open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pesë parimet (taoizëm)

Në Taoizëm, **Pesë Parimet** ( Chinese       ) përbëjnë kodin bazë të etikës të ndërmarrë kryesisht nga praktikuesit laikë. Për murgjit dhe murgeshat, ka rregulla më të avancuara dhe më të rrepta. Pesë Parimet janë pothuajse të njëjta me Pesë Parimet e Budizmit:

* Parimi i parë: Nuk ka vrasje;
* Parimi i dytë: Nuk ka vjedhje;
* Parimi i tretë: Nuk ka sjellje të pahijshme seksuale;
* Parimi i katërt: Asnjë fjalim i rremë;
* Parimi i pestë: Mos marrja e pijeve dehëse.

Laozi tha: "Parazhi kundër vrasjes është: Të gjitha qeniet e gjalla, duke përfshirë të gjitha llojet e kafshëve, dhe ato të vogla si insektet, krimbat, e kështu me radhë, janë kontejnerë të energjisë së pakrijuar, prandaj nuk duhet vrasin ndonjë prej tyre”. Kjo edhe është edhe nje pozicion vegjetarianë. Shume taoistet nuk hajne mish.

Urdhërimi kundër vjedhjes është: Nuk duhet marrë asgjë që nuk e ka dhe nuk i jepet, qoftë e dikujt apo jo.

Parimet kundër sjelljes së keqe seksuale është: Nëse ndodh një sjellje seksuale, por nuk është me bashkëshortin të martuar, kjo është një sjellje e keqe seksuale. Murgjet nuk munde te praktikoni marrëdhënie seksuale me asnjeri.

Pasazhi kundër fjalës së rreme është: Nëse dikush nuk ka qenë dëshmitar i asaj që ka ndodhur vetë, por duke u thënë diçka të tjerëve, ose nëse dikush gënjen duke e ditur se është gënjeshtër, kjo përbën të folur të rremë. Nese një persona përhape thashe-theme kundër një persona tjetër, kjo quhet fjala e rreme.

Urdhërimi kundër marrjes së pijeve dehëse është: Njeriu nuk duhet të pijë pije alkoolike, përveç nëse duhet të marrë disa për të kuruar sëmundjen e tij, për t'i çuar mysafirët me një festë ose për të kryer ceremoni fetare.

Laozi kishte thënë: "Këto pesë parime janë bazat për të mbajtur trupin në pastërti dhe janë rrënjët e mbështetjes së mësimeve të shenjta. Për ata burra të virtytshëm dhe gra të virtytshme që gëzojnë mësimet e virtytshme, nëse mund t'i pranojnë dhe mbajnë këto parime dhe nuk shkelin kurrë asnjë prej tyre deri në fund të jetës së tyre, ata njihen si ata me besim të pastër, ata do të fitojnë Rrugën për Tao, do të fitojë parimet e shenjta dhe do të arrijë përgjithmonë Tao - (Realitetin).

## Shih edhe 
* Dhjetë Parimet (Taoismi)
* Tao te Ching
Pellegrue

**Pellegrue** (  ; Ocitanisht: *Pelagrua* ; Shqip: *Pelagra*) është një komunë në departamentin Gironde në Nouvelle-Aquitaine në Francën jugperëndimore.

## Popullsia
Fals, Lot-et-Garonne

**Fals** (Ocitanisht: *Halhs* ; Shqip: *Halsi*) është një komunë në departamentin Olt-dhe-Garonë në Francën jugperëndimore.
Jonquières, Tarn

**Jonquières** ( ; Ocitanisht: *Jonquièras* , që do të thotë *këneta me kallamishte* ; Shqip: *Xhonqerra*) është një komunë në departamentin Tarn në Francën jugore .
Estillac

**Estillac** (  ; Ocitanisht: *Estilhac* ; Shqip: *Stiljani*) është një komunë në departamentin Olt-dhe-Garonë në Francën jugperëndimore.
File:Estillac_-_Château_-3.JPG|Château de Monluc, Stiljan
File:Église_Saint-Jean-Baptiste_d'Estillac_01.jpg|Kisha Shën Joan Pagëzori 

## Shiko gjithashtu 
* Komunat e departamentit Lot-et-Garonne
Airbus A319

**Airbus A319** është një avion komercial me një kapacitet të vogël, pjesë e familjes Airbus A320, i prodhuar nga Airbus. A319 është i përshtatur per rrugë të shkurtëra dhe sasi të vogël të pasagjerëve në bord. Ky avion i ka fillesat e tij në vitin 1994. Ai mund të mbajë një ngarkesë prej 70,000 kg.
Graulhet

**Graulhet** (  ; Shqip: *Grau*) është një komunë në departamentin Tarn në Francën jugore.

Është një qendër rrezitje . Lëkura ishte aktiviteti kryesor përpara se kjo industri të zhvendosej kryesisht në Kinë. Grau përshkohet nga lumi Dadou . Grau është gjithashtu një nga vendet e fundit të mbetura në Midi ku Mesturets bëhen tradicionalisht. 

## Popullsia
Bassillac et Auberoche

**Bassillac et Auberoche** (  ; Ocitanisht: *Bassilhac e* *Aubaròcha* ; Shqip: *Bazijaku dhe Abarosha*) është një komunë në departamentin e Dordonjës, Franca jugperëndimore . Komuna u krijua në 1 janar 2017 nga bashkimi i ish-komunave Bassillac (selia), Blis-et-Born, Eyliac, Le Change, Milhac-d'Auberoche dhe Saint-Antoine-d'Auberoche . 

## Popullsia
Beaumontois-en-Périgord

**Beaumontois-en-Périgord** ( , fjalë për fjalë *Beaumontois në Perigord* ; Ocitanisht: *Bèlmontés de Perigòrd* ; Shqip: *Bomonti i Perigordit*) është një komunë në departamentin Dordogne të Francës jugperëndimore. Komuna u krijua më 1 janar 2016 dhe përbëhet nga ish-komunat Beaumont-du-Périgord, Labouquerie, Nojals-et-Clotte dhe Sainte-Sabine-Born .
Le Bugue

**Le Bugue** (  ; Ocitanisht: *Al Buga* ose *Lo Buga* ; Shqip: *Buga*) është një komunë në departamentin Dordonjë në Francën jugperëndimore.

## Gjeografia 
Le Bugue ndodhet në brigjet e lumit Vézère disa kilometra përpara bashkimit të Vézère-ës me Dordonjën në Limeuil. Stacioni Le Bugue ka lidhje hekurudhore me Périgueux dhe Agen.

## Historia 
Le Bugue ka qenë i banuar që nga kohërat parahistorike. Në vitin 964 u themelua një manastir benediktin në Bugë nën emrin e Shën Marselit dhe Shën Salvadorit. Manastiri ishte zhdukur nga fundi i shekullit të 19-të.

Buga gëzoi një periudhë begatie deri në vitin 1154, kur provinca e Perigordit ra nën kontrollin anglez. Buga u diskutua shpesh midis trupave britanike dhe atyre të mbretit të Francës, dhe për këtë arsye vuajti shumë.

Një nga datat më të rëndësishme në historinë e Bugës është nëntori i vitit 1319, kur mbreti i Francës, Filip i Gjati, urdhëroi me akt që tregu të mbahej përgjithmonë të martën. Ky akt është ende në fuqi.

Buga ishte një qytet i qetë tregtar deri në Revolucionin Francez . Megjithatë, ajo duroi disa beteja vëllavrasëse midis zotërve të komunave Limeuil dhe Fleurac.

Fundi i shekullit të 19-të u shënua nga ndërtimi i urës dhe mbërritja e hekurudhës (linja midis Perigueux dhe Agen ).

