Universiteti i Sorbonës

**Universiteti i Sorbonës** (Frengjisht: Sorbonne Universite) është një universitet publik kërkimor i vendosur në Paris, Francë. Trashëgimia e institucionit shkon deri në Mesjetë në vitin 1257 kur Kolegji i Sorbonës u themelua nga Robert de Sorbon si një kolegj përbërës i Universitetit të Parisit, një nga universitetet e para në Evropë. Versioni i tij aktual u formua në vitin 2018 nga bashkimi i Universitetit Paris-Sorbonne (Paris IV) dhe Universitetit Pierre et Marie Curie (Paris VI).

Universiteti i Sorbonës është një nga universitetet më të kërkuara nga studentët dhe studiuesit nga Franca, Evropa dhe vendet frëngjishtfolëse . Më e rëndësishmja, Marie Skłodowska-Curie, e cila erdhi nga Polonia në 1891 dhe u bashkua me Fakultetin e Shkencave të Universitetit të Parisit, ishte gjithashtu gruaja e parë që u bë profesoreshë në Sorbonë. Marie Curie dhe bashkëshorti i saj Pierre Curie konsiderohen themeluesit e Fakultetit të Shkencës dhe Inxhinierisë së Universitetit të Sorbonës në ditët e sotme. Që nga viti 2021, ish-studentët dhe profesorët e tij kanë fituar 33 Çmime Nobel, gjashtë Medalje Fields dhe një Çmim Turing . 

## Historiku 
Robert de Sorbon (1201–1274), kapelan i Mbretit Louis IX (Saint Louis), vëzhgoi vështirësitë që përjetonin "nxënësit e shkollës" të varfër për të arritur gradën e mjekut. Në shkurt të vitit 1257, ai themeloi zyrtarisht një shtëpi ( *domus* ) të cilën e kishte ndërmend për një numër të caktuar klerikësh laikë të cilët, duke jetuar së bashku dhe pa u shqetësuar për ekzistencën e tyre materiale, do të ishin tërësisht të zënë me studimin dhe mësimdhënien. Kjo shtëpi u quajt kolegji i Sorbonës .

Slogani i vjetër i themelimit, " *Universiteti i Sorbonës, krijues të së ardhmes që nga viti 1257* ", i referohet kësaj date. Kolegji i Sorbonës u mbyll së bashku me të gjitha kolegjet e tjera të ish -Universitetit të Parisit në vitin 1793.

Kolegji i Sorbonës ndodhej në vendin e ndërtesës aktuale të Sorbonës, të ndarë midis Universitetit të Sorbonës dhe Universitetit Panthéon-Sorbonne .

### Fakulteti i Shkencave Humane të Parisit, "Sorbonne" 
Me seli në Sorbonë, Fakulteti i Shkencave Humane i Universitetit të Parisit (i njohur zakonisht si *Sorbonë* për shkak të vendndodhjes së tij) u krijua me dekretin e 17 marsit 1808 mbi organizimin e Universitetit Perandorak të Francës .  

Gjatë Restaurimit të Burbonëve, fakulteti mirëpriste mesatarisht 1,000 deri në 1,500 studentë në vit, duke u rritur në 2,000 gjatë Monarkisë së Korrikut . Por numri i stafit mësimdhënës mbeti i kufizuar: midis viteve 1809 dhe 1878, vetëm 51 profesorë jepnin mësim në Fakultetin e Shkencave Humane.  Në të njëjtën kohë, në vitin 1927 u hap një kampus satelitor në Orsay, në jug të Parisit, i cili më vonë do të bëhej Universiteti aktual Paris-Saclay, si dhe një kampus satelitor në Orléans në vitin 1960. 

### Ndarja e Universitetit të Parisit 
Në vitin 1971, Universiteti i Parisit, duke përfshirë fakultetet e tij të shkencave humane dhe shkencore, u nda në disa universitete ndërdisiplinore. Disa, përfshirë Universitetin e Parisit-Sorbonës, e ruajtën emrin " Sorbonë " dhe ambientet në qendrën historike të Universitetit të Parisit, i cili deri atëherë i ishte kushtuar kryesisht fakulteteve të Shkencave Humane dhe Shkencave.

Universiteti i Parisit-VI, i riemëruar më vonë si "UPMC", është krijuar nga shumica e njësive mësimore dhe kërkimore të Fakultetit të Shkencave të Parisit (të tjerat bashkohen me universitetet Paris-VII Denis Diderot (tani Université Paris Cité ), Universiteti Paris-Saclay në Orsay, Paris-XII dhe Paris-XIII në Villetaneuse) dhe një pjesë e njësive të Fakultetit të Mjekësisë të Parisit (të tjerat bashkohen me universitetet Paris-V René Descartes (tani Université Paris Cité ), Paris-VII Denis Diderot dhe Paris-XIII ).

