Vaksina për COVID-19

Një **vaksinë për COVID-19** është një vaksinë  kundër sëmundjes koronavirus 2019 (COVID-19).

Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) Konfiromoi se vaksina ka rezultuar me sukses 90% e sigurt. Pritet të hidhet në treg në fund të vitit 2020, mbi 50 milion doza ësht fillimi i hedhjes në treg të vaksines! Ndersa vitin 2021 pritet të ketë 3 miliard vaksina të tjera deri ne fund të vitit 2021, konfirmojnë 2 kompanite Gjermane dhe Amerikane.

Vaksina e përditësuar COVID-19 për vitet 2025–2026 rekomandohet si një dozë vjetore për shumicën e njerëzve të moshës 6 muajsh e lart, me udhëzime specifike që ndryshojnë në varësi të faktorëve të rrezikut dhe gjendjeve individuale shëndetësore. 

## Përpjekjet e mëparshme për krijimin e vaksinës kundër koronavirusit 
Vaksinat janë prodhuar për t'u perdorur kundër disa sëmundjeve të shkaktuara nga koronavirusi për t'u provuar tek kafshët, duke përfshirë virusin infeksion të bronkitit tek zogjtë, koronavirusin e qenit dhe koronavirusin e maces. 

Përpjekjet e mëparshme për të zhvilluar vaksina për viruset në familjen *Coronaviridae* që prekin njerëzit kanë pasur si synim koronavirusin e rëndë të sindromës respiratore akute (SARS) dhe sindromën e frymëmarrjes në Lindjen e Mesme (MERS). Vaksinat kundër SARS dhe MERS janë testuar në qenie jonjerëzore. Që nga viti 2020, nuk ka asnjë kurë apo vaksinë mbrojtëse për SARS që është provuar të jetë e sigurt dhe efektive pë njerëzit. Sipas punimeve hulumtuese të botuara më 2005 dhe 2006, identifikimi dhe zhvillimi i vaksinave dhe ilaçeve të reja për të trajtuar SARS është një përparësi për qeveritë dhe agjencitë e shëndetit publik në të gjithë botën.

## Përpjekjet e vitit 2020 
SARS-CoV-2 u identifikua në fund të vitit 2019 si fillesa e asaj që më vonë do të quhej COVID-19. Në vitin 2020 shpërtheu masivisht dhe u përhap në të gjithë botën, duke çuar në investime të konsiderueshme dhe kërkime për të zhvilluar një vaksinë. 

Shumë organizata janë duke përdorur gjenome të publikuara për të krijuar vaksina të mundshme kundër SARS-CoV-2.  

Organet që punojnë për të zhvilluar vaksinat përfshijnë Qendrën Kineze për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve, Universitetin e Hong Kongut, Spitalin Shanghai East,  dhe universitete të tjera, siç është Universiteti i Uashingtonit në Shën Louis. Tri projekte vaksinash po mbështeten nga Koalicioni për Inovacione të Përgatitjes Epidemike (CEPI), përfshirë projektet nga kompanitë e bioteknologjisë Moderna, Inovio Pharmaceuticals, dhe Universiteti i Queensland. Instituti Kombëtar i Shëndetit i Shteteve të Bashkuara (NIH) po bashkëpunon me Moderna për të krijuar një vaksinë ARN që përputhet me një nxitje të sipërfaqes së koronavirusit dhe synon të fillojë të provohet tek njerezit deri në maj të vitit 2020. Inovio Pharmaceuticals po zhvillon një vaksinim të bazuar në ADN në bashkëpunim me një firmë kineze, duke planifikuar prova klinike njerëzore në verën e Hemisferës Veriore të vitit 2020. 

Në Australi, Universiteti i Queensland po heton potencialin e një vaksine mpiksëse molekulare që do të modifikonte gjenetikisht proteinat virale në mënyrë që të nxisë një reagim imunitar. Në Qendrën Kombëtare të Vaksinave në Kanada(VIDO-InterVac), Universiteti i Saskatchewan, mori fonde federale për të punuar në një vaksinë, duke synuar të fillojë testimin tek kafshet në mars 2020 dhe testimin tek njerezit më 2021. 

