Sterjo Spasse

**Sterjo Spasse** (Gollomboç, 16 shtator 1914 - Tiranë, 1989) ka qenë arsimtar dhe shkrimtar shqiptar.

## Biografia 
Spasse ishte me prejardhje maqedonase, i lindur në Gollomboç, njëri nga fshatrat maqedonishtfolës buzë liqenit të Prespës.

Spasse shkollën fillore e kreu në Korçë, ndërsa shkollën Normale në Elbasan. Më pas nisi punë si mësues në fshatin Derviçan në jug të Gjirokastrës, ku nisi të shkruante romanin që njihet shkurt *Pse!?*. Më vonë nisi një kurs me korrespondencë për pedagogji në Firencë të Italisë, por nuk arriti të marrë provimet e fundit. Me Kutelin, Kokonën dhe Hakiun qe bashkëthemelues i të përkohshmes "Revista letrare" në Tiranë më 15 shkurt 1944.

Në fundin e vitit 1944, pak pas fitores komuniste, ai e kishte botuar veprën e tij të parë të realizmit socialist në organin partiak, gazetën "Përpara" të Korçës: *Si e pashë Tiranën e porsaçliruar.* Punoi gjithashtu në revistat pedagogjike dhe letrare: *"Shkolla e re"*, *"Arsimi popullor"*, *"Literatura jonë"*, *"Nëntori"*, etj. dhe pranë Lidhjes së Shkrimtarëve dhe të Artistëve të Shqipërisë. Ndërsa kohën e fundit e kaloi në Tiranë, si shkrimtar me profesion të lirë.

## Vepra 
Veprimtaria letrare e Sterjo Spasses është e shumëllojshme. Shkroi punime pedagogjike, tekste shkollore u muar me përkthime, shkroi artikuj të ndryshëm, monografi, tregime, romane etj. 

Veprimtaria e tij, sidomos ajo letrare zë fill që nga vitet tridhjetë të shekullit të kaluar. Kjo ishte një periudhë në të cilën Sterjo Spasse u dallua me krijimet e veta, sidomos në fushën e tregimit dhe atë të romanit.  Botoi katër përmbledhje tregimesh: *"Kuror rinie"* (1934), *"Në krahët e një femre"* (1934), *"Nusja pa duvak"* (1944) dhe *"Të fala nga fshati"* (1958) si dhe dhjetë romane: *"Nga jeta në jetë - Pse!?"* më 1935 - që mbahet si kryevepra e tij, *"Afërdita"* (1944), *"Ata nuk ishin vetëm"* (1952), *"Afërdita përsëri në fshat"* (1954), *"Buzë liqenit"* (1965), *"Zjarre..."* (1972), *"Zgjimi"* (1973), *"Pishtarë"* (1975), *"Ja vdekje ja liri"* (1978), dhe *"Kryengritësit"* (1983).

Sipas Trebeshinës, romani "Harbutët" që Spasse shkroi që më 1946 i cili nuk i botua për shkak të një preference të pandehur të parisë politike ndaj Dhimitër Shuteriqit. Më 1980-1985 iu botuan po ashtu në Tiranë botimi integral "Vepra" me nëntë vëllime. Më 1980 iu përkthye në anglisht romani "Zgjimi".

## Veprat 
* *Kurorë rinije,* Biblioteka e të rinj Nr. 1. (Peppo & Marko, Korçë 1934, ribotim Prishtinë 1968) 29 ff.
* *Nga jeta në jetë - Pse!?,* Me parathënie nga Vangjo Nirvana. (Drita, Korçë 1935, ribotim Prishtinë 1968, 1986, Tiranë 1995) 193 ff. (Versioni anglisht, të perkthyer nga Robert Wilton, ishte botuar ne 2023.)
* *Afërdita.* Roman (Luarasi, Tiranë 1944, ribotim Prishtinë 1956, 1968) 191 ff.
* *Nusja pa duvak.* Novela. (Luarasi, Tiranë s.a. [1944]) 111 ff.
* *Ata nuk ishin vetëm,* roman (Naim Frashëri, Tiranë 1952, ribotim Prishtinë 1968) 272 ff.
* *Afërdita përsëri në fshat*. Roman (N.Sh.B., Tiranë 1954, ribotim Prishtinë 1968) 320 ff.
* *Buzë liqenit,* roman, 1965.
* *Sokolesha,* 1966.
* *Të fala nga fshati*, 1968.
* *Zjarret, r*oman,(Naim Frashëri, Tiranë 1972) 356 ff.
* *Ja vdekje, ja liri,* roman, 1978. 
* *Kryengritësit*, roman, 1983.
* *O sot, o kurr*ë!, roman, 1989. 
* *Letra nipit tim Arian në Tiranë nga Maqedonia dhe Kosova,* 1975. 
* *Zgjimi,* (Naim Frashëri, Tiranë 1974) 501 ff.
* *Pishtarët,* roman.

## Referime