open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Uji i pastruar

[parapamje|311x311px|Shishe për ujë të distiluar në Akademinë Mbretërore të Farmacisë ([Spanja|Spanjë).]]
**Uji i pastruar** është uji që është filtruar ose përpunuar mekanikisht për të hequr papastërtitë dhe për ta bërë atë të përshtatshëm për përdorim. Uji i distiluar ishte, më parë, forma më e zakonshme e ujit të pastruar, por, vitet e fundit, uji pastrohet më shpesh nga procese të tjera duke përfshirë deionizimin kapacitiv, osmozën e kundërt, filtrimin e karbonit, mikrofiltrimin, ultrafiltrimin, oksidimin ultravjollcë ose elektrodeionizimin. Kombinimet e një numri të këtyre proceseve kanë hyrë në përdorim për të prodhuar ujë ultra të pastër me pastërti kaq të lartë saqë gjurmët e ndotësve të tij maten në pjesë për miliard (ppb) ose pjesë për trilion (ppt).

Uji i pastruar ka shumë përdorime, kryesisht në prodhimin e medikamenteve, në laboratorët dhe industritë shkencore dhe inxhinierike, dhe prodhohet në një sërë pastërtie. Përdoret gjithashtu në industrinë komerciale të pijeve si përbërësi kryesor i çdo formule të caktuar të shisheve me markë tregtare, në mënyrë që të ruhet qëndrueshmëria e produktit. Mund të prodhohet në vend për përdorim të menjëhershëm ose të blihet në kontejnerë. Uji i pastruar në gjuhën angleze bisedore mund t'i referohet gjithashtu ujit që është trajtuar ("i bërë i pijshëm") për të neutralizuar, por jo domosdoshmërisht për të hequr ndotësit që konsiderohen të dëmshëm për njerëzit ose kafshët.

## Shiko edhe 
* Uji

## Referime
Politika energjetike

[parapamje|Shembull i vendimeve të politikës energjetike: Qëllimi i Korridorit Jugor të Gazit, i cili lidh fushën gjigante të gazit Shah Deniz në [Azerbajxhani|Azerbajxhan me Evropën, është të zvogëlojë varësinë e Evropës nga gazi rus.]]
**Politika energjetike** është mënyra në të cilën një njësi e caktuar (shpesh qeveritare) ka vendosur të trajtojë çështjet e zhvillimit të energjisë, duke përfshirë konvertimin, shpërndarjen dhe përdorimin e energjisë, si dhe reduktimin e emetimeve të gazeve serrë, në mënyrë që të kontribuojë në zbutjen e ndryshimeve klimatike. Atributet e politikës energjetike mund të përfshijnë legjislacionin, traktatet ndërkombëtare, stimujt për investime, udhëzimet për ruajtjen e energjisë, taksat dhe teknika të tjera të politikave publike. Energjia është një komponent thelbësor i ekonomive moderne. Një ekonomi funksionale kërkon jo vetëm punë dhe kapital, por edhe energji, për proceset e prodhimit, transportin, komunikimin, bujqësinë dhe më shumë. Planifikimi i energjisë është më i detajuar se politika energjetike.

Politika energjetike është e lidhur ngushtë me politikën e ndryshimeve klimatike, sepse në total në mbarë botën sektori energjetik emeton më shumë gazra serë se sektorët e tjerë.

## Shiko edhe 
* Energjia elektrike

## Referime
Ladislav Ilçiq

**Ladislav Ilčić** (4 gusht 1970), është një politikan kroat dhe ish-violinist, i cili aktualisht është anëtar i Parlamentit Evropian që nga viti 2021.

## Biografia 
Ladislav Ilçiq ka lindur në Varazhdin më 4 gusht 1970. 

Babai i tij, Stanko Ilçiq, është mjek dhe ish-drejtor i Qendrës Shëndetësore të Varazhdinit, i njohur gjithashtu si udhëheqës i korit të kishës së Varazhdinit Chorus liturgicus dhe bashkëpunëtor i gjatë i dioqezës së Varazhdinit. 

Ai u diplomua në Akademinë e Muzikës në Zagreb, ku më pas kreu studimet pasuniversitare, i specializuar për të luajtur violinë. Ai u bashkua me ansamblin e përhershëm të orkestrës simfonike të transmetuesit shtetëror të radiotelevizionit HRT.  Ai ishte një anëtar i rastësishëm i grupit mariachi "El Combo". 

Në vitin 2006 është bashkëthemelues dhe në vitin 2008 kryetar i organizatës që punon për fëmijë “GROZD”. Ai gjithashtu u bë instruktor i kurseve paramartesore. Ai ishte një nga nismëtarët e fushatës masive për mbledhjen e nënshkrimeve për referendum që do të krijonte një ndalim kushtetues ndaj martesave të të njëjtit seks .  

Ai është president i Partisë Lisi - Lëvizja për një Kroaci të Suksesshme, e cila bashkon partitë politike, shoqatat qytetare dhe individë të krishterë tradicionalisht, konservatorë, kombëtarë dhe demokratikë. Ai ishte mbajtësi i listës së Dushkut në zgjedhjet e para kroate për Parlamentin Evropian në vitin 2013 . Në të njëjtin vit ai ishte kandidat i Dushkut në zgjedhjet për kryetar të Varazhdinit, ku fitoi vendin e katërt me 7,89% të votave.

Ai ishte kryetar i Komisionit për Arsim, Shëndetësi dhe Mirëqenie Sociale në Këshillin Bashkiak të Varazhdinit . 

Ai më pas prezantoi partinë e tij në Koalicionin Patriotik të krijuar rreth Bashkimit Demokratik Kroat . Nga lista në zgjedhjet e vitit 2015 Ilçiq u zgjodh deputet i Kuvendit të Kroacisë .  Ai qëndroi në parlamentin kroat deri në vitin 2016.  Më vonë ai nuk pati sukses në zgjedhjet brenda komisioneve të organizuara nga partitë e djathta.

Më 1 korrik 2021, Ilçiq u bë deputet i Parlamentit Evropian për të zëvendësuar Ruzha Tomashiqin, e cila kishte dhënë dorëheqjen.  

## Shih edhe 
* Kuvendi Evropian

## Referime
Etiketa e energjisë e Bashkimit Evropian

parapamje|437x437px|Shembull i etiketës së energjisë së BE-së për një frigorifer.
Direktiva e BE-së 92/75/EC (1992) krijoi një skemë etiketimi të konsumit të energjisë. Direktiva u zbatua nga disa direktiva të tjera, kështu që shumica e produkteve të bardha, paketimit të llambave dhe makinave duhet të kenë një **Etiketë Energjitike të BE**-së të shfaqur qartë kur ofrohen për shitje ose me qira. Efikasiteti energjetik i pajisjes vlerësohet në terma të një grupi **klasash të efikasitetit të energjisë** nga A në G në etiketë, A është më efiçienti në energji, G më pak efikasi. Etiketat gjithashtu japin informacione të tjera të dobishme për klientin pasi ata zgjedhin midis modeleve të ndryshme. Informacioni duhet të jepet gjithashtu në katalogë dhe të përfshihet nga shitësit e internetit në faqet e tyre të internetit.

Në përpjekje për të vazhduar me përparimet në efiçencën e energjisë, më vonë u prezantuan notat A+, A++ dhe A+++ për produkte të ndryshme; që nga viti 2010, ekziston një lloj i ri etikete që përdor piktograme dhe jo fjalë, për t'i lejuar prodhuesit të përdorin një etiketë të vetme për produktet e shitura në vende të ndryshme.

