open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Karen Gusof

parapamje|Karen Gusof, shkrimtare amerikane
**Karen Gusof** (16 shkurt 1973) është një autore amerikane. Ajo shkruan romane dhe tregime të shkurtra, si: letërsi artistike, letërsi e trilluar dhe spekulative. Ajo aktualisht jeton jashtë Seattle-it Washington. Në vitin 2020, Gusof filloi të përdorë mbiemrin e bashkëshortit, Sumption, në punën e saj, kështu që botimet shfaqen nën Karen Gusof dhe Karen Gusof Sumption. 

## Biografia 
Karen Gusof ka lindur në Nju Jork dhe është me prejardhje të pjesshme rome. Ajo ndoqi Universitetin e Kolorados në Boulder, Shkollën e Institutit të Artit të Çikagos dhe Clarion West. Në Klarionin Perëndimor në 2008, asaj iu dha Bursa Përkujtimore Octavia E. Butler nga Shoqëria Carl Brandon.

Pas publikimit të romanit të saj të parë, *Kthim* në shtëpi (Bishti i Gjarprit, 2000), Gusofi u nominua si *zëri i fshatit* "Shkrimtari në prag". Libri i saj i dytë, *Vala dhe tregime të tjera*, është një novelë e ndikuar nga *Valët* e Virginia Woolf-it. Romani i saj i tretë, *Problemi i ditëlindjes*, është një histori fantastiko-shkencore postapokaliptike rreth një sëmundjeje të transmetueshme mendore.

Trillimet dhe esetë e tjera të Gusofit janë antologjizuar nga "Serpent's Tail", Seal Press dhe Prime Books. Gusofi ishte gjithashtu autor i kapitullit të mjedisit të Punëtorisë së Shkrimtarëve të Gothamit për *Shkrimin e Trilluar: Udhëzuesi Praktik* (Bloomsbury USA). Në vitin 2009, *Seattle Post-Intelligencer* paraqiti Gussoff si " Geek of the Week".

## Veprat kryesore 
### Novela 
* *Kthim në shtëpi* (2000)
* *Problemi i ditëlindjes* (2014) 

### Përmbledhje tregimesh/novelash 
* *Vala dhe tregime të tjera* (2003) 
* *Three Songs for Roxy* (2015) 
* *Kështu që gjërat e shpejta të ndritshme vijnë në konfuzion* (2022)
* në *Dracula: Rise of the Beast* (2018) 

### Antologji të zgjedhura 
* *Rreptësisht rastësor* (2003)
* *Rastësi e papërshtatshme: Tregime mbi seksin dhe dashurinë* (2003)
* *Shkrimi i trillimeve: Udhëzuesi praktik nga Shkolla e njohur e shkrimit krijues të Nju Jorkut* (nga Workshopi i Shkrimtarëve të Gotham, 2003)
* *Të lidhura në nyje: Histori qesharake nga dita e dasmës* (2006)
* *Fucking Daphne: Mostly True Stories and Fictions" (2008)*
* *Destinacioni: E ardhmja* (2010)
* *Vajzat e Icarus* (2013)
* *Shades of Blue and Grey: Ghosts of the Civil War* (2013)
* *Handsome Devil: Tales of Sin and Seduction* (2014)

### Çmimet e përzgjedhura 
* Fitues i çmimit Elizabeth George, Hedgebrook (2010)
* Fitues i Grantit të Udhëtimit Gulliver të Fondacionit të Letërsisë Spekulative (2009) 
* Shkrimtarët e *zërit të fshatit*  (2001)

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* Faqja kryesore e Caren Gussoff
* Intervistë e vitit 2004 në Seattle Times
* Rishikimi i Popmatters i The Wave And Other Stories
* Rishikimi i Seattle Times i The Wave And Other Stories 
* Profili i Bishtit të Gjarprit i Caren Gussoff
* Arkivi i artikujve SFWA nga Caren Gussoff
Dita Ndërkombëtare e Romëve

**Dita** **Ndërkombëtare e Romëve** (8 prill) është një ditë për të festuar kulturën rome dhe për të rritur ndërgjegjësimin për problemet me të cilat përballen romët.

## Origjina 
Dita u shpall zyrtarisht në vitin 1990 në Serock, Poloni, vendi i Kongresit të katërt Botëror të Romëve të Unionit Ndërkombëtar të Romëve (IRU), për nder të takimit të parë të madh ndërkombëtar të përfaqësuesve romë, 7–12 prill 1971 në Chelsfield afër Londrës.

## Reagimi ndërkombëtar 
* Papa Gjon Pali II i nxiti ndjekësit e tij që t'i trajtojnë romët me dhembshuri dhe respekt.
* Në vitin 2004, Adam Ereli i Departamentit të Shtetit të SHBA-së trajtoi abuzimet e vazhdueshme të të drejtave të njeriut me të cilat përballen romët dhe u kërkoi qeverive evropiane të inkurajojnë tolerancën.
* Në vitin 2006, Maud de Boer-Buquicchio, Zëvendëssekretarja e Përgjithshme e Këshillit të Evropës, shprehu shqetësimet e saj për rritjen e antiziganizmit dhe inkurajoi popullsinë rome të Evropës të vepronte për të përmirësuar kushtet e tyre të këqija të jetesës, rezultat i diskriminimit të gjatë dhe të përhapur.
* Në vitin 2009, Sekretarja e Shtetit e SHBA-së Hillary Clinton foli për angazhimin e SHBA-së për mbrojtjen dhe promovimin e të drejtave të njeriut të romëve në të gjithë Evropën.

## Shiko edhe 
* Dita Botërore e Gjuhës Rome .

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* Dita Ndërkombëtare e Romëve 8 prill 2013, e profilizuar nga Deutsche Welle
Kal (grup)

**Kal** (që do të thotë "i zi" në gjuhën rome) është një grup rome i muzikës botërore nga Serbia (fillimisht nga Valjevo, tani me qendër në Beograd). Ata tërhoqën interesin publik serb dhe mbarëbotëror me albumin e tyre debutues me të njëjtin emër, të lëshuar në 2006, duke paraqitur një përzierje të muzikës tradicionale rome ballkanike me ndikimet e Tango-s, Lindjes së Mesme, turke dhe madje edhe ndikimet xhamajkane.

Kal është formuar në vitin 1996 dhe kanë marrë pjesë në disa albume përmbledhëse me interpretues të tjerë të muzikës rome, serbe dhe botërore. Paraqitja e tyre e parë televizive kombëtare ishte në një emision B92 Timofejev në natën e Vitit të Ri 2006http://www.b92.net/info/emisije/timofejev.php?nav_id=185443&yyyy=2005&mm=12 , ku ata prezantuan stilin e tyre unik.

Gjatë vitit 2006, Kal bëri turne mbi njëqind koncerte në mbarë botën, duke përfshirë shumicën e vendeve evropiane dhe Shtetet e Bashkuara. Ata morën pjesë në Festivalet Sziget (në 2001, 2002 dhe 2004), La notte di San Lorenzo në Milano, dhe Bienalen e 11-të Evropiane të artistëve të rinj në Athinë, EXIT në Novi Sad në 2004 dhe 2005 dhe u shfaqën në Ekspozitën Botërore të Muzikës 2006, WOMEX. Në prill të vitit 2006, albumi arriti pozicionin e parë të World Music Charts Europe dhe përfundoi i treti në listën vjetore.

Banda, veçanërisht frontmeni Dragan Ristiq, janë gjithashtu të angazhuar politikisht dhe shoqërisht, duke luftuar paragjykimet dhe ndjenjat anti-rome. Dragani dhe vëllai i tij Dushani themeluan Shkollën Verore Amala në Serbi, një punëtori e gjuhës rome, historisë, trashëgimisë kulturore dhe pushtetit politik.

