Tempulli Parthasarathi në Triplikane

**Tempulli Parthasarathy në Triplicane** (I quajtur edhe **Tempulli Venkatakrishna Parthasarathy Perumal në Triplicane**, Tempulli Sri Parthasarathy Perumal, ose Thiruvallikēñi Venkatakrishna Parathasarathy Perumal Thirukoil; në gjuhën tamile திருவல்லிக்கேணி அருள்மிகு வெங்கதக்ரிஷ்ணா பார்தசாரதி பெருமாள் திருக்கோவில் ose thjesht பார்த்தசாரதி திருக்கோயில்) është një tempull vaishnavit i shekullit të VIII kushtuar Krishnas, i vendosur në Triplicane të Chennait në Indi. Tempulli është lartësuar nga *Divya Prabandha*, kanoni i hershëm mesjetar tamil i shenjtëve alvarë nga shekujt e VI-IX dhe për rrjedhojë është klasifikuar midis 108 *Divya Desamëve* kushtuar Vishnu. nga mbreti Narasimhavarmani I. Tempulli ka ikona nga pesë format e Vishnut: Narasimha, Rama, Gajendra Varadaraja, Ranganatha dhe Krishna.
Tempulli ështënjë nga strukturat më të vjetra në Chennai. Në kompleks ndodhen edhe faltore për VedavalliThayarin, Ranganathan, Raman, Gajendra Varadarajan, Narasimhan, Andalin, Hanumanin, shenjtët alvarë, Ramanujan, Swami Manavala Mamunigalin dhe Vedanthachariarin. Tempulli është pjesë e Vaikhanasa agamas dhe ndjek traditën e sektit Thenkalai. Në kompleks ka hyrje të veçanta për tempujt e Krishnas dhe Narasimhas. Gopuramët (kullat) dhe mandapat (salla me kolona) janë dekoruar me skalitje të rafinuara, Ai ka mjaft mbishkrime që datojnë nga shekulli i VIII në gjuhën tamile dhe telugu Tempulli ka mbishkrime edhe rreth mbretit Pallava, Nandivarman i shekullit të VIII.
Tempulli u ndërtua gjerësisht gjatë periudhës Chola dhe mjaft mbishkrime datojnë nga kjo periudhë. Mandapa më e jashtme është e mbushur me skulptura të formave të ndryshme të Vishnut, veçanërisht avatarët. Në tempull shihen mbishkrime nga Dantivarma Pallava i shekullit të VIII, nga mbretërit Chola dhe Vijayanagara.
Zgjerimi i parë arkitekturor i tempullit mori udhë gjatë mbretërimit të Dinastisë Pallava (Tondaiyar Kon) siç përshkruahet gjallërisht nga Tirumangai Azhwari. Reminishent i këtij zgjerimi është mbishkrimi i mbretit Pallava, Dantivarman (796-847), që është ruajtur në tempull.

Tempulli pa një zgjerim të rëndësishëm gjatë sundimit të mbretërve Vijayanagara si Sadasiva Raya, Sriranga Raya dhe Venkatapati Raya II (shekulli i XVI). Gjatë kësaj kohe u shtuan shumë faltore të vogla dhe pavjone (mandapa) si Tiruvaimozhi Mandapa.
Një mbret Pallava ndërtoi tempullin e tanishën në shekullin e VIII. Gopurami u ndërtua gjithashtu nga një mbret Pallava - Tondaiman Chakravarthy. Ka mbishkrime që regjistrojnë kontributet e mbretërve Chola, Raja Raja dhe Kulottunga III, mbreti Pandya, Maravarman dhe shumë sundues të tjerë të Dinastisë Vijayanagara, duke përfshirë Ramaraja Venkatapathirajan dhe Vira Venkatapathyn. Për njëfarë kohe tempulli u administrua nga East India Company.
Pushkarani (depozita tempullore) quhet Kairavani dhe rrethohet nga pesë teerthamë të shenjtë (depozita të shenjta) - Indra, Soma, Agni, Meena dhe Vishnu. Shtatë rishi - Bhrigu, Atri, Marichi, Markandeya, Sumati, Saptaroma dhe Jabali – këtu kryen pendesa. Të pesë hyjnitë në tempull janë lartësuar nga Tirumangai Azhvari.
Tiruvallikeni është i njohur për festat e tij të gjalla përgjatë vitit. Recitimi i 4000 hymneve të shenjtëve azhwarë është një traditë e madhe e ruajtur në këtë tempull për breza të tërë.

## Tempulli
Tempulli ka dy gopuramë (kulla portikësh), njëra në hyrjen lindore, tjetra në atë perëndimore. Në tempull ndodhet gjithashtu edhe një faltore e veçantë për Andalin, një nga 12 shenjtët alvarë që konsiderohet gjithashtu si një bashkëshorte e hyjnisë kryesore.
Është një nga shumë pak faltoret në vend kushtuar Krishnas si Parthasarathy, karrocieri i Arjunas dhe që përmban idhujt e tre avatarëve të Vishnut: Narasimhas, Ramas dhe Krishnas.

