Autonomija e Kosovës e Metohisë në Jugosllavinë Socialiste

**Autonomia e Kosovës dhe Metohisë në Jugosllavinë Socialiste**

Titulli: Autonomija e Kosovës e Metohisë në Jugosllavinë Socialiste

Autor: Asllan Fazlija

Vendi i botimit: Prishtinë

Shtëpia botuese: Rilindja

Viti i botimit: 1966

Numri i faqeve: 133 f.

Fjalë kyçe: Çështja nacionale, çështja e Kosovës, vetëvendosja kombëtare

Termat gjeografikë: Kosovë, Jugosllavi

Libri Autonomija e Kosovës e Metohisë në Jugosllavinë Socialiste  nga Asllan Fazlija, i botuar në Prishtinë nga shtëpia botuese "Rilindja" në vitin 1966, përfaqëson një nga veprat më të hershme të trajtimit të çështjes së autonomisë së Kosovës dhe Metohisë në kontekstin e Jugosllavisë Socialiste. Ky libër përbën një burim të rëndësishëm historik që analizon strukturën politike dhe sfidat me të cilat përballej Kosova në kuadër të Federatës Jugosllave.

Pas Luftës së Dytë Botërore, Kosova dhe Metohia ishin pjesë e Jugosllavisë Socialiste, e cila u themelua mbi parimet e federalizmit dhe të drejtës së vetëvendosjes kombëtare të njohur për secilin popull që përbënte federatën. Autonomia e Kosovës dhe Metohisë u themelua për të rregulluar raportet e ndërlikuara etnike dhe politike mes shqiptarëve dhe serbëve të Kosovës dhe autoriteteve jugosllave.

Përmbajtja e librit

Fazlija trajton në mënyrë analitike zhvillimin e statusit autonom të Kosovës në kushtet e socializmit jugosllav. Autori eksploron:

1. Kushtetutën Jugosllave të vitit 1946 dhe përmbajtjen e saj për autonominë - Pas Luftës së Dytë Botërore, Kushtetuta e Jugosllavisë e vitit 1946 krijoi kornizat e para të një autonomie të kufizuar për Kosovën, duke përcaktuar një formë të veçantë qeverisjeje lokale.

2. Ndarja politike dhe ndikimi në vetëvendosjen kombëtare - Me kalimin e kohës, autonomia e Kosovës u përforcua me reformat kushtetuese të mëvonshme, të cilat shënuan një hap të rëndësishëm për njohjen e një forme të kufizuar të vetëvendosjes. Fazlija e ndërlidh këtë proces me çështjet më të gjera të nacionalizmit dhe identitetit kombëtar, duke theksuar se autonomia ishte një përgjigje e drejtpërdrejtë ndaj presioneve kombëtare dhe etnike.

3. Çështja e barazisë sociale dhe politike në Jugosllavinë Socialiste - Një pjesë e rëndësishme e librit shqyrton politikën e barazisë në Jugosllavi dhe mënyrën se si kjo u reflektua në strukturën qeverisëse të Kosovës dhe Metohisë. Ai shtjellon trajtimin e çështjeve të drejta kombëtare në dritën e ideologjisë socialiste, që synonte të realizonte barazinë midis kombeve dhe kombësive.

4. Roli i Rilindjes Kombëtare dhe ndjeshmëritë etnike - Rilindja Kombëtare Shqiptare ishte një forcë e madhe mobilizuese në Kosovë dhe Metohi. Në analizën e Fazlisë, përparësia e autonomisë nuk ishte vetëm një çështje politike, por gjithashtu një formë për të ruajtur dhe kultivuar identitetin dhe traditat shqiptare.

5. Marrëdhëniet midis shqiptarëve dhe autoriteteve federale - Libri adreson edhe marrëdhëniet komplekse midis shqiptarëve dhe autoriteteve federale të Jugosllavisë. Këto marrëdhënie shpesh u tensionuan për shkak të kërkesave për më shumë liri kulturore dhe për njohje të të drejtave kombëtare.

Fazlija mbështetet në një gamë të gjerë burimesh, përfshirë dokumente zyrtare, analiza historike, dhe literatura juridike për të dhënë një kuadër të plotë mbi çështjen e autonomisë. Ai përdor dokumente të Partisë Komuniste Jugosllave dhe akte ligjore të miratuara nga organet shtetërore si baza kryesore e analizës.

Libri i Asllan Fazlisë është një dokument i rëndësishëm për studimin e autonomisë së Kosovës në kontekstin e Jugosllavisë Socialiste dhe ka rëndësi të madhe për historianët dhe studiuesit e të drejtave kombëtare dhe politike. Ai kontribuon në kuptimin e sfidave që shoqëronin përpjekjet për të mbajtur një federatë të përbërë nga etni dhe kultura të ndryshme, duke i dhënë rëndësi edhe rolit të shqiptarëve në këtë kontekst.

## Referime