Arsimi në Flandri

**Arsimi në Flandri** mbulon pjesën holandishtfolëse të Belgjikës dhe përbëhet nga tre rrjete ( *netten* ): arsim i ofruar nga qeveria ( *gemeenschapsonderwijs* ), shkolla publike të subvencionuara (nga provincat dhe bashkitë) dhe shkolla falas të subvencionuara (kryesisht të lidhura me kishën katolike).

## Vështrim 
Në të kaluarën ka pasur konflikte midis shkollave shtetërore dhe shkollave katolike ( *de schoolstrijd* ), dhe mosmarrëveshje në lidhje me faktin nëse shkollat katolike duhet të financohen nga qeveria. Pakti Shkollor i vitit 1958 ishte një marrëveshje nga tre partitë e mëdha politike (partitë Demokristiane, Socialiste dhe Liberale ) për t'i dhënë fund këtyre konflikteve.

Për shkak të federalizimit të Belgjikës, arsimi është organizuar nga të tre komunitetet që nga viti 1989. Që atëherë, Qeveria Flamane organizon arsimin në Rajonin Flamand, si dhe në Rajonin dygjuhësh të Kryeqytetit të Brukselit, ku është përgjegjëse edhe Qeveria e Komunitetit Francez . Komuniteti Flamand organizon arsimin në gjuhën holandeze, por duhet t'u ofrojë shkollave në gjuhën frënge në 12 komuna lehtësira gjuhësore brenda Rajonit Flamand.

Niveli federal rregullon vetëm disa çështje të përgjithshme: fillimin dhe mbarimin e arsimit të detyrueshëm (i cili është midis moshës 6 dhe 18 vjeç), kushtet minimale për lëshimin e diplomave dhe skemën e pensioneve. Neni 24 i Kushtetutës belge garanton gjithashtu arsimin falas, të drejtën e prindërve për të zgjedhur shkollën e tyre dhe neutralitetin (filozofik, ideologjik dhe fetar) të shkollave të ofruara nga qeveria. Këto shkolla shtetërore duhet të ofrojnë mundësinë e zgjedhjes midis mësimdhënies së njërës prej feve të njohura dhe mësimdhënies morale jo- denominacionale .

## Rrjetet 
Arsimi është i organizuar përmes tre rrjeteve.

Së pari, ekzistojnë shkolla shtetërore të ofruara drejtpërdrejt nga qeveria flamande, të cilat quhen *Gemeenschapsonderwijs* (fjalë për fjalë "arsimi komunitar"), të stilizuara si "SHKO!", arsimi i Komunitetit Flamand . Ato janë shkolla fillore dhe të mesme, si dhe qendra arsimore për të rritur. Shumica e shkollave të mesme zakonisht quhen *(Koninklijk) Atheneum* ("Atheneum (Mbretëror)"), shumica e të cilave u ndërtuan në vitet 1960 gjatë *schoolstrijd* ("lufta shkollore") në Belgjikë. Një nga atenetet më të vjetra është Ateneumi Mbretëror i Antwerpit, i cili ekziston që nga viti 1808.

Së dyti, ka shkolla publike të subvencionuara ( *officieel gesubsidieerd onderwijs* ), të cilat janë shkolla publike të organizuara sipas provincave dhe bashkive . Ato që sigurohen nga komunat koordinohen përmes Sekretariatit të Arsimit të Qyteteve dhe Komunave të Komunitetit Flaman ( *Onderwijssecretariaat van de Steden en Gemeenten van de Vlaamse Gemeenschap* ; OVSG). Ky rrjet përfshin gjithashtu disa shkolla të organizuara nga Komisioni i Komunitetit Flamand (VGC) në Bruksel.

Së fundmi, ka shkolla falas të subvencionuara ( *vrij gesubsidieerd onderwijs* ), të cilat me rreth 70% të nxënësve përbëjnë grupin më të madh. Ato organizohen kryesisht nga një organizatë e lidhur me Kishën Katolike, të organizuar nga Arsimi Katolik Flanders ( *Katholiek Onderwijs Vlaanderen* ), i njohur më parë si Sekretariati Flaman i Arsimit Katolik ( *Vlaams Secretariaat van het Katholiek Onderwijs* ; VSKO). Vetëm tetë shkolla janë të lidhura me Kishën Protestante, të ashtuquajturat "Shkolla me Bibël".  Ekzistojnë gjithashtu shkolla të lira jo-konfesionale, "shkolla metodologjike" që përdorin p.sh. metodën edukative Steiner, Freinet ose Montessori .