Direktiva 92/75/KE u zëvendësua nga Direktiva 2010/30/BE dhe u zëvendësua përsëri me Rregulloren 2017/1369/BE nga 1 gushti 2017. Kërkesat e përditësuara të etiketimit hynë në fuqi në 2021, data e saktë varet nga rregullorja përkatëse e deleguar (p.sh. etiketat e enëlarëses ndryshojnë më 1 mars 2021).

Ai rifuste një klasifikim më të thjeshtë, duke përdorur vetëm shkronjat nga A në G. Rishkallëzimi do të çojë gjithashtu në një diferencim më të mirë midis produkteve që, sipas klasifikimit aktual të etiketës, të gjitha shfaqen në të njëjtat kategori kryesore. Do të thotë, për shembull, që një frigorifer që aktualisht ka etiketën A+++ mund të bëhet një kategori C, edhe pse frigoriferi është po aq efikas në energji si më parë. Parimi kryesor është që kategoria A do të jetë e zbrazët në fillim, dhe kategoritë B dhe C të pakta të populluara, për t'i hapur rrugë shpikjes dhe zhvillimit të produkteve të reja, më efikase në energji.

## Shiko edhe 
* Energjia elektrike
* Bashkimi Evropian

## Referime
Brooklyn Nets

parapamje|Brooklyn Nets
**Brooklyn Nets** është një ekip profesionist basketbolli amerikan me bazë në lagjen e Nju Jork Siti të Brooklyn. Nets garojnë në Shoqatën Kombëtare të Basketbollit (NBA) si anëtar i Divizionit Atlantik të Konferencës Lindore. Ekipi luan ndeshjet e tij në shtëpi në Barclays Center. Ata janë një nga dy ekipet e NBA të vendosura në New York City; tjetri është New York Knicks. Klubi u krijua në 1967 si një ekskluzivitet i ligës rivale të NBA, Shoqatës Amerikane të Basketbollit (ABA). Ata luajtën në New Jersey si amerikanët e New Jersey gjatë sezonit të tyre të parë, përpara se të zhvendoseshin në Long Island, Nju Jork, në 1968 dhe të ndryshonin emrin e tyre në New York Nets. Gjatë kësaj kohe, Nets fituan dy kampionate ABA (në 1974 dhe 1976).Në vitin 1976, ABA u bashkua me NBA, dhe Nets u përvetësuan në NBA së bashku me tre skuadra të tjera ABA (San Antonio Spurs, Indiana Pacers dhe Denver Nuggets), të cilët të gjithë mbeten në ligë edhe sot e kësaj dite.

Në 1977, ekipi u kthye në New Jersey dhe luajti si New Jersey Nets nga 1977 deri në 2012. Të udhëhequr nga rojtari i yjeve Jason Kidd, Nets arritën në finalet e NBA në dy sezone radhazi të NBA (2001–02 dhe 2002–03). por nuk arriti të fitojë një kampionat. Në verën e vitit 2012, skuadra u zhvendos në Barclays Center në Brooklyn, duke u bërë ekskluziviteti i parë i madh sportiv në bashki që nga largimi i ekipit të bejsbollit Brooklyn Dodgers në 1957. Që kur u transferuan në Brooklyn, Nets janë kualifikuar për në play-off me tetë raste, duke përfshirë udhëtimet në gjysmëfinalet e Konferencës në 2014 dhe 2021.

## Historia 
Brooklyn Nets u themeluan në vitin 1967 dhe fillimisht luajtën në Teaneck, New Jersey, si New Jersey Americans. Në vitet e para, skuadra drejtoi një ekzistencë nomade, duke u zhvendosur në Long Island në 1968 dhe duke luajtur në arena të ndryshme atje si Nju Jork Nets. Të udhëhequr nga Hall of Famer Julius "Dr. Ekipet e ABA-së që hynë në NBA, të cilët luanin në qytete pa prani të NBA-së, Nets-it iu kërkua nga NBA të paguanin një "tarifë cenimi" prej 4.8 milion dollarë (ekuivalente me 25 milion dollarë në 2022) për New York Knicks. Ekipi e financoi atë pagesë duke shitur kontratën e Erving te Philadelphia 76ers; dhe Nets kaluan nga fitimi i titullit të fundit ABA në 1975–76 në të paturit rekordin më të keq në NBA në 1976–77. Ekipi më pas u kthye në New Jersey në 1977 dhe u bë New Jersey Nets. Gjatë kohës së tyre në shtet, Nets luajtën në dy finale radhazi të NBA-së në sezonet 2001–02 dhe 2002–03, të udhëhequr në fushë nga pikërojtësi Jason Kidd. Pasi luajti 35 sezone në New Jersey, skuadra u kthye në shtetin e Nju Jorkut, ndryshoi emrin gjeografik në Brooklyn dhe filloi të luante në Barclays Center të ri, duke filluar me sezonin 2012–13 NBA. Lëvizja e ekipit nga New Jersey në Brooklyn u miratua unanimisht nga Bordi i Guvernatorëve të NBA më 13 prill 2012.
Pasaporta e Maqedonisë së Veriut

[parapamje|Kopertina e përparme e pasaportës biometrike të [Maqedonia e Veriut|Maqedonisë së Veriut.]]
**Pasaporta e Maqedonisë së Veriut** u lëshohet qytetarëve të Maqedonisë së Veriut për qëllime të udhëtimit ndërkombëtar. Përgjegjësinë për nxjerrjen e tyre e ka Ministria e Brendshme. Vlefshmëria e pasaportës është 5 vjet për personat 4 deri në 27 vjeç dhe 10 vjet për ata 27 vjeç e lart. Për fëmijët e moshës katër vjeç e lart, vlefshmëria e pasaportës është e kufizuar në dy vjet. Pasaportat janë në përputhje me standardet e rekomanduara (madhësia, përbërja, shtrirja, teknologjia) të Organizatës Ndërkombëtare të Aviacionit Civil (ICAO) dhe janë pasaporta biometrike.

## Shiko edhe 
* Maqedonia e Veriut

## Referime
Pasaporta biometrike

Një **pasaportë biometrike** (e njohur gjithashtu si një **pasaportë elektronike** ose një **pasaportë dixhitale**) është një pasaportë tradicionale që ka një çip mikroprocesor elektronik të integruar i cili përmban informacion biometrik që mund të përdoret për të vërtetuar identitetin e mbajtësit të pasaportës. Ai përdor teknologjinë e kartës inteligjente pa kontakt, duke përfshirë një çip mikroprocesor (çip kompjuteri) dhe një antenë (si për energjinë e çipit ashtu edhe për komunikimin) të ngulitura në kapakun e përparmë ose të pasëm, ose në faqen qendrore të pasaportës. Informacioni kritik i pasaportës printohet në faqen e të dhënave të pasaportës, përsëritet në linjat e lexueshme nga makina dhe ruhet në çip. Infrastruktura e çelësit publik (PKI) përdoret për të vërtetuar të dhënat e ruajtura në mënyrë elektronike në çipin e pasaportës, duke e bërë të shtrenjtë dhe të vështirë falsifikimin kur të gjithë mekanizmat e sigurisë janë zbatuar plotësisht dhe saktë.

Shumë vende po shkojnë drejt lëshimit të pasaportave biometrike për qytetarët e tyre. Malajzia ishte vendi i parë që lëshoi pasaporta biometrike në vitin 1998. Në dhjetor 2008, 60 vende po lëshonin pasaporta të tilla, të cilat u rritën në mbi 150 nga mesi i 2019.

