Aleksis Çipras

**Aleksis Cipras** (greqisht: Αλέξης Τσίπρας, i lindur më 28 korrik 1974) ishte Kryeminister i Greqisë, nga 21 shtatori 2015 në 8 Korrik 2019. Ai më parë ka shërbyer si Kryeministër nga 26 janari 2015 në 27 gusht 2015 Cipras ka qenë kreu i partisë politike greke Siriza nga 4 tetori 2009  në 24 Shtator 2023

Cipras u lind në Athinë në vitin 1974. Ai u bashkua me Rininë Komuniste të Greqisë në fund të viteve 1980 dhe në vitet 1990 ishte politikisht aktiv në protestat e studentëve kundër planeve të reformës arsimore, duke u bërë zëdhënës i lëvizjes. Ka studiuar inxhinierinë civile në Universitetin Teknik Kombëtar të Athinës, me diplomë në vitin 2000 dhe më vonë ka ndërmarrë studime pasuniversitare në planifikimin urban dhe rajonal. Ai punoi si inxhinier civil në industrinë e ndërtimit, bazuar kryesisht në Athinë.

Nga viti 1999 deri në vitin 2003, Cipras shërbeu si sekretar i Rinisë të partis Sinaspizmos. Ai u zgjodh anëtar i Komitetit Qendror të Sinaspizmos në vitin 2004, dhe më vonë Sekretariati Politik. Në zgjedhjet lokale të vitit 2006, ai kandidoi si kandidat i partis Siriza për kryetar të Athinës, duke fituar 10.5%. Në vitin 2008, ai u zgjodh si kreu i Sirizas, duke pasuar Alekos Alavanosin. Ai u zgjodh për herë të parë në Parlamentin Helen që përfaqësonte Athinën A në zgjedhjet e 2009 dhe u rizgjodh në maj dhe qershor 2012, më pas u bë Udhëheqësi i Opozitës dhe caktoi kabinetin e tij të hijes.

Në janar të vitit 2015, Cipras udhëhoqi Sirizan për fitore në zgjedhje të parakohshme legjislative, duke fituar 149 nga 300 vende në Parlamentin Helen dhe duke formuar një koalicion me Grekët e Pavarur. 20 gusht 2015, shtatë muaj në mandatin e tij si kryeministër, ai humbi shumicën e tij pas dezertimeve brenda partisë, Cipras njoftoi dorëheqjen e tij dhe bëri thirrje për një zgjedhje të parakohshme, që do të zhvillohet muajin pasardhës. Në zgjedhjet e shtatorit të vitit 2015, që pasuan, Cipras udhëhoqi Siriza një fitore tjetër, duke fituar 145 nga 300 vende dhe duke riformuluar koalicionin me Grekët e Pavarur. Si kryeministër, ai ka mbikëqyrur negociatat lidhur me krizën e borxhit grek, filloi referendumin grek të ndihmës dhe iu përgjigj krizës evropiane të emigrantëve.

Në vitin 2015, ai u votua nga revista TIME si një nga 100 njerëzit më me influencë në nivel global.

## Jeta e hershme dhe karriera 
Cipras ka lindur më 28 korrik 1974 në Athinë. Familja e tij ka rrënjët e saj në një fshat pranë Babaeskit në një zonë të Trakisë Lindore e cila u transferua nga Turqia në Greqi gjatë shkëmbimit të popullsisë midis Greqisë dhe Turqisë në vitin 1923. Babai i tij ka lindur në Epir. Nëna e tij lindi në Eleftherupoli.

Cipras u bashkua me Rininë Komuniste të Greqisë në fund të viteve 1980. Në fillim të viteve 1990, si student në Ampelokipoi Shkollën e Mesme Multidisiplinare, ai ishte politikisht aktiv në kryengritjen e studentëve kundër ligjit të diskutueshëm të Ministrit të Arsimit Vasilis Kontogiannopulos. Ai u rrit si një përfaqësues i lëvizjes studentore kur u paraqit si mysafir në një shfaqje televizive të organizuar nga gazetari Anna Panagiotarea. Gjatë intervistës, Panagiotarea nënkuptonte se Cipras ishte i pavlerë në mbrojtjen e të drejtës së nxënësve të shkollave të mesme dhe të mesme për mungesë pa njoftim prindëror në kontekstin e protestave.

