Platonizmi

[parapamje| [Platoni, kopje romake. Origjinali është ekspozuar në Akademin e Platonit pas vdekjes së filozofit (348/347 pes.). ]]
[parapamje| Platoni, afreskë nga [Vatikani, Shkolla e Athinës]]
**Platonizmi** është filozofia e Platonit dhe sistemeve filozofike që burojnë prej pikëpamjeve të tij, megjithëse platonistët bashkëkohorë nuk i pranojnë domosdoshmërisht të gjitha doktrinat e Platonit.  
## Përmbledhje 
Platonizmi kishte një ndikim të thellë në mendimin perëndimor. Platonizmi të paktën pranon ekzistencën e objekteve abstrakte, të cilat pohohet se ekzistojnë në një sferë të tretë të dallueshme nga bota e jashtme e ndjeshme dhe nga bota e brendshme e vetëdijes, dhe është e kundërta e nominalizmit.  Kjo mund të vlejë për vetitë (tiparet), llojet, pohimet, kuptimet, numrat, grupet, vlerat e së vërtetës, etj. (Shih gjithashtu teorinë abstrakte të objektit ). Filozofët që pohojnë ekzistencën e objekteve abstrakte, ndonjëherë quhen platonistë; ata që mohojnë ekzistencën e tyre nganjëherë quhen nominalistë. Shprehjet "platonizëm" dhe "nominalizëm" gjithashtu kanë krijuar domethëniet e tyre në historinë e filozofisë, ku ato tregojnë pozicione që kanë pak lidhje me nocionin modern të një objekti abstrakt.  

Në një kuptim më të ngushtë, termi mund të prezantojë doktrinën e realizmit platonik. Koncepti qendror i platonizmit, një dallim thelbësor për Teorinë e Formave, është dallimi midis realitetit i cili është i perceptueshëm, por i pa kuptueshëm, i shoqëruar me fluksin e Heraklitit dhe i studiuar nga ithtarët e shkencës, dhe realiteti i cili është i papranueshëm, por i kuptueshëm, të shoqëruara me qenien e pandryshueshme të Parmenidit dhe të studiuara nga ithtarët e matematikës. Gjeometria ishte një motivim kryesor i Platonit, gjë që tregon edhe ndikimin e Pitagorës. Format përshkruhen zakonisht në dialogë të tillë si *Phaedo*, *Symposium* dhe *Republika* si arketipe të përsosura për të cilat objektet në botën e përditshme janë kopje të papërsosura. Argumenti i Njeriut të Tretë të Aristotelit është kritika e tij më e famshme në antikitet. 

Në *Republikë*, forma më e lartë është identifikuar si Forma e të Mirës, burimi i të gjitha formave të tjera, të cilat mund të njihen me arsye. Platoni themeloi Akademinë, dhe në shekullin III pes. Arcesilaus adoptoi skepticizmin akademik, i cili u bë parim qendror i shkollës deri në vitin 90 pes. kur Antioki shtoi elementet Stoike, hodhi poshtë skepticizmin me çka edhe filloi një periudhë e njohur si Platonizmi i Mesëm. 

Në shekullin III es. Plotini shtoi elemente mistike, duke krijuar Neoplatonizmin, në të cilin maja e ekzistencës ishte Një ose e Mirë, burimi i të gjitha gjërave; pasi që në virtyt dhe meditim shpirti kishte fuqinë të lartësohej për të arritur bashkimin me Njëshin. Shumë nocione Platonike u miratuan nga kisha e krishterë e cila i kuptoi Format e Platonit si mendime të Zotit (një pozicion i njohur edhe si konceptualizmi hyjnor), ndërsa Neoplatonizmi pati një ndikim të madh te mistikët e krishterë në Perëndim përmes Shën Augustinit, Doktor i Kishës Katolike, i cili ishte nën ndikimin e madh të veprës me titull *Eneadet* e Plotinit,  dhe që nga ana tjetër ishin themelet për tërë mendimin e krishterë perëndimor.  Shumë ide të Platonit u përfshinë edhe nga Kisha Katolike Romake.      

## Shih edhe 
* Platoni 
* Aristoteli 
* Skepticizmi
* Republika (Shteti)
* Akademia e Platonit 

## Referime 
## Literatura 
* Ackermann, C. *The Christian Element in Plato and the Platonic philosophy.* Translated by Asbury Samuel Ralph. Edinburgh: T. & T. Clark, 1861.
* Cassirer, Ernst. *The Platonic Renaissance in England*. Translated by James P. Pettegrove. Edinburgh: Nelson, 1953.
* Kristeller, Paul Oskar, "Renaissance Platonism." In *Renaissance Thought: the Classic, Scholastic, and Humanistic Strains*. New York: Harper, 1961.
* Walker, Daniel Pickering. *The Ancient Theology: Studies in Christian Platonism from the Fifteenth to the Eighteenth Century*. London: Duckworth, 1972.

## Lidhje të jashtme 
* Platonizmi i Krishterë dhe Neoplatonizmi i Krishterë  
* Platonistët dhe Neoplatonistët Islamik