Dalida

**Iolanda Cristina Gigliotti** ( Italian: [joˈlanda kriˈstiːna dʒiʎˈʎɔtti] ; 17 janar 1933 – 3 maj 1987), e njohur profesionalisht si **Dalida**, ishte një këngëtare dhe aktore italo-franceze, e lindur në Egjipt.   Me rreth 140 milionë disqe të shitura në mbarë botën, ajo është një nga artistet më të shitura të muzikës me prejardhje italiane .  Këngët e saj më të njohura janë " Bambino ", " Gondolier ", " Les enfants du Pirée ", "  ", " Darla dirladada ", " J'attendrai ", " Le jour où la pluie viendra ", " Gigi l'amoroso ", " Salama ya salama " dhe " Paroles, Paroles " me fjalë të Alain Delon .

Së pari si aktore, ajo bëri debutimin e saj në filmin *Një gotë dhe një cigare* nga Niazi Mustapha në 1955. Një vit më vonë, pasi kishte nënshkruar me kompaninë diskografike Barclay, Dalida arriti suksesin e saj të parë si këngëtare me hitin "Bambino". Pas kësaj, ajo u bë shitësja më e rëndësishme e disqeve në Francë midis 1957 dhe 1961. Muzika e saj u rendit në shumë vende të Evropës, Amerikës Latine, Amerikës së Veriut dhe Azisë . Ajo bashkëpunoi me këngëtarë si Julio Iglesias, Charles Aznavour, Johnny Mathis dhe Petula Clark .

Edhe pse ajo xhiroi disa filma krahas karrierës së saj si këngëtare, ajo u rilidh me kinemanë duke aktruar në filmin *Dita e Gjashtë*, një film nga Youssef Chahine i dalë në 1986. Filmi ishte i suksesshëm në Egjipt, ku tre milionë njerëz u mblodhën në Shubra për të parë Dalidën në daljen paraprake. Në Francë, megjithëse filmi u përshëndet nga kritikët, ai rezultoi të ishte një dështim komercial.

Dalida u trazua nga vetëvrasja e partnerit të saj Luigi Tenco në vitin 1967. Pavarësisht kësaj, ajo vazhdoi përpara me karrierën e saj, duke formuar labelin diskografik International Show me vëllain e saj Orlando, duke regjistruar më shumë muzikë dhe duke performuar në koncerte dhe konkurse muzikore, por vazhdoi të vuante shpërthime depresioni. Dalida kreu vetëvrasje më 3 maj 1987. 
parapamje| Dalida në vitin 1961
parapamje| Dalida në vitin 1967

## Jeta personale 
majtas|parapamje| Shtëpia e Dalidës në rue d'Orchampt, Montmartre, Paris
Jeta private e Dalidës u njollos nga një sërë marrëdhëniesh të dështuara dhe problemesh personale. Në janar 1967, ajo mori pjesë në Festivalin e Sanremos me të dashurin e saj të ri, këngëtarin, kantautorin dhe aktorin italian Luigi Tenco . Kënga që ai prezantoi ishte " *Ciao amore, ciao* " ("Mirupafshim dashuri, mirupafshim"), të cilën e këndoi së bashku me Dalidën, por Tenco dështoi pavarësisht performancës së Dalidës. Tenco vdiq nga vetëvrasja më 27 janar 1967, pasi mësoi se kënga e tij ishte eliminuar nga konkursi final. Tenco u gjet nga Dalida në dhomën e tij të hotelit me një plagë plumbi në tëmthin e majtë dhe një shënim që njoftonte se gjesti i tij ishte kundër zgjedhjeve të jurisë dhe publikut gjatë konkursit.  Para vetëvrasjes së Tencos, Dalida dhe ai ishin fejuar.  Një muaj më vonë, Dalida tentoi të vetëvritej prej mbidozës së drogërave në hotelin  në Paris.  Ajo kaloi pesë ditë në koma dhe disa muaj duke u rikuperuar .  Dalida u kthye në skenë tetorin e ardhshëm. 