Mësimi në shtëpi është gjithashtu i ligjshëm pasi "mësimi" është i detyrueshëm në Belgjikë në krahasim me ndjekjen e shkollës. Mësimi në shtëpi është shumë i rrallë, por numrat po rriten ngadalë. Për vitin 2007-2008, numri i fëmijëve të shkolluar në shtëpi në Flandër u rrit në 279 në arsimin bazë dhe 504 në arsimin e mesëm, nga një total prej 1.3 milion.

## Nivelet 
parapamje|300x300px| Nivelet e ndryshme të arsimit në Flandër

### Arsimi bazë 
Arsimi bazë ( *baseonderwijs* ) përbëhet nga parashkollor fakultativ ( *kleuteronderwijs* ) dhe gjashtë vjet arsimi fillor i detyrueshëm ( *lager onderwijs* ). Arsimi i detyrueshëm fillon më 1 shtator të vitit në të cilin fëmija mbush gjashtë vjeç.

### Arsimi i mesëm 
Arsimi i mesëm ( *secundair onderwijs* ) gjithashtu zgjat gjashtë vjet duke filluar nga mosha 12 vjeç. Shkolla e mesme ndahet në katër lloje të përgjithshme. Çdo lloj përbëhet nga një sërë drejtimesh të ndryshme që mund të ndryshojnë nga shkolla në shkollë. Llojet e përgjithshme janë si më poshtë:

* Arsimi i mesëm i përgjithshëm. Rreth 40% e të gjithë nxënësve  ): Një arsim shumë i gjerë dhe i përgjithshëm, që përgatit për arsim të lartë.
* Arsimi i mesëm teknik TSO. Rreth 30% e të gjithë nxënësve): TSO është e ndarë përsëri në dy grupe arsimore: TTK dhe STK. Kurset TTK përqendrohen më shumë në aspektet teknike, kurset STK përqendrohen më shumë në çështjet praktike.
* Arsimi i mesëm profesional (BSO. Rreth 30% e të gjithë nxënësve): Arsim shumë praktik dhe shumë specifik për punën. Më pas, disa drejtime ofrojnë vite specializimi të shtata, ndonjëherë të teta.
* Arsimi i mesëm artistik KSO. Rreth 2% e të gjithë nxënësve): Këto shkolla lidhin zhvillimin e arsimit të mesëm të përgjithshëm dhe të gjerë me praktikën aktive të artit, duke filluar nga artet performuese deri te artet ekspozuese.

Nxënësit me aftësi të kufizuara mund të ndjekin Arsimin e Mesëm Special (BuSO), të llojeve të ndryshme.

### Arsimi i lartë 
Në Komunitetin Flamand ka pesë universitete, secili prej të cilave formon një "shoqatë" me një ose më shumë kolegje universitare ( *hogescholen* ).

* Universiteti Katolik i Leuvenit (KU Leuven) është universiteti më i madh dhe më i vjetri në Vendet e Ulëta . Që nga viti 2014, kishte 46,385 studentë të regjistruar, ose 20% të të gjithë studentëve në arsimin e lartë flamand.  Formon Shoqatën KU Leuven së bashku me kolegje të ndryshme universitare të vendosura në të gjithë Flandrën.
* Universiteti i Gentit (UGent) është një universitet publik i njohur si *Rijksuniversiteit Gent* (Universiteti Shtetëror i Gentit) deri në vitin 1991, kur iu dha autonomia. Shoqata e Universitetit të Ghentit përfshin më tej Hogeschool Gent, i cili është kolegji më i madh universitar i Flanders, Arteveldehogeschool dhe Hogeschool West-Vlaanderen .
* Universiteti i Antwerp-it formon Shoqatën e Universitetit të Antwerpit së bashku me Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen, Karel de Grote-Hogeschool dhe Akademinë Detare të Antwerp-it .
* Universiteti i Lirë i Brukselit (VUB) formon Shoqatën e Universiteteve të Brukselit me Erasmushogeschool Brussel .
* Universiteti i Hasseltit formon Shoqatën e Universiteteve të Limburgut së bashku me Hogeschool PXL, shkollën më të madhe.

Ish- Universiteti Katolik i Brukselit (KU Brussel) u bashkua me Universitetin Katolik të Leuvenit.

Shumë universitete dhe kolegje universitare janë historikisht të lidhura me " shtyllat " e tyre përkatëse në shoqëri, KU Leuven është universiteti katolik i shquar, Universiteti i Ghentit është i lidhur me shtyllën socialiste dhe Universiteti i Lirë i Brukselit përfaqëson shtyllën liberale.

