Vrapuesi i Labirintit (film)

***Vrapuesi i Labirintit*** (anglisht: *The Maze Runner*) është një film amerikan i zhanrit distopik fantastiko-shkencor i vitit 2014 me regji nga Wes Ball, bazuar në romanin me të njëjtin emër të vitit 2009 nga autori James Dashner. Filmi është pjesa e parë në serinë e filmave *Vrapuesi i Labirintit* dhe u prodhua nga Ellen Goldsmith-Vein, Wyck Godfrey, Marty Bowen dhe Lee Stollman me një skenar nga Noah Oppenheim, Grant Pierce Myers dhe TS Nowlin. Në film interpretojnë Dylan O'Brien, Kaya Scodelario, Aml Ameen, Thomas Brodie-Sangster, Ki Hong Lee, Will Poulter dhe Patricia Clarkson. Historia tregon gjashtëmbëdhjetë vjeçarin Tomas, portretizuar nga O'Brien, i cili zgjohet në një ashensor të ndryshkur pa kujtime se kush është, vetëm për të mësuar se ai është dorëzuar në mes të një labirinti të ndërlikuar, së bashku me shumë djem të tjerë, të cilët janë përpjekur të gjejnë rrugën e tyre nga labirinti që ndryshon gjithnjëtë gjitha gjatë krijimit të një shoqërie funksionale në atë që ata e quajnë Lëndina.

Zhvillimi i *Vrapuesit të Labirintit* filloi në janar 2011 kur Fox bleu të drejtat e filmit për romanin e Dashner me studiot e filmit Temple Hill Entertainment dhe TSG Entertainment. Xhirimet kryesore filluan në Baton Rouge, Luiziana më 13 maj 2013 dhe përfunduan zyrtarisht më 12 korrik 2013.

*Vrapuesi i Labirintit* u publikua më 19 shtator 2014 në Shtetet e Bashkuara nga 20th Century Fox. Kritikët e konsideruan atë si më të mirë se shumica e adaptimeve të nga libri në film për të rinj. Filmi doli në krye të kinemasë gjatë fundjavës së tij të hapjes me një debutim prej 32.5 milionë dollarë, duke e bërë atë debutimin e shtatë me fitimin më të madh në shtator. Filmi fitoi mbi 348 milionë dollarë në të gjithë botën në kinema, përkundër buxhetit të tij prej 34 milionë dollarësh.

Një vazhdim, *Vrapuesi i Labirintit: Provat e Djegies*, u publikua më 18 shtator 2015 në Shtetet e Bashkuara. Një film i tretë dhe i fundit, *Vrapuesi i Labirintit: Kura e Vdekjes*, u shfaq më 26 janar 2018.

## Përmbledhja 
Një adoleshent zgjohet brenda një ashensori nëntokësor pa kujtim të identitetit të tij. Disa të rinj meshkuj e përshëndesin atë në një zonë të madhe me bar, të quajtur "Lëndina", e mbyllur nga mure të larta prej guri. Djemtë, "banorët e Lëndinës", kanë formuar një shoqëri rudimentare dhe secili merr detyra të specializuara. Udhëheqësi i tyre, Albi, thotë se çdo djalë përfundimisht kujton emrin e tij, por jo të kaluarën. Djali mëson se një labirint i gjerë që i rrethon është mënyra e vetme për të dalë. Gjatë ditës, Vrapuesit e caktuar kërkojnë në Labirint për një rrugë shpëtimi dhe kthehen para se të bjerë nata kur mbyllet hyrja. Askush nuk ka mbijetuar kurrë një natë në Labirint. Në një konkurs me një djalë tjetër të quajtur Gejli, djali mban mend papritur emrin e tij: Tomas. Të nesërmen, ai sulmohet nga Beni, një Vrapues, i cili është shpuar dhe lënë delir nga një Vrerosës, një nga krijesat vdekjeprurëse tekno-organike që enden në Labirint natën. Beni detyrohet të futet në labirint dhe të lihet të vdesë, pasi nuk ka shërim për gjendjen e tij. Albi dhe Majnho, Vrapuesi kryesor, më vonë tërheqin hapat e Benit brenda Labirintit. Majnho rishfaqet në muzg dhe po tërheq zvarrë Albin, i cili është shpuar, por ata nuk janë në gjendje të arrijnë hyrjen mbyllëse në kohë. Tomasi vrapon në labirint për të ndihmuar, gjë që i lë të tre të bllokuar. Tomasi tërheq një Vrerosës në një vendkalim mbyllës, i cili bën që ajo të shtypet. Të tre arrijnë të mbijetojnë natën dhe të kthehen mëngjesin tjetër.

