open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Era e keqe e gojës

Era e **keqe e gojës**, e njohur edhe si **halitoza**, është një simptomë e shoqëruar me një aromë dukshëm të pakëndshme të gojës.  Mund të çojë në ankth mes individëve të prekur.  Mes individëve që kanë erë të keqe të gojës të vërtetë, rreth 85% e rasteve vijnë nga brenda gojës.  Rrallëherë, era e keqe e gojës mund të jetë për shkak të një gjendjeje mjekësore kronike si mosfunksionimi i mëlçisë ose ketoacidoza .  Trajtimi i sëmundjeve kronike si sëmundja e mishrave të dhëmbëve, prishja e dhëmbëve ose sëmundja e refluksit gastroezofageal mund të ndihmojë.  Këshillimi mund të jetë i dobishëm për ata që besojnë gabimisht se kanë erë të keqe të gojës. 

Përqindjet e vlerësuara të individëve me erë të keqe të gojës variojnë nga 6% deri në 50% të popullsisë.  Shqetësimi për erën e keqe të gojës është arsyeja e tretë më e zakonshme që njerëzit kërkojnë kujdes dentar, pas prishjes së dhëmbëve dhe sëmundjes së mishrave të dhëmbëve.   Besohet se bëhet më e zakonshme me plakjen.  Era e keqe e gojës shihet si një tabu sociale dhe individët e prekur mund të stigmatizohen .   Njerëzit në Shtetet e Bashkuara shpenzojnë më shumë se 1 miliard dollarë në vit për shpëlarës goje për të trajtuar këtë gjendje. 

## Bibliografia
Latinka Perovic

parapamje|Latinka Peroviq
**Latinka Peroviq** (serbisht: Латинка Перовић *Latinka Perović*, 4 tetor 1933 – 12 dhjetor 2022) ishte lider, historian dhe politikan komunist jugosllav. Gjatë ekzistencës së Republikës Socialiste Federative të Jugosllavisë, Peroviç ishte sekretar i përgjithshëm i Lidhjes së Komunistëve të Serbisë në periudhën ndërmjet viteve 1968 dhe 1972. Në vitin 1972 Lidhja Federale e Komunistëve të Jugosllavisë e shkarkoi atë nga pozita e saj së bashku me Marko Nikeziqin dhe Mirko Tepavacin me akuzën se ishin tepër liberalë. Shkarkimi i liberalëve serbë në vitin 1972 pasoi një shkarkim të mëparshëm të nacionalistëve kroatë të Pranverës Kroate.

Pas largimit të saj nga politika aktive, Perovic u fokusua në punën shkencore në Institutin për Historinë e Lëvizjes Punëtore të Serbisë (Instituti i sotëm për Historinë e Re të Serbisë). Gjatë shpërbërjes së Jugosllavisë së viteve 1990 dhe Luftërave Jugosllave, Perovic ishte një nga kritikët më të mprehtë të nacionalizmit serb, veçanërisht Sllobodan Millosheviç dhe regjimit të tij.

## Biografia 
Peroviq lindi në Beloshevc, Kragujevc, Mbretëria e Jugosllavisë (Serbia e sotme) më 4 tetor 1933.  Peroviq përfundoi gjimnazin lokal të femrave në Kragujevc në vitin 1952.

Nga viti 1993 Peroviq ishte kryeredaktor i revistës *Rrymat e Historisë*.

Perović Petrović vdiq në Beograd më 12 dhjetor 2022, në moshën 89 vjeçare  Perović Petrović u dogj në varrezat Novo Groblje të Beogradit më 21 dhjetor 2022 në prani të familjes dhe miqve të saj. 

## Punime të zgjedhura 
Libri 2010 *"Fakte dhe Interpretime.* *Dy biseda me Latinka Perovic”* përfshinte bibliografinë e detajuar të Latinka Perovic me listën e 8 monografive, 10 libra-burime historike me studime hyrëse të shekullit të 19-të, 9 burime historike-libra me studime hyrëse të shekullit të 20-të dhe 21-të, 18 parathënie dhe passhkrime, 78 studime, diskutime dhe artikuj dhe 13 rishikime të vërejtura. Bibliografia nuk përfshinte artikuj, intervista dhe fjalime për promovimin e librave, të cilat janë botuar në gazeta dhe revista të ndryshme, si dhe nekrologji. Perovic vazhdoi të shkruante në vitet në vijim. Libri i saj i vitit 2015 *"Dominantna i neželjena elita" ( English:*   *)* inicioi një përgjigje kritike nga sociologia kroate Mira Bogdanović e cila në librin e saj të vitit 2016 *"Elitistički pasijans: Povijesni revizionizam Latinke Perović" ( English:*   *)* e kritikoi Peroviqin për shpikjen e koncepteve të elitave dominante dhe të padëshiruara të cilat nuk ekzistojnë në shkencën sociologjike. 

## Shih edhe 
* Dimitrije Tucoviq

## Lidhje të jashtme 
* Intervistë me Radion Evropa e Lirë
* Transkripti i emisionit radiofonik "Pešçanik"
* Instituti Boshnjak , Latinka Perovic ka nderuar në ditëlindjen e saj të 75-të

## Referime
Xhorxh VI i Britanisë së Madhe

**George VI** (    Norfolk, 14 dhjetor 1895 - Norfolk,6 shkurt 1952 ), i lindur si ***Albert Frederick Arthur George***, ishte Mbreti i Mbretërisë së Bashkuar dhe mbretërive të tjera të Commonwealth nga 11 dhjetori 1936 deri në vdekjen e tij në 1952, dhe ishte perandori i fundit i Indisë deri Gusht 1947, kur India Britanike u shpërbë.

Ai është babai i ish-monarkes britanike Elizabeta II, dhe gjyshi i mbretit aktual Çarl III, ai mbahet mend mirë për të qenë monarku anglez,Kryesisht gjatë Luftës së Dytë Botërore.

Ai mori kurorën pas abdikimit të vëllait të tij Eduarte VIII.
Zora Dubljević

**Zora Dubljeviq**  (serbokroatisht: Зора Дубљевић *Zora Dubljević*, * 7 gusht 1938 në Sarajevë, Mbretëria e Jugosllavisë, sot në Bosnje dhe Hercegovinë) është një kengetare bosnjane e muzikes popullore dhe Sevdahe. Ajo konsiderohet si "Mbretëresha e Sevdahs" dhe është e njohur sot e kësaj dite në tërë Ish-Jugosllavinë.

## Discografia 
* Oj, mjeseče bekrijo (1962)
* Pjesme iz Bosne (1963)
* Ne ašikuj, Mujo (1964)
* Prva ljubav (1965)
* Šećer Mujo (1967)
* Sjajna zvijezo (1967)
* Utješi me sejo mila (1968)
* Uvela je ljubav (1970)
* Veni, moja ljubavi (1970)
* Idi, idi od mene dragi (1971)
* Prva ljubav (1971)
* S drugom moram da te dijelim (1972)
* Ti si pjesma srca moga (1972)
* Moje pismo (1975)
* Ja krijem da volim (1978)
* Ti si mi sve (1984)
* Folk zvijezda zauvijek (kompilacija, 2014)

## Ne ueb 
* Zora Dubljević
Çarlota Joaqina

**Çarlota Joaqina de Bourbon** ( Carlota Joaquina Teresa Marcos Caetana Coleta Francisca de Sales Rafaela Vicenta Ferrer Joana Nepomucena Fernanda Josefa Luísa  *Antônia Francisca Bibiana Maria Casilda Rita Januária e Pasquala* ; ( Aranjuez, 25 prill 1775 - Queluz, 7 janar 1830) ishte bashkëshortja mbretëreshë e Portugalisë, vendosur martesën me Gjonin VI të Portugalisë, duke u kujtuar për komplotet e saj të mëdha për të qenë kreu i Portugalisë.￼

### fillimi i jetës 
Lindur në Aranjuez, Madrid, Spanjë, vajza e Çarl das Asturias, Çarl IV i ardhshëm i Spanjës dhe vajza e Mbretëreshës Marija Luiza të Parmës.
Kur lindi, babai i saj nuk ishte mbret, por gjyshi i saj, Çarl III i Spanjës, Çarl III e adhuronte mbesën e tij Çarlota,Carlota trashëgoi karakterin dominues të nënës së saj, Marija Luiza ishte shumë kontrolluese dhe ambicioze, duke ua përcjellë këtë të gjitha vajzave të saj. 

