Radiotransmetimi

[parapamje| Ndërtesa e Radios Sllovake, [Bratisllava|Bratislavë, Sllovaki (arkitektë: Štefan Svetko, Štefan Ďurkovič dhe Barnabáš Kissling, 1967–1983)]]
**Radiotransmetimi** është transmetim i audios (tingullit), ndonjëherë me meta të dhëna të lidhura, nga valët e radios që synojnë të arrijnë një audiencë të gjerë. Në transmetimet radio tokësore, valët e radios transmetohen nga një stacion radio me bazë tokësore, ndërsa në radion satelitore valët e radios transmetohen nga një satelit në orbitën e Tokës. Për të marrë përmbajtjen, dëgjuesi duhet të ketë një marrës radio transmetues (*radio*). Stacionet janë shpesh të lidhura me një rrjet radiofonik që ofron përmbajtje në një format të përbashkët radioje, qoftë në transmetim transmetues ose simulcast ose të dyja. Radiostacionet transmetojnë me disa lloje të ndryshme modulimi : stacionet radio AM transmetojnë në AM ( modulimi amplitudë ), stacionet radio FM transmetojnë në FM ( modulimi i frekuencës ), të cilat janë standarde më të vjetra audio analoge, ndërsa stacionet radio dixhitale më të reja transmetojnë në disa standarde audio dixhitale: DAB ( transmetim audio dixhital ), radio HD, DRM ( Dixhital Radio Mondiale ). Transmetimi televiziv është një shërbim i veçantë i cili përdor gjithashtu frekuencat e radios për të transmetuar sinjale televizive (video ).

## Historiku 
Radiotransmetimet më të hershme ishin sisteme radiotelegrafike dhe nuk mbanin audio. Që transmetimet audio të ishin të mundshme, duhej të inkorporoheshin pajisje elektronike të zbulimit dhe amplifikimit.

Valvula termionike (një lloj tubi vakumi) u shpik në vitin 1904 nga fizikani anglez John Ambrose Fleming . Ai zhvilloi një pajisje që e quajti "valvul lëkundjeje" (sepse kalon rrymë në vetëm një drejtim). Filamenti i ndezur, ose katoda, ishte në gjendje të emetonte termionike të elektroneve që do të rrjedhin në *pllakë* (ose *anodë* ) kur ajo ishte në një tension më të lartë. Elektronet, megjithatë, nuk mund të kalonin në drejtim të kundërt, sepse pllaka nuk ishte e nxehtë dhe kështu nuk ishte e aftë për emetimin termionik të elektroneve. E njohur më vonë si valvula Fleming, ajo mund të përdoret si një ndreqës i rrymës alternative dhe si një detektor i valëve të radios.  Kjo përmirësoi shumë grupin e kristalit i cili korrigjonte sinjalin e radios duke përdorur një diodë të hershme të gjendjes së ngurtë të bazuar në një kristal dhe një të ashtuquajtur mustaqe maceje . Megjithatë, ajo që kërkohej ende ishte një përforcues.

Trioda (avull merkuri i mbushur me një rrjet kontrolli) u krijua më 4 mars 1906, nga austriaku Robert von Lieben    ndërsa pothuajse paralel me Lieben, më 25 tetor 1906,   Lee De Forest patentoi Audion e tij me tre elementë. Ai nuk u përdor në praktikë deri në vitin 1912 kur aftësia e tij përforcuese u njoh nga studiuesit. 

Rreth vitit 1920, teknologjia e valvulave ishte pjekur deri në pikën ku transmetimi i radios po bëhej shpejt i zbatueshëm.   Sidoqoftë, një transmetim i hershëm audio që mund të quhet një *transmetim* mund të ketë ndodhur në prag të Krishtlindjeve në 1906 nga Reginald Fessenden, megjithëse kjo është e diskutueshme.  Ndërsa shumë eksperimentues të hershëm u përpoqën të krijonin sisteme të ngjashme me pajisjet radiotelefonike me të cilat vetëm dy palë duhej të komunikonin, kishte të tjerë që synonin të transmetonin në audiencë më të madhe. Charles Herrold filloi transmetimin në Kaliforni në vitin 1909 dhe po mbante audio vitin e ardhshëm. (Stacioni i Heroldit përfundimisht u bë KCBS ).