Vajza e parë ndonjëherë arrin në ashensor, me një shënim që thotë se ajo është e fundit që hyn në Lëndinë. Ajo e njeh Tomasin, por ai nuk mund ta kujtojë. Tomasi, Majnho, Tigani, Uinstoni dhe Zarti hyjnë në Labirint; lokalizojnë kufomën e Vrerosësit; dhe heqin një pajisje mekanike me zhurmë nga brenda saj. Gejli pretendon se Tomasi ka rrezikuar paqen e brishtë midis të rinjve dhe Vrerosësve dhe dëshiron që ai të dënohet. Sidoqoftë, Njuti, komandanti i dytë i grupit, përkundrazi e përcakton Tomasin si një Vrapues. Majnho i tregon Tomasit një model të labirint të ndërtuar me dorë që bazohet në eksplorimet e mëparshme. Seksionet e numëruara të Labirinti hapen dhe mbyllen në një sekuencë të rregullt. Tomasi e kupton që pajisja korrespondon me një pjesë të labirintit.

Vajza, Tereza, ka dy shiringa të mbushura me një substancë të panjohur. Një është përdorur për Albin, dhe ai shërohet nga pickimi i Vrerosësve. Majnho dhe Tomasi kthehen përsëri në Labirint me pajisjen dhe zbulojnë një dalje të mundshme. Një lazer skanon të dy, dhe dalja mbyllet. Tomasi dhe Majnho fillojnë të ikin, ndërsa kurthet e aktivizuara nga lazer gati i vrasin. Atë natë, hyrja në labirint nuk mbyllet dhe të tjerët hapen, të cilat lënë të hidhen Vrerosësit. Pason një masakër, ndërsa banorët e Lëndinës përpiqen të luftojnë ose të fshihen. Albi, Zarti, Klinti dhe disa të tjerë vriten. Më pas, Gejli grushton Tomasin dhe e fajëson atë për gjithçka që ka ndodhur. Tomasi, i cili ka shkëputur kujtesën që nga mbërritja e tij, godet veten me një goditje të prerë të Vrerosësit në një përpjekje për të ringjallur kujtesën e tij. Të tjerët i injektojnë atij anti-helmin e fundit. I pavetëdijshëm, ai kujton se ai dhe Tereza punuan për organizatën që krijoi Labirintin, SHTRIGAN (**Sh**kreti **T**otale: **R**eparti** i** **Ga**lerive **N**gujuese) (anglisht: WCKD — **W**orld **C**atastrophe: **K**illzone **D**epartment). Djemtë pa e ditur kanë qenë subjekte prove për një eksperiment. Tomasi i zgjon dhe i ndan ato informacione me Njutin, Majnhon, Çakun dhe Terezën. Tomasi pastaj zbulon veten dhe Terezën dhe rrëfen se ata kanë punuar me SHTRIGAN dhe kanë studiuar djemtë për vite me rradhë.