### Dasma 
Spanja dhe Portugalia kishin një rivalitet të gjatë dhe bënin vazhdimisht martesa dysnatike për të shmangur luftërat, falë të cilave Çarlota u martua me një princ portugez.
Çarlota do të martohej me Gjoni de Bragança, kjo nuk i pëlqente sepse nuk ishte trashëgimtari i fronit, por vëllai i tij i madh Josè principe de Brasil.
Dasma u bë në vitin 1785, Gjoni ishte 18 vjeç dhe Karlota 10 vjeç.
Natën e dasmës ishte një fatkeqësi, Çarlota e kafshoi veshin e Gjoni dhe e goditi me shandanë.
Me këtë, të dy flinin në dhoma të ndara dhe u ra dakord që të bënin seks vetëm kur Çarlota të ishte 14 vjeç.
Sanksionet kundër Jugosllavisë

Gjatë Luftërave Jugosllave të viteve 1990 dhe fillimit të viteve 2000, disa raunde **sanksionesh** ndërkombëtare u vendosën kundër Republikës Federale të Jugosllavisë.

Në raundin e parë të sanksioneve, të cilat u vendosën në përgjigje të Luftës së Bosnjës dhe Luftës Kroate, dhe zgjatën midis prillit 1992 dhe tetorit 1995, Jugosllavia u vendos nën një embargo të Kombeve të Bashkuara (OKB). Embargoja u hoq pas nënshkrimit të Marrëveshjes së Dejtonit, e cila i dha fund konfliktit. Gjatë dhe pas Luftës së Kosovës 1998-1999, Jugosllavia u sanksionua përsëri nga OKB-ja, Bashkimi Evropian (BE) dhe Shtetet e Bashkuara. Pas përmbysjes së presidentit jugosllav Sllobodan Millosheviç në tetor 2000, sanksionet kundër Jugosllavisë filluan të tërhiqen dhe shumica u hoqën deri më 19 janar 2001.

Sanksionet patën një ndikim të madh në ekonominë e Serbisë dhe Malit të Zi dhe shoqërinë e saj, me Serbinë më të goditurën, PBB-ja e saj ra nga 24 miliardë dollarë në 1990 në nën 10 miliardë dollarë në 1993 dhe 8.66 miliardë dollarë në 2000. Ato gjithashtu patën një ndikim shkatërrues mbi industrinë jugosllave. Varfëria ishte në nivelin më të lartë në vitin 1993, me 39% të popullsisë që jetonte me më pak se 2 dollarë në ditë. Nivelet e varfërisë u rritën përsëri kur sanksionet ndërkombëtare u rivendosën në vitin 1998. Rreth 300.000 njerëz emigruan nga Serbia në vitet 1990, 20% e të cilëve kishin arsim të lartë.

## Shiko edhe 
* Luftërat në Jugosllavi

## Referenca
FC Zürich

**Fussballclub Zürich**, zakonisht i shkurtuar në **FC Zürich** ose thjesht **FCZ**, është një klub futbolli profesionist me bazë në Cyrih, Zvicër. Klubi u themelua në vitin 1896 dhe ka fituar 13 herë Superliga e Zvicrës dhe dhjetë herë Kupën e Zvicrës. Titujt e tyre më të fundit janë Super Liga e Zvicrës 2022 dhe Kupa e Zvicrës 2018. Klubi luan ndeshjet e tij në shtëpi në Letzigrund, i cili ka një kapacitet prej 26,000 për ndeshjet e ligës.

FC Zürich është e vetmja skuadër zvicerane që ka arritur në gjysmëfinale të Kupës Evropiane më shumë se një herë. Kjo ndodhi në vitin 1964 dhe 1977, kur konkursi u luajt në formatin e tij origjinal. Bashkëthemeluesi i FC Zürich, kapiteni i parë dhe anëtari i nderit Joan Gamper, i cili u rrit në Cyrih dhe më vonë u transferua në Katalonjë, duke themeluar Barcelonën atje në 1899. Që nga vitet 1960, FC Zürich luan në të bardhë, që është një nga ngjyrat e qytetit.

Klubi i femrave, FC Zürich Frauen, po garon në Superligën e femrave të Zvicrës. Ata janë klubi më i suksesshëm në Zvicër me 22 tituj kampion dhe pjesëmarrje të shumta në Champions League. Rrënjët e ekipit e kanë origjinën nga klubi i parë zviceran i futbollit për femra, DFC Zürich.

Klubi i akademisë, FC Zürich Jugend, po garon në Superligën Credit Suisse x EASPORTS FC dhe është i vendosur në Seychelles. Ata janë klubi më i suksesshëm në historinë e Zvicrës, me 42 tituj kampion dhe pjesëmarrje të shumta në finale të Ligës Rinore të UEFA-s*.*

## Nderimet 
* **Superliga e Zvicrës**
** **Kampionët (13):** 1901–02, 1923–24, 1962–63, 1965–66, 1967–68, 1973–74 , 1974–75, 1975–76, 1980–81, 1980–81, 2005–06, 2006–07 2008–09, 2021–22.
** **nënkampion (9):** 1902–03, 1910–11, 1931–32, 1951–52, 1963–64, 1966–67, 1971–72, 1978–79, 2010–11.
* **Challenge League/Nationalliga B** :
** **Fituesi (4):** 1940–41, 1946–47, 1957–58, 2016–17.
** **nënkampion (2):** 1988–89, 1989–90.
* **Kupa e Zvicrës**
** **Fituesit (10):** 1965–66, 1969–70, 1971–72, 1972–73, 1975–76, 1999–2000, 2004–05, 2013–14, 2015–16, 2017–18.
** **Nënkampion (1):** 1980–81.
* **Kupa e Ligës së Zvicrës**
** **Fituesit:** 1980–81.
** **Nënkampion:** 1974–75, 1975–76.
* **Kupa Evropiane / UEFA Champions League**
** Gjysmëfinalistët: 1963–64, 1976–77

## Lojtarët 
### Skuadra aktuale 
## Referime
M2 Browning

[parapamje|300x300px|Mitralozi M2, në përdorim nga [Forcat e Mbrojtjes të Izraelit.]]
**Mitralozi M2** ose **mitralozi i kalibrit Browning .50** (joformalisht, "**Ma Deuce**") është një mitraloz i rëndë që u projektua duke filluar afër fundit të Luftës së Parë Botërore nga John Browning. Dizajni i tij është i ngjashëm me mitralozin e mëparshëm M1919 Browning të Browning, i cili ishte i vendosur për fishekun .30-06. M2 përdor fishekun më të madh dhe më të fuqishëm të Browning 0.50 BMG (12.7×99mm NATO). Dizajni ka pasur shumë emërtime; përcaktimi zyrtar i ushtrisë amerikane për llojin aktual të këmbësorisë është **Browning Machine Gun**, **Kalibër** **.50**, **M2**, **HB**, **Flexible**. Është efektiv kundër këmbësorisë, mjeteve dhe varkave të paarmatosura ose të blinduara lehtë, fortifikimeve të lehta dhe avionëve me fluturim të ulët.

