfshirë Raymond Casas, ai u shoqërua me themelimin e grupit dhe gazetës *Le Travailleur*, një nga tre strukturat që rezultuan nga shpërbërja e partisë e krijuar në dhjetor. 1967 gjatë kongresit të mbajtur në Puyricard .

## Publikimet 
* *Intelektualët përballë aksionit*, Grasset, 1947
* *Dekarti.* *Prezantimi dhe zgjedhja e teksteve'' , Éditions À l'enfant poet, 1947
* *A mund ta kuptojë një marksist Paskalin? ?* , Qendra për Studime dhe Kërkime Marksiste, 1960
* *Ngritja dhe rënia e katolicizmit francez*, Éditions Sociales, 1960
* *Klasat shoqërore në Francë* (bashkautor : Maurice Bouvier-Ajam ), Éditions Sociales, 1963
* *Traktat mbi filozofinë* (bashkautor : Timmy Oriol), Didier, 1964
* *Shënim mbi hirin në teologjinë e Luterit*, Qendra për Studime dhe Kërkime Marksiste, 1964
* *Krishterimi primitiv dhe bota moderne*, Éditions de la Palatine, 1966
* *Katolikët, një marksist u përgjigjet pyetjeve tuaja*, Rrethi i Arsimit Popullor, 1966
* *The Society of Repression*, Éditions Universitaires, 1969
* *Përballë revizionizmit*, vepra të zgjedhura të Enver Hoxhës të paraqitura nga Gilbert Mury, François Maspério, 1972
* *Shqipëria, toka e njeriut të ri*, François Maspério, 1972
* *Shtatori i Zi*, Sindbad, 1972
* ''Ne do t'i vrasim ata*, Éditions du Cerf, 1973
* *Introduction to non-directivity*, Privat, 1973
* *Të rinjtë e rrugës'' (bashkëautor : Vincent de Gaulejac ), Privat, 1977  ( Çmimi Fabien i Académie française 1978 )

## Referime
Shpella Mëma e Ujit

**Shpella Mëma e Ujit**: Një thesar natyror i Shqipërisë

Shpella Mëma e Ujit është një nga monumentet natyrore më të veçanta dhe të rralla të Shqipërisë. E vendosur në afërsi të fshatit Progonat në Rrethin e Tepelenës, kjo shpellë magjepsëse ndodhet 1165 metra mbi nivelin e detit, duke ofruar një pamje të jashtëzakonshme dhe një eksperiencë të veçantë për të gjithë vizitorët e saj.

Karakteristikat gjeologjike dhe formimi

Shpella Mëma e Ujit është një shpellë karstike, e cila është formuar në gëlqerorët e Kretës së sipërme. Proceset karstike, që përfshijnë erozionin dhe tretjen e gëlqerorit nga uji, kanë krijuar një strukturë të ndërlikuar dhe të bukur brenda shpellës. Pavarësisht se ende nuk është eksploruar plotësisht, pjesa e njohur e shpellës arrin deri në 800 metra gjatësi dhe 6 metra gjerësi. Shpella përmban një labirint të vërtetë me degëzime të shumta, puse me ujë, zgjerime dhe ngushtime, të cilat janë të mbushura me formacione karstike të një bukurie të rrallë.

Vlerat shkencore dhe ekologjike

Shpella Mëma e Ujit ka një rëndësi të veçantë shkencore, duke përfshirë vlera gjeologjike, gjeomorfologjike dhe hidrologjike. Strukturat e saj komplekse dhe formacionet karstike ofrojnë një mundësi unike për studiuesit të kuptojnë proceset natyrore që formojnë këto mrekulli natyrore. Për më tepër, shpella ka vlera të mëdha didaktike, duke shërbyer si një laborator natyror për edukimin e studentëve dhe të interesuarve të tjerë në fushat e gjeologjisë dhe ekosistemeve natyrore.

Ekologjia e shpellës është gjithashtu e veçantë, me një mjedis të pasur dhe të larmishëm që mbështet një shumëllojshmëri të florës dhe faunës së veçantë. Kjo bën që shpella të ketë një rëndësi të madhe ekologjike dhe kulturore për zonën dhe për Shqipërinë në përgjithësi.

