open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Festivali i Këngës në RTK

**Festivali i Këngës në RTK**, i njohur edhe si **Festivali i Këngës** dhe joformalisht si **Fest**, është një konkurs i përvitshëm muzikor në Kosovë që organizohet nga transmetuesi publik Radio Televizioni i Kosovës (RTK) që nga viti 2023. Transmetohet në RTK 1, RTK 2, Radio Kosova 1 dhe Radio Kosova 2, si dhe në RTSH në Shqipëri e në MRT në Maqedoni të Veriut.

## Historia 
Konkursi u modelua në bazë të festivalit me të njëjtin emër që mbahet në Shqipëri që nga viti 1962 dhe u përdor si finalja kombëtare shqiptare për Eurovizionin që nga viti 2003. Kosova, dikur pjesë e Jugosllavisë, kurrë nuk ka marrë pjesë më vete në Eurovizion, por konkursi është transmetuar në territor që nga viti 1961 dhe një numër i artistëve kosovarë kanë përfaqësuar Shqipërinë ose Serbinë në këtë ngjarje.

Pavarësisht pamundësisë për t'u bërë anëtare e plotë e Unionit Evropian të Transmetuesve (EBU) për të marrë pjesë në konkurs, në shkurt 2023 transmetuesi kosovar RTK filloi të zhvillojë formatin, me synimin afatgjatë për ta përdorur atë si përzgjedhjen e saj kombëtare për Eurovizion. Formati u përcaktua përfundimisht më 7 mars 2023. Në tetor 2023, pak para nisjes së edicionit të parë, drejtori i festivalit Adi Krasta raportoi se ai kishte qenë në kontakt me njerëz në EBU të cilët kishin shprehur "entuziazëm të jashtëzakonshëm" në lidhje me ngjarjen. Drejtori i Përgjithshëm i EBU-së Noel Curran bëri një paraqitje përmes një videoje gjatë natës së parë të festivalit për t'i shprehur urimet e tij.

## Edicione 
### 2023 
Edicioni përurues i Festivalit të Këngës u mbajt në Sallën e Madhe të Pallatit të Rinisë dhe të Sporteve në Prishtinë, me regjisor Adi Krastën dhe nën prezantimin e Krastës, Besim Dinës, Anjeza Shahinit, Edona Kasapollit dhe Edona Rashitajt; ai u përbë nga dy gjysmëfinale më 26 dhe 27 tetor 2023 dhe një finale më 28 tetor 2023. Drejtor artistik për këtë edicion ishte , ndërsa shfaqjet u drejtuan nga , Edon Ramadani dhe ; të katërt, si dhe  dhe , shërbejnë edhe si orkestrues.

Një periudhë e paraqitjes ishte e hapur midis 2 qershorit dhe 9 shtatorit 2023 për të zgjedhur 18 aplikime konkurruese. Në festival, një juri prej 5 anëtarësh – të përbërë nga Adi Hila, Alban Nimani, Alma Bektashi, Zake Prelvukaj dhe kryetarja Ulla Sjöström – kanë votuar për t'i përcaktuar pesë të kualifikuarit nga secila gjysmëfinale dhe fituesin e finales. Fitues ishte La Fazani (Arbër Salihu) me këngën "Oj Kosovë".

Në këtë edicion u paraqitën edhe një sërë interpretuesish të ftuar, përkatësisht Alma Bektashi, Alban Nimani, Dafina Zeqiri,, Enver Petrovci, Fitnete Tuda, Genc Salihu, Ilire Vinca me dy vajzat e saj, Irma Libohova, Kamela Islamaj dhe Teuta Kurti, Shpat Deda, si dhe Xuxi.

**Çelësi:**

 Kualifikuar për në finale  Vendi i parë  Vendi i dytë  Vendi i tretë

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
*
Adriatik Lapaj

**Adriatik Lapaj** (lindur më 9 qershor 1988) është avokat dhe aktivist shqiptar. Ai është njëri ndër themeluesit e lëvizjes Shqipëria Bëhet. 

Lapaj ka qenë pjesë e partisë politike Aleanca Kuqezi dhe organizatës Nisma Thurje para se të bëhej parti.

## Referime
Valentina Zenere

**Valentina Zenere** (lindur më 15 janar 1997) është një aktore, modele dhe këngëtare argjentinase e njohur për portretizimin e Ámbar Smith në serialet e Disney Channel *Soy Luna* dhe *Juacas*, si dhe për portretizimin e saj të Alai Inchaustit në telenovelën argjentinase *Casi Ángeles*. Që nga viti 2022, ajo luan Isadora Artiñán në serialin Netflix: Elite.

## Jeta dhe karriera 
Zenere filloi të punonte në televizion në reklama të ndryshme që në moshë të re, ndërkohë që ndoqi edhe shkollën e mesme, të cilën e mbaroi në vitin 2014.

Në vitin 2010, ajo u shtua në kastin kryesor të telenovelës së suksesshme Casi Ángeles, duke marrë rolin e *Alai Inchausti*. Më pas, ajo mori role të ndryshme të vogla në teatër dhe televizion. Më e dukshme ishte paraqitja e saj në një prodhim muzikor të *Les Misérables*. 

Në vitin 2016, Zenere mori vëmendjen ndërkombëtare kur u transmetua seriali origjinal i Disney Channel Soy Luna. Portretizimi i saj i antagonistit *Ámbar Smith* mori vlerësime kritike dhe publike. Ajo përsëriti rolin e saj si *Ámbar* në serialin brazilian të Disney Channel *Juacas*.  Ajo mban marrëdhënie të ngushta me shumë nga bashkë-yjet e saj, duke përfshirë Eugenia Suarez,  Michael Ronda,  Carolina Kopelioff, Gastón Vietto, Malena Ratner dhe Oriana Sabatini.

Në vitin 2019, Zenere protagonizoi videoklipin e Michael Ronda *La Diva de la Escuela*. 

Ajo u luajt si personazhi kryesor i sezonit të pestë të serialit të suksesshëm spanjoll të Netflix *Cable Girls*, i transmetuar në 2020.  Ajo u bë e famshme ndërkombëtare për portretizimin e saj të "Isadora" në shfaqjen e njohur të krimit të Netflix "Elite". 

## Filmografia 
**Video muzikore**

* "La Diva de la Escuela" (2019) - Michael Ronda
* "Boa" (2021) - Carlos Ares
* "Cero Coma" (2022) - Vetë
* "Dale" (2023) - Vetë

## Çmimet dhe nominimet 
## Referime
Dita e Luftës Revolucionare Maqedonase

**Dita e Luftës Revolucionare Maqedonase** është festë kombëtare e cila festohet më 23 tetor në Maqedoninë e Veriut. Në vitin 2007 festa u votua në ligj si festë e re kombëtare. Është ditë jo pune.

## Sfondi historik 
### Narrativa në Maqedoninë e Veriut 
Festa festohet me rastin e formimit të Organizatës së Brendshme Revolucionare Maqedonase në Selanik . Më 23 tetor 1893 gjashtë të rinj u mblodhën në shtëpinë e pronarit të librarive Ivan Haxhi Nikolov në Selanik për të krijuar bazën që më vonë do të bëhej simboli dhe flamuri i luftës për lirinë maqedonase. Themelues ishin: Hristo Tatarçev, Dame Gruev, Petar Poparsov, Ivan Haxhinikolov, Andon Dimitrov dhe Hristo Batanxhiev . Ata formuan një grup të fshehtë, duke e quajtur atë *Organizata Revolucionare Maqedonase* . Organizata luftoi për lirinë e Maqedonisë pa ndihmën e huaj. Formimi i Organizatës Revolucionare Maqedonase ishte fillimi i një lëvizjeje të organizuar revolucionare maqedonase e cila, nëpërmjet Kryengritjes Ilinden-Preobrazhenie në Republikën e Krushevës dhe, më vonë, Lufta e Dytë Botërore në Maqedoninë Jugosllave, rezultoi në krijimin e shtetit modern të pavarur maqedonas . Kjo datë, 23 tetori, lidhet me luftën e organizuar të popujve që jetojnë në Maqedoni për krijimin e një shteti të pavarur. 

