Mohammad Naxhibullah

**Mohammad Naxhibullah Ahmadzai** ( Pashto/Dari: محمد نجیب‌الله احمدزی ; 6 gusht 1947 – 27 shtator 1996 ),  i njohur zakonisht si **Dr. Naxhib** deri në vitin 1992 dhe si dhe Presidenti i Afganistanit nga viti 1987 deri në dorëheqjen e tij në prill 1992, menjëherë pas së cilës muxhahidët morën Kabulin. Pas një përpjekje të dështuar për të ikur në Indi, Naxhibullahu mbeti në Kabul. Ai jetoi në selinë e Kombeve të Bashkuara deri në vrasjen e tij gjatë pushtimit të Kabulit nga talebanët .   

Një i diplomuar në Universitetin e Kabulit, Naxhibullahu mbajti karriera të ndryshme nën Partinë Popullore Demokratike të Afganistanit (PPDA). Pas Revolucionit Saur dhe themelimit të Republikës Demokratike të Afganistanit, Naxhibullahu ishte një burokrat i profilit të ulët. Ai u dërgua në mërgim si ambasador në Iran gjatë ardhjes në pushtet të Hafizullah Aminit . Ai u kthye në Afganistan pas ndërhyrjes sovjetike që rrëzoi sundimin e Aminit dhe vendosi Babrak Karmalin në krye të shtetit, partisë dhe qeverisë. Gjatë sundimit të Karmalit, Naxhibullahu u bë kreu i KHAD, i njëvlershmi afgan i KGB-së sovjetike . Ai ishte anëtar i fraksionit Parçam të udhëhequr nga Karmali. Gjatë mandatit të Naxhibullahut si kreu i KHAD-it, ai u bë një nga organet qeveritare më brutalisht efikase. Për shkak të kësaj, ai fitoi vëmendjen e disa zyrtarëve kryesorë sovjetikë, si Juri Andropov, Dimitri Ustinov dhe Boris Ponomarev . Në vitin 1981, Naxhibullahu u emërua në Byronë Politike të PDPA-së . Në vitin 1985, ai dha dorëheqjen si ministër i sigurimit të shtetit për t'u fokusuar në politikën e PDPA-së ; ai ishte emëruar në Sekretariatin e PDSH-së. Sekretari i Përgjithshëm Sovjetik Mihail Gorbaçov, gjithashtu lideri i fundit sovjetik, arriti të detyronte Karmalin të largohej nga posti i Sekretarit të Përgjithshëm të PDPA-së në vitin 1986 dhe ta zëvendësonte atë me Naxhibullahun. Për disa muaj, ai ishte i fokusuar në një luftë për pushtet kundër Karmalit, i cili ende ruante postin e tij si Kryetar i Këshillit Revolucionar. Naxhibullahu akuzoi Karmalin se po përpiqej të shkatërronte politikën e tij të Pajtimit Kombëtar, një seri përpjekjesh nga Naxhibullahu për t'i dhënë fund konfliktit.

Gjatë qëndrimit të tij si udhëheqës i Afganistanit, sovjetikët filluan tërheqjen e tyre dhe nga viti 1989 deri në vitin 1992, qeveria e tij u përpoq të zgjidhte luftën civile në vazhdim pa trupat sovjetike në terren. Ndërsa ndihma e drejtpërdrejtë sovjetike përfundoi me tërheqjen, Bashkimi Sovjetik ende e mbështeti Naxhibullahun me ndihmë ekonomike dhe ushtarake, ndërsa Pakistani dhe Shtetet e Bashkuara vazhduan mbështetjen e tyre për muxhahedinët. Gjatë gjithë mandatit të tij, ai u përpoq të ndërtonte mbështetje për qeverinë e tij nëpërmjet reformave të Pajtimit Kombëtar duke u distancuar nga socializmi në favor të nacionalizmit afgan, duke shfuqizuar shtetin njëpartiak dhe duke i lënë jokomunistët të bashkohen me qeverinë. Ai mbeti i hapur për dialog me muxhahidinët dhe grupet e tjera, e bëri Islamin një fe zyrtare dhe ftoi biznesmenët e mërguar të ktheheshin për të rimarrë pronat e tyre.  Në kushtetutën e vitit 1990, të gjitha referencat ndaj komunizmit u hoqën dhe Islami u bë feja shtetërore . Për arsye të ndryshme, ndryshime të tilla nuk i dhanë Naxhibullahut ndonjë mbështetje domethënëse. Pas grushtit të shtetit të gushtit në Moskë  dhe shpërbërjes së Bashkimit Sovjetik në dhjetor 1991, Naxhibullahu mbeti pa ndihmën e huaj. Kjo, së bashku me kolapsin e brendshëm të qeverisë së tij (pas largimit të gjeneralit Abdul Rashid Dostum ), çoi në dorëheqjen e tij në prill 1992. Në vitin 1996, ai u torturua dhe u vra nga talebanët .

Në vitin 2017, *Partia pro-Naxhibullahut Watan* u krijua si një vazhdim i partisë së tij.