## Rreshtimi 
* Dragan Ristiq – vokal, kitarë,
* Aleksandra Veljkoviq-Vokale
* Milorad Šalajko Jevremovć – Vokal, Violinë
* Rade Arsenoviq – Fizarmonikë
* Marko Ćurçiq – kitarë bas
* Dushan Gnjidić – Daulle

## Diskografia 
### Kompilimet 
* Violeta & Kal: Budva '97 (1997, Komuna Beograd)
* Balkan Ambience (1998, muzika e Markos, Bullgari)
* World Rhythms (1998, United One Records, Gjermani)
* A zenne unnepe (2000, Instituti Kulturor i Francës)
* Romano Suno (2003, B92 Records)
* Serbia Sounds Global 3 (2003, B92 Records)

### Albumet 
* *Kal* (2006) (B92 /ribotuar ndërkombëtarisht Asfalt Tango)
* *Radio Romanista* (2009) ( B92 / Asfalt Tango)
* *Romology* (2013) ARC music (UK) City Records, Multimedia records Serbia), Lou rocked boys (Poloni)

## Referime 
* 
* 
* 

## Linqe te jashtme 
*  (në Anglisht)
* Kal në faqen e internetit të Shkollës Verore Amala
* Kal on Asphalt Tango, kompania ndërkombëtare diskografike
Nikolla i Damaskut

**Nikolla i Damaskut** ( greqisht :  , *Nikolāos Damaskēnos* ; Latinisht : *Nicolaus Damascenus* ) ishte një historian dhe filozof hebre që jetoi gjatë epokës së Augustit të Perandorisë Romake. Në veprat e tij gjejmë të dhëna edhe për Ilirët dhe Ilirinë.

## Biografia 
Mbiemri i tij rrjedh nga emri i vendlindjes së tij, Damask . Ai lindi rreth vitit 64 para Krishtit.  Nikollau dihet se kishte një vëlla të quajtur Ptolemeu, i cili shërbeu në oborrin e Herodit si një lloj kontabilisti ose llogaritari.

Ai ishte një mik i ngushtë i Herodit të Madh, të cilit i mbijetoi për disa vite. Ai ishte gjithashtu mësuesi i fëmijëve të Mark Antonit dhe Kleopatrës (lindur rreth vitit 68 para Krishtit), sipas Sophronius .  Ai shkoi në Romë me Herod Arkelaun, për të mbrojtur pretendimin e të riut për fronin pas vdekjes së babait të tij Herodit të Madh . 

Duke pasur parasysh se Libri 4 i *Historisë* së tij ishte për Abrahamin, Nikolla ka shumë të ngjarë të ishte një çifut, megjithëse ishte helenizuar. Si i tillë, ai mund ta ketë njohur mirë bashkëkohësin e tij Filon e Aleksandrisë . Që kur Nikollaus shkroi një vepër *Mbi Psikën*, ai mund të ketë qenë, si Filoni, në shkollën e pitagorianëve ose platonistëve dhe të ketë qenë pjesë e sinkretizimit të monoteizmit judaik me monoteizmin (Monada/E mira) e këtyre dy shkollave.

Veprimtaria e tij ishte është e madhe, por pothuajse e gjitha ka humbur. Vepra e tij kryesore ishte një histori universale në 144 libra. Ai shkroi gjithashtu një autobiografi, një jetë të Augustit, një jetë të Herodit, disa vepra filozofike dhe disa tragjedi dhe komedi. Ekziston një artikull për të në Suda . 

## Veprat 
* Historia Universale - Universal History
* Jeta e Augustit - Life of Augustus
* Autobiografi - Authobiography
* Përmbledhje për Aristotelin - Compendium on Aristotle 
* Mbi Psikikën - On the Psyche
* Mbi Bimët - On the Plants

## Shih edhe 
* Iliria
* Historia
* Ilirologjia
* Mbretëria e Ilirisë
* Ilirët dhe Iliria te autorët antikë

## Literatura 
**Harpers Dictionary of Classical Antiquities*, Harper and Brothers, New York, 1898: "Nicolaus"
*Lightfoot, J. B. 1875. *On Some Points Connected with the Essenes*: II."Origin and Affinity of the Essenes", Note 
*Wacholder, B. Z. 1962. *Nicolaus of Damascus.* University of California Studies in History 75.
*Yarrow, L. M. 2006.  *Historiography at the End of the Republic.* Oxford University Press, pp.&nbsp;67–77.

## Referime
Kuzhina rome

**Kuzhina rome**, e quajtur ndonjëherë me tallje "**ushqim cigan**", është kuzhina e popullit etnik rom. Nuk ka një "kuzhinë rome" specifike; ndryshon dhe ndikohet nga vendet përkatëse ku ata kanë jetuar shpesh prej shekujsh. Prandaj, është i ndikuar nga kuzhina evropiane edhe pse populli rom e ka origjinën nga India. Gatimi i tyre përfshin ndikime indiane dhe të Azisë Jugore, por është gjithashtu shumë e ngjashme me kuzhinën hungareze, hebraike, kuzhinën e Evropës Lindore dhe kuzhinën rumune. Kuzhina e popullit rom mysliman është gjithashtu e ndikuar nga kuzhina ballkanike dhe ajo turke.

## Vështrim i përgjithshëm 
[parapamje| [Fatányéros|Cigánypecsenye]]
Pjatat rome zakonisht bëhen të nxehta dhe pikante me përdorimin e erëzave, të tilla si paprika, hudhra dhe specat zile. Patatet janë gjithashtu një element kryesor në dietën e tyre. Një ëmbëlsirë tradicionale rome është *pirogo*. Receta përbëhet nga vezë, rrush të thatë, arra, ananas, sheqer, gjalpë, petë me vezë dhe gjizë. Një tjetër pjatë tradicionale e gatuar nga romët është *sarma*, *salmaja* ose *sodmay*, e cila bëhet nga lakra e mbushur me mish dhe oriz. Romët konsumojnë gatime të përbëra nga speca të mbushura, veçanërisht në festa dhe raste të veçanta. Romët gatuajnë gjithashtu *pufe* (të bëra nga mielli i skuqur), *xaritsa* (bukë misri i skuqur), *bogacha* (bukë e pjekur) dhe *xaimoko* (një vakt i përbërë nga mish lepuri). Ata i shërbejnë ushqimet e tyre me *kafa* (kafe) dhe *chao* (çaj) me sheqer dhe qumësht ose limon. Në Maribor, Slloveni, ekziston një restorant rom i quajtur Romani Kafenava. Disa romë shëtitës evropianë gatuajnë iriq të zier.

## Lista e pjatave rome 
* Specat e mbushur
* *Pufe*
* *Pedogo*
* *Xarica*
* *Xaimoko* ose *Hymoko*
* *Gulash*
* Cigányturo
* *Bogaça*
* *Ciganypecsenye*
* *Sarma* ose *Sodmay*
* *Saks Suklo*
* Polenta
* Kugel
* Börek
* Kofta
* Pilafi
* Zierje lepuri
* Rigó Jancsi
* Bakllava
* Iriq i pjekur
* Shakshouka
* Olla gitana
* Mamaliga
* Shnitzel

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* Si të hani si një "cigan" i vërtetë
* Brenda traditave kulinare të popullit rom
* Prezantimi i kuzhinës rome, 'ushqimi i shpirtit' pak i njohur i Evropës
* Restoranti rom i Hungarisë lehtëson paragjykimet përmes ushqimit
* Kuzhina rome dhe qëndrueshmëria kulturore
* Festa e ciganëve: Receta dhe tradita kulinare të popullit romë
* Kulturat Ushqimore të Enciklopedisë Botërore - Vëllimi 2 - Faqe 175
Parno Graszt

**Parno Graszt** është një  ansambël muzikor rom (d.m.th "Gypsy") nga Paszab, Hungari i themeluar në 1987. "Parno Grast" do të thotë "kalë i bardhë" në gjuhën rome,  me "graszt" duke përdorur ortografinë hungareze 'sz' për 's'. Në kulturën rome e bardha është simbol i pastërtisë dhe kali simbol i lirisë. Albumi i tyre debutues *Hit the piano* arriti në numrin 7 në tabelën botërore të muzikës në Evropë në tetor 2002.  Televizioni hungarez dhe BBC prodhuan në vitin 2004 një dokumentar muzikor për Parno Graszt.  Pas albumit të tyre të dytë, *Járom az utam* (2004), Parno Graszt u votua në top 10 si "artisti më i mirë i vitit", 2005, nga revista muzikore zvicerane *Vibrations* .  Në vitin 2016, ata konkurruan në A Dal, përzgjedhja përfundimtare kombëtare për Hungarinë në Eurovision Song Contest me këngën *Már nem szédülök* dhe arritën në finale. 