### Polemika historike 
Për shkak se kjo ditë konsiderohet si fillimi i VMRO-së, publiku maqedonas ishte disi i rezervuar në shpalljen e kësaj dite festë kombëtare. Opozita maqedonase në atë kohë, e udhëhequr nga Bashkimi Social Demokrat i Maqedonisë, ishte tërësisht kundër deklaratës, sepse opozita e konsideroi atë ditëlindjen e partisë së djathtë VMRO-DPMNE . Si e tillë, u konsiderua e papërshtatshme për ta festuar atë si festë kombëtare. Disa personazhe publikë maqedonas e përkrahën këtë pikëpamje, kjo festë lidhet me idetë e nacionalizmit bullgar .  Edhe në Bullgari ka disa kundërshtime ndaj kësaj mënyre festimi. Duket se IMRO fillimisht janë quajtur " Komitetet Revolucionare Bullgare Maqedono-Adrianopole ".  IMRO ishte aktive jo vetëm në Maqedoni por edhe në Traki dhe fillimisht anëtarësimi në organizatë lejohej vetëm për bullgarët.  Ndryshe nga përshtypja e studiuesve maqedonas të cilët besojnë se organizata e brendshme përkrahte "vetëdijen kombëtare maqedonase", revolucionarët vendas gjatë kohës osmane deklaruan besimin e tyre, se shumica e popullsisë së krishterë sllave të Maqedonisë ishte "bullgare".  Pretendimi historiografik modern maqedonas për marrëdhënie të ngushta ndërmjet kërkesave të IMRO-së për autonomi me krijimin e një shteti të veçantë etnik maqedonas, nuk korrespondon me të dhënat historike.   Në këtë drejtim, pala bullgare ka bërë disa propozime që disa ngjarje të përbashkëta historike (p.sh. themelimi i IMRO-së) të festohen bashkërisht, por kjo ide u refuzua si e papranueshme.

## Festimi 
Në shumë pjesë të ndryshme të Maqedonisë së Veriut festa festohet me festa të ndryshme, koncerte dhe gara sportive. Festivali zyrtar mbahet në Operën dhe Baletin e Maqedonisë, ku fjalime do të mbajnë figura të mëdha kombëtare dhe historianë nga Akademia e Shkencave dhe Arteve të Maqedonisë .

## Referenca
Sjellja pasive-agresive

**Sjellja pasive-agresive** karakterizohet nga një hajsë(pattern) e armiqësisë pasive dhe një shmangie e komunikimit të drejtpërdrejtë.   Mosveprimi aty ku disa veprime konsiderohen zakone shoqërore është një strategji tipike pasive-agresive. 

## Zbatime 
### Psikologjia 
Në psikologji, "agresioni pasiv" është një nga termat psikologjikë më të keqpërdorur. Pas disa debateve, Shoqata Amerikane e Psikiatrisë e hoqi atë nga lista e çrregullimeve të personalitetit në DSM IV si përkufizim shumë të ngushtë për të qenë një diagnozë e plotë dhe jo mjaftueshëm e mbështetur nga provat shkencore për të përmbushur standardet gjithnjë e më rigoroze të përkufizimit. Në aspektin kulturor, emërtimi i paqartë "pasiv-agresiv" keqpërdoret si nga personat e zakonshëm ashtu edhe nga profesionistët. Heqja e përkufizimit të personalitetit pasiv-agresiv nga doracaku zyrtar i diagnostikimit erdhi në masë të madhe prej keqpërdorimit të shpeshtë dhe për shkak të përshkrimeve shpesh kontradiktore dhe të paqarta të ofruara nga mjekët në këtë fushë. Shumica e përkufizimeve që vijojnë shpesh përshkruhen më saktë si agresion i hapur ose agresion i fshehtë (i cili është përkufizimi i saktë për të përshkruar taktika delikate, të qëllimshme, llogaritëse dhe të fshehta që doralët (manipuluesit) dhe të tjerët personazhet e shqetësuar përdorin për të frikësuar, kontrolluar, mashtruar dhe keqtrajtuar të tjerët).&#x5B; '''' &#x5D;
Tetrahidrokanabinol

**Tetrahidrokanabinoli** ( **THC** ) është përbërësi kryesor psikoaktiv i kanabisit dhe një nga të paktën 113 kanabinoidet totale të identifikuara në bimë. Megjithëse formula kimike për THC- (C21H30O2) përshkruan izomerë të shumtë,  termi *THC* zakonisht i referohet izomerit Delta-9-THC me emrin kimik '*(−)- *trans* -Δ 9 -tetrahidrokanabinol*' . THC është një terpenoid që gjendet në kanabis  dhe, si shumë fitokimikate farmakologjikisht aktive, supozohet se është i përfshirë në përshtatjen evolucionare të bimës kundër gjuetisë së insekteve, dritës ultravjollcë dhe stresit mjedisor .    THC u zbulua dhe u izolua për herë të parë nga kimisti izraelit Raphael Mechoulam në Izrael në vitin 1964. U zbulua se, kur tymoset, THC përthithet në qarkullimin e gjakut dhe udhëton në tru, duke u bashkuar me receptorët endokannabinoidë të vendosur në korteksin cerebral, trurin e vogël dhe ganglionet bazale . Këto janë pjesët e trurit përgjegjëse për të menduarit, kujtesën, kënaqësinë, koordinimin dhe lëvizjen.
Carlos Montero

**Carlos Montero Castiñeira** (lindur më 9 tetor 1972) është një skenarist, producent filmash, regjisor filmi dhe producent televiziv spanjoll. Duke shfaqur një sfond të gjerë si shkrimtar i serialeve televizive dramatike adoleshente, ai është krijuesi i *Física o Química* dhe *Elite*. 

## Biografia 
Carlos Montero lindi më 9 tetor 1972 në Celanova, Provinca e Ourense, Montero fitoi një diplomë të diplomuar në Shkenca të Informacionit (Gazetari) nga Universiteti Complutense i Madridit (UCM).

## Karriera 
Duke filluar në moshën 25-vjeçare, ai shkroi skenarin e qindra episodeve të serialit dramatik adoleshent *Al salir de clase* nga 1997 deri në 1999. i publikuar në 2013.

Ai gjithashtu punoi në seriale të tjera televizive si *El tiempo entre costuras* (*The Time in Between*),

Duke punuar për Netflix, ai krijoi serialin dramatik për adoleshencë *Élite* së bashku me Darío Madrona  fitues i *Premio Primavera de Novela* 2016. Ai bashkëkrijoi së bashku me Agustín Martínez serialin thriller fantazi të Netflix *Feria*,  i cili filloi xhirimet në 2021.

## Filmografia 
### Filmat 
### Televizioni 
### Novela 
* 2012: *Los tatuajes no se borran con láser*
* 2016: *Rrëmuja që lë pas* (  2016) 

## Referime
Kroacia në Festivalin Evropian të Këngës

Kroacia ka marrë pjesë në Festivalin Evropian të Këngës 28 herë që nga debutimi i saj në konkursin e vitit 1993. Hyrja e tyre që nga viti 1993, duke përjashtuar nga viti 2012 në 2018, është përzgjedhur në festivalin e popit Dora, një ngjarje e organizuar nga transmetuesi publik kombëtar Hrvatska radiotelevizija (HRT). Rezultati më i mirë i Kroacisë në garë është një përfundim në vendin e katërt më  dhe .