Mbrojtja dhe vizitat

Shpella Mëma e Ujit është shpallur monument natyre dhe është vendosur nën mbrojtje me Vendimin e Këshillit të Ministrave nr. 676/2002. Ky status mbrojtjeje është thelbësor për ruajtjen e strukturave të saj delikate dhe për të siguruar që kjo mrekulli natyrore të vazhdojë të ekzistojë dhe të jetë e aksesueshme për brezat e ardhshëm.

Për të vizituar Shpellën Mëma e Ujit, vizitorët duhet të marrin rrugën nga Tepelena në drejtim të fshatit Progonat. Kjo rrugë ofron një mundësi për të përjetuar peizazhet e bukura të zonës dhe për të shijuar një udhëtim të paharrueshëm drejt një prej thesareve më të çmuara natyrore të Shqipërisë.

Përfundim

Shpella Mëma e Ujit është një destinacion i jashtëzakonshëm që ofron një kombinim të bukurisë natyrore, rëndësisë shkencore dhe rëndësisë kulturore. Si një monument natyror i mbrojtur, ajo vazhdon të jetë një burim frymëzimi dhe mësimi për të gjithë ata që e vizitojnë dhe studiojnë. Me formacionet e saj të mahnitshme karstike dhe ekosistemin e pasur, Shpella Mëma e Ujit mbetet një nga mrekullitë e bukura të Shqipërisë. 

## Referime
Shtëpia Botuese "Fan Noli"

**Shtëpia Botuese "Fan Noli"** është një kompani botuese librash në Tiranë, Shqipëri.
E ka marrë emrin nga Fan Noli
Në vitin 2011, kompania botoi librin Shqipëria ime, një autobiografi e Idajet Beqiri.

## Referime 
*
*
Tuneli Uji i Ftohtë Vlorë

**Tuneli Uji i Ftohtë Vlorë**: Historia dhe rikonstruksioni

Tuneli Uji i Ftohtë në Vlorë, Shqipëri, është një monument me histori të thellë që ka luajtur një rol të rëndësishëm në zhvillimin infrastrukturor të rajonit. Ndërtuar gjatë një periudhe të panjohur, ky tunel ka shërbyer si një lidhje kritike për qytetin dhe rrethinat e tij, duke lehtësuar transportin dhe qarkullimin në zonën bregdetare të Vlorës.

Rikonstruksioni dhe modernizimi

Në ditët e sotme, tuneli ka pësuar një rikonstruksion të pjesshëm, duke e bërë atë më të sigurt dhe më të përshtatshëm për përdorim të përditshëm. Projekti i rikonstruksionit përfshinte një sërë përmirësimesh që e kanë bërë tunelin të përshtatshëm për standardet moderne të infrastrukturës.

Detajet e projektit

Ky projekt përfshin:

Ndërtimin e tunelit me lartësi 5 metra: Kjo lartësi e re lejon kalimin e automjeteve më të mëdha dhe ofron një siguri më të madhe për qarkullimin e automjeteve.

Dy korsi, secila me gjerësi 3.5 metra: Këto korsi të reja sigurojnë një qarkullim më të rregullt dhe të sigurt për automjetet që kalojnë nëpër tunel.

Dy trotuare, secili me gjerësi 1.2 metra: Këto trotuare ofrojnë një hapësirë të sigurt për këmbësorët, duke i mbrojtur ata nga trafiku i automjeteve.

Gjerësia e pjesës së shtruar 2x3 metra dhe bankinat 2x0.5 metra: Këto përmirësime kanë ndikuar në stabilitetin dhe qëndrueshmërinë e tunelit, duke siguruar një sipërfaqe të sheshtë dhe të fortë për kalimin e automjeteve dhe këmbësorëve.

Gjysëmrreth me rreze 4.7 metra dhe gjatësi 160 metra: Këto specifikime arkitekturore e bëjnë tunelin më të qëndrueshëm dhe estetikisht të këndshëm.

