Familja bërthamë

alt=A man, woman, and two children smiling outside of a house|djathtas|parapamje| Një familje bërthamë (e vogël) amerikane e përbërë nga nëna, babai dhe fëmijët e tyre rreth vitit 1955
Një **familje bërthamë**, **familje elementare** ose **familje bashkëshortore** është një grup familjar i përbërë nga një burrë, një grua dhe fëmijët e tyre (një ose më shumë). Ndryshe nga familja me një prind, familja e madhe e zgjeruar ose familje me më shumë se dy prindër, familjet bërthamë zakonisht përqendrohen në një çift të martuar, i cili mund të ketë një ose më shumë fëmijë. Megjithatë ekzistojnë disa lloje të ndryshme në lidhje me përkufizimin e saj. Disa përkufizime lejojnë vetëm fëmijët biologjikë që janë vëllezër e motra me gjak të plotë dhe i konsiderojnë vëllezërit e motrat e adoptuar ose gjysmë dhe njerkë një pjesë të familjes së vogël, por të tjerët lejojnë një njerkë dhe çdo përzierje të fëmijëve në varësi, duke përfshirë fëmijët e njerkut dhe fëmijët e birësuar. Disa sociologë dhe antropologë e konsiderojnë familjen bërthamë si formën më themelore të organizimit shoqëror.

Megjithatë termi *familje bërthamë* u popullarizua në shekullin e 20-të dhe ka qenë forma mbizotëruese e strukturës familjare për shekuj në Evropë.

## Historia 
ADN-ja e nxjerrë nga kockat dhe dhëmbët nga një varr i Epokës së Gurit 4,600 vjet të vjetër në Gjermani ka siguruar provat më të hershme për njohjen shoqërore të një familjeje të përbërë nga dy prindër me shumë fëmijë. 

Sipas historianëve, Alan Macfarlane dhe Peter Laslet, familja bërthamë është konsideruar si një rregullator i rëndësishëm në organizimin e familjes në Angli në shekullin e 13-të.  Ky rregullator ishte i ndryshëm nga normat e familjes në Evropën Jugore, në Azi dhe Lindjen e Mesme ku ishte e zakonshme që të rinjtë të qëndronin ose të martoheshin në  familjen e madhe. Në Angli, familjet me shumë gjenerata ishin të pazakonta, sepse të rinjtë do të kursenin mjaft para për të lëvizur në shtëpinë e tyre pasi të martoheshin. Sociologia Brigitte Berger argumentoi se "familja e re bërthamë duhej të ishte fleksibël dhe e lëvizshme ndërsa kërkonte mundësi dhe pronë. Të detyruar të mbështeteshin në zgjuarsinë e tyre, anëtarët e saj gjithashtu kishin nevojë për të planifikuar për të ardhmen dhe për të zhvilluar zakone borgjeze të punës dhe kursimit. "  Berge gjithashtu përmend se kjo mund të jetë një nga arsyet pse revolucioni industrial filloi në Angli dhe në vendet e tjera të Evropës Veri-Perëndimore. Sidoqoftë, historia e familjes bërthamore në Angli është sfiduar nga Cord Oestmann. 

Strukturat familjare të një çifti dhe fëmijëve të tyre ishin të pranishme në Evropën Perëndimore dhe Anglinë e Re në shekullin e 17-të, të ndikuar nga qeveritë e kishës dhe teokratike.  Me shfaqjen e proto-industrializimit dhe kapitalizmit të hershëm, familja bërthamë u bë një njësi shoqërore e qëndrueshme financiarisht. 

## Përdorimi i termit 
Termi *familje bërthamë u* shfaq për herë të parë në fillim të shekullit të 20-të. Sipas fjalorit të njohur Merriam-Webster  termi daton që në vitin 1924,  ndërsa *fjalori anglisht i Oksfordit e* referon këtë term nga 1925; pra është relativisht e re. Ndërsa fraza daton afërsisht nga Epoka Atomike, termi "bërthamore" nuk përdoret këtu në kontekstin e luftës bërthamore, energjisë bërthamore, ndarjes bërthamore ose shkrirjes bërthamore; përkundrazi, ajo lind nga një përdorim më i përgjithshëm i emrit *bërthamë*, vetë me origjinë në latinisht *nux*, që do të thotë "arrë", dmth thelbi i diçkaje - kështu, familja bërthamë i referohet të gjithë anëtarëve të familjes duke qenë pjesë e së njëjtës bërthamë sesa direkt te armët atomike .

Shumë individë janë pjesë e dy familjeve bërthamë në jetën e tyre: familja e origjinës në të cilën ata janë pasardhës dhe familja e shumimit në të cilin ata janë prindër. 

Përkufizimet alternative janë evoluar për të përfshirë njësitë familjare të drejtuara nga prindër të gjinisë së njëjtë  dhe mbase të afërm të tjerë shtesë të rritur që marrin një rol prindëror bashkëjetues;  në rastin e fundit, ajo gjithashtu merr emrin e familjes bashkëshortore . 

## Krahasuar me familjen e zgjeruar 
Një grup i zgjeruar përbëhet nga anëtarë të familjes jobërthamë (ose "jo të vogël") të konsideruar së bashku me anëtarët e familjes bërthamë (ose "të vogël"). Kur përfshihet familja e zgjeruar, ata gjithashtu ndikojnë në zhvillimin e fëmijëve po aq sa prindërit do të bënin vetë.  Në një familje të zgjeruar, burimet zakonisht ndahen midis atyre që janë përfshirë, duke shtuar më shumë një aspekt të komunitetit në njësinë e familjes. Kjo nuk është e kufizuar në ndarjen e objekteve dhe parave, por përfshin kohën e ndarjes. Për shembull, familja e zgjeruar si gjyshërit mund të kujdesen për nipërit e mbesat e tyre duke lejuar prindërit të vazhdojnë dhe të ndjekin karrierën dhe duke krijuar një mjedis të shëndetshëm dhe mbështetës në të cilin fëmijët rriten dhe u lejon prindërve të kenë shumë më pak stres.  Familjet e zgjeruara ndihmojnë në mbajtjen e fëmijëve në familje më të shëndetshëm për shkak të të gjitha burimeve që fëmijët marrin tani pasi kanë individë të tjerë në gjendje t'i ndihmojnë dhe t'i mbështesin ndërsa rriten. 

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* Familja Bërthamore nga Buzzle.com
* Lidhja e hershme njerëzore ishte Matrilineal nga Chris Knight. (debate antropologjike nëse familja bërthamore është natyrale dhe universale).