Civeti afrikan

**Civeti afrikan** ( / s ɪ v ɪ t / ; *Civettictis civetta* ) është një viverrid i madh amtar në Afrikën sub-Sahariane , ku është konsideruar e zakonshme dhe shpërndarë gjerësisht në pyje . Ёshtë klasifikuar si shqetësimi më i vogël për të qenë specie në rrezik në Listën e Kuqe të IUCN që nga viti 2008. Në disa vende, ai kërcënohet nga gjuetia, dhe individë të kapur nga të egër mbahen për prodhimin e civetonit për industrinë e parfumeve . 

Civeti afrikan është kryesisht kafshë nateː ditën e kalon duke fjetur në bimësi të dendur, por zgjohet në perëndimin e diellit. Është gjitar i vetmuar me një ngjyrim të veçantë: të pullave të zeza në fushë të bardhë që mbulon dhe unazat në bisht janë një mënyrë efektive fshehtë model. Shiritat e zeza që rrethojnë sytë e tij ngjajnë ngushtë me ato të rakunit. Ёshtë një gjitar gjithëngrënës, duke predikuar në vertebrorë të vegjël, jovertebrorë, vezë dhe lëndë bimore. Ёshtë një nga disa mishngrënësit të aftë për të ngrënë jovertebrore toksike si termitet dhe milipedit. Zbulon gjahun kryesisht nga aroma dhe tingulli sesa nga shikimi. Ёshtë i vetmi anëtar i gjinisë së tij .

## Taksonomia dhe evolucioni 
*Viverra civetta* ishte emri shkencor i prezantuar në 1776 nga Johann Christian Daniel von Schreber, kur ai përshkroi civetët afrikan bazuar në përshkrimet dhe studimet e mëparshme. Prandaj Schreber konsiderohet autoriteti binom. Më 1915, Reginald Innes Pocock përshkroi ndryshimet strukturore midis këmbëve të ekzemplarëve afrikanë dhe individë të dosëbalëzës së Hindit (*Viverra zibetha*) në koleksionin zoologjik të Muzeut të Historisë Natyrore të Londrës. Për shkak të dallimeve të dukshme, ai propozoi *Civettictis* si një gjini të re, me *C. civetta* si specie e vetme. Nënspeciet e mëposhtme u propozuan në shekullin e 20-të:

*       *C. c. kongica e* përshkruar nga *gelngel* Cabrera në 1929 ishte një ekzemplar zoologjik nga lumi i sipërm i Kongos .
*       *C. c. schwarzi* u propozua nga Cabrera në 1929 për ekzemplarët e civetit afrikan nga Afrika Lindore.
*       *C. c. australis i* përshkruar nga Bengt G. Lundholm në 1955 u bazua në një ekzemplar të tipit mashkull dhe tre ekzemplarë paratipesh të mbledhura pranë lumit Olifants në provincën veri-lindore të Transvaals .
*       *C. c. volkmanni* i përshkruar gjithashtu nga Lundholm në 1955 ishte një ekzemplar nga afërsia e Otavi në Namibia .
*       *C. c. pauli i* përshkruar në vitin 2000 nga Dieter Kock , Künzel dhe Rayaleh ishte një ekzemplar i mbledhur afër bregdetit afër Xhibuti .

Një studim i vitit 1969 vuri në dukje se ky civet tregoi mjaft ndryshime nga pjesa tjetër e viverrinëve për sa i përket dentizmit për t'u klasifikuar nën gjininë e vet.
parapamje|Kafka e një civeti afrikan

### Evolucioni 
Një studim filogjenetik i vitit 2006 tregoi se civetët afrikan janë të lidhura ngushtë me gjininë *Viverra* . Është vlerësuar se klada *Civettictis* - *Viverra* devijuan nga *Viverricula* rreth 16.2 Mya ; civet afrikane u ndanë nga *Viverra* 12.3 Mya. Autorët sugjeruan që nënfamilja Viverrinae duhej të bifurkohej në Genettinae ( *Poiana* dhe *Genetta* ) dhe Viverrinae ( *Civettictis* , *Viverra* dhe *Viverricula* ). Kladogrami i mëposhtëm është i bazuar në këtë studim.