Në dhjetor 1967, ajo mbeti shtatzënë nga një student italian 22-vjeçar, Lucio. Ajo bëri një abort që e la atë jopjellore. 
parapamje| Dalida me Luigi Tencon
Në shtator 1970, ish-bashkëshorti i saj përgjatë viteve 1956–1961, Lucien Morisse, vdiq duke qëlluar veten në kokë. 

Në prill 1975, miku i saj i ngushtë, këngëtari Mike Brant u hodh nga një apartament në Paris me pasojë vdekjen. Ai ishte 28 vjeç.  Dalida kishte kontribuar në suksesin e tij në Francë kur hapi koncerte për të në 1971 në l'Olympia . 

Në korrik 1983, i dashuri i saj nga viti 1972 deri në 1981, Richard Chanfray, vrau veten duke thithur gazin e shkarkimit të makinës së tij Renault 5 . 

Natën e 2–3 majit 1987, Dalida kreu vetëvrasje duke pësuar mbidozë me barbiturate .  Ajo la pas një shënim ku shkruhej: " ''La vie m'est insupportable.* *Pardonnez-moi.* " ("Jeta është e padurueshme për mua. Më falni." ) 

Dalida është varrosur në Varrezën Montmartre, Divizioni i 18-të, Chemin des Gardes. 

## Trashëgimia 
Në vitin 1988, një sondazh *i Encyclopædia Universalis*, i botuar në gazetën franceze *Le Monde* e pozicionoi Dalidën si të dytën për nga personalitetet që kishin ndikimin më të madh në shoqërinë franceze, pas Gjeneralit de Gol . 

Ajo është gjithashtu një ikonë për njerëzit gej në Francë  dhe në Lindjen e Mesme. 
parapamje| Sheshi Dalida në Montmartre
Në vitin 2003, në garën për çmimin "Këngëtarja më e madhe e shekullit" në Francë (bazuar mbi tre kritere: numrat e shitjeve të albumeve dhe këngëve, numri i transmetimeve në radio dhe renditja në lista), Dalida u rendit e treta pas Madonna dhe Céline Dion.

Materiali i saj muzikor ka qenë gjithashtu objekt i albumeve të ndryshme remix. Që nga vdekja e saj, shumë hite të Dalidës janë ripërzier me ritmet moderne të teknologjisë dhe kërcimit.  Në emër të saj janë shkruar rreth 50 biografi. Në vitin 2009, Lara Fabian tha se Dalida kishte ndikuar më së shumti tek formimi i saj muzikor.  Place Dalida, një shesh në Montmartre, Paris mban emrin e saj dhe një rrugë "rue Dalida" në Laval, Kebek, Kanada.

* 1965 - Sondazhi IFOP : "Këngëtarja e preferuar franceze"
* 1976 - Dalida u votua "Gruaja e Vitit" në Kanada, përpara Jackie Kennedy.
* 1982 - Sondazhi i revistës *Paris Match* zbuloi se Dalida ishte e vetmja përfaqësuese nga biznesi i shfaqjes që u shfaq në listën e grave franceze më me ndikim.
* 1985 - Dalida u votua "Këngëtarja e preferuar franceze" (revista *Télé 7 Jours* ).
* 1986 - Revista  publikoi një sondazh në të cilin Dalida u votua "Këngëtarja e preferuar franceze".
* 1988 – SOFRES / Encyclopædia Universalis : Në një sondazh që pyeti publikun francez se cilat ngjarje patën ndikimin më të madh në publikun francez midis viteve 1968 dhe 1988, 16% e publikut francez votuan "Vdekjen e Gjeneral de Gaulle" dhe 10% votuan " Vdekja e Dalidës”.
* 1989 – Encyclopædia Universalis : Duke ekzaminuar provën e kritereve për të gjetur se cili person kishte ndikimin më të madh në shoqërinë franceze, u arrit në përfundimin se Dalida është e dyta, menjëherë pas presidentit de Gaulle.
* 2001 – Anketa IFOP: Dalida u votua si "Këngëtarja më e rëndësishme femër që pati ndikimin më të madh në shoqërinë franceze në shekullin e 20-të", së bashku me Édith Piaf .
* 2005 - Dalida u votua si "Këngëtarja e preferuar në 2004" nga italianët dhe mbante vendin e shtatë në mesin e artistëve muzikorë më të mbledhur në Itali.
* 2005 - Dalida u votua "Personi i 58-të më i mirë francez i të gjitha kohërave" në një sondazh të sponsorizuar nga kanali televiziv France 2 . Të vetmet femra nga biznesi i shfaqjes që u shfaqën në këtë listë ishin Catherine Deneuve, Brigitte Bardot, Simone Signoret, Édith Piaf dhe Dalida.