## Anëtarët 
* József Oláh (vokal, kitarë, tambura)
* Géza Balogh (vokal, kitarë, kërcim)
* Viktor Oláh (vokal, kitarë, kërcim)
* Sándor Horváth (vokal, lugë, vallëzim)
* János Jakocska (vokal, kitarë)
* Mária Váradi (vokal, vallëzim)
* Mária Balogh (vokal, vallëzim)
* Krisztián Oláh (fizarmonikë)
* János Oláh (kontrabas)
* István Németh (bas oral, dybek)

## Diskografia 
* *Rávágok a zongorára* (2002) ( *Hit the Piano* )
* *Járom az utam* (2004) (. . . Në botën time)
* *Ez a világ nekem való* (2007) ( *Kjo botë është krijuar për mua* )
* *Reggelig mulatok* (2011) ( *I Revel Till the Break of Dawn* ) 

## Referencat 
## Lidhje të jashtme 
* Faqja zyrtare
* Faqja e MySpace
* Muzika tradicionale cigane nga Hungaria
* Tom & Jerry- Parno Graszt origjinal nga youtube
Himni Rom

"**Gelem, Gelem**" është një këngë e kompozuar nga Žarko Jovanović, e përdorur shpesh si himn i popullit rom. Titulli është përshtatur në shumë vende nga romët vendas që të përputhet me ortografinë e tyre amtare dhe dialektin e folur të gjuhës rome. Disa nga titujt e shumtë të këngës përfshijnë

* ***"Đelem, Đelem"*** (ortografi kroate, serbe latine dhe boshnjake)
* ***"Djelem, Djelem"*** (ortografi gjermane dhe frënge)
* ***"Dzelem, Dzelem"***
* ***"Dželem, Dželem"*** (ortografi alternative kroate, serbe latine dhe boshnjake)
* ***"Gyelem, Gyelem"*** (ortografi hungareze)
* ***"Jelem, Jelem"***
* ***"Opré Roma"***
* ***"Romale Shavale"***
* ***"Ѓелем, Ѓелем"*** (drejtshkrimi i maqedonishtes)
* ***"Джелем, џелем"*** (ortografi ruse, ukrainase dhe bullgare)
* ***"Ђелем, Ђелем"*** (ortografia cirilike serbe dhe boshnjake)
* ***"Џелем, Џелем"*** (ortografi alternative cirilike serbe dhe boshnjake)

Në një intervistë me gazetarin Mike Kalezić, Jovanović e ka titulluar këngën "Opre Roma". 

Pasi përjetoi drejtpërdrejt burgosjen e romëve gjatë Porajmos (Holokaustit Rom të Luftës së Dytë Botërore), Jovanović kompozoi tekstin e "Gelem, Gelem" dhe i vendosi ato në një melodi tradicionale në vitin 1949. Në vitin 1971, kënga u adoptua për herë të parë nga delegatët e Kongresit të parë Botëror të Romëve. 

## Teksti i këngës 
*Original*

*Translation*

I went, I went on long roads
I met happy Roma 
O Roma, where do you come from, 
With tents happy on the road?

O Roma, O Romani youths!

I once had a great family, 
The Black Legion murdered them
Come with me, Roma from all the world 
For the Roma, roads have opened
Now is the time, rise up Roma now, 
We will rise high if we act 

O Roma, O Romani youths!

Open, God, White doors
So I can see where are my people.   
Come back to tour the roads
And walk with happy Roma

O Roma, O Romani youths!

Up, Romani people! Now is the time
Come with me, Roma from all the world   
Dark face and dark eyes,   
I want them like dark grapes

O Roma, O Romani youths!

## Tekste alternative 
Ka shumë versione të tekstit të këngës "Gelem, Gelem", veçanërisht ato të përkthyera nga Ronald Lee.

Në vitin 2004, grupi Vaya Con Dios publikoi një interpretim me tekst në frëngjisht nga këngëtarja e tyre Dani Klein, me titullin e ngjashëm "''Je l'aime, Je l'aime''".

## Referime 
## Referime 
* Patrin Web Journal - Gelem, Gelem: Himni i Romës

## Shiko gjithashtu 
* Nacionalizmi rom

## Linqe te jashtme 
* Projekti i historisë gojore të romëve të Kosovës - Kultura rome: Muzikë
Kongresi Botëror i Romëve

[djathtas|parapamje|250x250px| [Flamuri i Romëve|Flamuri i popullit rom]]
**Kongresi Botëror i Romëve** është një seri forumesh për diskutimin e çështjeve që kanë të bëjnë me romët në mbarë botën.   , janë mbajtur njëmbëdhjetë Kongrese Botërore të Romëve. Ndër synimet kryesore të këtyre kongreseve kanë qenë standardizimi i gjuhës rome, përmirësimi i të drejtave civile dhe arsimimi, ruajtja e kulturës rome, dëmshpërblimet nga Lufta e Dytë Botërore dhe njohja ndërkombëtare e romëve si pakicë kombëtare me origjinë indiane .
## Kongresi i Parë Botëror i Romëve 
Kongresi i parë Botëror i Romëve u organizua në vitin 1971 në Orpington afër Londrës, Angli, Mbretëria e Bashkuar, i financuar pjesërisht nga Këshilli Botëror i Kishave dhe Qeveria e Indisë . Në të morën pjesë 23 përfaqësues nga dhjetë vende (Çekosllovakia, Finlanda, Norvegjia, Franca, Britania e Madhe, Gjermania, Hungaria, Irlanda, Spanja dhe Jugosllavia) dhe vëzhgues nga Belgjika, Kanadaja, India dhe Shtetet e Bashkuara.  U krijuan pesë nën-komisione për të shqyrtuar çështjet sociale, arsimin, krimet e luftës, gjuhën dhe kulturën. Në kongres, flamuri jeshil dhe blu nga konferenca e vitit 1933 e Shoqatës së Përgjithshme të Ciganëve të Rumanisë,  i zbukuruar me çakrën e kuqe, gjashtëmbëdhjetë fole, u riafirmua si emblema kombëtare e popullit rom dhe kënga " *Gelem, Gelem* " u miratua si himni i romëve. Përdorimi i fjalës "rom" (në vend të varianteve të "ciganit") u pranua gjithashtu nga shumica e të pranishmëve; si rezultat, Komiteti Ndërkombëtar i Ciganëve (i themeluar në 1965) u riemërua *Komiteto Lumniako Romano* (Komiteti Ndërkombëtar i Romëve). 
## Kongresi i Dytë Botëror i Romëve 
Kongresi i dytë në prill 1978, u mbajt në Gjenevë, Zvicër, ku morën pjesë 120 delegatë nga 26 vende. Të pranishmit ndihmuan në transformimin e Komitetit Ndërkombëtar të Romëve në Unionin Ndërkombëtar të Romëve . 

