open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fatmir Kumbaro

**Fatmir Kumbaro** jurist shqiptar. Lindi në Tiranë më 5 dhjetor të vitit 1948. Kumbaro ka punuar si pedagog në Universitetin e Tiranës në fakultetin juridik, ishte gazetar në gazetën ‘Zëri i Popullit’, drejtor i përgjithshëm i Radiotelevizionit në vitin 1991, më pas ambasador i Shqipërisë në Maqedoni e Bullgari dhe anëtar i Komisionit Qendror të Zgjedhjeve. U nda nga jeta më 30 janar 2024. 

## Referime
Sistemi i ndryshëm

Në teknologjinë e informacionit, një **sistem i ndryshëm** ose një sistem i ndryshëm i të dhënave është një sistem i përpunimit të të dhënave kompjuterike që është krijuar për të funksionuar si një sistem i dallueshëm i përpunimit të të dhënave pa shkëmbyer të dhëna ose ndërveprim me sisteme të tjera të përpunimit të të dhënave kompjuterike. Sistemet e trashëguara janë shembuj të sistemeve të të dhënave të ndryshme, siç janë sistemet heterogjene të të dhënave të të dhënave. Një sistem i ndryshëm shpesh karakterizohet si një silo informacioni për shkak të izolimit të sistemit të të dhënave ose papajtueshmërisë me çdo sistem tjetër të të dhënave.
## Vështrim i përgjithshëm 
Çdo sistem të dhënash mund të parashikohet si i përbërë nga një shtresë softuerike ose arkitekturë aplikacionesh, një shtresë të dhënash ose arkitekturë të dhënash dhe një shtresë e mjedisit të përpunimit të të dhënave ose arkitekturë teknike. Secila nga këto tre shtresa mund të kontribuojë në formimin e një sistemi të ndryshëm të dhënash.
## Shiko gjithashtu 
* Enterprise application integration – use of software and computer systems architectural principles to integrate a set of enterprise computer applicationsPages displaying wikidata descriptions as a fallback
* Data warehouse – Centralized storage of knowledge
* Information silo – Insular information management system

## Referime
Serveri FTP Cerberus

**Cerberus FTP Server** është një server FTP i bazuar në Windows me mbështetje për seancat e koduara FTP nëpërmjet FTPS dhe SFTP  si dhe mbështetje për klientin në web nëpërmjet HTTP dhe HTTPS . Serveri ekspozon skedarët duke përdorur një sistem skedarësh virtual dhe mbështet vërtetimin e përdoruesit nëpërmjet përdoruesve dhe grupeve të integruara, Active Directory, LDAP dhe vërtetimin e çelësit publik.  Serveri aktualisht është zhvilluar dhe mbështetur nga Cerberus, LLC. 
## Shiko gjithashtu 
* Krahasimi i softuerit të serverit FTP

## Referime 
## Linqe te jashtme 
* Faqja kryesore e serverit FTP Cerberus
Të dhënat definitive diagnostifikuese

**Të dhënat definitive diagnostike** janë një lloj specifik i të dhënave që përdoren në hetimin dhe diagnostikimin e problemeve të sistemit të TI-së ; performanca e transaksionit, defekt/gabim ose dalje e pasaktë.
## Kualifikimi 
Për t'u kualifikuar si të dhëna diagnostike përfundimtare, duhet të jetë e mundur të lidhen të dhënat me përvojën e një përdoruesi për një shembull problemi, dhe për këtë arsye ato zakonisht do të jenë informacione të ngjarjeve të vulosura me kohë. Të dhënat e regjistrave dhe gjurmëve janë burime të zakonshme të të dhënave përfundimtare diagnostikuese.
## Të dhëna statistikore 
Në përgjithësi, të dhënat statistikore nuk mund të përdoren pasi i mungon përpikëria e nevojshme për t'i lidhur drejtpërdrejt me përvojën e një përdoruesi për një shembull problemi. Megjithatë, ai mund të përshtatet duke reduktuar intervalin e mostrës në një vlerë që i afrohet kohës së përgjigjes së transaksionit të sistemit që po kryhet.

## Informacione të mëtejshme 
* Të dhënat definitive diagnostikuese , S. Kendrick, Konferenca e Sharkfest 2014
* Offord, Paul (2011). *RPR: Një metodë e diagnostikimit të problemeve për profesionistët e IT-së* . Advance Seven Limited.  .
Infrastruktura e shkathët

Infrastruktura Agile IT, ose shkurt Infrastruktura Agile, është një lloj infrastrukture në zhvillim e teknologjisë së informacionit që shkon përtej infrastrukturës së hiperkonverguar dhe vë theksin në:
* shpejtësia e zbatimit të ndryshimeve ;
* reduktimi i kompleksitetit ;
* elasticitet ;
* përshtatja e shpejtë me teknologjitë e reja;
* duke përfituar nga opsionet e vendosjes së lehtë;
* akses i lehtë i mjeteve të menaxhimit; dhe
* duke i bërë të gjithë heronj, jo vetëm disa individë.  

## Referime
Vazhdimësia operative

**Vazhdimësia operacionale** i referohet aftësisë së një sistemi për të vazhduar punën pavarësisht dëmtimeve, humbjeve ose ngjarjeve kritike. Në fushën e Burimeve Njerëzore dhe Organizative, duke përfshirë IT-në, e nënkupton nevojën për të përcaktuar nivelin e qëndrueshmërisë së sistemit, aftësinë për t'u rikuperuar pas një ngjarjeje dhe për të ndërtuar një sistem që i reziston ngjarjeve të jashtme dhe të brendshme ose është në gjendje të rikuperohet pas një ngjarje pa humbur aftësinë e të menaxhuarit të performancës së jashtme. Vazhdimësia organizative arrihet vetëm me planifikim specifik të korporatës .  Në fushën materiale, e përcakton nevojën për të adoptuar sisteme të tepërta, sisteme të monitorimit të performancës, dhe madje mund të nënkuptojë praktikën për të kanibalizuar ose hequr asambletë, nën-montazhet ose komponentët e shërbimit nga një pajisje e riparueshme ose e shërbimit për t'i instaluar ato në një tjetër., për të mbajtur aktive performancën e sistemit të jashtëm.  Vazhdimësia operacionale mund t'i referohet sistemeve të vetme, individëve të vetëm, deri në ekipe ose sisteme të tëra komplekse si infrastrukturat e IT-së, duke nënkuptuar aftësinë e një organizate ose sistemit për të vazhduar të ofrojë misionin e saj.
## Shiko gjithashtu 
## Referencat 
## Linqe te jashtme 
* Instituti Kombëtar i Shkencës dhe Teknologjisë (NIST) Publikimi Special 800-34: Udhëzues për Planifikimin e Kontigjencave për Sistemet e Teknologjisë së Informacionit
* Praktikat Profesionale për Menaxhimin e Vazhdimësisë së Biznesit, Instituti Ndërkombëtar i Rimëkëmbjes nga Fatkeqësitë (DRI), 2017.
Kërkim elektronik (E-Research)

Termi **e-Research** (shkruar në mënyrë alternative **eResearch**) i referohet përdorimit të teknologjisë së informacionit për të mbështetur format ekzistuese dhe të reja të kërkimit. Kjo zgjeron praktikat e infrastrukturës kibernetike të krijuara në fushat STEM si e-Shkenca për të mbuluar të gjitha fushat e tjera kërkimore, duke përfshirë fushat HASS si shkencat humane dixhitale.
## Parimet 
parapamje|392x392px| Cikli jetësor i të dhënave të kërkimit
Praktikat në kërkimin elektronik zakonisht synojnë të përmirësojnë efikasitetin, ndërlidhjen dhe shkallëzueshmërinë gjatë gjithë ciklit jetësor të të dhënave të kërkimit: mbledhjen, ruajtjen, analizën, vizualizimin dhe ndarjen e të dhënave. 