Kroacia arriti gjashtë rezultatet më të mira në dhjetë vjet, me Magazin dhe Lidija në vendin e gjashtë (), Maja Blagdan e katërta (1996), ish-anëtarja e Magazin, Danijela Martinović e pesta (1998), Doris Dragović (e cila ishte e 11-ta për Jugosllavinë më  (), Goran Karan i nënti (2000), dhe Vanna i dhjeti (2001). Që atëherë, Kroacia nuk ka arritur të shkojë në dhjetëshen e parë.

Kroacia nuk arriti të shkonte në finale për katër vjet radhazi (–), përpara se të zgjidhte të mos merrte pjesë më  dhe . Kroacia u kthye dhe arriti finalen si në  ashtu edhe , përpara se të dështonte përsëri në finale për katër gara radhazi (-). Kjo seri e moskualifikimeve u ndërpre më , kur Kroacia kaloi në finale. Në total, Kroacia nuk ka arritur të shkojë në finale në 9 nga 14 garat e fundit ku ka marrë pjesë.

## Galeria 

File:ESC 2007 Croatia - Dragonfly & Dado Topic - Vjerujem u ljubav.jpg|Dragonfly feat. Dado Topić në Helsinki (2007)
File:Croatia in the Eurovision Song Contest 2008.jpg|Kraljevi ulice & 75 Cents në Beograd (2008)
File:Igor Cukrov & Andrea Šušnjara (3830890311).jpg|Igor Cukrov feat. Andrea në Moskë (2009)
File:Feminnem - Lako je sve (2nd Semi-final).jpg|Feminnem në Oslo (2010)
File:Нина Бадрич.JPG|Nina Badrić në Baku (2012)
File:ESC2013 - Croatia 03.jpg|Klapa s Mora në Malmö (2013)
File:ESC2016 - Croatia 23 (zoom).jpg|Nina Kraljić në Stokholm (2016)
File:Eurovision Song Contest 2017, Semi Final 2 Rehearsals. Photo 223.jpg|Jacques Houdek në Kiev (2017)
File:ESC2018 - Croatia 01.jpg|Franka in Lisbonë (2018)
File:ESC2019-Croatia.jpg|Roko në Tel Aviv (2019)
File:ESC 2021 Rotterdam 1st Semi Jury Show Croatia.jpg|Albina në Roterdam ()
File:Eurovision 2022 - Semi-final 1 - Croatia - Mia Dimšić.jpg|Mia Dimšić në Turin ()
File:Eurovision 2023 - Jury Semi-final 1 - Croatia - Let 3 (04).jpg|Let 3 në Liverpul ()

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* "Dora" - Parazgjedhja e ESC kroate
* Povijest Dore  *euroong.hr*
Sharra Gigli

parapamje| Sharrë teli Gigli
parapamje| E operuar me dorë, një sharrë gigli është e dobishme në kryerjen e operacioneve kraniale.
Një **sharrë Gigli** është një sharrë fleksibël me tela e përdorur nga kirurgët për prerjen e kockave.  Një sharrë Gigli përdoret kryesisht për amputim, ku kockat duhet të priten pa probleme në nivelin e amputimit. 

Sharra u shpik nga Leonardo Gigli, një obstetër italian, për të thjeshtuar kryerjen e një pubiotomie anësore në lindjen e penguar. 

Është paraqitur në filmin horror *Saw X* (2023). 

## Shiko gjithashtu 
* Instrumentet e përdorura në kirurgjinë e përgjithshme

## Referime
Prerjet spirike

parapamje| Prerjet spirike si prerje planare të një torusi
Në gjeometri, një **prerje spirike**, e quajtur ndonjëherë **spirikja e Perseut**, është një kurbë e rrafshët katërore e përcaktuar nga ekuacionet e formës

: (x^2+y^2)^2=dx^2+ey^2+f. \, 

Një prerje spirike nganjëherë përkufizohet si lakorja e kryqëzimit të një torusi dhe një rrafshi paralel me boshtin e tij të simetrisë rrotulluese. Megjithatë, ky përkufizim nuk përfshin të gjitha lakoret e dhëna nga përkufizimi i mëparshëm, përveç nëse lejohen rrafshet imagjinare .

Prerjet spirike u përshkruan për herë të parë nga gjeometri i lashtë grek Perseu në afërsisht 150 para Krishtit. , dhe supozohet të jenë prerjet e para torike që u përshkruan. Emri *spirik* është për shkak të simbolit të lashtë *spira* të një torus.,  

## Ekuacionet 
djathtas|parapamje| *a*&nbsp;=&nbsp;1, *b*&nbsp;=&nbsp;2, *c*&nbsp;=&nbsp;0,&nbsp;0.8,&nbsp;1
Filloni me ekuacionin e zakonshëm për torusin:

: (x^2+y^2+z^2+b^2-a^2)^2 = 4b^2(x^2+y^2). \, 

Këmbimi i *y* dhe *z* në mënyrë që boshti i rrotullimit të jetë tani në planin *xy*, dhe vendosja *e z* = *c* për të gjetur kurbën e kryqëzimit jep

: (x^2+y^2-a^2+b^2+c^2)^2 = 4b^2(x^2+c^2). \, 

Zgjerimi i ekuacionit jep formën që shihet në përkufizim

: (x^2+y^2)^2=dx^2+ey^2+f \, 

ku

: d=2(a^2+b^2-c^2),\ e=2(a^2-b^2-c^2),\ f=-(a+b+c)(a+b-c)(a-b+c)(a-b-c). \, 

Në koordinata polare kjo bëhet

: (r^2-a^2+b^2+c^2)^2 = 4b^2(r^2\cos^2\theta+c^2) \, 

ose

: r^4=r^2(d\cos^2\theta+e\sin^2\theta)+f. 

parapamje| Prerjet spirike në një torus fijor
Konkoidi (matematikë)

djathtas|parapamje|400x400px|**Konkoide të vijës me qendër të përbashkët.**

Çdo çift lakoresh me ngjyrë është gjatësia d nga kryqëzimi me vijën që bën një rreze përmes O 

&nbsp;&nbsp;*d* > largësia e O nga vija
parapamje| Konkoidi i Nikomedit i vizatuar nga një aparat i ilustruar në Komentet e Eutocit mbi veprat e Arkimedit
Në gjeometri, një **konkoidi** është një kurbë që rrjedh nga një pikë fikse O, një kurbë tjetër dhe një gjatësi d . Ajo u shpik nga matematikani i lashtë grek Nikomedi . 

## Përshkrimi 
Për çdo drejtëz përmes O që pret lakoren e dhënë në A dy pikat e drejtëzës që janë d nga A janë në konkoidçë. Prandaj, konkoidi është cisoid i lakores së dhënë dhe një rreth me rreze d dhe qendër O.

Shprehja më e thjeshtë përdor koordinatat polare me O në origjinë. Nëse

: r=\alpha(\theta)

shpreh kurbën e dhënë, atëherë

: r=\alpha(\theta)\pm d 

shpreh konkoidin.

Nëse lakorja është një vijë, atëherë konkoidi është *konkoidi i Nikomedit* .

Për shembull, nëse kurba është drejtëza x = a, atëherë forma polare e drejtëzës është r = \sec(\theta) dhe për këtë arsye konkoidi mund të shprehet parametrikisht si

: x=a \pm d \cos \theta,\, y=a \tan \theta \pm d \sin \theta.