Buga i detyrohet një pjesë të famës së saj kimistit dhe mjekut Jean Rey i cili zbuloi Ligjin e ruajtjes së masës 200 vjet përpara Lavoisier . Jean Rey shpiku gjithashtu "Termoskopin", paraardhësin e termometrit modern.

## Popullsia
Jean Rey

**Jean Rey** (rreth 1583 - rreth 1645) ishte një mjek dhe kimist francez.

I lindur në Le Bugue, në Périgord (njësi administrative Dordonjë ), ai studioi mjekësi në Universitetin e Montpellier. Ai ushtroi mjekësi në qytetin e tij të lindjes dhe korrespondonte me René Descartes dhe Marin Mersenne.

Ai zbuloi se pesha e plumbit dhe kallajit rritet kur këto elemente kalcinohen, dhe ia faturoi këtë fenomen peshës së ajrit, për të cilin ai besonte se bëhej më i dendur kur nxehet ( *Ese*,1630).  Ai e shpjegoi peshën më të madhe të plumbit dhe kallajit të kalcinuar duke supozuar se kalcinimi përfshin kapjen e ajrit nga metali. Kjo hipotezë do të konfirmohej më vonë nga Antoine Lavoisier, mbi një shekull më vonë në 1789.

Zbulimi i tij per peshën e ajrit bëri të mundur shpikjen e barometrit nga Evangelista Torricelli në 1643-shin. Ai gjithashtu zhvilloi një pajisje të quajtur "Termoskop", një pararendës i termometrit.

Jean Rey vdiq në Le Bugue, ku kishte jetuar gjithë jetën. Data e saktë e vdekjes së tij lë ende vend për diskutim. 

## Referime
Grazac, Tarn

**Grazac** (  ; Ocitanisht: *Grasac* ; Shqip: *Grasaku*) është një komunë në departamentin Tarn në Francën jugore.
Jean Kerebel

**Jean-Baptiste Kerebel** (2 prill 1918, në Paris - 9 mars 2010) ishte një atlet francez i vrapit, i cili garonte kryesisht në garën 400 metra.

Ai konkurroi për Francën në Lojërat Olimpike Verore 1948, ku fitoi medaljen e argjendtë në stafetën 4 x 400 metra për meshkuj me shokët e tij të skuadrës François Schewetta, Robert Chef d'Hotel dhe Jacques Lunis .
Marrëveshja e Konçulit

**Marrëveshja e Konçulit** është emër bisedor për dy deklarata, **Deklarata Themelore e UÇPMB-së e nënshkruar për Kryengritjen në Luginën e Preshevës**, e nënshkruar nga Ushtria Çlirimtare e Preshevës, Medvegjës dhe Bujanocit (UÇPMB) dhe **Deklarata për amnisti me kusht për anëtarët e UÇPMB-së**, e nënshkruar nga Republika e Serbisë në kuadër të RF të Jugosllavisë në vitin 2001. Marrëveshja e Konçulit është marrëveshja e parë që lidhet me Preshevën, Medvegjën dhe Bujanocin.

Ajo rezultoi me çmilitarizimin, demobilizimin dhe çarmatimin e plotë të UÇPMB-së. Gjithashtu bën thirrje për integrimin e shqiptarëve etnikë në strukturat qeveritare, qytetare, ekonomike dhe policore dhe mbështetje nga komuniteti ndërkombëtar për zbatimin e të ashtuquajturit *Plan Čović* (Serbisht).

## Shiko edhe 
* Kryengritja në Luginën e Preshevës
* Ushtria Çlirimtare për Preshevë, Medvegjë dhe Bujanoc

## Referime
Elena Kitić

**Elena Kitić** ( Cirilike: Елена Китић ; i lindur më 11 gusht 1997) është një kantautore serbo-boshnjakë . E lindur në Hanover, ajo është vajza e këngëtarëve serbo-boshnjakë Mile Kitić dhe Marta Savić .  Elena e bëri regjistrimin e saj me "Ditë më të mira", të publikuar në tetor 2014 në MTV serbe. 

Në korrik 2016, Kitić fitoi popullaritet më të madh duke publikuar "Folira" në bashkëpunim me Jala Brat, e cila më vonë u bë bashkëpunëtor i saj i shpeshtë. Ajo ka punuar edhe me reperin Rasta në këngën "Geto princeza" (2018).  Performanca e saj e parë live ishte në shfaqjen e Jala Brat dhe Buba Corelli në Qëndrën Tašmajdan në Beograd, qershor 2018. 

Kënga e saj e vitit 2022 me Voyage, "London", kryesoi tabelën e këngëve *të Billboard* Croatia .
Lordi i drogës

**Lord i drogës** është një lloj shefi i krimit, i cili është në krye të një rrjeti, organizate ose ndërmarrjeje të trafikut të drogës.

Figura të tilla shpesh janë të vështira për t'u sjellë para drejtësisë, pasi ata zakonisht nuk janë në posedim të drejtpërdrejtë të diçkaje të paligjshme, por janë të izoluar nga tregtia aktuale e drogës nga disa shtresa të stafit. Prandaj, ndjekja penale e bosëve të drogës është zakonisht rezultat i infiltrimit të planifikuar me kujdes në rrjetet e tyre, shpesh duke përdorur informatorë nga brenda organizatave.

Kur një grup i lordëve të pavarur droge bashkëpunojnë me njëri-tjetrin, për të përmirësuar fitimet e tyre dhe për të dominuar tregtinë e paligjshme të drogës, ata formojnë një organizatë të quajtur një kartel droge. Formimet e [Karteli i drogës|karteleve të drogës]] janë shumë të zakonshme në vendet e Amerikës Latine.

## Lista e lordëve të njohur të drogës
*Miguel Ángel Félix Gallardo
*Pablo Escobar
*Joaquín "El Chapo" Guzmán
*Osiel Cárdenas Guillén
*Jorge Alberto Rodriguez
*Marcola
*Griselda Blanco
*Roberto Suarez Goméz
*Rick Ross
*Manuel Noriega
*Amado Carrillo Fuentes
*Ramon Arellano Felix
*Ismael Zambada García
*Klaas Bruinsma
*Arturo Beltran Leyva
*Frank Lucas
*Leroy Barnes
*Zhenli Ye Gon
*Christopher Coke
*Demetrius Flenory
*José Figueroa Agosto
*Jari Aarnio
*Christy Kinahan
*Juan Raul Garza
*Liu Zhaohua

## Shiko gjithashtu
*Baronët e drogës të Kolumbisë
*Karteli i drogës
*Lista e 37 baronëve më të kërkuar të drogës në Meksikë
*Lufta kundër drogës
Trupa mjekësore

Një **korpus mjekësor** është përgjithësisht një degë ushtarake ose trupë oficerësh përgjegjës për kujdesin mjekësor për shërbimin e personelit ushtarak. Oficerë të tillë janë zakonisht mjekë ushtarakë.

## Shiko edhe 
* Trupa (njësi ushtarake)

## Referime
Inxhinieri luftarak

Një **inxhinier luftarak** (i quajtur edhe **pionier** ose **xhenier**) është një lloj ushtari që kryen detyra inxhinierike ushtarake në mbështetje të operacioneve 
.]]
luftarake të forcave tokësore. Inxhinierët luftarakë kryejnë një sërë detyrash inxhinierike ushtarake, të tunelit dhe të luftës ndaj minave, si dhe detyra ndërtimi dhe rrënimi brenda dhe jashtë zonave luftarake.
 (Mjet i mbrojtur nga pritat, rezistent ndaj minave).]]
Inxhinierët luftarakë lehtësojnë lëvizshmërinë e forcave miqësore ndërsa pengojnë atë të armikut. Ata gjithashtu punojnë për të siguruar mbijetesën e forcave miqësore, duke ndërtuar pozicione luftarake, fortifikime dhe rrugë. Ata kryejnë misione shkatërrimi dhe pastrojnë fushat e minuara me dorë ose nëpërmjet përdorimit të automjeteve të specializuara. Misionet e përbashkëta inxhinierike luftarake përfshijnë ndërtimin dhe thyerjen e llogoreve, kurtheve të tankeve, pengesave dhe fortifikimeve të tjera; vendosja e pengesave dhe ndërtimi i bunkerit; pastrimi dhe zbulimi i rrugës; ndërtimi ose shkatërrimi i urës dhe rrugëve; vendosja dhe pastrimi i minave tokësore; dhe thyerje të kombinuara të armëve. Në mënyrë tipike, inxhinierët luftarakë trajnohen gjithashtu në taktikat e këmbësorisë dhe, kur kërkohet, shërbejnë si këmbësori e përkohshme.

