Xhai Shri Ram

[parapamje| Një statujë e Ramës në [Ajodhja|Ayodhya]]
***Jai Shri Ram***  ( IAST :  ) është një shprehje në gjuhët indike, që përkthehet si "Lavdi Zotit Rama " ose "Fitore Zotit Rama". Shpallja është përdorur nga hinduët si një përshëndetje joformale, si një simbol i respektit ndaj besimit hindu, ose për projeksion të emocioneve të ndryshme të përqendruara te besimi.

Shprehja u përdor nga organizatat indiane nacionaliste hindu Vishva Hindu Parishad (VHP), Partia Bharatiya Janata (BJP) dhe aleatët e tyre, të cilët e përqafuan sloganin në fund të shekullit të 20-të si një mjet për të rritur dukshmërinë e hinduizmit në hapësirat publike, përpara se ta përdornin atë si një thirrje beteje . Slogani që atëherë është përdorur edhe në lidhje me kryerjen e dhunës komunale kundër njerëzve të besimeve të tjera.

## Paraardhëset 
### Fetare dhe shoqërore 
"Jaya Sri Ram", së bashku me "Jaya Sita Ram", "Jaya Ram" dhe "Sita Ram", përdoreshin si përshëndetje e ndërsjellë nga asketët Ramanandi (të quajtur *Bairagis* ). "Ram Ram", "Jai Ram ji ki" dhe " Jai Siya Ram " janë vërejtur si përshëndetje të zakonshme në zonën hindishtfolëse. ( Sita ose Siya është emri i bashkëshortes së Ramës.) 

Fotoreporteri Prashant Panjiar shkroi se si në qytetin e Ajodhjës pelegrinet femra këndojnë gjithmonë " Sita -Ram-Sita-Ram", ndërsa pelegrinët më të vjetër meshkuj preferojnë të mos përdorin fare emrin e Ramës. Përdorimi tradicional i "Jai" në një slogan ishte me " *Siyavar Ramchandraji ki jai* " ("Fitore për burrin e Sitës Rama"). Ramajana u bë gjerësisht e njohur në shekullin e 16-të. Argumentohet se historia e Ramës ofron një "formulim shumë të fuqishëm imagjinativ të mbretit hyjnor si e vetmja qenie e aftë për të luftuar të keqen". Koncepti i Ramraxhjës, "sundimi i Ramës", u përdor nga Gandi për të përshkruar vendin ideal të lirë nga britanikët.

Përdorimi politik më i njohur i Ramës filloi me lëvizjen fshatare të Baba Ram Chandrës në Awadh në vitet 1920. Ai nxiti përdorimin e "Sita-Ram" në krahasim me "Salaam" që përdorej gjerësisht në atë kohë si një përshëndetje, pasi kjo e fundit nënkuptonte inferioritetin shoqëror. "Sita-Ram" shumë shpejt u bë një thirrje tubuese.

## 1980 e në vazhdim 
Në fund të viteve 1980, slogani "Jai Shri Ram" u popullarizua nga seriali televiziv *Ramayan* i Ramanand Sagar, ku u përdor nga Hanuman dhe *Vaanar Sena* ( ushtria e majmunëve ) si një thirrje lufte kur ata luftuan ushtrinë demonike të Ravanit për të liruar Sitën.

Organizata nacionaliste Vishva Hindu Parishad dhe aleatët e saj Sangh Parivar, duke përfshirë Partinë Bharatiya Janata, e përdorën atë në lëvizjen e tyre Ajodhja Ram Xhanmabhumi. Vullnetarët në Ajodhja në atë kohë shkruanin sloganin në lëkurën e tyre, duke përdorur gjakun e tyre si bojë për të nënkuptuar përkushtimin e tyre. Organizatat gjithashtu shpërndanë një kasetë të quajtur *Jai Shri Ram*, që përmbante këngë si "Ram ji ki sena chali" ( përkth. ushtria e Ramës është në lëvizje ) dhe "Aya samay jawano jago" ( përkth. ka ardhur koha që të lindë rinia ushtarake ). Të gjitha këngët në kasetë ishin vendosur në meloditë e këngëve të njohura të Bollywood-it. Karsevakët, të udhëhequr nga aleatët Sangh Parivar, kënduan sloganin "Jai Shri Ram" kur hodhën një themel në lindje të xhamisë Babri në gusht 1992. Anëtarët e Vishva Hindu Parishadit kënduan gjithashtu sloganin " Jai Siya Ram " në korridoret e Gjykatës së Lartë në 1992.

Në dhjetor 2022, udhëheqësi i Kongresit Rahul Gandhi ndërsa mbante një fjalim në Madhja Pradesh sulmoi BJP dhe RSS duke ngritur pyetjen "Pse ata gjithmonë këndojnë "Xhai Shri Ram" dhe jo "Xhai Sija Ram". Duke reaguar ndaj pyetjes së tij, një ministër në Madhja Pradesh dhe një udhëheqës i lartë i BJP-së Narottam Mishra u përgjigj: "Unë mendoj se njohuritë e Rahul Gandhit janë të kufizuara vetëm në rimën e fëmijëve 'Baa Baa Black Sheep', emri i Ramës paraprihet nga 'Shri' që përdoret gjithashtu për gruan e Hyjnisë Vishnu, Lakshmi dhe Sita Xhi".

