Taksonomia e Bloom-it

parapamje|350px|Taksonomia e Bllumit - Fusha kognitive

**Taksonomia e Bloom-it** është një grup i tre modeleve hierarkike të përdorura për të klasifikuar objektivat mësimore të arsimit në nivele kompleksiteti dhe specifike. Të tre listat mbulojnë objektivat e të mësuarit në domenet njohëse, emocionale dhe ndijore. Lista e domenit njohës ka qenë fokusi kryesor i arsimit tradicional dhe përdoret shpesh për të strukturuar objektivat, vlerësimet dhe aktivitetet e mësimit të kurrikulit.

Modelet u emëruan pas Benjamin Bloom, i cili kryesoi komitetin e edukatorëve që krijuan taksonominë. Ai gjithashtu redaktoi vëllimin e parë të tekstit standard, *Taksonomia e Objektivave Arsimore: Klasifikimi i Qëllimeve Arsimore*.

## Historia  
Rreth 50 vjet më parë, një grup ekspertësh në vlerësimin pedagogjikë, të udhëhequr nga B. Bloom, iu futën punës për të përmirësuar provimet në kolegje dhe universitete. Efekti i punës së tyre preku arsimin në të gjitha nivelet, në të gjithë (Anderson & Sonsiak, 1994). Bloom dhe kolegët e tij zhvilluan një *taksonomi *, ose sistem klasifikimi, të objektivave mësimorë. në taksonominë e sferëa së të menduarit, ose të *fushës kognjitive* të Bloom, renditen 6 nivele. Taksonomia e Bloom i ka udhëhequr mësuesit për më shumë se 50 vjetë. Ajo është konsideruar si një nga punimet pedagogjike  më domethënëse të shek  të 20-të. Ekzistojnë 3 fusha të arsimimit, përkatësishtë mënyra të të nxënit:
#Domeni kognjitiv – përfshin objektivat që merren me përsëritjen  ose njohjen e dijeve, si dhe me zhvillimin  e aftësive dhe shprehive intelektuale.
#Domeni afektiv – është zona që merret me qëndrimet, bindjet dhe tërë spektrin e vlerave dhe sistemeve të vlerave.
#Domeni psiko-motorik – përfshin aspektet e lëvizjes  fizike dhe të bashkrendimit.

## Domeni kognjitiv 
### Njohuritë 
Kjo kategori  objektivash përfshin  riprodhimin, të kujtuarit e të vecantave  dhe të përgjithëshmeve; të kujtuarit e të metodave dhe të proceseve; të kujtuarit e cfarëdo modeli, strukture ose kushtesh. Njohuritë përbëjnë kategori që theksojnë procesin e riprodhimit ose duke sjellë në kujtesë dicka, ose përmes njohjes ose duke tërhequr informacionin e  regjistruar në kujtesë. Informacioni në thelbë tërhiqet në të njëjtën mënyrë sic është regjistruar.
Njohuri përfshin njohjen ose përkujtimin e fakteve, termave, koncepteve themelore ose përgjigjeve pa e kuptuar domosdoshmërisht atë që nënkuptojnë. Karakteristikat e njohjes mund të përfshijnë:
*Njohja e specifikave-terminologjia, fakte specifike.
*Njohja e mënyrave dhe mjeteve të trajtimit të specifikave-konventave, tendencave dhe sekuencave, klasifikimeve dhe kategorive, kritereve, metodologjisë.
*Njohja e të përgjithëshmeve  dhe  të vecantave në një fushë-parimet dhe përgjithësimet, teoritë dhe strukturat.
*Shembull*: Emërtoni tre varietetet e zakonshme të mollës.

### Kuptimi 
Ne kete nivel edhe nga radhitja eshte nje nivel pak me i larte se ai i njohjes dhe perkufizon dhe aftesite per te zberthyer matialin e dhene. pyetjet ne formulimin e tyre kerkojne cfaqen e perkthimit apo te ndryshimit te materialit nga nje forme ne nje tjeter, psh: nga fjale ne numra apo dhe e kunderta nepermjet interpretimit te materialit, duke shpjeguar apo e permbledhur ate. Hartimi i pyetjeve behet i tille qe ato te kene brenda tyre folje vepruese, si psh; parashiko, interpreto, argument, mbro etj. Pyetjet ne pergithesi kerkojne ne pergjigjen e tyre pershkrimin e nje figure te caktuar me fjale, vleresimin dhe paashikimin e shkaqeve dhe pasojave.

Kuptimi përfshin demonstrimin e kuptimit të fakteve dhe ideve duke organizuar, krahasuar, përkthyer, interpretuar, duke dhënë përshkrime dhe duke deklaruar idetë kryesore.
*Shembull*: Krahasoni karakteristikat identifikuese të një mollë Golden Delicious me një mollë Granny Smith.