## Shiko edhe 
* Inxhinieri 

## Referime
Armiku

mes dy armiqve; këtu, personazhet e Eugene Onegin dhe Vladimir Lensky nga romani, *Eugene Onegin*.]]
Një **armik** apo **kundërshtar** është një individ ose një grup që konsiderohet si i kundërt me forcë ose kërcënues. Koncepti i një armiku është vërejtur të jetë "bazë për individët dhe shoqërinë". Termi "armik" i shërben funksionit shoqëror të përcaktimit të një entiteti të caktuar si kërcënim, duke nxitur kështu një përgjigje emocionale intensive ndaj atij entiteti. Gjendja e të qenit ose e të pasurit armik është **armiqësi**.
 i kohës së luftës i Ushtrisë Perandorake Japoneze, një armik i Shteteve të Bashkuara në atë kohë.]]

## Shiko edhe 
* Miqësia
* Armiku publik

## Referime
Operacioni Shpata

Operacioni Shpata ishte një operacion i lëshuar nga Serbia për mposhtjen e largimin e UÇPMB nga Serbia Jugore. Me kërkesën nga qeveria Jugosllave për ndërhyrjen në zonën neutrale fillon dhe operacioni. Pas Betejës së Lucanes, Operacioni zyrtarisht filloi. Beteja e fundit me shkallë të lartë ishte Beteja e Rahovicës.
Far Breton

parapamje|Far Breton
 
**Far Breton** (gjithashtu **Breton Far** ; Breton: *Farz forn*) është një tortë ose ëmbëlsirë tradicionale nga rajoni i Bretanjës në Francë .  Baza e saj është e ngjashme në përbërje me brumin e rrahur clafoutis : një krem me vezë dhe qumësht të stilit flan me miell të shtuar. Kumbullat e thata ose rrushi i thatë janë shtesa të zakonshme.   Receta të shumta të gatshme në faqet e internetit të njohura sugjerojnë njomjen e frutave të thata në alkool; kjo nuk është praktikë tradicionale, megjithatë është një variant interesant. Far Breton siç shërbehet në Bretanjë shpesh gatuhet në një pamje shumë më të "djegur" sesa tregojnë recetat në internet; pjesa e sipërme e kremës duket pothuajse e nxirë dhe jo në ngjyrë kafe të artë.
Kay-Uwe Ziegler

**Kay-Uwe Ziegler** (lindur më 27 tetor 1963) është një politikane gjermane për partinë gjermane AfD dhe që nga viti 2021 anëtare e Bundestagut.

## Jeta dhe politika 
Ziegler ka lindur në vitin 1963 në qytetin Eisenach, në atë kohë Gjermania Lindore.  Ziegler u zgjodh drejtpërdrejt në Bundestag në vitin 2021.
Petras Griškevičius

**Petras Petrovičius Griškevičius** ( ; 19 korrik 1924 – 14 nëntor 1987) ishte një zyrtar i partisë komuniste në RSS e Lituanisë . Ai ishte Sekretari i Parë i Partisë Komuniste të Lituanisë ( *de facto* udhëheqës i Lituanisë) nga viti 1974 deri në vdekjen e tij.

## Karriera partiake 
Pas anëtarësimit në partinë komuniste në vitin 1945, ai dalëngadalë u ngjit në grada.  Ai punoi në departamentin e censurës së shtypit (1950–1955) përpara se të transferohej në Komitetin e Qytetit të Vilniusit të Partisë Komuniste të Lituanisë. Atje punoi në sekretariat (1955–1964) dhe në komitetin qendror (1964–1971), duke u bërë sekretar i parë në 1971. 

## Udhëheqësi i Lituanisë Sovjetike 
Pas vdekjes së Antanas Sniečkusit në 1974, Griškevičius e pasoi atë si Sekretar i Parë i Partisë Komuniste Lituaneze. Ai ishte gjithashtu delegat i Sovjetit Suprem të RSS Lituaneze (që nga viti 1965), delegat i Sovjetit Suprem të Bashkimit Sovjetik (që nga viti 1974) dhe anëtar i Komitetit Qendror të Partisë Komuniste të Bashkimit Sovjetik (që nga viti 1976).  Griškevičius u përshkrua si një Brezhnjevit,  konservator dhe " *aparatchik* mediokër", i cili kundërshtonte *perestrojkën* dhe veçanërisht *glasnostin*.  Ai mbështeti shtypjen e historisë dhe trashëgimisë kulturore lituaneze, duke i zëvendësuar ato me propagandën sovjetike . 

## Jeta personale dhe vdekja 
Ai vdiq në Vilnius më 14 nëntor 1987 dhe u varros në varrezat Antakalnis .
Paul Verner

parapamje| Paul Verner
**Paul Verner** (26 prill 1911 &#x2013; 12 dhjetor 1986) ishte një politikan komunist gjerman. Ai iu bashkua lëvizjes komuniste në moshë të re dhe shkoi në mërgim gjatë sundimit të Adolf Hitlerit . Verner u bë një personalitet i shquar politik në Republikën Demokratike Gjermane pas Luftës.së Dytë Botërore

## Jeta e hershme 
Verner lindi në Chemnitz në vitin 1911. Babai i tij ishte punëtor metali ndërsa nëna e tij punonte në industrinë tekstile. Verner u trajnua si punëtor metali njëlloj si babai i tij. Në moshë të re, Verner iu bashkua organizatës komuniste të fëmijëve *Jungspartakusbund* (Lidhja e Spartakut të Ri).  

## Aktivizmi politik 
Në vitin 1925 ai u bashkua me Lidhjen e Re Komuniste të Gjermanisë (KJVD). Në vitin 1929 u bë anëtar i Partisë Komuniste të Gjermanisë (KPD). Ai punoi si vullnetar në shtëpinë botuese komuniste *Kämpfer-Verlag* në Chemnitz. Ai u bë anëtar i udhëheqjes rajonale të KJVD në Saksoni. Në vitin 1932 ai u bë redaktor i *Junge Garde* ('Garda e Re').  Për pjesën më të madhe të viteve 1970 dhe fillim të viteve 1980, ai ishte anëtari i dytë në rangun e hierarkisë së SED dhe de fakto njeriu i dytë më i fuqishëm në vend pas liderit të partisë Erich Honecker .

Ai vdiq në Berlin më 12 dhjetor 1986.
Keras

**Keras** është një librari me burim të hapur që ofron një ndërfaqe Python për rrjetat neurale artificiale . Keras vepron si një ndërfaqe për librarinë TensorFlow .

## Veçoritë 
Keras përmban zbatime të shumta të blloqeve të ndërtimit të rrjetave neurale të përdorura zakonisht, si shtresat, objektivat, funksionet e aktivizimit, optimizuesit dhe një mori mjetesh për të punuar me të dhënat e imazhit dhe tekstit të gjitha për të thjeshtuar programimin në zonën e rrjetave të thella nervore. Kodi bujtet në GitHub dhe forumet e mbështetjes së komunitetit përfshijnë faqen e problemeve të GitHub dhe një kanal Slack .