Prandaj, Kërkimi elektronik përfshin bashkëpunimin e studiuesve (shpesh në një ekip shumëdisiplinor ), me shkencëtarë të të dhënave dhe shkencëtarë kompjuterikë, kujdestarë të të dhënave dhe bibliotekarë dixhitalë, dhe infrastrukturë të rëndësishme të teknologjisë së informacionit dhe komunikimit.

Përveç burimeve njerëzore, shpesh kërkon infrastrukturën fizike për aktivitete me të dhëna intensive, shpesh duke përdorur sisteme informatike me performancë të lartë si llogaritja e rrjetit  Organizata Australiane e Kërkimit elektronik (AeRO) doli nga ky forum si "një organizatë bashkëpunuese e organizatave kërkimore kombëtare dhe shtetërore për të avancuar zbatimin dhe inovacionin e eResearch në Australi".  Profesionistët që punojnë në eResearch Australian çdo vit mbledhin një konferencë të njohur si: eResearch Australasia.
## Referime 
## Linqe te jashtme 
* Infrastruktura e Shkencës e Zelandës së Re (NeSI)
* Qendra për Kërkime elektronike, Universiteti i Auckland
* eResearch, Universiteti i Miçiganit
* Shërbimi i Dokumenteve Kërkimore
* Qendra e Kërkimeve elektronike të Oksfordit
* Qendra për Kërkime elektronike dhe Inovacion Dixhital (CeRDI) në Universitetin e Federatës
* Qendra e Kërkimeve elektronike të Universitetit të Cape Town
Enumerate (projekt)

**ENUMERATE** është një projekt bashkëpunues, i udhëhequr nga "Collections Trust" në Mbretërinë e Bashkuar dhe i financuar nga Komisioni Evropian, për të krijuar "një bazë të besueshme të të dhënave statistikore rreth dixhitalizimit, ruajtjes dixhitale dhe aksesit online në trashëgiminë kulturore në Evropë". 

Institucionet kulturore përdorin gjithnjë e më shumë mediat dixhitale për të shpërndarë materialin e tyre të trashëgimisë. Për të marrë një pasqyrë të dobishme të gjendjes aktuale, një projekt pararendës NUMERIC për mbledhjen e statistikave u krye midis 2007 dhe 2009. 

Tre raporte janë publikuar nën kujdesin e ENUMERATE. Raporti i parë i anketës ENUMERATE *Core* u publikua në maj 2012.  Në vitin 2013 u publikua një raport mbi *Anketat Tematike ENUMERATE mbi koleksionet dixhitale në institucionet evropiane të trashëgimisë kulturore* .  Raporti i dytë i anketës ENUMERATE *Core* u publikua në janar 2014. 
## Partnerët formalë 
Partnerët e projektit ENUMERATE të financuar nga EC-ja, i njohur kolektivisht si rrjeti ENUMERATE, janë:

* Collections Trust, UK (koordinator i projektit);
* Digitaal Erfgoed Nederland (DEN), Holandë;
* Stiftung Preußischer Kulturbesitz, Gjermani;
* Digibís, Spanjë;
* FARO Vlaams Steunpunt voor Cultureel Erfgoed, Belgjikë;
* Ministria e Kulturës dhe Komunikimit, Francë;
* Österreichische Nationalbibliothek, Austri;
* Narodna in univerzitetna knjižnica (Biblioteka Kombëtare dhe Universitare), Slloveni;
* Országos Széchényi Könyvtár (OSZK; Biblioteka Kombëtare Széchényi), Hungari;
* Biblioteka Evropiane (e organizuar nga Koninklijke Bibliotheek, Holandë).

## Fusnotat 
## Linqe te jashtme 
* Numëroj.eu
Ligji i kalit

**Ligji i kalit** ishte një term i përdorur në mesin e viteve 1990 për të përcaktuar gjendjen e ligjit kibernetik gjatë viteve të reja të internetit.

Termi fitoi për herë të parë rëndësi në një prezantim të konferencës kibernetike të vitit 1996 nga gjyqtari Frank H. Easterbrook i Gjykatës së Apelit të Shteteve të Bashkuara për qarkun e shtatë . Easterbrook, i cili ishte gjithashtu në fakultetin e Universitetit të Çikagos, më vonë publikoi prezantimin e tij në Forumin Ligjor të Universitetit të Çikagos si "Hapësira kibernetike dhe ligji i kalit", në të cilin ai argumentoi kundër nocionit të përcaktimit të ligjit kibernetik si një seksion unik. e studimeve juridike dhe kontesteve.  Easterbrook citoi Gerhard Casper si shpikur shprehjen "ligji i kalit" dhe deklaroi se argumentet e Casper kundër studimeve të specializuara ose të veçanta ligjore zbatoheshin për ligjin kibernetik:

Teoria e Easterbrook u sfidua nga Lawrence Lessig, një profesor në Shkollën Juridike të Harvardit, në një artikull të vitit 1999 "Ligji i kalit: Çfarë mund të mësojë ligji kibernetik". Artikulli i Lessig, i cili u prezantua për herë të parë në seminarin e Fakultetit të Shkollës Juridike të Universitetit të Bostonit, argumentoi se perceptimet dhe rregullat ligjore do të duhet të evoluojnë ndërsa mjedisi i hapësirës kibernetike zhvillohet dhe zgjerohet.

## Referime
Të dhëna në kohë reale

**Të dhënat në kohë reale** ( **RTD** ) janë informacione që dorëzohen menjëherë pas grumbullimit. Nuk ka asnjë vonesë në afatin kohor të informacionit të dhënë. Të dhënat në kohë reale shpesh përdoren për navigim ose gjurmim.  Të dhëna të tilla zakonisht përpunohen duke përdorur llogaritje kompjuterike në kohë reale, megjithëse mund të ruhen edhe për analiza të mëvonshme ose jashtë linje të të dhënave .

Të dhënat në kohë reale nuk janë të njëjta me të dhënat dinamike . Të dhënat në kohë reale mund të jenë dinamike (p.sh. një variable që tregon vendndodhjen aktuale) ose statike (p.sh. një hyrje e re e regjistrit që tregon vendndodhjen në një kohë të caktuar).

## Në ekonomi 
Të dhënat ekonomike në kohë reale dhe statistika të tjera zyrtare shpesh bazohen në vlerësime paraprake dhe për këtë arsye rregullohen shpesh kur bëhen të disponueshme vlerësime më të mira. Këto të dhëna të rregulluara më vonë quhen " të dhëna të rishikuara ". Termat të dhëna ekonomike në kohë reale dhe analiza ekonomike në kohë reale u krijuan  nga Francis X. Diebold dhe Glenn D. Rudebusch.  Makroekonomisti Glenn D. Rudebusch e përkufizoi analizën në kohë reale si "përdorimin e grupeve të informacionit të njëpasnjëshëm që ishin në të vërtetë të disponueshme ndërsa historia u shpalos".  Makroekonomisti Athanasios Orphanides ka argumentuar se rregullat e politikës ekonomike mund të kenë efekte shumë të ndryshme kur bazohen në të dhëna në kohë reale të prirur ndaj gabimeve (siç janë në mënyrë të pashmangshme në realitet) sesa nëse politikëbërësit do të ndiqnin të njëjtat rregulla, por do të kishin të dhëna më të sakta. në dispozicion. 