## Legjendat
Triplicane ia detyron emrine e saj ekzistencës së saj historike si *Tiruvallikeni* (ose *Thiruvallikeni*) apo *Tiru-Alli-Keni* (Pellgu i zambakut të shenjtë, në gjuhën tamile) që i referohet pellgut përballë tempullit, mes një pylli të madh Tulasi. Vendi përmendet edhe si *Vrundha-Ranyam* (kopshti i bukur) në shkrimet puranike.
Krishna ishte karrocieri i princit Pandava, Arjuna gjatë luftës Kurukshetra në eposin *Mahabaratha*. Kunti (i quajtur edhe Pritha), nëna e Arjunas ishte halla e Krishnas dhe motra e babait të Krishnas, Vasudevas. Krishna iu drejtua Arjunas si Partha, djali i Prithas. Krishna referohet kështu si Partha Sarthy, që do të thotë karrocieri i Arjunas. *Bhagavat Gita* është një bisedim midis Krishnas dhe Arjunas që u zhvillua në mes të fushë-betejës përpara fillimit të luftës me të dy ushtritë në të dy krahët gati për të luftuar. Duke iu përgjigjur konfuzionit të Arjunas dhe dilemës morale rreth luftimit kundër kushëririt të tij që komandonte një tirani të imponuar mbi një perandori të diskutuar, Krishna i shpjegoi Arjunas detyrat e tij si një luftëtar dhe princ ashtu si dhe shpjegimin e *yogës*, *Samkhyas*, *rimishërimit*, *mokshas*, *karma yogas* dhe *jnana yogas* mes çështjeve të tjera.

Krishna ishte neutral gjatë luftës, duke i dhënë armët e tij Kauravas dhe duke e ofenduar veten për Pandavat.  Parthasarathy në tempull është paraqitur kështu me një palë mustaqe dhe ka vetëm guackën e kërmillit të detit, pa armën e tij *Chakra*. Kjo i atribuohet premtimit që ai i bëri Kauravas për të mos i marr armët gjatë luftës. Duke ndjekur traditat e një karrocieri, ai mban mustaqe dhe po ashtu është portretizuar në tempull. Shenjat në fytyrën e idhullit festiv të Parthasarathyt (me gjasa të bëra me *aimpon*, një aliazh i pesë metaleve) në tempull është plotë me gërvishtje për të treguar plagët e shkaktuara nga shigjetat e Bhishmas në luftë. Ai përmend gjithashtu edhe faltoren Telliya Singar brenda tempullit.

## Darshana, sevat dhe festat
Tempulli administrohet nga Bordi i Besimit Hindu dhe Përkrahjes së Bamirësisë së Qeverisë së Tamil Nadusë. gjatë vitit. Është praktikë fetare të marrësh hyjni të ndryshme të tempullit përgjatë Mada Veethive të Triplicanes gjatë disave prej këtyre festave. Perënditë do të lëvizin në mjete të ndryshme fetare (vaghanamë, siç quhen në gjuhën tamile), si elefanti, Garuda, kali, Yaali (një kafshë mitologjike), ratha e tempullit (ther në gjuhën tamile, karro e quajtur edhe ratham) etj.
Gjatë ditëve të festës vendi mrr një pamje të re dhe shoqërohet nga rite të ndryshme tradicionale. Në vazhdim jepen festat e ndryshme (urchavamët, utsavamët ose utsavët) në tempullin e Parthasarathyt në pjesë të ndryshme të vitit të kalindarit tamil: Utsavi i Seer Shri Udaiyarit dhe Vidaiyaatrit përmbyllin dhe ceremonin e mbarimit të festës.
* 2. Vaigasi (maj–qershor):
Vasanthoutsavami – Festa e Pranëverës. Utsavi i Shri Gajendra Varadaraja Swamyt dhe Utsavi i Shri Ranganatha-Shri Vedavallit.
* 3. Aani (qersho–korrik):
Utsavami i Shri Narasimha Swami Bhrahmas dhe Utsavi i Kodait (Festa e Verës)
* 4. Aadi (korrik–gusht):
Shri Gajendra Motshami (Shpëtimi i mbretit Gajendra të elefantëve); Jyeshtabishekami i Shri Parthasarathyt: Jyeshta do të thotë  drejtues në vllazëri: Abhishekam do të thotë pastrim me lëngje të shenjta (si qumësht, mjalt etj.) dhe pajisje të ngurt a gjatë Utsavit të Thiru Paavadait duke vajosur me oferta epikuriane trupin e shenjtë. Thiru Aadi Poorami – Ditëlindja e Shrimadh Aandalit në lindjen e yllit zodiakal Iler.
* 5. Aavani (gusht–shtator):
Pavithroutsavami (Utsavi i Thiru Pavithras) – ceremonia e shenjtërimit. Shri Jayanthi ose Krishna Jayanthi (Ditëlindja e perëndisë Krishna).
* 6. Puratasi (shtator–tetor):
Navarathiri  - Festa e nëntë dritave. Shri Vedavalli Thaayar Laksharachana.
* 7. Iypassi (tetor–nëntor):
Utsavami i Shri Manavaala Mamunigalit. Deepavali ose Diwali – festa e dritave. Utsavami i Anna koodas – ofrimi i varieteve të orizit.
* 8. Karthigai (nëntor–dhjetor):
Thir karthigai Deepami – drita të ndryshme të larmishme. Thaila Kaapu – vajosja me mjaft vajëra mjeksorë e trupit të tij/saj.
* 9. Margazhii (dhjetor–janar):
Maargazhii Pagal Pathu (Festimi i dhjetë ditëve); Shri Vaikunta Ekaadasi (festa e hyrjes në parajsë); Raa Pathu (Festa e dhjetë netëve).
* 10. Thai (janar–shkurt):
Laksharachana e Shri Parthasarathyswamyt; Rathasapthami (Ratha-karroja, Sapthami- shtatë ditët hënore); Festa e vizitimit të Ekkatuthangalit.
* 11. Masi (shkurt–mars):
Masi Magam (Magami – dita e yllit); Theppami ose Thepotsavami (festa e pluskimit në depozitën tempullore); Utsavi i Dhavanas (Festa Pranverore)
* 12. Panguni (mars–prill):
Panguni Uthrami (uthram – një ditë ylli); Shri Rama Navami (Ditëlindja e hyjnisë Rama).

