Republika Demokratike e Afganistanit

**Republika Demokratike e Afganistanit** ( **RDA** ),  e riemërtuar **Republika e Afganistanit**  në 1987, ishte shteti afgan gjatë sundimit njëpartiak të Partisë Popullore Demokratike të Afganistanit (PPDA) nga 1978 deri në 1992 . Ajo u mbështet shumë në ndihmat nga Bashkimi Sovjetik për pjesën më të madhe të qënies së saj, veçanërisht gjatë Luftës Sovjeto-Afgane .

PPDA erdhi në pushtet nëpërmjet Revolucionit Saur, i cili rrëzoi regjimin e autokratit të pazgjedhur të Mohammed Daud Kanit ; ai u pasua nga Nur Muhammad Taraki si kreu i shtetit dhe qeverisë më 30 prill 1978.  Taraki dhe Hafizullah Amin, organizatori i Revolucionit Saur, prezantuan disa reforma problematike gjatë sundimit të tyre, si reformat e tokës dhe martesës dhe një politikë e detyrueshme e çislamizimit krahas promovimit të socializmit .  Amini shtoi gjithashtu reformat e paraqitura nga Kani, si arsimi universal dhe të drejtat e barabarta për gratë .  Menjëherë pas marrjes së pushtetit, filloi një luftë për pushtet midis fraksionit të vijës së ashpër *Khalk* të udhëhequr nga Taraki dhe Amin, dhe fraksionit të moderuar *Parçam* të udhëhequr nga Babrak Karmal . Khalk-istët dolën fitimtarë dhe pjesa më e madhe e parçamitëve u spastruan më pas nga PPDA, ndërsa udhëheqësit më të shquar të parçamëve u internuan në Bllokun Lindor dhe në Bashkimin Sovjetik.

Pas luftës Khalk-Parçam, një tjetër luftë për pushtet u ngrit midis Tarakit dhe Aminit brenda fraksionit Khalk, në të cilin Amini fitoi epërsinë dhe më vonë vrau Tarakin me urdhër të tij. Për shkak të reformave të mëparshme, sundimi i Aminit rezultoi jopopullor si në Afganistan ashtu edhe në Bashkimin Sovjetik. Një ndërhyrje sovjetike e mbështetur nga qeveria afgane kishte filluar në dhjetor 1979, dhe më 27 dhjetor, Amin u vra nga forcat ushtarake sovjetike ; Karmali u bë udhëheqësi i Afganistanit në vend të tij. Epoka Karmal, e cila zgjati nga viti 1979 deri në 1986, u shënua nga kulmi i Luftës Sovjeto-Afgane, në të cilën forcat qeveritare sovjetike dhe afgane luftuan kundër muxhahidëve afganë për të konsoliduar kontrollin mbi Afganistanin. Lufta rezultoi në një numër të madh viktimash civile si dhe në krijimin e miliona refugjatëve që u larguan në Pakistan dhe Iran . Parimet Themelore, një kushtetutë, u prezantua nga qeveria në prill 1980 dhe disa njerëz jo anëtarë të PPDA u lejuan në qeveri si pjesë e politikës së saj për të zgjeruar bazën e saj mbështetëse. Megjithatë, politikat e Karmalit nuk arritën të sillnin paqe në vendin e shkatërruar nga lufta dhe në vitin 1986, ai u pasua si Sekretar i Përgjithshëm i PPDA-së nga Mohammad Naxhibullah .

Naxhibullah ndoqi një politikë të pajtimit kombëtar me opozitën: një kushtetutë e re afgane u prezantua në 1987 dhe zgjedhjet demokratike u mbajtën në 1988 (të cilat u bojkotuan nga muxhahidët). Pas tërheqjes sovjetike nga Afganistani në 1988-1989, qeveria u përball me qëndresën në rritje. 1990 u dëshmua të ishte një vit ndryshimi në politikën afgane pasi u prezantua një kushtetutë tjetër që deklaronte natyrën e Afganistanit si një republikë islamike dhe PPDA u transformua në Partinë Watan, e cila vazhdon të ekzistojë. Në frontin ushtarak, qeveria u tregua e aftë për të mposhtur opozitën e armatosur në betejë të hapur, siç u dëshmua në Betejën e Xhaalalabadit . Megjithatë, me një opozitë agresive të armatosur dhe vështirësi të brendshme, siç ishte një përpjekje e dështuar për grusht shteti nga fraksioni Khalk në 1990, shoqëruar me shpërbërjen e Bashkimit Sovjetik në 1991, qeveria Naxhibullahu u largua në prill 1992. Rënia e qeverisë së Naxhibullahut shkaktoi një luftë tjetër civile që çoi në ngritjen e talebanëve dhe marrjen e tyre përfundimtare të pjesës më të madhe të Afganistanit deri në vitin 1996 .