Disa universitete kanë marrëveshje që u japin studentëve mundësinë të ndjekin kurse të caktuara në homologun frëngjishtfolës:

* Katholieke Universiteit Leuven - Université catholique de Louvain & Saint-Louis University, Bruksel
* Vrije Universiteit Brussel - Université libre de Bruxelles

Si pjesë e Procesit të Bolonjës, qeveria flamande krijoi në bashkëpunim me qeverinë holandeze një Organizatë Akreditimi të Holandës dhe Flandrës (NVAO).

Që nga viti 2014, 227,943 studentë ishin të regjistruar në arsimin e lartë flamand. 

## Cilësia 
Arsimi në Belgjikë, veçanërisht në Flandër, shpesh konsiderohet të jetë me cilësi të lartë.

Në Studimin Ndërkombëtar të Trendeve në Matematikë dhe Shkencë (TIMSS), Flandera është ndër vendet kryesore. Në matematikë, për shembull, nxënësit flamandë të klasës së tetë ishin në vendin e 5-të dhe të 6-të me rezultatet më të mira në vitet 1995-2003 (Flandera nuk është përfshirë në studimin e vitit 2007).

### Studentë të huaj 
Relativisht shumë studentë nga vendet fqinje, veçanërisht nga Holanda, ndjekin shkollat flamande.

Në arsimin fillor dhe të mesëm, ky numër është rreth 5,950 nxënës që nga viti 2011 (25,200 nëse përfshihen edhe familjet nga vendet fqinje që jetojnë në Flandër), një numër në rritje. Nga ana tjetër, një numër në rënie prej 1,422 studentësh flamandë ndjekin shkolla në vendet fqinje. 

## Gjuha 
### Mjeti i mësimdhënies 
parapamje| Një poster në një shkollë në Huldenberg që thotë: "Në interes të fëmijës suaj, ne flasim holandisht këtu! Edhe ju flisni?"
Gjuha e përdorur si mjet mësimor në shkollat e subvencionuara nga qeveria flamande është holandishtja . Shkollat flamande në Bruksel ofrojnë arsim në gjuhën holandeze, ndërsa arsimi në gjuhën frënge ofrohet ose njihet nga Qeveria e Komunitetit Francez . Megjithatë, Qeveria Flamane është e detyruar t'u ofrojë shkollave me mësim në gjuhën frënge në dymbëdhjetë komuna lehtësira gjuhësore nëse ka kërkesë për këtë.

Ndryshe nga Belgjika frëngjishtfolëse dhe vendet e tjera evropiane, arsimi dygjuhësh është ende i rrallë në Flandër.

Në arsimin e lartë, përdorimi i anglishtes lejohet, por është i kufizuar.

### Gjuhë të huaja 
Të gjitha shkollat që flasin holandisht mësojnë frëngjishten si gjuhë të parë të huaj, ndërsa anglishtja është gjuha e dytë e huaj. Gjermanishtja dhe spanjishtja janë shpesh të disponueshme gjithashtu në varësi të drejtimit të shkollës.

Krahasuar me vendet e tjera evropiane, nxënësit flamandë të moshës 13-15 vjeç shënojnë rezultate jashtëzakonisht të mira për njohuritë e tyre të anglishtes, e cila mësohet si gjuhë e dytë e huaj, megjithëse më pak për frëngjishten, e cila është gjuha e parë e huaj. 

Olyfran është një konkurs popullor i organizuar për të testuar njohuritë e nxënësve për gjuhën frënge.

## Brukseli 
Në Bruksel, sistemi shkollor në gjuhën holandeze funksionon i ndarë nga sistemi arsimor në gjuhën frënge. Për shkollat flamande në Bruksel, "Scholengroep Brussels"  shërben si organ organizues për shumicën e "shkollave shtetërore" (arsimi "GO!"), ndërsa Komisioni i Komunitetit Flamand është organi organizues për shkollat holandeze të Brukselit që deri në vitin 1995 i përkisnin provincës së Brabantit .

Në shkurt të vitit 2012, shkollat holandeze në Rajonin e Kryeqytetit të Brukselit numëronin 11,776 nxënës në arsimin parashkollor, 14,850 nxënës në arsimin fillor dhe 12,535 në arsimin e mesëm.  Këto shifra janë rritur ndjeshëm që nga disa dekada.

Disa nga studentët flasin holandisht në shtëpi, të tjerë frëngjisht, por rreth gjysma e atyre që ndjekin shkollat holandeze në Bruksel përdorin një gjuhë tjetër në shtëpi.

## Shih edhe 
* Arsimi në Belgjikë
* Arsimi në Holandë
* Universiteti i Gentit

## Referime