Më të rëndësishmet mes këtyre festave janë Vaikunda Ekadesi – pasi gjatë kësaj dite në tempull mblidhet një turmë e stërmadhe jo vetëm nga Chennai, por edhe nga pjesë të tjera të Tamil Nadusë dhe Indisë; Theppami ose Thepotsavami – festa dhe utsavami plotë ngjyra i pluskimit për hyjninë Parthasarathy.

#### Festa e Theppamit (pluskimit)
E njohur edhe si Teppothsavami (= Theppam + urchavam), kjo fest piktorike dhe plotë me ngjyra zhvillohet gjatë 7 ditëve të muajit tamil të masit, 3 ditë për hyjninë Parthasarathy, nga një ditë për Sri Narasimharin, Sri Ranganatharin, Sri Ramarin dhe Sri Gajendra Varadharin. Festa shtatë ditëshe tërheq një numër të madh besimtarësh dhe shikuesish nga pjesë të ndryshme të Chennait dhe Tamil Nadusë.
Një strukturë pluskuese e bërë prej trungjesh druri do të ndërtohet dhe do të dekorohet me drita, lule, piktuara fetare, flamuj mëndafshi etj., që shërbejnë si një kënaqsi pamore. Për ambjentim më të mirë, dritat vendosen edhe në kopshtin përreth depozitës dhe për më tempër, dritat përqendrohen në këndet e neerazhimandapas (një lloj strukture mandapa) në qendër të depozitës tempullore). Perumali (zoti) do të vijë në depozitën tempullore në purappadu dhe do të vendoset në fron brend platformës lundruese. Gjatë gjithë ditëve, lundrimi kryen pesë rrotullime përreth neerazhimandapas. Pas kësaj, hyjnitë meren në një procesion përreth katër rrugëve Mada.
Qindra besimtarë do të mblidhen dhe do të ulen kudo në shkallët e tempullit depozitës tempullore për të patur darshanan e hyjnisë në theppam.
Veçantia e funksionit të ditës së tretë ‘Thirumanjanam' kryhet për hyjninë brenda lundrës. Përveç bhattachariarëve (priftërinjtë tempullor), asnjë nuk lehohet brenda lundrës. Një skuadër shpëtimi prej rreth 10 notarësh mundësohet nga Shërbimet e shpëtimit dhe zjarreve të qeverisë së Tamil Nadusë.
Kjo festë e Theppamit paraqet një nga aspektet e trashëgimisë së pasur kulturore të Triplicanes, kulturë qindra vjeçare që nuk mund të shihet askund tjetër në Chennai, përveç se në Mylapore ose Triplicane.

## Incidentet
Tempulli kishte konflikte të brendshme nga vitet 1750 deri në fundin e shekullit midis dy nën-sekteve të Vaishnavizmit, përkatësisht Thenkalai dhe Vadagalai. Dy sektet nuk mereshin vesh mbi të drejtën për të recituar versionet e tyre të vargjeve përmbyllëse në tempull.
Bharathiari, poeti legjendar tamil dhe aktivisti i pavarësisë u shtyp nga një elefant në tempull, të cilin ai e kishte zakon ta ushqente rregullisht. Megjithëse ai i mbijetoi aksidentit, pak muaj më vonë shëndeti i tij u përkeqësua dhe ai vdiq.

## Shiko edhe
* Tempulli hindu
* Divya Desamët
* Lista e tempujve hindu në Tamil Nadu
* Arkitektura e Tamil Nadusë
* Arkitektura Pallava
* Arkitektura Dravidiane

## Referime 
## Bibliografia
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Lidhje të jashtme
* Temple home page