Loja Skoceze

**Loja Skoceze**, ose **Hapja Skoceze**, është një hapje shahu që fillon me lëvizjet:

:1. e4 e5
:2. Kf3 Kc6
:3. d4

I bardhi godet në qendër herët me 3.d4. I ziu pothuajse gjithmonë përgjigjet me 3...exd4. Përgjigja më e zakonshme e të bardhit është 4.Kxd4, me alternativat e dukshme 4.Oc4 (Gambiti Skocez) dhe 4.c3 (Gambiti Göring).

Ercole del Rio, në traktatin e tij të vitit 1750 *Sopra il giuoco degli Scacchi, Osservazioni pratiche d’anonimo Autore Modenese* ("Mbi lojën e shahut, vëzhgime praktike nga një autor anonim modenez"), ishte autori i parë që përmendi atë që tani quhet Loja Skoceze. Hapja mori emrin nga një ndeshje korrespondence në vitin 1824 midis Edinburgut dhe Londrës.

E zakonshme në shekullin e 19-të, deri në vitin 1900, Skoceze kishte rënë në popullaritet sepse mendohej se lironte tensionin qendror shumë herët dhe i lejonte të ziut të barazonte pa vështirësi. Garry Kasparov udhëhoqi një ringjallje Skocezes në fund të shekullit të 20-të, megjithatë, duke argumentuar se i shkaktonte të ziut probleme strategjike afatgjata, ndërsa shmangte Ruy Lopez e analizuar gjerësisht. Është mbështetur gjithashtu nga Jan Timman dhe Sergei Rublevsky.

## Bazat
I Bardhi synon të dominojë qendrën duke shkëmbyer ushtarin d me ushtarin e të Ziut. I Ziu zakonisht luan 3...exd4, pasi nuk ka një mënyrë të mirë për ta mbajtur ushtarin në e5. Pas 3...exd4 të zakonshëm, vija kryesore është 4.Kxd4. Një model i zakonshëm është një shkëmbim me Kxc6 bxc6, duke i shkaktuar ushtarëve të dyfishuar të Ziut. Në vijën kryesore pas 4.Kxd4, i Ziu ka dy opsione kryesore. 4...Oc5 dhe 4...Kf6 konsiderohen më së miri, të cilat shihen si ofrime për të Ziun shanse të mira për një lojë të barabartë.

Si alternativë, i Bardhi mund të luajë një hap duke i ofruar të Ziut një ose dy pionë në këmbim të zhvillimit të shpejtë, qoftë duke luajtur 4.Oc4, Gambiti Skocez, ose 4.c3, Gambiti Göring, i cili ka tema të ngjashme me Gambitin Danez.

## Variacioni Klasik: 4.Kxd4 Oc5
Kjo lëvizje ushtron presion shtesë mbi kalin qendror të Bardhë (fillimisht i mbrojtur vetëm nga mbretëresha), i cili duhet të shkëmbehet (me 5.Kxc6), të përforcohet (zakonisht me 5.Oe3) ose të zhvendoset (zakonisht me 5.Kb3) për të shmangur humbjen e materialit.

### Linja tradicionale: 5.Oe3 Df6 6.c3 Kge7
5.Oe3 përforcon kalin. I ziu pothuajse gjithmonë përgjigjet me 5...Df6, duke shtuar një sulmues të tretë; përgjigja e zakonshme e të bardhës 6.c3 shton një mbrojtës të tretë. Loja pastaj zakonisht vazhdon me 6...Kge7. Disa alternativa të lëvizjes së shtatë për të Bardhën janë të mundshme këtu, më së shumti 7.Oc4, si dhe 7.g3 (duke synuar një fianchetto në anën e mbretit, 7.Kc2, 7.Oe2, 7.Dd2 dhe 7.Ob5.

Pas 7.Oc4, 7...Ke5 duket përgjigja më e fortë e të Ziut. Loja zakonisht vazhdon 8.Oe2 (i Bardhi lejon Ke5 me tempo për të mundësuar një kundërsulm të mundshëm f4) Dg6 (8...d5 është gjithashtu i mundur) 9.0-0. Këtu, i Bardhi i lejon të Ziut mundësinë e marrjes së ushtarit të pambrojtur në e4, por kjo konsiderohet "e helmuar".) Nëse 8.0-0 Ob6 dhe pozicioni është afërsisht i barabartë. Gjithashtu të zakonshme janë 7...0-0 (shpesh duke vazhduar 8.0-0 Ob6 dhe pastaj 9.Ka3 ose 9.Kc2, ndër të tjera) dhe 7...b6 (shpesh duke vazhduar 8.0-0 Ob7 dhe pastaj 9.Kb5, 9.f4, ose 9.Kb3). Në një analizë nga Alexey Sokolsky në vitet 1940 u pohua se 7...Ke5 e ndjekur nga 8...Dg6 çoi në barazim, dhe për këtë arsye 7.Oc4 humbi popullaritetin derisa u ringjall në vitet 1990 nga Garry Kasparov, ndër të tjerë.

I ziu zakonisht i përgjigjet 7.g3 me 7...d5, e ndjekur nga 8.Og2 dxe4 9.Kd2 Oxd4 10.cxd4 0-0 11.Kxe4 Dg6 12.0-0.

