Neopaganizmi në Itali

parapamje|Tempulli Minerva Medica në Pordenone, i ndërtuar nga Shoqata Tradicionale Pietas
**Neopaganizmi në Itali** thuhet se numëronte rreth 3,200 besimtarë në vitin 2020, sipas të dhënave nga CESNUR,  të ndarë midis feve të shumta neopagane, neodruidike, neoshamanike ose neo-magjike, duke e paraqitur veten si një grup i larmishëm kultesh që pretendojnë se rrjedhin nga ose janë të frymëzuara nga fetë pagane të epokave klasike ose më të hershme .

## Historiku 
parapamje|Festimi i 2777-vjetorit të Lindjes së Romës në Circus Maximus
Gjurmët e feve të lashta romake dhe mesdhetare mbijetojnë përmes Urdhrit Egjiptian Osirian (OOE), i cili e ka origjinën nga priftërinjtë që ikën nga Aleksandria rreth vitit 391 të erës sonë pas shkatërrimit të Serapeumit dhe u vendosën në Napoli.  OOE ruajti traditat rituale greko-romake dhe egjiptiane vazhdimisht gjatë shekujve.  Giuliano Kremmerz u iniciua në OOE në fund të shekullit të 19-të,  dhe themeloi Vëllazërinë e Myriam, e cila rrjedh drejtpërdrejt nga OOE.  Ky fenomen mund të kuptohet si një formë mbijetese, në krahasim me ringjalljen, e praktikave të lashta rituale, dhe ka ndikuar në disa grupe moderne pagane në Itali. 

Interesi për ringjalljen e traditave të lashta fetare romake mund të gjurmohet që në Rilindje, me figura të tilla si Gemistus Pletho dhe Julius Pomponius Laetus që mbështesnin një ringjallje,  kur magjia e Rilindjes praktikohej si një ringjallje e magjisë greko-romake . Gemistus Plethon, i cili ishte nga Mistras (pranë Gadishullit Mani - ku paganizmi kishte mbijetuar deri në shekullin e 12-të) i inkurajoi Medici-t, pasardhës të dinastisë Maniote Latriani, të themelonin Akademinë Neoplatonike në Firence, duke ndihmuar në nxitjen e Rilindjes. Julius Pomponius Laetus (student i Plethos) themeloi akademinë romake e cila festonte fshehurazi Natale di Roma, një festival i lidhur me themelimin e Romës, dhe festonte ditëlindjen e Romulit .   Akademia u shpërbë në vitin 1468 kur Papa Pali II urdhëroi arrestimin dhe ekzekutimin e disa prej anëtarëve. Papa Sixtus IV i lejoi Laetus të hapte përsëri akademinë deri në Plaçkitjen e Romës në vitin 1527.

Gjatë Italisë së shekullit të 19-të, rënia e Shteteve Papale dhe procesi i bashkimit italian nxitën ndjenjat antiklerikale midis inteligjencies. Intelektualë si arkeologu Giacomo Boni , Pagani dhe shkrimtari Roggero Musmeci Ferrari Bravo promovuan rivendosjen e praktikave fetare romake.  

Që nga fillimi i shekullit të 20-të ka pasur një ringjallje të neopaganizmit në Itali brenda qarqeve ezoterike, të udhëhequra nga "Schola Italica" e themeluar nga Amedeo Rocco Armentano, i cili besonte se tradita italiane kishte ndikimet e saj kryesore nga misteret e Pitagorës, si dhe nga Hermetizmi . Schola kërkoi të qëndronte metaforikisht mbi dy shtylla, njëra e simbolizuar nga Pitagora dhe tjetra nga Hermes Trismegistus . 

Matematikani Arturo Reghini, një dishepull i Armentanos,  vazhdoi projektin e ringjalljes së rrënjëve pitagoriane të traditës italike romake . Në vitet 1920, me filozofin perenialist Julius Evola dhe dishepullin Giulio Parise, ai themeloi një zinxhir "magjik" të quajtur Gruppo di Ur, një bashkësi ezoterike që tërhoqi pitagorianë të tjerë nga prejardhje të ndryshme.  Organi i grupit ishte revista *Ur* (1927–1928).

Në vitin 1928, Evola botoi esenë *Imperializmi Pagan*, e cila mund të konsiderohet manifesti i shekullit të 20-të i paganizmit politik italian, që synonte kundërshtimin e Pakteve Laterane midis Shtetit dhe Kishës. Edhe pse grupi u shpërbë në fund të vitit 1928, zinxhiri i tij vazhdoi për një vit tjetër nën emrin *Krur* në vitin 1929.

Atë vit, *Krur* publikoi një dokument misterioz nga qarqet hermetike në Romë, të nënshkruar me pseudonimin Ekatlos, të cilin shumë ia atribuojnë orientalistit Leone Caetani . Dokumenti pohonte në mënyrë të qartë se fitorja e Italisë në Luftën e Parë Botërore dhe ngritja pasuese e fashizmit supozohej se u lehtësuan, nëse jo u përcaktuan, nga disa rite etrusko-romake të kryera pas një zbulimi misterioz të objekteve të lashta magjike.  

Përtej aspekteve strikte ezoterike, janë kryer studime mbi kultet pagane që thuhet se mbijetuan në Itali edhe gjatë epokës së krishterë, të transformuara gradualisht ose të sinkretuara me katolicizmin popullor. Ky kompleks traditash, besimesh dhe ritualesh, i pranishëm edhe sot në forma të mbuluara kryesisht në mjedise rurale dhe agrare, është quajtur magji italiane . 