## Kongresi i Tretë Botëror i Romëve 
Kongresi i tretë u mbajt në Göttingen, Gjermania Perëndimore, në maj 1981, me 600 delegatë dhe vëzhgues nga 28 vende. Të pranishmit mbështetën thirrjen që romët të njihen si pakicë kombëtare me origjinë indiane. Porajmos ishte një temë kryesore e diskutimit.  Afërsisht 250 delegatë nga 25 vende ishin të pranishëm. 21 vende nga 25 të pranishme formuan një Federatë për të trajtuar çështjet që mundojnë popullin rom.

## Kongresi i dhjetë Botëror i Romëve 
Kongresi i dhjetë u mbajt në Shkup, Maqedonia e Veriut, në mars 2016. 

## Kongresi i njëmbëdhjetë Botëror i Romëve 
Kongresi i njëmbëdhjetë u mbajt në Berlin, Gjermani, më 15-17 maj 2023. 

## Referime
Mikey Walsh

**Mikey Walsh** (lindur më 22 shtator 1980) është një shkrimtar britanik, kolumnist dhe aktivist LGBT, më i njohur për serinë e tij të librave autobiografikë.

## Biografia 
Walsh u rrit për të qenë një luftëtar me gishta të zhveshur në komunitetin e ciganëve romë, por duke qenë homoseksual, ai u detyrua të linte familjen dhe kulturën e tij në 1996.

Intervista e tij më e hershme dhe më e njohur ishte për BBC Radio 4 's *The Choice* me Michael Buerk ku ai foli për jetën e tij dhe çfarë e bëri atë të largohej nga kultura e tij. Në vitin 2021, ai u shfaq si i ftuar në podkastin e Ava Vidal, ''Black Woman's Hour* dhe *Project Coup* me prezantuesen Gemma Waldron.

Në 2014 dhe 2015, Walsh u shtua në Listën e Rainbow të *The Independent* të njerëzve më me ndikim britanikë LGBT.

## Libra 
*Gypsy Boy'' (2010),  Autobiografia debutuese e Walsh dhe bestselleri në Mbretërinë e Bashkuar. Botuar nga Hodder &amp;amp; Stoughton UK dhe St. Martin's Press USA.

*Gypsy Boy: On the Run* (2011) Autobiografia e dytë e Walsh dhe vazhdimi i *Gypsy Boy*, gjithashtu një best-seller në Mbretërinë e Bashkuar. Botuar nga Hodder &amp;amp; Stoughton UK dhe St. Martin's Press USA.

Librat audio për të dy titujt u lexuan nga vetë Walsh dhe u botuan nga Audible.com.

## Film 
Përshtatja filmike e librit të parë të Walsh, *Gypsy Boy*, ka qenë në zhvillim, prodhuar nga Bowery dhe Bond Films dhe skenari i përshtatur nga James Graham. Regjisori i X+Y Morgan Matthews ishte vendosur të drejtonte,  dhe Benedict Cumberbatch do të luante Babain e Walsh.

## LGBT 
Walsh u filmua për herë të parë për të ndarë historinë e tij të daljes për apelin dimëror të The Albert Kennedy Trust.

Walsh është paraqitur në botimin *e Attitude *' s  "Gay Role Models", dhe ka shkruar kolona të ndryshme të ftuar për *Gay Times*.

## Lidhje të jashtme 
* 

## Referime
Barcelona Gipsy balKan Orchestra

**Barcelona Gipsy balKan Orchestra (BGKO)** është një grup i krijuar në vitin 2012 në Barcelonë, Spanjë. Grupi bazohet në shumë ndikime muzikore, duke përfshirë muzikën Klezmer, Jazz Manouche dhe muzikën rome. BGKO gjithashtu eksploron tingujt e disa rajoneve të Evropës Lindore dhe merr frymëzim nga muzika në rajonet e Amerikës së Jugut, Spanjës dhe Lindjes së Mesme.

Në vitin 2015 grupi ndryshoi emrin e tij nga **Barcelona Gipsy Klezmer Orchestra** në **Barcelona Gipsy balKan Orchestra**, duke mbajtur BGKO si akronim.

## Historia 
Anëtarët e përhershëm të BGKO janë vokalistja Margherita Abita ( Itali), klarinetisti Daniel Carbonell (Spanjë), fizarmonikësja Mattia Schirosa (Itali), kontrabasisti Ivan Kovačević (Serbi), kitaristi Julien Chanal (Francë) dhe perkusionisti Stelios Togias (Greqi). BGKO përfshin gjithashtu muzikantë nomadë të rradhës dhe grupi pasqyron stilin e artistëve të ndryshëm që kanë qenë pjesë e tij.

Grupi filloi në pranverën e vitit 2012, kur njëmbëdhjetë muzikantë u mblodhën në Barcelonë për të festuar Ditën Ndërkombëtare të Romëve . Disa prej tyre ishin takuar tashmë në sesione të ndryshme reçeli, duke përfshirë në El Arco de la Virgen, dhe në ambiente të tjera muzikore në Barcelonë.

Në vitin 2013, Orkestra Gipsy Klezmer e Barcelonës publikoi vetë albumin e saj të parë, *Imbarca*, i cili u ripublikua një vit më vonë me vinyl EP *Satélite K.* Ripublikimi përfshinte tre këngë të reja: " Hasta Siempre, Comandante ", "Cigani Ljubiat Pesnji" dhe "La dama d'Aragó". Pas publikimit të *Satélite K* në 2014, BGKO luajti në turne nëpër Itali, Greqi, Maltë, Serbi, Slloveni, Gjermani dhe Francë, në koncerte dhe festivale në Spanjë dhe në Auditoriumin e Barcelonës.

BGKO organizoi Ribashkimin Ballkanik në mars 2015, i cili mblodhi së bashku shumë muzikantë të shquar ballkanikë nga e gjithë Evropa, duke përfshirë saksofonistin maqedonas Mbreti Ferus Mustafov (referues nga muzika East Gipsy), Vlado Kreslin (i njohur për bashkëpunimet e tij me REM) dhe turkun. këngëtarja Nihan Devecioglu . Rreth 1300 persona morën pjesë në koncertin, i cili u mbajt në Sala Apolo. Disku i dytë i BGKO, i cili doli nga ky takim ballkanik, u publikua në shtator 2015. Gjatë gjithë vitit 2015, grupi luajti në Granada, Málaga, Palau de la Música Catalana, Irlandë, Holandë, Francë, Austri, Zvicër, Serbi, Gjermani dhe Stamboll.

Versioni i tij i "Djelem Djelem", himni ndërkombëtar romë, ka marrë më shumë se 10,000,000 shikime në YouTube.

Gjatë pranverës 2015, BGKO filloi një bashkëpunim menaxhimi dhe rezervimi me Diggers Music.

Në fund të vitit 2019, vokalistja kryesore Sandra Sangiao u largua nga grupi.

## Diskografia 
* *Imbarca* (2012)
* *Ribashkimi Ballkanik* (2015)
* *Europa cierra la frontera – Kolona zanore* (2016)
* *Del Ebro al Danubio* (2016)
* *Avo Kanto* (2018)

## Referime 
## Referime 
* 

## Lidhje të jashtme 
* *Youtube,* 25.07.2014
* BGKO hap programin radiofonik "Hoy por Hoy" te Cadena Ser, 04.07.2014
* Deutschland Radio Kultur, Dhjetor 2013
* Wikidata: Q20747528
Vallja rome

djathtas|parapamje| Një balerin nga Maljarka, një ansambël vallëzimi rom në Estoni, duke performuar gjatë një festivali.
Kjo është një listë e **valleve të popullit rom** .

## Azia e Vogël dhe Turqia 
Roman Havasi: Është një lloj valleje folklorike kryesisht turke prej nga është përshtatur, me bazën dhe elementet kryesore të muzikës bizantine.
## Ballkani, Hungaria dhe Rumania 
* Čoček, një valle me origjinë nga bandat ushtarake osmane që u adoptua më vonë nga romët në Ballkan.