Biometrika e standardizuar aktualisht e përdorur për këtë lloj sistemi identifikimi janë njohja e fytyrës, njohja e gjurmëve të gishtërinjve dhe njohja e irisit. Këto u miratuan pas vlerësimit të disa llojeve të ndryshme biometrike, duke përfshirë skanimin e retinës. Karakteristikat e dokumentit dhe çipit janë të dokumentuara në Doc 9303 (ICAO 9303) të Organizatës Ndërkombëtare të Aviacionit Civil (ICAO). ICAO përcakton formatet e skedarëve biometrikë dhe protokollet e komunikimit që do të përdoren në pasaporta. Vetëm imazhi dixhital (zakonisht në formatin JPEG ose JPEG 2000) i çdo veçorie biometrike ruhet në të vërtetë në çip. Krahasimi i veçorive biometrike kryhet jashtë çipit të pasaportës me anë të sistemeve elektronike të kontrollit të kufirit (e-borders). Për të ruajtur të dhënat biometrike në çipin pa kontakt, ai përfshin një minimum prej 32 kilobajtë memorie ruajtëse EEPROM dhe funksionon në një ndërfaqe në përputhje me standardin ndërkombëtar ISO/IEC 14443, ndër të tjera. Këto standarde synojnë ndërveprim ndërmjet vendeve të ndryshme dhe prodhuesve të ndryshëm të librave të pasaportave.

Disa karta identiteti kombëtare, si ato nga Shqipëria, Brazili, Holanda dhe Arabia Saudite janë plotësisht në përputhje me ICAO 9303 dokumente biometrike udhëtimi. Megjithatë të tjerat, të tilla si karta e pasaportës së Shteteve të Bashkuara, nuk janë.

## Shiko edhe 
* Pasaporta

## Referime
Pasaporta e Serbisë

parapamje|308x308px|Versioni aktual i pasaportës biometrike serbe.
**Pasaportat serbe** u lëshohen shtetasve serbë të çdo moshe dhe është dokumenti parësor i udhëtimit ndërkombëtar që lëshohet nga Serbia.

Pasaportat lëshohen nga Ministria e Punëve të Brendshme ose, nëse shtetasi banon jashtë vendit, në ambasadë. Përveç që shërbejnë si dëshmi identiteti dhe shtetësie, ato lehtësojnë procesin e sigurimit të ndihmës nga zyrtarët konsullorë serbë jashtë vendit, nëse është e nevojshme. Qytetarët nuk mund të kenë disa pasaporta serbe në të njëjtën kohë.

Pasaportat biometrike serbe u prezantuan më 1 korrik 2008.

## Shiko edhe 
* Serbia

## Referime
Kriza financiare 2007-2008

.]]
**Kriza financiare 2007–2008**, ose **Kriza Financiare Globale** (**GFC**), ishte një krizë e rëndë ekonomike mbarëbotërore që ndodhi në fillim të shekullit të 21-të. Ishte kriza më serioze financiare që nga Depresioni i Madh (1929). Huadhënia grabitqare që synon blerësit e shtëpive me të ardhura të ulëta, marrja e tepërt e rrezikut nga institucionet financiare globale dhe plasja e flluskës së banesave në Shtetet e Bashkuara kulmoi në një "stuhi të përsosur".

Letrat me vlerë të mbështetura me hipotekë (MBS) të lidhura me pasuritë e paluajtshme amerikane, si dhe një rrjet i gjerë derivatesh të lidhura me ato MBS, u shembën në vlerë. Institucionet financiare në mbarë botën pësuan dëme të rënda, duke arritur kulmin me falimentimin e Lehman Brothers më 15 shtator 2008 dhe një krizë bankare ndërkombëtare të mëvonshme.

Parakushtëzimi për krizën financiare ishte kompleks dhe shumëshkak. Pothuajse dy dekada më parë, Kongresi i SHBA kishte miratuar legjislacionin që inkurajonte financimin për strehim të përballueshëm. Megjithatë, në vitin 1999, pjesë të legjislacionit Glass-Steagall, i cili ishte miratuar në vitin 1933, u shfuqizuan, duke i lejuar institucionet financiare të ndërthurin operacionet e tyre tregtare (të neveritshme ndaj rrezikut) dhe të pronarëve (marrjes së rrezikut). Ndoshta kontribuesi më i madh në kushtet e nevojshme për kolapsin financiar ishte zhvillimi i shpejtë i produkteve financiare grabitqare, të cilat synonin blerësit e shtëpive me të ardhura të ulëta dhe me informacion të ulët, të cilët kryesisht i përkisnin pakicave racore. Ky zhvillim i tregut kaloi i pambikëqyrur nga rregullatorët dhe kështu e kapi në befasi qeverinë e SHBA.

Pas fillimit të krizës, qeveritë vendosën ndihmë masive të institucioneve financiare dhe politika të tjera paliative monetare dhe fiskale për të parandaluar një kolaps të sistemit financiar global. Në SHBA, Akti i Stabilizimit Ekonomik Emergjent i 3 tetorit, 800 miliardë dollarë i vitit 2008, dështoi të ngadalësojë rënien e lirë ekonomike, por Akti Amerikan i Rimëkëmbjes dhe Riinvestimit me përmasa të ngjashme i vitit 2009, i cili përfshinte një kredi të konsiderueshme tatimore mbi pagat, i pa treguesit ekonomikë të kundërt. dhe të stabilizohet më pak se një muaj pas miratimit të tij më 17 shkurt. Kriza shkaktoi Recesionin e Madh, i cili rezultoi në rritje të papunësisë dhe vetëvrasjeve, dhe ulje të besimit institucional dhe fertilitetit, ndër metrikat e tjera. Recesioni ishte një parakusht i rëndësishëm për krizën evropiane të borxhit.

Në vitin 2010, Akti i Reformës Dodd–Frank Wall Street dhe Mbrojtjes së Konsumatorit u miratua në SHBA si përgjigje ndaj krizës për të "promovuar stabilitetin financiar të Shteteve të Bashkuara". Standardet e kapitalit dhe likuiditetit të Basel III u miratuan gjithashtu nga vende në mbarë botën.

## Shiko edhe 
* Depresioni i madh
* Kriza financiare

## Referime
Pasaporta e Sllovenisë

parapamje|318x318px|Kopertina e përparme e një pasaporte biometrike bashkëkohore sllovene (me çip).
**Pasaportat sllovene** (Sllovenisht: *slovenski potni list*) u lëshohen qytetarëve të Sllovenisë për të lehtësuar udhëtimin ndërkombëtar. Çdo shtetas slloven është gjithashtu shtetas i Bashkimit Evropian. Pasaporta, së bashku me kartën e identitetit kombëtar lejon të drejtat e lira të lëvizjes dhe qëndrimit në cilindo nga shtetet e Bashkimit Evropian, Zonës Ekonomike Evropiane dhe Zvicrës, si rezultat i të drejtës së lëvizjes dhe qëndrimit të lirë të dhënë në nenin 21 të Traktatit të BE-së.

Karta e identitetit sllovene vlen edhe për udhëtime në ish-republikat e tjera të Jugosllavisë: Kroaci, Bosnjë dhe Hercegovinë, Maqedoni të Veriut, Mal të Zi, Serbi.

## Shiko edhe 
* Sllovenia

## Referime
Pasaporta e Greqisë

parapamje|354x354px|Pasaporta greke (1970).
**Pasaporta greke** (Greqisht: Ελληνικό διαβατήριο) u lëshohen shtetasve grekë për qëllime udhëtimi ndërkombëtar. Pasaportat biometrike janë lëshuar që nga 26 gushti 2006, me pasaportat e stilit të vjetër që janë shpallur të pavlefshme që nga 1 janari 2007. Që nga qershori 2009, çipi RFID i pasaportës përfshin dy shenja gishtash tregues si dhe një imazh JPEG me rezolucion të lartë të mbajtësit të pasaportës. Çdo shtetas grek është gjithashtu shtetas i Bashkimit Evropian. Pasaporta, së bashku me kartën e identitetit kombëtar lejon të drejtat e lira të lëvizjes dhe qëndrimit në cilindo nga shtetet e Bashkimit Evropian, Zonës Ekonomike Evropiane dhe Zvicrës.

