Sindikalizmi

parapamje|250x250px| Demonstrata nga sindikata argjentinase FORA në vitin 1915
**Sindikalizmi** është një rrymë revolucionare brenda lëvizjes punëtore që kërkon të bashkojë punëtorët sipas industrisë dhe të avancojë kërkesat e tyre përmes grevave me qëllimin përfundimtar për të marrë kontrollin mbi mjetet e prodhimit dhe ekonominë në përgjithësi. Zhvilluar në sindikatat franceze të punës gjatë fundit të shekullit të 19-të, lëvizjet sindikaliste ishin më mbizotërueset në mesin e lëvizjes socialiste gjatë periudhës ndërmjet dy luftërave që i parapriu shpërthimit të Luftës së Dytë Botërore .

Organizatat kryesore sindikaliste përfshinin Konfederatën e Përgjithshme të Punës në Francë, Konfederatën Kombëtare të Punës (CNT) në Spanjë, Unionin Sindikalist Italian (USI), Unionin e Punëtorëve të Lirë të Gjermanisë dhe Federatën Rajonale të Punëtorëve Argjentinas. Edhe pse ata nuk e konsideronin veten si sindikalistë, Punëtorët Industrialë të Botës, Unioni Irlandez i Transportit dhe Punëtorëve të Përgjithshëm dhe Unioni i Madh Kanadez konsiderohen nga shumica e historianëve se i përkasin kësaj rryme.

Një numër organizatash sindikaliste ishin dhe janë edhe sot e kësaj dite të lidhura në Shoqatën Ndërkombëtare të Punëtorëve, por disa nga organizatat anëtare të saj u larguan për në Konfederatën Ndërkombëtare të Punës (ICL-CIT), e formuar në vitin 2018.

## Terminologjia 
Termi *sindikalizëm* ka origjinë franceze. Në frëngjisht, një  është një sindikatë, zakonisht një sindikatë lokale. Fjalët përkatëse në spanjisht dhe portugalisht,  , dhe italisht,  , janë të ngjashme. Si zgjerim,  francez i referohet sindikalizmit në përgjithësi.  Koncepti  ose *sindikalizmi revolucionar* u shfaq në revistat socialiste franceze në 1903  dhe në Konfederatën e Përgjithshme Franceze të Punës (  , CGT) filloi të përdorte termin për të përshkruar markën e saj të sindikalizmit. *Sindikalizmi revolucionar*, ose më shpesh *sindikalizmi* me *revolucionarizmin* e nënkuptuar, u përshtat më pas në një numër gjuhësh nga sindikalistët sipas modelit francez. 

Shumë studiues, duke përfshirë Ralph Darlington, Marcel van der Linden dhe Wayne Thorpe, e aplikojnë termin *sindikalizëm* për një numër organizatash ose rrymash brenda lëvizjes punëtore që nuk u identifikuan si *sindikaliste* . Ata e aplikojnë etiketën për një sindikalist të madh ose sindikalist industrial në Amerikën e Veriut dhe Australi, larkinistë në Irlandë dhe grupe që identifikohen si industrialistë revolucionarë, sindikalistë revolucionarë, anarko-sindikalistë ose këshilltarë. Kjo përfshin Punëtorët Industrialë të Botës (IWW) në Shtetet e Bashkuara, për shembull, të cilët pretendonin se sindikalizmi i tij industrial ishte "një lloj organizimi revolucionar i punës më i lartë se ai i propozuar nga sindikalistët". Van der Linden dhe Thorpe përdorin *sindikalizmin* për t'iu referuar "të gjitha organizatave revolucionare, me veprim të drejtpërdrejtë". Darlington propozon që sindikalizmi të përkufizohet si "sindikalizëm revolucionar". [note 2] Ai dhe van der Linden argumentojnë se është e justifikuar të grupohen së bashku një gamë kaq të gjerë organizatash, sepse mënyrat e tyre të ngjashme të veprimit ose praktikës i tejkalojnë dallimet e tyre ideologjike. [6]

Të tjerë, si Larry Peterson dhe Erik Olssen, nuk pajtohen me këtë përkufizim të gjerë. Sipas Olssen, ky kuptim ka një "prirje për të mjegulluar dallimet midis unionizmit industrial, sindikalizmit dhe socializmit revolucionar".  Peterson jep një përkufizim më kufizues të *sindikalizmit* bazuar në pesë kritere:

# Një preferencë për federalizmin ndaj centralizmit.
# Opozita ndaj partive politike.
# Duke e parë grevën e përgjithshme si armën supreme revolucionare.
# Favorizimi i zëvendësimit të shtetit me "një organizim federal, ekonomik të shoqërisë".
# Duke i parë sindikatat si blloqet bazë të ndërtimit të një shoqërie post-kapitaliste.

Ky përkufizim përjashton IWW-në dhe Unionin e Madh Kanadez (OBU), i cili kërkonte të bashkonte të gjithë punëtorët në një organizatë të përgjithshme. Peterson propozon kategorinë më të gjerë *të unionizmit industrial revolucionar* për të përfshirë sindikalizmin, grupe si IWW dhe OBU, dhe të tjerë. 

## Shih edhe 
* Sindikata
* Sindikatat në Kosovë
* Sindikatat në Shqipëri 

## Literatura 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Referime