Arma është përdorur gjerësisht si një armë automjeti dhe për armatimin e avionëve nga Shtetet e Bashkuara që nga vitet 1930. Ai u përdor shumë gjatë Luftës së Dytë Botërore, Luftës së Koresë, Luftës së Vietnamit, Luftës së Falklands, Luftës Sovjetike-Afgane, Luftës së Gjirit, Luftës së Irakut dhe Luftës në Afganistan. Është mitralozi kryesor i rëndë i vendeve të NATO-s dhe është përdorur edhe nga shumë vende të tjera. Forcat amerikane e kanë përdorur M2 më gjatë se çdo armë zjarri tjetër përveç pistoletës .45 ACP M1911, e cila është projektuar gjithashtu nga John Browning.

**M2HB** aktuale (tytë e rëndë) prodhohet në SHBA nga General Dynamics Ohio Ordnance Works dhe U.S. Ordnance për përdorim nga qeveria e SHBA-së dhe për aleatët nëpërmjet Shitjeve Ushtarake të Jashtme, si dhe nga prodhues të huaj si FN Herstal.

## Shiko edhe 
* 12.7×99mm NATO
* 7.62×51mm NATO
* 5.56×45mm NATO
* Autoblinda

## Referenca
Paqeruajtja

[parapamje|[:en:Italian_Army|Ushtari Italian UNIFIL 2 Liban 2007.]]
**Paqeruajtja** përfshin aktivitete që synojnë të krijojnë kushte që favorizojnë paqen e qëndrueshme. Hulumtimet përgjithësisht zbulojnë se ruajtja e paqes zvogëlon dhe vdekjet e civilëve në fushën e betejës, si dhe zvogëlon rrezikun e ripërtëritjes së luftës.

Brenda grupit të qeverive dhe organizatave të Kombeve të Bashkuara (OKB), ekziston një kuptim i përgjithshëm se në nivel ndërkombëtar, paqeruajtësit monitorojnë dhe vëzhgojnë proceset e paqes në zonat pas konfliktit dhe mund të ndihmojnë ish-luftëtarët në zbatimin e angazhimeve të marrëveshjes së paqes që kanë ndërmarrë. Një ndihmë e tillë mund të vijë në shumë forma, duke përfshirë masat e ndërtimit të besimit, marrëveshjet për ndarjen e pushtetit, mbështetjen elektorale, forcimin e shtetit të së drejtës dhe zhvillimin ekonomik dhe social. Prandaj, paqeruajtësit e OKB-së (shpesh të referuar si Beretat Blu ose Helmetat Blu për shkak të beretave ose helmetave të tyre blu të lehta) mund të përfshijnë ushtarë, oficerë policie dhe personel civil.

Kombet e Bashkuara nuk janë e vetmja organizatë që zbaton misione paqeruajtëse. Forcat paqeruajtëse jo të OKB-së përfshijnë misionin e NATO-s në Kosovë (me autorizimin e Kombeve të Bashkuara) dhe Forcat Shumëkombëshe dhe Vëzhguesit në Gadishullin e Sinait ose ato të organizuara nga Bashkimi Evropian (si EUFOR RCA, me autorizim të OKB-së) dhe Bashkimi Afrikan (si Misioni i Bashkimit Afrikan në Sudan). Forca e Paqes jo e dhunshme është një OJQ që konsiderohet gjerësisht se ka ekspertizë në paqebërjen e përgjithshme nga vullnetarë ose aktivistë joqeveritar.

Sipas ligjit ndërkombëtar, paqeruajtësit janë joluftëtarë për shkak të qëndrimit të tyre neutral në konfliktin midis dy ose më shumë palëve ndërluftuese (në të njëjtën masë si personeli neutral dhe pronat jashtë detyrave paqeruajtëse) dhe duhet të mbrohen nga sulmet në çdo kohë.

## Shiko edhe 
## Referenca
Milkor MGL

**Milkor MGL** (Multiple Granade Launcher) është një granatëhedhës i lehtë 40mm me gjashtë goditje të tipit revolver (variacionet gjithashtu gjuajnë 37/38mm) i zhvilluar dhe prodhuar në Afrikën e Jugut nga Milkor (Pty) Ltd. MGL u demonstrua si një koncept për Forcat e Mbrojtjes së Afrikës së Jugut (SADF) në 1981. MGL u pranua zyrtarisht në shërbim me SADF si Y2. Pas prezantimit të tij në 1983, MGL u miratua gradualisht nga forcat e armatosura dhe organizatat e zbatimit të ligjit të mbi 50 vendeve. Prodhimi total që nga viti 1983 ka qenë më shumë se 50.000 njësi.

MGL është një armë me shumë të shtëna, që synon të rrisë ndjeshëm fuqinë e zjarrit të një skuadre të vogël kur krahasohet me granatahedhës tradicionale me një goditje si M203. MGL është projektuar të jetë i thjeshtë, i fortë dhe i besueshëm. Ai përdor parimin e mirë-provuar të revolverit për të arritur një shkallë të lartë zjarri të saktë që mund të sillet me shpejtësi në një objektiv.

Mund të ngarkohen një sërë fishekësh si HE, HEAT, shkop kundër trazirave, irritues dhe piroteknikë, dhe më pas të gjuhen aq shpejt sa mund të tërhiqet këmbëza. Cilindri mund të ngarkohet ose shkarkohet me shpejtësi për të mbajtur një shkallë të lartë zjarri. Edhe pse i destinuar kryesisht për përdorim fyes dhe mbrojtës me fishekë me eksploziv të lartë, me municione të përshtatshme lëshuesi është i përshtatshëm për operacione kundër trazirave dhe operacione të tjera sigurie. Një modifikim i ri i patentuar lejon MGL të lëshojë fishekë më pak vdekjeprurës (me presion shumë të ulët).

## Shiko edhe 
Granatahedhësi, Granata 40mm.

## Rederime
12.7×99mm NATO

parapamje|12.7x99mm / .50 BMG.|303x303px
**.50 BMG** (**.50 mitralozi Browning**) i njohur edhe si **12.7×99mm NATO**, dhe i përcaktuar si **50 Browning** nga C.I.P., është një fishek i kalibrit 12.7mm i zhvilluar për mitralozin e rëndë M2 Browning në fund të viteve 1910, duke hyrë në shërbim zyrtarisht më 1921. Sipas STANAG 4383, ai është një fishek standard shërbimi për forcat e NATO-s, si dhe për shumë vende jo anëtare të NATO-s. Vetë fisheku është prodhuar në shumë variante: gjenerata të shumta të topave të rregullt, gjurmues, blind-shpues (AP), zjarrvënës dhe sabot të nën-kalibrit. Raundet e destinuara për mitralozë bëhen në një rrip të vazhdueshëm duke përdorur lidhje metalike.

Fisheku .50 BMG përdoret edhe në pushkët kundër materialit. Ekziston një shumëllojshmëri e gjerë municionesh dhe disponueshmëria e municioneve të klasës së ndeshjes ka rritur dobinë e pushkëve të kalibrit 0.50 duke lejuar gjuajtje më të saktë sesa fishekë me cilësi më të ulët.

