Iurisdictio

Në të drejtën romake, me ***iurisdictio*** (që vjen nga latinishtja *ius dicere* që do të thotë "të thuash, të afirmosh të drejtën") nënkuptohej pushteti, me të cilin ishin të pajisur disa magjistratë, të quajtur *iusdicendi*, për të imponuar në kuadrin juridik një kundërthënie. Në ktë kuptim *iurisdictio* dallohet nga *iudicatio*, që nga ana tjetër është pushteti për ta zgjidhur një kundërthënie, dhe i atribuohet gjykatësit që duhet të nxjerë vendimin.

## Historia 
Të pajisur me *iurisdictio* ishin dy pretorë (*praetor urbanus* dhe *praetor peregrinus*), aediles curulis dhe, në provinca, guvernatorët provincialë. 

Sipas asaj që saktësojnë burimet, ushtrimi i *iurisdictio* paraqitej te *tria verba praetoris*: *do*, *dico*, dhe *addico*, që mund të shqiptoheshin në ditët të caktuara (*dies fasti*).

Në sistemet proçesuale të *legis actiones* dhe të *agere per formulas* ky dallim midis *iurisdictio* dhe *iudicatio* gjente zbatim në dy faza në të cilat proçesi ishte dypalësh: faza *in iure*, që zhvillohej përpara magjistratit iusdicenis, dhe faza *apud iudicem*, që zhvillohej përpara një gjykatësi privat (i vetëm ose kolegjial). Nga ky këndvështrim nocioni teknik i *iurisdictio* i të drejtës së vjetër romake nun mund të konsiderohej përkuese as me *iurisdictio* të drejtën ndërmjetësuese, as, aq më pak, me juridiksionin modern.

## Shiko gjithashtu
* Imperator
* De Administrando Imperio
* Juristi
* Gjyqtari
* Dekreti
* Pushteti (shoqëror dhe politik)
* Aktet juridike
* Juridiksioni
* Administrata publike
* Akti administrativ
* Urdhëresa administrative
* Urdhëri administrativ
* De jure
* De facto
* Abusus
* Aedilen
* Aerarium
* Agentes in rebus
* Amfiteatri Romak
* Amicitia
* Anijet Romake
* Arcana imperii
* Arkitektura Romake
* Arkitektura e Teatrove Romake
* Arti Arkaik Romak
* Arti Romak Plebe
* Arti romak
* Auctoritas
* Auguri
* Besimet e lashta mesdhetare
* Bujqësia në Romën e lashtë
* Cannaba
* Censori
* Cirku Romak
* Civitas
* Colonus (person)
* Consilium principis
* Consistorium
* Contio
* Curia Calabra
* Cursus honorum
* Çitadela
* Dashuria Greke
* Dediticii
* Diktatori romak
* Dominati (Roma)
* Drungos
* Dux
* Dymbëdhjetë Tabelat
* E drejta romake
* Ekonomia Romake
* Equites
* Ergastulum
* Feja romake
* Festivalet Romake
* Filozofia e lashtë romake
* Folklori Romak
* Forumet Romake
* Fructus
* Genius loci
* Gens
* Harku i Triumfit
* Historia e Kushtetutës romake
* Honestiores dhe humiliores
* Horreum
* Horreum (Epir)
* Hospitium
* Imperium
* Institucionet politike të Romës së lashtë
* Instrumentum regni
* Jus
* Ius civile
* Jus trium liberorum
* Kalendari Romak
* Këshilli i Plebejve
* Klasa shoqërore në Romën e Lashtë
* Klima e Romës së Lashtë
* Kodeksi i Justinianit
* Kodeksi i Theodosit
* Kolona e Fitores
* Kopshtet romake
* Kufijtë ushtarakë dhe fortifimet romake
* Kultura e Romës së lashtë
* Kuvendi i Centurionëve
* Kuvendi i Kuriatit
* Kuvendet Romake
* Kuvendi Tribal
* Lapis manalis
* Larja në Romën e Lashtë
* Latinët e Lashtë
* Latium
* Lidhja Latine
* Limes Britannicus
* Llaçi romak
* Luftërat Romako-Latine
* Magjistratët ekzekutivë të Republikës Romake
* Magjistratët romakë
* Magjistratët e Perandorisë Romake
* Magister militum Ilirikum
* Mare Nostrum
* Marina Romake
* Miliarium Aureum
* Misteret greko-romake
* Mjekësia Romake
* Mos maiorum
* Mundus Cereris
* Municipium
* Muri i Antoninit
* Nikopoli i Epirit
* Novus homo
* Nobiles
* Optimates dhe populares
* Orcus
* Pagus
* Patricët romakë
* Perandoria Romake
* Periudha e Ngrohtë Romake
* Plaçkitja Vandale e Romës
* Plaçkitja Visigote e Romës
* Plebejtë
* Pomerium
* Possessio
* Potestas
* Pretori
* Primus inter pares
* Principati (Roma)
* Provinca romake e Epirit
* Provocatio ad populum
* Republika Romake
* Rogatio
* Roma quadrata
* Rrugët romake
* Selitë perandorake romake
* Senati Romak
* Shpyllëzimi gjatë periudhës romake
* Shtatë Kodrat e Romës
* Shtetësia Romake
* Shtëpia Romake
* Skllavëria në Romën e lashtë
* Skulptura Romake
* Spektaklet Romake
* SPQR
* Statusi në sistemin ligjor romak
* Tempulli Romak
* Teknologjia në Romën e lashtë
* Të Drejtat Latine
* Thermae
* Traditat romake të emërtimit
* Triumfi Romak
* Ujësjellësi Romak
* Umbilicus urbis Romae
* Ura e Trajanit
* Urbanistika Romake
* Urbs
* Ushtria Romake
* Usucapio
* Usus
* Veshjet në Romën e lashtë
* Vicus
* Vila Romake
* Zgjedhjet në Republikë Romake

## Citime fundore