Përveç rrjetave neurale standarde, Keras ka mbështetje për rrjetat neurale rekurente dhe të thurura. Ai mbështet shtresa të tjera të zakonshme të shërbimeve si braktisja, normalizimi i thasëve dhe përmbledhja . 

Keras i lejon përdoruesit të prodhojnë modele të thella në telefonat inteligjentë ( iOS dhe Android ), në ueb ose në makinën virtuale Java .  Ai gjithashtu lejon përdorimin e trajnimit të shpërndarë të modeleve të mësimit të thellë në grupimet e njësive të përpunimit grafik (GPU) dhe njësive të përpunimit tensor (TPU) .
Kinemaja e Shteteve të Bashkuara

[parapamje|250px|[Shenja e Hollivudit në Hollywood Hills, shpesh konsiderohet si simboli i industrisë amerikane të filmit]]
Kinemaja e Shteteve të Bashkuara, e përbërë kryesisht nga studiot kryesore të filmit (të njohura edhe metonimisht si **Hollywood**) së bashku me disa filma të pavarur, ka pasur një ndikim të madh në industrinë globale të filmit që nga fillimi i shekullit të 20-të. Stili dominues i kinemasë amerikane është kinemaja klasike e Hollivudit, e cila u zhvillua nga viti 1910 deri në vitin 1962 dhe është ende tipike për shumicën e filmave të realizuar atje deri më sot. Ndërsa francezët Auguste dhe Louis Lumière përgjithësisht vlerësohen me lindjen e kinemasë moderne, kinemaja amerikane shpejt u bë një forcë dominuese në industrinë në zhvillim. Që nga viti 2017, ajo prodhoi numrin e tretë më të madh të filmave të çdo kinemaje kombëtare, pas Indisë dhe Kinës, me më shumë se 600 filma në gjuhën angleze të publikuara mesatarisht çdo vit. Ndërsa kinematë kombëtare të Mbretërisë së Bashkuar, Kanadasë, Australisë dhe Zelandës së Re prodhojnë gjithashtu filma në të njëjtën gjuhë, ato nuk janë pjesë e sistemit të Hollivudit. Për shkak të kësaj, Hollivudi është konsideruar gjithashtu një kinema transnacionale, dhe ka prodhuar versione të shumëfishta gjuhësore të disa titujve, shpesh në spanjisht ose frëngjisht. Hollivudi bashkëkohor shpesh kontrakton prodhimin në Mbretërinë e Bashkuar, Kanada, Australi dhe Zelandën e Re. Studiot kryesore të filmit të Hollivudit janë burimi kryesor i filmave më të suksesshëm komercial dhe më të shitur me bileta në botë.

Gjatë vitit 1878, Eadweard Muybridge demonstroi fuqinë e fotografisë për të kapur lëvizjen. Në vitin 1894, ekspozita e parë komerciale e filmave në botë u dha në New York City, duke përdorur kinetoskopin e Thomas Edison. Në dekadat në vijim, prodhimi i filmit pa zë u zgjerua shumë, studiot u formuan dhe migruan në Kaliforni, dhe filmat dhe historitë që ata treguan u bënë shumë më të gjata. Shtetet e Bashkuara prodhuan filmin e parë muzikor në botë me sinkronizim, *The Jazz Singer*, më 1927, dhe ishte në ballë të zhvillimit të filmit zanor në dekadat në vijim. Që nga fillimi i shekullit të 20-të, industria e filmit në SHBA ka qenë kryesisht e bazuar në dhe rreth zonës prej tridhjetë milje me qendër në lagjen e Hollivudit të Los Angeles County, Kaliforni. Regjisori D. W. Griffith ishte qendra në zhvillimin e gramatikës së filmit. *Citizen Kane* i Orson Welles (1941) citohet shpesh në sondazhet e kritikëve si filmi më i madh i të gjitha kohërave.

Shumë nga filmat me fitimet më të larta të Hollivudit kanë gjeneruar më shumë të ardhura nga arkat dhe shitjet e biletave jashtë Shteteve të Bashkuara sesa filmat e realizuar diku tjetër. Shtetet e Bashkuara janë një pionier kryesor në inxhinierinë dhe teknologjinë e filmave.

## Referime
Aparatçik

Një ***aparatçik*** (   [ɐpɐˈrat͡ɕːɪk] ) ishte një funksionar me kohë të plotë i Partisë Komuniste të Bashkimit Sovjetik ose i *aparatit* të qeverisë sovjetike ( , aparat), dikush që mbante pozicion(e) përgjegjësie burokratike ose politike, me përjashtim të gradave më të larta të menaxhimit që përfshiheshin nën termin nomenklatura . James Billington e përshkruan një *aparatçik* si "një njeri jo me plane madhështore, por me njëqind hollësi të ekzekutuara me kujdes".  Termi shpesh konsiderohet nënçmues, me konotacione negative për sa i përket cilësisë, diturisë, përgjegjshmërisë dhe qëndrimit të një personi të përshkruar në këtë mënyrë. 

Anëtarët e aparatit (*aparatchiks* ose *aparatchiki*) shpesh transferoheshin midis fushave të ndryshme, zakonisht me pak ose aspak trajnim për fushat e tyre të reja të përgjegjësisë. Kështu, termi aparatçik, ose "agjent i aparatit" ishte zakonisht përshkrimi më i mirë i mundshëm i profesionit ose zanatit të personit.  Jo të gjithë aparatçikët mbajtën poste të përjetshme. Shumë hynë në pozicione të tilla vetëm në moshën e mesme.  Njihej gjerësisht se ata merrnin përfitime të ndryshme duke përfshirë kupona falas për pushime, ushqime falas dhe akomodim.  Sot *aparatçiku* përdoret edhe në kontekste të tjera përveç atij të Bashkimit Sovjetik apo vendeve komuniste. Sipas Fjalorit Anglisht të Collins, fjala mund të nënkuptojë "një zyrtar ose burokrat në çdo organizatë".  Sipas *Fjalorit Etimologjik Online* të Douglas Harper, termi u përdor gjithashtu në kuptimin "agjent ose spiun komunist", me origjinë nga shkrimet e Arthur Koestler, &nbsp;1941.
Dialekti fiorentin

**Dialekti fiorentin** ose **gjuha popullore** (  ose ) është një varietet i gjuhës toskane, një gjuhë romane e folur në qytetin italian të Firences dhe rrethinat e tij të afërta.

Një variant pedagogjik i marrë që rrjedh prej tij historikisht, quhej dikur  (fjalë për fjalë, 'shqiptimi i ndryshuar fiorentin').

## Letërsia 
Shkrimtarë të rëndësishëm si Dante Alighieri, Françesko Petrarka, Xhovani Bokaço dhe, më vonë, Nikolo Makiavell dhe Françesko Guçardini shkroi në toskanisht/fiorentinë letrare, ndoshta shembulli më i njohur ishte *Komedia Hyjnore* e Dantes.

## Dallimet nga italishtja standarde 
Fiorentini dhe toskanishtja në përgjithësi, mund të dallohen nga italishtja standarde nga dallimet në tipare të shumta në të gjitha nivelet: fonologji, morfologji, sintaksë dhe leksik .

Ndoshta ndryshimi më i vërejtur nga italianët dhe të huajt njihet si *gorgia toscana* (fjalë për fjalë 'fyti toskan'), një rregull i dobësimit të bashkëtingëlloreve i përhapur në Toskanë, në të cilin fonemat plozive pa zë , ,  shqiptohet ndërmjet zanoreve përkatësisht si fërkueset, ,  . Sekuenca  *la casa* 'shtëpia', për shembull, shqiptohet , dhe  *buco* 'vrima' realizohet si  . I paraprirë nga një pushim ose një bashkëtingëllore,  prodhohet si  (si në fjalën *casa* vetëm ose në frazën *in casa* ). Alternime të ngjashme fitohen për  → ,  dhe  → ,  .