### Ribashkimi i Universitetit të Parisit-Sorbonës dhe UPMC-së 
Në vitin 2010, disa nga pasardhësit e drejtpërdrejtë të fakulteteve të Universitetit të Parisit krijuan Shoqatën e Universiteteve të Sorbonës . Universitetet e mëposhtme, anëtare të sistemit universitar, vendosën të bashkohen në Universitetin e Sorbonës në vitin 2018:

* Universiteti Paris-Sorbonë (Paris IV) (1971–2017), më parë pjesë përbërëse e fakultetit të shkencave humane të Universitetit të Parisit.
* Universiteti Pierre et Marie Curie (UPMC ose Paris VI) (1971–2017), më parë pjesë përbërëse e fakultetit të shkencave dhe e shkollës së mjekësisë të Universitetit të Parisit.

Në të njëjtën kohë, Shoqata e Universiteteve të Sorbonës u riemërua në aleancën e Universiteteve të Sorbonës; ajo përfshin institucionet e mëposhtme për bashkëpunim akademik: 

* Universiteti i Teknologjisë i Compiègne (1972–&nbsp;)
* INSEAD
* Muzeu Kombëtar i Historisë Natyrore
* *Qendra Ndërkombëtare e Studimeve Pedagogjike* (Qendra Ndërkombëtare për Studime Pedagogjike)
* ''Pôle supérieur d'enseignement artistique Paris Boulogne-Billancourt*
* Katër institute kërkimore

Si pjesë e reformave të Arsimit të Lartë Francez, më 19 mars 2018, juria ndërkombëtare e thirrur nga Qeveria Franceze për " *Iniciativën e Ekselencës'' " (IDEX) konfirmoi fitoren përfundimtare të Universitetit të Sorbonës. Si pasojë, Universiteti i Sorbonës fitoi një fondacion prej 900 milionë eurosh pa afat kohor. Ky është institucioni i parë i arsimit të lartë në rajonin e Parisit që fiton një fondacion të tillë. Universiteti u themelua me një dekret të lëshuar më 21 prill 2017, që hyri në fuqi më 1 janar 2018. 

## Fakultetet 
Universiteti i Sorbonës ka tre fakultete: Arte dhe Shkenca Humane, Shkencë dhe Inxhinieri dhe Shkenca Shëndetësore. 

### Arte dhe shkenca humane 
Fakulteti i Arteve dhe Shkencave Humane i Universitetit të Sorbonës ofron studime në arte, gjuhë, letërsi dhe shkenca humane e shoqërore, dhe është më i madhi në Francë. Fusha të tilla si historia, gjeografia, gjuhët, gjuhësia, muzikologjia, filozofia, letërsia klasike dhe moderne, letërsia dhe qytetërimet e huaja, si dhe historia e artit dhe arkeologjia janë pjesë e këtij fakulteti. 

### Shkencë dhe inxhinieri 
Fakulteti i Shkencave dhe Inxhinierisë i Sorbonës është një institucion i madh kërkimor në Francë. Mund të konsiderohet pasardhësi në linjë të drejtpërdrejtë i Fakultetit të Shkencave të Universitetit të Parisit me Fakultetin e Shkencave Paris-Saclay . 

Ajo ka 79 laboratorë në rajonin e Parisit, shumica në bashkëpunim me Qendrën Kombëtare të Recherche Scientifique (CNRS). Disa nga institutet dhe laboratorët më të shquar përfshijnë Institut Henri Poincaré (Matematikë), Institut d'astrophysique de Paris (Astrofizikë), LIP6 (Informatikë / Shkenca Kompjuterike), Institut des systèmes intelligents et de robotique (Robotics), Institut de Mathématiques – Mathématiques-the Judruges. me Universitetin Paris Cité ) dhe Laboratoire Kastler-Brossel (Fizika Kuantike, e përbashkët me Universitetin PSL ). 

## Kampuset 
#### Sorbonë 
Kampusi historik i Universitetit të Sorbonës është në ndërtesën historike qendrore **të Sorbonës**, e vendosur në 47 rue des Écoles, në kampusin historik universitar të Lagjes Latine . Ndërtesa është pronë e pandarë e 13 universiteteve pasardhëse të Universitetit të Parisit, të menaxhuara nga *Kancelaria e Universiteve të Parisit* .  Përveç monumenteve të Cour d'Honneur, Kapelës së Sorbonës dhe ,  ndërtesa strehon Fakultetin e Arteve dhe Shkencave Humane të Universitetit të Sorbonës, Rektoratin e Akademisë së Parisit, *Chancellerie des Universités de Paris*, dhe një pjesë të universiteve të Sorbonne-Sorbonne, No. Paris Cité dhe *École Nationale des Chartes* si dhe *École Pratique des Hautes Études* që janë shkolla përbërëse të Universitetit PSL . 

