Jean-Claude Faveyrial

**Jean-Claude Faveyrial** (1817-1893) ishte një prift katolik francez i urdhërit të lazaritëve dhe autor i historisë së parë të shkruar të Shqipërisë.  Libri u botua në Shqipëri dhe është një përpjekje serioze për të dokumentuar historinë e shqiptarëve dhe të vendit të tyre që nga antikiteti. Si mësues në Manastir, Faveyrial-i ishte gjithashtu thellësisht i përfshirë me lëvizjen bullgare për pavarësi dhe ishte mik i popullit arumun, shkollimin e të cilëve e ndihmoi gjerësisht gjatë jetës së tij. 

## Jeta 
Faveyrial lindi më 25 mars 1817 në fshatin Usson-en-Forez, që ndodhet në perëndim të Saint-Étienne-it në krahinën jugore franceze të Auvergnës. Para se të hynte në Kongregacionin e Misionit në Paris më 1843, ai studioi në Lion. Faveyrial u zhvendos në degën e Stambollit të urdhërit lazarit në 1847, dy vjet pasi ishte shuguruar prift. 

Në Stamboll, mes viteve 1858 dhe 1867, Faveyrial filloi një koleksion librash me qëllimin e ndërtimit të një biblioteke që do të ndihmonte në shkrimin e historisë së shqiptarëve, bullgarëve dhe arumunëve.  Ai planifikonte që shqyrtimi që ai do t'i bënte historisë së këtyre popujve, do t'i ndihmonte ata të përgatiteshin për të ardhmen e tyre.  Faveyrial vizitoi tokat shqiptare në 1884 dhe së bashku me Apostol Mărgăritin, inspektor i përgjithshëm i shkollave rumune të Perandorisë Osmane, themeloi shkollat rumune të financuara për popullsinë arumune në Berat , Korçë , Prizren dhe vendbanime të tjera. dhe Dragan Cankovitin.   Ai shërbeu, për disa vjet, edhe kryeredaktor i gazetës së Tsankov-it, *Balgaria,* me qendër në Stamboll. Megjithë dallimet e tyre kishtare, patriarku bullgar, Kiril, e kujtonte Faveyrial-in si një "prift të mirë".

Pas një jete pune intensive të mësimdhënies dhe shkrimeve, dhe pas hapjes së shumë shkollave të reja gjatë 13 viteve të fundit të jetës, Jean-Claude Faveyrial vdiq në Manastir më 26 nëntor 1893.

## *Historia e Shqipërisë* dhe vepra të tjera 
*Historia e Shqipërisë*, e shkruar në frëngjisht, u hartua në mes viteve 1884 dhe 1889. U zbulua vetëm më 20 shtator 1999, nga prifti Yves Danjou, përgjegjës i arkivave të Shtëpisë së Misionarëve të Lazaritëve në Paris. Libri prej 416 faqesh është në fakt një histori e Evropës Juglindore, pasi gjithashtu detajon të kaluarën e popujve të tjerë të Ballkanit.  Ndonëse nuk është faktikisht i saktë dhe i kuptueshëm, pasi është i vjetëruar në perceptimin e tij, puna e Faveyrial-it është me vlerë të madhe historike, pjesërisht për shkak të përfshirjes në të të letrave origjinale nga figura të ndryshme ballkanike historike.

Gjatë kohës kur Faveyrial-i po shkruante Historinë e Shqipërisë, në Itali u botua *Le istorie albanesi* (Salerno 1886), një vepër në katër vëllime nga arbëreshi Francesco Tajani. Ndërsa vepra e Faveyrial-it ishte në frëngjisht, historia e parë e Shqipërisë e shkruar në gjuhën shqipe konsiderohet si ''T'nnollunat e Sccypniis prei gni Gheghet, don don vênnin e vett* (Aleksandri 1898) nga Tefë Curani (1865-1941).

Faveyrial njihet edhe për disa vepra në gjuhën bullgare, të cilat tani konsiderohen veçanërisht të rralla, siç janë *Manuali i Politesës* (Stamboll 1858), *Dialogjet franko-bullgare* (Stamboll 1859) dhe *Katekizëm i Madh për Përdorim nga Bullgarët Uniatë* (Stamboll 1862). Faveyrial-i gjithashtu ka shkruar libra dhe artikuj të fokusuar në historinë ballkanike dhe besimin katolik, si dhe një përshkrim të Manastirit. Megjithatë, disa nga këto kanë humbur, pasi ndërtesa e Lazaritëve të Manastirit u dogj në 1909.

## Lidhje të dobishme dhe vepra
* *Histoire d'Albanie'' nga Jean-Claude Faveyrial, frëngjisht 
*  
*  
*  

## Referime