### Aplikimi 
Aplikimi përfshin përdorimin e njohurive të fituara nga zgjidhja e problemeve të ndryshme në situata të reja duke aplikuar njohuritë, faktet, teknikat dhe rregullat e fituara. Nxënësit duhet të jenë në gjendje të përdorin njohuritë paraprake për të zgjidhur problemet, për të identifikuar lidhjet dhe marrëdhëniet dhe si ato aplikohen në situata të reja.

*Shembull*: A do ta parandalonin mollët stërlina, një sëmundje të shkaktuar nga mungesa e vitaminës C?

### Analiza 
Analiza përfshin shqyrtimin dhe thyerjen e informacionit në pjesët përbërëse, përcaktimin se si pjesët lidhen me njëri-tjetrin, identifikimin e motiveve ose shkaqeve, nxjerrjen e konkluzioneve dhe gjetjen e provave për të mbështetur përgjithësimet. Karakteristikat e saj përfshijnë:
*Analiza e elementeve
*Analiza e marrëdhënieve
*Analiza e organizimit
*Shembull*: Jepni katër mënyra për t'i shërbyer ushqimeve të bëra me mollë dhe të shpjegoni ato që kanë përfitimet më të mira shëndetësore. Jepni referenca për të mbështetur deklaratat tuaja.

### Sinteza 
Sinteza përfshin ndërtimin e një strukture ose modeli nga elementë të ndryshëm; ajo gjithashtu i referohet aktit të bashkimit të pjesëve për të formuar një tërësi. Karakteristikat e saj përfshijnë:
*Prodhimi i një komunikimi unik
*Prodhimi i një plani, ose grupi i propozuar i operacioneve
*Derivimi i një sërë marrëdhëniesh abstrakte
*Shembull*: Ktheni një recetë "jo të shëndetëshme" për byrek me mollë në një recetë "të shëndetshme" duke zëvendësuar zgjedhjen e përbërësve. Shpjegoni përfitimet shëndetësore të përdorimit të përbërësve që keni zgjedhur në krahasim me ato origjinale.

### Vlerësimi 
Vlerësimi përfshin paraqitjen dhe mbrojtjen e opinioneve, duke bërë gjykime mbi informacionin, vlefshmërinë e ideve ose cilësinë e punës bazuar në një sërë kriteresh. Karakteristikat e saj përfshijnë:
*Gjykimet në lidhje me provat e brendshme
*Gjykimet në lidhje me kriteret e jashtme
*Shembull*: Cilat lloje mollësh janë më të mira për të bërë një byrek dhe pse?
Gjykimet e dukurive, fenomeneve, koncepteve, fakteve gjeografike e bazohen ne kritere te cakuara qe mund te jene kritere te brendshme qe kane te bejne me organizimin si dhe kritere te jashtme qe kane te bejne me qellimet. Ne hirearkine e objektivave njohese sipas veshtiresise rezultatet e te nxenit ne kategorine e analizes jane me te lartat, sepse ato permbajne elemente edhe nga kategorite e tjera si dhe gjykime vetjake e kane te bejne me formimin dhe bindjen e gjthsecilit. Nxenesi gjykon ne aspektin e qendrueshmerise llogjike te materjalit te dhene, saktesine e konkluzioneve qe dalin nga interpretimi i te dhenave

## Taksonomia e rishikuar e Bloom-it 
Taksonomia e Bloom i ka rezistuar dhe vazhdon ti rezistoj kohës, duke  bërë kështu taksonomia më e përdorur në mjaftë vende të botës. Megjithatë shumë studiues janë përpjekur ta përmirësojnë atë duke ruajtur thelbin e saj. një prej tyre është edhe Lorin Anderson (2001), ish student i Bloom-it. Kjo taksonomi e përmirësuar synon të përmbushë nevojat e nxënësve dhe të mësuesve  për shekullin ku jetojmë, në përputhje me kërkesat e shoqërisë për dijen. Përmirësimet e Taksonomisë përfshijnë midis të tjerash edhe dy kategori: *terminologjinë* dhe *strukturën*.
### Ndryshimet strukturore 
Ndryshimet, strukturore, në një këndvështrim të parë, duken radikale, por nuk është kështu. Dallimi është se taksonomia e mëparëshme ka qënë një përmasore, përmbante vetëm proceset njohëse, ndërsa modeli i përmirësuar është dy përmasor. njëra përmas identifikon *njohuritë* ndërsa e dyta ka të bëjë me proceset njohëse  që do të përdoren në procesin e të nxënit. Përmasa e njohurive është e ndërtuar në katër nivele: *faktike, konceptuale, procedurale* dhe *meta-kognjitive*. Proceset e njohjes janë  të renditura në 6 nivele të  emërtuara si: *kujto,kupto,zbato,analizo,vlerëso* dhe *krijo*.

## Referime 
## Referime 
*
*
*
*
*