Behari (revistë)

**Behari** është një revistë e nisur në vitin 1900 dhe e destinuar për një tematikë familjare muslimane me nëntitull *Fletë për mësim dhe argëtim* . Nismëtarët *e Beharit* ishin Edhem Mulabdiq, Safvet-beg Bashagiq dhe Osman Nuri Haxhiq. Shitësi me shumicë nga Teshanji Ademaga Mešić siguroi anën financiare të botimit të gazetës dhe u konsiderua pronar i *Behar* .  Me paraqitjen e saj Behar hapi periudhën e revistave letrare në të cilat shfaqen një sërë emrash të rinj letrarë. Në mars të të njëjtit vit, qeveria kombëtare lëshoi një leje për botimin e gazetës me shënimin se " Gazeta duhet të përjashtojë politikën". Nismëtarët e Beharit i bazuan idetë e tyre në situatën ekzistuese administrative dhe politike, duke kërkuar shkaqet e prapambetjes së tij shpirtërore, morale, sociale dhe historike në vetë elementin mysliman. 
## Përmbledhje 
Nismëtarët *e Behar* prezantuan arsyen dhe qëllimet e gazetës dhe qëndrimi për afirmimin e gjuhës bosnjane ishin në qendër të vëmendjes. Ajo që e bën Beharin veçanërisht domethënës është fryma islame me të gjitha tiparet e mentalitetit bosnjan-mysliman dhe trashëgimisë shpirtërore, zakoneve dhe traditave. 

Numri i parë i revistës u botua më 1 maj 1900 dhe me përmbajtjen e tij plotësoi plotësisht dëshirat e lexuesve dhe pritjet e atyre intelektualëve myslimanë që do të mblidheshin rreth kësaj gazete. Poeti kroat S.S. Kranjçeviq e vlerësoi pozitivisht paraqitjen e Beharit dhe u tha redaktorëve se bashkëpunëtorët "*na tregojnë zemrën e tyre, shpirtin e tyre"* . Pas Edhem Mulabdiqit, *Beharin* e redaktoi Shemsi-beg Salihbegoviqi, por redaktori i vërtetë ishte Musa Ćazim Ćatić, i cili botoi një sërë artikujsh origjinalë dhe të përkthyer, poezi, artikuj, ese dhe anekdota në *Behar* . 

Në gazetë kanë bashkëpunuar shumë shkrimtarë nga Bosnja dhe Hercegovina: Safvet-beg Bašagić, Edhem Mulabdić, Hamid Šahinović, Muhamed Hivzi Muftić, Osman Nuri Hadžić e të tjerë. Si përkthyes nga letërsia turke, shquhen Safvet-beg Bashagić dhe Musa Ćazim Ćatić, kurse nga gjuha turke kanë përkthyer shumë edhe Fehim Spaho, Šemsudim Sarajlić dhe Muhamed Dizdar . Veçanërisht duhet përmendur përkthimi i *Njëmijë e një netë,* i cili u botua në vazhdime, dhe nga numri i dytë deri në të pestën e vitit IX në përkthim nga Osman Nuri Hadžić dhe Fehim Spaha. 

Gazeta Behar ka fituar një popullaritet të madh në mesin e lexuesve myslimanë, madje, siç thotë Osman Nuri Haxhiq, " *gratë dhe vajzat më të reja dhe më të vjetra janë përkulur prapa për të mësuar latinishten sa më shpejt që të jetë e mundur që të mund të lexojnë Behar"* . Behar ndaloi botimin në fillim të vitit 1911. 

Nga viti 1927-45. vazhdoi të botohej me emrin Novi Behar . Revista botoi shumë balada bosnjane, si dhe materiale nga fusha e letërsisë gojore.  Që nga viti 1993, revista me të njëjtin emër, Behar, botohet nga Shoqata Kulturore e Bosnjanëve në Hrvatski Preporod 

## Redaktorët e gazetës 
* Safvet-bej Bashagiq ( 1900 )
* Edhem Mulabdiq (1901-06 )
* Mehmed Džemaludin Čaušević ( 1907 )
* Musa Ćazim Ćatić ( 1908 )
* Ljudevit Dvornikoviq (1909-10 )

## Shih edhe 
* Kultura në Bosnje dhe Hercegovinë

## Literatura 
* *Një kujtesë e vogël e datave të rëndësishme në të kaluarën islame të bosnjanëve*, Mahmud Traljić, El Kalem 1996.
* *Trashëgimia e harruar*, Muhamed Huković, Zagreb 1992

## Referime