Për të kuptuar më mirë saktësinë e të dhënave ekonomike dhe efektet e tyre në vendimet ekonomike, disa organizata ekonomike, të tilla si Banka e Rezervës Federale të St. vënë në dispozicion bazat e të dhënave që përmbajnë të dhëna në kohë reale dhe vlerësime të rishikuara pasuese të të njëjtave të dhëna.

## Në ankande 
"Real-time bidding" janë ankande programatike në kohë reale që shesin përshtypjet e reklamave dixhitale. Subjektet në të dyja palët blerëse dhe shitëse kërkojnë qasje pothuajse të menjëhershme në të dhëna për të marrë vendime, duke i detyruar të dhënat në kohë reale në ballë të nevojave të tyre.  Për të mbështetur këto nevoja, strategji dhe teknologji të reja, Druid të tillë janë shfaqur dhe po evoluojnë shpejt. 

## Shiko gjithashtu 
* Datafikimi
* Minierat e të dhënave
* Sistemi i informacionit gjeografik
* Privatësia e informacionit
* Sistemi i menaxhimit te informacionit
* Përpunimi analitik në internet
* Shërbimi i të dhënave personale
* Agjenti i Informacionit Personal
* Inteligjenca e biznesit në kohë reale
* Përpunimi i informacionit social
* Monitorimi i aktivitetit të përdoruesit

## Referencat 
## Linqe te jashtme
MPC (kompani e telefonisë celulare)

**MPC** ishte një kompani që ofronte telefona të koduar për kriminelët. 

## Sfondi 
James dhe Barries Gillespie ishin vëllezër të përfshirë në krim në Glasgow .  Ata u transferuan në Portugali për të shmangur vdekjen në një luftë bandash ndërsa drejtonin biznesin e tyre.  Më pas ata punësuan zhvillues për të zhvilluar një sistem operativ për telefonat e tyre dhe ia shpërndanë ato bandës së tyre dhe të tjerëve për të cilët punonin.  

Ata përdorën gjithashtu taktika frikësuese kundër rishitësve të telefonave celularë. 

Telefonat që ata përshtatën ishin modele Nexus 5 ose Nexus 5X . 

### Vrasja e Martin Kok 
Më 8 dhjetor 2017, Martin Kok u qëllua për vdekje jashtë një klubi seksi në Laren .  Christopher Hughes u përball me akuzat për fshehjen e parave dhe furnizimin e pajisjeve të koduara për të tjerët (përfshirë Kok), një akuzë të dytë në lidhje me furnizimin me kokainë dhe një akuzë përfundimtare në lidhje me vrasjen e Kok.  Në prill 2022, Hughes u dënua në Gjykatën e Lartë në Stirling, Skoci dhe u burgos për të paktën 25 vjet. 

Ridouan Taghi është gjithashtu i lidhur me vrasjen. 

Motivi i vrasjes ishin postimet në blog që bezdisnin figurat marokene të krimit me lidhjet me vëllezërit Gillespie. Vëllezërit e përgjuan Kokun në një ndjenjë të rreme sigurie duke e sponsorizuar dhe duke publikuar reklama në faqen e tij. Më pas ata organizuan që ai të vritej nga bashkëpunëtorët e tyre. 

## Statusi 
Që nga tetori 2019 kompania është e mbyllur. 

## Referime
Exclu

**Exclu** ishte një aplikacion i koduar mesazhesh që u mbyll pas një serie bastisjesh ndërkombëtare në shkurt 2023.
## Shërbimi 
Exclu ofroi licenca për tre ose gjashtë muaj, përkatësisht 500€ dhe 900€.
## Historia 
Në vitin 2019, policia gjermane bastisi CyberBunker, gjë që çoi në marrjen e të dhënave të nevojshme për të deshifruar shërbimet Exclu. Të dhënat u ndanë me forcat e tjera policore.

Më 3 shkurt 2023 u zhvilluan bastisje të njëkohshme në prona në Gjermani, Holandë, Poloni dhe Belgjikë .  U arrestuan 48 persona, përfshirë administratorë, zhvillues dhe përdorues të Exclu.  E para, e quajtur 26Sambar, filloi në shtator 2020 dhe synonte pronarët dhe menaxherët e Exclu. 

## Referime
Darknetlive

**Darknetlive** ishte një faqe lajmesh dhe informacioni që mbulonte tregjet e rrjetit të errët dhe aktivitete të tjera në ueb të errët. 

Temat e rregullta përfshinin arrestimet e 'shitësve' të tregtarëve të drogës,  dhe të gjitha llojet e informacionit rreth aktiviteteve dhe mbylljeve të tregut të errët.

Një pjesë e hakimit të Blueleaks, një dokument i FBI-së përmend se faqet jokomerciale si Darknetlive ishin "porta ligjore" për të hyrë në tregjet e rrjetit të errët.

## Lidhje të jashtme 
* 

## Referime
Archetyp Market

**Archetyp Market** është një treg darknet i nisur në maj 2020,  që vepron në rrjetin Tor dhe i aksesueshëm vetëm përmes shfletuesve specifikë të sigurt të uebit . Ai kryen transaksione vetëm në Monero, një kriptomonedhë i krijuar për të qenë privat.
## Historia 
Zhvillimi i Archetyp Market është i lidhur me historinë personale të themeluesit të tij, jeta e hershme e të cilit u shpalos në rrethana në përballje me gjendjen socio-ekonomike. Këto fillime u kushtëzuan nga perdorimi me substanca të paligjshme.  Përvojat e themeluesit me LSD- në në moshën 20-vjeçare nxitën një periudhë përjetimesh të brendëshme  dhe një rivlerësim kritik të sjelljeve të mëparshme, duke përfshirë përdorimin e zakonshëm të alkoolit. 
## Referime
Esad Dauti

parapamje| Esad Dauti
**Esad Dauti** (1937 – 2020  

## Biografia 
Shkollën fillore e kreu në Pejë dhe të mesmen e kreu në Gjimnaz në vitet 1954-55. Më 1956 studioi mësues në Shkup, specializimin për biologji dhe kimi, si dhe dha mësim në një shkollë fillore në Liria. Pas shkollës së mesme, atij i ishte dhënë një vend për të studiuar ekonominë në Beograd, por pikërisht në momentin që do të udhëtonte atje, policia e ndaloi dhe e mori nga treni dhe i tha se i ndaloheshin studimet e mëtejshme, por duhej të jepte mësim në një fshat. shkollë në Pejë. Kjo pasi babai i tij ishte shpallur armik i shtetit jugosllav. Fillimisht punoi në gjimnazin e Ferizajt dhe në vitin 1970-71 si mësimdhënës në shkollën e mesme të Gjakovës ku ligjëroi zoologjinë . Diplomën universitare e përfundoi në vitin 1969 në Universitetin e Shkupit në Fakultetin e Shkencave Natyrore, specializimi në biologji . Në vitin 1973 filloi të ligjërojë në Universitetin e Prishtinës si asistent në fushën e zoologjisë dhe zoogjeografisë.