Një limaçon është një konkoid me një rreth si kurbë e dhënë.
Robert Risch

**Robert Henry Risch** (lindur në 1939) është një matematikan amerikan i cili ka punuar në algjebrën kompjuterike dhe është i njohur për punën e tij në fushën e integrimit simbolik, veçanërisht algoritmin Risch .  Ky rezultat u citua si një gur kilometrik historik në zhvillimin e matematikës:

Ai është gjithashtu i njohur për rezultatet mbi vetitë algjebrike të funksioneve elementare.  Ai mori doktoraturën nga Universiteti i Kalifornisë, Berkeley në 1968  nën mbikëqyrjen e Maxwell A. Rosenlicht .  Pas doktoratës së tij, ai punoi në Qendrën Kërkimore Thomas J. Watson në Matematikë të grupit AI  dhe, midis 1970 dhe 1972, në Institutin për Studime të Avancuara .
Universi i vëzhgueshëm

**Gjithësia e vëzhgueshme** është një rajon në formë topi i Gjithësisë që përfshin të gjithë lëndën që mund të vëzhgohet nga Toka ose teleskopët e saj të bazuar në hapësirë dhe sondat eksploruese në kohën e tashme; rrezatimi elektromagnetik nga këto objekte ka patur kohë të arrijë Sistemin Diellor dhe Tokën që nga fillimi i zgjerimit kozmologjik . Fillimisht, u vlerësua se mund të ketë 2 trilionë galaktika në universin e vëzhgueshëm,   edhe pse ky numër u zvogëlua në 2021 në vetëm disa qindra miliardë bazuar në të dhënat nga *New Horizons* .    Duke supozuar se universi është izotropik, largësia deri në skajin e universit të vëzhgueshëm është afërsisht e njëjtë në çdo drejtim. Kjo do të thotë, gjithësia e vëzhgueshme është një rajon sferik i përqendruar te vëzhguesi. Çdo vendndodhje në univers ka universin e vet të vëzhgueshëm, i cili mund ose nuk mund të mbivendoset me atë të përqendruar në Tokë.

Fjala *e vëzhgueshme* në këtë rast nuk i referohet aftësisë së teknologjisë për të zbuluar dritën ose informacione të tjera nga një objekt, ose nëse ka ndonjë gjë për t'u zbuluar. I referohet kufirit fizik të krijuar nga vetë shpejtësia e dritës . Asnjë sinjal nuk mund të udhëtojë më shpejt se drita; prandaj ekziston një largësi maksimale (e quajtur horizonti i grimcave ) përtej së cilës nuk mund të zbulohet asgjë, pasi sinjalet nuk mund të kishin arritur ende tek ne. Ndonjëherë astrofizikanët bëjnë dallimin midis universit *të dukshëm*, i cili përfshin vetëm sinjale të lëshuara që nga rikombinimi (kur atomet e hidrogjenit u formuan nga protonet dhe elektronet dhe fotonet u emetuan) - dhe universit *të vëzhgueshëm*, i cili përfshin sinjale që nga fillimi i zgjerimit kozmologjik ( Big Bang në kozmologjinë fizike tradicionale, fundi i epokës inflacioniste në kozmologjinë moderne).

Sipas llogaritjeve, largësia e tanishme e lëvizjes deri te grimcat nga të cilat u emetua rrezatimi kozmik i sfondit mikrovalor (RKFM), i cili përfaqëson rrezen e universit të dukshëm, është rreth 14.0 miliardë parsek (rreth 45.7 miliardë vite dritë); largësia e lëvizjes deri në skajin e universit të vëzhgueshëm është rreth 14.3 miliardë parsekë (rreth 46.6 miliardë vite dritë),  rreth 2% më e madhe. Prandaj, rrezja e universit të vëzhgueshëm vlerësohet të jetë rreth 46.5 miliardë vite dritë.   Duke përdorur densitetin kritik dhe diametrin e universit të vëzhgueshëm, masa totale e materies së zakonshme në univers mund të llogaritet të jetë rreth 1.5× 1053 kg .  Në nëntor 2018, astronomët raportuan se drita e sfondit ekstragalaktik (EBL) arrinte në 4× 1084 fotone.
Radhe Radhe

***Radhe Radhe***, (  , IAST: *Rādhe Rādhe*), e shkruar gjithashtu ***Radhey Radhey***, është një shprehje hindisht e përdorur si një përshëndetje në rajonin Braxh të Indisë . Urimi lidhet me perëndeshën hindu Radha, e cila është bashkëshortja e Krishnës .  Ajo adhurohet si mbretëresha e rajonit Braxh, i cili përfshin Vrindavanin, Barsanën, Gokulin, Nandgaonin, Mathurën, Govardhanin dhe Bhandirvanin .  
[parapamje| *Murti* i Radhës në [Shoqëria Ndërkombëtare për Ndërgjegjen e Krishna|ISKCON Varanasi]]

## Ndikimi 
parapamje| Radha Naam e pikturuar në një pemë në Vrindavanit
Së bashku me urimet e tjera të zakonshme si *Jai Shri Krishna*, *Hare Krishna* dhe *Radhe Krishna*, *Radhe Radhe* është gjithashtu një nga urimet më të përdorura në mesin e komunitetit Vaishnava . ***Jai Shri Radhe*** është një variant i *Radhe Radhe* që përdoret shpesh në tempuj, që do të thotë "Lavdi Radhës". 

Është e zakonshme të shihet fraza *Radhe Radhe* e shkruar në muret e shtëpive, në trungjet e pemëve dhe e shtypur në rrobat e priftërinjve dhe besimtarëve në rajonin e Braxhit. 

## Shiko gjithashtu 
* Jai Shri Krishna
* Jai Shri Ram
* Jai Siya Ram
* Radha
* Radha Krishna
Xhai Shri Krishna

[parapamje| Murti i hyjnisë hindu [Krishna]]
**Jai Shri Krishna** ( sanskritisht: जय श्री कृष्ण ; romanizimi: *Jaya Śrī Kṛṣṇa*), e shkruar gjithashtu **Jaya Sri Krishna**, është një shprehje sanskrite, që përkthehet në "Fitore Krishnës ", një hyjni kryesore në hinduizëm. Besohet se përshëndetja ka ardhur nga Vaishnavët. Thuhet se shprehja përshëndet një person tjetër duke i uruar sukses, dhe është përdorur gjithashtu si përshëndetje e shoqëruar me mudrën anxhali ose kokë të ulur, veçanërisht kur përshëndeten pleqtë.

Shprehja e Xhai Shri Krishna përdoret gjerësisht për të përshëndetur njerëzit gjatë festivalit hindu të Janmashtami-t, i cili feston lindjen e Krishnës. Në ditët e sotme, Xhai Shri Krishna përdoret gjerësisht në komunitetin Vaishnava, Gujaratit dhe Raxhastanit me bazë brenda dhe jashtë Indisë. 

## Legjenda 
Sipas besimit popullor, kur vrasësit që ai kishte dërguar nuk arritën ta vrisnin Krishnën, Kamsa mendoi ta vriste duke e ftuar atë në Mathura . Me të mbërritur në Mathura, Krishna u takua me një nga larësit e Kamsës, duke kërkuar disa fustane për miqtë e tij që po e shoqëronin. Ushtari me të mësuar se është Krishna ai që ndodhet përballë tij dhe se ai është armiku i padeklaruar i Kamsës, u përpoq të vriste Krishnën duke paramenduar se do të shpërblehej. Duke parë përpjekjen e dështuar të ushtarit dhe forcën e Krishnës, turma e grumbulluar në treg u derdh me slogane për Krishnën si Xhai Shri Krishna, së bashku me Xhai Shri Balarama dhe Xhai Shri Vasudev, duke lavdëruar respektivisht vëllain dhe babanë e Krishnës.