## Shiko edhe 
* Greqia

## Referime
Pasaporta e Turqisë

parapamje|314x314px|Pasaporta Turke.
**Pasaportat turke** (Turqisht: *Türk pasaportu*) lëshohen në përputhje me Aktin e Pasaportave (Nr. 5682) nga 15 korriku 1950 për shtetasit turq për të udhëtuar jashtë vendit. Qytetarët e shtetit *de facto* të Republikës Turke të Qipros Veriore (TRNC) gjithashtu kanë të drejtë të aplikojnë për një pasaportë turke.

Pasaportat e lëshuara që nga 1 qershori 2010 janë biometrike dhe të vlefshme deri në 10 vjet.

E renditur në Indeksin e Pasaportave Henley & Partners, pasaporta turke u rendit e 54-ta në 2022.

## Shiko edhe 
* Turqia

## Referime
Pasaporta e Austrisë

parapamje|307x307px|Kopertina e përparme e një pasaporte biometrike austriake (2014–2023).
Një **pasaportë austriake** (Gjermanisht: *Österreichischer Reisepass*) është një dokument identiteti i lëshuar për qytetarët e Austrisë për të lehtësuar udhëtimin ndërkombëtar. Çdo shtetas austriak është gjithashtu shtetas i Bashkimit Evropian. Pasaporta, së bashku me kartën e identitetit kombëtar, lejon të drejtat e lira të lëvizjes dhe qëndrimit në cilindo nga shtetet e Zonës Ekonomike Evropiane dhe në Zvicër.

Proceset e aplikimit dhe printimit të të gjitha pasaportave austriake trajtohen nga (*Österreichische Staatsdruckerei*) me seli në Vjenë.

## Shiko edhe 
* Austria

## Referime
Pasaporta e Francës

Një **pasaportë franceze** (Frëngjisht: *passeport français*) është një dokument identiteti i lëshuar për shtetasit francezë. Përveçse i mundëson mbajtësit të udhëtojë jashtë vendit dhe shërben si tregues i shtetësisë franceze (por jo provë; posedimi i një pasaporte franceze vendos vetëm prezumimin e shtetësisë franceze sipas ligjit francez), pasaporta lehtëson procesin e sigurimit të ndihmës nga zyrtarët konsullorë francezë jashtë vendit ose në shtete të tjera anëtare të Bashkimit Evropian në rast se mungon një konsulle franceze, nëse është e nevojshme.

Çdo qytetar francez është gjithashtu shtetas i Bashkimit Evropian. Pasaporta, së bashku me kartën e identitetit kombëtar lejon të drejtat e lëvizjes së lirë dhe të qëndrimit në cilindo nga shtetet e Bashkimit Evropian, Zonës Ekonomike Evropiane dhe Zvicrës.

## Shiko edhe 
* Franca

## Referime
Pasaporta e Spanjës

parapamje|312x312px|Kopertina e përparme e një pasaporte biometrike bashkëkohore spanjolle (me çip).
**Pasaporta spanjolle** (Spanjisht: *pasaporte español*) është një dokument identiteti i lëshuar për shtetasit spanjollë me të drejtë qëndrimi në kontinentin Iberik, Ceuta, Melilla, Ishujt Balearik dhe Ishujt Kanarie, me qëllim udhëtimin jashtë Spanjës. Çdo shtetas spanjoll është gjithashtu shtetas i Bashkimit Evropian. Pasaporta, së bashku me kartën e identitetit kombëtar, lejon të drejtat e lira të lëvizjes dhe qëndrimit në cilindo nga shtetet e Bashkimit Evropian, Zonës Ekonomike Evropiane dhe Zvicrës.

Qytetarët spanjollë kanë akses pa viza ose viza në mbërritje në 190 (nga 192 si maksimumi) vende dhe territore; qasja ndërkombëtare e disponueshme për qytetarët spanjollë renditet e dyta në botë sipas Indeksit të Kufizimeve të Vizave 2023.

## Shiko edhe 
* Spanja

## Referime
Pasaporta e Shteteve të Bashkuara

parapamje|Lloje të ndryshme pasaportash të lëshuara në Shtetet e Bashkuara.
**Pasaporta e Shteteve të Bashkuara** është pasaporta të lëshuara për qytetarët dhe shtetasit e Shteteve të Bashkuara të Amerikës. Ato lëshohen ekskluzivisht nga Departamenti Amerikan i Shtetit. Përveç pasaportave (në formë broshure), kartat e pasaportave me përdorim të kufizuar lëshohen me të njëjtat kërkesa. Është e paligjshme për shtetasit dhe shtetasit amerikanë të hyjnë ose të dalin nga vendi pa një pasaportë të vlefshme amerikane ose dokument zëvendësues të pasaportës në përputhje me Iniciativën e Udhëtimit në Hemisferën Perëndimore, megjithëse ka shumë përjashtime; Lirimet jepen përgjithësisht për qytetarët amerikanë që kthehen pa pasaportë dhe kërkesa e daljes nuk zbatohet. Që nga shtatori 2023, një pasaportë e Shteteve të Bashkuara lejon udhëtimin pa viza në 185 vende dhe territore, duke u renditur si i shtati më i fuqishmi në botë për sa i përket lirisë së udhëtimit.

Librezat e pasaportave amerikane janë në përputhje me standardet e rekomanduara (d.m.th., madhësia, përbërja, paraqitja, teknologjia) të Organizatës Ndërkombëtare të Aviacionit Civil (ICAO). Ekzistojnë pesë lloje të librezave të pasaportave; Departamenti i Shtetit ka lëshuar vetëm pasaporta biometrike që nga gushti 2007. Pasaportat amerikane janë pronë federale dhe duhet të kthehen sipas kërkesës.

Sipas ligjit, një pasaportë e vlefshme e paskaduar amerikane (ose kartë pasaporte) është provë përfundimtare (dhe jo vetëm prima facie) e shtetësisë amerikane, me të njëjtën fuqi dhe efekt si prova si certifikatat e natyralizimit ose shtetësisë nëse i lëshohen një shtetasi amerikan plotësisht. periudha e lejuar me ligj. Ligji amerikan nuk i ndalon shtetasit e saj që të mbajnë edhe pasaporta të vendeve të tjera.

## Shiko edhe 
* Shtetet e Bashkuara të Amerikës

## Referime
Pasaporta e Kroacisë

parapamje|309x309px|Pasaporta biometrike kroate.
**Pasaporta kroate** (Kroatisht: *Hrvatska putovnica*) u lëshohet shtetasve të Republikës së Kroacisë për qëllime udhëtimi ndërkombëtar. Pasaporta ka për qëllim të shërbejë si dëshmi e shtetësisë dhe identitetit kroat. Përgjegjësia për nxjerrjen e tyre është e Ministrisë së Brendshme; dhe për shtetasit jashtë vendit, pasaportat lëshohen nga ambasada apo konsullata vendase. Pasaportat kroate janë të vlefshme për dhjetë ose pesë vjet dhe nuk janë të rinovueshme. Çdo shtetas kroat është gjithashtu shtetas i Bashkimit Evropian. Pasaporta, së bashku me kartën e identitetit kombëtar lejon të drejtat e lira të lëvizjes dhe qëndrimit në cilindo nga shtetet e Zonës Ekonomike Evropiane dhe Zvicër.

Kroacia filloi lëshimin e pasaportave biometrike më 1 korrik 2009.

