Pema e shenjtë

**Pema e shenjtë** ose **pemë e shenjtë** është një pemë që konsiderohet të jetë e shenjtë, ose e denjë për respekt ose nderim shpirtëror. Pemë të tilla shfaqen gjatë historisë botërore në kultura të ndryshme duke përfshirë mitologjinë e lashtë hindu, mitologjitë greke, keltike, gjermanike dhe mitologjinë ilire. Ato gjithashtu vazhdojnë të kenë kuptim të thellë në kulturën bashkëkohore në vende si Japonia ( *shinboku* ), Korea ( *dangsan namu* ), India (pema bodhi) dhe Filipinet. Adhurimi i pemëve është pjesë thelbësore e feve të cilat përfshijnë aspekte të animizmit si elementë thelbësorë të besimit të tyre, që është besimi ekologjik se pemët, pyjet, lumenjtë, malet, etj kanë një forcë jete ('anime' d.m.th. *të gjallë* ) dhe duhet të të ruhen dhe të përdoren në mënyrë të qëndrueshme.

Një shembull i rëndësisë së vazhdueshme të pemëve të shenjta në kulturën bashkëkohore urbane është kamfuri 700-vjeçar që rritet në mes të Stacionit Kayashima . Vendasit protestuan kundër lëvizjes së pemës kur stacioni hekurudhor duhej të zgjerohej, kështu që stacioni u ndërtua rreth tij.  Pema e shenjtë Banyan është pema kombëtare e Indisë, dhe Pema Bodhi nën të cilën thuhet se Buda ka medituar në Bodh Gaya, gjithashtu nderohet si e shenjtë.

Pemët e shenjta ndonjëherë ndodhen në korijet e shenjta, të cilat mund të kenë edhe lloje të tjera pemësh. 

## Pemët e shenjta në mitologji 
Pemët në mitologji janë pemët që shfaqen në zhanrin folklorik të mitit.

### Krishterimi 
Shumë pemë, korije dhe kopshte konsiderohen të shenjta brenda krishterimit. Gjithashtu shumë të krishterë adoptuan praktikën e nderimit të pemëve me gjelbërim të përhershëm për festat e dimrit në dhjetor. Kjo ishte një praktikë e zakonshme për shkak të besimit se bimët me gjelbërim të përhershëm kanë jetë të gjatë dhe do të priten dhe dekorohen. Përfundimisht kjo praktikë u bë pjesë e festës së Krishtlindjeve të krishterimit. Më së shumti Gjetsemani, vendi ku Jezusi u tradhtua nga Juda Iskarioti ( agonia në Kopsht ) sipas Biblës. Në këtë mënyrë, kopshti u bë një vend i zakonshëm pelegrinazhi .  Shenjtorët e lidhur me pemë dhe vende të veçanta u bënë gjithashtu vende pelegrinazhi në fillim të Krishterimit .  

### Fetë indike 
Në fetë dharmike (me origjinë indiane), si hinduizmi, budizmi, xhainizmi dhe sikizmi, ekologjia, si pemët, lumenjtë, fauna dhe malet, janë objekte të shenjta dhe vende të nderuara adhurimi. Ka shumë korije të shenjta të Indisë . Në besimin hindu, Kalpavriksha është një pemë që plotëson dëshirat . Përveç pemëve Panchvati të përshkruara më poshtë, pemë të tjera të shenjta përfshijnë lloje të tilla si Akshayavat (pema e shenjtë e fikut), gjethet e bananes, Kadamba, Parijata dhe Sandalwood . Pema Bodhi (banyan) është veçanërisht e nderuar dhe ka shumë pemë të mëdha banyan në Indi. Matsya Purana, një tekst hindu, ka një shloka (himn) në gjuhën sanskrite, e cila shpjegon rëndësinë e nderimit të ekologjisë në hinduizëm. Ai thotë: "Një pellg është i barabartë me dhjetë puse, një rezervuar është i barabartë me dhjetë pellgje, ndërsa një djalë është i barabartë me dhjetë rezervuarë dhe një pemë është i barabartë me dhjetë djem." 

