Misioni Krulak–Mendenhall

djathtas|parapamje|Gjenerali i Korpusit Detar të Shteteve të Bashkuara Victor Krulak
Misioni Krulak–Mendenhall ishte një ekspeditë faktmbledhëse e dërguar nga administrata Kennedy në Vietnamin e Jugut në fillim të shtatorit 1963. Qëllimi i deklaruar i ekspeditës ishte të hetonte përparimin e luftës nga regjimi i Vietnamit të Jugut dhe këshilltarët e tij ushtarakë amerikanë kundër Kryengritja e Viet Kongut. Misioni u drejtua nga Victor Krulak dhe Joseph Mendenhall. Krulak ishte një gjeneral madhor në Trupat e Marinës së Shteteve të Bashkuara, ndërsa Mendenhall ishte një oficer i lartë i Shërbimit të Jashtëm me përvojë në trajtimin e çështjeve vietnameze.

Udhëtimi katër-ditor i vorbullës u nis më 6 shtator 1963, në të njëjtën ditë me mbledhjen e Këshillit të Sigurisë Kombëtare (NSC) dhe erdhi në vazhdën e marrëdhënieve gjithnjë e më të tendosura midis Shteteve të Bashkuara dhe Vietnamit të Jugut. Trazirat civile pushtuan Vietnamin e Jugut ndërsa demonstratat budiste kundër diskriminimit fetar të regjimit katolik të Presidentit Ngô Đình Diệm u përshkallëzuan. Pas bastisjeve në faltoret budiste më 21 gusht që lanë një numër të vdekjeve që shkonte deri në disa qindra, SHBA autorizoi hetimet për një grusht shteti të mundshëm përmes një kabllogrami drejtuar ambasadorit amerikan Henry Cabot Lodge Jr.

Në parashtrimet e tyre në NSC, Krulak paraqiti një raport optimist për ecurinë e luftës, ndërsa Mendenhall paraqiti një pamje të zymtë të dështimit ushtarak dhe pakënaqësisë publike. Krulak shpërfilli mbështetjen popullore për Viet Kongun, duke ndjerë se përpjekjet e ushtarëve vietnamezë në terren nuk do të ndikoheshin nga shqetësimi i publikut me politikat e Diệm. Mendenhall u përqendrua në vlerësimin e ndjenjës së vietnamezëve urbanë dhe arriti në përfundimin se politikat e Diệm rritën mundësinë e luftës civile fetare dhe po i bënin vietnamezët e jugut të besonin se jeta nën Viet Kong do të përmirësonte cilësinë e jetës së tyre. Raportet divergjente bënë që presidenti amerikan John F. Kennedy të pyeste dy këshilltarët e tij: "Ju të dy vizituat të njëjtin vend, apo jo?"

Raporti jopërfundimtar ishte objekt i debatit të hidhur dhe personal midis këshilltarëve të lartë të Kenedit. U diskutuan drejtime të ndryshme veprimi ndaj Vietnamit, të tilla si nxitja e një ndryshimi regjimi ose marrja e një sërë masash selektive të krijuara për të gjymtuar ndikimin e Ngô Đình Nhu, vëllait të Diệm dhe këshilltarit kryesor politik. Nhu dhe gruaja e tij, Madame Ngô Đình Nhu u panë si shkaktarët kryesorë të problemeve politike në Vietnamin e Jugut. Rezultati jo përfundimtar i ekspeditës së Krulak dhe Mendenhall rezultoi në një mision pasues, misionin McNamara–Taylor.

## Historiku 
Pas të shtënave në Huế Phật Đản më 8 maj, në Vietnamin e Jugut shpërthyen trazira civile. Nëntë budistë u qëlluan nga regjimi katolik romak i Presidentit Ngô Đình Diệm pasi sfiduan ndalimin e qeverisë për valëvitjen e flamujve budistë në Vesak, ditëlindjen e Gautama Budës dhe marshuan në një protestë antiqeveritare. Pas të shtënave, udhëheqësit budistë filluan të lobojnë në Diệm për barazi fetare dhe kompensim dhe drejtësi për familjet e viktimave. Me Diệm që mbeti i pabindur, protestat u përshkallëzuan. Vetëdjegja e murgut budist Thích Quảng Đức në një kryqëzim të ngarkuar të Saigonit u bë një fatkeqësi e marrëdhënieve me publikun për regjimin e Diệm, pasi fotot e ngjarjes u bënë tituj të faqeve të para në mbarë botën dhe u bënë simbol i politikave të Diệm. Ndërsa protestat vazhduan, Forcat Speciale të Ushtrisë së Republikës së Vietnamit (ARVN) besnike ndaj vëllait të Diệm, Ngô Đình Nhu kryen bastisjet e faltores Xá Lợi më 21 gusht, duke lënë një numër të vdekjeve që vlerësohet të jetë deri në disa qindra dhe duke shkaktuar dëme të mëdha nën shpallja e gjendjes ushtarake. Universitetet dhe shkollat e mesme u mbyllën mes protestave masive pro-budiste. Ndërkohë, lufta kundër kryengritjes së Viet Kongut kishte filluar të humbiste intensitetin mes thashethemeve për luftime të brendshme sektare midis trupave të ARVN. Kjo u ndërlikua nga komploti i një grushti shteti nga oficerë të ndryshëm të ARVN-së, i cili tërhoqi vëmendjen nga kryengritja. Pas bastisjeve të faltores, administrata Kennedy dërgoi Cable 243 në Ambasadën e SHBA-së, Saigon, duke urdhëruar një eksplorim të mundësive alternative të udhëheqjes.