Ndërkohë, Gejli ka marrë komandën dhe synon të sakrifikojë Tomasin dhe Terezën për Vrerosësit për të rivendosur paqen. Sidoqoftë, disa banorë të Lëndinës formojnë një grup, i lirojnë dhe i afrohen Labirintit në përpjekje për të gjetur një arratisje. Gejli dhe disa të tjerë refuzojnë të largohen. Duke i luftuar Vrerosësit ndërsa shkojnë, Xhefi dhe disa banorë të tjerë vriten. Të tjerët përfundimisht hyjnë në një laborator të shpërndarë me kufoma. Në një regjistrim me video, një grua, e cila e prezanton veten si doktoreshë Ava Pejxh: “Drejtorja e Operacioneve në SHTRIGAN”, shpjegon se planeti është shkatërruar nga një shpërthim masiv diellor, i ndjekur nga një pandemi e një virusi vdekjeprurës, Flakërima. Adoleshentët mësojnë se ata ishin pjesë e një eksperimenti që synonte të krijonte një kurë. Pejxh shihet duke qëlluar veten në kokë me pistoletë. Para se të “vrasë“ veten, ajo nuk harron të na kujtojë që “SHTRIGAN është i mirë”. Ndërsa laboratori tejkalohet nga njerëz të armatosur, duke i “vrarë“ të gjithë shkencëtarët. Gejli arrin papritmas me një armë. Pasi u shpua nga një Vrerosës, ai këmbëngul se ata duhet të qëndrojnë në Labirint dhe synon Tomasin. Majnho e ngul Gejlin me një shtizë, por Gejli tashmë ka qëlluar me armë, duke e qëlluar fatalisht Çakun. Ndërsa Tomasi vajton për Çakun, burra të armatosur të maskuar më pas nxitojnë dhe marrin pjesën tjetër të grupit në një helikopter. Duke u ngritur lart, ata shikojnë Labirntitin gjigant, në formë rrumbullaku, në të cilin kanë jetuar për 3 vite të jetës tyre. Fluturon mbi një djerrinë të madhe të shkretëtirës dhe i afrohet një qyteti të shkatërruar.

Më vonë, shkencëtarët gjoja të vdekur takohen në një dhomë. Pejxh, e cila ishte ende gjallë, vëren se eksperimenti ka qenë i suksesshëm: të mbijetuarit tani po hyjnë në Fazën Dy.

### Mesazhi me video i Ava Pejxh për të arratisurit e Labirintit
## Aktorët 
* Dylan O'Brien si Tomasi, mashkulli i fundit që futet në Lëndinë
* Kaya Scodelario si Tereza, femra e parë dhe e vetme në Lëndinë
* Aml Ameen si Albi, i pari që është futur në Lëndinë dhe udhëheqësi i banorëve të Lëndinës
* Thomas Brodie-Sangster si Njuti, udhëheqësi i dytë i banorëve të Lëndinës
* Ki Hong Lee si Majnho, vrapuesi kryesor
* Will Poulter si Gejli
* Patricia Clarkson si Ava Pejxh, udhëheqësja e SHTRIGAN
* Blake Cooper si Çaku, një i banor i ri i Lëndinës
* Dexter Darden si Tigani, një kuzhinier
* Jacob Latimore si Xhefi
* Chris Sheffield si Beni, një vrapues
* Joe Adler si Zarti
* Randall D. Cunningham si Klinti
* Alexander Flores si Uinstoni
* Don McManus si Njeriu i Maskuar

## Prodhimi 
### Zhvillimi 
Në një intervistë me Collider, regjisori Wes Ball deklaroi se ai kishte realizuar një film të shkurtër 3D - post-apokaliptik, të titulluar *Ruin*, të trilluar, të cilin ai synonte ta përdorte për të fituar hollivudin. Ai paraqiti të shkurtër në 3D në 20th Century Fox. Studioja fillimisht konsideroi një adaptim filmik të filmit të shkurtër, pasi kishte të njëjtin ton të romanit *Vrapuesi i Labirintit* që ata planifikuan të sillnin në ekran. Ball më pas iu ofrua mundësia për të drejtuar adaptimin e romanit. Projektuesi i krijesave Ken Barthelmey projektoi krijesat e quajtur Vrerosës për filmin.

