Fatima Mernissi

**Fatema Mernissi** ( Arabic     ; 27 shtator 1940 – 30 nëntor 2015) ishte një shkrimtare dhe sociologe feministe marokene.

## Biografia 
Fatema Mernissi lindi më 27 shtator 1940 në Fez, Marok . Ajo u rrit në haremin e gjyshes së saj të pasur nga babai së bashku me të afërm dhe shërbëtore të ndryshme femra.  Ajo mori arsimin e saj fillor në një shkollë të themeluar nga lëvizja nacionaliste dhe arsimin e mesëm në një shkollë vetëm për vajza të financuar nga protektorati francez .  Në vitin 1957, ajo studioi shkenca politike në Sorbonë në Paris dhe më vonë në Universitetin Brandeis në SHBA, ku mori doktoraturën në vitin 1974. 

Ajo u kthye për të punuar në Universitetin Mohammed V në Rabat dhe dha mësim në Faculté des Lettres midis 1974 dhe 1981 në lëndë të tilla si metodologjia, sociologjia e familjes dhe psikosociologjia. Më tej, ajo ishte një studiuese kërkimore në Institutin Universitar për Kërkime Shkencore në të njëjtin universitet. 

Mernissi's *Beyond the Veil: Male-Female Dinamics in Muslim Society* u shkrua për tezën e saj të doktoraturës dhe më vonë u botua si një libër që njeh fuqinë e grave muslimane në lidhje me besimin islam .  Mernissi është e njohur për qasjet e saj sociopolitike drejt diskutimit të identiteteve gjinore dhe seksuale, veçanërisht ato në Marok dhe vende të tjera myslimane. Ajo konsiderohet si një figurë feministe me ndikim, pasi ishte një folëse, studiuese, mësuese, shkrimtare dhe sociologe e njohur.  Mernissi vdiq në Rabat më 30 nëntor 2015. 

## Publikimet dhe ndikimi i tyre 
Monografia e parë e Mernissit, *Beyond the Veil*, u botua në 1975.  Një botim i rishikuar u botua në Britani në 1985 dhe në SHBA në 1987. *Beyond the Veil* është bërë një klasik, veçanërisht në fushat e antropologjisë dhe sociologjisë, për gratë në botën arabe, zonën e Mesdheut apo shoqëritë myslimane në përgjithësi.

Si një feministe islame, Mernissi ishte kryesisht i shqetësuar me Islamin dhe rolet e grave, duke analizuar zhvillimin historik të mendimit islam dhe manifestimet e tij moderne . Përmes një hetimi të detajuar të natyrës së pasardhësit të Muhamedit, ajo hodhi dyshime mbi vlefshmërinë e disa prej *haditheve* (thënieve dhe traditave që i atribuohen atij), dhe për këtë arsye ajo shehe ne islam nënshtrimin e grave por jo domosdoshmërisht në Kurani .   Libri i saj më i famshëm si feministe islame, *Veilja dhe Elita Mashkullore: Një Interpretim Feminist i Islamit*, është një studim pothuajse historik i rolit të grave të Muhamedit . Ai u botua për herë të parë në frëngjisht në 1987 dhe u përkthye në anglisht në 1991. Libri u ndalua më pas në Marok, Iran dhe shtetet arabe të Gjirit Persik . 

Si sociolog, Mernissi kryesisht ndërmori punë në terren në Marok. Në disa raste, në fund të viteve 1970 dhe në fillim të viteve 1980, ajo kreu intervista për të përcaktuar qëndrimet mbizotëruese ndaj grave dhe punës së tyre. Ajo bëri kërkime sociologjike për UNESCO dhe ILO si dhe për qeverinë marokene.  Në të njëjtën periudhë, Mernissi kontribuoi me artikuj në revista periodike dhe botime të tjera mbi gratë në Marok dhe gratë dhe Islamin nga një këndvështrim bashkëkohor dhe historik.

Puna e saj është cituar si frymëzim nga feministe të tjera muslimane, si ato që themeluan Musawah dhe të tjerë.   Për të *bërë betejën e përditshme: intervista me gratë marokene* (1991), ajo intervistoi gra fshatare, gra punëtore, mjeshtërore dhe shërbëtore. Në 1994, Mernissi botoi një kujtim imagjinar, *Dreams of Trespass: Tales of a Harem Girlhood* (në SHBA, libri fillimisht titullohej *Haremi Brenda: Tregime të një Girlhood Maroccan*, dhe ende njihet me këtë titull në MB).  

