Orkestra

Një **orkestër** është një ansambël i madh instrumental tipik i muzikës klasike, i cili kombinon instrumente nga familje të ndryshme. Zakonisht ekzistojnë katër seksione kryesore të instrumenteve:

* Instrumente me hark, si violina, viola, violonçel dhe kontrabas
* Frymë druri, të tilla si flauti, oboe, klarinetë, fagot dhe saksofoni i rastësishëm
* Instrumente tunxh, të tilla si bori francez (ose më i njohur si "bri"), bori, tromboni, kornetë, eufonium dhe tuba
* Instrumentet e goditjes, të tilla si timpani, daulle e kurthit, daulle bas, cembale, trekëndësh, dajre, tam-tam dhe instrumente goditjeje çekiçi.

Instrumente të tjera, si pianoja, çelesta, organoja me tuba dhe çembaloja, mund të shfaqen ndonjëherë në një seksion të pestë tastierash ose mund të qëndrojnë si instrumente soliste, ashtu si harpa koncertore dhe, për interpretimet e disa kompozimeve moderne, instrumentet elektronike dhe kitarat.

Një orkestër perëndimore me përmasa të plota mund të quhet ndonjëherë *orkestër simfonike* ose *orkestër filarmonike* (nga greqishtja *phil-*, “dashuri”, dhe “harmoni”). Numri i muzikantëve të përfshirë në një interpretim mund të variojë nga shtatëdhjetë deri në mbi njëqind, në varësi të veprës që luhet dhe madhësisë së vendit të ngjarjes. Një *orkestër dhome* (ndonjëherë e quajtur orkestër koncertesh) është një ansambël më i vogël me jo më shumë se rreth pesëdhjetë muzikantë. Orkestrat që specializohen në muzikën baroke, për shembull të Johann Sebastian Bach dhe George Frideric Handel, ose në repertorin klasik si ai i Haydn dhe Mozart, tentojnë të jenë më të vogla se orkestrat që interpretojnë repertorin romantik, si simfonitë e Ludwig van Beethoven dhe Johannes Brahms. Orkestra tipike u rrit në madhësi gjatë shekujve të 18-të dhe 19-të, duke arritur kulmin me orkestrat e mëdha deri në 120 muzikantë, të kërkuara për veprat e Richard Wagner dhe më vonë të Gustav Mahler.

Orkestrat zakonisht drejtohen nga një dirigjent, i cili udhëheq interpretimin me lëvizje të duarve dhe krahëve, shpesh të lehtësuara për t’u parë nga muzikantët duke përdorur një shkop druri të shkurtër të njohur si batuta e dirigjentit. Dirigjenti bashkon orkestrën, vendos tempin dhe formëson tingullin e ansamblit. Gjithashtu, dirigjenti përgatit orkestrën duke udhëhequr provat para koncertit publik, ku u jep muzikantëve udhëzime për interpretimin e muzikës.

Lideri i seksionit të parë të violinave – zakonisht i quajtur koncertmaestër – luan gjithashtu një rol të rëndësishëm në udhëheqjen e muzikantëve. Në epokën e muzikës baroke (1600–1750), orkestrat shpesh drejtoheshin nga koncertmaestri ose nga një muzikant që luante akorde duke interpretuar pjesët e *basso continuo* në një çembalo ose organo, një traditë që disa ansamble të muzikës së hershme të shekujve 20 dhe 21 vazhdojnë.

Orkestrat luajnë një gamë të gjerë repertori, duke përfshirë simfonitë, uverturat për opera dhe balet, koncertet për instrumente solo dhe ansamblet për operat, baletet dhe disa lloje të teatrit muzikor (p.sh., operetat e Gilbert dhe Sullivan).

Orkestrat amatore përfshijnë orkestrat e të rinjve të përbëra nga studentë të një shkolle fillore, të mesme ose universiteti, si dhe orkestrat komunitare, të cilat zakonisht përbëhen nga muzikantë amatorë nga një qytet ose rajon i caktuar.

Termi *orkestër* vjen nga greqishtja ὀρχήστρα (*orkhēstra*), emri për hapësirën përpara skenës në teatrin e lashtë grek, të rezervuar për korin grek.

## Shiko edhe 
* Orkestra e Forcës të Sigurisë së Kosovës
* Orkestra e Forcave të Armatosura të Shqipërisë

## Referime