## Cale Gitanos & Flamenco (Spanjë) 
* Flamenko

## Egjipt dhe Ghavazi 
* Kercim i belit

## Rusia dhe Ruska Roma 
Vallja ruse rome karakterizohet nga përshpejtimi gradual i muzikës dhe lëvizjeve. Kërcimi femëror përfshin valëzime të gjera të duarve me fund dhe lëkundje të shpatullave. Vallëzimi i meshkujve tradicionalisht përfshin kërcime komplekse me trokitje e lehtë dhe përkëdhelje të gjunjëve, shpatullave dhe ijeve.

## Grupet e lidhura 
Grupe të Lindjes së Mesme dhe Indisë të njohura gjithashtu si ciganë:

* Ciganët indianë (grupet Banjara dhe Domba ): Sapera

## Shiko gjithashtu 
* Shoqëria dhe kultura rome

## Referencat 
__FORCETOC__
Žarko Jovanović

**Žarko Jovanović** (26 dhjetor 1925 – 26 mars 1985) ishte një muzikant rom serb, i cili njihet për kompozimin e himnit romak *Gelem, Gelem*.

## Biografia 
Jovanović ka lindur në Batajnicë, periferi të Beogradit në vitin 1925. Gjatë Luftës së Dytë Botërore u burgos në tre kampe. Pas kësaj ai u bashkua me partizanët jugosllavë. Në kohën e luftës, Jovanoviq humbi pjesën më të madhe të familjes. Ai u transferua në Paris më 21 shkurt 1964. Jovanović njihej si aktivist rom. Ai mori pjesë në dy kongrese rome, një në 1971 pranë Londrës dhe tjetri në 1978 në Gjenevë. Në Kongresin e Dytë të Romëve ai u emërua Ministër i Kulturës Rome. Ai ishte i njohur në Paris për të luajtur një balalaika, një instrument tradicional rus. Jovanoviq vdiq në Paris në vitin 1985.

## Referime
Zhan Vigo

**Zhan Vigo** (frëngjisht: Jean Vigo) (Paris, 26 prill, 1905 - Paris, 5 tetor, 1934) ishte një regjisor francez. Nga shumë i konsideruar si një mjeshtër i kinemasë, pavarësisht jetës së tij të shkurtër. Për shkak të afërsisë së tij me poetë si Artur Rembo dhe Louis-Ferdinand Céline, Vigo ishte një artist i mallkuar.

Vigo ishte ndër regjisorët kryesorë të realizmit poetik.

## Stili 
Zhan Vigo njihet për dy filma që do të ndikonin në zhvillimin e ardhshëm të kinemasë franceze dhe botërore, *Zéro de conduct* (1933) dhe ''L'Atalante* (1934).

Më parë, ai kishte bërë gjithashtu *Rreth Nice* (1929), me protagonist Boris Kaufman, një film pa zë që shqyrton pabarazitë sociale të Nices së viteve 1920, si dhe *La Natation par Jean Taris* (1931), një studim elegant i notarit Zhan Taris.

Filmat e tij pas publikimit u përshkruan nga disa si jopatriotikë dhe u censuruan nga qeveria franceze. Si rezultat, *L'Atalante* u redaktua nga prodhuesit e saj dhe u publikua me titullin *Lundra e kalimit (Le Chaland qui passe)*.Vetëm *Zéro de conduite* do të autorizohet për projeksion të ndezur më 15 shkurt 1946.

Zhan Vigo shkroi disa skenarë për projekte filmike të parealizuara: 

* *Le Tennis* *(Tenis)*
* *Anneaux* *(Unaza)*
* *La Camargue (Kamargu)*
* *le Métro* *(Metroja)*
* *Lourdes* *(Lorda)*
* *Au café (Në kafene)*
* *Lignes de la main (Vijat e dorës)*
* *Chauvinisme (Shovinizmi)''

Ndër spektatorët e parë të filmave të tij është François Truffaut, i cili thotë se ia ka borxh shikimin.
Lolita Flores

**María Dolores González Flores** (lindur më 6 maj 1958), e njohur më mirë si **Lolita Flores**, është një aktore dhe këngëtare spanjolle. Ajo është vajza e Lola Flores dhe Antonio González, motra e Antonio Flores dhe Rosario Flores. Ajo ishte e martuar me Guillermo Furiase dhe kishin dy fëmijë Elena dhe Guillermo.

Flores e filloi karrierën e saj në fillim të viteve 1970 dhe me publikimin e albumit *Amor, amor* (dhe një këngë me të njëjtin emër) në 1975 ajo arriti sukses në vendlindjen e saj, Spanjën, si dhe në vendet e Amerikës Latine. Këngët e saj "Sarandonga", "Lo voy a dividir", dhe "Si la vida son dos días" ndër të tjera, janë bërë pika kryesore në radion spanjolle.

Në vitin 2002, ajo fitoi një çmim Goya për aktoren më të mirë të re për interpretimin e saj në filmin *Rencor*. Flores është shfaqur gjithashtu në disa programe televizive si *Directísimo* dhe *Hostal Royal Manzanares*. Më 18 shkurt 2019 ajo mori Medalla de Oro al Mérito en las Bellas Artes.

Ajo është me prejardhje rome nga ana e babait të saj dhe identifikohet si cigane.

## Diskografia 
* *No notas que estoy temblando" (1975)* 
* *Amor, amor*  (1975)
* *Abrázame*  (1976)
* *Mi carta*  (1977)
* *Espérame*  (1978)
* *Seguir Soñando*  (1980)
* *Atrévete*  (1982)
* *Águila real*  (1983)
* *Para volver*  (1985)
* *Locura de amor*  (1987)
* *Madrugada*  (1990)
* *Con Sabor a Menta*  (1991)
* *Y La Vida Pasa*  (1994)
* *Quién lo va a detener*  (1995)
* *Atrasar el reloj*  (1997)
* *Lola, Lolita, Lola*  (2001)
* *Lola, Lolita, Dolores*  (2002)
* *Si la vida son 2 días*  (2004)
* *Y ahora Lola. Un regalo a mi madre*  (2005)
* *Sigue caminando*  (2007)

## Filmografia 
* *Paella Today!* (2017)
* "La princesa del polígono " (2007)
* *Fuerte Apache* (2006)
* *Rencor* (2002)

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
*
Ali Krasniqi

**Ali Krasniqi** (lindur më 1952) është një shkrimtar dhe veprimtar kosovar, i cili u bë i njohur në fillim të konfliktit në Kosovë.

## Referime 
* http://www.geocities.com/~Patrin/kosovo.htm( Arkivuar  2009-10-25) (in English)
* http://perso.orange.fr/balval/Kosovo/Galjus.htm (in French)
Moira Orfei

**Moira Orfei** (e lindur **Miranda Orfei**; 21 dhjetor 1931 – 15 nëntor 2015) ishte një interpretuese e cirkut, aktore dhe personalitet televiziv italian me origjinë të largët rome. Moira konsiderohej gjithashtu mbretëresha e cirkut italian, një emër skenik ishte *Moira e Elefantëve*. Adhuruesit e filmave të kultit e njohin atë për shumë filma me shpatë dhe sandale (peplum) ku ajo luajti.
[parapamje|300x300px| Aktorja e re dhe interpretuesja e cirkut Moira Orfei ecën drejt [Galleria Vittorio Emanuele II në Milano, ndërsa një grup i madh burrash kthehen për ta parë atë. 1954]]

## Biografia 
E rritur në një familje që zotëronte kompaninë e cirkut *Circus Orfei*, Moira u bë simboli i cirkut në Itali dhe fitoi famë ndërkombëtare. Vetë *Circus Moira Orfei* u themelua në vitin 1960. Ajo u fotografua në skena të ndryshme si kalorëse, artiste trapezi, akrobate, dominuese e elefantëve dhe stërvitëse pëllumbash.