Një temë e përsëritur në shkrimet e saj është personazhi imagjinar Sheherazadadja e *Netëve Arabe* . Artikulli i saj, *Sateliti, Princi dhe Scheherazade: Ngritja e Grave si Komunikuese në Islamin Dixhital* eksploron rastet në të cilat gratë marrin pjesë në mediat online, ndërsa *Digital Scheherazade në botën arabe* mbulon temat e aktiviteteve në internet që ndryshojnë mënyrat kulturore.   Në këto ese, ajo përmend se si teknologjia po përhapet shpejt – një nga burimet kryesore është World Wide Web – dhe analizon rolet dhe kontributet e grave në këtë lëvizje.  *Haremi i grave perëndimore,* është një ese nga libri i saj, *Scheherazade Goes West: Different Cultures, Different Harems,* i cili diskuton shtypjen dhe presionet me të cilat përballen gratë në shoqëri të ndryshme bazuar vetëm në pamjen e tyre fizike.  Pavarësisht nëse ajo i analizon gratë në shoqërinë marokene apo në Perëndim, ajo pretendon se ato duhet të përmbushin standardet stereotipe, të imponuara kulturalisht, të tilla si përmasat e veshjeve. .  Mernissi theu stereotipet etnocentrike që shoqëria perëndimore kishte zhvilluar ndaj Islamit, veçanërisht ndaj grave muslimane. Ajo i dalloi gratë muslimane nga grupi i homogjenizuar i 'grave të botës së tretë' që kishte krijuar feminizmi perëndimor. Mernissi gjithashtu luftoi për të kapërcyer supozimet perëndimore se gratë muslimane ishin viktima të pafuqishme si të fesë së tyre ashtu edhe të burrave të fesë së tyre. Stereotipet perëndimore përjashtuan burrat myslimanë që nuk i përshtateshin formës së bardhë, mashkullore, hegjemoniste që dominonte shoqërinë e parë botërore, duke zhvilluar ide raciste ndaj një feje që besohej se shtypte gratë.

Megjithatë, Mernissi vuri në dukje se gratë muslimane nuk ishin viktima të praktikave të tyre fetare më shumë se gratë perëndimore viktima të patriarkatit; të dy grupet e grave u shtypën nga institucione të veçanta sociale brenda një feje ose shoqërie të krijuar për të përfituar nga margjinalizimi i të tjerëve. Për më tepër, Mernissi shpjegoi se gratë perëndimore ishin të mbuluara, ashtu siç ishin gratë muslimane, por mbulesat perëndimore ishin shumë më të matura.  Ajo argumentoi se ato mbuloheshin ne  rini . Bukurin e mbulonin  edhe gratë perëndimore, dhe pasi një grua nuk i kishte më këto, ajo pothuajse nuk njihej nga shoqëria.

Mernissi hodhi poshtë qasjen etnocentrike që Feminizmi perëndimor kishte përdorur dhe shkroi për të sjellë më shumë qartësi në diversitetin e nevojshëm brenda lëvizjes globale femërore. Trashëgimia e Mernissit është revolucionare sepse ajo krijoi një hapësirë brenda një lëvizjeje fillimisht kryesisht perëndimore që lejoi gratë muslimane të merrnin pjesë pa kompromentuar praktikat e tyre fetare. Puna e Mernissit theksoi sesi feminizmi perëndimor mund të ishte i dëmshëm për fuqizimin e grave anembanë globit nëse i mungonte një qasje e ndërlidhur për çështjet e grave.

### *Mbretëreshat e harruara të Islamit* 
Në librin *Mbretëreshat e harruara të Islamit*, Fatima Mernissi përdor një qasje të ndërthurur për të kuptuar pozitat e grave gjatë historisë së hershme islame përmes identiteteve shoqërore dhe politike që krijuan mënyra diskriminimi. Qëllimi i saj ishte të nxirrte në dritë kontributet e rëndësishme që gratë kishin dhënë gjatë historisë së hershme islame dhe të debutonte keqkuptimet për mungesën e grave si figura politike dhe autoritare. Ajo e bën këtë duke eksploruar rolet udhëheqëse në të cilat gratë ishin të përfshira gjatë historisë islame dhe ndryshon mënyrën se si gratë janë portretizuar në historiografi. Ajo pretendon se gratë mbanin poste të fuqishme politike pavarësisht titujve fetarë që u jepeshin burrave.  Kjo ilustrohet përmes shumë rrëfimeve historike që ajo ofron rreth pesëmbëdhjetë gra dhe roleve aktive që ato luajtën në politikën para-moderne islame.

