Ius civile

***Ius civile*** është ajo pejsë e të drejtës romake të rrjedhur nga *mos maiorum*, nga XII Tabelat dhe nga *interpretatio* e tyre, për tu zhvilluar pastaj në periudhën klasike nëpërmjet juristëve të lashtë. 

Ajo përbën evoluimin laik të *Ius Quiritium*, e drejta më e vjetër e romakëve, ngushtësisht e lidhur me fenë dhe e zbuluar nga pontefeksët.

Drejtë fundit të periudhës paraklaske edhe e drejta e dalë nga një lex apo nga një plebishit, kishte përfunduar duke u përfshirë te *ius civile*, ndërsa përgjatë shekullit I p.e.s. ai do të përfshinte edhe të drejtën e rrjedhur nga një *senatus consultum* apo nga një *constitutio principis*, të konsideruara akte me forcë e ligjit.

Por *ius civile* është shprehje skajshmërisht e ndryshueshme, domethënia e së cilës varion sipas shprehjes të cilës i kundërvihet.

## Ius civile dhe ius gentium
Në kundërvënie me *ius gentium*, E drejta romake që zbatohej edhe te të huajtë, *ius civile* identifikohej me të gjithë të drejtën në fuqi në *civitas*, që do të zbatohej vetëm ndaj qytetarëve romakë.

Në këtë këndvështrim te *ius civile* do të përfshiheshin edhe ato klauzola të edikeve pretoriane që zbatoheshin vetëm për qytetarët romakë.

## Ius civile dhe ius honorarium
Në dallim me *ius honorarium*, e drejta e krijuar nga pretori, nëpërmjet veprimtarisë së tij juridike, *ius civile* është e drejta e krijuar rregullisht në mënyrat e parashikuara për të prodhuar të drejtën në përgjithësi (ligje, plebishite, *senatus consultum*, *constitutio principis*).

Në këtë këndvështrim edhe *ius gentium* bën pjesë te *ius civile*.

## Shiko gjithashtu 
* Kushtetuta Romake
* Kushtetuta e Mbretërisë Romake
* Kushtetuta e Republikës Romake
* Kushtetuta e Perandorisë Romake
* Kushtetuta e Perandorisë së Vonë Romake
* E drejta civile
* Kodi civil
* Ligji
* Juridiksioni
* E drejta natyrore
* Të drejtat
* Liritë civile
* Statutet e qyteteve mesjetare
* Statutet e Drishtit
* Statutet e Shkodrës
* Vicesima hereditatium
* Gotthograikia
* Vardariotai
* Abusus
* Aerarium
* Agentes in rebus
* Ager publicus
* Amfiteatri Romak
* Anijet Romake
* Arcana imperii
* Arkitektura Romake
* Arkitektura e Teatrove Romake
* Arti Arkaik Romak
* Arti Romak Plebe
* Arti romak
* Auctoritas
* Besimet e lashta mesdhetare
* Cannaba
* Censori
* Cirku Romak
* Civitas
* Civitas libera
* Civitas foederata
* Civitas sine suffragio
* Civitas stipendaria
* Cliens
* Colonus (person)
* Consilium principis
* Consistorium
* Contio
* Curia Calabra
* Cursus honorum
* Çitadela
* Dashuria Greke
* Dediticii
* Dux
* Dymbëdhjetë Tabelat
* E drejta romake
* Equites
* Ergastulum
* Feja romake
* Festivalet Romake
* Filozofia e lashtë romake
* Forumet Romake
* Fructus
* Frumentarii
* Garda pretoriane
* Gens
* Harku i Triumfit
* Honestiores dhe humiliores
* Horreum
* Horreum (Epir)
* Hospitium
* Imperator
* Imperium
* Institucionet politike të Romës së lashtë
* Instrumentum regni
* Iurisdictio
* Jus
* Jus trium liberorum
* Justitia
* Kalendari Romak
* Kalendat
* Këshilli i Plebejve
* Klasa shoqërore në Romën e Lashtë
* Klima e Romës së Lashtë
* Kodeksi i Justinianit
* Kodeksi i Theodosit
* Kolona e Fitores
* Kolonia Romake
* Kultura e Romës së lashtë
* Kuvendi i Centurionëve
* Kuvendi i Kuriatit
* Kuvendet Romake
* Kuvendi Tribal
* Lapis manalis
* Larja në Romën e Lashtë
* Latifundium
* Latinët e Lashtë
* Latium
* Lidhja Latine
* Limes Britannicus
* Llaçi romak
* Luftërat Romako-Latine
* Magjistratët romakë
* Magjistratët e Perandorisë Romake
* Mare Nostrum
* Marina Romake
* Martesa në Romën e lashtë
* Miliarium Aureum
* Misteret greko-romake
* Mjekësia Romake
* Mos maiorum
* Mundus Cereris
* Municipium
* Muri i Antoninit
* Nikopoli i Epirit
* Nobiles
* Optimates dhe populares
* Orcus
* Ordines
* Patricët romakë
* Patronazhi në Romën e Lashtë
* Patronus
* Perandoria Romake
* Peregrinus
* Periudha e Ngrohtë Romake
* Plaçkitja Vandale e Romës
* Plaçkitja Visigote e Romës
* Plebejtë
* Pomerium
* Possessio
* Potestas
* Pretori
* Primus inter pares
* Principati (Roma)
* Provinca romake e Epirit
* Provocatio ad populum
* Republika Romake
* Rogatio
* Roma quadrata
* Romanitas
* Romanizimi (kulturor)
* Rrugët romake
* Selitë perandorake romake
* Senati Romak
* Shpyllëzimi gjatë periudhës romake
* Shtatë Kodrat e Romës
* Shtetësia Romake
* Shtëpia Romake
* Skllavëria në Romën e lashtë
* Skulptura Romake
* Spektaklet Romake
* SPQR
* Statusi në sistemin ligjor romak
* Tempulli Romak
* Të Drejtat Latine
* Thermae
* Traditat romake të emërtimit
* Triumfi Romak
* Ujësjellësi Romak
* Umbilicus urbis Romae
* Ura e Trajanit
* Urbanistika Romake
* Ushtria Romake
* Usucapio
* Usus
* Vila Romake
* Zgjedhjet në Republikë Romake
* Zjarrfikja në Romën e Lashtë

## Citime fundore
## Lidhje të jashtme 
*