Imazhi i saj tepër i lezetshëm pasqyron personalitetin e saj ekscentrik dhe të bollshëm. Ishte Dino De Laurentiis ai që i sugjeroi asaj të ndryshonte emrin nga Miranda në Moira. Që atëherë, fytyra e saj u bë një figurë e karakteristikave të pandryshueshme: grim i rëndë me sy të veshur me eyeliner, buzëkuq i ndritshëm, një nishan i theksuar sipër buzës, flokë të lidhur në një çallmë. Billbordet promovuese ishin të veshura me këtë foto në çdo qytet që ndalonte cirku. Ajo u bë gjithashtu një aktore filmi, duke luajtur në mbi dyzet filma, nga komeditë te filmat me shpatë dhe sandale (ndër të cilët ishin shumë filma kriminalë italianë).

## Jeta personale 
Prindërit e saj ishin Riccardo Orfei, i cili ishte kllouni Bigolon, dhe Violetta Arata. Ajo u martua me Walter Nones në vitin 1961 dhe patën dy fëmijë Stefano Orfei dhe Lara Orfei.

## Vdekja 
Më 4 gusht 2006, Moira Orfei pësoi një sulm ishemik gjatë një shfaqjeje në Gioiosa Ionica. Artistja ishte ende nën kujdesin mjekësor kur vdiq nëntë vjet më vonë nga shkaqe natyrore më 15 nëntor 2015 në Brescia, Itali.

## Filmografia 
## Shiko edhe 
* Cirku Anastasini

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* 
*
Zhorzh Melies

parapamje|Zorzh Melies.
**Gjorgj Melje** ose **Zhorzh Melies** (frëngjisht: Georges Méliès; 8 dhjetor 1861 - 21 janar 1938) ishte regjisor, aktor dhe iluzionist francez. Ai drejtoi shumë procese të zhvillimit teknik dhe narrativ të kinemasë në fillimet e saj të hershme, kryesisht në zhanret e fantazisë dhe fantashkencës. Meliesi u bë i njohur për shkak të krijimit të “trukeve kinematografike”dhe përdorimit të efekteve speciale, duke i popullarizuar këto teknika si ndërprerjet e zëvendësimit, ekspozimet e shumëfishta, fotografitë me kalim kohe, zhvendosjet graduale dhe ngjyrimet me dorë. Ai ishte regjisori i parë që përdori skicat e skenarit gjatë punës së tij. Disa nga filmat e tij më të njohura janë “Udhëtim në hënë” (1902) dhe “Udhëtimi i pamundur” (1904).

## Jeta e hershme dhe arsimimi 
Marie Zhorzh Zhan Melies lindi më 8 dhjetor 1861 në Paris, djali i francezit Zhan Luis Melies dhe holandezes Johana Katerina Shuering. I ati ishte zhvendosur në Paris në vitin 1843 si këpucar dhe kishte filluar punë në një fabrikë çizmesh, aty ku u njoh edhe me mamanë e Meliesit. Babai i Johana Katerinës kishte punuar si këpucar zyrtar i oborrit holandez para se një zjarr të shkatërronte biznesin e tij. Pasi prindërit e tij u martuan, ata hapën një fabrikë çizmesh me cilësi të lartë në rrugën “Saint-Martin” dhe patën 2 djem Henri dhe Gaston. Në kohën kur lindi djali i tretë, Zhorzhi, familja ishte pasuruar. 

Zhorzh Melies ndoqi shkollën “Lycée Michelet” që prej moshës shtatëvjeçare, deri kur ajo u bombardua gjatë Luftës Franko-Prusiane. Më pas, ai studioi në liceun “Louis-le-Grand”. Në kujtimet e tij, ai e theksonte edukimin e tij formal e klasik, në kundërshtim me akuzat në fillimet e karrierës së tij se shumica e regjisorëve ishin “analfabetë të paaftë për të krijuar diçka artistike”. Megjithatë, ai e pranonte se instinktet krijuese shpesh mbizotëronin ndaj atyre intelektuale: “Pasioni artistik ishte shumë i fortë për të, dhe ndërsa përpiqej për një hartim frëngjisht apo një varg latinisht, pena e tij skiconte mekanikisht portrete ose karikatura të profesorëve apo shokëve të klasës, nëse jo ndonjë pallat fantazie apo një peizazh origjinal që tashmë ngjante me një skenë teatri. 

## Referime 
parapamje|Një kuadër nga filmi "Një udhëtim për në hënë"
Tony Gatlif

**Tony Gatlif** (i lindur si **Michel Dahmani** më 10 shtator 1948 në Algjer) është një regjisor filmi francez i etnisë rome, i cili gjithashtu punon si skenarist, kompozitor, aktor dhe producent.

## Personale 
Gatlif ka lindur në Algjeri me prejardhje nga Pied noir. Pas fëmijërisë së tij atje, Gatlif mbërriti në Francë në vitin 1960 pas Luftës Algjeriane për Pavarësi.

## Karriera 
Gatlif luftoi për vite të tëra për të depërtuar në industrinë e filmit, duke luajtur në disa produksione teatrale derisa drejtoi filmin e tij të parë, *La Tête en ruine*, në 1975. Ai e ndoqi atë me *La Terre au ventre* të vitit 1979, një histori e Luftës Algjeriane për Pavarësi.

Që nga filmi i vitit 1981 *Corre, gitano*, puna e Gatlifit është fokusuar te populli rom i Evropës, nga të cilët ai pjesërisht e ka origjinën e tij.

Pasi bëri *Gaspard et Robinson* në vitin 1990, Gatlif kaloi 1992 dhe 1993 duke xhiruar *Latcho Drom*, i cili u nderua me çmime të shumta. Ky film muzikor me metrazh të gjatë, shpesh i emërtuar gabimisht si dokumentar, trajton kulturën e ciganëve në të gjithë botën rreth temës së muzikës dhe kërcimit të tyre. Për Vincent Ostria, atëherë gazetar në Cahiers du Cinéma, ishte "filmi më i vërtetë i vitit (shënimi i redaktorit të 1993). Një vit më vonë, Gatlif solli në ekran botën e autorit JMG Le Clézio në *Mondo* (1994).

Filmi i tij *Exils* i vitit 2004, fitoi çmimin për regjisorin më të mirë në Festivalin e Filmit në Kanë 2004. Filmi i tij *Transilvania* u shfaq gjithashtu premierë në Kanë në maj 2006.

## Filmografia 
### Skenarist 
* *La Rage au poing* (1975)

### Regjisor dhe skenarist 
* *La Tête en ruine* (1975)
* *La Terre au ventre* (1978)
* *Corre gitano* (1981)
* *Canta gitano* (1981)
* *Les Princes* (1982)
* *Rue du départ* (1985)
* *Pleure pas my love* (1989)
* *Gaspard et Robinson* (1990)
* *Latcho Drom* (1993)
* *Mondo* (1995)
* *Gadjo dilo* (1997)
* ''Je suis né d'une cigogne* (1998)
* *Vengo* (2000)
* *Swing* (2001)
* *Exils* (2004)
* *Transylvania* (2006)
* *Korkoro* (2009)
* *Indignados* (2012)
* *Geronimo* (2014)
* *Djam* (2017)
* *Tom Medina'' (2021)

## Referime 
* Ky artikull bazohet në një përkthim të artikullit përkatës nga Wikipedia franceze, marrë më 17 korrik 2005.

