Prometeu i mbërthyer

## Parodi 
(Në orkestër apo skenë, siç quhet sot, vjen një karrocë me flatra- Kori i nimfave Oqeanide)
Oqeanidet dëgjojnë përmes tingujve të erës së shpejtë kobin që ka pllakosur Prometeun dhe vijnë ta ngushëllojnë:

 E shikojmë, Promete !
 Lot të hidhur sytë tanë
 si me vello i mbështjellin,
 por na dukesh madhështor!

KORI

Strofa I

 Shih si qajmë, Promete, 
 qajmë shortin, tënd të zi, 
 si rrëke na derdhen lotët,
 derdhen poshtë me vërtik,
 lot' të kripur, lot' të hidhur.
 Pa përfillur ligjin" e moçëm,
 Zeus' i egër sipas qejfit
 po sundon në mbarë botën,
 çdo titan - hyjni të vjetër
 me rrufe po e qëllon.
…………………
 veç njëherë kemi parë 
 duke qarë një hyjni
 nga mundim' i lemerisur.
 Ish Atlanti,(4) ai titan,
 që mbi zverkun e fuqishëm
 mban së toku tok' e qiell.

Antistrofa 

 Klith, buçet tallaz i detit
 edhe tretet në zbrazëtirë,
 plot me klithma dëshpërimi
 qan çdo lum e çdo burim.
 Hon' i ferrit përsëdyti
 këto klithma që të mbysin.

EPISODI i DYTË 

PROMETEU

 Nuk hesht se jam krenar apo fodull,
 por më coptohet zemra, kur e shoh
 kaq të poshtëruar sot unë veten time.
 Kush tjeter veç meje u siguroi
 pushtet edhe fuqi hyjnive t'rinj?
 Dhe hesht, veç hesht! Nevojë ju nuk keni
 që t'ju tregoj. Cdo gjë e dini vetë?
 Tani do t'ju rrëfej për mjerimet
 e njerëzve e shkretë. Si çiliminj
 dikur nga mendja e unë dhe i bëra
 të mençur. Nuk po flas për t'i poshteruar
 të mjerët njerëz, por që ta dinin
 ç'dhuratë të vyer atyre u kam bërë.
 Më parë njerëzit kishin sy dhe s'shihnin,
 i kishin veshët dhe asgjë s'dëgjonin,
 si hije ëndrrash krejt të mjegulluara,
 të turbullta, të mjera zvarriteshin
 nga njeri brez, në tjetrin. S'linin gjë 
 pa ngatërruar. Nuk dinin as shtëpi 
 qerpici të ndërtonin, se punimin 
 e drurit nuk e njihnin. Nëpër shpella
 nën, dhè ku s'futej dielli kurre dergjeshin
 si milingonat. Nuk i njihnin shenjat
 që stinët i dallojnë në mes tyre:
 as dimrin e acartë, as pranverën
 plot lule, as edhe verën frutaplotë.
 kështu diktonin djersën kot me kot,
 gjersa i parë u tregova lindjen
 dhe perëndimin e yjeve
 që janë shkenc' e shkencave, i shpika 
 për ta. U dhashë shkronjat, të renditura
 pas rradhës, duke u forcuar kujtesën,
 që është mëma e të gjitha muzave(5 )
 i pari unë vura kafshët e egra
 nën zgjedhë, i mësova si ngarkesa
 të mbajnë dhe si t'u shërbejnë njerëzve,
 nga punët e rënda duke i shpëtuar.
 Dhe kuajt i zbuta e nën frè i vura
 për të tërhequr karrot që luks janë
 për pasunarët. Jo. Askush veç meje 
 nuk i ka shpikur lundrat krahëlira
 që çajnë detin me vërtik. Medet
 sa shpikje të dobishme bëra unë 
 dhe njerëzit, ndërsa për vete s'gjej mjet
 për të shpëtuar nga ky komb i madh!

KORI

 Mjerim i madh të paska rën' në kokë
 dhe s'di të gjesh aspak shpëtim për vete.
 si mjeku që kur vet' e zë sëmundja,
 nuk di ç'ilaç i bën atij më mirë.