## Etimologjia 
Emri gjenerik *Civettictis* është një shkrirje e fjalës frënge *civette* dhe fjalës greke *ictis* , që do të thotë " *gërshet* ". Emri specifik *civetta* dhe emri i zakonshëm "civet" vijnë nga frëngjisht *civette* ose arabisht *zabād* ose *sinnawr al-zabād* ("macja civet"). 

### Emrat indigjien 
*       Në Tigrinya : ዝባድ ( *zibad* )
*       Në Akan: *kankane*

## Anatomia 
parapamje|Vizatimi i një civeti afrikan
parapamje|Skeleti i një civeti afrikan
Civeti afrikan ka një lesh të trashë që ndryshon në ngjyrë nga e bardha në të verdhë kremoze deri në të kuqërremtë në anën e pasme. Shiritat dhe njollat ​​janë ngjyrë kafe të thellë deri në të zezë. Linjat horizontale janë të spikatura në gjymtyrët e pasme, njollat ​​janë zakonisht të pranishme në mes të tij dhe zbehen në vija vertikale mbi pjesën e përparme. Muzgu i tij është i theksuar, veshë të vegjël dhe të rrumbullakosur. Një brez i zi shtrihet në sytë e tij të vegjël dhe dy shirita të zinj janë rreth qafës së tij të shkurtër të gjerë. Pas shpinës së kafshës që shtrihet nga qafa deri në bazën e bishtit është ngrerë dorsal jele. Flokët e kreshtës ngrerë janë më të gjata se ato të pjesës tjetër të pelazhit.

Jele shigjete e kafkës së tij është i zhvilluar mirë duke siguruar një zonë të madhe për bashkëngjitje të muskulit të përkohshme . Harku zygomatik është i fuqishëm dhe ofron një zonë të madhe për bashkëngjitje të muskujve masseter . Kjo muskulaturë dhe mandibula e tij e fortë i japin asti një kafshim të fuqishëm. Kthetrat e tij të gjata dhe të lakuara janë gjysëm tërheqëse. Gjatësia e kokës dhe trupit është 67–84 cm (26–33 in), me një bisht të gjatë 34–47 cm (13–19 in) dhe një peshë varion nga 7 deri në 20 kg (15 deri në 44 lb). Femrat janë më të vogla se meshkujt.  Ёshtë viverridi më i madh në Afrikë. Lartësia e tij e shpatullave mesatarisht 40 cm (16 in).

Si mashkulli ashtu edhe femra kanë gjëndra perineale dhe anale, të cilat janë më të mëdha tek meshkujt. Gjëndrat perineale janë të vendosura midis skrotumit dhe penisit tek meshkujt, dhe midis anusit dhe vulvës tek femrat.

## Shpërndarja dhe habitati 
parapamje|Profili i civetit afrikan
Në Guinea në Parkun Kombëtar të Nigerit Epërme , ai u regjistrua gjatë studimeve të kryera në vitin 1996 në vitin 1997. Në vitin 2014 dhe 2015, ajo u regjistrua në Parkut Kombëtar Benin 's Pendjari nga kamerat-kurthe . Në Gabon, Park Kombëtar Moukalaba-Doudou  , ai është fotografuar në afërsi të zonave pyjore gjatë një studimi në vitin 2012. Në Parkun Kombëtar Batéké Plateau  , ai u regjistrua në pyjet përgjatë lumit Mpassa gjatë sondazheve të kryera në mes të qershorit 2014 dhe maj 2015.

Në Republikën e Kongos , ai u regjistrua në savana të Kongos Perëndimore të Parkut Kombëtar Odzala-Kokoua gjatë anketimeve në 2007.

Në ndërkufitar Dinder - Alatash ( Sudan dhe Etiopi ) Zona e mbrojtur kompleks është shënuar gjatë anketave në mes të 2015 dhe 2018.