## Shiko gjithashtu 
* Xhai Shri Ram – Shprehje që do të thotë "Lavdi Lordit Rama", shpesh e himnizuar në Hinduizëm
* Xhai Sija Ram – Shprehje hindu në adhurim të Ramës dhe Sitës
* Radhe Radhe
Xhai Xhiendra

**Jai Jiendra!** ( sanskritisht: *जय जिनेन्द्र* ;  ) (filluar në 7 të e.s.) është një përshëndetje e zakonshme e përdorur nga xhainët . Fraza do të thotë "Nderime për *Xhinat* Supreme ( Tirthankarat )" 

Përshëndetja nderuese është një kombinim i dy fjalëve sanskrite : *Jai* dhe *Jiendra*

: Fjala *Jai* përdoret për të lavdëruar dikë. Në Jai Jiendra, përdoret për të lavdëruar cilësitë e *Jinave* (pushtuesve).
: Fjala *Jiendra* është një fjalë e përbërë që rrjedh nga fjala *Jina*, që i referohet një qenieje njerëzore që ka pushtuar të gjitha pasionet e brendshme dhe zotëron Kevala Gyan (njohuri e pastër e pafund), dhe fjalën "Indra", që do të thotë shef ose zot.
Xhai Sija Ram

parapamje| Rama-Sita
***Jai Siya Ram*** (ose ***Jai Siyaram*** ) është një shprehje Hindi, që përkthehet si "Lavdi Sitës dhe Ramës ". Sociologu Jan Breman shprehet se është përdorur si "një përshëndetje e mirëseardhjes në fshat që nga kohra të lashta". 

## Përdorimi 
### Adhurimi 
*Jai Siya Ram* përdoret gjatë adhurimit të Ramës dhe Sitës. Përdoret shpesh gjatë recitalit të Ramajanës, Ramcharitmanas dhe Sunderkand. Shumë këngë të devotshme me temë *Jai Siya Ram* janë kënduar nga këngëtarë si Jagjit Singh, Mohammed Rafi ndër të tjerë. Këngë të ngjashme janë kënduar në gjuhë të ndryshme indiane. Këngët e *Jai Siya Ram* janë shumë të zakonshme në vende dhe tubime fetare, për shembull Kumbh Mela.

### Në politikë 
Më 5 gusht 2020, Kryeministri Narendra Modi filloi fjalimin e tij në ceremoninë e hapjes së terrenit Ram Mandir me Jai Siyaram. Ai gjithashtu u bëri thirrje të pranishmëve të këndojnë Jai Siyaram. Modi tha gjithashtu, "Thirrja e Jai Siya Ram po jehon jo vetëm në qytetin e Lordit Rama, por në mbarë botën sot. Unë shpreh mirënjohje për të gjithë qytetarët e këtij kombi, diasporën indiane në mbarë botën dhe të gjithë besimtarët e Hyjnisë Rama në këtë rast të devotshëm”.

Priyanka Gandhi gjithashtu përdori shprehjen në një tweet në lidhje me Ram Mandir më 4 gusht 2020.

Kryeministri britanik Rishi Sunak e përdori shprehjen në një ngjarje në vitin 2023, ndërsa fliste për besimin e tij hindu.

## Referime
Ted Cruz

**Rafael Edward Cruz** ( lindur më 22 dhjetor 1970) është një politikan, avokat dhe komentator politik amerikan i cili shërben si senator i ri i Shteteve të Bashkuara nga Teksasi që nga viti 2013. Një anëtar i Partisë Republikane, Cruz ishte avokat i përgjithshëm i Teksasit nga 2003 deri në 2008.

Pas diplomimit në Universitetin e Princeton dhe në Shkollën Juridike të Harvardit, Cruz ndoqi një karrierë në politikë, duke punuar më vonë si këshilltar i politikave në administratën e George W. Bush . Në vitin 2003, Prokurori i Përgjithshëm i Teksasit, Greg Abbott, emëroi Kruzin për të shërbyer si avokat i përgjithshëm, një pozicion që ai e mbajti gjatë vitit 2008. Në vitin 2012, Kruzi u zgjodh në Senatin e SHBA, duke u bërë i pari hispaniko-amerikan  që shërben si senator amerikan nga Teksasi. Në Senat, ai ka mbajtur vazhdimisht qëndrime konservatore lidhur me politikën ekonomike dhe shoqërore; ai luajti një rol udhëheqës në mbylljen e qeverisë federale të Shteteve të Bashkuara të vitit 2013, duke kërkuar të detyronte Kongresin dhe Presidentin Barack Obama të tërhiqnin fondet e Aktit të Kujdesit të Përballueshëm . Ai u rizgjodh në një garë të ngushtë për Senatin në 2018 kundër kandidatit demokrat Beto O'Rourke .

Më 23 mars 2015, Cruz njoftoi se do të kandidonte për president . Pavarësisht se ishte senator vetëm për dy vjet, ai doli si një kandidat serioz në zgjedhjet paraprake republikane . Gara për nominimin presidencial republikan midis Kruzit dhe kandidatit kryesor Donald Trump ishte thellësisht e ashpër dhe e karakterizuar nga një seri sulmesh personale publike. Pasi Trump fitoi nominimin, Cruz fillimisht refuzoi ta mbështeste atë, por ai u bë një mbështetës i vendosur i Trumpit gjatë presidencës së tij. Pas sulmit në Kapitol të janarit 2021, Cruz mori një reagim të gjerë politik dhe popullor për kundërshtimin e certifikimit të fitores së Joe Biden në zgjedhjet presidenciale të vitit 2020 dhe duke i dhënë besim pretendimit të rremë se zgjedhjet ishin të falsifikuara .
Tyla

**Tyla Laura Seethal** (lindur më 30 janar 2002), e njohur mononimisht si **Tyla**, është një këngëtare dhe autore këngësh nga Republika Jugafrikane. E lindur dhe e rritur në Johannesburg, ajo u nënshkrua me Epic Records në vitin 2021 pas suksesit të brendshëm të këngës së saj debutuese "Getting Late" me Kooldrink. Tyla mori famë ndërkombëtare me këngën e saj "Water", e cila hyri në listën e top dhjetë hiteve më të konsumuara në Mbretërinë e Bashkuar dhe është kënga e parë nga një soliste jugafrikane që hyn në listën *Billboard* Hot 100 në SHBA pas 55 vjetësh.

## Jeta e hershme 
Seethal lindi në Johannesburg, në Republikën Jugafrikane në një familje me ngjyrë me origjinë Xhosa, Zulu, Indiane dhe Mauritiane. Ajo u diplomua në shkollën e mesme Edenglen më 2019 dhe ishte kryetare e kulturës në atë vit. Ajo filloi të postonte këngë dhe imitime origjinale këngësh në llogarinë e saj në Instagram, si dhe t'i dërgonte ato tek një numër figurash në industrinë e muzikës. U zbulua nga menaxheri i saj i parë, i cili më pas organizoi seancat e saj të para të inçizimit.

## Karriera 
Në fund të vitit 2019, Tyla publikoi këngën e saj debutuese "Getting Late" me produksion nga Kooldrink, e cila arriti sukses kombëtar. Videoja muzikore shoqëruese u nominua për videon e vitit në Çmimet e Muzikës të Afrikës së Jugut në vitin 2022. Më pas ajo nënshkroi një kontratë inçizimi me Epic Records përmes një sipërmarrjeje të përbashkët me Fax Records në Shtetet e Bashkuara. Ajo e vazhdoi këtë sukses me këngët "To Last" dhe "Overdue".

