open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kalvari

parapamje|Vendi tradicional i Golgotës në Kishën e Varrit të Shenjtë
**Kalvari** (latinisht: *Calvariae* ose *Calvariae locus*) apo **Golgota** ( *Golgothâ* ) ishte një vend që ndodhej menjëherë jashtë mureve të Jeruzalemit ku thuhet se Jezusi ishte kryqëzuar sipas ungjijve kanonikë.

Të paktën që nga periudha e hershme mesjetare, ai ka qenë një destinacion pelegrinazhi. Vendndodhja e saktë e Kalvarit ka qenë tradicionalisht e lidhur me një vend të mbyllur tani brenda një prej kapelave jugore të Kishës shumëkombëshe të Varrit të Shenjtë, një vend që thuhet se është njohur nga perandoresha romake Helena, nëna e Kostandinit të Madh, gjatë vizitës së saj në Tokën e Shenjtë në vitin 325. Vende të tjera janë sugjeruar: në shekullin e 19-të, studiuesit protestantë propozuan një vendndodhje të ndryshme pranë Varrit të Kopshtit në Kodrën e Gjelbër (tani "Kodra e Kafkës") rreth  në veri të vendit tradicional dhe historiania Joan Taylor ka propozuar kohët e fundit një vendndodhje rreth  në jug-juglindje të saj. 

## Vendndodhja 
Nuk ka konsensus për vendndodhjen e lokacionit. Gjoni 19:20 përshkruan vendin e kryqëzimit si "afër qytetit". Sipas Hebrenjve 13:12, ishte "jashtë portës së qytetit". Matthew 27:39 dhe Mark 15:29 të dy vërejnë se vendndodhja do të kishte qenë e arritshme për "kalimtarët". Kështu, gjetja e vendit të kryqëzimit përfshin identifikimin e një vendi që, në qytetin e Jerusalemit rreth katër dekada përpara shkatërrimit të tij në pas Krishtit.70, do të kishte qenë jashtë një porte të madhe mjaft afër qytetit, saqë kalimtarët jo vetëm që mund ta shihnin atë, por edhe të lexonin mbishkrimin "Jezusi Nazareas, Mbreti i Judenjve". 

## Shih edhe 
* Golgota Shqiptare
* Golgota e dashurisë

## Lidhje të jashtme 
* Golgotha e Rizbuluar – propozon që Golgota ishte jashtë Portës së Luanëve
* Kalvarët Polakë: Arkitektura si një skenë për mundimet e Krishtit
Ateroskleroza

**Ateroskleroza** është një sëmundje në të cilën pjesa e brendshme e një arterie ngushtohet për shkak të grumbullimit të pllakës .  Në fillimet e saj, përgjithësisht nuk ka simptoma.  Kur përkeqësohet, mund të rezultojë në sëmundje të arterieve koronare, goditje në tru, sëmundje të arterieve periferike ose probleme të veshkave, në varësi të llojit të arterieve të prekura. 

Shkaku i saktë nuk dihet. 

Parandalimi arrihet kryesisht duke ndjekur një dietë të shëndetshme, duke bërë ushtrime fizike, duke mos pirë duhan dhe duke mbajtur një peshë normale.  Trajtimi kur sëmundja është shfaqur mund të përfshijë mjekime për uljen e nivelit të kolesterolit si statinat, ilaçet për presionin e gjakut ose mjekime që pengojnë koagulimin, siç është aspirina .  Mund të kryhen edhe një sërë procedurash si ndërhyrja koronare perkutane, grafti i bajpasit të arterieve koronare ose endarterektomia karotide .  Pothuajse të gjithë njerëzit janë të prekur në një farë mase rreth moshës 65-vjeçare.  Është shkaku numër një i vdekjeve dhe paaftësive në botën e zhvilluar .  Megjithëse u përshkrua për herë të parë në vitin 1575,  ka prova që kjo gjendje mjekësore është shfaqur mes njerëzve më shumë se 5000 vjet më parë. 
 