Lëvizjet alternative të gjashta për të zinjtë përfshijnë 6...Dg6, Variacionin e Mijëvjeçarit, si dhe 6...d6. I bardhi gjithashtu ka mundësinë e 6.Kb5, Sulmi Blumenfeld, i cili shpesh vazhdon 6...Oxe3 7.fxe3 Dh4+ 8.g3 Dxe4 9.Kxc7+ Kd8 10.Kxa8 Dxh1 (ose 10...Kf6 11.Nc3 Dxh1), ose i ziu mund të zgjedhë 8...Dd8.

Lëvizjet alternative të pesta të zinj janë të pazakonta, por përfshijnë 5...Ob6, 5...Kxd4 dhe 5...Oxd4. I ziu duhet të shmangë 5...Kf6?? pasi 6.Kxc6 e ndjekur nga 7.Kxc5 fiton oficerin. Gjithashtu e dobët është 5...d6?, pasi 6.Kxc6 bxc6 7.Oxc5 dxc5 e lë të ziun me piona të trefishuar në c-file.

### Variacioni Potter: 5.Nb3 Bb6
I Bardhi njëkohësisht e zhvendos kalin në një katror më të sigurt dhe kërcënon oficerin e të Ziut, i cili duhet të zhvendoset (përveç nëse i Ziu dëshiron të heqë dorë nga çifti i oficerëve me 5...De7 6.Kxc5 Dxc5). Përgjigja e zakonshme 5...Ob6 e arrin këtë pa penguar zhvillimin e gurëve të tjerë të të Ziut.

Pas 5...Ob6, përgjigja më e zakonshme e të Bardhës është 6.Kc3, zakonisht duke synuar De2, Oe3 ose Og5, dhe 0-0-0. Përgjigjet më të zakonshme të të Ziut janë 6...Kf6, shpesh duke vazhduar 7.Qe2 0-0 ose 7.Og5 h6 8.Oh4; 6...d6, shpesh duke vazhduar 7.De2 Kge7 8.Oe3 0-0 9.0-0-0 f5; 6...Df6, zakonisht duke vazhduar 7.De2 Kge7 8.Oe3 0-0 9.0-0-0 d6; dhe 6...Kge7, e cila zakonisht vazhdon në mënyrë të ngjashme me vijën 6...d6.

Opsione të tjera për të Bardhën përfshijnë 6.a4, e cila zakonisht vazhdon 6...a6 7.Kc3, me vazhdime të ngjashme me vijat me 6.Nc3, si dhe provën moderne 6.De2, e cila shpesh përfundon duke u transpozuar në vija që fillojnë me 6.Kc3 (si p.sh. pas 6...d6 7.Be3 Qf6 8.Nc3), por gjithashtu lejon vija të pavarura. Për shembull, pas 6...Kf6 7.e5 Kd5 8.c4 Kdb4 9.c5 Oxc5 10.Kxc5 Kd4 11.Dg4 Kdc2+, i Ziu ka hequr dorë nga një oficer për të pirunuar mbretin dhe torrën e të Bardhit, ndërsa i Bardhi kërkon të kundërsulmojë me Dxg7.

Linja është emëruar sipas William Norwood Potter. U ringjall në vitet 2000 me sukses nga Vasyl Ivanchuk dhe Magnus Carlsen.

### Variacioni Intermezzo: 5.Kxc6 Df6
Edhe pse rimarrja e menjëhershme 5...bxc6 (5...dxc6 lejon 6.Dxd8+ Mxd8) është e luajtshme, i Ziu pothuajse gjithmonë vazhdon 5...Df6, një zwischenzug (i njohur edhe si një "lëvizje ndërmjetëse" ose "intermezzo", prej nga vjen edhe emri i variacionit). I Bardhi nuk është në gjendje ta tërheqë kalin nga kërcënimi i rimarrjes në c6 për shkak të kërcënimit të shah-matit me 6...Dxf2, duke i lejuar të Ziut të rimarrë më pas me 6...dxc6 (ose 6...Dxc6, megjithëse kjo është e rrallë) në vend të 6...bxc6, duke e penguar të Bardhin të shkaktojë një gur të izoluar te i Ziu. 6.Dd2 dhe 6.Df3 (duke ofruar një shkëmbim mbretëreshash) janë metodat më të zakonshme për të Bardhin për të parandaluar shah-matin përpara se i Ziu ta rimarrë; 6.Qe2 dhe 6.f4 shihen herë pas here.

Pas 6.Dd2, loja zakonisht vazhdon 6...dxc6 7.Kc3 (ose 7.Od3). I ziu zakonisht përgjigjet me 7...Oe6, duke vazhduar shpesh 8.Ka4 Td8 9.Od3 Od4 10.0-0; 7...Ke7, duke vazhduar shpesh 8.Df4; ose 7...Od4, duke vazhduar shpesh 8.Od3 Ke7 9.0-0 Kg6. Pas 6.Df3, i ziu shpesh e rimerr me ushtarin b me gjithsesi, ose menjëherë me 6...bxc6, ose pas 6...Dxf3 7.gxf3 bxc6, megjithëse 6...dxc6 është ende i zakonshëm.

## Referime