Si profesor universitar, ai punoi nga viti 1974 në Fakultetin e Shkencave Natyrore dhe Matematikore në Universitetin e Prishtinës . Ai ishte dekan i fakultetit dhe kryetar i këshillit të përgjithshëm të universitetit. Specialiteti i tij ishte ekologjia zoologjike dhe zoogjeografia . Ai kishte shumë studentë të diplomuar dhe gjithashtu ligjëroi në universitete të ndryshme për këto lëndë.

Në vitin 1977 kreu studimet master në Universitetin e Zagrebit për ekologji dhe kategorizim të kafshëve; ai e ndoqi këtë me një doktoraturë në ekologji në vitin 1981 në Zagreb. Më vonë ai ndërmori një specialitet të mëtejshëm si studiues i Fulbright në Berlinin Perëndimor, Vjenë dhe Lajpcig, në fushën e entomologjisë .

## Referime
E drejta për qasje në internet

1024 - transparente, e përmbysur.]]
**E drejta për qasje në internet** ose '''liria për t'u lidhur''', është pikëpamja që të gjithë njerëzit duhet të jenë në gjendje të kenë qasje në internet në mënyrë që të ushtrojnë dhe gëzojnë të drejtat e tyre për lirinë e shprehjes dhe mendimit dhe të drejta të tjera themelore të njeriut, që shtetet kanë përgjegjësinë për të siguruar që aksesi në internet është gjerësisht i disponueshëm dhe se shtetet nuk mund të kufizojnë në mënyrë të paarsyeshme aksesin e një individi në internet.

Ky koncept është thelbësor për avancimin e lirisë së informacionit dhe për fuqizimin e individëve në shoqëri, duke mundësuar qasje të barabartë për të gjithë. Liria për të përdorur internetin është gjithashtu e lidhur ngushtë me të drejtat për edukim, zhvillim dhe pjesëmarrje në aktivitete ekonomike dhe shoqërore. Shtetet kanë obligimin të krijojnë një mjedis të sigurt dhe të besueshëm për përdorimin e internetit, duke mbrojtur përdoruesit nga keqpërdorimet dhe duke garantuar sigurinë e të dhënave. Diskutimet dhe legjislacionet ndërkombëtare janë duke u zhvilluar vazhdimisht për të siguruar që qasja në internet të mbetet e drejta themelore e njeriut dhe të mbrohet nga cënimi i mundshëm.

## Shiko edhe 
* Interneti
* Të drejtat e njeriut

## Referime
Sindikata e punëtorëve

**Sindikata e punëtorëve** është një organizatë punëtorësh, qëllimi i të cilëve është ruajtja ose përmirësimi i kushteve të punësimit të tyre, si arritja e pagave dhe përfitimeve më të mira, përmirësimi i kushteve të punës, përmirësimi i standardeve të sigurisë, vendosja e procedurave të ankesës, zhvillimi i rregullave që rregullojnë statusin e punonjësve (rregullat që rregullojnë promovimet, kushtet e arsyeshme për përfundimin e punës) dhe mbrojtja dhe rritja e fuqisë negociuese të punëtorëve.

Sindikatat zakonisht financojnë zyrat e tyre qendrore dhe funksionet e ekipit ligjor përmes tarifave të vendosura rregullisht të quajtura detyrime sindikale. Përfaqësuesit e sindikatave në fuqinë punëtore zakonisht përbëhen nga vullnetarë në vendin e punës, të cilët shpesh emërohen nga anëtarët përmes zgjedhjeve të brendshme demokratike. Sindikata, nëpërmjet një komiteti drejtues të zgjedhur dhe negociues, bën pazare me punëdhënësin në emër të anëtarëve të saj, të njohur si rang dhe file, dhe negocion kontratat e punës (marrëveshjet kolektive) me punëdhënësit.

Sindikatat mund të organizojnë një seksion të caktuar punëtorësh të kualifikuar ose të pakualifikuar (sindikata artizanale), një seksion kryq punëtorësh nga profesione të ndryshme (sindikata e përgjithshme), ose një përpjekje për të organizuar të gjithë punëtorët brenda një industrie të caktuar (sindikata industriale). Marrëveshjet e negociuara nga një sindikatë janë të detyrueshme për anëtarët e radhës dhe punëdhënësin, dhe në disa raste për punëtorët e tjerë që nuk janë anëtarë. Sindikatat tradicionalisht kanë një kushtetutë që detajon qeverisjen e njësisë së tyre të negociatave dhe gjithashtu kanë qeverisje në nivele të ndryshme të qeverisjes në varësi të industrisë që i lidh ata ligjërisht me negociatat dhe funksionimin e tyre.

Me origjinë në Britaninë e Madhe, sindikatat u bënë të njohura në shumë vende gjatë Revolucionit Industrial. Sindikatat mund të përbëhen nga punëtorë individualë, profesionistë, punëtorë të kaluar, studentë, praktikantë ose të papunë. Dendësia e sindikatave, ose përqindja e punëtorëve që i përkasin një sindikate, është më e larta në vendet nordike.

## Shiko edhe 
* Të drejtat e punëtorëve

## Referime
Të drejtat e punëtorëve

**Të drejtat e punës** ose **të drejtat e punëtorëve** janë si të drejta ligjore ashtu edhe të drejta të njeriut që kanë të bëjnë me marrëdhëniet e punës ndërmjet punëtorëve dhe punëdhënësve. Këto të drejta janë të kodifikuara në legjislacionin kombëtar dhe ndërkombëtar të punës dhe punësimit. Në përgjithësi, këto të drejta ndikojnë në kushtet e punës në marrëdhëniet e punës. Një nga më të spikaturat është e drejta për lirinë e organizimit, e njohur ndryshe si e drejta për t'u organizuar. Punëtorët e organizuar në sindikata ushtrojnë të drejtën e marrëveshjeve kolektive për të përmirësuar kushtet e punës.

Të drejtat e punës mbulojnë aspekte të ndryshme të punës, përfshirë pagën minimale, orët e punës, pushimet, dhe sigurinë në vendin e punës. Pavarësisht përparimeve ligjore, shkeljet e këtyre të drejtave ndodhin ende, veçanërisht në sektorët informale dhe në vendet me legjislacion të dobët. Organizatat ndërkombëtare, si Organizata Ndërkombëtare e Punës (ILO), luajnë një rol të rëndësishëm në promovimin dhe mbrojtjen e të drejtave të punëtorëve në nivel global. Këto të drejta janë të lidhura gjithashtu ngushtë me përpjekjet për arritjen e barazisë gjinore, duke siguruar kushte të barabarta pune për të gjithë individët, pa dallim.

## Shiko edhe 
* Sindikata e punëtorëve

## Referime
Laboratori

**Laboratori** është një strukturë që ofron kushte të kontrolluara në të cilat mund të kryhen kërkime, eksperimente dhe matje shkencore ose teknologjike. Laboratorët gjenden në një sërë mjedisesh si shkolla, universitete, institucione kërkimore në pronësi private, objekte kërkimore dhe testimi të korporatave, qendrat e hetimit rregullator dhe mjeko-ligjor të qeverisë, zyrat e mjekëve, klinikat, spitalet, qendrat rajonale dhe kombëtare të referimit, madje edhe herë pas here në rezidenca personale.

## Shiko edhe 
* Eksperimenti
* Shkenca

## Referime
Agjencia e punësimit

po heton agjencitë e punësimit.]]
Një **agjenci punësimi** është një organizatë që përputh punëdhënësit me punonjësit. Në vendet e zhvilluara, ka shumë biznese private që veprojnë si agjenci punësimi dhe agjenci punësimi të financuara nga publiku.

