Rajhu Gjerman

**Rajhu Gjerman** (gjermanisht: *Deutsches Reich*) ishte emri kushtetues për shtetin kombëtar gjerman që ekzistonte nga viti 1871 deri në vitin 1945. Rajhu u kuptua se e merrte autoritetin dhe sovranitetin e tij tërësisht nga një *Volk* ("popull") i vazhdueshëm unitar gjerman, me atë autoritet dhe sovranitet të ushtruar ndaj secilit. kohë mbi një "territor shtetëror" unitar gjerman me kufij dhe shtrirje të ndryshueshme. Edhe pse zakonisht përkthehet si "Perandoria Gjermane", fjala *Reich* këtu përkthehet më mirë si "realm" ose "arritje" territoriale, në atë që termi në vetvete nuk ka konotacione monarkike.

Republika Federale e Gjermanisë pohoi, pas krijimit të saj më 1949, se brenda kufijve të saj ishte vazhdimi i vetëm ligjor i Reich Gjerman, dhe rrjedhimisht jo një shtet pasardhës. Megjithatë, Republika Federale nuk e mbajti titullin specifik Reich Gjerman, dhe kështu zëvendësoi vazhdimisht prefiksin *Reichs*- në të gjithë titujt dhe emërtimet zyrtare me *Bundes-* (prandaj, për shembull, *Reichskanzler* u bë *Bundeskanzler*.) Ribashkimi i Gjermanisë në vitin 1990, Republika Federale e zgjeruar e përshkruan veten si "Gjermania e Bashkuar", duke theksuar se tani nuk njeh asnjë territor jashtë kufijve të saj të bashkuar, por të përfshirë ndonjëherë në ish-Reich Gjerman, pasi ka një pretendim të vlefshëm për të qenë pjesë e Gjermania në tërësi.

## Përdorimi
Duke iu referuar të gjithë periudhës 1871–1945, "**Reich Gjerman**" i përkthyer pjesërisht përdoret nga historianët në kontekste formale; megjithëse në përdorimin e zakonshëm ky shtet ishte dhe njihet thjesht si **Gjermania**, termi "Perandoria Gjermane" është rezervuar për të treguar shtetin gjerman midis 1871 dhe 1918.

Historia e shtetit-komb të njohur si Rajhu Gjerman zakonisht ndahet në tre periudha:

* Perandoria Gjermane (1871–1918)
* Republika e Weimarit (1918-1933)
* Gjermania Naziste (1933–1945)

Emri *Deutsches Reich* u përdor herë pas here në hartat bashkëkohore të Perandorisë së Shenjtë Romake (911-1806), e quajtur gjithashtu "Perandoria e Shenjtë Romake e Kombit Gjerman" nga shekulli i 16-të e tutje, megjithëse përbënte një entitet mbikombëtar që shtrihej përtej kufijve të zonës e gjuhës gjermane (*Sprachraum*). Përpjekja e parë për të krijuar një "Perandori Gjermane" gjatë Revolucionit të Marsit 1848 me Kushtetutën e Frankfurtit përfundimisht dështoi: ajo u ndërpre nga monarkët e Konfederatës Gjermane, veçanërisht nga Mbreti i Prusisë, duke luftuar nacionalizmin gjerman, i cili më pas ishte i lidhur me ideja e sovranitetit popullor.

Një libër i vitit 1923 i titulluar *Das Dritte Reich* nga Arthur Moeller van den Bruck numëronte Perandorinë e Shenjtë Romake mesjetare si të parën dhe monarkinë e viteve 1871–1918 si të dytën, e cila më pas do të pasohej nga një e treta e "rigjallëruar". Regjimi nazist shpesh është quajtur "Reich i Tretë"; ky përdorim ndonjëherë ishte i njëkohshëm, por kryesisht retrospektiv dhe zbatohej nga jogjermanët.

Pas aneksimit *Anschluss* të Austrisë në vitin 1938, Gjermania naziste e quajti veten jozyrtarisht Reich i Madh Gjerman (gjermanisht: *Großdeutsches Reich*). Ky emër u bë emri zyrtar i shtetit vetëm gjatë dy viteve të fundit (1943–45) të sundimit nazist nën Adolf Hitler, edhe pse ndryshimi nuk u shpall kurrë. Pas Luftës së Dytë Botërore, emërtimi "Reich Gjerman" ra shpejt në mospërdorim në Gjermaninë e pushtuar nga Aleatët, megjithatë, dhe ekzistenca e vazhdueshme e shtetit mbeti një çështje debati; Republika e Bonit të pasluftës ruajti ekzistencën e vazhdueshme të Reich Gjerman si një "shtet i përgjithshëm", por në gjumë ndërsa Gjermania Lindore dhe Perëndimore vazhduan të ndaheshin. Megjithatë, kur Gjermania u ribashkua në vitin 1990, termi "Reich Gjerman" nuk u ringjall si titull për Republikën e Berlinit.

Republika Federale nuk e përdor termin 'Reich i Tretë' për Gjermaninë naziste; pasi regjimi i Hitlerit konsiderohet të ketë qenë një "shtet kriminal" (*Verbrecherstaat*), një sipërmarrje kriminale e maskuar si një shtet, dhe si rrjedhim kurrë në asnjë aspekt një organizatë legjitime shtetërore e Reich Gjerman.

## Referime