## Shiko edhe 
* M2 Browning
* Mitralozi i rëndë
* Pushka snajper
* 5.56×45mm NATO
* 7.62×51mm NATO

## Referime
Vlimi

parapamje|250x250px|Bërthamat e ujit të vluar mbi një sobë kuzhine.
**Vlimi** është avullimi i shpejtë i një lëngu, i cili ndodh kur një lëng nxehet në pikën e tij të vlimit, temperatura në të cilën presioni i avullit të lëngut është i barabartë me presionin që ushtrohet mbi lëngun nga atmosfera përreth. Ekzistojnë dy lloje kryesore të vlimit: vlimi me bërthama ku formohen flluska të vogla avulli në pika të veçanta, dhe vlimi i fluksit kritik të nxehtësisë ku sipërfaqja e vlimit nxehet mbi një temperaturë të caktuar kritike dhe një film avulli formohet në sipërfaqe. Vlimi në tranzicion është një formë e ndërmjetme, e paqëndrueshme e vlimit me elementë të të dy llojeve. Pika e vlimit të ujit është 100 °C, por është më e ulët me uljen e presionit atmosferik që gjendet në lartësi më të larta.

Uji i vluar përdoret si një metodë për ta bërë atë të pijshëm duke vrarë mikrobet dhe viruset që mund të jenë të pranishëm. Ndjeshmëria e mikroorganizmave të ndryshëm ndaj nxehtësisë ndryshon, por nëse uji mbahet në 100 °C për një minutë, shumica e mikroorganizmave dhe viruseve çaktivizohen. Dhjetë minuta në një temperaturë prej 70 °C janë gjithashtu të mjaftueshme për të çaktivizuar shumicën e baktereve.

Uji i vluar përdoret gjithashtu në disa metoda gatimi duke përfshirë zierjen, avullimin dhe gjuetinë pa leje.

## Shiko edhe 
* Pika e vlimit

## Burimet
Klorpromazina

**Klorpromazina** (**CPZ**), e tregtuar me emrat e markave **Thorazine** dhe **Largactil** ndër të tjera, është një ilaç antipsikotik. Përdoret kryesisht për trajtimin e çrregullimeve psikotike si skizofrenia. Përdorime të tjera përfshijnë trajtimin e çrregullimit bipolar, probleme të rënda të sjelljes tek fëmijët duke përfshirë ata me çrregullim të hiperaktivitetit të deficitit të vëmendjes, të përzier dhe të vjella, ankth para operacionit dhe lemza që nuk përmirësohen pas masave të tjera. Mund të jepet nga goja (nga goja), me injeksion intramuskular (injeksion në një muskul) ose intravenoz (injeksion në venë).

Klorpromazina është në klasën tipike antipsikotike dhe, kimikisht, është një nga fenotiazinat. Mekanizmi i veprimit të tij nuk është plotësisht i qartë, por besohet të jetë i lidhur me aftësinë e tij si një antagonist dopamine. Gjithashtu ka veti anti-serotonergjike dhe antihistaminergjike.

Efektet anësore të zakonshme përfshijnë problemet e lëvizjes, përgjumjen, tharjen e gojës, presionin e ulët të gjakut gjatë qëndrimit në këmbë dhe rritjen e peshës. Efektet anësore serioze mund të përfshijnë diskinezinë e vonuar potencialisht të përhershme të lëvizjes, sindromën malinje neuroleptike, ulje të rëndë të pragut të konvulsioneve dhe nivele të ulëta të qelizave të bardha të gjakut. Te personat e moshuar me psikozë si pasojë e demencës mund të rrisë rrezikun e vdekjes. Është e paqartë nëse është e sigurt për përdorim gjatë shtatzënisë.

Klorpromazina u zhvillua në vitin 1950 dhe ishte antipsikotiku i parë në treg. Është në listën e barnave thelbësore të Organizatës Botërore të Shëndetësisë. Prezantimi i tij është etiketuar si një nga përparimet e mëdha në historinë e psikiatrisë. Është në dispozicion si një ilaç gjenerik.

## Referenca
Vaksina e poliomielitit

parapamje|273x273px|Pika të Poliomelitit.
**Vaksina e poliomielitit** është vaksina që përdoren për të parandaluar poliomielitin (polio). Përdoren dy lloje: një poliovirus i inaktivuar i dhënë me injeksion (IPV) dhe një poliovirus i dobësuar i dhënë nga goja (OPV). Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) rekomandon që të gjithë fëmijët të vaksinohen plotësisht kundër poliomielitit. Dy vaksinat kanë eliminuar poliomielitin nga pjesa më e madhe e botës dhe kanë reduktuar numrin e rasteve të raportuara çdo vit nga rreth 350.000 në 1988 në 33 në 2018.

Vaksinat e poliomielitit të inaktivizuara janë shumë të sigurta. Skuqje e lehtë ose dhimbje mund të shfaqen në vendin e injektimit. Vaksinat e poliomielitit oral shkaktojnë rreth tre raste të poliomielitit paralitik të lidhur me vaksinën për një milion doza të dhëna. Kjo krahasohet me 5.000 raste për milion që janë të paralizuar pas një infeksioni poliomielit. Të dy llojet e vaksinave janë përgjithësisht të sigurta për t'u dhënë gjatë shtatzënisë dhe tek ata që kanë HIV/AIDS, por përndryshe janë mirë. Megjithatë, shfaqja e poliovirusit qarkullues me origjinë nga vaksina (cVDPV), një formë e virusit të vaksinës që është rikthyer në shkaktimin e poliomielitit, ka çuar në zhvillimin e vaksinës së re orale ndaj poliomielitit të tipit 2 (nOPV2) e cila synon ta bëjë vaksinën më të sigurt dhe. duke ndaluar kështu shpërthimet e mëtejshme të cVDPV2.

Demonstrimi i parë i suksesshëm i një vaksine kundër poliomielitit ishte nga Hilary Koprowski në vitin 1950, me një virus të gjallë të dobësuar që njerëzit pinin. Vaksina nuk u miratua për përdorim në Shtetet e Bashkuara, por u përdor me sukses diku tjetër. Suksesi i një vaksine të poliomielitit të inaktivuar (të vrarë), e zhvilluar nga Jonas Salk, u njoftua në vitin 1955. Një tjetër vaksinë e gjallë e zbutur e poliomielitit u zhvillua nga Albert Sabin dhe hyri në përdorim tregtar në 1961.

Vaksina e poliomielitit është në listën e barnave thelbësore të Organizatës Botërore të Shëndetësisë.

## Referenca
Frenuesi i proteazës

**Frenuesit e proteazës** (**PIs**) janë medikamente që veprojnë duke ndërhyrë me enzimat që çajnë proteinat. Disa nga më të njohurit janë barnat antivirale që përdoren gjerësisht për trajtimin e HIV/AIDS dhe hepatitit C. Këta frenues të proteazës parandalojnë riprodhimin viral duke u lidhur në mënyrë selektive me proteazat virale (p.sh. proteaza HIV-1) dhe duke bllokuar ndarjen proteolitike të prekursorëve të proteinave që janë të nevojshëm për prodhimi i grimcave virale infektive.

Frenuesit e proteazës që janë zhvilluar dhe përdoren aktualisht në praktikën klinike përfshijnë:

* Frenuesit antiretroviralë të proteazës HIV-1 - klasi i rrjedhës -**navir**
* Amprenavir
* Atazanavir
* Darunavir
* Fosamprenavir
* Indinavir
* Lopinavir
* Nelfinavir
* Ritonavir
* Saquinavir
* Tipranavir
* Inhibitorët e proteazës NS3/4A të virusit të hepatitit C - klasi i rrjedhës - **previr**
* Asunaprevir
* Boceprevir
* Grazoprevir
* Glecaprevir
* Paritaprevir
* Simeprevir
* Telaprevir
* Sindroma e rëndë respiratore akute e koronavirusit 2 Frenuesit e proteazës së ngjashme me 3-kimotripsinën
* Ensitrelvir
* Nirmatrelvir

Duke pasur parasysh specifikën e objektivit të këtyre barnave, ekziston rreziku, si me antibiotikët, nga zhvillimi i viruseve të mutuara rezistente ndaj ilaçeve. Për të reduktuar këtë rrezik, është e zakonshme të përdoren disa barna të ndryshme së bashku, të cilat secili synon objektiva të ndryshëm.