## Inicimi dhe ekspedita 
Në fund të takimit të Këshillit të Sigurisë Kombëtare (NSC) më 6 shtator, u ra dakord që prioriteti ishte marrja e më shumë informacioneve mbi situatën në Vietnam. Sekretari i Mbrojtjes i SHBA Robert McNamara propozoi dërgimin e gjeneralmajorit të Korpusit të Marinës Victor Krulak në një udhëtim të menjëhershëm fakt-mbledhës. NSC ra dakord që Joseph Mendenhall - një oficer i Shërbimit të Jashtëm me përvojë në Vietnam - do ta shoqëronte atë dhe dyshja filloi misionin më vonë atë ditë.

Në udhëtimin e tyre të kthimit në Uashington, D.C., Krulak dhe Mendenhall duhej të sillnin John Mecklin dhe Rufus Phillips nga Saigon për të raportuar. Mecklin ishte drejtor i Shërbimit të Informacionit të Shteteve të Bashkuara (USIS), ndërsa Phillips shërbeu si drejtor i programeve rurale për Misionin e Operacioneve të Shteteve të Bashkuara (USOM) dhe si këshilltar për Programin Strategjik Hamlet. Departamenti i Shtetit i dërgoi ambasadës së Saigonit një kabllogram të detajuar që përmbante pyetje rreth opinionit publik vietnamez në të gjitha shtresat e shoqërisë. Sipas fjalëve të Krulak, objektivi ishte të vëzhgohej "efekti i ngjarjeve të fundit mbi qëndrimet e vietnamezëve në përgjithësi dhe mbi përpjekjet e luftës kundër viet Kongut".

Në një udhëtim katër-ditor, të dy burrat udhëtuan në të gjithë Vietnamin përpara se të ktheheshin në Uashington për të paraqitur raportet e tyre. Krulak vizitoi 10 vendndodhje në të katër zonat e Korpusit të ARVN-së dhe foli me Ambasadorin e SHBA-së Henry Cabot Lodge, Jr., kreun e forcave të SHBA-së në Vietnam, gjeneralin Paul Harkins dhe stafin e tij, 87 këshilltarë amerikanë dhe 22 oficerë të ARVN-së. Mendenhall shkoi në Saigon, Huế, Da Nang dhe disa qytete të tjera provinciale, duke folur kryesisht me miqtë vietnamezë. Vlerësimet e tyre për situatën ishin të kundërta. Mecklin shkroi më pas se "ishte një detyrë e jashtëzakonshme, për të udhëtuar njëzet e katër mijë milje dhe për të vlerësuar një situatë kaq komplekse sa Vietnami dhe për t'u kthyer në vetëm katër ditë. Ishte një simptomë e gjendjes në të cilën ndodhej qeveria e SHBA". Misioni u karakterizua nga tensioni mes drejtuesve të tij. Mendenhall dhe Krulak nuk e donin shumë njëri-tjetrin, duke folur me njëri-tjetrin vetëm kur ishte e nevojshme. Mecklin dhe Krulak u përfshinë në një mosmarrëveshje gjatë fluturimit të kthimit. Krulak nuk e miratoi vendimin e Mecklin për të sjellë pamjet televizive që ishin censuruar nga regjimi Diệm në SHBA, duke besuar se veprimi ishte një shkelje e sovranitetit. Pas një debati të gjatë dhe të ashpër në bordin e avionit, Krulak i kërkoi Mecklin-it të linte filmin në Alaskë gjatë një ndalese karburanti në bazën e Forcave Ajrore Elmendorf, duke sugjeruar më tej që drejtori i USIS të qëndronte me filmin në Alaskë.

*

## Referime 
* 
* 
* 
* 
*