Kryevepra

[parapamje| *Krijimi i Adamit i* [Mikelanxhelo|Mikelanxhelos (rreth vitit 1512), pjesë e tavanit të Kapelës Sistine, konsiderohet një kryevepër arketipale e pikturës .]]
**Kryevepra** (, *vepër e madhe* ose , *mjeshtëri e veprës*) në përdorim modern është një krijim që i janë dhënë shumë vlerësime kritike, veçanërisht, që konsiderohet si vepra më e madhe e karrierës së një personi ose një vepër me krijimtari, aftësi, thellësi ose mjeshtëri të jashtëzakonshme. Historikisht, një "kryevepër" ishte një vepër e një standardi shumë të lartë e prodhuar për të marrë anëtarësimin e një shoqërie apo akademie në fusha të ndryshme të arteve pamore dhe zejtare.
[parapamje| Në pikturë, *[Mona Liza|Mona Lisa e* Leonardo da Vinçit (rreth 1503–06) konsiderohet një kryevepër arketipale,    megjithëse nuk u prodhua për t'u pranuar në një repart apo akademi.]]

## Etimologjia 
Forma *masterstik* është regjistruar në gjuhën angleze ose skoceze në një sërë rregulloresh të repartit të Aberdeenit të datuara në vitin 1579, ndërsa "kryevepra" u gjet për herë të parë në vitin 1605, tashmë jashtë një konteksti esnafësh, në një shfaqje të Ben Jonson.  "Masterprize" ishte një tjetër variant i hershëm i shprehjes në gjuhën angleze. 

Në anglisht, termi u përdor dhe u përhap me shpejtësi në një sërë kontekstesh për një vepër krijuese jashtëzakonisht të mirë dhe ishte "në përdorim të hershëm, shpesh i aplikuar për njeriun si 'kryevepra' e Zotit ose e Natyrës". 

## Historiku 
Fillimisht, *kryevepra* ishte një term i cili i referohej një pjesë të veprës së prodhuar nga një nxënës, student apo punëtor i kualifikuar që aspironte për t'u bërë një zejtar mjeshtër në sistemin vjetër të esnafeve evropiane. Përshtatshmëria e tij për t'u kualifikuar për anëtarësim në repart gjykohej pjesërisht nga kryevepra, dhe nëse ai ishte i suksesshëm, pjesa mbahej nga reparti. Prandaj, u tregua shumë kujdes për të prodhuar një pjesë të mirë në çfarëdo zanati, qoftë pastiçeri, pikturë, argjendari, prodhimtarinë ethikave, përpunimin e lëkurës apo shumë zanate të tjera.

Në Nuremberg, Gjermani, ndërmjet viteve 1531 dhe 1572, nxënësve apo studentë që dëshironin të bëheshin mjeshtër të argjendarisë iu kërkohej të prodhonin kupa kolumbine, llamba për një vulë çeliku dhe unaza ari të vendosura me gurë të çmuar përpara se të mund të pranoheshin në repartin e argjendarisë. Nëse nuk pranoheshin, atëherë mund të vazhdonin të punonin për argjendarë të tjerë, por jo si mjeshtër. Në disa esnafe, praktikantët nuk lejoheshin të martoheshin derisa të kishin marrë anëtarësimin e plotë. 

Në kuptimin e tij origjinal, termi përgjithësisht kufizohej në objekte të prekshme, por në disa raste, ku esnafët mbulonin krijuesit e produkteve jomateriale, përdorej i njëjti sistem. Shembulli më i njohur sot është opera e Richard Wagner *Die Meistersinger von Nürnberg* (1868), ku pjesa më e madhe e komplotit ka të bëjë me kompozimin dhe performancën e heroit të një kënge "kryevepër", për ta lejuar atë të bëhet një *këngëtar i madh* në Esnafin e Nurembergut. Kjo ndjek rregulloren e mbijetuar të esnafit.

Praktika e prodhimit të një kryevepre ka vazhduar në disa akademi moderne të artit, ku termi i përgjithshëm për vepra të tilla tani është pjesë e pritjes. Akademia Mbretërore në Londër përdor termin "punim diplome" dhe ka grumbulluar një koleksion të shkëlqyer të punimeve të diplomave të marra si kusht për anëtarësim.

## Përdorimi modern 
Në përdorimin modern, një kryevepër është një krijim në çdo fushë të artit që i janë dhënë shumë vlerësime kritike, veçanërisht ajo që konsiderohet vepra më e madhe e karrierës së një personi ose një vepër me krijimtari, aftësi, thellësi ose mjeshtëri të jashtëzakonshme. Për shembull, romani *David Copperfield* nga Charles Dickens konsiderohet përgjithësisht një kryevepër letrare.    Termi shpesh përdoret lirshëm, dhe disa kritikë si Edward Douglas i Tracking Board mendojnë se është i tepruar në përshkrimin e filmave të fundit. 

## Shih edhe 
* Arti
* Vepra
* Krijimtaria

## Referime