## Referencat
Eteri

parapamje|Eteri
Në kiminë organike, **eteret** janë një klasë përbërësish që përmbajnë një grup eter - një atom oksigjeni i lidhur me dy grupe alkil ose aril. Ata kanë formulën e përgjithshme R-O-R', ku R dhe R' përfaqësojnë grupet alkil ose aril. Eteret mund të klasifikohen përsëri në dy lloje: nëse grupet alkil ose aril janë të njëjtë në të dy anët e atomit të oksigjenit, atëherë ai është një eter i thjeshtë ose simetrik, ndërsa nëse janë të ndryshëm, eteret quhen eterë të përzier ose josimetrik. Një shembull tipik i grupit të parë është eteri tretës dhe anestetik dietil, zakonisht i referuar thjesht si "eter" (CH3−CH2−O−CH2−CH3). Eteret janë të zakonshëm në kiminë organike dhe akoma më të përhapur në biokimi, pasi ato janë lidhje të zakonshme në karbohidratet dhe linjinën.

## Referenca
Roja bregdetare

[parapamje|300x300px|[:en:Puerto_Rico_Police|Policia Detare Komunale e Puerto Rikos - Roja Bregdetare e SHBA]]
**Roja bregdetare** është një organizatë e sigurisë detare e një vendi të caktuar. Termi përfshin një gamë të gjerë përgjegjësish në vende të ndryshme, nga të qenit një forcë ushtarake e armatosur rëndë me detyrime doganore dhe sigurie deri te të qenit një organizatë vullnetare e ngarkuar me kërkimin dhe shpëtimin pa autoritet të zbatimit të ligjit. Në shumicën e vendeve, funksionet tipike të rojes bregdetare janë të dallueshme nga ato të marinës dhe policisë tranzite (një agjenci e zbatimit të ligjit), ndërsa në disa vende ka ngjashmëri me të dyja.

## Referime
7.62×54mmR

parapamje|300x300px|Shembuj të municionit 7.62x54mm.
**7.62×54mmR** është një fishek pushke me buzë e zhvilluar nga Perandoria Ruse dhe e prezantuar si një fishek shërbimi në 1891. Fillimisht e krijuar për pushkën Mosin-Nagant me veprim rrufe, ajo u përdor gjatë epokës së vonë cariste dhe gjatë gjithë periudhës sovjetike e deri më sot. ditë. Fisheku mbetet një nga fishekët e paktë me kornizë standarde ende në përdorim ushtarak dhe ka jetëgjatësinë më të gjatë të shërbimit sesa çdo fishek i lëshuar nga ushtria.

Modeli amerikan Winchester 1895 ishte gjithashtu i pajisur për këtë fishek sipas një kontrate me qeverinë ruse. 7.62×54mmR është ende në përdorim nga ushtria ruse në pushkët snajper Dragunov, SV-98 dhe të tjera, si dhe në disa mitralozë modern për qëllime të përgjithshme si mitralozi PKM dhe Pecheneg. Fillimisht, raundi u caktua "modeli i fishekëve me tre rreshta i vitit 1891". Më pas u bë i njohur gjerësisht me emërtimin "Fishek pushke 7.62mm". Raundi gabimisht është njohur si "7.62mm rusisht" (dhe ende shpesh përmendet si i tillë në bisedë), por, sipas standardeve, R në emërtimin (7.62×54mmR) do të thotë "rimmed", në linjë standarde me emërtimet C.I.P.. Emri ndonjëherë ngatërrohet me raundin "7.62 Sovjetik", i cili i referohet fishekut 7.62×39mm pa buzë të përdorur në pushkët SKS dhe AK (AK-47, AK-15, AEK-973).

## Shiko edhe 
* 7.62×39mm
* 7.62×51mm NATO

## Referime
Heckler & Koch USP

[parapamje|300x300px|[Heckler & Koch|H&K USP 9mm i Modifikuar.]]
**USP** (Universelle Selbstladepistole ose "pistoletë universale vetë-ngarkuese") është një pistoletë gjysmë-automatike e zhvilluar në Gjermani nga Heckler & Koch GmbH (H&K) si një zëvendësim për serinë e pistoletave P7.

## Referenca
Barrett M99

parapamje|300x300px|Barrett M99
**Barrett M99** (Model 99) është një pushkë kundër materialit me një goditje të vetme që u prezantua për herë të parë në vitin 1999 nga kompania e armëve të zjarrit Barrett si një alternativë më pak e shtrenjtë ndaj ofertave me çmim më të lartë të kompanisë. Pushka përdor një konfigurim bullpup me një dorezë pistolete.

## Referenca
Pushka kundër materialit

[parapamje|300x300px|Teknik i asgjësimit të mjeteve shpërthyese i [:en:United_States_Navy|marinës amerikane me një McMillan TAC-50.]]
Një **pushkë kundër materialit** (**AMR**) është një pushkë snajper e krijuar për t'u përdorur kundër pajisjeve ushtarake, strukturave dhe pajisjeve të tjera (materiale). Pushkët kundër materialit janë të kalibrave dukshëm më të mëdhenj se pushkët konvencionale dhe përdoren për të eliminuar pajisje të tilla si motorët dhe objektivat e paarmatosura ose të blinduara lehtë. Ndërsa automjetet moderne të blinduara janë rezistente ndaj pushkëve anti-material, diapazoni i zgjeruar dhe depërtimi ka ende shumë aplikime moderne. Megjithëse nuk janë të destinuara për t'u përdorur kundër objektivave njerëzore, pesha dhe shpejtësia e plumbave të pushkëve kundër materialit u jep atyre aftësi të jashtëzakonshme në rreze të gjatë, edhe kur krahasohen me pushkët snajper të caktuara. Pushkët kundër materialit janë bërë si në modele me veprim rrufeje ashtu edhe në modele gjysmë-automatike.

## Shiko edhe 
* Barrett M82
* McMillan TAC-50

## Referime
Fabrika

[parapamje|300x300px|Fabrika e [Volkswagen në Wolfsburg, Gjermani.]]
**Fabrika** ose një **fabrikë prodhimi** është një strukturë industriale, shpesh një kompleks i përbërë nga disa ndërtesa të mbushura me makineri, ku punëtorët prodhojnë sende ose operojnë makina që përpunojnë çdo artikull në një tjetër. Ato janë një pjesë kritike e prodhimit modern ekonomik, ku shumica e mallrave botërore krijohen ose përpunohen brenda fabrikave.

Fabrikat u ngritën me prezantimin e makinerive gjatë Revolucionit Industrial, kur kërkesat për kapital dhe hapësirë u bënë shumë të mëdha për industrinë e shtëpive ose punëtoritë. Fabrikat e hershme që përmbanin sasi të vogla makinerish, të tilla si një ose dy mushka tjerrëse, dhe më pak se një duzinë punëtorë janë quajtur "punishte të lavdëruara".