### Homazhe 
* Në vitin 1987, Dalida u nderua me një monedhë përkujtimore të formuar nga The French Mint, Monnaie de Paris, emetuar në ar, bronz dhe argjend, që mbante ngjashmërinë e saj.  
* Në vitin 1997, në 10 vjetorin e vdekjes së saj, në Paris u krijua Place Dalida, me një statujë të saj. &#x5B; *citim i nevojshëm* &#x5D;
* Në vitin 1998, më 27 tetor u mbajt një homazhe në Kajro dhe për nder të saj u vendos dhe iu dha "Çmimi Dalida". 
* Në vitin 2001, qeveria franceze e nderoi atë me një pullë të dytë që mbante ngjashmërinë e saj, e cila u lëshua nga La Poste, shërbimi postar francez, si pjesë e serisë *Artistes de chanson* (Artistët e këngës). Gjatë njëmbëdhjetë muajve pulla ishte në dispozicion, u shitën 10,157,601 kopje. 
* Në vitin 2002, spektakli i parë televiziv për shënimin e 15 vjetorit të vdekjes së saj *Dalida, 15 ans déjà* (Dalida, tashmë 15 vjet). 
* Në vitin 2005, filmi i parë biografik i Dalidës; telefilm dypjesësh *Dalida* .  Transmetimi i tij i parë në France 2 arriti 13 milionë shikues,  duke shënuar numrin e tij më të mirë të audiencës që nga fillimi i tij, duke mposhtur TF1 në të njëjtën mbrëmje gjatë transmetimit të një ndeshje futbolli, duke mbajtur ende rekordin. 
* Në vitin 2007, e para nga dy ekspozitat e mëdha kushtuar Dalidës, "Dalida Expo" u mbajt në Bashkinë e Parisit Hôtel de Ville për të përkujtuar 20 vjetorin e vdekjes së saj me një ekspozitë të veshjeve, sendeve personale, grimit, dokumenteve dhe të papublikuara më parë. fotografi. Gjatë katër muajve të saj, ekspozita u vizitua nga 300,000 njerëz. 
* Në vitin 2012, spektakli televiziv *Dalida, 25 ans déjà* (Dalida, tashmë 25 vjeç) shënoi 25 vjetorin e vdekjes së saj. 
* Në vitin 2016, filmi i dytë biografik *Dalida'' pati premierën e tij në Olimpia, hera e parë në histori që salla u përdor për një film. Aktiviteti u ndoq nga personazhe të famshëm francezë nga jeta publike dhe politike, ndërsa fillimi u transmetua drejtpërdrejt nga TF1 . 
* Në vitin 2017, ekspozita e dytë kushtuar asaj, Dalida Expo, u mbajt në Palais Galliera për të përkujtuar 30 vjetorin e vdekjes së saj.  Gjatë tre muajve të saj, ekspozita u vizitua nga 100,000 njerëz, një rekord për galerinë për shkak të kapacitetit të saj të kufizuar 
* Në vitin 2019, ajo u shfaq si një Google Doodle në atë që do të ishte ditëlindja e saj e 86-të.