The Godfather (seri filmike)

***The Godfather*** është një trilogji e filmave të krimit amerikan të drejtuar nga Francis Ford Coppola i frymëzuar nga romani i vitit 1969 me të njëjtin emër nga autori italiano-amerikan Mario Puzo. Filmat ndjekin gjyqet e familjes së trilluar mafioze italiano-amerikane Corleone, patriarku i së cilës, Vito Corleone, bëhet një figurë kryesore në krimin e organizuar amerikan. Djali i tij më i vogël, Michael Corleone, bëhet pasardhësi i tij. Filmat u shpërndanë nga Paramount Pictures dhe u publikuan në vitet 1972, 1974 dhe 1990. Seriali arriti sukses në arkë, me filmat që fituan midis 430 dhe 517 milionë dollarë në mbarë botën. *The Godfather* dhe *The Godfather: Part 2* shihen nga shumë njerëz si dy nga filmat më të mëdhenj të të gjitha kohërave. Seriali është vlerësuar shumë, duke fituar 9 nga 28 nominimet gjithsej për Academy Award.

## Seri filmike
### *The Godfather*
*The Godfather* u publikua më 15 mars 1972. Filmi afatgjatë u drejtua nga Francis Ford Coppola dhe u bazua në romanin e Mario Puzo me të njëjtin emër. Komploti fillon me Don Vito Corleone që refuzon një ofertë për t'u bashkuar në biznesin e narkotikëve me bosin famëkeq të drogës Virgil Sollozzo, gjë që çon në një atentat. Djali i madh i Vitos, Sonny më pas merr përsipër biznesin e familjes dhe ai komploton me Michael për të kundërpërgjigjur për atentatin duke e detyruar atë të vrasë Sollozzo dhe një kapiten të korruptuar policie, duke e detyruar Michael të shkojë në Siçili i fshehur. Ndërsa ndodhet në Siçili, Michael udhëton nëpër vend dhe takon një grua me të cilën martohet, por që vritet në një bombë me makinë. Michael kthehet në Amerikë pas lajmit për vrasjen e vëllait të tij Sonny dhe martohet me ish të dashurën e tij Kay. Vito më pas ia dorëzon frenat e familjes Michael. Michael planifikon të zhvendosë biznesin familjar në Las Vegas; por para se të shpërngulej, babai i tij vdes dhe ai planifikon vrasjen e krerëve të pesë familjeve në ditën e pagëzimit të nipit të tij. Nënkomplote të tjera përfshijnë martesën abuzive të vajzës së Vitos, suksesin e Johnny Fontane në Hollywood dhe rolin e djalit të dytë të Vitos, Fredos në biznesin familjar në Las Vegas.

### *The Godfather: Part 2*
*The Godfather: Part 2* u publikua më 20 dhjetor 1974. Filmi me metrazh të gjatë u drejtua përsëri nga Francis Ford Coppola dhe u bazua në romanin me të njëjtin emër të Mario Puzo. Filmi është pjesërisht një vazhdim dhe një paraardhës i *The Godfather*, duke paraqitur dy drama paralele. Historia kryesore, pas ngjarjeve të filmit të parë, përqendrohet te Michael Corleone, Don i ri i familjes së krimit Corleone, duke u përpjekur të mbajë së bashku sipërmarrjet e tij të biznesit nga viti 1958 deri më 1959; tjetra është një seri rikthimesh pas babait të tij, Vito Corleone, nga fëmijëria e tij në Siçili në vitin 1901 deri në themelimin e familjes Corleone në qytetin e Nju Jorkut.

### *The Godfather Part III*
*The Godfather Part III* u publikua më 25 dhjetor 1990. Francis Ford Coppola u rikthye si regjisor për filmin e metrazhit të gjatë, ndërsa shkroi edhe skenarin me ndihmën e autorit Mario Puzo. Në komentin e tij audio për Pjesën II, Coppola deklaroi se ishte besimi i tij në dy filmat e parë që kishin treguar sagën e plotë të Corleone pa asgjë më shumë për të shtuar, gjë që e bëri atë të refuzonte kërkesat e shumta nga Paramount për të bërë një këst të tretë për më shumë se një dekadë, derisa vështirësi të rënda financiare të shkaktuara nga dështimi kritik dhe komercial i *One from the Heart* (1982) e detyruan atë të pranonte ofertën e kahershme. 

