Suar, Volga Bullgari

**Suari** ishte një qytet bullgar i Vollgës mesjetare (shek. IX - XIV),  kryeqyteti i Principatës së Suarit në vitet 948–975.

Ishte e vendosur në rrjedhën e sipërme të lumit Utak, degë e majtë e lumit Vollga. Në shekullin X, Suari kishte monedhën e vet. Ai ishte qendër politike, ekonomike dhe tregtare e Bullgarisë së Vollgës. Pas pushtimit mongol të Bullgarisë së Vollgës në vitin 1236, qyteti e humbi rëndësinë e tij. Besohet se rrënojat (fortifikime, themele, mbetjet e pallatit) ndodhen në fshatin e sotëm Kuzneçikha, në rrethin Spaski të Tatarstanit. 

Dmitriev VD besonte se qyteti bullgar i Suarit ndodhej në bregun e djathtë të Vollgës në lumin Svijaga: Një legjendë tjetër për çuvashët e brigjeve të djathta thotë:

 "...Dikur, çuvashët jetonin midis lumit Vollga dhe Svijaga. Thuhet se ata jetonin në strehime të nëndheshme, prandaj fshatrat e tyre ishin të padukshëm. Edhe qyteti i tyre kryesor përbëhej nga strehime të nëndheshme. Fshatrat dhe qytetet e tyre ndodheshin ndërmjet pyjeve dhe stepave midis lumenjve Vollga dhe Svijaga, thonë. Në atë kohë nuk quheshin çuvash, por një lloj tjetër suvarësh. Kështu i quanin, sepse jetonin në mes të lumenjve..."

— Dimitriev V. D. Legjendat historike të çuvashëve: Ese për historinë e popullit çuvash nga kohët e lashta deri në mesin e shekullit XIX / Botimi i dytë, i zgjeruar. — Çeboksari: Shtëpia Botuese Çuvashe, 1993. — fq. 42. V. D. Dmitriev besonte se qyteti i Suvarit quhej kështu, sepse ndodhej midis dy lumenjve, Svijaga dhe Vollga, dhe vetë fjala "Suvar" do të thotë "Midis lumenjve", nga turqishtja *Su* ose dialekti çuvash *Shu* – Ujë, Lumë dhe *Var* – në mes, në qendër, pra në mënyrë të drejtpërdrejtë "Shuw varrinche" – "Midis lumenjve". 

Qyteti i Suwar-it në hartën e Muhammad Al-Idrisi-t është shënuar në bregun e djathtë të lumit Vollga me emrin "Sauan". 

Sipas Vasili Dimitrieviçit, ky qytet ndodhej jo larg Uljanovskut (Simbirskut), në fshatin Aleikino i Vjetër, i shënuar në "hartën arkeologjike të Provincës së Simbirskut" si "Vendbanimi Moshkovo", dhe pranë tij ndodhej qyteti satelitor "Vendbanimi Sendiukov" (nga çuvaqishtja "Şĕn Çuk"). Po ashtu, afër ndodhej edhe qyteti Oshel, një qytet mesjetar i Bullgarisë së Vollgës, mbetjet arkeologjike të të cilit ndodhen në vendbanimin Bogdashkinsky, që sot i përket rrethit Tetyushsky, në Republikën e Tatarstanit.Pranë fshatit Alekino i Vjetër janë ruajtur mbetjet e një qyteti shumë të lashtë, i njohur në librat kazane të shkrimit të fshatit Volinsk në vitin 1648 me emrin "Vendbanimi Moshkov". Në vitin 1675, ky vendbanim, së bashku me tokat e tij të pabanuara, iu dha Grigory dhe Markel Vasiljeviç Galkin, të cilët themeluan këtu fshatin Rozhdestvenskoye (Alekino, Moshkovo, vendbanim me të njëjtin emër).

Pranë fshatit Alekino i Vjetër kalonte *zaseka* (vijë mbrojtëse me kullota e pyje të prera) që vinte nga fshatrat Gorodishçe dhe Rastoki, pjesë e zasekës së Tetjushit, në drejtim të vendbanimit Kuralovo, afër fshatit Pilyugina mbi lumin Birjuç i Thatë. Më tej, zaseka shkonte drejt vendbanimit pranë fshatit Kezmino dhe vazhdonte drejt vendbanimit Promzino (rrethi Alatyrsky).  Polivanov, Vladimir Nikolaevich "Harta arkeologjike e provincës së Simbirskut", fq. 8–9.Shënimet e Ahmad Ibn Fadlan thonë: Mbreti i Suvarit quhej Vajrak:**22 lëvizje në lumin Javshire.**

 Mbreti u zhvendos nga një rezervuar i quajtur Hallaja drejt një lumi të quajtur Javashir,

 ku qëndroi për dy muaj.

Më pas ai [sërish] dëshironte të lëvizte dhe dërgoi një

 [slannik – ndoshta një i dërguar] te një fis i quajtur Suvar,

 duke i ftuar të bashkoheshin me të. Ata refuzuan

 [t’i nënshtroheshin] dhe u ndanë në dy grupe.

Një nga këto grupe udhëhiqej nga dhëndri i tij,

 emri i të cilit ishte Vajrak, dhe ai ishte sundimtari i tyre.

Mbreti [i Bullgarisë së Vollgës] u dërgoi këtë mesazh:

– Vërtet, Allahu i Madh dhe i Fuqishëm

 ma ka dhënë hirin e Islamit dhe

 epërsinë e sunduesit të besimtarëve. Unë jam shërbëtori i tij. 

Këta njerëz e kanë njohur autoritetin tim, dhe nëse dikush

 më kundërshton, do ta përballem me shpatë!

Grupi tjetër udhëhiqej nga mbreti

 i fisit, i cili quhej mbreti i [fisit] Eskel.

 Ai e njohu epërsinë e [mbretit të Bullgarëve],

por [në atë kohë] nuk ishte konvertuar ende në Islam. Suari shkruhet gjithashtu edhe si Sugari, por emri Suvar i referohet gjithashtu një qyteti në Dagestan, i cili u themelua nga Sabirët para shekullit VIII. 

## Referime