Përfitimet e rikonstruksionit

Rikonstruksioni i tunelit ka sjellë një sërë përfitimesh për banorët dhe vizitorët e Vlorës. Ai ka përmirësuar ndjeshëm sigurinë rrugore dhe ka rritur kapacitetin e tunelit për të përballuar fluksin e madh të trafikut gjatë sezonit turistik. Për më tepër, përmirësimet e bëra kanë kontribuar në zvogëlimin e kohës së udhëtimit dhe në rritjen e cilësisë së jetës për banorët lokalë. 

Tuneli i modernizuar është bërë një vend tërheqës më i madh për turistët, të cilët tashmë kanë mundësinë të shijojnë një udhëtim të sigurt dhe të këndshëm nëpër një tunel historik. Ky projekt ka ndikuar pozitivisht në ekonominë lokale duke tërhequr më shumë vizitorë dhe duke krijuar mundësi të reja për bizneset e vogla në zonë.

Përfundim

Tuneli Uji i Ftohtë në Vlorë është një dëshmi e përkushtimit të autoriteteve lokale për të ruajtur dhe modernizuar infrastrukturën e rëndësishme historike. Rikonstruksioni i tij ka sjellë një përmirësim të dukshëm në sigurinë dhe komoditetin e udhëtimit, duke e bërë atë një element kyç në zhvillimin e mëtejshëm të Vlorës si një destinacion turistik dhe ekonomik.

## Burimet
Hys Popova

[thumb|Varri i Hys Popovës në kompleksin memorial kushtuar [Kulla e Azem dhe Shotë Galicës|Azem dhe Shotë Galicës]]
**Hysë Popova** (1856-1924) ka qenë prijës popullor i krahinës së Llapit. Qe pjesëmarrës në kryengritjet e pas Tanzimatit kundër autoriteteve osmane si dhe qe pjesë e qëndresës kundër vendosjes së pushtetit jugosllav.

## Biografia 
Leu në Popovë të Llapit në vitin 1856. Familja Popova ishte e njohur. Nga kjo familje ishte edhe Tahir Efendija, përkthyes i Mevludit në gjuhën shqipe. Hys Popova u dallua në kryengritjet kundër Perandorisë Osmane në fillim të shekullit XX dhe më 1912 ishte komandant rajonal i kryengritësve në luftë kundër ushtrisë osmane. Gjithashtu më 1912 u priu vullnetarëve në luftë kundër ushtrisë serbe në betejat e Merdarit dhe të Llpashticës. Gjatë Luftës së Parë Botërore luftoi kundër Bullgarisë. Bashkëpunoi me Hasan Prishtinën dhe Komitetin Mbrojtja Kombëtare e Kosovës, duke organizuar rezistencën kundër Serbisë. Ishte njëri ndër bashkëluftëtarët e Azem Bejtës dhe bashkëpunoi me krerët e lëvizjes kaçake edhe në viset e tjera të Kosovës. U vra më 1924 në Betejën e Arbanisë së Vogël ku u plagos edhe Azem Bejta.  

## Referime
Lista e shteteve historike të Gjeorgjisë

Kjo është një listë jo e plotë e shteteve që kanë ekzistuar në territorin e sotëm të Gjeorgjisë që nga kohërat e lashta. Ai përfshin *de facto* entitete të pavarura si Dukatet kryesore mesjetare (*saeristavo*).

## Antikiteti
* Mbretëria e Diauehi (shekujt 12-8 p.e.s.)
* Mbretëria e Colchis (550–164 pes)
* Mbretëria e Lazikës (shekulli i 6-të p.e.s. – shekulli i 7-të e.r.)
* Mbretëria e Iberisë (302 p.e.s. – 580 e.r.)

