Historia e Greqisë

[parapamje|Zona gjuhësore protogreke sipas gjuhëtarit [Vladimir I. Georgiev.]]
**Historia e Greqisë** përfshin historinë e territorit të shtetit-komb modern të Greqisë, si dhe atë të popullit grek dhe të zonave që ata banuan dhe sunduan historikisht. Shtrirja e banimit dhe sundimit grek ka ndryshuar gjatë epokave dhe si rezultat, historia e Greqisë është po aq elastike në atë që përfshin. Në përgjithësi, historia e Greqisë ndahet në periudhat e mëposhtme:

* Greqia paleolitike, duke filluar nga shek. 3.3 milion vjet më parë dhe duke përfunduar në 20000 para Krishtit. Ndryshime të rëndësishme gjeomorfologjike dhe klimatike ndodhën në zonën moderne greke, të cilat ishin përfundimtare për zhvillimin e faunës dhe florës dhe mbijetesën e Homo sapiens në rajon.
* Greqia e Mesolitit, duke filluar nga viti 13000 para Krishtit dhe duke përfunduar rreth 7000 para Krishtit, ishte një periudhë e zhvillimit të gjatë dhe të ngadaltë të "protokomuniteteve" primitive njerëzore.
* Greqia neolitike, duke filluar me krijimin e shoqërive bujqësore rreth vitit 7000 para Krishtit dhe duke përfunduar shek. 3200 – shek. 3100 pes, ishte një pjesë jetike e historisë së hershme të Greqisë, sepse ishte baza për qytetërimet e hershme të epokës së bronzit në zonë. Komunitetet e para të organizuara u zhvilluan dhe arti bazë u bë më i avancuar në Greqinë neolitike.
* Greqia e epokës së bronzit (rreth  3200 – rreth 1100 pes) filloi me kalimin në një ekonomi të bazuar në metal gjatë periudhës së hershme heladike të Greqisë kontinentale (rreth  3200 – rreth 2000 pes). Ndërkohë, kultura cikladike lulëzoi në Cikladet (rreth 3200 – rreth 1050 para Krishtit) dhe qytetërimi Minoan rreth Kretës (rreth 3500 – rreth 1100 para Krishtit). Epoka e bronzit përfundoi me ngritjen dhe rënien e kulturës së pallateve greke mikene (rreth  1750 – rreth 1050 pes) në shembjen e epokës së bronzit të vonë.
* Greqia e lashtë zakonisht përfshin antikitetin grek, si dhe një pjesë të parahistorisë së vonë të rajonit (Epoka e Bronzit të Vonë). Ajo zgjati nga shek. 1200 pes – shek. 600 pas Krishtit dhe mund të ndahet në periudhat e mëposhtme:
** Epoka e errët greke (ose epoka e hekurit, epoka homerike), 1100–800 para Krishtit
** Periudha arkaike, 800–490 para Krishtit
** Periudha klasike, 490–323 para Krishtit
** Periudha helenistike, 323–146 para Krishtit
** Greqia romake, që mbulon periudhën e pushtimit romak të Greqisë nga viti 146 para Krishtit – 324 pas Krishtit
* Greqia Bizantine mbulon periudhën e Greqisë nën Perandorinë Bizantine, që zgjat nga themelimi i Kostandinopojës si kryeqyteti i Bizantit në 324 pas Krishtit deri në rënien e Kostandinopojës në 1453.
* Greqia Franko/Latine (përfshirë zotërimet veneciane) zgjati nga Kryqëzata e Katërt në 1204 pas Krishtit deri në 1797, viti i shpërbërjes së Republikës Veneciane.
* Greqia osmane mbulon periudhën e pushtimit osman të Greqisë nga viti 1453 deri në Revolucionin Grek të 1821.
* Greqia moderne mbulon periudhën nga viti 1821 e deri më sot.

Në kulmin e tij kulturor dhe gjeografik, qytetërimi grek u përhap nga Egjipti deri në malet Hindu Kush në Afganistan. Që atëherë, pakicat greke kanë vazhduar të banojnë në ish territoret greke (p.sh. Turqia, Shqipëria, Italia, Libia, Levanti, Armenia, Gjeorgjia) dhe emigrantët grekë janë asimiluar në shoqëri të ndryshme anembanë globit (p.sh., Amerika e Veriut, Australia, Evropa Veriore, Afrika e Jugut). Aktualisht, shumica e grekëve jetojnë në shtetet moderne të Greqisë (të pavarur që nga viti 1821) dhe Qipros.

## Shiko edhe 
* Greqia

## Referime