Keqinformimi rreth pandemisë së COVID-19

Pandemia e sëmundjes së koronavirusit 2019 ka shkaktuar një numër të madh të teorive të konspiracionit dhe keqinformimit rreth asaj se ku ka filluar pandemia, sa serioze është dhe parandalimin, diagnostikimin dhe trajtimin.

## Sfondi 
Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë, pandemia ishte gjithashtu një *infodemike*, me keqinformim duke u përhapur si sëmundje. Kjo ishte për shkak se mediet sociale lejuan që informacioni të përhapet shpejt, sepse të famshmit nganjëherë përsërisnin teori konspirative dhe sepse shumë njerëz ishin mbyllur në shtëpi pa shumë më tepër gjëra për të dëgjuar. Kur mjekët ose zyrtarët qeveritarë dolën në televizion për të thënë se këto teori konspirative ishin të gabuara, kjo vetëm i bëri njerëzit të mendonin se teoritë e konspiracionit ishin mjaft të rëndësishme për të folur për mjekët dhe zyrtarët. Një grup shkencëtarësh tha se qeveritë mund të përdorin teori konspirative për të shkëputur njerëzit nga problemet reale.

Informacioni i rremë është përhapur përmes mediave sociale, mesazheve me tekst, dhe medieve masive, përfshirë mediat shtetërore të vendeve të tilla si Kina, Rusia, Irani, dhe Turkmenistani.

Ajo është përhapur nga njerëz të famshëm, politikanë (përfshirë udhëheqës në vende të tilla si Shtetet e Bashkuara, Irani, dhe Brazili), dhe figura të tjera të rëndësishme publike. Mashtrimet tregtare kanë pretenduar të ofrojnë teste në shtëpi dhe kura "mrekulli".

Pretendime të tjera përfshijnë që virusi është një armë bio me një vaksinë të patentuar, një skemë kontrolli të popullatës ose rezultat i një operacioni spiun. Shumë teori thonë se ekziston një lidhje midis virusit dhe Wuhan Institute of Virology (WIV). Ata besojnë se virusi shpëtoi nga WIV rastësisht.

## Origjina e virusit 
Një sondazh nga Pew Research tregoi 29% të amerikanëve që u përgjigjën se SARS-CoV-2 mund të ishte bërë në një laborator me qëllim dhe 23% menduan se mund të ishte bërë në një laborator rastësisht.

Në fillim të majit 2020, Sekretari i Shtetit i Shteteve të Bashkuara Mike Pompeo tha se kishte "prova të mëdha" se virusi ishte nga një laborator në Wuhan. por ai tha se mund të ketë qenë një aksident. Zyrtarët e inteligjencës dhe shkencëtarët e virusit thanë se ka më shumë të ngjarë që virusi të mos ketë ardhur nga një laborator.

Një sondazh i njerëzve në Mbretërinë e Bashkuar tregoi se shumë prej tyre mendonin se COVID-19 ishte shkaktuar nga rrjetet pa tela 5G.

Kur udhëheqësi i Iranit, Ajatollah Khamenei, tha se ai nuk dëshironte që Shtetet e Bashkuara të ndihmonin vendin e tij kundër koronavirusit, ai e quajti idenë që Amerikanët kishin bërë virusin me qëllim për të dëmtuar Iranianët si një nga arsyet e tij: "Unë nuk e di sa e vërtetë është kjo akuzë, por kur ajo ekziston, kush në mendjen e tyre të drejtë do të besonte se do t'u sillni ilaçe?"

### Studime shkencore mbi origjinën e virusit 
Më 17 mars, 2020, shkencëtarët nga Universiteti i Kolumbias dhe vende të tjera botuan një artikull në *Nature Medicine* që tregon se SARS-CoV-2 pothuajse me siguri nuk ishte bërë nga njerëzit në një laborator. Ata e bënë këtë duke krahasuar gjenomet e viruseve të ndryshme me njëri-tjetrin. Shkencëtarët panë që SARS-CoV-2 nuk përputhej me asnjë nga shtyllat kurrizore virale që ekzistojnë tashmë për t'u përdorur nga virologët. Brenda disa javësh, ky u bë një nga punimet shkencore më të përmendura në histori, që do të thotë se shkencëtarë të tjerë po e lexonin atë dhe po përdornin informacionin e tij.

## Referime