Traktati i Lisbonës

**Traktati i Lisbonës** (fillimisht i njohur si **Traktati i Reformës** ) është një marrëveshje ndërkombëtare që ndryshon të dy traktatet të cilat formojnë bazën kushtetuese të Bashkimit Evropian (BE). Traktati i Lisbonës u nënshkrua nga vendet anëtare të BE-së më 13 dhjetor 2007 dhe hyri në fuqi më 1 dhjetor 2009.  Ai ndryshon Traktatin e Mastrihtit (1992), i njohur në formë të azhurnuar si Traktati mbi Bashkimin Evropian (2007) ose TEU, dhe Traktati i Romës (1957), i njohur në formë të azhurnuar si Traktati mbi Funksionimin e Bashkimit Evropian (2007 ) ose TFEU.  Ai gjithashtu ndryshon protokollet e bashkangjitura traktatit, si dhe Traktatin për krijimin e Komunitetit Evropian të Energjisë Atomike (EURATOM). 

Ndryshimet e dukshme përfshijnë lëvizjen nga unanimiteti në votimin me shumicë të kualifikuar në të paktën 45 fusha të politikave në Këshillin e Ministrave, një ndryshim në llogaritjen e një mazhorance të tillë në një shumicë të re të dyfishtë, një Parlament Evropian më të fuqishëm që formon një legjislaturë dypalëshe së bashku me Këshillin e Ministrave sipas procedurës së zakonshme legjislative, një personalitet juridik i konsoliduar për BE-në dhe krijimi i një Presidenti afatgjatë të Këshillit Evropian dhe një Përfaqësuesi të Lartë të Unionit për Punë të Jashtme dhe Politikë të Sigurisë. Traktati gjithashtu e bëri ligjërisht të detyrueshëm faturën e të drejtave të Unionit, Kartën e të Drejtave Themelore. Traktati për herë të parë u dha vendeve anëtare të drejtën e qartë ligjore për t'u larguar nga BE, duke vendosur një procedurë me të cilën do ta bënte këtë. 

Qëllimi i deklaruar i traktatit ishte që "të përfundojë procesin e filluar nga Traktati i Amsterdamit [1997] dhe nga Traktati i Nicës [2001] me qëllim të rritjes së efikasitetit dhe legjitimitetit demokratik të Unionit dhe përmirësimit të koherencës së veprimeve të tij".  Kundërshtarët e Traktatit të Lisbonës, siç është ish-anëtari danez i Parlamentit Evropian (MEP) Jens-Peter Bonde, argumentuan se ajo do të përqendrojë BE-në,  dhe do të dobësojë demokracinë duke "larguar fuqinë" nga elektoratet kombëtare.  Përkrahësit argumentojnë se ajo sjell më shumë kontrolle dhe ekuilibra në sistemin e BE-së, me fuqi më të fortë për Parlamentin Evropian dhe një rol të ri për parlamentet kombëtare. 

Bisedimet për të modifikuar institucionet e BE filluan në vitin 2001, duke rezultuar së pari në Traktatin e propozuar për krijimin e një Kushtetute për Evropën, e cila do të shfuqizonte traktatet ekzistuese evropiane dhe t'i zëvendësonte ato me një "kushtetutë". Megjithëse u ratifikua nga një shumicë e vendeve anëtare, kjo u braktis pasi u refuzua nga 55% e votuesve francezë më 29 maj 2005   dhe më pas nga 61% e votuesve Hollandezë më 1 qershor 2005.  Pas një "periudhe reflektimi", shtetet anëtare ranë dakord që në vend të kësaj të ruajnë traktatet ekzistuese dhe t'i ndryshojnë ato, për të sjellë në jetë një numër të reformave që ishin parashikuar në kushtetutën e braktisur. Një traktat "reformë" ndryshues u hartua dhe u nënshkrua në Lisbonë në vitin 2007. Fillimisht synohej të ishte ratifikuar nga të gjitha shtetet anëtare deri në fund të vitit 2008. Ky orar dështoi, kryesisht për shkak të refuzimit fillestar të Traktatit në qershor të vitit 2008 nga elektorati irlandez, një vendim i cili u kthye në një referendum të dytë në tetor të vitit 2009 pasi Irlanda siguroi një numër lëshimesh në lidhje me traktatin.   

## Shiko gjithashtu 
* Bashkimi Evropian 
* Komisioni Evropian 
* Parlamenti Evropian 
* Historiku i Bashkimit Evropian 

## Referime