Performanca e saj debutuese erdhi në vitin 2023 gjatë festës së mëvonshme të Dolce & Gabbana në Javën e Modës në Milano, pas publikimit të këngës së saj "Been Thinking", që i dha asaj renditjen e vet të parë në listën e karrierës së saj, në Tabelën R&B/Hip-Hop nga *Billboard*. Heven Haile nga faqja *Pitchfork* e përshkroi atë si një "himn i shkëlqyeshëm i klubit që kanalizon hitet joshëse pop-R&B të mesit të viteve 2000, Ciara dhe Rihanna". Tyla më pas iu bashkua këngëtarit Chris Brown si akt hyrës për pjesën evropiane të turneut të tij *Under the Influence*. Në maj të vitit 2023, ajo e publikoi këngën "Girl Next Door", me këngëtaren nigeriane Ayra Starr. Ajo gjithashtu e publikoi më vonë këngën "Water" në korrik të vitit 2023 si këngën kryesore nga debutimi i saj i albumit EP. Pasi krijoi një sfidë kërcimi që u bë virale në platformën TikTok, kënga hyri në top 10 në Zelandën e Re, Holandë dhe në Mbretërinë e Bashkuar, ku kryesoi tabelën e këngëve Afrobeats në Mbretërinë e Bashkuar. Duke arritur numrin 67, "Water" e bëri Tyla-n jugafrikanen më të re dhe solisten e parë jugafrikane që arrin të hyjë në listën *Billboard* Hot 100 të SHBA-së, pas 55 vjetësh kur kënga "Grazing in the Grass" e Hugh Masekela më 1968 bënte pjesë në atë listë. Videoja muzikore shoqëruese e saj, e publikuar më 7 tetor 2023, grumbulloi 3 milionë klikime në YouTube për tri ditë.

## Diskografia 
### Këngët teke 
#### Si artiste kryesore 
#### Si artiste e përfshirë 
### Paraqitjet si e ftuar 
## Çmimet dhe nominimet 
## Referime
Marco Chiesa

**Marco Chiesa** (lindur më 10 tetor 1974) është një politikan zviceran që ka kryesuar Partinë Popullore Zvicerane (SVP/UDC) që prej vitit 2020. Ai shërbeu si anëtar i Këshillit të Madh të Tiçinos nga 2007 deri në 2015 dhe i Këshillit Kombëtar nga 2015 deri në 2019. Chiesa është anëtare e Këshillit të Shteteve që nga viti 2019.

## Biografia 
Chiesa ka lindur në Lugano në vitin 1974. Babai i tij ishte një punëtor i mirëmbajtjes së rrugëve dhe ai u rrit në lagjen Molino Nuovo të qytetit.  Ai u diplomua në Universitetin e Friburgut për administrim biznesi. 

Pas kolegjit, ai punoi si këshilltar tatimor dhe ekspert bankar. Megjithatë, karriera e tij ndryshoi kur u bë menaxher i një shtëpie të moshuarish në rajonin italishtfolës të Grisons .  Pasi asnjë kandidat nuk mori shumicën absolute në raundin e parë, zgjedhjet shkuan në një raund të dytë ku Chiesa dhe Marina Carobbio Guscetti befasuan me një fitore ndaj Lombardit dhe  .  Chiesa u bë anëtari i parë i SVP-së që përfaqësoi Tiçinon në Këshillin e Shteteve dhe, me humbjen e Merlinit, ishte hera e parë në më shumë se një shekull që FDP. Liberalët dhe paraardhësit e tyre, FDP, nuk zgjodhën ndonjë anëtar nga Ticino. 

Chiesa u zgjodh në nënpresidentin e partisë së tij në 2018.  Para zgjedhjeve u tërhoq edhe Alfred Heer . Chiesa u zgjodh zyrtarisht si president i partisë më 22 gusht 2020.  

Ai flet rrjedhshëm italisht dhe frëngjisht dhe di mirë gjermanisht.
Alain Berset

**Alain Berset** ( ; i lindur më 9 prill 1972) është një politikan zviceran që ka shërbyer si Anëtar i Këshillit Federal të Zvicrës që nga viti 2012. Anëtar i Partisë Social Demokrate (SP/PS), ai ka drejtuar Departamentin Federal të Punëve të Brendshme që kur mori detyrën si këshilltar federal. Berset po shërben si President i Konfederatës Zvicerane për vitin 2023.

Nga 1 janari 2018 deri më 31 dhjetor 2018, Berset shërbeu si President i Konfederatës Zvicerane . Në moshën 45-vjeçare, ai ishte zyrtari më i ri që nga Marcel Pilet-Golaz në 1934. Para zgjedhjes së tij në Këshillin Federal në vitin 2011, ai ishte anëtar i Këshillit të Shteteve (nga kantoni i Friburgut, 2003–2011), ku shërbeu si President i Këshillit të Shteteve për mandatin 2008–2009. Berset flet rrjedhshëm frëngjisht, gjermanisht, romanisht, italisht dhe anglisht.

## Referime
## Lidhje të jashtme
Guy Parmelin

**Guy Bernard Parmelin** (; i lindur më 9 nëntor 1959) është një politikan zviceran, i cili shërbeu si presidenti i Zvicrës në vitin 2021, pasi ka shërbyer më parë si zëvendëspresident i Zvicrës në vitin 2020. Anëtar i Partisë Popullore Zvicerane (SVP/UDC), ai është anëtar i Këshillit Federal të Zvicrës që nga viti 2016. Parmelin ka shërbyer si kreu i Departamentit të Çështjeve Ekonomike, Edukimit dhe Kërkimit që nga viti 2019, më parë ka drejtuar Departamentin e Mbrojtjes, Mbrojtjes Civile dhe Sporteve midis 2016 dhe 2018. 

## Biografia 
### Karriera e hershme politike 
Një kultivues mjeshtër i verës nga zanati, ai u zgjodh në Këshillin e Madh të Vadit nga viti 1994 deri në vitin 2003, kur ai u zgjodh në Këshillin Kombëtar për kantonin e Vadit .  Nga viti 2000 deri në vitin 2004, Parmelin ishte gjithashtu president i Partisë Popullore Zvicerane të kantonit Vad . Më 9 dhjetor 2015, ai u zgjodh nga Asambleja Federale në Këshillin Federal në zëvendësimin e Eveline Widmer-Schlumpf .
Mike Johnson

**James Michael Johnson** (lindur më 30 janar 1972) është një avokat dhe politikan amerikan i cili është kryetari i 56-të dhe aktual i Dhomës së Përfaqësuesve të Shteteve të Bashkuara që nga 25 tetori 2023 . Një anëtar i Partisë Republikane, Johnson u zgjodh për herë të parë në Dhomën e Përfaqësuesve të Shteteve të Bashkuara në 2016. Ai shërbeu si Kryetar i Komitetit të Studimeve Republikane nga 2019 deri në 2021 dhe si Zëvendës Kryetar i Konferencës Republikane të Dhomës së Përfaqësuesve nga 2021 deri në 2023.

