Berit Backer

**Berit Backer** (3 gusht 1947 - 7 mars 1993) ishte një antropologe dhe etnografe sociale norvegjeze, drejtuese e Institutit të Kërkimeve për Paqen (PRIO) midis viteve 1978 dhe 1982 në Norvegji.   Backer ishte një aktiviste e të drejtave të njeriut që luftoi për kauzat kombëtare shqiptare për pjesën më të madhe të jetës së saj. Ajo botoi literaturë mbi strukturat e familjeve shqiptare nga studimet e kryera në fshatin Isniq, në luginën e Rugovës në Kosovë.  Gjatë vizitës së saj të parë në Shqipëri në vitin 1969, ajo u magjeps nga shqiptarët, kultura dhe lufta e tyre për pavarësi. Ajo ia kushtoi kërkimin e saj një diplome shkencore në antropologji sociale. Berit fliste rrjedhshëm shqipen .  

Ajo botoi librin " *Pas Mureve të Gurit"*, një studim socio-antropologjik i shoqërisë tradicionale shqiptare. Ai përqendrohet në formimin dhe evolucionin e strukturave familjare dhe familjare midis shqiptarëve të Kosovës. Është shkruar në bazë të punës në terren të kryer në fshatin Isniq në Kosovën perëndimore në vitin 1975. Backer vdiq papritur në vitin 1993, pasi u godit me thikë për vdekje nga një person me çrregullime mendore.  John Halliday, redaktor i kujtimeve të Enver Hoxhës, e quajti atë "një eksperte për shqiptarët".  Në vitin 2018, kryeministri i Kosovës Hashim Thaqi ia dedikoi Çmimin Presidencial të Jubileut familjes Backer.  

## Biografia 
Berit Backer lindi më 3 gusht 1947, si vajza e komunistes së përkushtuar Ina Margrethe Danielsen (vajza e Edvard Christian Danielsen ) dhe fotografit norvegjez të luftës Ola Friele Backer, i cili kishte fotografuar gjermanët pushtues në Bergen.  Ata u martuan menjëherë pas luftës. Megjithatë, Ola vdiq një muaj pasi lindi Berit.  Puna e saj u dorëzua si tezë masteri  për Institutin e Antropologjisë Sociale të Universitetit të Oslos në prill të vitit 1979. Në vitin 1982 ajo botoi një studim mbi kulturën e vetëmjaftueshmërisë në Shqipëri. Në atë kohë, Shqipëria ishte i vetmi vend në botë pa borxhe.  Në vitin 1990, Ann Christine Eek, një fotografe në Muzeun Etnografik të Universitetit në Oslo, punoi me Berit në një ekspozitë të kulturës shqiptare në vitin 1990, duke prodhuar një libër të titulluar "Albanske tradisjoner" të botuar në vitin 1991.  Midis viteve 1975 dhe 2007, Eek bëri udhëtime në ish-Jugosllavi së bashku me Backer për të studiuar jetën rurale të fshatrave.  Megjithatë, projekti duhej të përfundonte vetëm nga Eek, pasi Backer u vra.  Në vitin 1992, Backer mori pjesë në një film dokumentar të titulluar "Shqiptarët e Rrogamit"  në Rrogam dhe Theth, Shqipëri, ku ajo takoi fshatarë që prisnin që zyrtarët qeveritarë të vendosnin për privatizimin e tokave bujqësore pas rënies së komunizmit.  Berit deklaroi në studimet e saj se strukturat e vjetra ligjore dhe të drejtat e shqiptarëve për të vendosur për çështjet familjare dhe armiqësitë pa përfshirjen e shtetit ishin një karakteristikë që i kishte mundësuar shqiptarëve të Kosovës të mbijetonin shtypjen jugosllave.  Ajo gjithashtu shkruan se ideali rural i një burri në fshatin Isniq nuk ishte dikush që binte lehtë në dashuri, pasi kjo ishte një shenjë e mosbesueshmërisë dhe papjekurisë, por më tepër dikush që mund t'i mbante gratë në distancë.  Backer deklaroi se në vitin 1975 kishte më shumë vajza shqiptare në shkollë sesa djem dhe se kriza ekonomike e vitit 1981 i detyroi gratë të vareshin nga burrat e tyre.  Berit shkruan se nusa nuk lëviz lirisht në shtëpinë ku mbërrin deri vite më vonë. 

## Vdekja 
Backer u godit me thikë për vdekje më 7 mars 1993 në Norvegji nga një 29-vjeçar, azilkërkues, shqiptar nga Kosova, i cili vuante nga paranoja .  Gjykimi në Gjykatën e Qytetit të Oslos arriti në përfundimin se autori i krimit ishte i paqëndrueshëm mendërisht dhe u dënua me pesë vjet paraburgim parandalues brenda shërbimit shëndetësor psikiatrik.  Ai mori shtetësinë në vitin 2001. Sipas fotografit Per Erik Åström, i cili kishte qenë në një lidhje me Beritin, autori i krimit e kishte vrarë Beritin në shtëpinë e saj si rezultat i punës së saj për ligjet e abortit për gratë migrante shqiptare në Norvegji. Sipas marrjes në pyetje të policisë, ai ishte ofenduar thellësisht nga sugjerimet e saj imorale dhe se ishte detyra e tij të jepte një dënim.  Policia e gjeti trupin e autorit të krimit në vitin 2013 në një liqen.

## Shih edhe 
* Shqiptarët në Norvegji

## Literatura 
* Behind Stone Walls : Changing Household Organisation among the Albanians of Kosovo.
* Self-Reliance under Socialism – The Case of Albania

## Referime