Forcimi i një bashkëtingëllore të zgjatur ndodh kur fjala e mëparshme shkakton dyfishim sintaksor ( *raddoppiamento fonosintattico* ) kështu që bashkëtingëllorja fillestare  e *pipa* 'llullë' ka tre forma fonetike:  në  e folur si një fjalë e vetme ose pas një bashkëtingëllore,  nëse paraprihet nga një zanore si në  *la pipa* 'tubi' dhe  (e transkriptuar gjithashtu  ) në  *tre pipe* 'tre tuba'.

Alternimet paralele të jofërkueseve  dhe  janë gjithashtu tipike për fiorentinin, por aspak të kufizuara në të apo edhe në toskanisht. Fjala *gelato* shqiptohet me  pas një pauze ose një bashkëtingëllore,  pas një zanoreje dhe  nëse zbatohet *raddoppiamento* ( ,   *un* gelato,  *quattro*  *tre gelati* . Në mënyrë të ngjashme, bashkëtingëllorja fillestare e  *cena* 'darkë' ka tre forma fonetike, ,  dhe  . Në të dyja rastet, varianti më i dobët shfaqet midis zanoreve (  *rajone* 'rajon',  *quattro gelati* ;  *la cena*,  *bacio* 'puthje').
François Chollet

**François Chollet** (  ; i lindur më 20 tetor 1989) është një inxhinier francez softuerësh dhe studiues i inteligjencës artificiale që tanimë punon në Google . Chollet është krijuesi i bibliotekës së mësimit të thellë, Keras, e lëshuar në vitin 2015 dhe një kontribues kryesor në framework-un e mësimit të makinerive TensorFlow . Hulumtimi i tij fokusohet në vizionin kompjuterik, aplikimin e mësimit makinerik në arsyetimin formal, abstraksionin,  dhe si të arrihet një përgjithësim më i madh në inteligjencën artificiale . 

## Edukimi dhe karriera 
Chollet u diplomua me një Master në Inxhinieri në ENSTA Paris, një shkollë e Institutit Politeknik të Parisit në 2012  dhe filloi të punojë në Google në 2015. Punimet e tij janë botuar në konferenca të mëdha në këtë fushë, duke përfshirë Konferencën për Vizionin Kompjuterik dhe Njohjen e Modeleve (CVPR), Konferencën mbi Sistemet e Përpunimit të Informacionit Neural (NeurIPS), Konferencën Ndërkombëtare për Paraqitjet Mësimore (ICLR).  Ai është autor i *Xception: Deep Learning with Depthwise Separable Convolutions*,  i cili është ndër dhjetë punimet më të cituara në procedurat e CVPR. 

## librat 
Chollet është autor i *Deep Learning with Python* (*Mësimi i thellë me Python*),  bashkëautor me Joseph J. Allaire i *Deep Learning With R* (*Mësimi i thellë me R*), dhe krijuesi i Sfidës së Korpusit të Abstraksionit dhe Arsyetimit (ARC). 

## Çmimet 
Më 1 dhjetor 2021, Chollet fitoi Çmimin Global Swiss AI për përparimet në AI.
Turnai

djathtas|parapamje|358px|Grand-Place i Turnait
**Tournai** ( ; holandisht: *Doornik*   [ˈdoːrnɪk] ; pikardisht: *Tornai* ; valonisht: *Tornè* [tɔʀnɛ]; latinisht: *Tornacum*; Shqip: *Turnai*) është një qytet dhe komunë e Valonisë që ndodhet në provincën e Hainautit, Belgjikë. Është 89 km me rrugë në jug-perëndim të qendrës së Brukselit në lumin Scheldt, dhe është pjesë e Eurometropolis Lille–Kortrijk–Tournai, Në vitin 2022, komuna e Turnait kishte një popullsi të vlerësuar prej 68,518 banorësh.

Turnai është një nga qytetet më të vjetra në Belgjikë dhe ka luajtur një rol të rëndësishëm në historinë kulturore të vendit. Ishte kryeqyteti i parë i Perandorisë Franke, me Klovisin e I që lindi pikërisht këtu.

## Kultura 
### Një qytet valon frëngjishtfolës 
Turnai është një qytet frëngjishtfolës i Belgjikës. Gjuha vendore quhet *tournaisien*, një dialekt pikard, i ngjashëm me atë të komunave të tjera të Hainautit dhe Francës Veriore. Turnai i përket gjithashtu Flandrës Romanse, si Lila, Duai, Turkangu dhe Muskroni. Qyteti ishte një nga qendrat më të mëdha kulturore dhe ekonomike të Kontesë së Flandrës. 

## Shiko edhe
* Sheshi i Madh në Bruksel
* Mullinjët e erës në Kinderdijk
* Ir.D.F. Woudagemaal
* Vende të trashëgimisë botërore
* Trashëgimia kulturore jomateriale
* Historia e Belgjikës
* Shtatëmbëdhjetë Provincat
* Holanda Habsburge
* Lufta Tetëdhjetë Vjeçare
* Lufta Tridhjetëvjeçare
* Sistemi shtetëror në Belgjikë
* Demografia e Belgjikës
* Lista e majave malore në Belgjikë
* Feja në Belgjikë
* Ekonomia e Belgjikës
* Arsimi në Belgjikë
* Gjeografia e Belgjikës
* Provincat e Belgjikës
* Flandra
* Valonia
* Vendet e Ulëta
* Beneluksi

## Referime 
## Lidhje të jashtme
*  available in French, English and Dutch.
*Internationale petitie tegen het bouwproject van een toren in de Unesco zone van de kathedraal van Doornik (België).
*UNESCO World Heritage Site Citation
*Tournai City.net &mdash; Online directory for this city.
*Joan of Arc's letter to Tournai &mdash; përkthimi anglisht (nga Allen Williamson) i kësaj letre të diktuar nga Zhan d'Ark më 25 qershor 1429.
*Apis Tornacensis &mdash; database and bibliography about history.
*Medieval Tournai An Academic Resource Center
*Société Royale d'Histoire et d'Archéologie de Tournai, një listë shteruese e referencave mbi historinë e rajonit të Turnait, në frëngjisht.
Montech

**Montech** (  ; Ocitanisht: *Montuèg* ; Shqip: *Maltesha*) është një komunë në departamentin Tarn-et-Garonne në rajonin Ocitania në Francën jugore.

Në Canal de Garonne është shpati unik i ujit Montech, një lloj rrafshi me prirje të pjerrët i ndërtuar në vitin 1974. Pjerrësia ka qenë jashtë funksionit që nga një dështim i motorit në 2009.

## Popullatë 
## Historia 
Luftërat franceze të fesë e bënë Malteshën një bastion të katolicizmit kundër qytetit protestant Montauban.

## Monumente 

File:Montech_-_Hotel_de_Ville.jpg|Bashkia
File:Montech_-_Notre_Dame_de_la_Feuillade.jpg|Kisha 'Zoja Jonë e Feuillade'
File:Montech_-_Monument_aux_Morts.jpg|Përkujtimorja e Francës
File:Montech_-_Canal_latéral_à_la_garonne_-_Ecluse_N°12_des_Peyrets.jpg|Bravat e kanalit të Peyrets
File:Montech_-_Pigeonnier_de_Saint-Cry.jpg|Shtëpia e pëllumbave të St. Cry
Poupas

**Poupas** (Ocitanisht: *Popàs* ; Shqip: *Pupasi*) është një komunë në departamentin Tarn-et-Garonne në rajonin Ocitania në Francën jugore.
Nohic

**Nohic** (  ; Ocitanisht: *Noïc* ; Shqip: *Nuhu*) është një komunë në departamentin Tarn-et-Garonne në rajonin Ocitania në Francën jugore.