Për shembull, roli që luajtën skllavet femra në udhëheqjen e revoltave të skllevërve kundër sundimtarëve fetarë pa përdorimin e dhunës (Mernissi, 1994). Për më tepër, Mernissi bën dallimin midis "Islamit Politik", periudhës ku ndodhi ndryshimi rrënjësor dhe rolet e grave u shpërfillën ose u harruan, dhe "Rislala Islami", ku jeta e grave u transformua (Mernissi, 1994). Ajo ishte thelbësore në kontributin në literaturën e përgjithshme akademike mbi dukshmërinë e grave në historinë islame jashtë roleve të tyre tradicionale, duke theksuar përfshirjen e tyre në politikë, fe dhe ndryshime kulturore.

### Rolet gjinore: *Rebelimi i grave dhe kujtesa islame* 
Në librin *Rebelimi i grave dhe kujtesa islame*, Fatima Mernissi analizon rolin e gruas në lidhje me botën e Islamit bashkëkohor. Në punën e saj, ajo eksploron idenë e identitetit seksual dhe roleve gjinore në botën islame dhe ndihmon për të ripërcaktuar narrativën që e rrethon atë. Mernissi diskuton disa nga çështjet më të spikatura që kanë të bëjnë me statusin e grave muslimane, siç është maskimi i kontributit të grave në ekonomitë e shteteve arabe (Mernissi, 1996). Për më tepër, Mernissi hulumton në demografi të ndryshme, duke përfshirë arsimin dhe shkrim-leximin. Ajo e përdor këtë për të ndihmuar në shpjegimin e rëndësisë së këtyre faktorëve jo vetëm për fuqizimin e grave në Islam, por edhe për shëndetin e tyre (Mernissi, 1996).

Për më tepër, Mernissi analizon rolin e shtetit në rolet gjinore si dhe rezultatin e një shteti që në fund të fundit mbështet pabarazinë.  Ajo në fund argumenton se liria nga këto tradita kontrolluese dhe pritshmëritë e grave është e vetmja mënyrë për zhvillimin e botës arabe. Puna e Mernissit është jashtëzakonisht me ndikim në feminizmin islamik, ndërsektorialitetin dhe feminizmin global, duke u fokusuar në çështjet që rrethojnë gratë muslimane në botën arabe. Ky libër, në veçanti, ishte në gjendje të nxirrte dritë mbi çështjet specifike me të cilat merren gratë në botën islame, siç janë çështjet e identitetit seksual dhe rolet gjinore, dhe efektet që këto mund të kenë në fuqizimin dhe shëndetin e grave.

### *Islami dhe Demokracia: Frika nga Bota Moderne* 
Në librin e saj, *Islami dhe Demokracia: Frika nga Bota Moderne*, Fatima Mernissi përdor një qasje transnacionale për të analizuar kontekstin socio-politik të botës arabo-islamike menjëherë pas luftës së Gjirit. Ajo debaton nëse fundamentalizmi i vendosur që dominon Lindjen e Mesme mund të jetë ndonjëherë i pajtueshëm me proceset demokratike të përdorura në shoqëritë perëndimore. Mernissi ngre pyetje rreth pasigurisë që muslimanët ndiejnë ndaj një forme qeverisjeje që është "joislamike" dhe mund të komprometojë mënyrën e tyre islame të jetesës, duke përfshirë moralin dhe vlerat, siç është modestia.  Për më tepër, ajo eksploron çështje të tilla si frika nga feja islame, demokracia, Karta e Kombeve të Bashkuara, liria e mendimit dhe individualizmi (Mernissi, 2002).

