Sozomeni

**Sozomeni** (; ;      ; rr. 400 – shek. 450 pas Krishtit), i njohur gjithashtu si **Sozomeni**, ishte një avokat dhe historian romak i Kishës së Krishterë.

Historisë së Sozomenit i mungon përpunimi kritik i lëndës së paraqitur. Veç kësaj ajo është spërkatur me anekdota e legjenda, kështu që vlera e saj si burim historik është shumë e pakët. Për gjendjen fetare dhe politike të Ilirikut, Sozomeni flet pak dhe vetëm shkarazi në kuadrin e historisë së përgjithshme romake.

## Biografia 
Ai lindi rreth vitit 400 në Bethelia, një qytet i vogël afër Gazës, në një familje të pasur të krishterë të Palestinës. Ajo që ai ka për të na treguar për historinë e Palestinës Jugore rrjedh nga tradita gojore.  Ai duket i njohur me rajonin përreth Gazës dhe përmend se ka parë peshkopin Zeno të Majuma, porti detar i Gazës.

Sozomen shkroi se gjyshi i tij jetonte në Betheli,  afër Gazës, dhe u bë i krishterë së bashku me familjen e tij, ndoshta nën Konstantin II . Një fqinj i quajtur Alaphrion u shërua mrekullisht nga Shën Hilarioni, i cili dëboi një demon nga Alaphrioni dhe, si dëshmitarë okularë të mrekullisë, familja e tij u konvertua së bashku me atë të Alaphrion. Sipas rrëfimit të tij, konvertimi shënoi një pikë kthese në kristianizimin e Palestinës jugore.

Sozomen duket se është rritur në rrethin e Alaphrion dhe pranon një borxh mirënjohjeje ndaj urdhrit monastik. Edukimi i tij i hershëm u drejtua nga murgjit në vendlindjen e tij. Është e pamundur të konstatohet se çfarë programi mësimor ndoqi ai në këto shkolla monastike, por shkrimet e tij japin dëshmi të qarta të përpikmërisë me të cilën ai u mbështet në studimet greke. 

Si i rritur ai mori trajnimin si avokat . Ai studioi për drejtësi në Bejrut.  Më pas ai shkoi në Kostandinopojë për të filluar karrierën e tij si avokat, ndoshta në oborrin e Theodosius II . Ndërsa ishte i angazhuar në këtë mënyrë, ai konceptoi, rreth vitit 443 projektin e shkrimit të një historie të Kishës. 

## Shkrime mbi historinë e kishës 
Sozomen shkroi dy vepra mbi historinë e kishës, nga të cilat vetëm e dyta ekziston.

Vepra e tij e parë mbuloi historinë e Kishës, nga Ngjitja e Jezusit në Qiell deri në humbjen e Licinius në vitin 323, në dymbëdhjetë libra. Burimet e tij për të përfshinin Eusebiusin nga Cezarea, predikimet e Klementit, Hegesipus dhe Sextus Julius Africanus .

Vepra e dytë e Sozomenit vazhdon afërsisht aty ku mbaroi vepra e tij e parë. Ai e shkroi atë në Kostandinopojë, rreth viteve 440-443 dhe ia kushtoi perandorit Theodosius II .

Vepra është e strukturuar në nëntë libra, të rregulluar afërsisht përgjatë mbretërimit të Perandorëve Romakë :

* Libri I: nga konvertimi i Konstandinit I deri në Këshillin e Nikeas (312–325)
* Libri II: nga Këshilli i Nikeasë deri në vdekjen e Konstandinit (325–337)
* Libri III: nga vdekja e Kostandinit I deri në vdekjen e Konstansit I (337–350)
* Libri IV: nga vdekja e Konstansit I deri në vdekjen e Konstancit II (350–361)
* Libri V: nga vdekja e Konstancit II deri në vdekjen e Julian Apostatit (361–363)
* Book VI: nga vdekja e Julian Apostatit deri në vdekjen e Valensit (363-375)
* Libri VII: nga vdekja e Valensit deri në vdekjen e Theodosius I (375–395)
* Libri VIII: nga vdekja e Theodosius I deri në vdekjen e Arkadius (395–408).
* Libri IX: nga vdekja e Arkadius deri në ardhjen e Valentinian III (408–25).

### Shkrime të tjera 
Sipas historianit dhe studiuesit të Islamit Michael Cook, Sozomen shkroi se një grup " saracenësh " (arabë) në Palestinë kishin miratuar ligjet dhe zakonet hebraike pasi kishin rënë në kontakt me hebrenjtë dhe mund të kenë qenë (sipas Cook) pararendësit e Islamit dhe myslimanët. 

## Shih edhe 
* Iliriku
* Antikiteti i vonë
* Perandoria Romake

## Literatura 
* 
* On ethnic identity and ecclesiastical politics in Sozomen, see: 
** 
* The English translation of the *Ecclesiastical History* ascribed to Chester D. Hartranft is available online:
**  
* The English translation of the *Ecclesiastical History* by Edward Walford as originally published in the Bohn Ecclesiastical Library, is available in book form:
** 

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* Online text of the *Ecclesiastical History*
* Greek Text by Migne Patrologia Graeca with analytical index