## Monumente 

File:Nohic_Eglise_St_Saturnin_et_la_place_du_Souvenir.jpg|Kisha St. Sernin 
File:Nohic_Lavoir.jpg|Lavanderia e shekullit të XIX-të
File:Nohic_Pigeonnier_de_la_Mounette_XVIIIe.jpg|Pëllumborja “la Mounette”.
Maumusson, Tarn-et-Garonne

**Maumusson** (  ; Shqip: *Mamusha*) është një komunë në departamentin Tarn-et-Garonne në rajonin Ocitani në Francën jugore.

## Shiko gjithashtu 
* Komunat e departamentit Tarn-et-Garonne
Pasuria (ligj)

Një **pasuri**, në të drejtën zakonore, është vlera neto e një personi në çdo moment të kohës, i gjallë apo i vdekur. Është shuma e aseteve të një personi – të drejtat ligjore, interesat dhe të drejtat për çdo lloj prone – minus të gjitha detyrimet në atë kohë. Çështja është e një rëndësie të veçantë juridike për çështjen e falimentimit dhe vdekjes së personit. (Shih trashëgiminë.)

Në varësi të kontekstit të veçantë, termi përdoret gjithashtu në lidhje me një pasuri në tokë ose të një lloji të caktuar të pronës (të tilla si pasuri e paluajtshme ose pasuri personale). Termi përdoret gjithashtu për t'iu referuar vetëm shumës së aseteve të një personi.

Ekuivalenti në sistemet juridike të së drejtës civile është trashëgimia.

## Shiko edhe 
* Pasuria e paluajtshme

## Referime
Lamagistère

**Lamagistère** (  ; Ocitanisht: *La Magistèra* ; Shqip: *Magjistera*) është një komunë në departamentin Tarn-et-Garonne në rajonin Ocitani në Francën jugore.

## Gjeografia 
Rrethi ndodhet midis qyteteve më të mëdha, Agen dhe Castelsarrasin . Fshatrat më të afërt janë Golfech, Donzac, Clermont-Soubiran, Saint-Urcisse dhe Saint-Sixte. Barguelonne formon të gjithë kufirin juglindor të komunës, pastaj derdhet në Garonne, i cili formon kufijtë e saj jugorë dhe jugperëndimorë.
qendër|parapamje| Një tabelë e vjetër N113 në mes të fshatit
Stacioni Lamagistère, në linjën Bordo-Tuluzë, ndodhet në mes të qytetit. Fshati ka një bibliotekë publike dhe një shkollë, por i mungon, në vitin 2012, një kinema apo muze.

## Demografia 
## Administrata Politike
Pasuria e paluajtshme

.]]
**Pasuria e paluajtshme** është pronë e përbërë nga toka dhe ndërtesat në të, së bashku me burimet e saj natyrore si rritja e të korrave (p.sh. druri), mineralet ose uji, dhe kafshët e egra; pasuri e paluajtshme e kësaj natyre; një interes që i është dhënë kësaj (gjithashtu) një send i pronës së paluajtshme, (në përgjithësi) ndërtesa ose banesa në përgjithësi. Për sa i përket ligjit, *realja* është në lidhje me pronën e tokës dhe është e ndryshme nga prona private ndërsa pasuria nënkupton "interesin" që një person ka në atë pronë toke.

Pasuritë e paluajtshme janë të ndryshme nga prona personale, e cila nuk është e lidhur përgjithmonë me tokën (ose vjen me tokën), të tilla si automjete, varka, bizhuteri, mobilje, vegla dhe mjete lëvizëse të një ferme dhe kafshë ferme.

Në Shtetet e Bashkuara, transferimi, zotërimi ose blerja e pasurive të paluajtshme mund të bëhet përmes korporatave të biznesit, individëve, korporatave jofitimprurëse, fiduciarëve ose çdo entiteti juridik siç shihet brenda ligjit të çdo shteti të SHBA.

## Shiko edhe 
* Pasuria (ligj)

## Referime
Pensionimi

**Pensionimi** apo **dalja në pension** është tërheqja nga pozicioni ose profesioni ose nga jeta aktive e punës. Një person mund të dalë edhe gjysmë në pension duke reduktuar orët e punës ose ngarkesën e punës.

Shumë njerëz zgjedhin të dalin në pension kur janë të moshuar ose të paaftë për të bërë punën e tyre për arsye shëndetësore. Njerëzit mund të dalin në pension edhe kur kanë të drejtë për përfitime të pensionit privat ose publik, megjithëse disa detyrohen të dalin në pension kur kushtet trupore nuk e lejojnë më personin të punojë më (nga sëmundja ose aksidenti) ose si rezultat i legjislacionit në lidhje me pozicionin e tyre. Në shumicën e vendeve, ideja e daljes në pension është me origjinë të kohëve të fundit, duke u prezantuar gjatë fundit të shekullit të nëntëmbëdhjetë dhe fillimit të shekullit të njëzetë. Më parë, jetëgjatësia e ulët, mungesa e sigurimeve shoqërore dhe mungesa e aranzhimeve të pensioneve nënkuptonin që shumica e punëtorëve vazhdonin të punonin deri në vdekjen e tyre. Gjermania ishte vendi i parë që prezantoi përfitimet e pensionit në 1889.

Në ditët e sotme, shumica e vendeve të zhvilluara kanë sisteme për të siguruar pensione në pension në pleqëri, të financuara nga punëdhënësit ose shteti. Në shumë vende më të varfra, nuk ka mbështetje për të moshuarit përtej asaj që sigurohet nga familja. Sot, pensioni me pension konsiderohet si një e drejtë e punëtorit në shumë shoqëri; Janë zhvilluar beteja të vështira ideologjike, sociale, kulturore dhe politike nëse kjo është një e drejtë. Në shumë vende perëndimore, kjo është një e drejtë e mishëruar në kushtetutat kombëtare.

Një numër në rritje individësh po zgjedhin të shtyjnë këtë pikë të daljes në pension total, duke zgjedhur të ekzistojnë në gjendjen në zhvillim të para-lodhjes.

## Shiko edhe 
* Financa

## Referime
Fontans

**Fontans** (Shqip: *Shatërvani*) është një komunë në departamentin Lozerrë në Francën jugore. 

## Personalitetet 
* Francis Bestion (lindur 1957), lindur në Shatërvan, ishte famullitar i përgjithshëm i Dioqezës së Mendes dhe ka qenë peshkop i Tulle që nga dhjetori 2013. 

&#x5B; *citim i nevojshëm* &#x5D;
Fournels

**Fournels** (  ; Ocitanisht: *Fornèls* ; Shqip: *Furnellati*) është një komunë në departamentin Lozerrë në Francën jugore.
Grandrieu

**Grandrieu** (  ; Ocitanisht: *Grandriu* ; Shqip: *Grandriu*) është një fshat dhe komunë në departamentin Lozerrë në Francën jugore. 

