Spitali i Përgjithshëm i Vjenës

parapamje|290x290px| Hyrja kryesore e AKH
parapamje|190x190px| Spitali i Përgjithshëm i Vjenës, 1784
parapamje|190x190px| Narrenturm, e ndërtuar rreth vitit 1782
parapamje|190x190px| Profesorët e Shkollës Mjekësore, 1853
parapamje|253x253px| Një nga shufrat më të vjetra rrufe në botë, në Narrenturm
parapamje|250x250px| Modeli i AKH-së së re
**Spitali i Përgjithshëm i Vjenës** (), zakonisht shkurtuar me **AKH**, është spitali i përgjithshëm i qytetit të Vjenës, Austri. Është gjithashtu spitali universitar i qytetit dhe vendi i Universitetit Mjekësor të Vjenës. Është spitali i pestë më i madh në Evropë, si nga numri i të punësuarve ashtu edhe nga kapaciteti i shtretërve. 

## Historia 
### AKH e vjetër 
Origjina e Spitalit të Përgjithshëm të Vjenës i kthehet Dr. Johann Franckh, i cili dhuroi prona më 1686, pas përfundimit të Rrethimit të dytë të Vjenës, në korridorin Schaffernack për krijimin e një spitali ushtarak. Sidoqoftë, pasi që mungonin paratë për ndërtimin e ndërtesave, veteranët me aftësi të kufizuara u shuan, përfshirë familjet, në Kontumazhof (spitalin e epidemisë), tashmë në ekzistencë. Më 1693, Perandori Leopoldi I organizoi krijimin e spitalit të madh. Më 1697, mbaroi reparti i parë, në të cilin u vendosën 1,042 persona. 

Deri më 1724, 1,740 njerëz jetuan atje. Zgjatja e kompleksit u bë e mundur me vullnetin e Ferdinand Baron von Thavonat, i cili ua la pasurinë e tij ushtarëve me aftësi të kufizuara më 1726. Oborri i martesave dhe i vejushave , tani Thavonathof, duhej të mbaronte. Gjithashtu u krijuan oborret anësore të formuara nga Zwischentrakte, oborri i pacientëve (4.), Ekonomia e restoranteve (5.) dhe qendra zejtare (7.). 

Gjatë viteve 1752-1774, zhvillimi i mëtutjeshëm ka ndodhur për oborrin e studentëve (3.) dhe oborrin e mbikëqyrësit të shtëpisë (6.). Banorët duhej të vishnin uniformat e tyre dhe merrnin monedha individuale bakri, të cilat mund të ribliheshin me furrtarët në kompleks, kasapët, etj. Prishja e varrezave fqinje erdhi më në fund më 1834 të lagjeve të 8-të dhe të 9-të, përveç kësaj. 
[majtas|parapamje|253x253px| [Sinagoga në AKH-në e vjetër ]]

#### Sinagoga 
Sinagoga në Vjenën e vjetër AKH u krijua më 1903 nga arkitekti Max Fleischer si "pavijoni i lutjes" për pacientët e besimit hebre. Sinagoga u shkatërrua shumë gjatë Kristallnachtit të Rajhut të Tretë më 1938, dhe u shkatërrua më tej kur u shndërrua pas luftës, më 1953, në një stacion transformatorësh. Më 2005, mbetjet e ndërtesës u rivendosën për t'u bërë Memoriali Marpe Lanefesch. 

#### The Narrenturm (Kulla e të çmendurit) 
Në AKH-në e vjetër qëndron ndërtesa e parë në të gjithë botën për akomodimin e pacientëve mendorë, të themeluar më 1784 nën Perandorin Joseph II nga Isidore Canevale. Sot, është selia e Muzeut Federal Patologjik-Anatomik, Vjenë. Ndërtesa përbëhej nga një ndërtesë rrethore pesë-pjesë si kala, me dritare të ngjashme me të, për 200 deri 250 pacientë mendorë. Në formën dhe shtrëngimin e saj të rreptë gjeometrik, ndërtesa konsiderohet si një pikë e lartë e klasicizmit të revolucionit. Çdo qeli kishte dyer të forta me grila dhe unaza për të lidhur me zinxhirë pacientë të pakufizuar. Dhjetë vjet më vonë, kulla tashmë ishte vjetëruar plotësisht për shkak të risive në terapinë për pacientët mendorë. Nga forma e saj e rrumbullakët rrjedh burimi i zakonshëm kolokial në Vjenë, *Gugelhupf*, që do të thotë një tortë e rrumbullakët austriake. Nocioni që Kulla e të çmendurit është një konvertim i idesë së Panopticon të Jeremy Bentham nuk zbatohet, pasi qelitë nuk janë të kontrollueshme nga një post qendror i vëzhgimit. 

### AKH e re 
Me kalimin e kohës, ndërtesat e epokës së Jozefit të spitalit të përgjithshëm u bënë të padobishme, kështu që në vitin 1957, u vendos të themelohet një spital i ri i madh qendror. Ndërtimi i AKH-së së re filloi në verën e vitit 1964. Në fillim, u transferuan bujtinat e personelit dhe klinikat universitare për mjekësinë e fëmijëve. Më 1974 filloi ndërtimi i shtëpisë kryesore. Kjo përbëhet nga një klinikë ambulatore dhe zona OI (afërsisht 50 salla OI) dhe dy kulla të mëdha me 22 kate me shtretër të lartë, të cilat strehojnë 2,200 shtretër. 

AKH është e lidhur me stacionin e saj nëntokësor (metro) (U6 Michelbeuern/AKH ) me rrjetin e transportit publik. Zentralbau me kullat e shtratit u hap zyrtarisht më 1994, por tashmë pjesërisht në përdorim nga 1991. Kostot totale të ndërtimit janë ekuivalente, në vlerat e vitit 2004, me afërsisht 4.5 miliardë euro, të parashikuara si 1 miliardë Shilling (72,67 milionë euro fillimisht). Kostot e ndërtimit barten së bashku nga qyteti i Vjenës dhe federata austriake. Shpërthimi i kostos dhe një lidhje e ryshfetit të lidhur me ndërtimin e AKH të re çuan në skandalin e AKH, skandali më i madh i ndërtimeve austriake. Për më tepër, revista austriake *ECO* raportoi se vetëm 60% e AKH ishte përdorur, dhe kështu ishte planifikuar shumë e madhe. Pjesa e papërdorur (megjithatë e pajisur plotësisht) është plotësisht e zbrazët.     
&#x5B; *citimi i nevojshëm* &#x5D;

## Shiko edhe 
## Referime 
## Lidhje të jashtme