Agjencitë e punësimit ofrojnë shërbime si rekrutimi, trajnimi dhe zhvillimi i aftësive profesionale për të përmbushur nevojat e tregut të punës. Ato gjithashtu mund të ofrojnë mundësi të punësimit afatshkurtër ose të përkohshëm për individët që kërkojnë fleksibilitet në punësimin e tyre.

Shumë agjenci punësimi bashkëpunojnë ngushtë me kompani të ndryshme për të kuptuar kërkesat specifike të pozicioneve të punës. Përveç kësaj, ato luajnë një rol të rëndësishëm në uljen e papunësisë duke ndihmuar individët të integrohen më lehtë në tregun e punës.

## Shiko edhe 
* Punësimi

## Referime
Faqja e rrjetit e punësimit

Një **faqe rrjeti e punësimit** është një faqe interneti që merret në mënyrë specifike me punësimin ose karrierën. Shumë faqe interneti punësimi janë krijuar për të lejuar punëdhënësit të postojnë kërkesat e punës për një pozicion që do të plotësohet dhe zakonisht njihen si borde pune. Faqet e tjera të punësimit ofrojnë rishikime të punëdhënësve, këshilla për karrierën dhe kërkimin e punës dhe përshkruajnë përshkrime të ndryshme të punës ose punëdhënës. Nëpërmjet një faqe interneti pune, një punonjës i mundshëm mund të gjejë dhe plotësojë një aplikim për punë ose të dorëzojë CV në internet për pozicionin e shpallur.

Faqet e punësimit gjithashtu mund të ofrojnë mundësi për zhvillim profesional, duke përfshirë kurse dhe trajnime që ndihmojnë individët të përmirësojnë aftësitë e tyre dhe të rrisin mundësitë për punësim. Pjesëmarrësit mund të përdorin këto faqe për të krijuar profile profesionale që mundësojnë lehtësi në aplikimet e punës dhe mund të ndihmojnë në krijimin e një rrjeti profesional. Gjithashtu, shumë faqe të punësimit përdorin algoritme që ndihmojnë në përputhjen më të mirë midis aplikuesve dhe mundësive të punës, duke e bërë procesin më efikas dhe të personalizuar. Këto faqe janë gjithashtu të dobishme për punëdhënësit, pasi i ndihmojnë ata të identifikojnë talente dhe të kryejnë rekrutimin në një gamë më të gjerë.

## Shiko edhe 
* Punësimi

## Referime
Tregtia e lirë

**Tregtia e lirë** është një politikë tregtare që nuk kufizon importet apo eksportet. Në qeveri, tregtia e lirë mbështetet kryesisht nga partitë politike që mbajnë pozicione ekonomikisht liberale, ndërsa partitë politike nacionaliste ekonomike dhe të majta në përgjithësi mbështesin proteksionizmin, e kundërta e tregtisë së lirë.

Shumica e kombeve janë sot anëtarë të marrëveshjeve tregtare shumëpalëshe të Organizatës Botërore të Tregtisë. Tregtia e lirë u ilustrua më së miri nga qëndrimi i njëanshëm i Britanisë së Madhe, i cili reduktoi rregulloret dhe detyrimet mbi importet dhe eksportet nga mesi i shekullit të nëntëmbëdhjetë deri në vitet 1920. Një qasje alternative, e krijimit të zonave të tregtisë së lirë ndërmjet grupeve të vendeve me marrëveshje, si ajo e Zonës Ekonomike Evropiane dhe e tregjeve të hapura Mercosur, krijon një barrierë proteksioniste midis asaj zone të tregtisë së lirë dhe pjesës tjetër të botës. Shumica e qeverive ende imponojnë disa politika proteksioniste që synojnë të mbështesin punësimin vendas, të tilla si aplikimi i tarifave për importet ose subvencionet për eksportet. Qeveritë gjithashtu mund të kufizojnë tregtinë e lirë për të kufizuar eksportet e burimeve natyrore. Barriera të tjera që mund të pengojnë tregtinë përfshijnë kuotat e importit, taksat dhe barrierat jotarifore, siç është legjislacioni rregullator.

Historikisht, hapja ndaj tregtisë së lirë u rrit ndjeshëm nga viti 1815 deri në shpërthimin e Luftës së Parë Botërore. Hapja tregtare u rrit përsëri gjatë viteve 1920, por u shemb (veçanërisht në Evropë dhe Amerikën e Veriut) gjatë Depresionit të Madh. Hapja e tregtisë u rrit ndjeshëm përsëri nga vitet 1950 e tutje (megjithëse me një ngadalësim gjatë krizës së naftës 1973). Ekonomistët dhe historianët ekonomikë pretendojnë se nivelet aktuale të hapjes tregtare janë më të lartat që kanë qenë ndonjëherë.

Ekonomistët janë përgjithësisht mbështetës të tregtisë së lirë. Ekziston një konsensus i gjerë midis ekonomistëve se proteksionizmi ka një efekt negativ në rritjen ekonomike dhe mirëqenien ekonomike, ndërsa tregtia e lirë dhe ulja e barrierave tregtare ka një efekt pozitiv në rritjen ekonomike dhe stabilitetin ekonomik. Megjithatë, në afat të shkurtër, liberalizimi i tregtisë mund të shkaktojë humbje të konsiderueshme dhe të shpërndara në mënyrë të pabarabartë dhe dislokim ekonomik të punëtorëve në sektorët konkurrues të importit.

## Shiko edhe 
* Tregtia

## Referime
Krijimi i parasë

**Krijimi i parasë**, ose **emetimi i parasë**, është procesi me të cilin rritet oferta monetare e një vendi, ose e një rajoni ekonomik ose monetar. Në shumicën e ekonomive moderne, paraja krijohet si nga bankat qendrore ashtu edhe nga bankat tregtare. Paratë e emetuara nga bankat qendrore quhen depozita rezervë dhe janë të disponueshme vetëm për përdorim nga mbajtësit e llogarive të bankës qendrore, të cilat në përgjithësi janë banka të mëdha tregtare dhe banka qendrore të huaja. Bankat qendrore mund të rrisin sasinë e depozitave rezervë drejtpërdrejt, duke u angazhuar në operacione të tregut të hapur ose lehtësim sasior. Megjithatë, pjesa më e madhe e ofertës monetare të përdorur nga publiku për kryerjen e transaksioneve krijohet nga sistemi bankar komercial në formën e depozitave bankare. Kreditë bankare të lëshuara nga bankat komerciale zgjerojnë sasinë e depozitave bankare.

Krijimi i parave ndodh kur shuma e kredive të lëshuara nga bankat rritet në raport me shlyerjen dhe mospagimin e kredive ekzistuese. Autoritetet qeveritare, duke përfshirë bankat qendrore dhe rregullatorët e tjerë të bankave, mund të përdorin politika të ndryshme, kryesisht duke vendosur norma interesi afatshkurtra, për të ndikuar në sasinë e depozitave bankare të krijuara nga bankat tregtare.