## Shiko edhe 
* Kroacia

## Referime
Pasaporta e Norvegjisë

parapamje|312x312px|Kopertina e përparme e një pasaporte biometrike bashkëkohore norvegjeze e lëshuar që nga tetori 2020.
Një **pasaportë norvegjeze** (Norvegjisht: *norsk pass*, në Samiun verior: *norgga pássa*) është pasaporta e lëshuar për shtetasit e Norvegjisë për qëllime udhëtimi ndërkombëtar. Përveç që shërbejnë si dëshmi e shtetësisë norvegjeze, ato lehtësojnë procesin e sigurimit të ndihmës nga zyrtarët konsullorë norvegjezë jashtë vendit (ose zyrtarët publikë në misionin e një vendi tjetër nordik në rast se mungon një zyrtar konsullor norvegjez).

Pasaporta, së bashku me kartën e identitetit kombëtar lejon lirinë e lëvizjes në cilindo nga shtetet e Shoqatës Evropiane të Tregtisë së Lirë dhe Zonës Ekonomike Evropiane. Kjo për shkak se Norvegjia është një shtet anëtar i EFTA-s, dhe për shkak të saj është gjithashtu anëtare e ZEE-së dhe pjesë e zonës Shengen. Për udhëtime brenda vendeve nordike, asnjë dokument identiteti nuk kërkohet ligjërisht për qytetarët nordikë për shkak të Unionit të Pasaportave Nordike.

## Shiko edhe 
* Norvegjia

## Referime
Pasaporta e Finlandës

parapamje|314x314px|Pasaporta biometrike finlandeze e lëshuar në vitin 2023.
**Pasaporta finlandeze** (Finlandisht: *Suomen passi*; suedisht: *finskt pass*) u lëshohet shtetasve të Finlandës për qëllime udhëtimi ndërkombëtar. Përveç që shërbejnë si dëshmi e shtetësisë finlandeze, ato lehtësojnë procesin e sigurimit të ndihmës nga zyrtarët konsullorë finlandezë jashtë vendit (ose konsullatat e tjera të BE-së ose misionet nordike në rast se mungon një zyrtar konsullor finlandez).

Pasaportat finlandeze ndajnë strukturën e standardizuar dhe mbulesën e kuqe burgundy me vendet e tjera të BE-së. Pasaportat lëshohen nga policia lokale ose nga një mision diplomatik finlandez i autorizuar jashtë vendit.

Meshkujt që janë nën 30 vjeç dhe rrjedhimisht të kualifikuar për shërbimin ushtarak, por që nuk e kanë kryer atë, mund t'u lëshohet vetëm një pasaportë me datë skadimi deri në datën e fundit ligjore të fillimit të plotësimit të detyrimit, që është në moshën. nga 28. Burrat mbi 30 vjeç mund të marrin një pasaportë me data normale të skadencës pavarësisht nga statusi i kryerjes së detyrës ushtarake.

Çdo shtetas finlandez është gjithashtu shtetas i Bashkimit Evropian. Pasaporta, së bashku me kartën e identitetit kombëtar lejon të drejtat e lira të lëvizjes dhe qëndrimit në cilindo nga shtetet e Bashkimit Evropian, Zonës Ekonomike Evropiane dhe Zvicrës. Për udhëtime brenda vendeve nordike, asnjë dokument identiteti nuk kërkohet ligjërisht për qytetarët nordikë për shkak të Unionit të Pasaportave Nordike.

Kartat e pasaportave aktualisht printohen dhe personalizohen nga Thales Group.

## Shiko edhe 
* Finlanda

## Referime
Pasaporta e Kanadasë

Një **pasaportë kanadeze** (Frëngjisht: *passeport canadien*) është pasaporta e lëshuar për qytetarët e Kanadasë. Ajo i mundëson bartësit të hyjë ose të rihyjë lirisht në Kanada; udhëtojnë për në dhe nga vende të tjera në përputhje me kërkesat për viza; lehtëson procesin e sigurimit të ndihmës nga zyrtarët konsullorë kanadezë jashtë vendit, nëse është e nevojshme; dhe kërkon mbrojtje për bartësin gjatë qëndrimit jashtë vendit.

Të gjitha pasaportat kanadeze lëshohen përmes Programit të Pasaportave të Imigracionit, Refugjatëve dhe Shtetësisë Kanadasë (IRCC). Përpara 1 korrikut 2013, pasaportat kanadeze lëshoheshin përmes Passport Canada, një agjenci e pavarur operuese e Punëve të Jashtme dhe Tregtisë Ndërkombëtare të Kanadasë. Pasaportat janë normalisht të vlefshme për pesë ose dhjetë vjet për personat 16 vjeç e lart, dhe pesë vjet për fëmijët nën 16 vjeç. Në vitin 2022, 70% e kanadezëve kishin pasaporta, me mbi 24.6 milionë pasaporta në qarkullim. Edhe pse mbahen nga qytetarë individualë, të gjitha pasaportat kanadeze ligjërisht mbeten pronë e Kurorës dhe duhet t'i kthehen Programit të Pasaportave sipas kërkesës.

Kanadaja është anëtare e Grupit të Pasaportave të Pesë Kombeve, një forum ndërkombëtar për bashkëpunim midis autoriteteve lëshuese të pasaportave të Kanadasë, Australisë, Zelandës së Re, Mbretërisë së Bashkuar dhe Shteteve të Bashkuara me qëllim që "të ndajnë praktikat më të mira dhe të diskutojnë risitë në lidhje me zhvillimi i politikave, produkteve dhe praktikave të pasaportave”.

Kanadaja filloi lëshimin e pasaportave biometrike, të njohura gjithashtu si pasaporta elektronike ose e-pasaporta, për qytetarët kanadezë më 1 korrik 2013.

Që nga viti 2023, pasaporta kanadeze renditet e teta në botë për sa i përket lirisë së lëvizjes dhe udhëtimit sipas Indeksit të Pasaportave Henley.

Një pasaportë e re me më shumë veçori sigurie dhe vepra arti është planifikuar të dalë në verën e vitit 2023.

## Shiko edhe 
* Kanadaja

## Referime
Pasaporta e Mbretërisë së Bashkuar

Një **pasaportë britanike** ose **pasaporta e Mbretërisë së Bashkuar** është një dokument udhëtimi i lëshuar nga Mbretëria e Bashkuar ose vartësi dhe territore të tjera britanike për individët që mbajnë çdo formë të shtetësisë britanike. Ai i jep mbajtësit kalim ndërkombëtar në përputhje me kërkesat e vizave dhe shërben si dëshmi e shtetësisë. Ai gjithashtu lehtëson aksesin në ndihmën konsullore nga ambasadat britanike në mbarë botën. Pasaportat lëshohen duke përdorur prerogativën mbretërore, e cila ushtrohet nga Qeveria e Madhërisë së Tij; kjo do të thotë se dhënia e një pasaporte është një privilegj, jo një e drejtë dhe mund të tërhiqet në disa rrethana. Pasaportat e shtetasve britanikë janë lëshuar në MB nga Zyra e Pasaportave të Madhërisë së Tij, një agjenci e Ministrisë së Brendshme, që nga viti 2014. Të gjitha pasaportat e lëshuara në MB që nga viti 2006 kanë qenë biometrike.