## Lidhje të jashtme 
*   
* Intervistë (në frëngjisht)
Bajram Haliti

**Bajram Haliti** (i lindur më 21 maj 1955 në Gjilan, RSF Jugosllavi - vdekje 18 korrik 2022) është një autor nga Kosova. Librat e tij kanë fituar shumë çmime, duke përfshirë disa çmime në konkursin vjetor "Amico Rom" në Itali dhe vepra e tij u përfshi *Rrugët e Romëve: Një antologji PEN e Shkrimtarëve Ciganë* të vitit 1998. Një poliglot që ka dhënë leksione në të gjithë Evropën dhe SHBA-në, ai shërben si redaktor i revistës *Ahimsa* ("Jodhuna"), kushtuar çështjeve rome dhe serbe.

## Referime
Studimet Rome

**Studimet rome** (herë pas here, në anglisht **Gypsiology**) është një fushë studimesh ndërdisiplinore etnike që merret me kulturën, historinë dhe përvojat politike të popullit rom. Kjo disiplinë fokusohet gjithashtu në ndërveprimet midis popujve të tjerë dhe romëve, dhe mentalitetin e tyre ndaj romëve. 

Terma të tjerë për fushën akademike përfshijnë *Ziganologji*,  *Ciganologji*,  *Romologji*,  *Romalogji*,  dhe *Romistikë* . 

Disa nga studiuesit e shquar të studimeve rome përfshijnë Colin Clark  dhe Lev Cherenkov  ndër të tjerë.

## Publikimet 
Disa nga botimet e dedikuara për studimet rome janë:

* *Studime kritike rome* ( Universiteti i Evropës Qendrore, Hungari) 
* *Studime rome* (Gypsy Lore Society, Shtetet e Bashkuara të Amerikës) 
* Katalogu i studimeve rome të Universitetit të Hertfordshire. https://www.herts.ac.uk/uhpress/subject-areas/selected-backlist/romani-studies
* Artikujt e etiketuar nën termin Romani në Universitetin e Harvardit. https://fxb.harvard.edu/tag/romani-studies/ 

## Shih edhe 
* Romët
* Himni Rom
* Gjuha rome
* Muzika rome

## Referime 
## Lindhje të jashtme 
* Projekti Romani në Universitetin e Mançesterit 
* Lista e botimeve të studimeve rome nga University of Hertfordshire Press
* Konferenca Inauguruese 2011 në Studimet Rome, Universiteti i Kalifornisë, Berkeley
Rosario Flores

**Rosario del Carmen González Flores** e njohur më mirë si **Rosario Flores** (e lindur më 4 nëntor 1963) është një këngëtare spanjolle dy herë fituese e çmimit Latin Grammy.

Ajo lindi në Madrid, Spanjë, si vajza e Antonio González ('El Pescaílla') dhe këngëtares së famshme Lola Flores. Ajo është motra e këngëtares Lolita Flores dhe kantautorit Antonio Flores. Ajo ka një vajzë me ish të dashurin e saj Carlos Orellana. Djali i saj i dytë, Pedro Antonio, lindi më 21 janar 2006, në të njëjtën ditë me gjyshen e tij Lola Flores. Rosario dhe Pedro Lazaga, partneri i saj dhe babai i djalit të saj të dytë, u takuan gjatë xhirimit të filmit të Pedro Almodóvar "*Hable con ella*" në 2001.

## Çmimet dhe nominimet 
### Çmimet Latine Grammy 
Çmimet Latine Grammy jepen çdo vit nga Akademia Latine e Arteve dhe Shkencave të Regjistrimit në Shtetet e Bashkuara. Flores ka marrë dy çmime nga shtatë nominime.

|-
|rowspan="1" scope="row"| 2000
|scope="row"| "Jugar a la Locura"
|scope="row"| Best Female Rock Vocal Performance
| 
|-
|rowspan="1" scope="row"| 2002
|scope="row"| *Muchas Flores*
|rowspan="5" scope="row"| Best Female Pop Vocal Album
| 
|-
|rowspan="1" scope="row"| 2004
|scope="row"| *De Mil Colores*
| 
|-
|rowspan="1" scope="row"| 2006
|scope="row"| *Contigo Me Voy*
| 
|-
|rowspan="1" scope="row"| 2008
|scope="row"| *Parte de Mi*
| 
|-
|rowspan="1" scope="row"| 2010
|scope="row"| *Cuéntame*
| 
|-
|rowspan="1" scope="row"| 2014
|scope="row"| *Rosario*
|scope="row"| Best Contemporary Pop Vocal Album
| 
|-

## Diskografia 
* *De Ley* (1992)
* *Siento* (1995)
* *Mucho Por Vivir* (1996)
* *Jugar a la Locura* (1999)
* *Muchas Flores* (2001)
* *De Mil Colores* (2004)
* *Contigo Me Voy* (2006)
* *Parte de Mí* (2008)
* *Cuéntame* (2009; soundtrack for the 11th season of Spanish TV series *Cuéntame cómo pasó*)
* *Raskatriski* (2011)
* *Rosario* (2013)
* *Gloria a ti* (2016)

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* Faqja zyrtare
*   
* Rishikimi i *Cuéntame*  (anglisht)
Vrasja e Dushan Jovanoviqit

**Dušan Jovanović** (Serbian Cyrillic ) ishte një djalë etnik rom 13-vjeçar nga Beogradi, FR Jugosllavi, i cili u vra më 18 tetor 1997 nga dy 17-vjeçarë skinheads. Ai u rrah për vdekje në rrugën *Beogradska* në qendër të Beogradit ndërsa po shkonte nga shtëpia e familjes së tij në një dyqan ushqimesh aty pranë. Arsyeja e vetme e vrasjes ishte origjina rome e Jovanoviqit.

## Ngjarja 
Dushan Jovanoviq ishte një djalë 13 vjeçar i cili jetonte me familjen e tij në rrugën *Beogradska* afër sheshit Slavija në Beograd. Në mbrëmjen e 18 tetorit 1997, babai i tij Aleksandar i dha djalit disa para dhe e dërgoi në një dyqan ushqimesh aty pranë për të blerë Coca-Cola. Rrugës për në dyqan, Dushani u sulmua nga dy anëtarë të lëvizjes skinhead të ekstremit të djathtë . Pas njohjes së origjinës së tij rome, ata e urdhëruan që t'u jepte paratë përpara se ta hidhnin në tokë, duke e goditur me çizme me majë metalike dhe duke e goditur me një copë ulluqe shiu të thyer. Jovanoviq vdiq nga një thyerje e qafës. Arsyeja e vetme për sulmin ishte origjina e dukshme rome e Jovanoviqit.

Aleksandar Jovanoviq filloi të kërkonte djalin e tij. Ai përfundimisht e gjeti trupin e Dushanit të mbuluar me gjak, të shtrirë në një shkallë.

## Arrestimi dhe gjykimi 
Policia i identifikoi shpejt dy vrasësit si 17-vjeçarët Milan Čujić dhe Ištvan Fendrik nga Zemuni . Në mars 1998, Gjykata e Qarkut të Beogradit i dënoi të dy me dënimin maksimal të atëhershëm për të miturit: 10 vjet burg për të mitur . Ata janë dërguar për të vuajtur dënimin në Burgun për të Mitur në Valjevë. Dënimet e tyre u ndryshuan më vonë nga gjykata. Fendrik u lirua nga burgu më 1 prill dhe Čujić më 30 prill 2004.

Ndërsa ishte në burg, Fendrik u intervistua për të përjavshmen NIN . Ai pretendoi se nuk ishte anëtar i ndonjë partie politike, as neonazist apo pjesëtar i huliganëve që mbështesnin FK Rad (siç u spekulua nga mediat). Megjithatë, ai pranoi se ishte i ndikuar nga politika e ekstremit të djathtë në kohën e vrasjes. Fendrik u pendua gjatë intervistës, por edhe pasi u la i lirë. Čujić ka deklaruar publikisht se nuk ndjen keqardhje.