Cipras ka studiuar inxhinierinë civile në Universitetin Teknik Kombëtar të Athinës, me diplomë në vitin 2000, para se të ndërmerrte studime pasuniversitare në Planifikimin Urban dhe Rajonal pas një MPhil ndër-departamentit në Shkollën e Arkitekturës së NTUA. Krahas studimeve të tij pasuniversitare, ai filloi të punonte si inxhinier civil në industrinë e ndërtimit. Ai shkroi disa studime dhe projekte mbi temën e qytetit të Athinës.

Si student universitar, Cipras u bashkua me radhët e lëvizjes rinacionale të krahut të majtë, veçanërisht grupi "Enceladus" (Grekqisht: Εγκέλαδος) dhe si anëtar i saj u zgjodh në bordin ekzekutiv të unionit të studentëve të Shkollës së Inxhinierisë Civile e NTUA, dhe gjithashtu shërbeu si përfaqësues studentor në Senatin e Universitetit. Nga viti 1995 deri në vitin 1997 ai ishte anëtar i zgjedhur i Këshillit Qendror të Unionit Kombëtar të Studentëve të Greqisë (EFEE). Ai nuk kandidoi për parlamentin grek në zgjedhjet e vitit 2007, duke zgjedhur të vazhdojë të përfundojë mandatin e tij si anëtar i këshillit bashkiak të Athinës.

Cipras u zgjodh Udhëheqësi i Sinaspizmos gjatë Kongresit të tij të 5-të më 10 shkurt 2008, pasi kreu i mëparshëm Alekos Alavanos vendosi të mos qëndrojë përsëri për shkak të arsyeve personale. Cipras u bë udhëheqës i Sinaspizmos në moshën 33 vjeçare, duke u bërë kështu udhëheqësi më i ri i një partie politike greke që nga viti 1931. Në zgjedhjet e 2009 ai u zgjodh në Parlamentin Helen për Athinën A dhe u votua njëzëri për të qenë kreu i Grupi parlamentar i Siriza. Cipras udhëhoqi SIRIZA-n përmes zgjedhjeve të 2012, duke mbikëqyrur një pjesëmarrje prej 22% ndaj partisë dhe duke u bërë Udhëheqësi i Opozitës dhe kreu i Kabinetit të Shadow të Aleksis Cipras.

parapamje|majtas|Alexis Cipras duke dhënë fjalimin e tij si kandidat presidencial në Kongresin e 5-të të Sinaspizmos.
Në dhjetor të vitit 2013, Cipras ishte kandidati i parë i propozuar për pozitën e Presidentit të Komisionit të Bashkimit Evropian nga Majtasja e Bashkuar e Majtë Veriore e Gjelbër (GUE / NGL). Votimi ishte një zgjedhje e shteteve anëtare të BE në Parlamentin Evropian në maj 2014.

Cipras bëri fushatë si kandidati i vetëm i vendeve periferike të jugut. Në fillim të majit 2014, në një fjalim në Berlin, ai sqaroi shumë nga pozicionet e tij, në kundërshtim me kursin politikan neoliberal të dominuar nga Merkel në Europë. Cipras deklaroi një ndryshim thelbësor për një të ardhme më të mirë për të gjithë evropianët është e dukshme brenda 10 viteve. Ai iu drejtua atyre që humbën në pasojat e krizave financiare nga viti 2008 deri në vitin 2014, gjë që rezultoi me norma të larta të papunësisë papritur në pjesën më të madhe të BE-së. Fjalimi u dha në anglisht në një audiencë gjermane dhe synimi i tij ishte të dëgjohet në të gjithë Evropën. Edhe pse GUE / NGL fitoi në Greqi, duke fituar gjashtë nga 21 vendet e Greqisë në Parlamentin Europian, ai përfundoi në vendin e pestë në Evropë në përgjithësi.