## Bibliografia
Lino

Papa Lino Pape Shen Lini Shen Linus Pape Lino Pape Shen Lini Pape Rome Pape Rome Pape Shen Lini Pape Shen Linus Pape Shen Lini 67-76 10-76 23 Shtator 76 Pape Rome Pape 2 Pape Rome Pape
Vela (fis)

**Vela** janë një fis historik shqiptar dhe rajon fisnor në rrethet e Lezhës dhe Mirditës të Shqipërisë veriore. Është një nga katër bajrakët tradicionalë të Malësisë së Lezhës ( *Malësia e Lezhës* ), krahas Bulgërit, Kryezezit dhe Manatisë .

## Gjeografia 
Territori fisnor Vela ndodhet në pellgun e lumit Vela, i cili derdhet në lindje të malit Vela dhe në lumin Fan . Vela kufizohet në jug me territorin fisnor të Kryezezit, në perëndim me territorin fisnor të Manatisë dhe me krahinën e Zadrimës dhe në veri dhe lindje me territorin fisnor të Dibrës në Mirditë . Vendbanimet kryesore të Velës janë Rreja e Velës në lindje të malit të Velës dhe Vela në shpatin perëndimor. 

## Etimologjia 
Fisi Vela e ka marrë emrin nga mali i afërt Vela ( *Mali i Velës*, 1770 m lartësi). 

## Historia 
Fisi Vela është regjistruar për herë të parë si *Monti di Velia* në vitin 1621, fisi Vela është bajraku i tretë i Malësisë së Lezhës. Është përmendur si *Velia* në vitin 1629, *Monte di Veglia* dhe *Veglia* në 1641, *Vellia* në 1694 dhe Veglia në 1866, kur llogaritet të kishte 108 familje. Ata u bashkuan me fisin e Mirditës në vitin 1818 së bashku me fiset e tjera të Malësisë së Lezhës. Në vitin 1905, fisi Vela vlerësohej të kishte 74 familje. Në vitin 1918, fisi Vela u regjistrua zyrtarisht se kishte 130 familje me 840 banorë. Në vitin 1909 kryesia e fisit ishte në Rrejën e Velës dhe titullin Bajraktar e mbante njëfarë Ndue Kolë Toma. Njerëzit e fisit Vela ishin të njohur për guximin e tyre.  

## Feja 
Vela është një fis katolik, ashtu si të gjitha fiset në Mirditë dhe në Malësinë e Lezhës . Kisha të shumta ekzistojnë në territorin fisnor - këto përfshijnë Kishën e Shën Shpëtimtarit ( *Kisha e Shën Shelbuemit* ) e përmendur për herë të parë në vitin 1636 (edhe pse ndërtesa aktuale daton në fillim të shekullit të njëzetë), Kisha e Shën Venerandës ( *Kisha e Shën Prendës* ). përmendet për herë të parë në vitin 1629, Kisha e Shën Aleksandrit ( ''Kisha e Sh'Llezrit* ) në majën e malit Vela që vizitohej nga fiset vendase në një pelegrinazh vjetor dhe Kisha e Shën Gjonit ( *Kisha e Shën Gjinit'' ) në jug. të lumit Vela në kodrën e Malung. 

## Shih edhe 
* Fiset shqiptare
* Arbëria në Mesjetë

## Referime
Manatia

**Manatia** janë një fis historik shqiptar dhe rajon fisnor në rrethin e Lezhës të Shqipërisë veriore. Është një nga katër bajrakët tradicionalë të *Malësisë së Lezhës*, krahas Kryezezëve, Velës dhe Bulgërit.

## Gjeografia 
Territori fisnor i Manatisë shtrihet në malësinë malore të Lezhës, në lindje të qytetit të Lezhës. Kufizohet në lindje me fiset Vela, Kryezezi dhe Bulgëri, në jug me lumin Mat dhe në perëndim dhe veri me ultësirën Zadrimë - Lezhë. Vendbanimet e tyre kryesore përfshijnë Manatia, Grykë-Manati, Lalm-Lukaj dhe Kapruell (tani Prull).

## Historia 
Fshati Kapruell ose Prull *(Kaprul)* është regjistruar në *defterin* osman të vitit 1467 si një pronë *hass-ı mir-liva* në vilajetin e Dimitri Gjonimës. Fshati kishte gjithsej pesë familje të përfaqësuara nga kryefamiljarët: *Mihail Gjonshi*, *Gjergj Skuçi*, *Lesh Kaqi*, *Andrija Kurtisi* dhe *Gjin Shtepko*. 

