Katedralja e Trinisë së Shenjtë e Tbilisi

**Katedralja e Trinisë së Shenjtë** në Tbilisi, e njohur si Sameba, është një nga ndër ndërtesat fetare më të mëdha në botë. Ajo është katedralja e tretë më e lartë ortodokse lindore dhe një mrekulli arkitektonike e njohur për shumëllojshmërinë e stileve të saj. Ndërtimi i saj u krye në periudhën 1995-2004 dhe përfaqëson një sintezë të elementëve tradicionalë të arkitekturës së kishës gjeorgjiane, duke përfshirë edhe ndikime bizantine. Sameba është simbol i rëndësishëm i besimit dhe kulturës gjeorgjiane, duke përfaqësuar një prezantim të bukur dhe të madhështueshëm të artit dhe arkitekturës fetare.

## Historia dhe ndërtimi 
majtas|parapamje|300x300px| Sameba shihet në lagjen Elia së bashku me Pallatin Ceremonial të Gjeorgjisë
Në vitin 1989 u shpall një konkurs ndërkombëtar për projektin e një katedrale të re për të shënuar 1500 vjet të autoqefalisë së Kishës Ortodokse Gjeorgjiane dhe 2000 vjet nga lindja e Jezusit. Edhe pse asnjë fitues nuk u zgjodh në raundin e parë të konkursit për projektin "Katedralja e Trinisë së Shenjtë", dizajni i arkitektit Archil Mindiashvili u bë përzgjedhja përfundimtare. Tronditjet civile në Gjeorgji në viteve të mëvonshme vonuan fillimin e ndërtimit të katedrales, dhe vetëm në 23 nëntor 1995 u hodhën themelet e saj. Ky projekt madhështor përfaqëson një shenjë të rëndësishme të identitetit fetar dhe kulturor të kombit gjeorgjian.

Në përfundim të ndërtimit të katedrales, u shpall se ajo do të paraqiste simbolin e ringjalljes kombëtare dhe shpirtërore gjeorgjiane. Ndërtimi i saj u sponsorizua kryesisht nga donacione anonime të disa biznesmenëve dhe qytetarëve të thjeshtë. Më 23 nëntor 2004, në ditën e Shën Gjergjit, katedralja u shugurua nga Patriarku i Kishës Ortodokse Gjeorgjiane, Ilia II, në një ceremoni të madhe. Në këtë ceremoni morën pjesë përfaqësues të lartë të kishave ortodokse të botës, si dhe drejtues të komuniteteve fetare dhe politike në Gjeorgji. Ky moment shënues për kishën dhe kombin gjeorgjian u festua me respekt dhe lavdi të lartë nga të gjithë pjesëmarrësit në ceremoni.

Pjesa e vendit të zgjedhur për ndërtimin e kompleksit të ri të katedrales përfshinte tokë brenda një varreze të vjetër armene të quajtur Khojavank. Kjo varreze më parë kishte një kishë armene, e cila u shkatërrua gjatë periudhës sovjetike me urdhër të Lavrenti Beria. Gjatë kohës së shkatërrimit, shumica e gurëve dhe monumenteve u thyen dhe varrezat u konvertuan në një park rekreativ. Megjithatë, edhe pas transformimit në park, varrezat ende kishin varret e vjetra, kur filluan punimet për ndërtimin e Katedrales Sameba. Trupat dhe gurët e varrezave u trajtuan në mënyrë të "pashpirtërore", duke i shpërndarë ato në të gjithë vendin e ndërtimit, duke shkaktuar të qeshura mungesën e respektit për këtë qendër të rëndësishme të trashëgimisë kulturore.

## Arkitekturë 
Katedralja Sameba është ndërtuar në kodrën e Elia-s, e cila ecën mbi bregun e majtë të lumit Kura (Mtkvari) në lagjen tradicionale të Avlabarit në Tbilisin e Lashtë.

Dizajnuar në një stil tradicional gjeorgjian, por me një ndjenjë më vertikale, katedralja është përshkruar si "një dhimbje për sytë" nga disa dhe "një shenjtëri" nga të tjerët. Kjo strukturë e shenjtë ka një plan kryqi me një kube mbi një kalim të mbështetur në tetë kolona të forta. Kuptimi i parametrave të kupolës është që të ketë një pamje më monumentale të kuptimit të saj dhe e tërë kishës. Kupola është e përforcuar me një kryq ari i cili i jep një prekje të veçantë strukturës, duke qenë 7.5 metra i gjatë.
parapamje|250x250px| Ikonostasi në Katedralen e Trinisë së Shenjtë
Katedralja është e ndarë në nëntë kapela të ndryshme, përfshirë kapelat e Kryeengjëjve, Gjon Pagëzori, Shën Nino, Shën Gjergji, Shën Nikolla, Dymbëdhjetë Apostujt dhe Gjithë Shenjtorët, me pesë prej tyre të vendosura në një ndarje të thellë nëntokësore. Sipërfaqja totale e katedrales, përfshirë narteksin e madh, është 3000 metra katrorë, ndërsa vëllimi i saj është 137,000 metra kub. Brenda strukturës, naosi ka një sipërfaqe prej 2380 metrash katrorë, me përmasa 56 metra në 44 metra. Katedralja ngrihet në lartësi 87.1 metra nga toka deri në majën e kryqit (lartësia e shkallëve përfshihet) dhe kapela nëntokësore ka një vëllim të 35,550 metra kub dhe një lartësi prej 13.1 metra.

Për ndërtimin e Katedrales Sameba janë përdorur materiale natyrore, si pllaka mermeri për dyshemenë dhe mozaik për dekorimin e altarit. Një grup artistësh, në krye me Amiran Goglidze, është përgjegjës për pikturimin e muraleve të katedrales.

Kompleksi i Katedrales Sameba përfshin ndërtesa të ndryshme si kisha katedrale, një kambanore të lirë, rezidencën e Patriarkut, një manastir, seminarin klerik dhe akademinë teologjike, si dhe disa punëtori, ambiente për pushim dhe shërbime të tjera. Ndërtimi i këtij kompleksi ka përfunduar.

## Ngjarjet historike 
Në fillim të janarit 2024, zbulimi i një ikone që përshkruante Jozef Stalinin shkaktoi një reagim të madh, si lokal ashtu edhe ndërkombëtar. Prania e Stalin në ikonë u vlerësua si e jashtëzakonshme nga ekspertët fetarë. Aleanca e Patriotëve, një parti konservatore, donte të dhuronte këtë ikonë me Stalinin për te- komunitetin fetar. Megjithatë, më 10 janar, ikona u sulmua me bojë blu, shkaktuar një incident që shkaktoi një reagim të madh nga media dhe protestuesit.

## Shiko gjithashtu 
* Katedralja Sioni në Tbilisi
* Lista e ndërtesave më të larta të kishës
* Lista e ndërtesave më të mëdha të kishës ortodokse lindore

## Referencat