Ágnes Heller

**Ágnes Heller** (e lindur më 12 maj 1929 - vdiq më 19 korrik 2019) ishte një filozofe hungareze.

## Jeta e hershme dhe zhvillimi politik 
Ágnes Heller është rritur nga një familje nga klasa e mesme hebreje. Gjatë Luftës së dytë Botërore, babai i saj përdori trajnimet e tij ligjore dhe njohuritë e gjermanishtes për të ndihmuar njerëzit me dokumentet e nevojshme të emigruar nga Nazistët e Evropës. Në korrik të vitit 1944, i ati i Heller u internua në kampin e përqendrimit Auschwitz, ku ai vdiq para përfundimit të luftës. Heller dhe nëna e saj arritën ti shmangen internimit.

Në vitin 1947, Heller filloi të studioj fizikë dhe kimi në Universitetin e Budapestit. Megjithatë, më pas ajo ndryshoi fokusin e saj për filozofinë, kur i dashuri i saj në kohë i kërkoi asaj që të dëgjojnë ligjëratat e filozofit György Lukács, në kryqëzimet e filozofisë dhe kulturës. Ajo menjëherë u zhyt në atë se si ligjëratën e tij i adresonte shqetësimet dhe interesat e saj në atë se si të jetosh në botën moderne, sidomos pas përvojës së Luftës së dytë Botërore dhe Holokaustit.

1947 ishte edhe viti që Heller u bashkua me Partinë Komuniste, derisa ishte në kampin e punës zionist dhe filloi të zhvillojë interesin e saj në Marksizmin. Megjithatë, ajo ndjeu që Partia të ishte mbytëse e mundësive të ithtarëve të saj, që të mendojnë lirshëm për shkak të besimit në cendralizmin demokratik (besnikëri totale) ndaj Partisë. Ajo u përjashtua nga ajo për herë të parë në vitin 1949, vit që Mátyás Rákosi erdhi në pushtet dhe për të futur vendin në vitet e sundimit Stalinist.

## Puna shkencore 
### Karriera e hershme në Hungari 
Pas vitit 1953 dhe caktimi i Imre Nagy si Kryeministër, Heller ishte në gjendje të sigurtë për të ndërmarrë studimet e saj të doktoraturës nën mbikëqyrjen e Lukács, dhe në vitin 1955, ajo filloi të jap mësim në Universitetin e Budapestit.

### Nga Revolucioni Hungarez i vitit 1956 deri në Pranverën e Pragës të vitit 1968 
Revolucioni Hungarez 1956 ishte ngjarja politike më e rëndësishme e jetës së saj, sepse në këtë kohë ajo pa efektin e lirisë akademike të teorisë kritike Marksiste të rrezikshme për tërë strukturën politike dhe shoqërore të Hungarisë. Kryengritjet i konfirmuan idetë e Heller, se çfarë Marksi me të vërtetë do të thotë  për njerëzit është që të ketë autonomi politike dhe vendosmëri kolektive të jetës shoqërore.

## Çmime, dekorata (përzgjedhje) 
* Çmimi Lessing, Hamburg (1981)
* Hannah Arendt profesor i Filozofisë, Bremen, (1994)
* Çmimi Széchenyi (1995) – Tudományos munkássága elismeréseként.
* * Doctor honoris causa*, Melburn, (1996)
* Urdhri i Meritës së Republikës së Hungarisë (Civil), Grand Ndër - Yll] (2004)
* Çmimi nga Seksioni Italian i Parlamenti Evropian (2004)
* Pro Scientia Golden Medal (2005)
* Çmimi Sonning (2006)
* Çmimi Herman Cohen (2007)
* Çmimi Vig Mónika (2007)
* Çmimi Mazsike Várhegyi György (2007)
* Qytetare e Budapestit (2008)
* Medalja-Goethe (2010)
* Partisë Socialiste Hungareze - Medalje për veprimtarinë publike (2011)
* Medalja Wallenberg  (2014)
* Internationale Willy-Brandt-Preis (2015)