Trashëgimia e Mbretërisë së Bashkuar si një fuqi perandorake ka rezultuar në disa lloje të kombësisë britanike, dhe si rezultat ekzistojnë lloje të ndryshme të pasaportave britanike. Për më tepër, secila prej varësive të kurorës dhe territoreve të huaja lëshojnë variantet e tyre të pasaportave britanike për ata që kanë lidhje me juridiksionet e tyre, të cilat kanë dallime të vogla nga pasaporta e variantit të MB. Të gjitha pasaportat britanike i mundësojnë mbajtësit të kërkojë ndihmë konsullore nga ambasadat britanike dhe nga disa ambasada të Commonwealth në disa raste. Qytetarët britanikë mund të përdorin pasaportën e tyre si dëshmi për të drejtën e qëndrimit në Mbretërinë e Bashkuar.

Ndërmjet viteve 1920 dhe 1992, dizajni standard i pasaportave britanike ishte një broshurë me kopertinë blu të kaltër, e cila shfaqte stemën mbretërore të zbukuruar me ar. Nga viti 1988, MB miratoi pasaporta të lexueshme me makinë në përputhje me standardin 9303 të Organizatës Ndërkombëtare të Aviacionit Civil. Në këtë kohë, ngjyra e pasaportës u ndryshua gjithashtu në të kuqe burgundy, për ta sjellë atë në përputhje me pasaportat e Komunitetit Evropian të shteteve të tjera anëtare. Pasaporta e mëparshme blu e fortë vazhdoi të lëshohej së bashku me modelin e ri derisa stoqet u shteruan në vitin 1992. Mars 2020 u prezantua një pasaportë e re blu detare me një dizajn vazhdimësie bazuar në pasaportën e mëparshme blu të lëshuar për herë të fundit në 1992. Ky dizajn u hap në disa muaj dhe kur u prezantua, plani ishte që të gjitha pasaportat e lëshuara të ishin blu deri në mesin e vitit 2020. Të gjitha pasaportat tani lëshohen me modelin blu dhe ato janë bërë nga Thales DIS (ish Gemalto) në Poloni.

Qytetarët britanikë kanë akses pa viza ose viza pas mbërritjes në 188 vende dhe territore; qasja ndërkombëtare e disponueshme për qytetarët britanikë renditet e 6-ta në botë sipas Indeksit të Kufizimeve të Vizave 2023. Që nga prezantimi i pasaportave biometrike në vitin 2006, një dizajn i ri është prezantuar çdo 5 vjet.

## Shiko edhe 
* Mbretëria e Bashkuar e Britanisë së Madhe dhe Irlandës së Veriut

## Referime
Pasaporta e Belgjikës

parapamje|313x313px|Kopertina e përparme e një pasaporte biometrike bashkëkohore belge (2022).
Një **pasaportë belge** (Holandisht: *Belgisch paspoort*; frëngjisht: *Passeport belge*; gjermanisht: *Belgischer Reisepass*) është një dokument udhëtimi i lëshuar nga Belgjika për qytetarët belgë për të lehtësuar udhëtimin ndërkombëtar. Ai i jep mbajtësit kalim ndërkombëtar në përputhje me kërkesat e vizave dhe shërben si dëshmi e shtetësisë.

## Shiko edhe 
* Belgjika

## Referime
Pasaporta e Holandës

parapamje|301x301px|Kopertina e përparme e një pasaporte bashkëkohore holandeze e lëshuar që nga viti 2014.
Një **pasaportë holandeze** (Holandisht: *Nederlands paspoort*) është një dokument identiteti i lëshuar për qytetarët e Mbretërisë së Holandës për qëllime udhëtimi ndërkombëtar. Duke qenë se Holanda dallon vetëm një kategori qytetarësh (Nederlandse (Holandisht), NLD), për të gjitha vendet në Mbretëri, pasaportat janë të njëjta për të 4 vendet. Pasaporta shërben gjithashtu si një mjet identifikimi siç kërkohet nga ligji holandez që nga 1 janari 2005 për të gjithë personat mbi moshën 14 vjeç. Pasaportat holandeze janë të vlefshme për një periudhë dhjetëvjeçare nga data e lëshimit. Pasaporta është në përputhje me rregullat (Rregullorja e Këshillit të BE-së 2252/04) për pasaportat e Bashkimit Evropian. Që nga 26 gushti 2006, të gjitha pasaportat lëshohen si pasaportë biometrike me një çip të integruar të kartës inteligjente RFID pa kontakt për ruajtjen e të dhënave biometrike. Çdo shtetas holandez është gjithashtu shtetas i Bashkimit Evropian. Kombësia lejon të drejtat e lira të lëvizjes dhe qëndrimit në cilindo nga shtetet e Bashkimit Evropian, Zonës Ekonomike Evropiane dhe Zvicrës.

## Shiko edhe 
* Holanda

## Referime
Kushtetuta e Kroacisë

**Kushtetuta e Republikës së Kroacisë** (Kroatisht: *Ustav Republike Hrvatske*) shpallet nga Parlamenti kroat.

## Histori 
Ndërsa ishte pjesë e Jugosllavisë socialiste, Republika Socialiste e Kroacisë kishte Kushtetutën e saj sipas Kushtetutës së Jugosllavisë.

Pas zgjedhjeve të para parlamentare shumëpartiake të mbajtura në prill 1990, Kuvendi bëri ndryshime të ndryshme kushtetuese. Më 22 dhjetor 1990, ata hodhën poshtë sistemin njëpartiak komunist, miratuan një kushtetutë liberal-demokratike dhe hoqën emërtimin "socialist" nga emri i vendit, duke u bërë Republika e Kroacisë. Dokumenti nganjëherë njihet si **Kushtetuta e Krishtlindjes** (Božićni ustav).

Kushtetuta u ndryshua në fillim të vitit 1998.

Kushtetuta e vitit 1990 përdori modelin gjysmë-presidencial të Republikës së Pestë Franceze, me kompetenca të gjera ekzekutive presidenciale të përbashkëta me Qeverinë.

Në vitin 2000 dhe përsëri në 2001, Parlamenti kroat amendoi Kushtetutën duke e kthyer parlamentin dydhomësh në një dhomë historike dhe duke reduktuar kompetencat presidenciale.

Kushtetuta u ndryshua së fundi në vitin 2013. Ky amendament kushtetues e përkufizon martesën brenda Kroacisë si një bashkim midis një burri dhe një gruaje. Në fuqi më 1 janar 2014.

## Shiko edhe 
* Kroacia

## Referime
Asambleja Kombëtare (Serbi)

parapamje|Emblemi
[parapamje|Kuvendi Kombëtar i [Serbia|Serbisë.]]
**Asambleja Kombëtare** (Serbisht: Народна скупштина *Narodna skupština*) është legjislativi njëdhomësh i Serbisë. Kuvendi përbëhet nga 250 deputetë të cilët zgjidhen në mënyrë proporcionale për mandate katër-vjeçare me votim të fshehtë. Kuvendi zgjedh një kryetar i cili kryeson seancat.

Asambleja Kombëtare ushtron pushtetin suprem legjislativ. Miraton dhe ndryshon Kushtetutën, zgjedh Qeverinë, emëron Guvernatorin e Bankës Popullore të Serbisë dhe funksionarë të tjerë shtetërorë. Të gjitha vendimet merren me shumicë votash të deputetëve në seancën në të cilën janë të pranishëm shumica e deputetëve, përveç ndryshimit të Kushtetutës, kur nevojitet shumicë prej dy të tretash.

Kuvendi mblidhet në Dhomën e Asamblesë Kombëtare në Beograd.