**Panchavati**, janë korije me pesë pemë të shenjta për fetë me origjinë indiane, si hinduizmi, budizmi dhe xhainizmi. Panchavati ka pesë lloje pemësh të shenjta, megjithatë ka më shumë se pesë lloje pemësh të cilat konsiderohen të shenjta dhe përbëjnë pjesën e panchavati. Pemët e shenjta të përdorura në panchavati janë Vata ( ficus benghalensis, Banyan), Ashvattha ( ficus religiosa, Peepal), Bilva ( aegle marmelos, Ftua Bengal), Amalaki ( phyllanthus emblica, Gooseberry Indiane, Amla), Ashoka ( Asracahoka ), Udumbara ( ficus racemosa, Fig Cluster, Gular), Nimba ( Azadirachta indica, Neem) dhe Shami ( prosopis spicigera, Mesquite indiane).  

Departamenti i Pyjeve, Haryana ka iniciuar një program mbarëkombëtar për mbjelljen e pemëve panchavati në çdo fshat, të cilat do të mbillen përgjatë tempujve, pellgjeve dhe tokës së përbashkët. Nga viti 2021, në fshatra u identifikua toka për mbjelljen e këtyre korijeve të cilat do të kujdesen nga fshatarët. Brenda çdo korije do të mbillet peepal në lindje, banyan në veri, bel në qendër, amla në perëndim dhe pemë ashoka në jug.   Në Japoninë e sotme, shinboku janë pemë të banuara nga *kami* (shpirtra ose hyjni) dhe mund të gjenden lehtësisht në shumë prej 100,000 faltoreve Shinto që ekzistojnë në të gjithë vendin.  Megjithëse çdo pemë mund të bëhet teknikisht një shinboku përmes një procesi ritual Shinto të ftimit të një *kami* për ta banuar atë, shumica e shinboku-ve janë shembuj veçanërisht të mëdhenj ose estetikisht interesantë të specieve endemike si kamfuri, xhinko ose kedri japonez . Shinboku më i vjetër vlerësohet të jetë disa mijëra vjeç. Për shkak se shinboku shihen si faltore të mirëfillta, të banuara nga *kami*, ato mbrohen si një mishërim fizik dhe shpirtëror i natyrës hyjnore. Në shumicën e rasteve, Shinboku mund të identifikohet lehtësisht nga litari i kashtës ose kërpit i quajtur *shimenawa* i cili zakonisht mbështillet rreth pemës; litari vepron si një shenjë e shenjtërisë së pemës dhe gjithashtu si një pengesë mbrojtëse midis botës shpirtërore dhe botës njerëzore. 

Përveç shinbokut individual, faltoret dhe tempujt budistë shpesh rrethohen nga pyje të shenjta të quajtura *Chinju no Mori*, të cilat konsiderohen si pyje të shenjta ku banojnë kami, përfshirë shpirtrat e paraardhësve.  Pemët, të referuara si *dangsan namu* (pema e perëndisë) shpesh qëndrojnë pranë pavioneve të vogla, duke shërbyer edhe si pika grumbullimi joformale me hije, edhe si hapësira për ritualet dhe ceremonitë tradicionale që përfshijnë lutjet dhe ofertat për pemën.  Më e vjetra nga këto pemë vlerësohet të jetë mbi 1000 vjet në moshë dhe janë të mbrojtura si monumente natyrore nga ligji korean. 

Në vitin 2013, Instituti i Kërkimeve Pyjore të Koresë njoftoi një projekt për të klonuar pemët e shenjta zelkova, pisha dhe xhinko që identifikohen si monumente natyrore, kështu që prejardhja e tyre nuk do të humbasë në rast fatkeqësie ose vdekjeje për shkak të moshës. 

### Filipinet 
Bathala, besimet fetare indigjene të Filipineve të praktikuara në Filipinet parakoloniale, është një përzierje e besimit hindu-budist dhe atij vendas në shpirtrat si anitos . Faltoret dhe zonat e shenjta të Filipineve strehojnë pemët e shenjta.

## Shih edhe 
* Pema e jetës
* Vend i shenjtë
* Korijet e shenjta
* Vend i shenjtë natyror

## Referime