## Shiko edhe 
* Paraja
* Banka qendrore

## Referime
Kosto

**Kostoja** është vlera e parave që është përdorur për të prodhuar diçka ose për të ofruar një shërbim, dhe për këtë arsye nuk është më e disponueshme për përdorim. Në biznes, kostoja mund të jetë kosto e blerjes, në të cilin rast shuma e parave të shpenzuara për blerjen e saj llogaritet si kosto. Në këtë rast, paraja është inputi që është zhdukur për të blerë sendin. Kjo kosto e blerjes mund të jetë shuma e kostos së prodhimit të shkaktuar nga prodhuesi fillestar dhe kostot e mëtejshme të transaksionit të bëra nga blerësi mbi dhe mbi çmimin e paguar prodhuesit. Zakonisht, çmimi përfshin gjithashtu një rritje për fitimin mbi koston e prodhimit.

Më e përgjithësuar në fushën e ekonomisë, kostoja është një metrikë që po arrin si rezultat i një procesi ose si një diferencial për rezultatin e një vendimi. Prandaj kostoja është metrika e përdorur në paradigmën standarde të modelimit të aplikuar në proceset ekonomike.

Kostot (*shumës*.) shpesh përshkruhen më tej bazuar në kohën ose zbatueshmërinë e tyre.

## Shiko edhe 
* Çmimi

## Referime
Kontrolli i armëve

**Kontrolli i armëve**, ose **rregullimi i armëve të zjarrit**, është tërësia e ligjeve ose politikave që rregullojnë prodhimin, shitjen, transferimin, posedimin, modifikimin ose përdorimin e armëve të zjarrit nga civilët.

Shumica e vendeve kanë ligje relativisht kufizuese për armët e zjarrit, me vetëm disa që kategorizohen si lejuese. Juridiksionet që rregullojnë aksesin privat ndaj armëve të zjarrit zakonisht kufizojnë së pari pronësinë e disa kategorive të armëve të zjarrit dhe më pas mund të bëjnë kufizime të mëtejshme për kategoritë e personave të cilëve mund t'u jepet licenca për të poseduar ose mbajtur. Në disa vende, si Shtetet e Bashkuara, kontrolli i armëve mund të zbatohet në cilindo nga nivelet federale, shtetërore ose lokale.

## Shiko edhe 
* Arma
* Armatimi

## Referime
Kai Eide

parapamje|Kai Eide
**Kai Aage Eide** (lindur më 28 shkurt 1949 në Sarpsborg ) është një diplomat dhe shkrimtar norvegjez . Ai u emërua Përfaqësues Special i Kombeve të Bashkuara në Afganistan dhe Shef i Misionit të Asistencës së Kombeve të Bashkuara në Afganistan (UNAMA) më 7 mars 2008, një post që ai e mbajti deri në mars 2010 kur Staffan de Mistura mori detyrën.  

## Biografia 
Eide ka shërbyer më parë si i Dërguar Special i Sekretarit të Përgjithshëm të Kombeve të Bashkuara në Kosovë në vitin 2005. Raporti i tij drejtuar Sekretarit të Përgjithshëm të Kombeve të Bashkuara për situatën politike në ish-krahinën serbe të Kosovës rezultoi në fillimin e negociatave që përfundimisht sollën një deklaratë të diskutueshme dhe të diskutueshme të njëanshme të pavarësisë së Kosovës në vitin 2008. Eide ka gjithashtu Përfaqësues Special të Sekretarit të Përgjithshëm në Bosnje dhe Hercegovinë në vitet 1997-1998.

Ai ka qenë anëtar i Shërbimit të Jashtëm Norvegjez që nga viti 1975. Ai ishte ambasador i Norvegjisë në Organizatën e Traktatit të Atlantikut të Veriut (NATO) nga 2002 deri në 2006,  dhe në Organizatën për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë (OSBE) nga 1998 deri në 2002.  Ai gjithashtu është postuar si Këshilltar Special për Ballkanin në Ministrinë e Punëve të Jashtme të Norvegjisë dhe si ambasador i Norvegjisë në Konferencën Ndërkombëtare për ish- Jugosllavinë .

Ndërsa ishte anëtar i Partisë Laburiste ai ka qenë aktiv në politikën kombëtare; për Partinë Konservatore. Në Qeverinë Syse (1989-1990), ai u emërua Sekretari i Shtetit në Zyrën e Kryeministrit. Më vonë ai shërbeu si zëvendës përfaqësues në Parlamenti Norvegjez nga Akershus gjatë mandatit 1993-97.

Eide mban një kand.mag. shkallë nga Universiteti I Oslos në vitin 1975, ku studioi shkenca politike, të drejtën ndërkombëtare, frëngjisht dhe letërsi.

## Referime
Lufta me ndërmjetës

dhe Shtetet e Bashkuara.]]
Një **luftë me ndërmjetës** përkufizohet si një konflikt i armatosur midis dy palëve ndërluftuese në të cilin të paktën njëra palë është një aktor joshtetëror, i mbështetur nga një fuqi e jashtme. Aktori joshtetëror konsiderohet përfaqësues. Të dyja palët në një konflikt me përfaqësues mund të konsiderohen si përfaqësues, por shpesh, njëra palë është një qeveri e shtetit-komb, ose forcë konvencionale. Përfaqësuesit veprojnë me nxitjen ose në emër të ndonjë sponsori të shtetit kombëtar, i cili nuk është i përfshirë drejtpërdrejt në armiqësi. Në mënyrë që një konflikt të konsiderohet si një luftë me ndërmjetës, duhet të ketë një marrëdhënie të drejtpërdrejtë dhe afatgjatë midis aktorëve të jashtëm (sponsorizuesve) dhe klientëve të tyre joshtetërorë. Kjo marrëdhënie zakonisht merr formën e financimit, stërvitjes ushtarake, armëve ose formave të tjera të ndihmës materiale që ndihmojnë një palë ndërluftuese në mbështetjen e përpjekjeve të saj të luftës.
## Shiko edhe 
 përgatitet të nisë një BGM-71 TOW në një pozicion të Ushtrisë Siriane në Sirinë jugore, dhjetor 2014.]]
* Sulmi në Banjskë

## Referime
Lufta e burimeve

Një **luftë burimesh** është një lloj lufte e shkaktuar nga konflikti mbi burimet. Në një luftë burimesh, zakonisht ekziston një komb ose grup që kontrollon burimin dhe një agresor që dëshiron të marrë kontrollin mbi burimin në fjalë. Kjo dinamikë e fuqisë midis kombeve ka qenë një faktor i rëndësishëm themelor në konfliktet që nga fundi i shekullit të 19-të. Pas rritjes së industrializimit, sasia e lëndëve të para që një komb i industrializuar përdor për të mbështetur aktivitetet e tij rritet.

## Shiko edhe 
* Lufta me ndërmjetës

## Referime
Lufta e përhershme

**Lufta e përhershme** ose **lufta e pafund** është një gjendje lufte e qëndrueshme pa kushte të qarta që do të çonin në përfundimin e saj. Këto luftëra janë zakonisht situata të tensionit të vazhdueshëm që mund të përshkallëzohet në çdo moment, të ngjashme me Luftën e Ftohtë. Nga fundi i shekullit të 20-të, konceptet janë përdorur për të kritikuar ndërhyrjet e Forcave të Armatosura të Shteteve të Bashkuara në vendet e huaja dhe kompleksin ushtarako-industrial si Lufta e Vietnamit dhe Lufta Sovjeto-Afgane, ose luftërat me armiq të paqartë si lufta ndaj terrorit apo lufta kundër drogës.