## Mesjeta e hershme
* Principati i Iberisë (580–888)
* Emirati i Tbilisit (736–1122)
* Mbretëria e Abhazisë (778–1008)
* Mbretëria e Heretit (787–1014)
* Principata e Kakheti (787–1014)
* Bagratid Iberia (888–1008)
* Mbretëria e Bashkuar e Kakheti dhe Hereti (1014–1104)

## Bashkimi dhe copëtimi (shekujt 11-18)
### Mbreteritë
* Mbretëria e Gjeorgjisë (978–1466)
* Mbretëria e Kartli (1484–1762)
* Mbretëria e Kakheti (1455–1762)
* Mbretëria e Kartli dhe Kakheti (1762–1801)
* Mbretëria e Imeretit (1455–1810)

### Principata
* Principata e Samtskhe (1268–1628)
* Principata e Gurisë (1460-1829)
* Principata e Svanetisë (1460-1857)
* Principata e Mingrelia (1557–1857)
* Principata e Abhazisë (1660–1866)

### Dukatet
* Dukati i Kldekarit (876–1103)
* Dukati i Raçës (1050–1789)
* Dukati i Aragvi (1380–1747)
* Dukati i Ksanit (shek. XV – 1801)

## Historia moderne
* Republika e Gurisë (1905–1906)
* Republika Demokratike e Gjeorgjisë (1918–1921)
* Republika Socialiste Sovjetike e Gjeorgjisë (1921–1991)
* Republika e Gjeorgjisë (1991–tani)
Kalimi Drake

**Kalimi Drake** (Anglisht: Drake Passage, (Spanjisht): "Mar de Hoces" ≈ **Deti Hoces**) është trupi i ujit midis Kepit Horn të Amerikës së Jugut, Kilit, Argjentinës dhe Ishujve Shetland Jugor të Antarktikut. Ai lidh pjesën jugperëndimore të Oqeanit Atlantik (Detin Scotia) me pjesën juglindore të Oqeanit Paqësor dhe shtrihet në Oqeanin Jugor. Kalimi është emëruar pas eksploruesit dhe privatit anglez të shekullit të XVI-të, Sir Francis Drake.

Kalimi i Drake konsiderohet si një nga udhëtimet më të pabesa që mund të bëjnë anijet. Rrymat në gjerësinë e saj nuk hasin rezistencë nga asnjë masë tokësore dhe valët arrijnë 12 metra, duke i dhënë asaj një reputacion si "konvergjenca më e fuqishme e deteve".

Duke qenë se Kalimi Drake është kalimi më i ngushtë (pika e mbytjes) rreth Antarktikut, ekzistenca dhe forma e tij ndikojnë fuqimisht në qarkullimin e ujit rreth Antarktidës dhe në qarkullimin global oqeanik, si dhe në klimën globale. Bathimetria e Kalimit Drake luan një rol të rëndësishëm në përzierjen globale të ujit oqeanik.

## Shiko edhe 
* Antarktiku
* Francis Drake

## Referime
Skandali në Spitalin Onkologjik

Në qershor 2024, Prokuroria e Tiranës zbuloi një skemë mashtrimi dhe zhvatjeje ku mjekët e Spitalit Onkologjik të QSUT, orientonin pacientët me sëmundje tumorale të shkonin drejt klinikave private. Gjithashtu, aparatura e Kobalto-Terapisë, e cila shërben për radioterapitë, u la jashtë funksionit për 3 vjet. Kjo ngjarje tronditi opinionin publik shqiptar.

## Skandali 
Mjekët dhe stafi i spitalit Onkologjik në Qendrën Spitalore Universitare “Nënë Tereza” në Tiranë akuzohen se krijuan një skemë abuzive për transferimin e pacientëve drejt klinikave private. Këta pacientë, të diagnostikuar me sëmundje tumorale, detyroheshin të paguanin deri në 3000 euro për shërbimin që e përfitonin falas në spitalin publik. Skema përfshinte bashkëpunimin e mjekëve, specialistëve dhe administratorëve të spitalit me klinikat private, duke mos ofruar trajtimin e duhur në spitalin Onkologjik dhe duke drejtuar pacientët drejt klinikave private për qëllime përfitimi.

