Animizmi

parapamje|Skulptura e një shpirti të një shpendi
**Animizmi** (nga ''*, "frymë, shpirt, jetë")   është besimi që objektet, vendet dhe të gjitha krijesat posedojnë një thelb të veçantë shpirtëror.     Potencialisht, animizmi i percepton të gjitha gjërat - kafshët, bimët, shkëmbinjtë, lumenjtë, sistemet e motit, punimet njerëzore dhe ndoshta edhe fjalët - si të animuara dhe të gjalla. Animizmi përdoret në antropologjinë e fesë si një term për sistemin e besimit të shumë popujve indigjenë,  veçanërisht në kontrast me zhvillimet më të fundit të feve të organizuara.  

## Përmbledhje 
Megjithëse secila kulturë ka mitologji dhe rituale të ndryshme, thuhet se "animizmi" përshkruan fillin më të zakonshëm dhe themelor të perspektivave "shpirtërore" ose "mbinatyrale" të popujve indigjenë. Perspektiva animiste është aq e mbajtur dhe e pandarë për shumicën e popujve indigjenë, saqë ata shpesh nuk kanë as ndonjë fjalë në gjuhët e tyre që korrespondon me "animizmin" (ose edhe "fenë");  termi është një konstruksion antropologjik. 

Kryesisht për shkak të mospërputhjeve të tilla etnolinguistike dhe kulturore, opinioni ka ndryshuar lidhur me atë nëse *animizmi i* referohet një mënyre stërgjyshore të përvojës së zakonshme për popujt autoktonë në mbarë botën, apo një feje të plotë. Përkufizimi i animizmit aktualisht i pranuar u zhvillua vetëm në fund të shekullit XIX (1871) nga Sir Edward Tylor, i cili e krijoi atë si "një nga konceptet më të hershme të antropologjisë, nëse jo edhe i pari".   

Animizmi përfshin besimet se të gjitha fenomenet materiale kanë agjenci, se nuk ekziston ndonjë dallim i fortë dhe i shpejtë midis botës shpirtërore dhe fizike (ose materiale) dhe se fryma, shpirti ose ndjeshmëria ekziston jo vetëm tek njerëzit, por edhe te kafshët, bimët, shkëmbinjët, veçoritë gjeografike siç janë malet ose lumenjtë ose entitetet e tjera të mjedisit natyror: shpirtërat ujorë, hyjnitë vegjetative, shpirtërat e pemëve,. . . . Animizmi mund t’ia atribojë më tej një forcë jetësore koncepteve abstrakte siç janë fjalët, emrat e vërtetë ose metaforat në mitologji. Disa anëtarë të botës jofisnore e konsiderojnë veten animistë (si p.sh. Daniel Quinn,Lawson Oyekan ashtu si edhe shumë paganë bashkëkohorë). 

## Shih edhe 
* Natyra
* Shintoizmi
* Panteizmi
* Natyralizmi
* Totemizmi

## Referime 
## Literatura 
*  
*      
* "Animism" . Enciklopedia Columbia (ed. 6). Bartleby.com Inc. 2007. Arkivuar nga origjinali në 9 shkurt 2007. 
*  
*  
*  
*      
*  
*  
*      
*      
*  
*  
* Abram, David. 2010. *Becoming Animal: An Earthly Cosmology'' (New York: Pantheon Books)
* Badenberg, Robert: "How about 'Animism'? An Inquiry beyond Label and Legacy". In: *Mission als Kommunikation.* *Festschrift für Ursula Wiesemann zu ihrem 75. Geburtstag*, edited by Klaus W. Müller. VTR, Nürnberg 2007;   and VKW, Bonn 2007;  
* Hallowell, A. Irving. "Ojibwa ontology, behavior, and world view" in Stanley Diamond (ed.) 1960. *Culture in History* (New York: Columbia University Press). Reprinted in Graham Harvey (ed.) 2002. *Readings in Indigenous Religions* (London and New York: Continuum) pp.&nbsp;17–49
* Harvey, Graham. 2005. *Animism: Respecting the Living World* (London: Hurst and co.; New York: Columbia University Press; Adelaide: Wakefield Press)
* Ingold, Tim: 'Rethinking the animate, re-animating thought'. Ethnos, 71(1) / 2006: pp.&nbsp;9–20
* Wundt, W. (1906). *Mythus und Religion*, Teil II. Leipzig 1906 (*Völkerpsychologie*, volume II)
* Quinn, Daniel. The Story of B
* Käser, Lothar: *Animismus.* *Eine Einführung in die begrifflichen Grundlagen des Welt- und Menschenbildes traditionaler (ethnischer) Gesellschaften für Entwicklungshelfer und kirchliche Mitarbeiter in Übersee*. Liebenzeller Mission, Bad Liebenzell 2004,  
** mit dem verkürzten Untertitel *Einführung in seine begrifflichen Grundlagen* auch bei: Erlanger Verlag für Mission und Okumene, Neuendettelsau 2004,  
* Thomas, Northcote Whitridge (1911). "Anet" .  In Chisholm, Hugh (ed.). Encyclopædia Britannica. 2 (11th ed.). Cambridge University Press. pp. 53–55.