### Incidente të dhunshme 
* Në vitin 1992, gjatë trazirave dhe rrënimit të xhamisë Babri, ushtoi i njëjti slogan. Ish-shefi i Byrosë së BBC, Mark Tully, i cili ishte i pranishëm në vendin e xhamisë më 6 dhjetor, kujton përdorimin e sloganit "Jai Shri Rama!" nga turmat hindu që u dyndën drejt xhamisë.
* Në janar 1999, slogani u dëgjua përsëri kur mjeku misionar australian Graham Staines u dogj i gjallë me dy fëmijët e tij në Manoharpur, Orissa.
* Në ngjarjet që çuan në djegien e trenit Godhra të shkurtit 2002, mbështetësit e VHP të Guxharatit dhe organizatat e lidhura me të si Bajrang Dal i detyruan muslimanët të këndonin "Jai Shri Ram" në udhëtimin e tyre për në Ajodhja,  dhe në udhëtimin e tyre të kthimit., ata bënë të njëjtën gjë në "çdo stacion tjetër", duke përfshirë në Godhra . Të dy udhëtimet u kryen në Sabarmati Express për ceremoninë në Ram Janmabhoomi. Gjatë trazirave të vitit 2002 në Gujarat që pasuan, slogani u përdor në një fletëpalosje të shpërndarë nga VHP për të inkurajuar hindutë të bojkotojnë bizneset myslimane.
* "Jai Shri Ram" u brohorit gjithashtu nga turma që sulmoi dhe vrau Ehsan Jafri në 2002, një ish-deputet i Parlamentit nga Ahmedabadi. Ai gjithashtu u detyrua të thërriste parullën para se të vritej brutalisht.
* Slogani u dëgjua edhe nga turma gjatë masakrës së Naroda Patiyas. Njerëzit që jetonin në lagjet me fe të përziera u detyruan të vendosnin postera të Jai Shri Ram dhe të mbanin shirita për të shmangur rebelët.
* Viktima në linçimin e turmës në Jharkhand në vitin 2019 u detyrua nga turma të këndonte "Jai Shree Ram" dhe "Jai Hanuman".
* Shoqata e Grave Demokratike të së Gjithë Indisë, krahu i grave i CPI(M), pretendoi se autorët e ngacmimeve të Kolegjit Gargi 2020 po brohorisnin sloganin.
* Gjatë trazirave të Delhi-t të vitit 2020, rebelët raportohet se kanë vazhduar të këndojnë "Jai Shri Ram" ndërsa rrihnin viktimat e tyre dhe sa herë që një ndërtesë digjej nga flakët. U zbulua gjithashtu se policia u bashkua me këngën ndërsa ishte në anën e turmave hindu. Muslimanëve iu tha *Hindustan me rehna hoga, Jai Shri Ram kehna hoga* ( përkth. "Nëse doni të qëndroni në Indi, do t'ju duhet të këndoni Jai Shri Ram" ). Gazetarja indiane Rana Ayyub, duke shkruar në *Time*, komentoi se slogani ishte bërë një " bilbil qeni racist" kundër myslimanëve gjatë trazirave.
* Pas fitores së BJP-së në zgjedhjet e Asamblesë Legjislative të Uttar Pradesh 2022, një 25 vjeçar musliman, Babar Ali nga rrethi Kushinagar i Uttar Pradeshit u linçua dhe u vra nga anëtarët e komunitetit të tij për mbështetjen e BJP-së. Anëtarët e familjes së tij thanë se Babar ishte duke u kthyer nga dyqani i tij kur ai këndoi 'Jai Shri Ram' dhe u sulmua nga disa myslimanë vendas.
* Më 15 prill 2023, ndërsa Atiq Ahmed po shoqërohej për një kontroll mjekësor të mandatuar nga gjykata në Prajagraxh, një pistoletë u qëllua në kokën e Ahmedit dhe vëllait të tij. Të dy Atiq dhe vëllai i tij Ashraf Ahmed u vranë në shkëmbim zjarri, i cili u filmua dhe u transmetua drejtpërdrejt. Pasi qëlluan, sulmuesit filluan të thërrisnin 'Jai Shri Ram' ndërsa po kapeshin.

### Politike 
Në qershor 2019, slogani u përdor për të sulmuar deputetët mysliman ndërsa ata bënin betimin e tyre në Lok Sabha të 17të. Në korrik të atij viti, laureati i Nobelit Amartya Sen deklaroi në një fjalim se slogani "nuk ishte i lidhur me kulturën bengali", duke çuar në disa grupe të panjohura që publikonin deklaratën e tij në billborde në Kalkuta. Slogani është përdorur gjithashtu për të sulmuar kryeministren e Bengalit Perëndimor Mamata Banerjee në shumë raste, duke shkaktuar zemërim tek ajo.

### Kultura popullore 
Në vitin 2022, Jujaru Nagaraju, një endës i tezgjahut në Andhra Pradesh, thuri një sari mëndafshi 60 metra të gjatë me "Jai Sri Ram" të shkruar mbi 30 000 herë në 13 gjuhë indiane. 

## Referime