Mjekët shisnin ilaçe të spitalit tek klinikat private, duke privuar pacientët e tyre nga trajtimi i duhur. Për të provuar ekzistencën e këtij dyshimi, prokuroria përdori blerje të ilaçeve të stimuluara. Kryesisht u blenë ilaçe që përdoren për kimioterapi. Këto ilaçe shiteshin jashtëzakonisht shtrenjtë dhe kushtonin deri në 1500 euro.

Aparatura e Kobalto-Terapisë, e cila shërben për trajtimin e sëmurëve të diagnostikuar me sëmundje tumorale, ishte përdorur në mënyrë të papërshtatshme. Që nga viti 2021, ky aparat nuk ishte shfrytëzuar dhe ishte lënë në kushte të rrezikut për personelin mjekësor dhe për pacientët, pasi emeton rrezatime radioaktive. 

## Pasojat 
Ministria e Shëndetësisë shkarkoi ish-zv.drejtoreshën e QSUT. Ndërmerren hetime nga Prokuroria e Tiranës për mjekët dhe stafin e përfshirë. Opinioni publik shqiptar është tejet i tronditur. Gjithashtu Kryeministri Edi Rama e cilësoi ngjarjen si një “krim kundër njerëzimit”.

## Referime 
https://shqiptarja.com/lajm/tirane-8-mjeke-te-onkologjikut-te-qsutse-ne-hetim-per-abuzim-me-ilace

https://top-channel.tv/2024/06/27/skandali-tek-onkologjiku-gjykata-e-tiranes-le-ne-fuqi-masat-ndaj-7-te-akuzuarve-dy-ne-arrest-shtepie33/
Konflikti me ndërmjetës Iran-Arabi Saudite

parapamje|220x220px|Harta e situatës aktuale në konflikt.
Irani dhe Arabia Saudite janë të angazhuar në një luftë të vazhdueshme për ndikim në Lindjen e Mesme dhe rajone të tjera të botës myslimane. Të dy vendet kanë ofruar shkallë të ndryshme mbështetjeje për palët kundërshtare në konfliktet e afërta, duke përfshirë luftërat civile në Siri dhe Jemen; dhe mosmarrëveshjet në Bahrein, Liban, Katar dhe Irak. Lufta shtrihet gjithashtu në mosmarrëveshje ose konkurrencë më të gjerë në vende të tjera globalisht, duke përfshirë Afrikën Perëndimore, Veriore dhe Lindore, Azinë Jugore, Qendrore, Juglindore, Ballkanin dhe Kaukazin.

Në atë që është përshkruar si një luftë e re e ftohtë, konflikti zhvillohet në nivele të shumta mbi ndikimin gjeopolitik, ekonomik dhe sektar në ndjekje të hegjemonisë rajonale. Rivaliteti ka bërë krahasime me dinamikën e epokës së Luftës së Ftohtë.

Që nga viti 2017, rivaliteti është kryesisht një luftë politike dhe ekonomike e përkeqësuar nga dallimet fetare dhe sektarizmi në rajon shfrytëzohet nga të dy vendet për qëllime gjeopolitike si pjesë e një konflikti më të madh. Irani e sheh veten si fuqia kryesore myslimane shiite, ndërsa Arabia Saudite e sheh veten si fuqia kryesore myslimane sunite.

Që nga 10 marsi 2023, marrëdhëniet diplomatike midis Iranit dhe Arabisë Saudite janë rivendosur për shkak të bisedimeve të ndërmjetësuara nga Kina-Iraku, të cilat mund të kenë implikime pozitive në klimën politike të Lindjes së Mesme. Marrëveshja u përfundua pas marrëveshjes iraniane për të ndaluar mbështetjen e saj ushtarake për militantët Huthi në luftën civile në Jemen.

## Shiko edhe 
* Konflikti me ndërmjetës Iran-Izrael

## Referime
Siguria e komunikimeve

**Siguria e komunikimit** është disiplina e parandalimit të përgjuesve të paautorizuar nga aksesi në telekomunikacion në një formë të kuptueshme, ndërkohë që ende u jepet përmbajtje marrësve të synuar.