## Pasojat 
Dushani u varros dy ditë pas vrasjes dhe qindra njerëz morën pjesë në funeralin e tij.  Menjëherë pas tragjedisë, familja e Jovanoviqit u zhvendos në një shtëpi tjetër në lagjen Mirijevo të Beogradit. Nëna e tij kreu vetëvrasje duke u varur në korrik 2015 pas përpjekjeve të tjera të dështuara . Një motër, Kristina, e lindur rreth tre vjet pas vrasjes së Dushanit, tha se nëna e tyre "nuk mund ta pranonte kurrë që djali i saj të kishte ikur" dhe kishte shprehur dëshirën të ishte me të për ditëlindjen e tij (1 gusht). Babai i Aleksandër Jovanoviqit gjithashtu pësoi disa sulme në zemër dhe dy goditje në tru dhe vdiq në fund të vitit 2016.

Në dhjetëvjetorin e vrasjes, më 18 tetor 2007, presidenti i atëhershëm serb Boris Tadiq i kushtoi një pllakë përkujtimore Jovanoviqit në rrugën *Beogradska* në shtëpinë numër 33, para së cilës u vra djali.

*

## Referime
Realizmi poetik

**Realizmi poetik** (frëngjisht: *Réalisme poétique***)** ishte një lëvizje kinematografike në Francë në vitet 1930. Më shumë një prirje sesa një lëvizje, realizmi poetik nuk ishte aq i integruar sa montazhi sovjetik apo impresionizmi francez, por ishin individët që e krijuan këtë stil lirik. Drejtorët kryesorë të lëvizjes ishin Pierre Chenal, Zhan Vigo, Julien Divier, Marcel Carnet dhe ndoshta drejtori më i rëndësishëm i lëvizjes, Zhan Renoir. Renoir bëri një shumëllojshmëri të gjerë filmash të ndikuar nga Fronti Popullor i Majtë dhe madje edhe një film të shkurtër lirik.

## Historia 
Rryma, e ndikuar nga letërsia natyraliste, nga avangarda dhe nga kinemaja ekspresioniste gjermane, ilustrohet veçanërisht nga filmat e Zhan Vigo, René Clair, Zhan Renoir, Marcel Carne, Marcel L'Herbier, Marc Allégret, Jacques Becker. Jean Grémillon, Jacques Feyder dhe Julien Duvivier. Është gjithashtu e nevojshme të nënvizohet rëndësia e personaliteteve të tilla si skenaristët dhe dialogistët Jacques Prévert dhe Henri Jeanson, shkrimtari dhe producenti Marcel Pagnol, skenaristi belg Charles Spaak, drejtori artistik Lazare Meerson dhe dekoratori hungarez Alexandre Trauner.

Aktorët emblematikë të realizmit poetik janë Michel Simon, Jean Gabin, Arletty dhe Michèle Morgan.

Nga ana tjetër, realizmi poetik do të kishte një ndikim të rëndësishëm në kinemanë neorealiste italiane dhe në Valën e re franceze.

Realizmi poetik përbëhet nga dy prirje:

* Personazhe dhe ambient i njohur (kryesisht punëtorë, por edhe ushtarë, prostituta etj.). Rryma shoqëron nga afër lëvizjen e Frontit Popullor në Francë, duke qenë dhe zëri i saj. Pothuajse të gjithë filmat janë urban, të fokusuar në vetë idenë e qytetit dhe shkëmbimet që ndodhin atje. Kjo është ana “realiste”.
* Personazhe të mallkuar, shpesh margjinalë (dezertori nga *Le Quai des brumes* për shembull), përfaqësues të një klase shoqërore, por gjithashtu dhe mbi të gjitha të shënuar nga një fatalizëm që është i tyre. Fati dhe fataliteti gjithashtu zënë një vend të spikatur në këta filma. Kjo është ana “poetike”. *Dita lind* (*Le jour se lève*) ose *Bisha Njerëzore* (*La Bête humaine*), për shembull, janë ndërtuar tërësisht mbi këtë ide.
Ronald Lee

**Ronald Lee** (12 gusht , 193425 janar 2020) ishte një shkrimtar, gjuhëtar, profesor, muzikant popullor dhe aktivist rom kanadez. Ai studioi shoqërinë dhe kulturën rome dhe punoi për të nxitur dialogun ndërkulturor midis romëve dhe jo-romëve.

## Jeta e hershme dhe edukimi 
Ronald Lee ka lindur në Montreal, Kanada në vitin 1934. Babai i Lee ishte një muzikant Kalderash nga Evropa, i cili emigroi në Kanada, ku u martua dhe mori mbiemrin e gruas së tij Lee.

Në vitin 1939, familja e tij shkoi në Britaninë e Madhe për një vizitë, por nuk mundi të kthehej në Kanada për disa vite për shkak të shpërthimit të Luftës së Dytë Botërore. Lees përfundimisht u kthyen në Kanada në 1945.

Pas kthimit në Kanada, Lee punoi gjatë verës me xhaxhain e tij për panairet dhe parqet argëtuese. Në stinët e vjeshtës, dimrit dhe pranverës, ai ndoqi shkollën e natës në Montreal në vitet 1950 dhe 1960. Kur Lee ishte 18 vjeç, ai filloi të udhëtonte me një familje Kalderash nga Evropa dhe punoi në shtrimin e tasave të përzierjes dhe duke bërë arte të tjera farkëtarie dhe punë të çuditshme. Më vonë, ai mori kurse për gazetari dhe shkrim krijues.

## Vitet si i rritur 
Lee filloi të punonte me romët kanadezë si aktivist në vitin 1965, përmes *Kris Romani* (Asambleja e Brendshme Gjyqësore Rome). Ai u përpoq të nxiste një mirëkuptim më të mirë midis romëve dhe jo-romëve, për të luftuar paragjykimet dhe dezinformatat në gazeta dhe për të ndihmuar romët të përfaqësojnë veten e tyre. Në vitet 1970, ai u përfshi në ndihmën e refugjatëve romë nga Blloku Lindor Komunist dhe ish- Jugosllavia. Ai shkoi me Yul Brynner, Ian Hancock dhe John Tene në Kombet e Bashkuara më 5 korrik 1978 për të paraqitur një peticion rom duke kërkuar statusin e OJQ-së. Kjo u dha një vit më vonë.

Nga viti 1989 deri në vitin 1990, ai ndihmoi ata që kërkonin azil, të cilët ishin persekutuar si romë në vendet e tyre të mëparshme. Në 1997, ai filloi dhe ishte një nga themeluesit e *Komunitetit Rom dhe Qendrës së Avokimit* (me bazë në Toronto) dhe *Aleancës së Romëve Kanadeze Perëndimore*, në Vankuver, në 1998.

Ronald Lee ligjëroi një kurs për diasporën rome në Universitetin e Torontos nga viti 2003 - 2008.

Në vitin 2014, Ronald Lee u nderua nga Queen's University, Kingston, Ontario, me një Doktor Nderi në Drejtësi.

## Shkrimet 
* *Goddamn Gypsy* (1971), një roman i famshëm autobiografik i përkthyer në spanjisht, gjermanisht, italisht, serbisht, çekisht, rusisht dhe gjuhë të tjera. Botuar nga Tundra Books of Montreal, dhe McClelland dhe Stewart, Toronto, Kanada
* *The Living Fire (E Zhivindi Yag)* (2009), ripublikimi i *Goddamn Gypsy* (më lart) nën titullin e synuar fillimisht të autorit, nga Magoria Books në 2009.
* *Learn Romani: Das-duma Rromanes*, University Of Hertfordshire Press, 2005978-0-230-61163-4
* *Romani Dictionary: Kalderash-English*, Magoria Books, 2010. ISBN&nbsp;978-0-9811626-4-5

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* Faqja e internetit e Ronald Lee  me informacione dhe artikuj
* Një intervistë