Tempulli Thjagaraxha në Tiruvotijur

* i tempullit Thyagaraswaramy]]
**Tempulli Thyagaraja në Tiruvotiyur** (i quajtur edhe Tempulli Thiruvotriyur Thiyagaraja Swamy, Tempulli Thiyagaraja Swamy si dhe Tempulli Vadivudai Amman) është një tempull hindu kushtuar Shivës. Është i vendosur në Tiruvottiyur në pjesën veriore të Chennait në shtetin indian Tamil Nadu. Tempulli lartësohet nga hymnet e *Tevaramit* të nayanarëve shaivitë, poetët-shenjtë tamilë të shekullit të VII dhe për rredhojë i klasifikuar si Paadal Petra Sthalam. Tempulli është i lidhur ngushtësisht me poetët-shenjtë Sundarar dhe Pattinathar. Tempulli ka qenë ndërtuar nga Dinastia Pallava në shekullin e VII dhe i zgjeruar gjerësisht nga mbretërit Chola gjatë shekullit të XI. Ai ka një kullë portiku (gopurami) me shtatë kate, një depozitë tempullore, me një sipërfaqe të përgjithshme që e kalon në 1 akre. Ai administrohet dhe mirëmbahet nga Bordi i Besimit Hindu dhe Përkrahjes së Bamirësisë në Qeverinë e Tamil Nadusë. Tempulli ngjason me Tempullin Thygaraja në Tiruvarur pasi të dy tempujt u zgjeruan nga Rajendra Chola I dhe të dy paraqesin të njëtat poza kërcimi të Shivës.

## Legjendat
Brahma është perëndia hindu e krijimit dhe një nga tre hyjnitë kryesore të Hinduizmit, ku të tjerët janë Vishnu dhe Shiva. Ai krijoi si zotat ashtu dhe demonët – të dy këta grupe luftojnë kundër njëri-tjetrit. Ndërsa demontë që quhen *asura* përdorin fuqinë fizike, zotat e quajtur *deva* përdorin fuqinë e *Vedave*, teksteve të shenjta. Njëherë, dy asura, Madhu dhe Kaithaba mashtruan zotat duke u vjedhur *vedat*, i coptuan ato dhe i fshehën në fundin e detit. Vishnu i luftoi asurat, por nuk mundi te mposhtëte ata.

## Historia
Tempulli ishte qendra e mësimit, me sallat brenda tempullit që funksiononin si vende për diskutime fetare në lëndë si *vyakarna* (përkthimi), *Somasiddantha* (filozofia) dhe gramatika e Paninit. Bashkangjitur me tempullin ndodhej një strehim  vetmitar eremiti gjatë shekullit të IX, e kryesuar nga Caturananas Pandithari. Ka referenca për recitalin e *Prabhakaras*, *Rudras*, *Yamalas*, *Puranas*, *Sivadharmas*, *Panchangas* dhe *Bharatas*. Mbishkrimi që daton nga viti 1046 tregon se 64 statuja bronxi *nayanmar* u vendosën në tempull. Në tempull kishte një numër po prej 64 vajzash kërcimtare të quajtura *Devadasi*, që ndaheshin në dy grupe - *valankai dasis* kërcente për Thyagarajan, ndërsa *idangai dasis* kërcente për Vadivudai Ammanin. Gjatë mbretërimit të Malik Kafurit, një pjesë e tempullit u shkatërrua dhe idhujt prej bronxi të pranishëm tani në tempull u vendosën gjatë Periudhës Vijayanagara në shekullin e XV. Shenjtët e famshëm si Pattinathari, Topeswamigali dhe Ramalinga Swamigali jetuan në këtë qytezë dhe iu lutën Thyagarajas po në këtë tempull. Ky vend është gjithashtu shtëpia e Thiruvottiyur Thyagayyarit që është një kompozitor dhe poet karnatik.

## Tempulli
Hyjnia kryesuese është Aadhipureeswarari, që paraqitet në formën e një pirgu balte Somaskanda është forma ikonike e Thyagarajas dhe besohet se është shfaqur nga shekulli i X, periudha që koinçidon me mbretërimin e Raja Raja Cholas. Shenjti i shekullit të VIII Sundarari besohet se e ka përhapur kultin nga Tiruvaruri te ky tempull. Tempulli i Tiruvottiyurit është vendosur në qendër të një rrjeti të ngjashëm që përfshin Tempullin Marundeeswarar në Tiruvanmiyur, Accalpuramin në Sirkali dhe Tirukachoorin pranë Singaperumalkoilit, të konsideruar më të afërt me mitin e Tiruvarurit. Modeli i kërcimit të tempullit quhet *Padamanatanam*, një vazhdim i Tempullit të Tiruvarurit – Vishnu besohet se është tërbuar dhe e ka humbur kërcimin në Tiruvarur dheThyagaraja i kërkoi atij të shkonte në Tiruvottriyur ku ai premtoi të kryente të njëjtin kërcim.

