Krishna Mandapa

**Krishna Mandapa** ose **Krishna Mandapam** (i quajtur edhe **Mandapa e Krishnës**) është një monument në Mahabalipuram, në bregun e Coromandelit në gjirin e Bengalit, në distriktin Kancheepuram të shtetit indian Tamil Nadu. Është një mandapa artificiale e skalitur në shkëmb dhe një nga Tempujt shpellorë të Mahabalipuramit kushtuar Krishnas. Pjesë e Grupit të monumenteve në Mahabalipuram, tempulli është shpallur që nga viti 1984 pjesë e trashëgimisë botërore të UNESCO-s. Është një nga shumë mandapat karakteristike në Mahabalipuram me një portik të cekët shpelle të skalitur në faqen e shkëmbit. I datuar nga mesi i shekullit të VII, hyrja e tij e gërmuar ka kolona që të çojnë te një holl. Skalitje të shquara brenda janë panelet skupturore që paraqesin mitin e Krishna-s duke ngritur kodrën Govardhana për të mbrojtur tufat e lopëve dhe gopit (mjelëset) nga shirat e rrëmbyer dhe përmbytjet; portretizimi skulpturor "më poetik dhe i këndshëm" indian, duke përfshirë edhe atë të Angkorit, i kësaj legjende si dhe skenat e Krishna-s duke festuar me mjelëset.

## Gjeografia
Tempulli shpellor Krishna gjendet në Mamallapuram (i njohur zyrtarisht si Mahabalipuram), një fshat i vogël 30&nbsp;km në jug të Chennai-t, në distriktin Kancheepuram të shtetit indian Tamil Nadu. shpella e skalitur në shkëmb gjendet mbi një kodër pranë relievit në qiell të hapur Zbritja e Gangut.

## Arkitektura
Shpella e skalitur në shkëmb është e thjeshtë në dizajn dhe planimetri, me dekorime minimale. Është një nga dhjetë shpellat e skalitura nga faqet e shkëmbit dhe një nga më të vjetrat në Mahabalipuram. Në krijimin e shpellës, skalitësit punuan në faqen e shkëmbit për të krijuar konturet dhe lëmuar faqen e shkëmbit për të përcaktuar konturet e façatës. Kjo u ndoq nga skalitja e kolonave në sipërfaqet e lëmuara dhe krijimin e paneleve katrore në të cilat u skalitën relieve fetare mbi temat e Hinduizmit. Dalta ishte mjeti bazë i përdorur për të përvijuar konturet me projeksione për tu skalitur në fazën e mëvonshme të skalitjes. Thellësia u diktua nga numri i dhomave për tu hapur në shkëmb. Skalitja e imazheve u fillua pas lëmimit të mureve dhe kolonave.

Shpella ka nëntë relieve të skalitura në sipërfaqen e shkëmbit, të gjitha të datuara nga shekulli i VII por të rinovuara më tej me shtesa të bëra në shekullin e XVI. Një reliev i shquar portretizon Krishnën duke ngritur kodrën mitike Govardhana mbi gishtin e dorës së tij të majtë për të shpëtuar njerëzit nga shirat e rrëmbyeshëm të hedhur nga Indra. Njerëzit me bagëtitë e tyre janë treguar të strehuar poshtë kodrës. Miti i treguar në këtë panel është i lidhur me Indrën. Indra ishte mërzitur me njerëzit e fshatit (tani Mathura) pasi ata e kishin ndërprerë një festë në nder të tij. Ai krijoi një stuhi gjigande me shira të rrëmbyer, duke kërcënuar jetën e fshatarëve. Krishna, i ishte nga i njëjti fshat, ngriti kodrën Govardhana (afër Mathuras), duke krijuar një ombrellë mbrojtëse dhe duke shpëtuar kështu fshatin, banorët e tij dhe tufat e lopëve. Në këtë reliev, Krishna është i shoqëruar nga tre femra në të djathtën e tij; një nga to supozohet se është Radha, e dashura e tij e fëmijërisë, pasi ajo është paraqitur e veshur me një kurorë *kirita makuta*, një shirit gjoksi dhe shumë zbukurime. Në të djathtën e tij qëndrojnë dy figura, një mashkullore dhe një femërore. Për më tepër, në panel ndodhen mjaft imazhe të tjera kafshësh dhe fshatarësh.

Në një tjetër reliev, Krishna është paraqitur në një humor të gëzueshëm me gopit e tij (mjelëset), një pasqyrim i rolit të tij të dyfishtë si qenie hyjnore. Relievet e tjera në muret e shpellës paraqesin: një të moshuar duke mbajtur një fëmijë në supet e tij, një skenë fshati duke mjelë një lopë me lopën që lëpin viçin e saj; gopit me enë uji në kokat e tyre midis një tufe lopësh duke i rënë një fyelli; një gdhëndës druri duke ecur me një sëpatë dhe një grua duke mbajtur një enë me qumësht dhe një tufë bari; dhe një fëmijë duke përqafuar mamanë e tij.

## Shiko edhe
* Grupi i monumenteve në Mahabalipuram
* Tempujt shpellorë të Mahabalipuramit
* Tempulli hindu
* Arkitektura e tempujve hindu
* Shpellat Ellora
* Shpellat Pandavleni
* Lenyadri
* Shpellat Ajanta
* Shpellat Badami
* Shpellat Udayagiri dhe Khandagiri
* Shpellat Elephanta
* Aihole

## Referime 
## Bibliografia
* Pippa de Bruyn, Keith Bain, David Allardice & Shonar Joshi: Frommer's India; 18 shkurt 2010, John Wiley & Sons, kontrolluar më 7 shkurt 2013, isbn 978-0-470-64580-2.
* Ali Javid & Tabassum Javeed: World Heritage Monuments and Related Edifices in India (500 B/W illustr.); Algora Publishing, 2008, isbn 9780875864846.
* Rina Kamath: Chennai; 1 shtator 2000, Orient Blackswan, kontrolluar më 7 shkurt 2013, isbn 978-81-250-1378-5.
* Subodh Kapoor: The Indian Encyclopaedia: Mahi-Mewat; 2002, Cosmo, kontrolluar më 7 shkurt 2013, isbn 978-81-7755-272-0.
* George Michell: The Hindu Temple: An Introduction to Its Meaning and Forms; 1977, University of Chicago Press, kontrolluar më 7 shkurt 2013, isbn 978-0-226-53230-1.