Në kulturën e Organizatës së Traktatit të Atlantikut të Veriut, duke përfshirë kulturën e Departamentit të Mbrojtjes së Shteteve të Bashkuara, shpesh përmendet me shkurtesën COMSEC. Fusha përfshin sigurinë kriptografike, sigurinë e transmetimit, sigurinë e emetimeve dhe sigurinë fizike të pajisjeve **COMSEC** dhe materialeve të lidhura me çelësat.

COMSEC përdoret për të mbrojtur trafikun e klasifikuar dhe të paklasifikuar në rrjetet e komunikimit ushtarak, duke përfshirë zërin, videon dhe të dhënat. Përdoret si për aplikacione analoge ashtu edhe për ato dixhitale, si dhe për lidhje me tela dhe pa tela.

Protokolli i internetit me zë mbi të sigurtë VOSIP është bërë standardi de fakto për sigurimin e komunikimit zanor, duke zëvendësuar nevojën për Pajisje Terminale të Sigurta (STE) në pjesën më të madhe të NATO-s, duke përfshirë USCENTCOM të zhvendosur tërësisht në VOSIP në 2008.

## Shiko edhe 
* Komunikimet ushtarake

* Enkriptimi

## Referime
Drejtori i Byrosë Federale të Hetimit (ShBA)

[parapamje|Vula e [Byroja Federale e Hetimit (SHBA)|Byrosë Federale të Hetimit të Shteteve të Bashkuara.]]
**Drejtori i Byrosë Federale të Hetimit** është kreu i Byrosë Federale të Hetimit, një agjenci federale e zbatimit të ligjit të Shteteve të Bashkuara, dhe është përgjegjës për operacionet e saj të përditshme. Drejtori i FBI-së emërohet për një mandat të vetëm 10-vjeçar nga presidenti i Shteteve të Bashkuara dhe konfirmohet nga Senati. FBI është një agjenci brenda Departamentit të Drejtësisë (DOJ), dhe kështu drejtori i raporton Prokurorit të Përgjithshëm të Shteteve të Bashkuara.

Drejtori e informoi presidentin për çdo çështje që lindte nga brenda FBI-së derisa Akti i Reformës së Inteligjencës dhe Parandalimit të Terrorizmit të vitit 2004 u miratua pas sulmeve të 11 shtatorit. Që atëherë, drejtori raporton në një cilësi shtesë te drejtori i inteligjencës kombëtare, pasi FBI është gjithashtu pjesë e Komunitetit të Inteligjencës së Shteteve të Bashkuara.

Drejtori aktual është Christopher A. Wray, i cili e mori këtë rol më 2 gusht 2017, pasi u konfirmua nga Senati i Shteteve të Bashkuara, duke marrë detyrën nga ushtruesi i detyrës së drejtorit Andrew McCabe pas shkarkimit të ish-drejtorit James Comey nga Presidenti Donald Trump.

## Shiko edhe 
* Byroja Federale e Hetimit (SHBA)

## Referime
Axhara

**Adjara** (Gjeorgjisht: აჭარა *Ach’ara*) e njohur zyrtarisht si **Republika Autonome e Adjara** (Gjeorgjisht: აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა *Ach’aris Avt’onomiuri Resp’ublik’a*) është një rajon politiko-administrativ i Gjeorgjisë. Është në cepin jugperëndimor të vendit, në bregun e Detit të Zi, pranë rrëzës së maleve të Kaukazit të Vogël, në veri të Turqisë. Është një destinacion i rëndësishëm turistik dhe përfshin qytetin e dytë më të populluar të Gjeorgjisë, Batumi, si kryeqytet. Emri mund të shkruhet në disa mënyra: *Ajara*, *Ajaria*, *Adjaria*, *Adzharia*, *Atchara* dhe *Achara*. Nën Bashkimin Sovjetik, Adjara ishte pjesë e Republikës Socialiste Sovjetike të Gjeorgjisë si Adjarian ASSR. Statusi autonom i Adjara garantohet sipas nenit 6 të Traktatit të Karsit.