Për shembull, ajo shikoi se si fundamentalizmi kontrollonte atë që një grua do të ishte në gjendje të vishte, kështu që një shoqëri demokratike që i liron gratë të visheshin sipas dëshirës së tyre, mund të dukej kërcënuese për një kulturë hiper-mashkullore. Ajo kundërshton se një demokraci e gjallë duhet të lejojë aftësinë ligjore dhe kushtetuese për të mos pajtuar me shtetin. Më pas, Mernissi sugjeron mënyra se si muslimanët përparimtarë, përfshirë feministët, të cilët zgjedhin të mbrojnë demokracinë dhe t'i rezistojnë fondamentalizmit, duhet të nxjerrin nga të njëjtat tekste të shenjta si ata që kërkojnë t'i shtypin ata, në mënyrë që të provojnë se Islami nuk është në thelb kundër grave.

## Çmimet dhe trashëgimia 
Veprat e Mernissit fokusohen në sigurimin e një zëri për gratë e shtypura dhe të margjinalizuara.  Ajo nxjerr në dritë kontributet e grave në ekonomi dhe pranon rolet që ndikojnë në mënyrën se si femrat shihen brenda kulturave islame.  Fjalimi i pranimit të Mernissit, *Kauboj apo Sinbad?*, mbuloi temën e globalizimit dhe u vlerësua për mendimin e saj, duke marrë parasysh çështjen dhe efektet e kulturës.  Në vitin 2004, ajo u nderua me çmimin Erasmus, së bashku me Sadik Al-Asm dhe Abdolkarim Soroush .  Për këtë çmim ajo u vlerësua për ndikimin e saj sociokulturor, pasi i kushtohej "Feja dhe Moderniteti".  Në vitin 2017, Shoqata e Studimeve të Lindjes së Mesme krijoi Çmimin e Librit Fatema Mernissi për të "njohur bursën e jashtëzakonshme në studimet e gjinisë, seksualitetit dhe përvojës së jetuar të grave". 

Trashëgimia e Mernissit mund t'i atribuohet shumë kontributeve të saj shkencore dhe letrare në lëvizjen e hershme feministe islame. Mernissi trajtoi çështje të tilla si eurocentrizmi, ndërsektorializmi, transnacionalizmi dhe feminizmi global në botimet dhe ligjëratat e saj publike. The New York Times e citoi atë në një nekrologji:  "Jo vetëm që tekstet e shenjta janë manipuluar gjithmonë, por manipulimi i tyre është një karakteristikë strukturore e praktikës së pushtetit në shoqëritë muslimane," Fatema Mernissi, *Veil and the Male. Elita: Një interpretim feminist i të drejtave të grave në Islam* (1991)

## Referime 
* 1975: *Beyond the Veil: Male-Female Dynamics in a Muslim Society*. revised ed. 1985, 1987, reprinted London: Saqi Books. 
* 1982: Albin Michel. 1986. ISBN&nbsp;9782226028297.cite book:  CS1 maint: others (link)
* 1983: *Le Maroc raconté par ses femmes*.
* 1984: *L’amour dans les pays musulmans*
* 1985: *Femmes du Gharb*
* 1987: *Le harem politique – Le Prophète et les femmes* (trans. 1992: *The Veil and the Male Elite: A Feminist Interpretation of Islam*. New York: Basic Books. ISBN&nbsp;978-0201-63221-7)
* 1988: *Shahrazad n’est pas marocaine*
* 1990: *Sultanes oubliées – Femmes chefs d’Etat en Islam* (trans. 1993: *Forgotten Queens of Islam*)
* 1992: *La Peur-Modernité*
* 1993: *Women’s Rebellion and Islamic Memory*
* 1994: *The Harem Within* (retitled. 1995: *Dreams of Trespass – Tales of a Harem Girlhood* New York: Perseus Books. ISBN&nbsp;0-201-48937-6)
* 1997: *Les Aït-Débrouille*
* 1998: *Etes-vous vacciné contre le Harem?*
* 2001: *Scheherazade Goes West*. New York: Washington Square Press. ISBN&nbsp;0-7434-1243-5
* 2002: *Islam and Democracy: Fear of the Modern World*. New York: Basic Books. ISBN&nbsp;0-7382-0745-4
* 2009: *Les Femmes Du Maroc*. Brooklyn: PowerHouse Books. ISBN&nbsp;1-57687-491-5

### Redaktuar nga Mernissi 
* 1989: *Doing Daily Battle: Interviews with Maroccan Women*, përkthyer nga Mary Jo Lakeland. New Brunswick: Rutgers University Press.

* feminizmi islamik
* Lëvizjet liberale brenda Islamit
* Mohamed Guessous