Shumica e fabrikave moderne kanë depo të mëdha ose objekte të ngjashme me magazinat që përmbajnë pajisje të rënda të përdorura për prodhimin e linjës së montimit. Fabrikat e mëdha priren të jenë të vendosura me akses në mënyra të shumta transporti, disa kanë pajisje për ngarkim dhe shkarkim hekurudhor, autostradë apo në ujë. Në disa vende si Australia, është e zakonshme ta quajmë një ndërtesë fabrike "Shed".

Fabrikat mund të bëjnë ose produkte diskrete ose një lloj materiali të prodhuar vazhdimisht, të tilla si kimikate, tul dhe letra, ose produkte të naftës të rafinuar. Fabrikat që prodhojnë kimikate mund të kenë shumicën e pajisjeve të tyre jashtë - tanke, enë nën presion, reaktorë kimikë, pompa dhe tubacione - dhe operohen nga dhoma e kontrollit. Rafineritë e naftës i kanë shumicën e pajisjeve të tyre jashtë.

Produktet diskrete mund të jenë mallra përfundimtare, ose pjesë dhe nën-montime të cilat bëhen produkte përfundimtare diku tjetër. Fabrikat mund të furnizohen me pjesë nga diku tjetër ose t'i bëjnë ato nga lëndët e para. Industritë e prodhimit të vazhdueshëm zakonisht përdorin ngrohje ose energji elektrike për të transformuar rrjedhat e lëndëve të para në produkte të gatshme.

Termi *mulli* fillimisht i referohej bluarjes së grurit, i cili zakonisht përdorte burime natyrore si uji ose energjia e erës derisa ato u zhvendosën nga energjia me avull në shekullin e 19-të. Për shkak se shumë procese si tjerrja dhe endja, rrotullimi i hekurit dhe prodhimi i letrës fillimisht u mundësuan nga uji, termi mbijeton si në *fabrikë çeliku*, *fabrikë letre*, etj.

## Referenca
McMillan TAC-50

parapamje|300x300px|McMillan TAC-50.
**McMillan TAC-50** është një pushkë kundër materialit me rreze të gjatë. TAC-50 bazohet në dizajne të mëparshme nga e njëjta kompani, e cila u shfaq për herë të parë në fund të viteve 1980. Që nga viti 2017, ajo mban rekordin për vrasjen më të gjatë të konfirmuar me snajper. McMillan prodhon disa pushkë të kalibrit .50, bazuar në të njëjtin veprim pronësor, për përdorim ushtarak, ligjzbatues dhe civil. Prodhohet në Phoenix, Arizona, në Shtetet e Bashkuara nga McMillan Firearms Manufacturing.

TAC-50 është një armë ushtarake dhe e zbatimit të ligjit, e cila, e përcaktuar si C15, ka qenë arma standarde snajper me rreze të gjatë (LRSW) e Ushtrisë Kanadeze që nga viti 2000. Pushkët e familjes TAC-50 garantohen të japin 0.5 Grupet e minutës së këndit (MOA) me municion të nivelit të ndeshjes në kushte ideale.

## Shiko edhe 
* Pushka Kundër Materialit
* Barrett M82

## Referime
Shteti i thellë

Një **Shtet i thellë** është një lloj qeverisjeje i përbërë nga rrjete potencialisht sekrete dhe të paautorizuara të pushtetit që veprojnë në mënyrë të pavarur nga udhëheqja politike i një shteti në ndjekje të agjendës dhe qëllimeve të tyre. Në përdorimin popullor, termi mbart konotacione jashtëzakonisht negative. Gama e përdorimeve të mundshme të termit është e ngjashme me atë për qeverisjen në hije. Shprehja **shtet brenda një shteti** është një koncept më i vjetër dhe i ngjashëm. Historikisht, ai caktoi një organizatë të mirëpërcaktuar që kërkon të funksionojë në mënyrë të pavarur, ndërsa shteti i thellë i referohet më shumë një organizate të fshehur që kërkon të manipulojë shtetin publik.

Burimet e mundshme për organizimin e shtetit të thellë përfshijnë elementë mashtrues midis organeve të shtetit, të tilla si forcat e armatosura ose autoritetet publike si agjencitë e inteligjencës, policia, policia sekrete, agjencitë administrative dhe burokracia qeveritare. Gjatë presidencës së Donald Trump, retorika e shtetit-të-thellë është përdorur në Shtetet e Bashkuara për të përshkruar "qeverinë e përhershme" të burokratëve të karrierës së rrënjosur ose nëpunësve civilë që veprojnë në përputhje me mandatin e agjencisë së tyre dhe statutet e kongresit, kur shihen si në konflikt. me administratën presidenciale në detyrë. Synimi i një shteti të thellë mund të përfshijë vazhdimësinë e vetë shtetit, sigurinë e punës së nëpunësve civilë, fuqinë dhe autoritetin e shtuar dhe ndjekjen e objektivave ideologjikë ose programatikë. Ajo mund të veprojë në kundërshtim me axhendën e zyrtarëve të zgjedhur, duke penguar, rezistuar dhe përmbysur politikat, kushtet dhe direktivat e tyre.

## Shiko edhe 
Shteti, Ligji, Korrupsioni.

## Referenca
Burgu i Delfinit të Zi

Institucioni Qeveritar Federal — **kolonia penale nr. 6 e Shërbimit Penitenciar Federal të Rusisë në Oblastin e Orenburgut** ,  i njohur zakonisht si Burgu i Dolfinit të Zi ( rusisht : Чёрный дельфин , romanizuar :  Chyorny delʹfin ), është një institucion korrektues në Sol-Iletsk. , Orenburg Oblast , Rusi , pranë kufirit të saj me Kazakistanin. Burgu është një nga më të vjetrit në Rusi dhe një nga të parët në Oblastin e Orenburgut që pranon të burgosur me burgim të përjetshëm. Emrin jozyrtar e ka marrë nga një i ndërtuar nga të burgosurit skulpturë që përshkruan një delfin të zi, i cili është vendosur përpara hyrjes kryesore.

Fillimisht, Black Dolphin ishte një burg ( ostrog ) për të dënuarit me punë të rëndë të përjetshme , të paktën që nga viti 1745. Pas shtypjes së rebelimit të Pugaçevit në 1773, burgu u përditësua për dëbimin dhe mbylljen e hajdutëve . Burgu strehon afërsisht 700 nga kriminelët më të këqij të Rusisë , duke përfshirë ngacmues fëmijësh , vrasës , terroristë , kanibalë dhe vrasës serialë . Të burgosurit në Black Dolphin po vuajnë të gjithë dënimet me burgim të përjetshëm. Burgu filloi t'i pranonte këta të burgosur më 1 nëntor 2000.

Të burgosurit mbahen të izoluar në qeli që kanë një grup prej tre dyersh çeliku. Për 90 minuta në ditë, ata ushtrojnë në një kafaz të madh; gjatë kësaj kohe, qelitë kontrollohen për kontrabandë ose sende të paligjshme. Të burgosurit janë gjithashtu nën mbikëqyrje dhe mbikëqyrje 24-orëshe; atyre nuk u lejohet të pushojnë ose të ulen në kokat e tyre nga koha kur zgjohen deri në kohën e gjumit (afërsisht 16 orë). Kur oficerët e burgut bëjnë një urdhër për të burgosurit, ata duhet të përgjigjen me fjalët "po, zotëri". Çdo 15 minuta, një roje bën xhiro për të siguruar që të burgosurit e Delfinit të Zi po respektojnë rregullat. Të burgosurit ushqehen me supë katër herë në ditë,  dhe u lejohen vetëm libra, gazeta dhe radio.