PROMETEU

 Dëgjo më tej dhe fort do të çuditesh
 sa mjete dhe mjeshtri të tjera shpika.
 më e madhja është kjo: kur nga sëmundjet
 të shkretët njerëz vuanin, kur as barna,
 as lëngje për të pirë, as përzierje
 për t'u fërkuar nuk kishin që të hiqnin
 sëmundjet dhe lëngonin dhe vdisnin.
 Krejt pa mjekim atyre u tregova
 mënyrat, lëngjet se si t'i përziejnë
 dhe t'i përdorin kundër çdo lëngatë.
 U kam shpjeguar si të parashikojnë
 atë që vjen dhe cilat ëndrra dalin
 e cilat s'dalin, fjalët që të yshtin;
 kuptimin e shenjave që shikon
 një udhëtar kur ecën rrugës dhe
 si dallojnë fluturimin e mbarë
 nga ai i papt i zogjve sqepmëdhenj
 me kthetra. U shpjegova tër huqet 
 e zogjve, si ushqehen, armiqsohen
 dhe duhen; si vallëzojnë tufa-tufa.
 Se çngjyr' e formë kanë rropullitë
 e kafshëve kur bëhen fli, që hyjeve
 gëzim t'u sjellin ngjyrën edhe njollat
 që shfaqen shpesh në shpretkë e mëlçi.
 Me dorën time poqa zverk e kofshë
 të lyera krejt në dhjame dhe u bëra
 mësues i njerëzve n'artin e mistershëm.
 Të gjith' ogurët, që tregojnë flaka,
 e zjarri dhe që fare s'i kuptonim
 më parë, ua shpjegova un' atyre.
 Po arin, bakrin, hekurin, argjendin
 dhe gjithë zejet e dobishme kush 
 veç meje mund të thotë se i nxorri 
 nga gjiri i nëntokës për dobi të njerëzve?
 Askush nuk mund të thotë, po nuk desh
 të m'urrej krejt pa turp? T'i bie më shkurt,
 të gjitha artet dhe mjeshtëritë njerëzit
 e vdekshëm i mësuan nga Prometeu

KORI

 Sa shume njerëzit, i ke ndihmuar!
 Tani nga gjëma veten e shpëto!
 Kam shpres' se kur nga prangat të çlirohesh
 me Zeusin vet' do matesh në fuqi.

PROMETEU

 Oh, fati plotfuqishëm s'ka caktuar
 nga Prangat e mallkuara të çlirohem
 më parë se ky trup e shprit nga mija
 mundime e tortura të robtohet.
 Se mendja kurrë s'matet dot me fatin.(6)

KORI

Po fatin cila forcë e drejton?

PROMETEU

Tri Moirat (7) dhe Erinetet(8) që s'harrojnë.

Prometeu i Mbërthyer (Episodi III)
Prometeu i tregon Korit të Oqeanideve se do të vijë një ditë kur Zeusi do të përmbyset. Ato nuk mund të përfytyrojnë një gjë të tillë: S'ke frike që lëshon të tilla fjalë? Prometeu që e ndjen se Kori trembet para tiranisë së Zeusit, me ironi i thotë që le t'i lutet e le ta lajkatojë Zeusin tani që ka pushtet, kurse sa për vete: … për asgjë s'çaj kokën, aq me pak për Zeusin.
Në këto e sipër vjen Hermesi, që kërkon t'i shkëpusë heroit të fshehtën për të ardhmen e Zeusit. Ky është shërbëtori më servil dhe më i pamëshirshëm i tiranit.

HERMESI

 Me ty, o dhelpër, tallës e përbuzës,
 me ty, o tradhtar i perëdive,
 me ty, që pasurove njerëzit e vdekshëm,
 me ty, hajdut i zjarrit të hyjnive, 
 me ty po flas! Im at' i madh kryezot
 në qiell, të urdhëron çdo gjë që llape
 për dasmën, që do ta rrëzoj nga froni,
 shpejt t'ia tregosh haptazi, pa fshehur gjë.
 Fol qartë, Promete dhe pa enigma!
 Mos më shtrëngo të bëj dy herë rrugën. 
 Nuk zbutet Zeusi me kokëfortësi!

PROMETEU

 Sa fort i shkokërka një gju' e lartë
 prej mburraveci një lakejeje të bindur
 të Perëndive! Eh, t'rinj në moshë,
 të rinj' e në pushtet, mos ju pandehni
 sa tërë jetën e jetës pa trazira
 do të banoni në pallat qiellor?
 S'i patë dy tiranët e tjerë
 se si u rrokullisën posht' nga froni?
 Do shoh si përmbyset dhe të tretin.
 ai që sundon tani në qiell do bjerë
 me shpejt dhe më me turp sesa të tjerët.
 Mos vall' kujton se trembem dhe përulem
 përpara hyjve të tu të rinj?
 Shiko se po gabon. S'më njihke mirë!
 Vër majat nga ke thembrat! Mbathja shpejt 
 nga erdhe! Kjo është përgjigja ime,
 mos prit më shumë. Nuk të them asgjë.