Para shekullit të 19-të, Sorbona zinte disa ndërtesa. Kapela u ndërtua në vitin 1622 nga atëherë Rektori i Universitetit të Parisit, Kardinali Richelieu, gjatë mbretërimit të Louis XIII . Në vitin 1881, politikani Jules Ferry vendosi ta shndërronte Sorbonën në një ndërtesë të vetme. Nën mbikëqyrjen e Pierre Greard, Drejtor i Autoritetit Arsimor të Parisit, Henri-Paul Nénot ndërtoi ndërtesën aktuale nga viti 1883 deri në vitin 1901 që pasqyron një uniformitet themelor arkitektonik. Integrimi i kapelës në tërësi ishte gjithashtu punë e Nénot me ndërtimin e një court d'honneur . Ndërtesa e Sorbonës është përgjithësisht e rezervuar për studentët e vitit të tretë të studimeve universitare dhe studentët e diplomuar në disiplina të caktuara akademike. Vetëm studentët e studimeve semite, pavarësisht nivelit, i ndjekin të gjitha lëndët në kampusin e Sorbonës.

Biblioteka e Sorbonës është një bibliotekë ndëruniversitare e Universitetit Panthéon-Sorbonne, Universitetit Sorbonne Nouvelle, Universitetit Sorbonne, Universitetit Paris Cité, nën administrimin e Panthéon-Sorbonne .  Është e hapur ekskluzivisht për studentët e vitit të tretë të studimeve universitare dhe studentët e diplomuar. Me arkivat e mëparshme të Universitetit të Parisit, tashmë të mbyllur, 2,500,000 libra, 400,000 prej të cilëve të lashtë, 2,500 dorëshkrime historike, 18,000 punime disertacioni doktorature, 17,750 periodikë francezë dhe ndërkombëtarë të kaluar dhe aktualë dhe 7,100 pllaka shtypi historike, Biblioteka e Sorbonës është biblioteka më e madhe universitare në Paris dhe u rinovua plotësisht në vitin 2013.

Departamenti i Arteve dhe Shkencave Humane i Bibliotekës së Universitetit të Sorbonës (frëngjisht: *Pôle Lettres de la Bibliothèque de Sorbonne Université* ), pjesë e Fakultetit të Arteve dhe Shkencave Humane, u ofron studentëve dhe stafit mësimdhënës qasje në 18 biblioteka dhe koleksione tematike. Katalogu përfshin 600,000 libra, 350,000 libra elektronikë, 60,000 numra të periodikëve online dhe 165 baza të dhënash.

#### Pierre dhe Marie Curie (dikur Jussieu) 
Kampusi më i madh i Universitetit të Sorbonës është Kampusi Jussieu, zyrtarisht i quajtur "Kampusi Pierre dhe Marie Curie". Ai strehon Fakultetin e Shkencës dhe Inxhinierisë të Universitetit të Sorbonës dhe Shkollën Politeknike të Sorbonës, Qendrën e Sorbonës për Inteligjencën Artificiale, Institutin e Sorbonës për Tranzicionin Mjedisor, Institutin e Inxhinierisë Shëndetësore (IUIS) dhe Institutin e Shkencave të Informatikës dhe të të Dhënave (ISCD). Ndërtesat e para janë nga viti 1957. Pjesa kryesore e kampusit, " ''Grill d'Albert'' ", u ndërtua në vitin 1964 dhe u rinovua plotësisht nga viti 1996 deri në vitin 2016. 

Brenda Bibliotekës së Universitetit të Sorbonës, ajo strehon 6 biblioteka universitare, duke përfshirë një bibliotekë të rëndësishme kërkimore në matematikë dhe shkenca kompjuterike .

#### Pitié-Salpêtrière 
Kampusi Pitié-Salpêtrière është selia e Fakultetit të Shkencave të Shëndetit të Universitetit Sorbonne dhe Departamentit të tij të Studimeve Mjekësore. Ai ndodhet në Spitalin dhe Qendrën Universitare (CHU) Pitié-Salpêtrière, të themeluar në vitin 1657 në arondissementin e 13-të të Parisit. Të gjithë studentët e mjekësisë universitare dhe të diplomuar studiojnë në këtë kampus. Kurset pasuniversitare mbahen në Manastirin Cordeliers në kampusin e Lagjes Latine .

Kampusi i spitalit strehon gjithashtu Departamentin e Simulimit Shëndetësor të Sorbonës, Institutin e Trurit të Parisit dhe Institutin e Kardiometabolizmit dhe Ushqyerjes (IHU-ICAN). Kampusi është gjithashtu shtëpia e Grupit Spitalor Universitar AP-HP të Sorbonës .

## Shih edhe 
* Arsimi në Paris
* Arsimi në Francë
* Universiteti i Parisit

## Referime 
* THE – France's most iconic university, the Sorbonne, is reborn
* University World News, Merger of elite Paris universities gets the go-ahead
* Le Figaro, Le retour de la grande université de Paris
* Study International, Consolidation of two elite Paris universities confirmed for 2018
* The Pie News, Mega university planned for Paris's Left Bank

## Lidhje të jashtme 
* Uebfaqja zyrtare e universitetit.
* Uebfaqja zyrtare e projektit.
* Uebfaqja zyrtare    të Shoqatës së Universitetit të Sorbonës.
* Dekreti për krijimin zyrtar të universitetit.

## Referime