Tiroksina

**Tiroksina** është hormoni kryesor i gjendrës tiroide. Sipas strukturës kimike është derivat i aminoacidit tirozinë. Në qelizat e gjëndrës gjendet e lidhur për një globulinë, e cila quhet tiroglobulinë. Ka rol të shumëfishtë në organizëm. Tiroksina stimulon sintezën e proteinave në qeliza, prandaj ka ndikim në rritjen e organizmit. Ka ndikim edhe në zhvillimin e strukturës dhe të funksionit të kores së trurit të madh, e me këtë ka ndikim edhe në zhvillimin psikik. I stimulon edhe proceset e oksidimit në organizëm.

Nëse krijohet sasi e madhe e tiroksinës, atëherë si rezultat i hiperfunksionit së tiroidesë është hipertireoza. Sasi të rritur të tiroksinës zakonisht kemi kur rritet sekretimi i gormonit tirotrop të adenohipofizës. Në këtë rast shfaqen çrregullime metabolike në organizëm, sëmundja e Bazedovit, dhe këta persona dobësohen, djersiten shumë, kanë të rrahura më të shpejta të zemrës, ligështim.

Nëse zvogëlohet sasia e tiroksinës te personat e ritur, atëherë zvogëlohet metabolizmi dhe shfaqen simptoma të ndryshme (kllapia, ligështia, lëkura e thatë, rënia e flokëve, rritja e gjuhës, ndryshimi i ngjyrës së zërit etj). Kjo sëmundje quhet hipotireozë dhe e njëjta te të rinjët shkakton engesa në zhvillimin, ndërsa te fëmijët pengesa në zhvillimin psikik (kretenizmi tireoid). Kur jodi mungon në ujë për pije, atëherë njeriut dhe kafshëve shtëpiake u del gusha.
Disa nga sëmundjet më
të shpeshta të ven
dit tonë janë edhe
çrregullimet e gjëndrës tiroide.
Kjo gjëndër ndodhet në pjesën
e përparme të qafës dhe ka
formën e një fluture me dy
krahë, që mbështillen rreth
trakesë. Funksioni i vetëm i tiroides
është të prodhojë hormonet
e tiroides, të cilat kanë ndikim
pothuajse në të gjithë indet e
trupit, ku rrit aktivitetin qelizor.
Pra, funksioni i tiroides është të
rregullojë metabolizmin e trupit

## Zmadhimi i tiroides
Kjo sëmundje e njohur si
gusha, është e përhapur në
gjithë vendin tonë. Shkaku parësor
i rritjes së gjëndrës tiroide
është pamjaftueshmëria e jodit.
Jodi është një mikroelement që
ndodhet në ambient dhe është
shumë i nevojshëm për organizmin.
Gjëndra tiroide rritet për
të kompensuar mungesën e
jodit dhe nga mungesa e këtij të
fundit në tiroide formohen disa
kokrra ose lobuj, ku si madhësia
edhe funksioni i tyre është i
ndryshëm. Por zmadhimi i tiroides
shfaqet në disa mënyra.
Kështu, themi se ka gusha, të
cilat shfaqen në mënyrë sporadike
si pasojë e mungesës
kongjenitale (të lindur) të sintezës
të hormonit të tiroides, pra
kjo është gjenetike. Por si shkak
i përdorimit të disa medikamenteve
këto të fundit e pengojnë
prodhimin e hormoneve
te tiroides. Ka raste kur gusha
shfaqet në 10 për qind të popullsisë.
Në këto raste quhet si
strumë (gushë) endemike.

## Grupmoshat më të prekura
Gusha shfaqet me tepër tek
femrat në adoleshencë dhe gjatë
shtatzënisë, për arsye fiziologjike.
Organizimi i tyre ka më
tepër nevojë për jod, i cili merret
nëpërmjet ushqimit dhe ujit të
pijshëm. Fëmijët që kanë struma,
nga disa studime rezulton
se inteligjenca dhe rezistenca e
tyre është më e ulët se e moshatarëve
të tyre. Organizimi mund
të ketë nevojë për më shumë
hormone disa herë, sidomos
gjatë pubertetit apo gjatë shtatzënisë.
Këto hormone duhen
marrë edhe gjatë shtatzënisë,
sepse nuk e dëmtojnë embrionin
(fetusin). Megjithatë kjo praktikë
është e gabuar sepse nuk
bazohet në baza shkencore.
Nëse një person ndjen
shqetësime është e rekomanduar
që ti drejtohet mjekut dhe të
ndjekë këshillat e duhura.

## Kurimi
Mjekimi me i mirë i gushës
është profilaksia me jod nëpërmjet
kripës së jonizuar. Po kështu,
fëmijëve duhet t’u jepen disa
lloje tabletash si Letrox, Euxhyrox,
Jodox. Një tjetër mënyrë
mjekimi është duke u vaksinuar
me vaj të jonizuar. Por janë të
njohura edhe rastet kur një pacient
ka prodhim të tepërt të
hormonit nga gjëndrat tiroide.
Metodat e sotme të përdorura
për trajtimin e një të sëmuri me
hypertheroze (mbiprodhim të
hormonit nga tiroidja) janë
medikamentet: medikamentet
antitiroides, jodi radioaktiv ose
ndërhyrja kirurgjikale. Çdo metodë
ka avantazhet dhe disavantazhet
dhe është e zgjedhur për
pacientet individualisht. Por ka
raste kur gjëndrat tiroide prodhojnë
më pak hormone sesa sasia
normale. Ky proces quhet
hypothyroze dhe është i pranishëm
tek pacienti disa vjet para
se të zbulohet dhe të kurohet.
Kjo lloj sëmundjeje shfaqet
gjatë shtatzënisë.