Gardianët e burgut u vendosin syze të burgosurve që vijnë, në mënyrë që ata të mos mund të përcaktojnë burgun ose të planifikojnë arratisje . Të burgosurve u mbyllen sytë sa herë që transportohen ndërmjet ndërtesave. Oficerët e burgut Black Dolphin kanë një formë unike të shoqërimit të të burgosurve: të burgosurit mbahen të përkulur në bel, ndërsa një roje mban duart e tyre të lidhura me pranga pas shpine, më lart se ijet. Kjo taktikë e kontrollit të shoqërimit lejon kontrollin maksimal, ndërkohë që i privon të burgosurit pamjen e rrethinës së tij të afërt (duke e penguar atë të arratiset dhe/ose të sulmojë personelin e burgut). 

Aktorja gjermane Carola Neher vdiq në Black Dolphin në 1942.

## Linqe te jashtme. 
http://www.fsin.su/territory/Orenburg/detail.php?ELEMENT_ID=4985 Burgu i Delfinit te Zi

për Rajonin e Orenburgut .

http://natgeotv.com/asia/inside-russias-toughest-prisons/videos/black-dolphin-prison Burgu i Dolfinit të Zi: Brenda: më i ashpër i Rusisë.
Eduardo Riedel

**Eduardo Riedel** (lindur më 5 korrik 1969) është një politikan dhe biznesmen brazilian i cili ka shërbyer si Guvernator i Mato Grosso do Sul që nga 1 janari 2023. 

Ai ishte Sekretar i Shtetit për Infrastrukturën e Mato Grosso do Sul nga 22 shkurt 2022 deri më prill 2023. Riedel ishte president i Unionit Maracaju, Mato Grosso do Sul në 1999 dhe nënkryetar i Federatës së Bujqësisë dhe Blegtorisë së Mato Grosso do Sul, dhe ishte gjithashtu drejtor i Konfederatës Kombëtare të Bujqësisë.  

Në vitin 2022, ai kandidoi në zgjedhjet shtetërore në Mato Grosso do Sul për guvernator me Barbosinha për zëvendësguvernator. Më 2 tetor 2022, ai kishte 361.981 vota (25,16%) dhe doli në raundin e dytë me kandidatin Renan Barbosa Contar .   

## Referime
Barezi

parapamje|Krahina Barezi, Shkodra dhe liqeni me zonat përreth
**Barezi** përmendet në përshkrimin e ndarjes së tokës, në regjistrin e krahinës së Dukles, pas vdekjes së mbretit Vojislav. Ndodhej në verilindje të Shkodrës. Gërmadhat e Majës së Barezit janë ende të dukshme. Në kuadër të kësaj krahine ndodhej edhe Baleci (Balecium; Baleyo; ; Ballesio; Baleyi; Balec) një qytet i vogël peshkopal (në rrugën Skadar – Duklja) në lumin Rijola, i cili derdhet në liqenin e Shkodrës.

Në afërsi të krahinës Barezi, një vend i rëndësishëm ishte Shkodra (ish Scodra ; toponimi më i ri Scutarum ose Rozafa). Plini thotë për këtë fortesë të fortifikuar se në kohët e lashta ishte pothuajse e paarritshme. Ndodhej në fushën e gjerë të Shkodrës (në gjenealogjinë e Tivarit quhet: "plantia civitatis Scodrinae" në kodrën midis lumenjve Bojana, Kiri dhe Drimac). Si vend i fortifikuar, ai u rrethua nga Bizanti në shekullin e 10-të. Nuk dihet se cilat pjesë të qytetit i përkisnin periudhës së Dukljanit dhe ishte vendbanimi i sundimtarëve dukljan, të cilët kishin një "oborr" dhe një "birucë" (në të cilën, sipas gjenealogjisë së Tivarit, kundërshtarët e mbretit Bodin u hodhën). Pallat e mëvonshme (të Nemanjiqit dhe Balshiqit) dihet se kanë qenë në brigjet e Drimacit. Nga maja e kodrës (akropoli) Skadari zbriti gjatë mesjetës dhe u përhap në shpatet e kodrës, në rrafshinën në lindje (periferia e sotme Tabaki), e cila u rrethua me mure vetëm në shekullin e 15-të. Në afërsi të Shkodrës, përveç Baleçit, kishte edhe qytete të vogla peshkopale. : Sapa, Danj dhe Drivast.

## Shih edhe 
* Arbëria në Mesjetë
* Arbëria Venedikase
Bjeshkët e Junikut

**Bjeshkēt e Junikut** janë bjeshkë që ndodhen në zonën kufitare mes Kosovës dhe  Shqipërisë.  Bjeshka ndodhet në pjesën perëndimore të Kosovës, 100 km në perëndim të Prishtinës, përkatësisht ndodhet në pjesën veriore të Shqipërisë, 130 km në veri të Tiranës.

Bjeshkët e Junikut kanë një gjatësi prej 27.1 km në drejtim veri-jug. Pika më e lartë është Maja Bogicaj, 2,405 metra mbi nivelin e detit.

Pjesë e Bjeshkëve të Junikut janë edhe vendet  e mëposhtme:
* Kershi i Kocajve
* Maja Bogicaj
* Maja e Brevinës
* Maja e Kershit të Zi
* Maja e Koritave
* Maja e Radeshës
* Maja e Shkëlzenit
* Maja e Shpatit
* Maja e Tingëllimës
* Mali i Elez Kurtit
* Trekufiri
* Maja e Zezë

Zona përreth Bjeshkës së Junikut është pothuajse e mbuluar me një pyll të lulëzuar.  Ajo është e populluar me 222 banorë për kilometër katror dhe konsiderohet rajon me popullsi mjaft të dendur.  Klima klimatike e kontinentit . Temperatura mesatare është 10 °C . Muaji më i nxehtë është korriku, më 22&nbsp;°C, dhe janari më i ftohtë, në −4&nbsp;°C.  Reshjet mesatare janë 1,382 milimetra në vit. Muaji më i lagësht është nëntori me 153 milimetra shi dhe më i thati është gushti me 28 milimetra. 

## Shih edhe 
* Komuna e Junikut
* Alpet Shqiptare

## Referime
Gazeta e Alpeve

thumb|right|300px|"Kuvendi Kombëtar i Alpeve", Takimi i Pejës

thumb|right|300px|"TAKIMI I MADH ANAMORAVËS-2024".Gjian
**"Gazeta e Alpeve"**- është gazetë e përdyjavshme, e pavarur, rajonale, panshqiptare, ndërballkanike. 

Gazeta e Alpeve botohet në Tiranë. Kryeredaktor i gazetës është Ramiz Lushaj.

Drejtori i Përgjithshëm i "Gazeta e Alpeve" është Ramiz Tafilaj.

### Lidhje e jashtme
* Gazeta e Alpeve - Faqja zyrtare

* Gazeta e Alpeve  - Faqja zyrtare
Banushi

**Banushi** është mbiemër shqiptar, ndër personat që e mbajnë janë:
*Grigor Banushi (1948), gazetar shqiptar
*Irine Banushi (1906–1973), klerik i lartë ortodoks dhe mësues shqiptar
*Osman Banushi (1907–1985), muzikant shqiptar
*Tano Banushi (1927–1993), aktor shqiptar
Oficeri (forcat e armatosura)

[parapamje|300x300px|Një oficer (majtas) dhe një nën-oficer i [Forcat e Armatosura Britanike|Ushtrisë Britanike përgatiten për një mision në Afganistan.]]
**OficerI** është një person që mban një pozicion autoriteti si pjesëtar i një force të armatosur ose shërbimi me uniformë.