Një anëtar i grupimit të djathtë të krishterë të Partisë Republikane,   Johnson është i njohur për mbështetjen e tij të fortë për një ndalim kombëtar të abortit    dhe fundin e martesave të ligjshme mes të njëjtit seks .  Ai ka kërkuar rrëzimin e vendimit të Gjykatës së Lartë *Obergefell vs Hodges* dhe kufizimin e marijuanës mjekësore, duke iu referuar kësaj të fundit si një " drogë portë ". Në Dhjetor 2020, Johnson nënshkroi një raport miqësor në mbështetje të *Teksas vs Pensilvania*, një padi e paraqitur në Gjykatën e Lartë e cila kundërshtoi rezultatet e zgjedhjeve presidenciale të vitit 2020 . Në janar 2021, Johnson votoi për të përmbysur rezultatin e zgjedhjeve në Pensilvani .  Johnson ka kultivuar lidhje të ngushta me grupet fundamentaliste protestante Përgjigjet në Zanafillë, Forumi Familjar i Luizianës, Aleanca në Mbrojtjen e Lirisë dhe Fokusimi në Familje .   Përpara karrierës së tij si politikan, ai ka punuar me ta për të "përfaqësuar kishat, pastorët dhe kongregantët, vizioni i të cilëve për lirinë fetare binte ndesh me rregulloret e qeverisë".   Më 25 tetor, ai u zgjodh Kryetari i 56-të i Dhomës së Përfaqësuesve të Shteteve të Bashkuara .  Ai është kryetari i parë i Dhomës nga Luiziana.
Water (këngë)

"**Water**" është një këngë nga këngëtarja jugafrikane Tyla, e publikuar përmes Fax dhe Epic Records më 28 korrik 2023 si kënga kryesore nga albumi i saj debutues EP. Kënga u bë virale me një "sfidë kërcimi" në TikTok, dhe e bëri Tyla-n më jugafrikanen më të re dhe solisten e parë jugafrikane në 55 vjet që hyri në *Billboard* Hot 100 të SHBA-së, pas këngës së Hugh Masekela-s "Grazing in the Grass" më 1968. Kënga ka arritur në dhjetëshen e parë në Zelandën e Re, Australi, Holandë, Mbretërinë e Bashkuar, Republikën Jugafrikane, Irlandë dhe në Suedi.

## Sfondi 
Kënga fitoi vëmendje në TikTok në gusht të vitit 2023 kur Tyla filloi të postonte veten duke kërcyer me këngën me koreografi të kërcimtarit jugafrikan Litchi, ku përfshihej tundja e ijeve dhe goditja e këmbëve përpara se të derdhë ujë në shpinë në të njëjtën kohë me tekstin "Make me sweat, make me hotter, make me lose my breath, make me water [shqip: *Më bëj të djersitem, më bëj më të nxehtë, më bëj të humbas frymën, më bëj ujë*]”.

## Performanca komerciale 
"Water" u bë kënga e parë e Tyla-s që hyri në tabelën e këngëve në Mbretërinë e Bashkuar, ku hyri në top 10 në tetor 2023. Kënga debutoi në pozitën 67 në *Billboard* Hot 100 të SHBA-së në tabelën e datës 14 tetor 2023, duke u bërë kënga e parë e këngëtares në tabelë. Ajo u bë solistja më e re e Afrikës së Jugut dhe e solistja e parë jugafrikane në 55 vjet që hyn në Hot 100, pas "Grazing in the Gras" të Hugh Masekela në vitin 1968.

## Charts 
## Referime
Marcel Berthomé

**Marcel Berthomé** (4 prill 1922 – 24 tetor 2023) ishte një politikan francez dhe veteran lufte i cili ishte kryetar i komunës së Saint-Seurin-sur-l'Isle, departamenti Gironde nga viti 1971 deri në 2020.  Nga viti 2014 deri në 2020 ai ishte kryetari më i moshuar në Francë . 

## Referime
Mizofonia

**Mizofonia** (ose **sindroma pëzgjedhëse e ndjeshmërisë ndaj tingujve**, **zemërimi i tingullit** ) është një çrregullim i uljes së tolerancës ndaj tingujve specifikë ose stimujve ose sinjaleve të lidhura me to. Këto shenja, të njohura si "nxitës", përjetohen si të pakëndshme ose shqetësuese dhe priren të ngjallin reagime të forta negative emocionale, fiziologjike dhe të sjelljes që nuk shihen në shumicën e njerëzve të tjerë.  Mizofonia dhe simptomat mizofonike mund të ndikojnë negativisht në aftësinë për të arritur qëllimet e jetës dhe për të shijuar situatat shoqërore. Ai u njoh për herë të parë në 2001,  edhe pse ende nuk është në DSM-5 ose ndonjë manual të ngjashëm.
Kokleoidi

parapamje|r=\frac{\sin \theta}{\theta}, -20
parapamje| Kokleoidi (i ngurtë) dhe anasjellta e tij polare (e ndërprerë)
Në gjeometri, një **kokleoid** është një kurbë në formë kërmilli e ngjashme me një strofoid që mund të përfaqësohet nga ekuacioni polar

: r=\frac{a \sin \theta}{\theta},

ekuacioni kartezian

: (x^2+y^2)\arctan\frac{y}{x}=ay,

ose ekuacionet parametrike

: x=\frac{a\sin t\cos t}{t}, \quad y=\frac{a\sin^2 t}{t}.

Kokleoidi është lakorja e anasjelltë e kuadratriksit të Hipias .
Rrotullimet dhe pasqyrimet në dy dimensione

Në gjeometrinë Euklidiane, rrotullimet dhe pasqyrimet dy-dimensionale janë dy lloje të izometrive të rrafshit Euklidian që lidhen me njëra-tjetrën.

## Procesi 
Një rrotullim në aeroplan mund të formohet duke përbërë një çift reflektimesh. Së pari pasqyroni një pikë P në imazhin e saj P′ në anën tjetër të vijës L1. Pastaj reflektoni P′ në imazhin e tij P′′ në anën tjetër të rreshtit L2. Nëse drejtëzat L1 dhe L2 bëjnë një kënd θ me njëra-tjetrën, atëherë pikat P dhe P′′ do të bëjnë një kënd 2θ rreth pikës 0, kryqëzimi i L1 dhe L2. Dmth, këndi  do të masë 2θ.

## Shprehje matematikore 
Deklaratat e mësipërme mund të shprehen më matematikisht. Le të shënohet një rrotullim rreth origjinës O me një kënd \vartheta si \operatorname{Rot(\vartheta)}. Le të shënohet një reflektim rreth një drejtëze L përmes origjinës që bën një kënd \vartheta me boshtin Ox të shënohet si \operatorname{Ref(\vartheta)}. Lërini këto rrotullime dhe reflektime të veprojnë në të gjitha pikat në rrafsh, dhe le të përfaqësohen këto pika me vektorë pozicioni. Pastaj një rrotullim mund të përfaqësohet si një matricë,  \operatorname{Rot}(\theta) = \begin{bmatrix}
 \cos \theta & -\sin \theta \\
 \sin \theta & \cos \theta
\end{bmatrix}, dhe po ashtu për një pasqyrim, \operatorname{Ref}(\theta) = \begin{bmatrix}
 \cos 2 \theta & \sin 2 \theta \\
 \sin 2 \theta & -\cos 2 \theta
\end{bmatrix}. Me këto përkufizime të rrotullimit dhe pasqyrimit të koordinatave, ekzistojnë katër identitetet e mëposhtme:\begin{align}
 \operatorname{Rot}(\theta) \, \operatorname{Rot}(\phi) &= \operatorname{Rot}(\theta + \phi), \\[4pt]
 \operatorname{Ref}(\theta) \, \operatorname{Ref}(\phi) &= \operatorname{Rot}(2\theta - 2\phi), \\[2pt]
 \operatorname{Rot}(\theta) \, \operatorname{Ref}(\phi) &= \operatorname{Ref}(\phi + \tfrac{1}{2}\theta), \\[2pt]
 \operatorname{Ref}(\phi) \, \operatorname{Rot}(\theta) &= \operatorname{Ref}(\phi - \tfrac{1}{2}\theta).
\end{align}

## Prova 
Tabela e mëposhtme jep shembuj të matricave së rrotullimit dhe pasqyrimit :
Bazat e Hindutvës

***Bazat e Hindutvës***   është një epigraf ideologjik i shkruar nga Vinayak Damodar Savarkar në 1922.   Është botuar në vitin 1923. U titullua *Hindutva: Kush është Hindu?* (me frazën e dytë si nëntitull) kur u ribotua në 1928. Epigrafi i Savarkarit është pjesë e kanunit të veprave të botuara gjatë sundimit britanik që më vonë ndikuan në nacionalizmin bashkëkohor hindu pas pavarësisë. 