*The Godfather Part III* plotëson historinë e Michael Corleone, i cili tani po përpiqet të legjitimojë perandorinë e tij kriminale dhe tregon ngritjen e djalit të paligjshëm të Sonny Corleone, Vincent Corleone si pasardhës i Michael. Filmi portretizon gjithashtu një rrëfim të trilluar të ngjarjeve të jetës reale, duke përfshirë vdekjen e Papa Gjon Palit I dhe skandalin bankar Papal të viteve 1981 dhe 1982, duke i lidhur ato së bashku dhe me punët e Michael Corleone. Coppola ka deklaruar se synonte që Pjesa III të ishte një epilog i dy filmave të parë. Filmi luan Sofia Coppola si Mary Corleone, performanca e së cilës u prit negativisht nga kritikët. Leonard Maltin, tha për filmin se kastigu i Sofia Coppola ishte një "e metë pothuajse fatale"

#### Recut version
Më 4 dhjetor 2020, një version recut i filmit i titulluar *The Godfather Coda: The Death of Michael Corleone* u publikua në një numër të kufizuar kinemash, si dhe u publikua në platformat Blu-ray dhe transmetimi. Coppola tha se filmi është versioni që ai dhe Puzo kishin parashikuar fillimisht dhe ai "shfajëson" statusin e tij midis trilogjisë dhe performancës së vajzës së tij Sofia.

## Filmi i katërt u anulua
Coppola deklaroi se ai dhe Puzo kishin diskutuar potencialin e një kësti të katërt. Filmi i katërt synohej të ishte një prequel dhe një vazhdim i treguar në një tregim të ngjashëm me *Pjesën 2*. Ata kishin diskutuar një skenar të mundshëm duke parë Vito Corleone dhe Sonny duke fituar pushtetin politik të familjeve dhe perandorinë shantazhuese gjatë viteve 1930; dhe me Vincent Corleone në vitet 1980, të përhumbur nga vdekja e Mary, duke drejtuar biznesin familjar përmes një lufte shkatërruese dhjetëvjeçare dhe përfundimisht duke humbur interesat e biznesit të familjeve, respektin dhe fuqinë, duke parë një skenë të fundit me Michael Corleone para vdekjes së tij, duke përfunduar Historia 100-vjeçare e ngritjes dhe rënies së familjes Corleone.

Shumë aktorë u përfol se do të luanin në film: Robert De Niro, Andy García dhe Talia Shire u sugjeruan të ripërsërisnin rolet e tyre. Leonardo DiCaprio u diskutua për rolin e një Sonny Corleone të ri.

Në qershor 1999, *The Hollywood Reporter* kishte raportuar se një film i katërt ishte në punë me Garcían në rolin kryesor. García që atëherë ka pretenduar se skenari i filmit ishte pothuajse i prodhuar, Kontributi i Puzos në vazhdimin e mundshëm trajtoi familjen Corleone në fillim të viteve 1930, dhe përfundimisht u zgjerua në një roman nga Ed Falco dhe u publikua në 2012 si *The Family Corleone*. Pasuria e Puzos kishte kërkuar të mbante Paramount Pictures nga prodhimi i filmit të bazuar në  *The Family Corleone*. Tani i zgjidhur, Paramount ka fituar të drejtat për të bërë më shumë filma *Godfather*.

## Luajtën
## Vlerësime
### Academy Awards
Të tre filmat së bashku u nominuan për 28 Academy Award, nga të cilat fituan nëntë. *The Godfather* është trilogjia e parë që të tre filmat e saj janë nominuar për filmin më të mirë (*The Lord of the Rings* është i vetmi serial tjetër që e ka arritur këtë); është i vetmi serial filmash me dy fitues të filmit më të mirë, me *The Godfather* dhe *The Godfather: Paet 2* që fituan çmimin në vitet e tyre përkatëse. *The Godfather Part 2* është filmi i parë vazhdim që fiton filmin më të mirë (*The Lord of the Rings: The Return of the King* është i vetmi film tjetër që e ka arritur këtë). Për çmimin për Aktorin më të Mirë Dytësor, si *The Godfather* ashtu edhe *The Godfather Pjesa 2* kishin tre aktorë të nominuar për çmimin, që është një arritje e rrallë. *The Godfather Part 2* fitoi më së shumti çmime Oscar me gjashtë çmime. The Godfather Part III u nominua për shtatë Oscar, por nuk fitoi asnjë.
* *The Godfather* — Nomimine: 10, Fituan: 3
* *The Godfather Part II* — Nominime: 11, Fituan: 6
* *The Godfather Part III* — Nominime: 7, Fituan: 0

#### Golden Globe Awards
Të tre filmat së bashku u nominuan për gjithsej 20 Golden Globe Awards, nga të cilat ata fituan pesë.
* *The Godfather* — Nominime: 7, Fituan: 5
* *The Godfather Part II* — Nominime: 6, Fituan: 0
* *The Godfather Part III* — Nominime: 7, Fituan: 0

## Referime