Katalonja Veriore

**Katalonia Veriore**, **Katalonia e Veriut**  ose **Katalonia franceze** është territori katalanishtfolës dhe me kulturë katalanase që i është dhënë Francës nga Spanja përmes nënshkrimit të Traktatit të Pirenejve në 1659 në këmbim të heqjes dorë në mënyrë efektive të Francës nga mbrojtja formale, që i kishte dhënë Republikës së Katalonjës së sapothemeluar. Zona korrespondon afërsisht me *departamentin* modern francez të Pirenejve-Orientakë, të cilat historikisht ishin pjesë e Katalonjës që nga Qarku i vjetër i Barcelonës, dhe zgjati gjatë kohës së Kurorës së Aragonit dhe Principatës së Katalonjës derisa ato iu dhanë Francës nga Spanja. .

Termi ekuivalent në frëngjisht, *Catalogne Nord*, përdoret në ditët e sotme, edhe pse më rrallë se Roussillon më neutral politikisht (katalanisht: Rosselló ); Roussillon, megjithatë, historikisht nuk përfshinte Vallespir, Conflent dhe Cerdagne ( *Cerdanya* ). Nganjëherë përdoren termat *Pays Catalan* ( *País Català* ), "Vend Katalan".

## Gjeografia 
[djathtas|parapamje| [Canigou (2785&nbsp;m) shihet nga afër Përpinjanit: masivi është afërsisht 60 km nga pika ku është bërë fotografia]]
*Katalonja Veriore* formon një trekëndësh midis Pirenejve në jug, Masivit Corbières në veri-perëndim dhe Detit Mesdhe në lindje. Fusha e Roussillon në lindje, deri tani zona më e populluar, është formuar nga fushat e përmbytjeve të lumenjve Tech, Têt, dhe Agly ( Katalanisht: *Tec*, *Tet*, *Aglí* ). Rrethet e Vallespir dhe Conflent mbulojnë respektivisht luginat e sipërme të Tech dhe Têt. Masivi i Canigou ( Katalanisht: *Canigó*), 2785&nbsp;m, dominon pjesën më të madhe të territorit.

Klima është e tipit mesdhetar, me verë dhe dimër të nxehtë e të thatë, të cilët janë relativisht të butë, të paktën në fushën e Roussillonit ku bora është e rrallë.

Qyteti i Përpinjanit përbën mbi një të katërtën e popullsisë, mbi një të tretën e zonës urbane merret parasysh dhe është e vetmja qendër kryesore administrative dhe e shërbimit. Lidhjet kryesore rrugore dhe hekurudhore kalojnë veri &#x2013; jug përmes Katalonjës Veriore midis Francës dhe Spanjës, ndërsa një linjë hekurudhore lidh gjithashtu Perpignan me Latour-de-Carol (Katalanisht: *La Tor de Querol* ) nëpërmjet Prades (Katalanisht: *Prada de Conflent ose Prada* ).

djathtas|parapamje|250x250px

## Politika 
Rajoni është i ndarë mes atyre që mbështesin një bashkim me Francën dhe atyre që mbështesin ribashkimin me Katalonjën . Një shumicë e madhe e katalanasve të veriut kundërshtojnë ribashkimin me Katalonjën, por partia politike e Unitetit Katalan e promovon idenë. Partia ka pasur njëfarë suksesi që nga viti 1993, duke fituar vende në zgjedhjet komunale . Tani është partia nacionaliste katalane më popullore në rajon.  

## Gjuha dhe kultura 
[djathtas|parapamje|250x250px| Shtrirja e komunave tradicionalisht katalanishtfolëse në [Pyrénées-Orientales|Pyrenees-Orientales]]

### Rëndësia e trashëgimisë katalanase 
#### Gjuha 
Katalanishtja flitet në të gjitha rajonet e Katalonjës Veriore me përjashtim të Fenolleda e cila flet gjuhën e lidhur (dhe ndërsjellasi të kuptueshme) oksitane . 

Në Perpignan, ku jeton një e katërta e popullsisë, 44% e dinë gjuhën katalane.  por kuptohet nga 65%.

Më 10 dhjetor 2007, Këshilli i Përgjithshëm i Pyrenees-Orientales shpalli katalanishten si një nga gjuhët e departamentit, së bashku me frëngjishten dhe oksitanishten (në Fenouillèdes),  u miratua 'Karta në Mbështetje të Katalonjës' e cila bëri thirrje për përfshirja e gjuhës katalanase në tabela dhe përdorimi i saj në materialin e prodhuar nga departamenti administrativ. 

### Shtypja 
Në 1700, qeveria e Luigjit të XIV ndaloi përdorimin e gjuhës katalanase në dokumentet zyrtare,  edhe pse qeveria e zbatoi në mënyrë të parregullt dekretin gjatë gjithë shekullit të XVIII. 

Në Përpinjan, katalanishtja ishte gjithashtu e ndaluar të përdorej nga priftërinjtë gjatë meshës. 

Nga viti 1700, të gjitha aktet publike duhej të shkruheshin në frëngjisht, nga viti 1738 kjo u zgjerua për të përfshirë regjistrat e lindjeve, martesave dhe vdekjeve.