## Shiko edhe 
* Lufta e burimeve

## Referime
Eugjen Vulgari

(Greqisht)]]
**Eugjen Vulgari** (greqisht: **Eugenios Voulgaris** ose **Boulgaris**  (; 1716–1806) ishte një klerik ortodoks, autor, edukator, matematikan, astronom, fizikant dhe filozof. Ai shkroi për shumë disiplina të dijes: juridike, historike, teologjike, gramatikore, gjuhësore, astronomike, politike, matematikore, arkeologjike, muzikës, laicizmit dhe eutanazisë. Ai shkroi fjalime, poezi, thirrje drejtuar Katerinës II për çlirimin e Greqisë dhe qindra letra. Ai redaktoi botime të vlefshme të shkrimtarëve bizantinë dhe librave klasikë dhe përktheu shumë tekste nga latinishtja në frëngjisht. Ai ishte një nga studentët e Metodio Anthrakites . Ai përktheu në greqisht shumë dokumente të rëndësishme akademike në gjuhë të huaj. Ai ishte peshkop i Cherson (në Krime ). Ai ishte një kontribues kryesor i iluminizmit modern në Ballkan.  Ai është autor i veprës me titull, Historia e Gjergj Kastriotit të quajtur Skënderbe - Mbret i Shqipërisë, botuar në vitin 1812, në Moskë në gjuhën greke

## Vepra letrare 
* *Logic (Λογική; Loghiki)*, Leipzig, 1766.
* *Traktat mbi tolerancën fetare (Σχεδίασμα περὶ Ἀνεξιθρησκείας; Schediasma peri anexithreskeias)*, 1767.
* *Traktat mbi Eutanazinë*, Shën Petersburg, 1804.
* *Elementet e metafizikës*, Venecia, 1805.
* *Çfarë preferojnë filozofët*, Vjenë, 1805.
* *Rreth universit*, Vjenë, 1805.
* Ai gjithashtu përktheu (por nuk i botoi) veprat e figurave të fundit të shekullit të 17-të:
** John Locke (1632-1704),
** Christian Wolff (1679-1754),
** Volteri (1694-1778),
** Du Hamel (1624–1706) dhe
** Edmond Pourchot (1651–1734).

## Referime
Ilir Ferati

**Ilir Ferati** (lindur më 19 dhjetor 1988) është një politikan në Kosovë . Ai ka shërbyer në Kuvendin e Republikës së Kosovës nga viti 2019 deri në vitin 2021 dhe është kryetar i Komunës së Istogut nga viti 2021. Ferati është deputet i Lidhjes Demokratike të Kosovës (LDK).

Ai është djali i Fadil Feratit, i cili shërbeu si kryetar i Komunës së Istogut nga viti 1999 deri në vdekjen e tij në vitin 2010.    

## Biografia 
Ferati lindi në një familje shqiptare të Kosovës në Istog, në atë që atëherë ishte Krahina Socialiste Autonome e Kosovës në Republikën Socialiste të Serbisë, Republikën Socialiste Federative të Jugosllavisë . Ai u rrit në komunitet dhe më vonë u diplomua në Universitetin Amerikan në Kosovë për politika publike dhe menaxhim. Pas diplomimit punoi katër vjet si nëpunës civil në drejtorinë për zhvillim ekonomik të Istogut; portofoli i tij duke përfshirë punën në grante për turizmin malor. 

## Politikan 
### Parlamentar 
Ferati është përfshirë në pozitën e pesëdhjetë e pestë në listën zgjedhore të LDK-së në zgjedhjet parlamentare të Kosovës 2019 . Zgjedhjet parlamentare në Kosovë mbahen me përfaqësim proporcional me listë të hapur ; ai përfundoi në vendin e njëzet e dytë në mesin e kandidatëve të listës dhe u zgjodh kur lista fitoi njëzet e tetë vende.   LDK-ja u bë pjesë e qeverisë së koalicionit të Republikës së Kosovës pas zgjedhjeve dhe Ferati shërbeu si mbështetës i administratës. Ai ishte anëtar i komisionit për infrastrukturë, bujqësi dhe mjedis dhe anëtar i komisionit hetimor për menaxhimin e pandemisë COVID-19 . Ai ishte gjithashtu përgjegjës për heqjen e kërkesës që aplikantët e shërbimit civil të kenë dy vjet përvojë pune për t'u punësuar në institucionet publike; ndryshimi kishte për qëllim të siguronte që të sapodiplomuarit do të ishin në gjendje të hynin në këtë fushë. 

Ferati përfundoi në vendin e njëzet e parë në mesin e kandidatëve të listës së LDK-së në zgjedhjet parlamentare të vitit 2021 .  Partia ra në pesëmbëdhjetë mandate dhe ai nuk u rizgjodh.

### Kryetari i Komunës së Istogut 
Ferati ishte kandidat i LDK-së për kryetar të Istogut në zgjedhjet lokale të Kosovës të vitit 2021 dhe u zgjodh në rrethin e dytë të votimit. Pas zgjedhjeve, ai bëri marrëveshje me Partinë Demokratike të Kosovës (PDK) për një koalicion 4-vjeçar në këtë komunë. 

## Referime
Posti (ushtarak)

Një **post ushtarak** është shkëputja e trupave të vendosura në një distancë nga forca ose formacioni kryesor, zakonisht në një stacion në një vend të largët ose me popullsi të rrallë, të pozicionuar për të qëndruar roje kundër ndërhyrjeve të paautorizuara dhe sulmeve të befasishme; dhe stacioni i pushtuar nga trupa të tilla, zakonisht një bazë e vogël ushtarake ose vendbanim në një kufi periferik, kufi, kufi politik ose në një vend tjetër. Postat mund të quhen gjithashtu **baza ushtarake në miniaturë** bazuar në madhësinë dhe numrin e trupave që strehon.

## Përdorimi ushtarak i kohëve të fundit 
Postet ushtarake, më së fundi të referuara si poste luftarake (COPs), shërbyen si një gur themeli i doktrinës kundër kryengritjes në Irak dhe Afganistan. Këto struktura të përhershme ose gjysmë të përhershme, shpesh të vendosura në ose afër zonave të populluara, u mundësonin forcave ushtarake të sigurojnë linja kyçe të komunikimit ose infrastrukturës, të sigurojnë dhe të bashkëveprojnë popullsinë, të ndihmojnë qeverinë në rivendosjen e shërbimeve thelbësore dhe të detyrojnë kryengritësit të veprojnë diku tjetër. Postat luftarake thuajse unanimisht u përshkruan në terma pozitivë nga analistë të mbrojtjes dhe oficerët ushtarakë si një mjet përmes të cilit për të kryer përpjekjet e saj kundër kryengritjes.

## Shiko edhe 
* Baza ushtarake

## Referime
Mbrojtja nga raketat

**Mbrojtja nga raketat** është një sistem, armë ose teknologji e përfshirë në zbulimin, gjurmimin, përgjimin dhe gjithashtu shkatërrimin e raketave sulmuese. I konceptuar si një mbrojtje kundër raketave balistike ndërkontinentale të armatosura me armë bërthamore (ICBM), aplikimi i saj është zgjeruar për të përfshirë raketa taktike jo-bërthamore dhe teatrore me rreze më të shkurtër veprimi.

Kina, Franca, India, Irani, Izraeli, Italia, Rusia, Tajvani, Mbretëria e Bashkuar dhe Shtetet e Bashkuara kanë zhvilluar të gjitha sisteme të tilla të mbrojtjes ajrore.