## Veprat 
### Artikuj 
* "Teoria Marksiste e Revolucionit dhe Revolucioni në jetën e përditshme"* -  ("The Marxist Theory of Revolution and the Revolution in Everyday Life"*  - Telos*, Fall 1970)*
* "Në aventurat e reja të Dialektikës" - (*"On the New Adventures of the Dialectic"* - *Telos*, Spring 1977)
* "Format e Barazisë" - (*"Forms of Equality"*  - *Telos*, Summer 1977)
* "Komedia dhe Racionaliteti" - (*"Comedy and Rationality"*  - *Telos*, Fall 1980)
* "Antinomitë e Paqes" - (*"The Antinomies of Peace"* - *Telos*, Fall 1982)
* "Nga e kuqja në të gjelbër" - (*"From Red to Green"*  - *Telos*, Spring 1984)
* "Lukacs dhe Familja e Shenjtë" - (*"Lukacs and the Holy Family"*  - *Telos*, Winter 1984-5)

### Libra 
* *A mai történelmi regény* ("Romani historik sot", hungarisht), Budapest: Múlt és Jövő Kiadó, 2011.
* *The insolubility of the "Jewish question", or Why was I born Hebrew, and why not negro?* Budapest: Múlt és Jövő Kiadó, 2004.
* *Beyond Justice*, Oxford, Boston: Basil Blackwell, 1988.
* *Can Modernity Survive?*, Cambridge, Berkeley, Los Angeles: Polity Press and University of California Press, 1990.
* *Dictatorship Over Needs* (with F. Fehér and G. Markus). Oxford: Basil Blackwell, 1983.
* *Doomsday or Deterrence* (with F. Fehér). White Plains: M. E. Sharpe, 1986
* *Eastern Left – Western Left (Freedom, Totalitarianism, Democracy)* (with F. Fehér). Cambridge, New York: Polity Press, Humanities Press, 1987.
* *An Ethics of Personality*, Cambridge: Basil Blackwell, 1996.
* ''From Yalta to Glasnost (The Dismantling of Stalin's Empire)* (with F. Fehér). Oxford, Boston: 1990.
* *General Ethics*, Oxford, Boston: Basil Blackwell, 1989.
* *The Grandeur and Twilight of Radical Universalism* (with F. Fehér). New Brunswick: Transaction, 1990.
* *The Humanisation of Socialism* (with A. Hegedus et al.), (collected papers trans. from Hungarian). London: Allison and Busby, 1976.
* *Hungary, 1956 Revisited: The Message of a Revolution A Quarter of a Century After* (with F. Fehér). London, Boston, Sydney: George Allen and Unwin, 1983.
* *Immortal Comedy: The Comic Phenomenon in Art, Literature, and Life*, Rowman and Littlefield Publishers Inc, November 2005.
* *Individuum and Praxis (Positionen der Budapester Schule)*, (collected essays trans. from Hungarian, with G. Lukács et al.). Frankfurt: Suhrkamp Verlag, 1975.
* *On Instincts* (English trans. of Hungarian original). Assen: Van Gorcum, 1979.
* *Lukács Revalued*, editor. Oxford: Basil Blackwell, 1983 (paperback, 1984).
* *A Philosophy of Morals*, Oxford, Boston: Basil Blackwell, 1990.
* *The Postmodern Political Condition* (with F. Fehér), Cambridge, New York: Polity Press Columbia University Press, 1989.
* *The Power of Shame (A Rationalist Perspective)*, London: Routledge and Kegan Paul, 1985.
* *Reconstructing Aesthetics*, editor with F. Fehér. Oxford: Basil Blackwell, 1986.
* *Renaissance Man* (English trans. of Hungarian original). London, Boston, Henley: Routledge and Kegan Paul, 1978.
* *A Theory of Modernity, Blackwell Publishers*, Cambridge MA, 1999.
* *The Theory of Need in Marx*, London: Allison and Busby, 1976.
* *The Time is Out of Joint: Shakespeare as Philosopher of History*, Blackwell Publishers, Cambridge MA, 2000.
* *Towards a Marxist Theory of Value'', Carbondale: University of Southern Illinois, Telos Books, 1972.

## Referime