Në janar të vitit 2020, Kompanitë farmaceutike Janssen filluan punën për zhvillimin e një vaksine, duke përdorur të njëjtat teknologji si për vaksinën eksperimentale të Ebolës. Në muajin vijues, Autoriteti i Kërkimit dhe Zhvillimit të Avancuar Biomjekësor i Departamentit Amerikan të Shëndetit dhe Shërbimeve Njerëzore (BARDA) njoftoi se do të bashkëpunonte me Janssen dhe, më vonë, me  Sanofi Pasteur për të zhvilluar një vaksinë. Sanofi ka punuar më parë në një vaksinë për SARS, dhe ajo deklaroi se pritet të ketë një vaksine kandidate  brenda gjashtë muajsh që mund të jetë e gatshme  për tu provuar tek njerëzit brenda një viti deri në 18 muaj. Janssen është duke koduar një vaksinën qe merret me anë të gojës së bashku me kompaninë e saj partnere bioteknologjike., Vaxart. 

Ndërmarrja bullgare e bioteknologjisë Micar21 ka zhvilluar një vaksinë të përgjithshme per koronavirusin në katër vitet e fundit dhe njoftoi se do të fillojë gjykimet klinike të një vaksine SARS-CoV-2 bazuar në këtë studim në mesin e vitit 2020. 

Më 26 shkurt 2020, një zyrtar shëndetësor amerikan nga Instituti Kombëtar i Alergjisë dhe Sëmundjeve Infektive (NIAID) tha se do të duhet "të paktën një vit deri në një vit e gjysmë më të mirë" për të zhvilluar një vaksinë për koronavirusin. 

Më 27 shkurt, Folding @ home, një projekt i shperndare ne menyre informatike që përdor burime kompjuterike vullnetare për hulumtime të sëmundjes, njoftoi se po avanconte zhvillimin e vaksinave duke përdorur imitime kompjuterike për të modeluar strukturën e proteinës spike të SARS-CoV-2. 

Në fillim të marsit 2020, mediet raportuan se testimi fillestar i fazës 1 i një vaksine SARS-CoV-2 nga ndërmarrja e bioteknologjisë Moderna pritet të fillojë së shpejti. 

Emergjent Biosolutions u bashkua me Novavax Inc. në zhvillimin dhe prodhimin e një vaksine. Emergjenti do të prodhojë vaksinën në një nga objektet e saj në Maryland bazuar në teknologjinë e zhvilluar nga Novavax. Partnerët planifikojnë testimin paraklinik dhe një provë klinike të fazës 1 deri në korrik të vitit 2020. Emergent bëri kërkesë për Autoritetin e Kërkimit dhe Zhvillimit të Avancuar Biomjekësor të qeverisë federale ( BARDA ) që të zgjidhej për projektin. Emergjent po zhvillon gjithashtu një trajtim i cili do të burohej në plazmën e gjakut të atyre që janë rikuperuar nga COVID-19. 

Më 12 mars 2020, zyrtari i Ministrisë së Shëndetësisë në Indi nga Instituti Kombëtar i Virologjisë, Pune tha që ata kanë izoluar me sukses 11 shtame të koronavirusit, dhe se edhe në një rrugë të shpejtë do të duheshin të paktën rreth një e gjysmë deri në dy vjet për zhvillimin e një vaksine. 

Më 14 Mars 2020, *The Guardian* raportoi që Presidenti amerikan Donald Trump ofroi kompanisë farmaceutike gjermane CureVac "" shuma të mëdha parash "për posedim të plotë të një vaksine për Covid-19", por qeveria gjermane e ka kundershtuar kete perpjekje.

## Thashethemet dhe keqinformimet 
Postimet në mediat sociale kanë promovuar një teori konspirative duke pretenduar se virusi që fshihet pas COVID-19 ishte i njohur dhe se një vaksinë ishte tashmë e disponueshme, ndërsa në fakt nuk ka asnjë. Patentat e cituara nga postimet e ndryshme të mediave sociale referojnë patentat ekzistuese për sekuencat gjenetike dhe vaksinat për llojet e tjera të koronavirusit, siç është koronavirusi SARS. Deri tani nuk eshte gjetur asnje chip i vendosur brenda vaksinave ose ne trup pas berjes se saj. Por gjithsesi pranohet se ne permbajtje te saj ka alumin. 

## Referime 
## Lidhje të jashtme