Adhuruesit e rindërtimit modern të kësaj magjie të lashtë e konsiderojnë librin e Charles Godfrey Leland, *Aradia, ose Ungjilli i Shtrigave* (1899) si një tekst referimi, i pari që eksploron kulte të tilla pagane para-kristiane që supozohet se mbijetuan në Itali.  Antropologia Margaret Murray argumentoi se "vazhdimësia e fesë pagane gjatë Mesjetës bëhet e pakundërshtueshme kur dikush zbulon se ajo mbijeton edhe sot".  Sot, neopaganizmi italian, i ngjashëm me Wicca në botën anglo-saksone, kërkon të rikuperojë këtë Fe të Vjetër - fetari primordiale, bazuar në një pikëpamje animiste të natyrës, që besohet se është e banuar nga krijesa dhe shpirtra të padukshëm,  së bashku me praktikën e bimëve, formulave dhe magjive që shpesh përdoren në lidhje me sakramentet dhe lutjet e Kishës Katolike. 

Rindërtimi modern i magjisë së lashtë nganjëherë quhet Stregheria, i themeluar në vitet 1970 nga italo-amerikani Leo Martello ; tradita Wicca, me origjinë anglo-saksone, është gjithashtu e pranishme në Itali me grupe të traditave të ndryshme: Wicca Tradicionale Britanike ( Gardneriane dhe Aleksandriane ), Pylli i Zi, Tempulli i Aras, Vëllazëria Minoane, Tradita Wica e NY-së, Seax-Wica, Wicca Italike, Tempulli i Callaighe dhe Wicca Dianike . Që nga viti 2002, Rrethi i Trivi-t ka qenë aktiv, një nga shoqatat e para Wicca në Itali, duke menaxhuar Tempullin e Hënës në Milano. Si Wicca ashtu edhe Stregheria marrin frymëzim nga teksti *Aradia, ose Ungjilli i Shtrigave*, i cili thuhet se përmban informacione mbi traditat e lashta italiane të magjisë. Ekzistojnë gjithashtu lëvizje të pavarura lokale, të cilat nganjëherë quhen " *magji tradicionale* ".

## Lëvizje tjera 
parapamje|Ritual në Tempullin e Marsit në Rrugën Apiane, i ngritur nga Pietas Comunità Gentile
Midis kulteve rindërtuese të feve të epokës klasike, ekziston neopaganizmi romak-italik, i përfaqësuar nga feja rindërtuese romake, e frymëzuar nga mitologjia romake . Organizatat që i përmbahen kësaj përfshijnë Nova Roma, Associazione Tradizionale Pietas, e cila menaxhon vende të ndryshme adhurimi në disa rajone italiane, Communitas Populi Romani, Movimento Tradizionale Romano, shoqata me praninë më të gjatë të vazhdueshme, Societas Hesperiana pro Cultu Deorum, e përqendruar në adhurimin e Genius Loci dhe gjeografinë e shenjtë, dhe Federazione Pagana, e cila paraqet elementë më të lidhur me mitologjinë greke dhe format neopagane dhe neoshtrigërie.   Një tjetër shoqatë neopagane e pranishme në Itali është Nova Roma. 

Ekzistojnë gjithashtu neopaganë që pretendojnë se rrjedhin nga ose janë të frymëzuar nga fe të tjera të lashta evropiane dhe mesdhetare, siç është paganizmi gjermanik, i frymëzuar nga mitologjia gjermanike dhe mitologjia nordike, me ithtarë si Comunità Odinista, Tempio del Lupo ( Wolfsangismo ), shoqata Άsa-Ódhinn (dega italiane e Asamblesë Popullore Asatru ), Associazione Bosco di Chiatri dhe Tribù Winniler – Cerchio Bragafull ( Vanatrú ); Kemetizmi, i frymëzuar nga feja e lashtë egjiptiane dhe i përfaqësuar nga shoqata Kemetismo Ortodosso Solare ; rindërtimi dhe druidizmi kelt, të frymëzuar nga mitologjia kelte, të përfaqësuar nga Cerchio Druidico Italiano, Ordine Druidico Italiano Bosco dell'Awen dhe Movimento Spirituale Riformato dei Nativi d'Insubria ( neopaganizmi kelt ); dhe helenizmi, i frymëzuar nga mitologjia greke . 

Midis lëvizjeve të klasifikuara si neoshamanike, që do të thotë se pretendojnë se rrjedhin nga ose janë të frymëzuara nga shamanizmi tradicional, ka grupe të vogla në Itali që mbështeten në misticizmin e Amerikës para-kolumbiane,  dhe të tjera të lidhura me lëvizjen e Perëndeshës, siç është Tempio della Grande Dea  në Romë dhe Tempio della Dea në Torino  dhe në Sassari .

Në vitet e fundit, në Itali ka pasur edhe shfaqje të grupeve shumë të vogla neopagane me prirje politike supremaciste, neofashiste dhe neonaziste, pikëpamjet fetare të të cilave janë të lidhura me nazizmin ezoterik .  

## Shih edhe 
* Feja në Itali
* Neopaganizmi në Evropë
* Neopaganizmi në Evropën gjermanishtfolëse

## Referime