## Gjeografia 
Lumi Chapeauroux formon pjesë të kufirit verilindor të komunës.
Gorges du Tarn Causses

**Gorges du Tarn Causses** (  ; Shqip: *Gryka e Tarnit*) është një komunë në departamentin Lozère, Franca jugore. Komuna u krijua më 1 janar 2017 nga bashkimi i ish-komunave Sainte-Enimie (selia), Montbrun dhe Quézac .
Grandvals

**Grandvals** (  ; Ocitanisht: *Grandval* ; Shqip: *Madhvali*) është një komunë në departamentin Lozère në Francën jugore.
Les Hermaux

**Les Hermaux** (  ; Ocitanisht: *Los Ermals* ; Shqip: *Ermalet*) është një komunë në departamentin Lozerrë në Francën jugore.
Gatuzières

majtas|parapamje|345x345px| Kisha e Notre-Dame në Gatuzerë.
**Gatuzières** (  ; Ocitanisht: *Gatusièiras* ; Shqip; *Gatuzera*) është një komunë në departamentin Lozère në Francën jugore.
Biars-sur-Cère

**Biars-sur-Cère** ( , fjalë për fjalë *Biars në Cère* ; Lengadocian : *Biard de Sera* ; Shqip: *Biarsera*) është një komunë në departamentin Olt që ndodhet në Francën jugperëndimore . Është vendi i selisë së kompanisë Andros, markat e të cilit përfshijnë Bonne Maman .

Gjatë Luftës së Dytë Botërore, fshatarët e Biarserës fshehën një numër hebrenjsh nga persekutimi nazist . Është raportuar por nuk është verifikuar se në mesin e familjeve që mbronin hebrenjtë ishte familja Chapoulart që themeloi më vonë Andros. 

## Popullsia
Blars

**Blars** (Shqip: *Blari*) është një komunë në departamentin Olt në Francën jugperëndimore.

## Popullsia
Caillac

**Caillac** (  ; Ocitanisht: *Calhac* ; Shqip: *Kaljaku*) është një komunë në departamentin Olt në Francën jugperëndimore.

## Vende dhe monumente 
* Kisha romane e Saint-Pierre-et-Saint-Paul de Caillac u klasifikua si një *monument historik* në 1979 
* Château Lagrézette, e ndërtuar gjatë Rilindjes, qëndron në një vresht dhe është pronë e një industrialisti të famshëm francez. Ajo u klasifikua si *monument historik* në vitin 1982. 
* Që nga viti 2006, një liqen artificial është ndërtuar në qendër të qytetit për të zhvilluar peshkimin si një aktivitet argëtimi.
File:Chateau-lagrezette.jpeg|Pamje e Château Lagrezette.
File:Église_de_Caillac.jpg|Kisha Saint-Pierre-et-Saint-Paul.
Bretenoux

**Bretenoux** (  ; Ocitanisht: *Bertenor* ; Shqip: *Bretnuja*) është një komunë në departamentin Olt në Francën jugperëndimore.

### Toponimia 
Bretnu vjen nga emri *Brittanorum villa*, që do të thotë "domeni, prona, e vilës bretone". 

### Popullatë 
## Kultura dhe trashëgimia vendore 
### Vende dhe monumente 
* Kisha Sainte-Catherine.
* La place des Consuls: formë katrore, e rrethuar nga shtëpi me arkada dhe shtëpi gjysmë druri.
* Shtëpia e ''de l'oncle du Midi'', Pierre Loti, në cep të rrugës d'Orlinde dhe rue Pierre-Loti.
* Bashkia ( *mairie* ) zë fasadën lindore të shtëpisë së vjetër të konsujve.
* Château de Castelnau-Bretenoux ndodhet në qytetin fqinj të Prudhomatit .
Vebron

**Vebron** (Ocitanisht: *Bebron* ; Shqip: *Bevroni*) është një komunë në departamentin Lozère në Francën jugore.
Lascaux, Corrèze

**Lascaux** (  ; Ocitanisht: *Las Caums* ; Shqip: *Laskaumi*) është një komunë në departamentin Corrèze në Francën jug-qendrore.

## Popullatë
Laroche-près-Feyt

**Laroche-près-Feyt** (Ocitanisht: *La Ròcha* ; Shqip: *Roqa*) është një komunë në departamentin Corrèze në Francën qendrore.

## Popullatë
Latronche

**Latronche** (  ; Ocitanisht: *La Troncha* ; Shqip: *Tronça*) është një komunë në departamentin Corrèze në Francën qendrore.

## Popullsia
Vic-en-Bigorre

**Vic-en-Bigorre** ( , fjalë për fjalë *Vic në Bigorre* ; Ocitanisht: *Vic de Bigòrra* ; Shqip: *Viku-Bigorra*) është një komunë në departamentin Hautes-Pyrénées në Francën jugperëndimore.

## Popullatë
Tajan, Hautes-Pyrénées

**Tajan** (  ; Shqip: *Tajani*) është një komunë në departamentin Hautes-Pyrénées në Francën jugperëndimore.
Ossun

**Ossun** (  ; Ocitanisht: *Aussun* ; Shqip: *Osuni*) është një komunë në departamentin Hautes-Pyrénées në Francën jugperëndimore.  Stacioni Ossun ka lidhje hekurudhore me Bajonën, Bordonë, Tarbesin dhe Paun.

## Popullsia
Urti Osmani

**Urti Osmani** (1928, Libohovë) është mësimdhënëse dhe studiuese shqiptare, Mësuese e Popullit. 

## Biografia 
Urti Osmani lindi në Libohovë. Kreu shkollën e mesme pedagogjike dhe studioi për biologji-kimi në Institutin e Lartë Pedagogjik në Tiranë. Ishte mësimdhënëse e biologjisë dhe kimisë në Elbasan, Gjirokastër, Tiranë, Shkodër (1950- 1966), ndërsa gjatë viteve 1967-1978 punoi në Institutin e fëmijëve që nuk dëgjojnë dhe nuk shikojnë në Tiranë. Është autore dhe bashkautore tekstesh për fëmijët që nuk dëgjojnë, për nxënësit e shkollës fillore dhe për parashkollorë, si dhe i materialeve metodike. Pas vdekjes së bashkëshortit të saj, Shefik Osmanit, ajo mblodhi, sistematizoi dhe botoi dhjetë libra me shkrime të tij dhe për të.  

## Vepra 
* "Përjetë me Shefikun" (2013), 
* “Vlerësime për prof. dr. Shefik Osmanin”(2014)
* “Një jetë midis punës dhe dashurisë" (2018)

## Shih edhe 
* Arsimi në Shqipëri

## Referime
Casteil

**Casteil** (  ; Katalanisht:  *Castell de Vernet* ; Shqip: *Kastelfërneti* ) është një komunë në departamentin Pirenejtë Orientalë në Francën jugore, pjesë e komarkës historike Conflent . Abacia Martin-du-Canigou ndodhet mbi Kastelfërnet.

## Gjeografia 
### Vendndodhjai 
qendër|parapamje|300x300px| Harta e Kastelfërnetit dhe komunave përreth

## Popullatë
Casefabre

**Casefabre** (  ; Katalanisht: *Casafabre* ; Shqip: *Rastafarka* ) është një komunë në departamentin Pirenejtë Orientalë në Francën jugore.

## Gjeografia 
### Vendndodhja 
Rastafarka ndodhet në kantonin Le Canigou dhe në rrethin e Prades .
qendër|parapamje|300x300px| Harta e Rastafarkës dhe komunave përreth

## Popullsia
Cassagnes, Pyrénées-Orientales

**Cassagnes** (  ; Katalanisht: *Cassanyes* ; Oksitanisht: Cassanhas ; Shqip: *Kasanja*) është një komunë në departamentin Pyrénées-Orientales në Francën jugore.

## Gjeografia 
Kasanja ndodhet në kantonin La Vallée de l'Agly dhe në rrethin e Perpignan .
qendër|parapamje|300x300px| Harta e Kasanjës dhe komunave përreth

## Popullatë
Caramany

**Caramany** (  ; Ocitanisht: *Caramanh* ; Shqip: *Karaman*) është një komunë në departamentin Pyrénées-Orientales në Francën jugore.