## Shiko edhe 
* Lufta kundër-ajrore

## Referime
Roboti ushtarak

, Predator.]]
**Robotët ushtarakë** janë robotë autonomë ose robotë të lëvizshëm të telekomanduar të krijuar për aplikime ushtarake, nga transporti tek kërkimi dhe shpëtimi dhe sulmi.

Disa sisteme të tilla janë aktualisht në përdorim, dhe shumë janë në zhvillim e sipër.

## Historia 
Robotët ushtarakë të përkufizuar gjerësisht datojnë që nga Lufta e Dytë Botërore dhe Lufta e Ftohtë në formën e minave gjermane të gjurmuara Goliath dhe teletankëve sovjetikë. Prezantimi i dronit MQ-1 Predator ishte kur "oficerët e CIA-s filluan të shihnin kthimet e para praktike në fantazinë e tyre dhjetëvjeçare të përdorimit të robotëve ajror për të mbledhur inteligjencë".

Përdorimi i robotëve në luftë, edhe pse tradicionalisht një temë për fantashkencë, po hulumtohet si një mjet i mundshëm në të ardhmen për të luftuar luftërat. Tashmë disa robotë ushtarakë janë zhvilluar nga ushtri të ndryshme. Disa besojnë se e ardhmja e luftës moderne do të luftohet nga sistemet e automatizuara të armëve. Ushtria amerikane po investon shumë në RQ-1 Predator, i cili mund të armatoset me raketa ajër-tokë dhe të operohet nga distanca nga një qendër komandimi në role zbulimi. DARPA ka organizuar konkurse në 2004 dhe 2005 për të përfshirë kompani private dhe universitete për të zhvilluar mjete tokësore pa pilot për të lundruar nëpër terrene të vështira në shkretëtirën Mojave për një çmim përfundimtar prej 2 milion.

Artileria ka parë kërkime premtuese me një sistem armësh eksperimentale të quajtur "Dragon Fire II", i cili automatizon ngarkimin dhe llogaritjet balistike të kërkuara për zjarrin e parashikuar të saktë, duke siguruar një kohë përgjigjeje prej 12 sekondash ndaj kërkesave për mbështetje të zjarrit. Megjithatë, armët ushtarake nuk lejohen të jenë plotësisht autonome; ato kërkojnë kontribut njerëzor në pika të caktuara ndërhyrjeje për të siguruar që objektivat nuk janë brenda zonave të kufizuara të zjarrit siç përcaktohet nga Konventat e Gjenevës për ligjet e luftës.

Ka pasur disa zhvillime drejt zhvillimit të avionëve luftarakë autonome dhe bombarduesve. Përdorimi i luftëtarëve autonome dhe bombarduesve për të shkatërruar objektivat e armikut është veçanërisht premtues për shkak të mungesës së trajnimit të kërkuar për pilotët robotikë, aeroplanët autonome janë në gjendje të kryejnë manovra të cilat nuk mund të bëheshin ndryshe me pilotët njerëzorë (për shkak të sasisë së lartë të forcës G ), dizenjot e avionit nuk kërkojnë një sistem mbështetjeje për jetën dhe humbja e një avioni nuk do të thotë humbje e një piloti. Megjithatë, pengesa më e madhe e robotikës është paaftësia e tyre për t'iu përshtatur kushteve jo standarde. Përparimet në inteligjencën artificiale në të ardhmen e afërt mund të ndihmojnë për të korrigjuar këtë.

Në vitin 2020, një dron Kargu 2 gjuajti dhe sulmoi një objektiv njerëzor në Libi, sipas një raporti nga Paneli i Ekspertëve të Këshillit të Sigurimit të OKB-së për Libinë, botuar në mars 2021. Kjo mund të ketë qenë hera e parë që një robot vrasës autonom i armatosur me vdekjeprurëse armatimi sulmoi qeniet njerëzore.

## Shiko edhe 
* Teknologjia ushtarake
* Arma vdekjeprurëse autonome

## Referime
Selim Pacolli

**Selim Isa Pacolli** (lindur më 21 shtator 1969) është një politikan kosovar i cili shërben si Nënkryetar i Komunës së Prishtinës që nga 27 dhjetor 2017.  Pacolli, nga viti 2011 deri në vitin 2018 ka qenë drejtor i përgjithshëm i Swiss Diamond Prishtina.

## Biografia 
Selim Pacolli u lind në fshatin Marec, afër Prishtinës ku e kaloi gjithë fëmijërinë dhe mbaroi arsimin fillor. Ka mbaruar shkollën e mesme “Xhevdet Doda” dhe më pas ka përfunduar studimet për ekonomi. Menjëherë pas kësaj, në fillim të viteve të 90-ta në mes të krizës politike në Kosovë, Selim arriti të angazhohej në detyra menaxheriale brenda dhe jashtë vendit.

## Karriera 
Si ekonomist, që në moshë të re, z. Pacolli mori përgjegjësinë e menaxhimit dhe drejtimit të Mabetex Project Engineering, ku shërbeu si Drejtor i Përgjithshëm nga viti 1992 deri në vitin 2004. Në vitin 2005 u emërua kryetar i ATV Media Group dhe drejtoi gazetën Lajm, e cila shpejt fitoi vëmendjen dhe besimin kombëtar, ndërsa z. Selim Pacolli ishte drejtor për shkak të gazetarisë hulumtuese, guximit dhe qasjes kritike. Viti 2011 do të shënonte fillimin e një historie tjetër suksesi me hapjen e Swiss Diamond Prishtina në zemër të kryeqytetit. Hoteli me pesë yje, me drejtor z. Në vitin 2014, Hoteli u zgjodh si 'Hoteli më i mirë i Biznesit' në Kosovë nga 'Business Destination Travel Awards'. 

## Roli në Ushtrinë Çlirimtare të Kosovës 
Selim Pacolli ishte 29 vjeç kur u kthye në Kosovë dhe iu bashkua Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës si ushtar në zonën e Gollakut . 

## Veprimtaria politike 
Selim Pacolli u përfshi në politikë në moshën 22 vjeçare duke iu bashkuar strukturave të Lidhjes Demokratike të Kosovës, dega e pestë në Prishtinë. Ai kontribuoi në Forumin Rinor në kohët e vështira të viteve të 90-ta në Kosovë, ndërsa mbeti anëtar i LDK-së pas përfundimit të Luftës së Kosovës . Në vitin 2007 u formua Aleanca Kosova e Re dhe një vit më pas z. Pacolli u emërua sekretar i partisë. Koha e tij në detyrë nga viti 2008-2010 ende mbahet mend për punën masive të bërë brenda strukturës partiake. Për shkak të rrethanave dhe angazhimeve të ndryshme, Selim e ndërpreu aktivitetin e tij politik në vitin 2010.

Në gusht të vitit 2017, ai u rikthye në politikë duke iu bashkuar garës për kryetar të Prishtinës . Me një fushatë shumë pozitive e cila nga shumëkush u konsiderua si më e mira dhe më kreative ndër vite, z. Pacolli arriti të renditet si kandidati i tretë më i votuar në raundin e parë. Për Aleancën Kosova e Re, performanca e Pacollit shënoi performancën më të suksesshme që ka pasur një kandidat i partisë në Prishtinë që nga viti 2009. Në raundin e dytë, z. Pacolli përkrahu publikisht Shpend Ahmetin, i cili fitoi mandatin e dytë si kryetar i Prishtinës .  Më 27 dhjetor, Selim Pacolli u emërua nënkryetar i kryeqytetit. 

## Referime