## Kryeministër 
### Periudha e parë (Janar-Gusht 2015) 
Cipras e udhëhoqi Sirizan në fitore në zgjedhjet e përgjithshme të mbajtura më 25 janar 2015, duke mbetur pa një shumicë të drejtpërdrejtë në Parlament me vetëm dy vende. Të nesërmen në mëngjes, Cipras arriti një marrëveshje me partinë e krahut të djathtë të populizmit të Grekëve të Pavarur për të formuar një koalicion.

Të njëjtën ditë ai u betua nga presidenti Karolos Papulias si kryeministri më i ri në historinë greke që nga viti 1865, duke përdorur fjalët "Unë deklaroj në emrin tim, nderin dhe ndërgjegjen për të mbështetur Kushtetutën dhe ligjet e saj".  Cipras ishte gjithashtu kryeministri i parë për të marrë një betim civil dhe jo një besim fetar, duke shënuar një këputje me kulturën ceremoniale greke ortodokse. Ndërsa ripohoi marrëdhëniet e mira midis partisë së tij dhe Kishës, ai krijoi polemika të tjera fetare gjatë një takimi me kryepeshkopin Ieronymos. Cipras shpjegoi se si një ateist i cili as nuk u martua me një ceremoni fetare dhe nuk pagëzonte fëmijët e tij, ai nuk do të merrte betimin fetar.

Në aktin e tij të parë pasi u betua, Cipras vizitoi Memorialin e Rezistencës në Kaisariani, duke vendosur trëndafila të kuq për të përkujtuar 200 anëtarët e Rezistencës Greke të ekzekutuar nga Wehrmacht gjerman më 1 maj 1944.

Gjatë takimit të parë të kabinetit të ri, Cipras deklaroi se prioritetet e qeverisë së tij ishin lufta kundër "krizës humanitare" në Greqi, negociatat me BE dhe Fondin Monetar Ndërkombëtar për ristrukturimin e borxhit grek dhe zbatimin e premtimeve të bëra nga SIRIZA si heqja e politikave të privatizimit të qeverisë së mëparshme.

Më 3 shkurt, Cipras bëri vizitën e tij të parë zyrtare shtetërore, duke u takuar me homologun e tij italian Matteo Renzi në Romë. Ata mbajtën një konferencë të përbashkët për shtyp duke shprehur shqetësime rreth masave shtrënguese të vendosura nga Komisioni Juncker dhe deklaruan se rritja ekonomike është e vetmja mënyrë për të dalë nga kriza. Pas konferencës për shtyp, Renzi paraqiti Cipras me një kravatë italiane si një dhuratë. Cipras, i cili është i dukshëm për mosnjohjen e lidhjeve, falënderoi Renzin dhe tha se ai do ta mbante dhuratën në festë, kur Greqia kishte negociuar me sukses masat shtrënguese.
parapamje|djathtas|Cipras dhe President i Komisionit Evropian Zhan-Klod Junker, 13 mars 2015
Më 20 shkurt, Eurogrupi erdhi në një marrëveshje me Greqinë për të zgjeruar ndihmën greke për katër muaj. Cipras kishte njoftuar gjithashtu një udhëtim në Moskë më 8 prill, në një përpjekje për të siguruar mbështetjen e Rusisë.

Më 31 maj, Cipras paraqiti ankesat e tij dhe e përshkroi planin e tij në një përmbledhje të ngjarjeve që nga zgjedhja e tij. Ai arriti në përfundimin se kishte të paktën dy vizione konkurruese për integrimin e Europës, të cilat ai dukej se refuzonte dhe se disa akterë të panjohur institucional kishin "një obsesion" me programin e tyre teknik.

Më 22 qershor, Cipras paraqiti një propozim të ri grek, i cili përfshinte rritjen e moshës së pensionit gradualisht në 67 dhe frenimin e daljes në pension të parakohshëm. Ajo gjithashtu ofroi reformimin e sistemit të taksave me vlerë të shtuar për të vendosur normën kryesore në 23 përqind. Më 29 qershor, bankat greke qëndruan të mbyllura dhe Cipras tha se ata do të mbeteshin në mënyrë që të impononin kontrollin e kapitalit. Tregtia në stoqet dhe obligacionet greke ndaloi gjithashtu.

