Brendan Fraser

[parapamje|Fraser, [2007]]
**Brendan James Fraser** (sqt : **Brendën Xhejms Frejzër**; lindi më 3 dhjetor 1968) është një aktor kanadezo-amerikan. Fraser pati zbulimin e tij në 1992 me komedinë *Encino Man* dhe dramën *School Ties*. Ai fitoi rëndësi të mëtejshme për rolet e tij kryesore në komeditë *With Honors* (1994) dhe *George of the Jungle* (1997) dhe u shfaq si një yll duke luajtur Rick O'Connell në trilogjinë *The Mummy*. Ai mori role dramatike në *Gods and Monsters* (1998), *The Quiet American* (2002), dhe *Crash* (2004), dhe role të tjera fantazi në *Bedazzled* (2000) dhe *Journey to the Center of the Earth* (2008).

Puna filmike e Fraser u ngadalësua nga fundi i viteve 2000 deri në mesin e viteve 2010 për shkak të performancës së dobët në arkë të shumë prej filmave të tij, dhe problemeve të ndryshme shëndetësore dhe personale, duke përfshirë pasojat e një sulmi seksual që dyshohet se u krye kundër tij në vitin 2003 nga Philip Berk, presidenti i atëhershëm i Hollywood Foreign Press Association. serialin FX *Trust* (2018), dhe serialin Max *Doom Patrol* (2019–2023). Karriera e tij filmike u rigjallërua nga rolet në *No Sudden Move* të Steven Soderbergh (2021) dhe *The Whale* të Darren Aronofsky (2022). Roli kryesor i Fraser si një homoseksual shumë obez në këtë të fundit i dha atij vlerësime kritike dhe vlerësime të shumta, duke përfshirë Academy Award për Aktorin më të Mirë, duke u bërë kanadezi i parë që fitoi këtë kategori.

## Jeta e hershme dhe edukimi
Fraser lindi më 3 dhjetor 1968, në Indianapolis, Indiana, nga prindërit kanadezë Carol Mary (nèe Genereux) dhe Peter Fraser. Ai është më i vogli nga katër djemtë e tyre. Nëna e tij ishte një këshilltare shitjesh dhe babai i tij ishte një ish-gazetar që punonte si oficer i shërbimit të jashtëm kanadez për Zyrën Qeveritare të Turizmit. Xhaxhai i tij nga nëna, George Genereux, ishte i vetmi kanadez që fitoi një medalje të artë në Lojërat Olimpike Verore 1952, në Olympic Trap. Tre vëllezërit më të mëdhenj të Fraser janë Kevin, Regan dhe Sean. Ata kanë prejardhje irlandeze, skoceze, gjermane, çeke dhe franceze-kanadeze. Ai ka shtetësi të dyfishtë kanadeze dhe amerikane.

Familja e Fraser u zhvendos shpesh gjatë fëmijërisë së tij, duke jetuar në Eureka, California; Seattle, Washington; Ottawa, Ontario; Holandë; dhe Zvicër. Ai ndoqi Upper Canada College,  një shkollë private me konvikt në Toronto. Ndërsa ishte me pushime në Londër, Angli, në vitet 1970, ai ndoqi shfaqjen e tij të parë profesionale teatrale, *Oliver!*, në West End, e cila filloi interesin e tij për aktrimin.

Fraser u diplomua nga Cornish College of the Arts në Seattle në 1990. Ai filloi të aktrojë në një kolegj të vogël aktrimi në New York City. Fraser planifikoi të studionte drejt një Master të Arteve të Bukura në aktrim nga Universiteti Metodist Jugor, por u ndal në Hollywood rrugës dhe vendosi të qëndronte atje për të punuar në film.

## Karriera
### 1991–1994: Ngritja e dominimit
Në vitin 1991, Fraser bëri debutimin e tij në film me një rol të vogël si një marinar i drejtuar në Vietnam në *Dogfight*. Ai mori rolin e tij të parë kryesor në film së bashku me Sean Astin dhe Pauly Shore në filmin komedi të vitit 1992 *Encino Man*, ku luajti një shpellar të ngrirë parahistorik që është shkrirë në ditët e sotme. Filmi ishte një sukses i moderuar në arkë dhe ka fituar një kult pasues. Në të njëjtin vit ai luajti në *School Ties* me aktorët e tjerë në rritje Matt Damon, Ben Affleck, dhe Chris O'Donnell si një qendërmbrojtës yll jehud që përballej me antisemitizmin e ngulitur në shoqërinë private të shkollave përgatitore.

