Republika islamike

Termi **republikë islamike** është përdorur në mënyra të ndryshme. Disa udhëheqës fetarë myslimanë e kanë përdorur atë si emër për një formë teorike të qeverisjes teokratike islame që zbaton sheriatin, ose ligje të pajtueshme me sheriatin. Termi është përdorur gjithashtu për një shtet sovran që merr një pozicion kompromisi midis një kalifati të pastër islamik dhe një republike laike, nacionaliste - as një monarki islamike dhe as një republikë laike. Në raste të tjera përdoret thjesht si simbol i identitetit kulturor.

Ka gjithashtu një numër shtetesh ku Islami është feja shtetërore dhe që (të paktën pjesërisht) drejtohen nga ligjet islame, por mbajnë vetëm "republikë" në emrat e tyre zyrtarë, jo "republikë islame" - shembuj përfshijnë Irakun, Jemenin dhe Maldivet. Mbështetësit e tjerë të ligjit të rreptë të sheriatit (siç janë talibanët ), preferojnë titullin "Emiratet islamike", pasi emiratet ishin të zakonshme gjatë historisë islame dhe "republika" ka një origjinë perëndimore - që vjen nga Roma ( nga latinishtja *res publica* 'çështje publike' ) që tregon se "pushteti suprem mbahet nga populli dhe përfaqësuesit e tij të zgjedhur",  duke mos përmëndur bindjen ndaj Allahut apo ligjit të sheriatit.

Aktualisht, (që nga viti 2022), emri përdoret në titullin zyrtar të tre shteteve - Republikat Islamike të Iranit, Pakistanit dhe Mauritanisë. Pakistani e përdori për herë të parë titullin sipas kushtetutës së vitit 1956. Mauritania e miratoi atë më 28 nëntor 1958. Irani e miratoi atë pas Revolucionit Iranian të vitit 1979 që përmbysi dinastinë Pahlavi. Pavarësisht se kanë emra të ngjashëm, vendet ndryshojnë shumë në qeveritë dhe ligjet e tyre. Irani dhe Mauritania janë shtete teokratike fetare.  Pakistani e miratoi emrin në vitin 1956 përpara se Islami të shpallej fe shtetërore,  kjo ndodhi në miratimin e kushtetutës së vitit 1973 .

Irani përdor zyrtarisht titullin e plotë në të gjithë emrat e qeverisjes që i referohen vendit (p.sh. Ushtria e Republikës Islamike të Iranit ose Transmetimi i Republikës Islamike të Iranit ); në krahasim me të njëvlerëshmit e tij në Pakistan që quhen Forcat e Armatosura të Pakistanit dhe Korporata Transmetuese e Pakistanit . Gjithashtu ndryshe nga vendet e tjera, Irani përdor akronimin IRI (Republika Islamike e Iranit) si pjesë e akronimeve zyrtare.

## Lista e republikave aktuale islame 
parapamje|300x300px| Harta që tregon vendet e republikës islame që përdorin titullin në emrat e tyre zyrtarë

### Irani 
Krijimi i Republikës Islamike të Iranit ishte një ngjarje dramatike, historike, pas përmbysjes së dinastisë Pahlavi në vitin 1979 nga revolucioni islamik i udhëhequr nga Ajatollah Ruhollah Khomeini . "Islami" në titullin e vendit nuk ishte një simbol i identitetit kulturor, por tregonte një sistem të veçantë qeveritar të bazuar në sundimin e juristëve islamikë që zbatonin ligjin islam. Sistemi bazohej në *Kujdestarinë e Juristit: Qeveria Islamike*, një vepër e liderit të revolucionit Ajatollah Ruhollah Khomeini, e shkruar përpara se Khomeini të vinte në pushtet,  dhe e njohur nga ndjekësit e Khomeinit, por jo nga publiku i gjerë.    Ai argumentoi se në vend të zgjedhjeve dhe ligjvënësve, Islami kërkonte ligjin tradicional islam ( *sheriatin* ), dhe zbatimi i duhur i sheriatit kërkonte një jurist kryesor islamik ( *faqih* ) (si vetë Khomeini, i cili shërbeu si "kujdestari" i parë i *fakihut* ose Udhëheqësi Suprem i Iranit ) për të siguruar "kujdestarinë" politike ( *wilayat* ose *velayat* ) mbi njerëzit dhe kombin ( wilayat al-faqih ). E gjithë bota myslimane duhet të jetë e bashkuar në një gjendje të tillë. Me të, e gjithë bota jomyslimane me sa duket do të "kapitullojë" ndaj guximit dhe vrullit të saj;  pa të, Islami do të binte viktimë e herezisë, "vjetërimit dhe kalbjes". 

Qeveria e re mbajti një referendum për miratimin publik për të ndryshuar Iranin nga një monarki në një republikë islamike në mars 1979, dy muaj pasi Revolucioni Islamik mori pushtetin. Ndërsa disa grupe politike kishin sugjeruar emra të ndryshëm për ideologjinë e revolucionit iranian si Republika (pa specifikuar Islami) ose Republika Demokratike ; Khomeini u bëri thirrje iranianëve që të votojnë për emrin Republika Islamike, "asnjë fjalë më shumë dhe asnjë fjalë më pak".  Kur një gazetar iranian e pyeti Khomeinin se çfarë do të thoshte saktësisht Republika Islamike, Khomeini tha se termi republikë ka të njëjtin kuptim si përdorimet e tjera dhe Republika Islamike ka marrë parasysh si ideologjinë islame ashtu edhe zgjedhjen e njerëzve.  Një ditë pas përfundimit të votimit, u njoftua se 98.2% e votuesve iranianë kishin votuar për miratimin e emrit të ri.  

Ndryshe nga vizioni origjinal i Khomeinit, Republika Islamike është një "republikë" me zgjedhje (Khomeini fillimisht e kishte përshkruar "qeverinë e tij islame" si "jo ... e bazuar në miratimin e ligjeve në përputhje me mendimin e shumicës"); ajo ka shumë nga kurthe të një shteti modern—një president, kabinet dhe legjislaturë (Khomeini nuk përmendi asnjë nga këto, përveç legjislativit, të cilin qeveria e tij nuk do ta kishte sepse "askush nuk ka të drejtë të nxjerrë ligje ... përveç ... Ligjvënësit Hyjnor").  Disa, megjithatë, kanë argumentuar se legjislatura (dhe presidenti, etj.) është mbajtur në një pozicion vartës në përputhje me idenë e Khomeinit që qeveria të jetë një kujdestari nga juristët. 

Sipas kushtetutës, Republika Islamike e Iranit është një sistem i bazuar në besimet e mëposhtme: 

## Referime