## Shiko edhe 
* Partia Përparimtare Serbe
* Partia Socialiste e Serbisë
* Politika e Serbisë

## Referime
Njohja ndërkombëtare e Izraelit

parapamje|450px|


Shteti i Izraelit u krijua zyrtarisht nga Deklarata e Pavarësisë së Izraelit më 14 maj 1948 dhe u pranua në Kombet e Bashkuara (OKB) si një shtet anëtar i plotë më 11 maj 1949. Që nga dhjetori 2020, ajo ka marrë njohje diplomatike nga 165 (ose 85%) nga 193 gjithsej shtetet anëtare të OKB-së, dhe gjithashtu mban lidhje dypalëshe me të gjitha Pesë të Përhershme. 28 shtetet anëtare ose nuk e kanë njohur kurrë Izraelin ose e kanë tërhequr njohjen e tyre; të tjerët kanë ndërprerë marrëdhëniet diplomatike pa e tërhequr në mënyrë eksplicite njohjen e tyre. Përveç kësaj, shumë vende që nuk e kanë njohur kanë sfiduar ekzistencën e Izraelit – kryesisht ato në botën myslimane – për shkak të armiqësisë së konsiderueshme që rrjedh nga konflikti izraelito-palestinez dhe konflikti arabo-izraelit.

## Shiko gjithashtu 
*Njohja ndërkombëtare e Shtetit të Palestinës
*Ligjshmëria e Shtetit të Izraelit
*Lista e shteteve me njohje të kufizuar
*E drejta për të ekzistuar

## Referime
Pasaporta e Luksemburgut

parapamje|312x312px|Një model i pasaportës së Luksemburgut.
**Pasaporta e Luksemburgut** (Frëngjisht: *passeport luxembourgeois*; luksemburgisht: *lëtzebuergesche Pass*; gjermanisht: *luxemburgischer Reisepass*) është një dokument udhëtimi ndërkombëtar i lëshuar për shtetasit e Dukatit të Madh të Luksemburgut dhe mund të shërbejë gjithashtu si provë e shtetësisë luksemburgase. Përveçse i mundëson mbajtësit të udhëtojë ndërkombëtarisht dhe shërben si tregues i nënshtetësisë Luksemburgase, pasaporta lehtëson procesin e sigurimit të ndihmës nga zyrtarët konsullorë të Luksemburgut jashtë vendit ose nga shtetet e tjera anëtare të Bashkimit Evropian në rast se një konsullore e Luksemburgut mungon, nëse është e nevojshme.

Sipas Indeksit të Pasaportave Henley 2022, qytetarët e Luksemburgut mund të vizitojnë 189 vende pa vizë ose me vizë të dhënë pas mbërritjes. Për më tepër, Organizata Botërore e Turizmit publikoi gjithashtu një raport më 15 janar 2016 duke renditur pasaportën luksemburgase në vendin e parë në botë (të lidhur me pasaportat britanike, daneze, finlandeze, gjermane, italiane dhe të Singaporit) për sa i përket lirisë së udhëtimit, me një indeks lëvizshmërie prej 160 (nga 215 pa viza të peshuara me 1, viza në mbërritje e peshuar me 0.7, eVisa me 0.5 dhe vizë tradicionale e peshuar me 0). Qytetarët e Luksemburgut mund të jetojnë dhe punojnë në çdo shtet anëtar të BE-së, Islandë, Lihtenshtajn, Norvegji dhe Zvicër si rezultat i së drejtës së lirisë së lëvizjes të dhënë në nenin 21 të Traktatit të BE-së.

Çdo qytetar i Luksemburgut është gjithashtu qytetar i Bashkimit Evropian. Pasaporta, së bashku me kartën e identitetit kombëtar mundëson lirinë e lëvizjes në cilindo nga shtetet e Zonës Ekonomike Evropiane dhe në Zvicër.

Pasaportat biometrike të Luksemburgut janë të vlefshme për pesë vjet për mbajtësit e moshës katër vjeç e lart dhe e vlefshme për 2 vjet për fëmijët nën katër vjeç.

## Shiko edhe 
* Luksemburgu

## Referime
Sulmi me sarin në metronë e Tokios

parapamje|293x293px|Oficerët e policisë dhe ushtarët që mbërrijnë në një metro të kontaminuar me sarin.
  ishte një akt i terrorizmit vendas i kryer më 20 mars 1995, në Tokio, Japoni, nga anëtarët e lëvizjes së kultit Aum Shinrikyo. Në pesë sulme të koordinuara, autorët lëshuan sarin në tre linja të Metrosë së Tokios (atëherë *Autoriteti i Tranzitit të Shpejtë Teito*) gjatë orës së pikut, duke vrarë 13 persona,      duke plagosur rëndë 50 (disa prej të cilëve vdiqën më vonë), dhe duke shkaktuar probleme të përkohshme të shikimit për afro 1000 të tjerë. Sulmi u drejtua kundër trenave që kalonin nëpër Kasumigaseki dhe Nagatachō,  ku Dieta Kombëtare (parlamenti japonez) është me seli në Tokio. 

Grupi, i udhëhequr nga Shoko Asahara, kishte kryer tashmë disa atentate dhe sulme terroriste duke përdorur sarin, duke përfshirë sulmin me sarin Matsumoto nëntë muaj më parë. Ata kishin prodhuar gjithashtu disa agjentë të tjerë nervorë, duke përfshirë VX, dhe u përpoqën të prodhonin toksinë botulinum dhe kishin kryer disa akte të dështuara të bioterrorizmit. Asahara ishte vënë në dijeni të një bastisjeje policore të planifikuar për 22 mars dhe kishte planifikuar sulmin në metronë e Tokios me qëllim që të pengonte hetimet e policisë mbi kultin dhe ndoshta të ndezte apokalipsin në të cilin ata besonin. Udhëheqësi donte gjithashtu të fillonte një Luftë të Tretë Botërore.

Në bastisjen pas sulmit, policia arrestoi shumë anëtarë të lartë të kultit. Aktiviteti i policisë vazhdoi gjatë gjithë verës dhe mbi 200 anëtarë u arrestuan, përfshirë Asahara. Trembëdhjetë nga menaxhmenti i lartë i Aum, duke përfshirë edhe vetë Asahara, u dënuan me vdekje dhe më vonë u ekzekutuan; shumë të tjerë janë dënuar me burgim të përjetshëm. Sulmi mbetet incidenti më vdekjeprurës terrorist në Japoni, siç përcaktohet nga standardet moderne. 

## Referime
Retribution (film 2023)

***Retribution*** është një film aksion thriller i vitit 2023 me regji të Nimród Antal dhe shkruar nga Chris Salmanpour. Në film luajnë Liam Neeson, Noma Dumezweni, Lilly Aspell, Jack Champion, Embeth Davidtz dhe Matthew Modine. Është ribërja e tretë e filmit spanjoll të vitit 2015, *El desconocido*, i cili ndjek një burrë të zgjuar (Neeson) i cili bllokohet në makinën e tij pasi ka marrë një kërcënim se do të shpërthejë nëse ai del jashtë.

Një bashkëprodhim ndërkombëtar i Francës, Gjermanisë, Spanjës dhe Shteteve të Bashkuara, Retribution u publikua në Francë më 23 gusht 2023 nga StudioCanal dhe në Shtetet e Bashkuara më 25 gusht nga Lionsgate dhe Roadside Attractions.

## Përmbajtja 
Ndërsa i çonte fëmijët e tij në shkollë, banori dhe financuesi i Berlinit Matt Turner kërcënohet nga një bombardues misterioz që e thërret në një celular. Turner dhe djali dhe vajza e tij duhet të qëndrojnë në makinë ose bomba do të shpërthejë një pajisje nën sediljen e shoferit.

## Luajnë 
*Liam Neeson si Matt Turner
* Noma Dumezweni si Angela Brickmann
* Lilly Aspell si Emily Turner
* Jack Champion si Zach Turner
* Embeth Davidtz si Heather Turner
* Matthew Modine si Anders Muller
* Arian Moayed si Sylvain

## Referime
Jasir Asani

**Jasir Asani** (lindur më 19 maj 1995) është një futbollist profesionist shqiptar i cili luan si sulmues i djathtë për klubin koreano-jugor Gwangju FC dhe kombëtaren shqiptare.