Ndërmjet viteve 1994 dhe 1996, ai luajti në disa dështime në arkë, si *With Honors* (1994) me Joe Pesci, *Airheads* (1994) me Steve Buscemi & Adam Sandler, *The Passion of Darkly Noon* (1995), *Mrs. Winterbourne* (1996) dhe *The Twilight of the Golds* (1997). Ai gjithashtu pati një pjesë të vogël në filmin e vitit 1995 *Now and Then*. Ai bëri paraqitje në filmat e Pauly Shore, *Son in Law* (1993) dhe *In the Army Now* (1994), duke ripërsëritur rolin e tij të *Encino Man*.

### 1997–2000: Ylli i karrierës
Ai pati suksesin e tij të parë të madh në arkë me filmin komedi të vitit 1997 *George of the Jungle* i cili u bazua në serialin e animuar me të njëjtin titull të krijuar nga Jay Ward. Ai mori vlerësime kritike për rolin e tij dramatik në 1998 *Gods and Monsters*, i cili bazohej në jetën e James Whale (Ian McKellen), i cili drejtoi Frankenstein. Filmi është shkruar dhe drejtuar nga Bill Condon, dhe ndjek humbjen e krijimtarisë, seksualitetin e paqartë dhe lidhjen midis një kopshtari heteroseksual (të luajtur nga Fraser) dhe një regjisori homoseksual, të torturuar dhe të sëmurë (të luajtur nga McKellen).

Ai arriti suksesin e tij më të madh komercial kur portretizoi aventurierin kryesor Rick O'Connell në filmin aventurë fantazi *The Mummy* (1999) dhe vazhdimin e tij *The Mummy Returns* (2001). Në mes të këtyre sukseseve, ai luajti gjithashtu në bombat e arkës *Dudley Do-Right* (1999) (i cili u bazua në një serial tjetër të animuar të Jay Ward) dhe komedinë fantastike stop-motion/live-action *Monkeybone* (2001); edhe pse ai pati sukses të moderuar me komedinë romantike *Blast from the Past* (1999) dhe komedinë fantazie *Bedazzled* (2000), një ribërje e filmit britanik të vitit 1967 me të njëjtin emër. Në vitin 2002, ai luajti së bashku me Michael Caine në dramën politike *The Quiet American* e cila u prit mirë nga kritikët. Një vit më pas, ai luajti në filmin live-action/animuar *Looney Tunes: Back in Action* si udhëheqësi i tij njerëzor, D.J. Drake (ai gjithashtu dubloi Tasmanian Devil). Në vitin 2004, ai u shfaq si pjesë e një grupi të kastit në filmin fitues të Academy Award *Crash*.

Ai gjithashtu ka bërë paraqitje të ftuar në shfaqjet televizive *Scrubs*, *King of the Hill*, dhe *The Simpsons*. Në mars 2006, ai u përfshi në Canada's Walk of Fame, Pasi u shfaq në filmin *Furry Vengeance* në vitin 2010, Fraser u zhvendos nga përfaqësimi i William Morris Endeavour në Creative Artists Agency. Në vitin 2010, ai luajti në *Whole Lotta Sole* me regji të Terry George dhe në vitin 2011, ai do të luante William Tell në *The Legend of William Tell: 3D*, me regji nga Eric Brevig, me të cilin Fraser kishte punuar gjithashtu në *Journey to the Center of the Earth*. Xhirimet u vonuan dhe në fund të vitit 2011, Fraser paditi producentin Todd Moyer për pagat e premtuara. Moyer më vonë kundërshtoi për sulm, të cilin Fraser e hodhi poshtë si përpjekje të dëshpëruar të [Moyerit] për të shmangur pagesën e borxhit të tij. Në vitin 2013, ai luajti një imitues të Elvis Presley në komedinë e zezë të ansamblit *Pawn Shop Chronicles*.

Në vitin 2016, Fraser zëvendësoi Ray Liotta në thrillerin Bollywood *Line of Descent*. Fraser më vonë iu bashkua kastit të përsëritur të serialit dramatik televiziv *The Affair* gjatë sezonit 3 ku ai portretizoi rojen e burgut Gunther me mendje mjerane. Ai portretizoi fiksuesin e familjes Getty, James Fletcher Chace në serialin antologjik FX *Trust*, i cili u shfaq premierë më 25 mars 2018.

## Filmografia
### Filmat
### Television
## Referime 
## Lidhje të jashtme
* Faqja zyrtare (angl.)
*