## Tematikat 
Savarkar përdori termin " Hindutva " (sanskritisht *-tva*, prapashtesë abstrakte asnjanëse) për të përshkruar "hinduizmin" ose "cilësinë e të qenit hindu ".  Savarkar e konsideroi hinduizmin si një identitet etnik, kulturor dhe politik. &#x5B; ''* &#x5D; Hindutë, sipas Savarkar, janë ata që e konsiderojnë Indinë si tokën në të cilën kanë jetuar paraardhësit e tyre, si dhe tokën në të cilën ka origjinën feja e tyre: "ai për të cilin India është edhe Atdheu dhe Toka e Shenjtë". 

Sarvakar përfshin të gjitha fetë indiane nën termin "Hinduizëm" dhe përshkruan vizionin e tij për një "Hindu Rashtra" ( *Komb Hindu* ) si " Akhand Bharat " ( *India e Pandarë'' ), që shtrihet në të gjithë nënkontinentin Indian ."Ne hindutë jemi të lidhur së bashku jo vetëm nga lidhja e dashurisë që kemi për një atdhe të përbashkët dhe nga gjaku i përbashkët që rrjedh nëpër venat tona dhe i mban zemrat tona të pulsuara dhe afërsitë tona të ngrohta, por edhe nga lidhja e nderimit të përbashkët që ne i bëjmë qytetërimit tonë të madh - kulturës sonë hindu" Botimi i pestë 1969 fq91 (Arkivi i Internetit PDF f.108)Savarkar e shkroi librin në burg, pasi ishte dënuar për vrasjen e një zyrtari britanik në zyrën e Indisë në Londër.
Formula magjike (politika zvicerane)

parapamje| Këshilli Federal i Zvicrës 2023
Në politikën zvicerane, **formula magjike** ( ,  ,  , romansh: *furmla magica* ) është një formulë aritmetike për ndarjen e shtatë vendeve ekzekutive në Këshillin Federal midis katër partive të koalicionit. Formula u zbatua për herë të parë në 1959. Ajo i dha Partisë Demokratike të Lirë (tani FDP. Liberalët ), Partisë Konservatore Katolike (më vonë Partia Popullore Demokristiane, tani Qendra ) dhe Partisë Socialdemokrate nga dy vende secila, ndërsa Partisë së Fermerëve, Tregtarëve dhe të Pavarurve (tani Partia Popullore Zvicerane ) zuri një vend. 

Formula nuk është një kërkesë ligjore e rrënjosur në Kushtetutë, por rezultat i një marrëveshjeje mes katër partive të mëdha të koalicionit. Pas zgjedhjeve të përgjithshme të vitit 2003, formula u modifikua, duke i dhënë dy vende SVP/UDC në kurriz të Kristian Demokratëve.  Kjo për shkak se Partia Popullore Zvicerane fitoi 29% të votave në zgjedhje, duke e bërë atë partinë më të madhe të Zvicrës për nga përqindja e votave.

Me bashkimin në fillim të vitit 2021 të Partisë Popullore Kristian Demokrate (CVP) dhe BDP , partia që rezultoi, Qendra, fitoi vendin e ish-CVP-së në Këshill.

## Formula e tanishme 
Kjo është përbërja e Këshillit Federal pas zgjedhjeve të Këshillit Federal të Zvicrës në vitin 2019 .

* Partia Demokratike e Lirë (FDP/PLR/PLD): dy vende
* Partia Social Demokrate (SPS/PSS): dy mandate
* Partia Popullore Zvicerane (SVP/UDC/PPS): dy vende
* Qendra (Mitte/Centre/Alleanza del Centro): një vend
Taylor Swift (album)

***Taylor Swift*** është albumi debutues i kantautores amerikane Taylor Swift, i publikuar më 24 tetor 2006 në SHBA dhe ndërkombëtarisht më 18 mars 2008. Swift ishte zhvendosur nga Pensilvania në Tenesi për të filluar karrierën e saj muzikore në vitin 2004, kur ishte vetëm 14 vjeçare. Ajo nënshkroi me kompaninë diskografike *Big Machine Records* në 2005 dhe filloi të punojë në albumin e saj debutues gjatë vitit të parë të shkollës së mesme.

Shumica e këngëve janë shkruar plotësisht nga Swift, por disa janë shkruar me bashkë-shkrimtarë Robert Ellis Orrall, Brian Maher, Angelo Petraglia dhe Liz Rose. Producentet që bashkëpunuan me Swift ishin Orrall dhe Nathan Chapman. Tekstet kanë të bëjnë me perspektivën e Swift për jetën e saj adoleshente, duke u marrë me dashurinë, miqësinë dhe pasigurinë. Albumi është kryesisht i zhanrit country me disa elemente të pop-rokut, duke përfshirë instrumente si kitare dhe banxho.

## Publikimi 
Albumi u publikua më 24 tetor 2006 në SHBA ku arriti sukses të madh, por të ngadalshëm komercial. Albumi arriti suksesin më të madh në listat për muzikën country.

## Bibliografia 
### Shënime
Partia Popullore Ungjillore e Zvicrës

**Partia Popullore Ungjillore e Zvicrës** ( , EVP ), **Partia Ungjillore Zvicerane** (  ; PEV ,  ; PEV), ose **Partia Ungjillore e Zvicrës** ( Romansh: *Partida evangelica da la Svizra*) është një parti politike protestante  kristian-demokratike në Zvicër, aktive kryesisht në Kantonet e Bernës, Basel-Land, Basel-Stadt, Aargau dhe Zürich .  "Ungjillor" përkthehet si *evangelisch*, termi gjerman për "protestant", në krahasim me " ungjillor " siç përdoret në krishterimin anglo-sakson.

majtas|parapamje| EVP në nivel qarku, 2011
PPU është konservatore rreth eutanazisë, abortit, partneriteteve të regjistruara dhe çështjeve të tjera tipike të krishtera, e qëndrës në çështjet ekonomike   dhe qëndron në qendër të majtë në çështjet e rishpërndarjes së pasurisë, arsimit, ambientalizmit dhe imigrimit .  Ndër të tjera, partia pretendon se është " e përkushtuar ndaj mbrojtjes së mjedisit nga ndjenja e përgjegjësisë për Krijimin " dhe thotë se "vlerat etike të Biblës duhet të jenë themeli i shoqërisë". 

EVP është anëtare e Lëvizjes Politike të Krishterë Evropiane (EPCM) dhe ka qenë më parë anëtare vëzhguese e Partisë Popullore Evropiane (EPP) deri në vitin 2008. 

Në shkurt 2023, në një rezultat tronditës, Thomi Jourdan i EVP-së së kantonit Basel-Landschaft - seksion i cili ka një bazë votuesish prej më pak se 4&nbsp;% në atë kanton – u zgjodh në qeverinë e shtetit dhe do t'i bashkohet katër kolegëve qëndrorë-të majtë-të gjelbër. Ai është anëtari i parë i qeverisë nga EVP në nivel shtetëror ose federal në historinë zvicerane. Kjo ishte për shkak të një fushate shumë aktive nga ana e tij dhe një performance poshtë pretendimeve  nga SVP-ja, këshilltares kombëtare Sandra Sollberger, e cila u bëri thirrje vetëm votuesve të krahut të djathtë. Ajo përmendi gjithashtu mungesën e kohës që e pengoi atë të bënte fushatë siç duhet.