Shkolla Enderun

parapamje| Biblioteka Enderun
**Shkolla Enderun** (osmanisht: اندرون مکتب *Enderûn mektebi*) ishte një shkollë pallati me konvikt brenda Pallatit Topkapi. Shkolla ishte dedikuar kryesisht për princat e oborrit dhe jeniçerët e Perandorisë Osmane. Studentët këtu u rekrutuan kryesisht nëpërmjet *devşirmes*,  një sistem i islamizimit të fëmijëve skllevër të krishterë për t'i shërbyer qeverisë osmane në pozitat ushtarake burokratike, menaxheriale dhe jeniçere. Gjatë shekujve, Shkolla Enderun ishte mjaft e suksesshme në gjenerimin e shtetarëve osmanë duke tërhequr grupe të ndryshme etnike të perandorisë dhe duke u dhënë atyre një edukim dhe arsim të përbashkët mysliman. Shkolla drejtohej nga "Shërbimi i Brendshëm" *(Enderûn)* i pallatit osman dhe kishte qëllime akademike dhe ushtarake. Nga të diplomuarit pritej që t'i përkushtoheshin shërbimit qeveritar dhe të mos kishin lidhje me grupe më të ulëta sociale.  Mësimet në këtë shkolle për një kohë i kishte ndjekur edhe heroi ynë Gjergj Kastrioti - Skënderbeu.

## Historia 
Rritja e Perandorisë Osmane i atribuohet dhe varej nga përzgjedhja dhe arsimi i shtetarëve të saj. Një komponent jetik i qëllimit të Mehmetit II për të ringjallur Perandorinë Osmane ishte krijimi i një shkolle speciale për të zgjedhur të rinjtë më të mirë brenda perandorisë dhe për t'i formuar ata për qeverisje. Mehmeti II përmirësoi shkollën ekzistuese të pallatit të themeluar nga babai i tij, Murati II dhe themeloi Akademinë Enderun *(Enderûn)* në Stamboll.

## Ndërtesat 
parapamje|Biblioteka Enderûn në Pallatin Topkapi
Oborri i tretë i Pallatit Topkapi ishte i rrethuar nga Thesari Perandorak, Pavijoni i Mantelit të Shenjtë dhe ndërtesat e Shkollës së Pallatit, e cila arsimonte nivelin më të lartë të studentëve nga Enderuni si dhe princat e shtëpisë së Osmanit. Brenda shkollës Palace kishte shtatë salla ose klasa dhe brenda çdo salle kishte 12 mësues përgjegjës për zhvillimin mendor dhe akademik të nxënësve. Nxënësit mbanin uniforma speciale të përcaktuara nga niveli i arritjeve të tyre. Ndërtesat shtesë përfshinin bibliotekën, xhaminë, konservatorët e muzikës, konviktet dhe banjat.

## Kurrikula 
parapamje|Hierarkia e Shkollës Enderun
Sistemi Enderun përbëhej nga tre shkolla përgatitore të vendosura jashtë pallatit, përveç asaj brenda mureve të pallatit. Sipas Millerit, kishte diku rreth 1,000–2,000 studentë në tre Kolegjet Enderun dhe rreth 300 studentë në shkollën e lartë në Pallat. Kurrikula ishte e ndarë në pesë ndarje kryesore:

* Shkencat islame; duke përfshirë arsimin në gjuhën arabe, turke dhe perse
* Shkencat pozitive; matematikë, gjeografi
* Historia, ligji dhe administrata: zakonet e Pallatit dhe çështjet e qeverisë
* Studimet profesionale, duke përfshirë arsimin artistik dhe muzikën
* Trajnimi fizik, duke përfshirë përdorimin e armatimit

Në fund të sistemit shkollor Enderun, të diplomuarit do të ishin në gjendje të flisnin, lexonin dhe shkruanin të paktën tre gjuhë, të aftë për të kuptuar zhvillimet më të fundit në shkencë, të kenë të paktën një zanat ose art dhe të shkëlqejnë gjithashtu në komandën e ushtrisë. si dhe në aftësitë luftarake të afërta.

## Diplomimi 
Ceremonia e diplomimit për nxënësit që largoheshin nga Shkolla Enderun njihej si . Vetë maturantët quheshin çıkma. Fjala  do të thotë "që ka dalë". Studentët largoheshin nga Shkolla e Pallatit *(Palace School)* dhe shërbimi i pallatit për të vazhduar stërvitjen në shërbimin funksional. Ky "transferim" ndodhte çdo dy deri në shtatë vjet, ose pas ngritjes së sulltanit të ri në fron.

Të diplomuarit e suksesshëm caktoheshin sipas aftësive të tyre në dy pozicione kryesore: qeveritare ose shkencore, dhe ata që nuk arrinin të përparonin në fusha tjera caktoheshin në shërbimin ushtarak. Një nga veçoritë më dalluese të shkollës ishte sistemi i saj i meritave i përbërë nga shpërblime të vlerësuara me kujdes dhe dënimet përkatëse.

## Shih edhe 
* Shkenca dhe teknologjia në Perandorinë Osmane
* Edukimi dhe arsimi në Perandorinë Osmane

## Lidhje të jashtme 
* Faqja e internetit Enderun 
* Enderun Mektebi

## Referime