Kodra e Hisarit

djathtas|parapamje|250x250px| Pamje nga kodra e Hisarit në qytetin e Leskocit
**Hisari** (  *Hisar*) është një kodër me gjatësi prej     afër qytetit Leskovac në Serbinë jugore. Simboli i një qyteti, kodra është e njohur për mbetjet e vendbanimit të madh, të fortifikuar të epokës së bronzit dhe është shpallur një park natyror. Dëshmitë konfirmojnë banimin pothuajse të vazhdueshëm nga neoliti në periudhën osmane.  

## Vendndodhja 
djathtas|parapamje|250x250px| Ana veriore e kodrës
Kodra ndodhet brenda zonës urbane të Leskovacit, në luginën e lumit Veternica, i cili kalon në lindje të kodrës. Pothuajse nga të gjitha anët ajo është e rrethuar nga indet urbane të qytetit, me vetëm pjesën jugperëndimore dhe, pjesërisht, pjesën jugore të mbetet e pabanifikuar. Në veri, ka një park me emrin "Devet Jugovića". 

## Karakteristikat 
Kodra bën pjesë në shtrirjen më perëndimore të malit Gollak, me një rënie të pjerrët në luginën e Moravës. 

Emri i kodrës vjen nga fjala turke *hisar*, që do të thotë kështjellë ose kala. Fortesat më të vogla u quajtën *hisardžik* dhe fortesat mbi disa qytete në Serbinë jugore u quajtën me kohë *hisar* (Leskoc, Prokuple ).  

Një transmetues i TV lokal Leskovac ndodhet në kodër.   

## Arkeologjia 
Punimet arkeologjike filluan në vitin 1999, dhe ato kanë qenë të vazhdueshme që nga ajo kohë e deri më sot kanë mbuluar një sipërfaqe prej . Kryesuesi i gërmimeve është arkeologu Milorad Stojić nga Instituti Arkeologjik në Beograd.  

### Epoka e bronzit 
Hisar është një vendbanim me shumë nivele i cili lindi në disa periudha, të paktën nga 1350 dhe 1000 pes, gjatë epokës së bronzit të vonë. Ishte një vendbanim i madh i fortifikuar, i vendosur në pllajën më të lartë të kodrës. Ai ishte e mbrojtur me hendek mbrojtës, të thellë dhe i rrethuar nga pirgat prej druri në anën e brendshme. Fortifikimi shtrihej në shpatet, ku gjendeshin periferitë në ultësirën e Hisarit.  Fortifikimi është i ngjashëm me atë të zbuluar në lokalitetin Gradac në Novo Lanište, në pellgun e Lumit të Moravës së Madhe (Velika Morava), megjithëse Gradac është shumë më i ri, me origjinë në shekullin VIII per.. Vendbanimi i përkiste Kulturës së Bërnicës.  

Vendbanimi zë pjesën juglindore të kodrës. Shtresat e Bërnicës janë zbuluar në thellësinë e , dhe përbëhet nga 4 shtresa të cilat shënojnë 4 fazat e zhvillimit (Bërnica Ia, Ib, II-a, II-b). U zbuluan disa mijëra objekte, kryesisht fragmente qeramike.  Arkeologu amator Šćepan Turović e zbuloi atë, kështu që u emërua sipas tij, gjilpëra Turović.  

#### Hipoteza Dorian 
Stojić hipotezon se zhvillimi i metalurgjisë konfirmon teorinë e Pushtimit Dorian nga rruga veriore. Zbulimi i objekteve prej hekuri dhe bronzi nga shekulli XII para Krishtit, përkon me pushtimin. Dorianët jetuan në pellgun e Moravës së Jugut dhe rajoneve përreth Ballkanit Qendror në shekullin XIII dhe, duke prodhuar armët e hekurta, pushtuan me lehtësi popullin jugor në Greqi .  Përveç fibulave greke dhe qeramikës, në vitin 2005 një shembull i rrallë i argjendi u zbulua dhe që bashkë me objekte të tjera të zbuluara, tregon për ekzistencën e nekropolit të popullit të vjetër të Ballkanit, as trako - tribale apo trako - iliro - dardane.  *Zbulohet edhe* një tabletë me mbishkrimin e dukshëm *reddeta* ("dhurata e kthimit") dhe që është datuar në shekullin IV.  

Gjatë periudhës bizantine, kodra ishte një qendër artizanale dhe metalurgjie.

## Shih edhe 
* Arkeologjia
* Kultura e Bërnicës
* Arkeologjia e Kosovës
* Lokalitetet arkeologjike në Plandishtë dhe Shevarikë

## Referime