Hermesi përdor të gjitha mënyrat për t'ia arritur qëllimit të tij, duke përsëritur kërcënimin dhe hipokrizinë. Edhe Kori i Oqeanideve, të cilat vërtet e mëshirojnë heroin, o e quajnë gabim veprën e tij, e këshillojnë të bindet:

PROMETEU

 Çdo gjë që tha ky lajmëtar
 e dija mirë, e parashihja,
 por si armik të të trajtojë
 armiku, s'është aspak për turp.
 Hë, përvëloni me zjarr rrufesh,
 me vetëtim, shkrep, qëllomë!
 Me zhurmë, britma dhe potere
 ti tok' e qiell tmerr tronditi,
 me bubullimë, er' e shqotë,
 tallaze të egër, uturime,
 ti ajër, tok' e det e shtilli,
 mbi yje shtjella marrt' përpjetë.
 Dhe në skëterrë trupin hidhma,
 m'u në Tartar, mu në humnerë.
 Në ferr të zi si trup të vdekur
 me dorën hekur, fat, vërtitem!
 Por vetëm trupin tim të mjerë,
 se kurrë, kurrë un' nuk vdes!

HERMESI

 Nga dëshpërimi flet përçart, 
 urrejtj' e zezë e zemërimi.
 Mbërthyer nga tmerr përmbi shkëmbinj
 s'e mbyllka gojën i shkalluari.
 I lirë ky sikur të ishte
 ku mendj' e shthurrur kish arrirë?
 Por ju, që keq ju vjen për të,
 largohuni shpejt nga ky vend;
 që mendja juaj mos të shakallojë,
 kur të godas' rrufe e zeusit!

Me fjalët e Prometeut bëhet gjithnjë e më e qartë qëndresa e tij titanike. Hermesi mbasi është i bindur se nuk mund të bëjë asgjë, i lajmëron nimfat oqeanide të largohen që aty, që mendja e tyre të mos shkalloj,. "Kur të godasë rrufe e Zeusit".
Kori i Oqeanideve e quan vepër të ulët të braktisë mikun në fatkeqësi.

KORI

 Me mua flit me tjetër gjuhë
 dhe mos më jep të tilla mend,
 ato nuk zenë vend tek une!
 Më the një fjalë fyese shumë!
 Jo, kurrë nuk mund t'më shtysh
 të bëj një poshtërsi të tillë!
 Sepse jam gati un' gjithmonë
 çdo short të zi me të ta vuaj.
 Po , jam mësuar gjithë jetën 
 që pabesinë ta kem pështirë.
 S'njoh unë ves më të shëmtuar, 
 më të poshtër, se tradhëtinë!

HERMESI

 Por mos harroni çfar' ju thashë, 
 as mos mallkoni fatin tuaj,
 kur dallgë dhembjesh t'u godasë,
 mos u rropatni, as mos më thoni
 se gjoja zeusi krejt pa pritur 
 ju pat qëlluar me flak' e zjarr.
 Ju në humner' u hodhët vetë.
 Vet' u gremisët në skëterrë.
 Në befasi askush s'ju zuri,

 pasi askush s'ju ngriti juve.
 Me dashjen tuaj rrjetën endet,
 në rrjet të fatit zunë veten.

Hermesi më në fund largohet. Prometeu po e ndien se paralajmërimi i Hermesit po bëhet realitet.

PROMETEU

 S'qënkan fjalë boshe, se me të vërtetë
 toka më rrëmet po trandet(9) e dridhet.
 Oshëtijnë bubullimat me gjëmime,
 gjarpërojnë rrufetë me vetëtima,
 gjuhë flakë zigzag bëjnë nëpër qiell,
 flakërimat verbojnë do gjë përqark!
 Era pluhurin rrugës ngre në ajër,
 shqota ulërin, vërshëllen me lemeri!
 Shotë me shqotë po përpalsen, po përleshen
 tok' e qiell e çdo gjë u përie në botë!(10)
 ja, ç'furtunë dërgoi zeusi i tërbuar
 për të më ndëshkuar, për të më përkulur!
 Shih, o mëmë tokë.
 E nderura nënë,
 shih eter i shenjtë
 që më ndrite botën
 skaj me skaj pështjell,
 shihni si po vuaj
 krejt pa pasur faj!