Shekulli i Turpërimit

[parapamje| Një karikaturë politike që përshkruan [Mbretëresha Viktoria|mbretëreshën Victoria ( Britani ), Kaiser Wilhelm II ( Gjermani ), Car Nikolla II ( Rusi ), Marianne ( Franca ) dhe një samurai ( Japoni ) duke ndarë Kinën .]]
" **Shekulli i poshtërimit** " ose " **qind vjet poshtërim kombëtar** është një term i përdorur në Kinë për të përshkruar periudhën e ndërhyrjes dhe nënshtrimit të dinastisë Qing dhe Republikës së Kinës nga fuqitë perëndimore dhe Perandorinë Japoneze nga viti 1839 deri në vitet 1940.

Termi u ngrit në vitin 1915, në atmosferën e nacionalizmit kinez në rritje që kundërshtonte qeveria japoneze dhe pranimin e tyre nga Yuan Shikai, me Kuomintangun (Partia Nacionaliste Kineze) dhe Partia Komuniste Kineze që e popullarizuan termin. Sot e kesaj dites, kjo perdohet ne historiografinë kineze.

## Historia 
Nacionalistët kinezë në vitet 1920 dhe 1930 e datuan Shekullin e poshtërimit në mesin e shekullit të 19-të, në prag të Luftës së Parë të Opiumit dhe shkatërrimi i Kinës Qing që pasoi.

Humbjet nga fuqitë e huaja të përmendura si pjesë e Shekullit të Poshtërimin përfshijnë:

* Tregtia perëndimore dhe japoneze e opiumit në Kinë (1800-1940)
* Humbja në Luftën e Parë të Opiumit (1839–1842) nga britanikët dhe pushtimi i Hong Kongut.
* Traktatet e pabarabarta (në veçanti, Nanjing, Whampoa, Aigun dhe Shimonoseki )
* Humbja në Luftën e Dytë të Opiumit (1856–1860) dhe plaçkitja dhe plaçkitja e Pallatit të Vjetër Veror nga forcat anglo-franceze.
* Nënshkrimi i "traktateve të pabarabarta" të Aigun (1858) dhe Pekinit (1860) gjatë Luftës së Dytë të Opiumit, të cilat ia dhanë Rusisë Mançurinë ruse .
* Humbja e pjesshme gjatë Luftës Sino-Franceze (1884-1885), e cila rezultoi në humbjen e sundimit mbi Vietnamin dhe ndikimin në Gadishullin Indokin .
* Ekspedita britanike ne Sikkim (1888).
* Humbja në Luftën e Parë Sino-Japoneze (1894–1895) nga Japonia, e cila rezultoi në kolonizimin japonez të Tajvanit dhe sundimin mbi Korenë.
* Marrëveshja e Pavlovit që çoi në pushtimin rus të Liaodong. (1898)
* Pushtimi i Aleancës së Tetë Kombeve për të shtypur kryengritjen e Boxer-it (1899-1901) dhe Protokolli i Boxer-it që rezultoi, i cili imponoi dëmshpërblime mbi të ardhurat vjetore të taksave të qeverisë. 
* Pushtimi i njëkohshëm rus i Mançurisë (1900), i cili rezultoi në pogrome anti-kineze dhe dëbimin ose vrasjen e mëvonshme të të gjithë nënshtetasve Qing në Gjashtëdhjetë e Katër Fshatrat në lindje të lumit.
* Pushtimi japonez i Liaodong gjatë Luftës Ruso-Japoneze . (1905)
* Ekspedita britanike në Tibet (1903–1904)
* Kërkesat e Njëzet e Një (1915) nga Japonia, të cilat do të kishin zgjeruar në masë të madhe kontrollin japonez mbi Kinën.
* Traktati i Versajës (1919) në të cilin territori gjerman në Kinë iu dorëzua Japonisë dhe çoi në Lëvizjen e Katërt të Majit anti-imperialiste.
* Pushtimi japonez i Mançurisë (1931-1932)
* Pushtimi sovjetik i Xinjiang (janar – prill 1934)
* Lufta e Dytë Sino-Japoneze (1937–1945), gjatë së cilës u kryen krime të shumta dhe të përhapura lufte nga forcat japoneze, më famëkeqja Masakra e Nanjingut dhe eksperimentet vdekjeprurëse njerëzore nga Dhomat 731.

Në atë periudhë, Kina vuajti nga fragmentim të madh të brendshëm, humbi pothuajse të gjitha luftërat që zhvilloi dhe shpesh u detyrua t'u jepte koncesionet të mëdha ndaj fuqive të mëdha në traktate të pabarabarta. Në shumë raste, Kina u detyrua të paguante shuma të mëdha reparacionesh, të hapte porte për tregti, të jepte me qira ose të lëshonte territore (pjesë të Mançurisë ( Kina Veriperëndimore ) dhe Ishullin Sakhalin nga Perandorisë Ruse, Gjiri Jiaozhou Perandorisë Gjermane, Hong Kong tek Perandorisë Britanike, Macau Perandorisë Portugeze, Zhanjiang në Francë dhe Tajvani Perandorisë së Japonisë). Keto marrëveshjet ne përgjithësi jane negociuar jashtë kines.

### Fundi i turpërimit 
Chiang Kai-shek shpalli fundin e Shekullit të Poshtërimi në 1943 me shfuqizimin e të gjitha traktateve të pabarabarta dhe Mao Ce Duni shpalli fundin e tij pas Luftës së Dytë Botërore, me Chiang që promovoi rezistencën e tij të kohës së luftës ndaj sundimit japonez dhe vendin e Kinës midis Katër e Mëdha në Aleatët fitimtarë në 1945, dhe Mao e shpalli atë me themelimin e Republikës Popullore të Kinës në 1949. Regjimi i kohes e sotme ne Kine shpesh e përmend shekullin e turpërimit per te krahasuar ate periudhe e errët me kohen e sotme.