Në Hagë, Holandë, PCGG filloi transmetimin më 6 nëntor 1919, duke e bërë atë, ndoshta stacionin e parë të transmetimit komercial. Në vitin 1916, Frank Conrad, një inxhinier elektrik i punësuar në Westinghouse Electric Corporation, filloi transmetimin nga garazhi i tij në Wilkinsburg, Pensilvani me letrat e thirrjes 8XK. Më vonë, stacioni u zhvendos në krye të ndërtesës së fabrikës Westinghouse në East Pittsburgh, Pensilvani . Westinghouse rifilloi stacionin si KDKA më 2 nëntor 1920, si stacioni i parë radio i licencuar komercialisht në Shtetet e Bashkuara.  Emërtimi i transmetimit komercial erdhi nga lloji i licencës së transmetimit; reklamat nuk u transmetuan deri vite më vonë. Transmetimi i parë i licencuar në Shtetet e Bashkuara erdhi nga vetë KDKA: rezultatet e Zgjedhjeve Presidenciale Harding/Cox . Stacioni i Montrealit që u bë CFCF filloi transmetimin e programeve më 20 maj 1920 dhe stacioni i Detroitit që u bë WWJ filloi transmetimet e programeve duke filluar më 20 gusht 1920, megjithëse asnjëri nuk kishte licencë në atë kohë.

Radio Argjentina filloi transmetimet e planifikuara rregullisht nga Teatro Coliseo në Buenos Aires më 27 gusht 1920, duke bërë pretendimin e vet prioritar. Stacioni mori licencën e tij më 19 nëntor 1923. Vonesa ishte për shkak të mungesës së procedurave zyrtare të licencimit argjentinas përpara asaj date. Ky stacion vazhdoi transmetimin e rregullt të çmimeve argëtuese dhe kulturore për disa dekada. 

Radio në arsim pasoi shpejt dhe institucionet arsimore e kolegjet në të gjithë SHBA filluan të shtonin kurse të transmetimit të radios në kurrikulat e tyre. Kolegji Curry në Milton, Massachusetts prezantoi një nga drejtimet e para të transmetimit në 1932 kur kolegji u bashkua me WLOE në Boston për t'i bërë studentët të transmetonin programe.  Deri në vitin 1931, shumica e familjeve në SHBA zotëronin të paktën një marrës radioje . 

Në përputhje me Rregulloret e Radios ITU (neni 1.61) çdo *stacion transmetimi* do të klasifikohet sipas shërbimit në të cilin ai operon përgjithmonë ose përkohësisht.

## Llojet e transmetimit 
djathtas|parapamje|260x260px| Diagrami i transmetimit të transmetimit të zërit (AM dhe FM)
Transmetimi me radio mund të bëhet në disa forma. Këto përfshijnë stacionet AM dhe FM. Ekzistojnë disa nëntipe, përkatësisht transmetime komerciale, transmetime publike arsimore (NCE) jo-komerciale dhe lloje jofitimprurëse, si dhe radio komunitare, stacione radiofonike të kampusit të drejtuar nga studentë dhe stacione radio spitalore që mund të gjenden në të gjithë botën. Shumë stacione transmetojnë në brezat e valëve të shkurtra duke përdorur teknologjinë AM që mund të merren mbi mijëra milje (veçanërisht gjatë natës). Për shembull, BBC, VOA, VOR dhe Deutsche Welle kanë transmetuar me valë të shkurtra në Afrikë dhe Azi. Këto transmetime janë shumë të ndjeshme ndaj kushteve atmosferike dhe aktivitetit diellor.

### AM 
Stacionet AM ishin stacionet më të hershme të transmetimit që u zhvilluan. AM i referohet modulimit të amplitudës, një mënyrë e transmetimit të valëve të radios duke ndryshuar amplitudën e sinjalit bartës në përgjigje të amplitudës së sinjalit që do të transmetohet. Brezi i valëve të mesme përdoret në mbarë botën për transmetimin AM. Evropa përdor gjithashtu brezin e valëve të gjata. Në përgjigje të rritjes së popullaritetit të stacioneve radio stereo FM në fund të viteve 1980 dhe në fillim të viteve 1990, disa stacione të Amerikës së Veriut filluan të transmetojnë në stereo AM, megjithëse kjo nuk fitoi kurrë popullaritet dhe shumë pak marrës u shitën ndonjëherë.

### FM 
FM i referohet modulimit të frekuencës dhe ndodh në valët e ajrit VHF në rangun e frekuencës prej 88 deri në 108 MHz kudo, përveç Japonisë dhe Rusisë . Rusia, si ish-Bashkimi Sovjetik, përdor 65.9 deri në 74&nbsp;Frekuencat MHz përveç standardit botëror. Japonia përdor 76 deri në 90&nbsp;Brezi i frekuencës MHz.

## Shiko gjithashtu 
* Radio
* Radiovalët
* Radiostacioni
* Radio në Kosovë
* Radio stacione në Kosovë

## Referime