Pushtimi i Greqisë nga Fuqitë e Boshtit

parapamje|250px|Harta e pushtimit të Boshtit të Greqisë 1941-1944. Përshkruhen tre zonat e pushtimit, plus rajonet gjeografike dhe qendrat kryesore urbane.
**Pushtimi i Greqisë nga Fuqitë e Boshtit** (greqisht: Η Κατοχή, romanizuar: *I Katochi*, fjalë për fjalë 'pushtimi') filloi në prill 1941 pasi Gjermania Naziste pushtoi Mbretërinë e Greqisë për të ndihmuar aleatin e saj, Italinë fashiste, e cila kishte qenë në luftë me Greqinë aleate që nga tetori 1940. Pas pushtimit të Kretës, e gjithë Greqia u pushtua deri në qershor 1941. Pushtimi i kontinentit zgjati derisa Gjermania dhe aleati i saj Bullgaria u detyruan të tërhiqen nën presionin e aleatëve në fillim të tetorit 1944. Megjithatë, garnizonet gjerman mbetën nën kontrollin e Kretës dhe disa ishujve të tjerë të Egjeut deri pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore në Evropë, duke i dorëzuar këta ishuj në maj dhe qershor 1945.

Italia fashiste fillimisht kishte shpallur luftë dhe pushtoi Greqinë në tetor 1940, por Ushtria Helene arriti të shtynte forcat pushtuese në Shqipërinë fqinje, në atë kohë një protektorat italian. Gjermania naziste ndërhyri në emër të aleatit të saj në Evropën Jugore. Ndërsa pjesa më e madhe e ushtrisë helene u çrregullua në frontin shqiptar për të shmangur kundërsulmet e pamëshirshme italiane, një fushatë e shpejtë gjermane *Blitzkrieg* filloi në prill 1941 dhe në qershor (me pushtimin e Kretës) Greqia u mund dhe u pushtua. Qeveria greke shkoi në mërgim dhe në vend u krijua një qeveri kukull kolaboracioniste e Boshtit. Territori i Greqisë u nda në zona pushtimi të drejtuara nga fuqitë e Boshtit, me gjermanët që administronin vetë rajonet më të rëndësishme të vendit, duke përfshirë Athinën, Selanikun dhe ishujt strategjikë të Egjeut. Rajone të tjera të vendit iu dhanë partnerëve të Gjermanisë, Italisë dhe Bullgarisë.

Pushtimi shkatërroi ekonominë greke dhe solli vështirësi të tmerrshme për popullatën civile greke. Pjesa më e madhe e Greqisë iu nënshtrua shkatërrimit të industrisë së saj (80% e së cilës u shkatërrua), infrastrukturës (28% e shkatërruar), porteve, rrugëve, hekurudhave dhe urave (90%), pyjeve dhe burimeve të tjera natyrore (25%) dhe humbje të jetës civile (7,02–11,17% e qytetarëve të saj). Mbi 40,000 civilë vdiqën vetëm në Athinë nga uria dhe dhjetëra mijëra të tjerë vdiqën nga hakmarrja e nazistëve dhe bashkëpunëtorëve.

Popullsia hebreje e Greqisë pothuajse u zhduk. Nga popullsia e saj e paraluftës prej 75-77,000, vetëm rreth 11-12,000 mbijetuan, qoftë duke iu bashkuar rezistencës ose duke u fshehur. Shumica e atyre që vdiqën u deportuan në Auschwitz, ndërsa ata në Traki, nën pushtimin bullgar, u dërguan në Treblinka. Italianët nuk deportuan hebrenjtë që jetonin në territorin që ata kontrollonin, por kur gjermanët morën pushtetin, hebrenjtë që jetonin atje u dëbuan gjithashtu.

Në të njëjtën kohë u formua rezistenca greke. Këto grupe rezistence ndërmorën sulme guerile kundër fuqive pushtuese, luftuan kundër bashkëpuntorëve të Batalioneve të Sigurimit dhe ngritën rrjete spiunazhi. Nga fundi i vitit 1943, grupet e rezistencës filluan të luftojnë mes tyre. Kur çlirimi i kontinentit erdhi në tetor 1944, Greqia ishte në një gjendje polarizimi politik, i cili shpejt çoi në shpërthimin e Luftës Civile Greke. Lufta civile e mëvonshme u dha mundësinë shumë bashkëpunëtorëve të shquar nazist jo vetëm që t'i shpëtonin ndëshkimit (për shkak të antikomunizmit të tyre), por përfundimisht të bëheshin klasa sunduese e Greqisë së pasluftës, pas disfatës komuniste.

Rezistenca greke vrau 21.087 ushtarë të Boshtit (17.536 gjermanë, 2.739 italianë, 1.532 bullgarë) dhe robëroi 6.463 (2.102 gjermanë, 2.109 italianë, 2.252 bullgarë), për vdekjen e 20.650 partizanë të robëruar grekë me numër të panjohur.

## Referime