## Gjeografia 
qendër|parapamje|300x300px| Harta e Karamanit dhe komunave përreth saj

## Toponimia 
Emri oksitan është *Caramanh* në drejtshkrimin e ditëve moderne të dialektit Languedocien . Por megjithëse qyteti është pjesë e Fenouillèdes, një zonë që flet oksitanisht, emri i sotëm e ka mbajtur drejtshkrimin katalanas, në përdorim që nga kohërat mesjetare. 
qendër|parapamje| Shenja e kufirit të qytetit në Karaman

## Qeveria dhe politika 
## Popullsia
Cases-de-Pène

**Cases-de-Pène** ( ; Katalanisht: *Cases de Pena* ; Shqip: *Kasapena*) është një komunë në departamentin Pyrenees-Orientales në Francën jugore.

## Gjeografia 
Kasapena ndodhet në kantonin La Vallée de l'Agly dhe në rrethin e Perpignan .
qendër|parapamje|300x300px| Harta e Kasapenës dhe komunave përreth

## Politika dhe administrata 
## Popullsia dhe shoqëria
Espira-de-l'Agly

'''Espira-de-l'Agly'* (Katalanisht: *Espirà de l'Aglí* ; Shqip: *Espiragli'') është një komunë në departamentin Pyrénées-Orientales në Francën jugore.

## Gjeografia 
Espiragli ndodhet në kantonin La Vallée de l'Agly dhe në rrethin e Perpignan . Espiragli ndodhet afërsisht 12&nbsp;km jashtë Përpinjanit.
qendër|parapamje|300x300px| Harta e Espiragli dhe komunave përreth saj

## Popullsia
Escaro

**Escaro** ( ; Katalanisht: *Escaró* ; Shqip: *Skania*) është një komunë në departamentin Pyrenees-Orientales në Francën jugore.

## Gjeografia 
Skania ndodhet në kantonin Les Pyrenées catalanes dhe në qarkun e Pradesit .
qendër|parapamje|300x300px| Harta e Skanias dhe komunave përreth

## Historia 
Më 20 mars 1822, komuna Aytua lidhet me Skanian. 

## Popullatë
Coustouges

**Coustouges** ( ; Katalanisht: *Costoja*; Shqip: *Kostuzha*) është një komunë në departamentin Pyrénées-Orientales në Francën jugore. 

## Gjeografia 
Kostuzha ndodhet në kantonin Le Canigou dhe në rrethin e Céret .

Kostuzha është komuna e dytë më jugore e Francës kontinentale, pas Lamanère . Fshati ndodhet në një lartësi prej 832 m.
qendër|parapamje|300x300px| Harta e Kostuzhës dhe komunave përreth

## Toponimia 
Kostuzha është regjistruar më parë me emrat *Costogia* në 936, *Custajas* ose *Costogia*, dhe më në fund *Coustouges* (fundi i shekullit të 19-të).

## Historia 
Kostuzha ishte një varësi e Abacisë së Arles-sur-Tech nga 988 deri në Revolucionin Francez .

## Popullatë 
## Imazhe 

File:Coustouges_2010_05.jpg|Kisha Notre-Dame de l’Aubépine
File:Coustouges_2010_01.jpg|Varri i një familje të vjetër
File:Coustouges_1.jpg|Pamje e kishës nga sheshi
File:Coustouges_2010_14.jpg|Pllakore tipike e një emri rruge në Kostuzhë
Urdhëresa e Villers-Cotterêts

**Ordinanca e Villers-Cotterêts** ( Frëngjisht: *Ordonnance de Villers-Cotterêts*) është një pjesë e gjerë e legjislacionit reformues të nënshkruar në ligj nga Francis I i Francës më 10 gusht 1539, në qytezën e Villers-Cotterêts dhe legjislacioni më i vjetër francez ende i përdorur pjesërisht nga gjykatat franceze.

Kryesisht puna e kancelarit Guillaume Poyet, dekreti legjislativ kishte 192 nene dhe trajtonte një sërë çështjesh qeveritare, gjyqësore dhe kishtare ( ).

## Nenet 110 dhe 111 
Nenet 110 dhe 111, më të famshmit dhe më të vjetrit që janë ende në përdorim në legjislacionin francez, kërkonin përdorimin e gjuhës frënge në të gjitha aktet ligjore, kontratat e noterizuara dhe legjislacionin zyrtar për të shmangur çdo konfuzion gjuhësor:

Qëllimi kryesor i këtyre artikujve ishte mosvazhdimi i përdorimit të latinishtes në dokumentet zyrtare (edhe pse latinishtja vazhdoi të përdorej në regjistrat e kishave në disa rajone të Francës), por ato gjithashtu patën një efekt në përdorimin e gjuhëve dhe dialekteve të tjera të folura në shumë rajone të Francës .

## Efektet 
Shumë nga këto klauzola shënuan një lëvizje drejt një shteti të zgjeruar, të përbashkuar dhe të qëndërzuar dhe klauzolat mbi përdorimin e frëngjishtes shënuan një hap të madh drejt bashkimit gjuhësor dhe ideologjik të Francës në një kohë rritje të ndjenjës dhe identitetit kombëtar.

Pavarësisht përpjekjeve për të sjellë qartësi në sistemet e ndërlikuara të drejtësisë dhe administratës që mbizotëronin në pjesë të ndryshme të Francës dhe për t'i bërë ato më të qasshme, neni 111 la pasiguri duke dështuar të përcaktojë *gjuhën amtare frënge* . Shumë lloje të frëngjishtes fliteshin në mbarë vendin, për të mos thënë asgjë për pakicat e konsiderueshme rajonale si oksitanët, bretonët dhe baskët, gjuha amtare e të cilëve nuk ishte fare frëngjisht.

Vetëm në vitin 1794 qeveria dekretoi frëngjishten si gjuha e vetme e shtetit për të gjitha bizneset zyrtare,  një situatë ende në fuqi sipas nenit 2 të Kushtetutës aktuale franceze. 

## Galeri 

File:Villers-Cot.jpg|Faqja e parë e dorëshkrimit të Urdhëresës së Villers-Cotterêts, 1539
File:Ordonnance_du_25_août_1539_-_Légifrance_2021.png|Nenet 110 dhe 111 të urdhëresës Légifrance
File:Ordonnance_de_Villers_Cotterets_August_1539.jpg|Version i printuar i nenit 111 të urdhëresës së Villers-Cotterêts, duke këshilluar përdorimin e frëngjishtes në dokumentet zyrtare
Guillaume Poyet

**Guillaume Poyet** (rreth 1473 - prill 1548) ishte një gjyqtar francez i lindur në Angers . Pasi praktikoi me sukses profesionin e tij të avokatit në Angers dhe Paris, ai u udhëzua nga Luiza e Savojës, nëna e mbretit Françesk i I, të mbështeste të drejtat e saj kundër de Bourbonit në 1521. Ky ishte fillimi i pasurisë së tij. Nëpërmjet ndikimit të nënës mbretëreshë ai fitoi postet e avokatit të përgjithshëm (1530) dhe presidentit të parlamentit të Parisit (1534) dhe u bë kancelar i Francës në 1538. 

Ai ishte përgjegjës për reformën ligjore që përmban Urdhëresa e Villers-Cotterêts (1539), objekti i së cilës ishte shkurtimi i procedurës. Ajo urdhëroi mbajtjen e regjistrave të pagëzimit dhe vdekjeve dhe urdhëroi vetëm përdorimin e gjuhës frënge në procedurën ligjore. Me komandantin de Montmorency, ai organizoi një intrigë për të shkatërruar admiralin Chabot, dhe siguroi dënimin e tij në 1541; por pasi admirali u fal, Poyet-in e hodhën në burg, u privua nga zyrat e tij dhe u dënua me një gjobë prej 100,000 livrash.