## Simptomat e mbiprodhimit të tiroides
- Të rrahura të shpeshta të
zemrës
- Humbje të peshës
- Këputje trupi e theksuar
- Nuk durojnë të nxehtin
- Gjumë i çrregullt
- Temperaturë e lartë
- Djersitje e theksuar
- Aritmi
- Probleme të syve

Shkakton hipertireozen 
Dhe semundjen e bazedovit(djersitje,dopsim,te rrahura te shpejta te zemres,ligeshtim)

## Simptomat e nënprodhimit të tiroides
- Lëkurë e thatë
- Gjatë gjithë kohës pacienti
ka ftohtë
- Fryrje të fytyrës
- Anemi
- Trashje të zërit
- Rënie të flokëve
- Lodhje fizike e përgjumje
- Të rrahura të pakta të zemrës
- Yndyra të larta

## Mbiprodhimi i tiroides dhe simptomat
Gjëndra e tiroides është e
prirur për probleme të shumta,
të dukshme, ku disa prej tyre
janë shumë të zakonshme. Një
nga këto çrregullime të funksionit
të saj është prodhimi i
tepërt apo i pakët i hormonit.
Tjetër është rritja e volumit të
tiroides, duke shkaktuar shtypjen
e strukturave të qafës.
Po kështu, një tjetër problem
është edhe formimi i kokrrave
(lobujve), të cilat janë shqetësuese
për praninë e kancerit në
një pjesë të tyre. Prodhimi i
tepërt i hormonit të tiroides quhet
hyperthyroze dhe kjo lloj
sëmundje ka disa shenja. Pacientet
ndiejnë të rrahura të
shpeshta të zemrës, edhe kur
ndodhen në gjendje qetësie.
Stina e dimrit shton
rrezikun e tiroides
Shfaqja e nënprodhimit të
tiroides mund të jetë edhe e
kushtëzuar nga stina dhe temperatura.
Kështu, periudha e
dimrit prek me shume ata persona,
te cilët kanë mungese të
jodit. Pra gjëndrat e tyre tiroide
prodhojnë me pak jod nga sasia
që kërkon trupi. Në këtë periudhë
këta persona kanë
shumë ftohtë, vishen shumë
trashë, janë si të lodhur. Po
kështu flasin ngadalë, veprojnë
si të mefshtë, veprojnë si të
mërzitur, u trashet zëri, lëkurën
e kanë të ashpër dhe të thatë,
pa djersë. Kurse për sa i përket
grupmoshës më të prekur janë
të moshuarit dhe gratë pas
shfaqjes së menopauzës. Është
e këshillueshme që këto grupmosha
t’i drejtohen mjekut për
një vizitë, për të kuptuar nëse
janë të prekur nga kjo sëmundje.

## Nënprodhimi i hormoneve nga gjëndra tiroide
Kur gjëndrat tiroide prodhojnë
më pak hormone sesa
sasia normale, ndodh ai proces
që quhet hypothyrozë. Edhe ky
çrregullim i funksionit dhe prodhimit
të hormoneve nga tiroidja
shoqërohet nga simptomat
përkatëse. Por kjo sëmundje e
tiroides mund të jetë e pranishme
të pacienti disa vjen para
se të diagnostikohet. Hypothyroza
shfaqet zakonisht te femrat
gjatë periudhës së shtatzënisë.
Simptomat kryesore
janë lëkura shumë e thatë,
ndërkohë që personi ndjen
gjithmonë ftohtë. Ka një fytyrë
të fryrë dhe buhatje të
mukozave të laringut, që sjell
trashje të zërit. Po kështu, vihet
re lodhje fizike dhe tek femrat
çrregullim të ciklit menstrual.
Shenja ta tjera janë kapsllëk,
rënie të flokëve, yndyra të larta
në gjak dhe të rrahura të ulëta
të zemrës.

## Jodi shkak për gjëndrën e tiroides
Gusha karakterizohet nga
zmadhimi i gjithë gjëndrës ose
një lobi të saj, si pasojë e mungesës
së jodit në dietë. Jodi
është lënda bazë për formimin
e hormoneve të tiroides. Kur kjo
lëndë mungon, organizmi
përpiqet ta kompensojë këtë me
zmadhimin e gjëndrës tiroide në
mënyrë që ajo të kapë dhe të
përdorë sa më mirë atë sasi jodi
që merr me ushqimin. Më të
prekur nga tiroidja janë njerëzit
që konsumojnë ushqime të
varfra me jod kanë deficit në jod
në organizmin e tyre dhe si pasojë
e kësaj gjëndra tiroide rritet
në vëllim, duke dhënë imazhin
e gushës ose të strumës. Në
botë ka rreth 1 miliard persona
që kanë mungesë të jodit. Struma
më shpesh shfaqet gjatë adoleshencës
dhe është më e
shprehur te femrat, veçanërisht
gjatë shtatzënive.