## Ligji dhe qeveria 
[parapamje|Ndërtesa e qeverisë në [Batumi.]]
Statusi i Republikës Autonome Adjaran përcaktohet nga ligji i Gjeorgjisë për Adjara dhe kushtetuta e re e rajonit, e miratuar pas rrëzimit të Aslan Abashidze. Organi ligjvënës vendor është Këshilli i Lartë. Kreu i qeverisë së rajonit - Këshilli i Ministrave të Adjara - emërohet nga Presidenti i Gjeorgjisë, i cili gjithashtu ka kompetenca për të shpërndarë asamblenë dhe qeverinë dhe për të rrëzuar autoritetet lokale për çështjet ku kushtetuta e Gjeorgjisë shkelet. Tornike Rizhvadze është kreu aktual i qeverisë Adjaran.

### Ndarje administrative 
Adjara është e ndarë në gjashtë njësi administrative:  

## Njerëz të shquar 
[parapamje|[Batumi në vitet 1900.]]
* Aslan Abashidze (lindi më 1938), kreu i qeverisë Adjarian 1991–2004
* Memed Abashidze (1873–1941), udhëheqës i shquar politik i gjeorgjianëve myslimanë
* Tbeli Abuserisdze (1190–1240), Shkrimtar dhe shkencëtar gjeorgjian
* Sopho Khalvashi (lindi më 1986), këngëtar gjeorgjian
* Ahmed-Pasha Khimshiashvili (1781-1836), pasha i madh osman
* Selim Khimshiashvili (1755-1815), Pasha (Ministër) i Çështjeve Politike Osmane dhe Rusisë më 1802
* Zurab Nogaideli (lindi më 1964), ish-Kryeministri i Gjeorgjisë 2005–2007
* Levan Varshalomidze (lindi më 1972), kreu i qeverisë Adjarian 2004–2012
* Fyodor Yurchikhin (lindi më 1959), kozmonaut

## Referime
Lutfi Dervishi

**Lutfi "Lut" Dervishi** (lindur më 22 shtator 1967) është gazetar, pedagog dhe komentator politik shqiptar. Ai është drejtor ekzekutiv i degës shqiptare të Transparency International, pedagog në Universitetin e Tiranës dhe një nga figurat e njohura të gazetarisë dhe komunikimit publik në Shqipëri.

## Jeta dhe arsimi 
Dervishi ka lindur në Tiranë, më 22 shtator 1967. Ai përfundoi studimet në Fakultetin e Gjeologjisë dhe Minierave në Universiteti i Tiranës (1986–1991).  

## Karriera 
Dervishi nisi karrierën si gazetar politik në gazetën *Republika* (1991–1993), ku më vonë u bë zv/kryeredaktor (1993–1995) dhe kryeredaktor (1995–1997). Ai ka qenë kryeredaktor i gazetës *Albania* (1997–2003), ndërsa gjatë viteve 1997–2003 ka dhënë kontribut si trajner në Institutin Shqiptar të Medias.  

Nga viti 2007 deri në 2008 ka drejtuar Departamentin e Informacionit në Radio Televizionin Publik Shqiptar. Po ashtu, ka qenë komentator për *Radio Free Europe*, *BBC*, *RFI* dhe bashkëpunëtor i gazetës *Illyria* në Nju Jork.  

Që prej nëntorit 2008 është drejtor ekzekutiv i Transparency International Albania, duke udhëhequr nisma kundër korrupsionit dhe për nxitjen e transparencës në jetën publike.  

Në fushën akademike, ai është pedagog në Universitetin e Tiranës, ku ligjëron lëndën e Gazetarisë Hetuese për studentët e masterit. Dervishi gjithashtu jep trajnime mbi komunikimin, transparencën dhe etikën e medias në Institutin Shqiptar të Medias.  

## Çmime dhe vlerësime 
* Analisti më i mirë i vitit 2007, Radio +2  
* Moderatori më i mirë për zgjedhjet vendore 2007, RTSH  

## Publikime 
* *Edhe për të qarë* (1994)  
* Përpilues i Kodit të Etikës për Gazetarët Shqiptarë (1996, 2006)  

## Referime