## Karriera me klube
### Vardar
Asani lindi dhe u rrit në Shkup nga prindër shqiptarë dhe e nisi karrierën si futbollist me klubin e qytetit Vardari. Ai debutoi si profesionist më 25 gusht 2013 në humbjen 2–0 në transfertë kundër Turnovo, duke u aktivizuar si zëvëndësues në minutat e fundit.

### Partizani
Më 23 shtator 2017, Asani u transferua te Partizani pas përfundimit të merkatos, duke firmosur për katër vite. Si pasojë e kësaj, ai u detyrua të luante me ekipin B. Më 14 tetor, ai shënoi një tregolësh në ndeshjen kundër Sopotit në Kategorinë e Dytë.

Asani debutoi me ekipin e parë më 29 tetor në humbjen 1–0 kundër Flamurtarit, duke zëvendësuar në minutat e fundit Milan Basrak. Golat e tij të parë me ekipin kryeqytetas erdhi më 4 shkurt 2018 në fitoren 2–1 kundër Kamzës në kampionat.

Në janar 2020, Asani u huazua te klubi suedez AIK Fotboll deri në fund të sezonit me të drejtë blerje për 400,000 €. Ai shënoi në debutimin e tij në Allsvenskan në fitoren 2–0 kundër Örebro SK më 14 qershor. Pasi luajti vetëm shtatë ndeshje në të gjitha kompeticionet, në një sezon i cili u shty nga Pandemia e COVID-19, AIK nuk e ushtroi të drejtën për të blerë Asanin, i cili u rikthye te Partizani para nisjes së sezonit 2020–21.

### Gwangju FC
Më 28 dhjetor 2022, Asani u transferua te klubi koreano-jugor Gwangju FC në një marrëveshje dy-vjeçare.

Më 18 mars 2023, Asani shënoi një tregolësh në fitoren 5–0 kundër Incheon United në K League 1.

## Karriera ndërkombëtare
Asani luajti me disa ekipe moshash të Maqedonisë para se në vitin 2016 të merrte pasaportën shqiptare dhe të kalonte te Shqipëria, duke luajtur fillimisht me ekipin nën-21. Ai luajti vetëm një ndeshje me ekipin nën-21, një ndeshje miqësore kundër Arabisë Saudite, duke shënuar golin e vetëm të ekipit të tij.

Asani u thirr për herë të parë në ekipin e parë nga trajneri i ri Sylvinho për ndeshjen hapëse të fushatës kualifikuese të Euro 2024 kundër Polonisë më 27 mars 2023. Ai luajti si titullar për 70 minuta me Shqipërinë që u mposht 1–0.

Asani shënoi golin e parë me kombëtaren në ndeshjen e dytë kualifikuese kundër Moldavisë, duke ndihmuar Shqipërinë të fitonte 2–0 në Air Albania Stadium; ai mposhti portierin me një gjuajtje me hark nga distanca që u shpall goli i javës nga votuesit në uebfaqjen e UEFAs. Më 7 shtator, Asani shënoi golin e dytë me kombëtaren, në fitoren 2–0 kundër Polonisë në shtëpi që e vendosi Shqipërinë në vendin e parë të Grupit E me 10 pikë; ai mposhti Wojciech Szczęsny me një gjuajtje spektakolare nga distanca në minutën e 37të. Goli i tij u shpall sërisht goli i javës nga UEFA.

## Statistikat e karrierës
### Klube
### Kombëtarja
#### Golat me kombëtaren
:*Rezultatet e Shqipërisë të listuara të parat, kolonat e golave tregojnë rezultatin pas çdo goli të shënuar nga Asani.*

## Referime 
## Lidhje të jashtme
*Profili te Federata Shqiptare e Futbollit
Vitrioli

**Vitriol** është emri i përgjithshëm kimik që përfshin një klasë të përbërjes kimike që përfshin sulfate të metaleve të caktuarafillimisht, hekur ose bakër. Këto substanca minerale dalloheshin për nga ngjyra e tyre, si vitrioli jeshil për sulfatin e hekurit (II) të hidratuar dhe vitrioli blu për sulfatin e bakrit (II) të hidratuar. 

Këto materiale fillimisht u gjetën si kristale të formuar nga avullimi i ujërave nëntokësore që depërtonin përmes mineraleve sulfide dhe u grumbulluan në pishina në dyshemenë e minierave të vjetra. Fjala *vitriol* vjen nga fjala latine *vitriolus*, që do të thotë "xham i vogël", pasi ato kristale ngjanin me copa xhami me ngjyrë.

Vaji i vitriolit ishte një emër i vjetër për acidin sulfurik të përqendruar, i cili historikisht përftohej përmes distilimit të thatë (pirolizës) të vitrioleve. Emri, i shkurtuar në vitriol, vazhdoi të përdoret për këtë lëng viskoz shumë kohë pasi mineralet u quajtën "sulfate". Termi *vitriolik* në kuptimin "dënues ashpër" rrjedh nga natyra gërryese e kësaj substance.

## Historia 
Studimi i vitriolit filloi në kohët e lashta. Sumerët kishin një listë të llojeve të vitrioleve që i klasifikonin sipas ngjyrës së substancave. Disa nga diskutimet më të hershme mbi origjinën dhe vetitë e vitriolit janë në veprat e mjekut grek Dioskorides (shekulli i parë pas Krishtit) dhe natyralistit romak Plini Plaku (23-79 pas Krishtit). Galeni diskutoi gjithashtu përdorimin e tij mjekësor. Përdorimet metalurgjike të substancave vitriolike u regjistruan në veprat alkimike helenistike të Zosimos të Panopolisit, në traktatin *Phisica et Mystica* dhe papirusin X Leyden . 

Kimistë islamikë mesjetarë si Jābir ibn Ḥayyān (vdiq rreth 806–816 pas Krishtit, i njohur në latinisht si Geber), Abū Bakr al-Rāzī (865–925 pas Krishtit, i njohur në latinisht si Rhazes), Ibn Sina (980–1037 pas Krishtit, i njohur në latinisht si Avicenna), dhe Muhammad ibn Ibrāhīm al-Watwat (1234–1318 pas Krishtit) përfshiu vitriolin në listat e tyre të klasifikimit të mineraleve. 

Acidi sulfurik u quajt "vaji i vitriolit" nga alkimistët mesjetarë evropianë, sepse ai përgatitej nga pjekja e "vitriolit të gjelbër" (sulfat hekuri (II)) në një kuti hekuri. Aludimet e para të paqarta për të shfaqen në veprat e Vincent of Beauvais, në *Compositum de Compositis* që i atribuohet Saint Albertus Magnus, dhe në pseudo-Geber 's *Summa perfectionis* (i gjithë shekulli i trembëdhjetë pas Krishtit). 

## Referime
Prishtina (kthjellim)

**Prishtina** është kryeqyteti dhe qyteti më i madh i Kosovës.

**Prishtina** mund t'i referohet gjithashtu:

* Rajoni i Prishtinës, Kosovë
* KF Prishtina, një klub futbolli i Prishtinës
* Komuna e Prishtinës, Kosovë
* Aeroporti Ndërkombëtar i Prishtinës Adem Jashari, një aeroport ndërkombëtar në Kosovë
* *Prishtina* (anelid), gjini anelidësh në familjen Naididae

## Shih edhe 
* Universiteti i Prishtinës
* Hasan Prishtina (1873–1933), politikan dhe veprimtar shqiptar