Në përgjithësi, termi oficer do të thotë: një oficer, një nën-oficer ose një oficer urdhër-arresti. Megjithatë, në mungesë të kualifikimit kontekstual, termi zakonisht i referohet vetëm *oficerëve të autorizuar* të një force, anëtarët më të lartë që e marrin autoritetin e tyre nga një komision nga kreu i shtetit.

## Referenca
Koloneli

**Koloneli** (shkurtuar si **Kol**) është një gradë ushtarake e lartë e përdorur në shumë vende. Përdoret gjithashtu në disa forca policore dhe organizata paraushtarake.

Në shekujt 17, 18 dhe 19, një kolonel ishte zakonisht në krye të një regjimenti në një ushtri. Përdorimi modern ndryshon shumë, dhe në disa raste, termi përdoret si një titull nderi që mund të mos ketë lidhje të drejtpërdrejtë me shërbimin ushtarak. Grada e kolonelit është zakonisht mbi gradën e nënkolonelit. Grada mbi kolonel zakonisht quhet brigadier ose gjeneral brigade. Në disa forca më të vogla ushtarake, si ato të Monakos apo të Vatikanit, koloneli është grada më e lartë.

Gradat ekuivalente detare mund të quhen kapiten ose kapiten i linjës së anijes. Në sistemin e renditjes së forcave ajrore të Commonwealth-it, grada ekuivalente është kapiteni i grupit.

## Shiko edhe 
* Nënkolonel

## Referime
Liqeni i Fjolles

Liqeni artificial ka marrë emrin e luginës poshtë Kalasë së Dorëzit, lugina e Fjollës . Vetë Kalaja e Dorëzit, është ndër kalatë më të vjetra Ilire në territorin e Tiranës dhe ndër ngujimet më të lashta Ilire në gjithë Shqipërinë. Në dokumentet e epokës romake kjo kala strategjike vendosej “midis luginës së lumit Piola (Fjolla sot) dhe luginës së Sculima (Zhullima e sotme)”. Deri në ditët e sotme, pas më shumë se 2’300 viteve, emri i luginës është transformuar nga Piola në Fjolla. 

Liqeni është artificial dhe është ndërtuar gjatë vitet e komunizmit në tokën e familjes patriotike Fjolla. Shtëpia e kësaj familje ka qenë qendra e Luftës Nacional Çlirimtare për Dorëzin dhe Pezën dhe është djegur dy herë nga pushtuesit nazi-fashistë. Shtëpia, bashkë me një pjesë të pronave të familjes Fjolla, janë përmbytur për krijimin e asaj që sot quhet rezervuari apo liqeni i familjes Fjolla ose me shkurt liqeni i Fjollës. Gjatë muajve të verës, kur bie niveli i ujit të liqenit, shtëpia e madhe e familjes Fjolla mund të shikohet nëse jeni me varkë në qendër të liqenit. 

Aktualisht e gjithë toka përreth liqenit është në pronësi të familjes Fjolla. Pavarësisht se është pronë privatë, familjarët kanë vendosur që aksesi për tek liqeni të mos kufizohet për të gjithë ata që e duan natyrën. Kusht i vetëm mbetet mbledhja e mbeturinave.

Liqeni i familjes Fjolla ndodhet në një vend të rrethuar nga pothuaj të gjitha anët me kodra të lartësive të ndryshme. Në kodrën më të lartë ndodhet Kalaja e Dorëzit. Uji i tij mbetet përherë me një ngjyrë jeshile të qartë. Bimësia rreth liqenit është e dendur dhe natyrale. Rruga që të çon drejt këtij liqeni është e shtruar deri në Pezë e më pas deri në Fjollë është me çakëll dhe nuk rekomandohet për makina të vogla.
Komando

[parapamje|300x300px|[Forcat e Armatosura Britanike|Marinsat mbretërorë në Sangin, Afganistan.]]
Një **Komando** është një luftëtar, ose operativ i një force elite të këmbësorisë së lehtë ose të operacioneve speciale, i trajnuar posaçërisht për kryerjen e bastisjeve dhe operimin në ekipe të vogla prapa linjave të armikut.

Fillimisht "një komando" ishte një lloj njësie luftarake, në krahasim me një individ në atë njësi. Në gjuhë të tjera, *komando* tregon një "komandë", duke përfshirë ndjenjën e një ushtrie ose një njësie elitare të operacioneve speciale. Në ushtritë dhe qeveritë e shumicës së vendeve, komandot janë të dallueshëm në atë që specializohen në sulme jokonvencionale ndaj objektivave me vlerë të lartë.

## Shiko edhe 
## Referime
Mortaja

[parapamje|Ushtarët e [Ushtria e Shteteve të Bashkuara të Amerikës|Ushtrisë së Shteteve të Bashkuara qëllojnë një mortajë 120mm gjatë Luftës në Afganistan.]]
Një **mortajë** është zakonisht një armë e thjeshtë, e lehtë, e lëvizshme nga njeriu, e mbushur në grykë, e përbërë nga një tub metalik me vrima të lëmuara (megjithëse disa modele përdorin një pushkë me tytë) të fiksuar në një pllakë bazë (për të përhapur zmbrapsjen) me një peshë të lehtë montimi bipod dhe një pamje. Ajo lëshon predha shpërthyese (teknikisht të quajtura bomba) në trajektore balistike me hark të lartë. Mortajat zakonisht përdoren si armë zjarri indirekte për mbështetje të afërt me zjarr me një shumëllojshmëri municionesh.

## Shiko edhe 
* Mortaja M252

## Referime
Helmeta

parapamje|300x300px|Dhjetë lloje të ndryshme helmetash me dizajn, materiale, sasi të mbulimit të kokës dhe aksesorë të ndryshëm për të ofruar mbrojtje maksimale për raste të veçanta përdorimi.
Një **helmetë** është një formë e veshjes mbrojtëse e veshur për të mbrojtur kokën. Më konkretisht, një helmetë plotëson kafkën në mbrojtjen e trurit të njeriut. Nganjëherë vishen helmeta ceremoniale ose simbolike (p.sh, helmeta e policit në Mbretërinë e Bashkuar) pa funksion mbrojtës. Ushtarët veshin helmeta luftarake, shpesh të bëra nga Kevlar ose fibra të tjera sintetike të lehta.

Fjala helmetë rrjedh nga helm, një fjalë e vjetër angleze për një mbulesë mbrojtëse të kokës.

Helmetat përdoren për aktivitete rekreative dhe sportive (p.sh, kalorës në garat me kuaj, futboll amerikan, hokej mbi akull, kriket, bejsboll, kamogji, hedhje dhe ngjitje shkëmbi); aktivitete të rrezikshme të punës si ndërtimi, miniera, policia e protestave, aviacioni ushtarak dhe transport (p.sh. helmetat e motoçikletave dhe helmetat e biçikletave). Që nga vitet 1990, shumica e helmetave janë bërë nga rrëshira ose plastika, të cilat mund të përforcohen me fibra të tilla si aramidet.

## Referenca
Helmeta e luftës

[parapamje|Shembull i një helmete moderne luftarake ([:en:Mk_6_helmet|Mk 6 Britanike me mbulesë pëlhure)]]
Një **helmetë e luftës** ose **helmetë e betejes** është një lloj helmete. Është një pjesë e armaturës personale e krijuar posaçërisht për të mbrojtur kokën gjatë luftimeve. Helmetat moderne luftarake janë krijuar kryesisht për të mbrojtur nga copëzat dhe fragmentet, ofrojnë njëfarë mbrojtjeje kundër armëve të vogla dhe ofrojnë një pikë montimi për pajisje të tilla si syzet e shikimit të natës dhe pajisjet e komunikimit.

## Referenca