## Përmendja nga literatura
Tempulli lartësohet në vargjet e *Tevaramit*, vepra kanonike e shaivite e shekullit të VII shkruar nga poetët e shenjtë Appar, Sundarar dhe Sambander. Tempulli ishte shtëpia e shenjtit hindu Pattinathar dhe vendndodhja ku ai mori *samadhin* në formën e një *lingami*. Ai është vendlindja e Kaliya Nayanarit, një pre 63 nayanarëve.
Ky tempull i vjetër zë një vend të rëndësishëm në historinë shaivite tamile pasi është vendi ku supozohet se ndodhi martesa e Sree Gnanasambandarit por që përfundoi me përthithjen e Sree Gnanasambandarit me mjaft të tjerë në jyothi përpara se martesa të zyrtarizohej. Kompozitori karnatik Tyagaraja e vizitoi këtë tempull *Tiruvorriyur Antathi'' është një vepër e shekullit të XIX e Gnanasampathavaranit që i thur po ashtu lavde hyjnisë së tempullit.
Shenjti i shekullit të nëntëmbëdhjetë, Shri Ramalinga Adigalar ishte një vizitor i përditshëm në këtë tempull gjatë moshës së tij të rinisë dhe ka kënduar shumë poema në nder të kësaj hyjnie. Shenjti tjetër i rëndësishëm i lidhur me këtë tempull është Shri Topeswamy.

## Festat
Festa kryesore zhvillohet në muajin tamil të Masit (shkurt–mars) dhe që mbledh historikisht turma të mëdha besimtarësh. Gjatë ditës së tetë kryhet një funksion shtesë i quajtur Mahiladisevai. Ishte praktikë e administratorëve britanikë të jepnin zyrën e kryeadministratorit të tempullit tregtarëve të pasur. Sipas kësaj tradite, Lingi Chetti e drejtoi nga viti 1754, dhe pas vdekjes së tij, familja e tij e trashëgoi postin. Njerëzit e kastës së djathtë u acaruan shumë që posti u trashëgua nga kasta e majtë. Në gusht të vitit 1786, kasta e majtë i dërgoi një peticion guvernatorit dhe këshillit të Fort St. George duke deklaruar se kasta e djathtë nuk kishte të drejtë mbi administrimin e tempullit dhe ishin përfshirë në sulmimin e një personi të kastës së majtë. Britaniku e anashkalonte duke deklaruar se të dyja kishin të drejtën të kryenin ceremonitë e tyre sipas zakoneve përkatëse. U shpall gjithashtu se çdo përfaqësues do të ishte përgjegjës për shkeljet. Ndërsa kasta e majtë e pranoi, kasta e djathtë i ndaloi praktikat e saj. Pati përplasje të të nisura nga të dyja krahët dhe njëherë rezultoi në sulmin sepoyët (ushtarë indianë nën drejtimin britanik apo evropianëve të tjerë kolonizatorë) të përfshirë në mbrojtje. Mosmarrveshjet u përsëritën prapë gjatë vitit 1828 kur prifti i tempullit u ankua rreth krye administratorit. Në vitin 1831, pati ankesa të ripërsëritura kundër krye-administratorit mbi autoritetin e vajzave që kërcenin dhe të drejtës së tij në administrimin e tempullit duke deklaruar parregullsi financiare. Vajzat kërcimtare u hoqën menjëherë nga tempulli. Administratori zonal përkrahu veprimin kundër vajzave kërcimtare dhe deklaroi se Arunachala Chetti i krahut të majtë duhet të ishte administratori i tempullit. Iu sugjerua gjithashtu kastës së djathtë që anjë ankesë nuk do të pranohej përveç rasteve të veçanta që do të tregonin se kasta e djathtë ishte larguar nga zakonet.

## Shiko edhe
* Lista e tempujve të Shivës në Tamil Nadu
* Tempulli hindu
* Paadal Petra Sthalamët
* Lista e tempujve hindu në Tamil Nadu
* Arkitektura Pallava
* Arkitektura Dravidiane

## Referime 
## Bibliografia
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Lidhje të jashtme
*