Jakut el-Hamaui

**Jakut Shihab el-Dīn  ibn Abdullah el-Rumi el-Hamaui** (1179-1229) ( Arabisht ياقوت الحموي الرومي) ishte një biograf dhe një gjeograf arab me origjinë greke,   i njohur për shkrimet e tij enciklopedike në botën islame . Psudonimi el-Rum ("Romaku ose nga Roma ") i referohet prejardhjes së tij greke ( bizantine ); "el-Hamaui" e ka marrë nga emrit të zotit të tij; dhe Ibn Abdullah është "biri i Abdullahut ". Fjala *jakut* do të thotë *rubin* ose *zymbyl* . 

## Biografia 
I lindur në Kostandinopojë,  Jakuti u bë një " mevla " (termi mund të thotë klient, nxënës ose skllav) i një tregtari të quajtur Askar ibn Ebi Nasr el-Hamaui i cili jetonte në Bagdad të Irakut . Zotëruesi i tij e mësoi atë me llogaritë ekonomike dhe tregtinë , gjithashtu e dërgoi për të tregtuar në emër të tij. 

Jakuti udhëtoi dy ose tre herë në Kish në Gjirin Persik.  Në vitin 1194, pas një grindjeje me zotin e tij i cili e privoi Jakutin nga të ardhurat e tij, ky i fundit e mbajti veten si kopjues dhe përfitoi nga mundësia për të studiuar nën gramatikanin El-Ukbari . Pas pesë vjetësh ai u kthye te mjeshtri i tij i vjetër dhe përsëri udhëtoi për në Kish; në kthimin e tij ai u vendos si një librashitës dhe filloi të shkruante.  

Jakuti ishte një nga studiuesit e fundit që patën mundësinë për të hyrë në bibliotekat në lindje të Detit Kaspik para pushtimit mongol të Azisë Qendrore dhe kaloi dhjetë vjet udhëtime në Persi, Siri dhe Egjipt . Për dy vjet ai studioi në bibliotekat e qytetit paqësor të dijetarëve të Mervit të lashtë (në Turkmenistanin e sotëm), ku ai do të fitonte shumë nga njohuritë e dukshme në veprat e tij.  Ai gjithashtu vizitoi qytetin e lashtë të Balh dhe në rreth 1222 ai u vendos në Mosul për të punuar me gjeografinë e tij. Drafti i parë ishte gati në 1224. Në vitin 1227 ai u shpërngul në Aleksandri, dhe prej andej në Halep ku vdiq në vitin 1229.  

Në gjeografinë e tij të madhe, *Muxhamul-Buldani* (ed. F. Wüstenfeld, 6 vëllime, Leipzig, 1866-73), vendet e përmendura në literaturë ose tregimet e arabëve jepen me renditje alfabetike, me vokalizimin e saktë të emrave, një tregues nëse ato janë arabe ose të huaja dhe lokalitetin e tyre. Historia e tyre shpesh përshkruhet me një llogari të veçantë të pushtimit të tyre nga muslimanët dhe emri i guvernatorit në atë kohë është regjistruar. Vëmendje u kushtohet edhe monumenteve që ata përmbajnë dhe njerëzve të famshëm që kanë lindur ose kanë jetuar atje. Në këtë mënyrë një sasi e madhe e  letërsisë së vjetër, si proza dhe poezia, u ruajt nga Jakuti.  

## Punët 
* *Kitab Muxham al-Buldan* ( Arabic    ) "Fjalori i vendeve".  (Ar) Shtojca Libri 1 ; Shkruar mbi katër vjet (1224-1228), dhe përfundoi një vit para vdekjes së autorit. Klasifikuar një "gjeografi letrare", Yaqut plotëson përshkrimet gjeografike me material narrativ historik, etnografik dhe të lidhur. 
* ''Irshad al-Arīb ilā Ma'rifat al-Adīb* ose "Fjalori i Burrave të Njohur të Jukut"; ed. DS Margoliouth, 7 vëllime. ("EJW Gibb Memorial Series", vol. VI; Leiden, Brill 1907-27. shkarko arkiv.org 

:: *Muxham al-Udabā, Irshad el-Arīb Ila Ma'rifat el-Adib ',* ( arabisht    ) "Enciklopedia Letrare, Udhëzues i Ekspertëve për Letërsinë" (1226). (Ar) 

* ** ( arabisht    ); Botim 1845 nga Ferdinand Wüstenfeld . 

:: *Marççid* ; një edicion latin prej 6 vëllimesh nga Theodor Juynboll, botuar si *Lexicon geographicum, ku titulus est, Marâsid al ittilâ  ala asmâ 'al-amkina wa-l-biqâ*, në 1852.  

*  
** Alt:  
*       (alt  );  ;  ;  ;  ;  . 
* *Lexicon geographicum, titulli i të cilit është, Marâsid al ittilâ  ala asmâ 'al-amkina wa-l-biqâ',* (   Studimi i vëzhgimit të vendbanimeve dhe vendeve) 6 vols, redaktuar nga TG Juynboll, 1852 [-] 64; si *el-Ḥasila al-amina wa-al-biqa ': wa-huwa mukhtasar mu'jam al-buldan li-yaqut,'' 3 vols, redaktuar nga' Ali Muhammed el-Bajjawi, 1992 
* Yāqūt Ibn-'Abdallāh ar-Rūmī; ed. Theodor Juynboll ; '**  **'  ; Vol.4, f. 729; Leiden, Brill (1859, Arabisht-Gjuha Latine)

## Komente 
## Referime 

## Linqe te jashtme 
*  
* Biografia e Yaqut  
* Yaqut al-Hamawi, në muslimheritage.com 
* Letërsia e Udhëtimit dhe Eksplorimit, Një enciklopedi me tre vëllime, Routledge Taylor & Francis Group  
*       , ,  ;  ;  ;  . 
*