## Kolona zanore 
Kolonën zanore të filmit mund ta dëgjoni në: Spotify, TIDAL, Apple Music, YouTube, YouTube Music, Amazon Music, etj.

## Publikimi 
Filmi fillimisht u vendos të dilte më 14 shkurt 2014. Më 5 tetor 2013, filmi u shty mbrapa. Kinematë e IMAX e publikuan filmin më 19 shtator 2014.

### Marketingu 
[djathtas|parapamje| [Kaya Scodelario dhe Dylan O'Brien në një panel për filmin në San Diego Comic-Con International në korrik 2014]]

### Arka 
Filmi fitoi 102,427,862 dollarë amerikanë në Amerikën e Veriut dhe më shumë se 245,8 milionë dollarë në territore të tjera për një total prej 348,3 milionë dollarësh në të gjithë botën.

Ai u bë filmi i tretë me fitimin më të lartë të të gjitha kohërave në Malajzi për Fox (pas *Avatar* dhe *X-Men: Days of Future Past*).

### Përgjigje kritike 
Grumbulluesi i rishikimeve Rotten Tomatoes i jep filmit një rezultat prej 65% bazuar në 170 komente, me një vlerësim mesatar prej 5.9/10. Konsensusi i faqes thotë: "Me një aktrim të fortë, një premisë të fortë dhe një qasje freskuese të errët në mjedisin e saj distopik, *Vrapuesi i Labirintit* dallon nga fusha e mbushur me njerëz e aventurave shkencore-shkencore të YA". Metacritic i jep filmit një rezultat prej 57 nga 100, bazuar në 34 kritikë, duke treguar "komente të përziera ose mesatare". Audiencat e anketuara nga CinemaScore i dhanë filmit një notë "A-" në shkallën A + në F.  Sipas Tim Ryan nga *The Wall Street Journal*, kritikët e konsideruan filmin më të mirë se shumica e adaptimeve të të rinjve nga libri në film për shkak të "shfaqjeve të forta dhe një atmosfere të mërzitur, misterioze".

### Falënderimet 
## Vazhdimet 
Më 11 tetor 2013, u raportua se Twentieth Century Fox kishte fituar të drejtat për librin e dytë, *Provat e Djegies*. Një skenar u shkrua nga TS Nowlin, me regjisorin Wes Ball duke mbikëqyrur skenarin. Vazhdimi u lëshua më 18 shtator 2015. Më 25 korrik 2014, Ball njoftoi në San Diego Comic-Con International se xhirimet e vazhdimit do të fillonin diku midis marsit dhe majit 2015, nëse *Vrapuesi i Labirintit* bëhet një sukses kur del në kinema. Sidoqoftë, dy javë para publikimit të filmit 20th Century Fox vendosi të ecë përpara me vazhdimin dhe para-prodhimi filloi në fillim të shtatorit 2014 në New Mexico. Anëtarët e kastit Dylan O'Brien, Kaya Scodelario, Thomas Brodie-Sangster, Ki-Hong Lee dhe Patricia Clarkson përsëritën rolet e tyre për vazhdimin, ashtu si regjisori Wes Ball. U njoftua se Aidan Gillen do të bashkohej me filmin për të luajtur Janson ("Rat-Man"), siç ishte Rosa Salazar që portretizoi Brenda, Jacob Lofland i cili luajti si Aris Jones, dhe Giancarlo Esposito i cili luajti Jorge Gallaraga.

Një vazhdim i dytë, *Vrapuesi i Labirintit: Kura e Vdekjes* u publikua më 26 janar 2018.

## Në kulturën popullore 
Më 27 shkurt 2020, banda jugkoreane BTS lëshoi videon e tyre muzikore "On", e cila referonte sete nga *Vrapuesi i Labirintit*. Homazhet u shënuan nga autori i librit burimor Dashner në Twitter.

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* 
*
*