#### Referendumi Bailout ( i shpëtimit ) 
Më 27 qershor 2015, Cipras njoftoi një referendum për të vendosur nëse Greqia duhet të pranojë kushtet e shpëtimit të propozuara bashkërisht nga Komisioni Juncker, Fondi Monetar Ndërkombëtar dhe Banka Qendrore Evropiane.

Cipras rekomandoi një "Jo" votim. Më 3 korrik, gjatë një fjalimi për të paktën 250,000 njerëz u mblodhën në sheshin Sintagma të kryeqytetit para parlamentit, ai hodhi poshtë disa paralajmërime të liderëve se një rezultat "jo" në plebishitën e së dielës mund të shihte Greqinë të detyruar të largohej nga eurozona. Ai deklaroi: "Të dielën, nuk jemi thjesht duke vendosur të qëndrojmë në Evropë - ne po vendosim të jetojmë me dinjitet në Evropë". Rezultati i referendumit ishte 61.3 përqind votim "Jo".

Fidel Kastro i dërgoi një letër Cipras duke e uruar atë për fitoren e "JO". Në atë letër ai tha se guximi i Greqisë ishte admiruar nga populli i Amerikës Latine dhe Karaibe.

#### Marrëveshja Bailout ( e shpëtimit ) 
Pas disa ditë bisedimesh, më 13 korrik 2015, Cipras erdhi në një marrëveshje me huadhënësit. Greqia do të merrte një hua prej 82 deri 86 miliardë euro, të cilat do të dorëzoheshin në Greqi gradualisht nga 2015 deri në qershor 2018. Në këmbim, Greqia do të duhej të rriste TVSH-në, të reformonte sistemin e pensioneve, të siguronte pavarësinë e ELSTAT, shpenzimet publike për të fituar tepricat parësore, reformën e drejtësisë në mënyrë që vendimet të mund të bëhen më shpejt, të ndjekin reformat e propozuara nga OECD, të revokojnë ligjet e miratuara nga Cipras, përveç atij që ka të bëjë me "krizën humanitare", rikapitalizimin e bankave, privatizimin e 50 miliardë dhe uljen e kostos së sektorit publik. Në këmbim, Greqisë do t'i jepet paketa Juncker, 35 miliardë euro, që ka për qëllim të ndihmojë rritjen e ekonomisë greke. qeveria e Greqisë e udhëhequr nga Siriza pranoi një paketë shpëtimi që përmban shkurtime më të mëdha të pensioneve dhe rritje të taksave sesa ajo e refuzuar nga votuesit grekë në referendum.

Më 14 gusht, parlamenti grek mbështeti marrëveshjen e re të shpëtimit të vendit, edhe pse më shumë se 40 deputetë nga Siriza votuan kundër marrëveshjes dhe Cipras duhej të mbështetej në mbështetjen e opozitës pro-BE: Demokracia e Re, To Potami dhe PASOK. Cipras u tha deputetëve se po përballeshin me një zgjedhje mes "qëndrimit të gjallë ose vetëvrasjes". Ai gjithashtu tha: "Unë kam ndërgjegjen time të qartë se është më e mira që mund të arrijmë nën balancën e tanishme të pushtetit në Evropë, në kushtet e asfiksimit ekonomik dhe financiar të imponuar mbi ne."

#### Dorëheqja 
Më 20 gusht 2015, Cipras dha dorëheqjen nga posti i Kryeministrit të Greqisë për shkak të rebelimit të deputetëve nga partia e tij Siriza dhe bëri thirrje për zgjedhje të parakohshme. Ai e bëri njoftimin në një adresë shtetërore televizive. Pasi partitë e opozitës nuk arritën të formonin një qeveri, Vasiliki Thanu-Hristofilu u caktua si një Kryeministër i përkohshëm derisa të mbaheshin zgjedhjet.

## Referime