## Sjellja dhe ekologjia 
Civeti afrikan depozitojnë jashtëqitjet e tyre në grumbuj të mëdhenj të quajtur latrines , ose konkretisht "civetries". Lentrimet karakterizohen nga frutat, farat, ekzoskeletet e insekteve dhe milipedë, dhe herë pas here copëza të barit. Roli i farërave të civet si një mekanizëm i shpërndarjes së farave dhe rigjenerimit të pyjeve është ende duke u studiuar.

Nëse një civet afrikan ndjehet i kërcënuar, ai ngre kreshtën e tij dorsale për ta bërë veten të duket më e madhe dhe kështu të jetë më e frikshme dhe e rrezikshme për të sulmuar. Kjo sjellje është një mbrojtje të grabitqarëve .

### **Ushqimi** 
Hulumtimet në Nigerinë juglindore zbuluan se civeti afrikan ka një dietë të kudondodhur . Ai ushqehet me brejtës si minjtë gjigantë ( *Cricetomys* ), miun e Teminkut ( *Mus musuloides* ), miun e butë të Tullbergut ( *Praomys tulbergi* ), miun e madh kallamishmi ( *Thryonomys swinderianus* ), miu tipik me shirita ( *Lemniscomys striatus* ), amfibë dhe zvarranikë të vegjël si thithlopa e Hallowellit ( *Amietophrynus maculatus* ), gjarpri i heraldit (*Crotaphopeltis hotamboeia* ), kobra e pështyrë me qafë të zezë ( *Naja nigricollis* ), agama e zakonshme ( *Agama agama* ), insektet si Orthoptera , Coleoptera si dhe vezët, frutat, manaferrat dhe farat. Përmbajtja e stomakut të tre civet afrikan në Botsvana përfshinte kryesisht lëvozhgat e palmës së tifozëve ( *Hyphaene petersiana* ) dhe jackalberry ( *Diospyros mespiliformis* ), dhe disa mbetje të thithlopës së kuqe afrikane(*Schismaderma carens*) ,karkalecat Acrididae dhe larvat e Dytiscidae.

### **Riprodhimi** 
Shtatzania zgjat 40 deri në 70 sekonda. Në Afrikën Jugore, civetët afrikan ndoshta çiftëzohen nga tetori deri në nëntor dhe femrat lindin në sezonin e shiut midis janarit dhe shkurtit.

Jetëgjatësia mesatare e një civeti afrikane të robëruara është 15 deri në 20 vjet. Femrat krijojnë një fole e cila normalisht është në bimësi të dendur dhe zakonisht në një vrimë të gërmuar nga një kafshë tjetër. Civetët femra afrikane normalisht lindin një deri në katër të rinj. Të rinjtë kanë lindur në faza të përparuara në krahasim me shumicën e mishngrënësve . Ata janë të mbuluar në një lesh të errët, të shkurtër dhe mund të zvarriten gjatë lindjes. Të rinjtë largohen nga foleja pas 18 ditësh, por ende varen nga nëna për qumësht dhe mbrojtje për dy muaj të tjerë. 

## Kërcënimet 
Në vitin 2006, u vlerësua se rreth 9,400 civet afrikan janë gjuajtur çdo vit në pjesën Nigeriane dhe më shumë se 5.800 në pjesën Kamerun të pyjeve bregdetare Cross-Sanaga-Bioko . Lëkurat dhe kafkat e civetit afrikan u gjetën në vitin 2007 në Tregun Dantokpa në Benin jugor, ku ishte ndër mishngrënësit më të shtrenjtë. Gjuetarët vendas e konsideruan atë një specie të rrallë, duke treguar që popullsia u zvogëlua për shkak të gjuetisë për tregti si mish .

Civeit afrikan historikisht janë gjuajtur për sekretimin e gjëndrave perineale . Ky sekret është një substancë dylli e bardhë ose e verdhë e quajtur civetone , e cila është përdorur si një përbërës bazë për shumë parfume për qindra vjet. Në Etiopi, civetët afrikan janë gjuajtur gjallë dhe mbahen në kafaze të vegjël. Shumica vdesin brenda tre javësh pas kapjes, ka shumë të ngjarë për shkak të stresit. Nxjerrja e civetonit është mizore dhe është kritikuar nga aktivistët për të drejtat e kafshëve.

## Referime