Emona

**Emona**   ose **Aemona** (shkurt për  ) ishte një castrum romak, i vendosur në zonën ku lumi i lundrueshëm Ljubljanica ishte më afër Kodrës së Kalasë,  duke shërbyer tregtinë midis kolonëve të qytetit, kolonistëve nga pjesa veriore e Italisë romake dhe pjesës tjetër të perandorisë. Emona ishte qyteti më lindor i rajonit,  edhe pse më parë supozohej se ishte pjesë e Panonisë ose Ilirikut, por gjetjet arkeologjike të vitit 2008 dëshmuan të kundërtën. Nga fundi i shekullit të 4-të deri në fund të shekullit të 6-të, Emona ishte selia e një peshkopate që kishte kontakte intensive me rrethin kishtar të Milanos, të pasqyruara në arkitekturën e kompleksit të hershëm të krishterë përgjatë rrugës Erjavec në Lubjanën e sotme.

Visigotët fushuan nga Emona në dimrin e 408/9, Hunët e sulmuan atë gjatë fushatës së tyre të vitit 452, Langobardët kaluan rrugës për në Itali në vitin 568 dhe më pas erdhën inkursione nga avarët dhe sllavët. Varrezat e lashta në Dravlje tregojnë se banorët dhe pushtuesit origjinalë mundën të jetonin në paqe krah për krah për disa dekada. Pas gjysmës së parë të shekullit të 6-të, në Emona nuk kishte mbetur më jetë.  Elita e Rilindjes së Lubjanës të shekullit të 18-të ndau interesin për Antikitetin me pjesën tjetër të Evropës, duke ia atribuar themelimin e Lubjanës mitik Jasonit dhe Argonautëve. Qytete të tjera të lashta romake të vendosura në Slloveninë e sotme përfshijnë Nauportus (tani Vrhnika ), Celeia (tani Celje ), Neviodunum (tani fshati Drnovo ) dhe Poetovio (tani Ptuj ).

## Historia 
Gjatë shekullit të 1-rë para Krishtit, në vendin e Lubjanës së sotme, nën kodrën e Kalasë, u ndërtua një kështjellë ushtarake romake. Ndërtimi i vendbanimit romak të Emona, i fortifikuar me mure të forta, pasoi në vitin 14 pas Krishtit . Ajo kishte një popullsi prej 5,000 deri në 6,000 njerëz, kryesisht tregtarë dhe zejtarë, dhe ishte gjithashtu një qendër e rëndësishme e hershme e krishterë me perëndeshën e saj, Equrna. Territori administrativ ose *ager* i Emonës shtrihej nga Atrans ( Trojane ) përgjatë maleve Karawanks drejt veriut, pranë Višnja Gora në lindje, përgjatë lumit Kolpa në jug dhe kufizohej në perëndim me territorin e Aquileia në fshatin Bevke .

Sipas Ammianus Marcellinus, një nga arsyet e luftës midis Licinius dhe Kostandinit të Madh ishte se Licinius shkatërroi bustet dhe statujat e Kostandinit në Emona. 

Pas disa muaj pushtimi në vitin 388, qytetarët e Emonës përshëndetën perandorin Theodosius I duke hyrë në qytetin e çliruar pas betejës fitimtare të Save, ku Theodosius I mundi ushtrinë e uzurpatorit romak Magnus Maximus .

Në vitin 452, Emona u shkatërrua praktikisht nga Hunët, të udhëhequr nga Attila . Banorët e mbetur të tij u larguan nga qyteti; disa prej tyre arritën në bregdetin e Istrias, ku themeluan një "Emona të dytë", Aemonia, tani qyteti i Novigradit .  (që do të thotë "Qyteti i ri"), në Kroaci .

## Gjetjet arkeologjike 
Gjetje arkeologjike janë gjetur në çdo projekt ndërtimi në qendër të Lubjanës. Hulumtimi intensiv arkeologjik mbi Emona daton 100 vjet më parë, megjithëse qyteti romak u portretizua nga shekulli i 17-të e tutje. Aty janë gërmuar mbetje të shumta, si pjesë të murit romak, shtëpi banimi, statuja, gurë varresh, disa mozaikë dhe pjesë të pagëzimores së hershme të krishterë, të cilat mund të shihen edhe sot. 

Për sa i përket vendndodhjes së saj brenda Italisë romake, në vitin 2001 një gur kufitar midis Aquileia dhe Emona u zbulua në afërsi të Bevke në shtratin e lumit Ljubljanica . Guri është bërë nga guri gëlqeror Aurisina . Për shkak se gurët e ngjashëm përdoreshin vetëm për të përcaktuar dy komunitete që i përkisnin të njëjtës provincë romake dhe për shkak se nuk diskutohet që Aquileia i përkiste Italisë romake, kjo do të thotë se të dy qytetet i përkisnin Italisë dhe se Emona nuk ishte kurrë pjesë e Ilirikut (ose, më vonë, të provincës së Panonisë). 

## Shih edhe 
* Lubjana
* Sllovenia

## Referime