Manatia shfaqet për herë të parë si toponim dhe famulli *Emanatia* në vitin 1621 në raportin kishtar të Benedetto Orsini Ragusino; *Manatia* në 1672 dhe 1866, dhe *Manattia* në 1928. Në vitet 1860, ata kishin një popullsi të vlerësuar prej 82 familjesh dhe 75 familje në 1905. Në vitin 1918 shënohen 96 familje me 629 banorë. Ata u bashkuan me fisin e Mirditës në vitin 1818 bashkë me tre bajrakët e tjerë të Malësisë së Lezhës. 

## Feja 
Ashtu si pjesa tjetër e fiseve në Malësinë e Lezhës, edhe Manatia është një fis katolik. Në bregun e majtë të përroit të Manatisë, mbi Grykë-Manati, ndodhej një kishë e Shën Mëhillit që daton në fillim të shekullit të 20-të. 

## Shih edhe 
* Arbëria në Mesjetë

## Referime
Isak Rufati

**Isak Rufati** (31 Janar 1959 – 5 Qershor 2001) ishte një ushtar shqiptar dhe rreshter i lartë i Ushtrisë së Republikës së Maqedonisë (ARM-së), i cili mori pjesë në Luftën e vitit 2001 në Maqedoni dhe luftoi përkrah Ushtrisë Maqedonase kundër Ushtrisë Çlirimtare Kombëtare (UÇK-së). U vra në një sulm nga UÇK-ja më 5 Qershor 2001 sëbashku me 4 ushtarë të tjerë maqedonas në rrugën Gajre–Shipkovicë gjatë Luftës së vitit 2001 në Maqedoni. UÇK-ja nuk e dinte për këtë, për shkak se ai ishte i veshur me uniformën e Ushtrisë maqedonase në ditën e vrasjes së tij.
Radio Televizioni Dukagjini

**Radio Televizioni Dukagjini** (njohur edhe si **RTV Dukagjini** ose **TV Dukagjini**) është një transmetues privat kombëtar në Kosovë. Ai u themelua në Pejë në vitin 2001 si televizion lokal (një vit pas Radio Dukagjinit). Gjatë vitit 2015, Dukagjini filloi kalimin në transmetim HD, si dhe transformimin e tij në kanal gjeneralist duke tërhequr një publik më të gjerë anë e mbanë Kosovës.

Televizioni është pronë e Dukagjini Sh.p.k., e zotëruar nga sipërmarrësi Ekrem Lluka.

## Programacioni 
* *Debat Plus*
* *Reload* 
* *Five* 
* *Lajmet 15:00 & 19:30* 
* ''Krejt n'Debat* 
* *Radar me Edita Dolin* (transmetuar njëkohësisht në Radio Dukagjini) 
* *Fundjave me Lorinda Kolgecin*
* *U Knaqëm t'u Knaq* 
* *Personale* 
* *Komplot* 
* *Pak pa Thënë Natën e Mirë* 
* *Dueli Sportiv* 
* *Moment me Gresa Bajramin* 
* *Get Up, Stand Up* (transmetuar njëkohësisht në Radio Dukagjini) 
* *Dosja Historike* 
* *Rreth e Rrotull*
* *Mendje Kriminale*
* *Kosova Tjetër*
* Zyra E Ankesave Me Lirik Sylemetaj
* Lufta e Nuseve

## Shiko edhe 
* Radio Dukagjini
* *Telegrafi'' – një medium në internet i zotëruar nga familja Lluka, partner i RTV Dukagjinit

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
*
Gjoni VI i Portugalisë

**Gjoni VI** (emri i plotë: João Maria José Francisco Xavier de Paula Luís António Domingos Rafael de Bragança; Lisbonë, 13 maj 1767 - Lisbonë, 10 mars 1826 .) Gjoni do të kalonte në. Historia sepse pasi Napoleon Bonaparte pushtoi Portugalinë, Gjoni iku në Brazil, duke përshpejtuar pavarësinë e Brazilit.

### jeta e hershme 
lindi në Lisbonë, në Palácio Real da Ajuda, më 13 maj 1767. Djali i bashkëshortes së mbretit Pedro III i Portugalisë (1717-1786) dhe D. Maria I, gjatë fëmijërisë dhe rinisë së tij ai nuk ishte i përgatitur për të pushtuar fronin,Sepse ai kishte një vëlla më të madh, trashëgimtarin e kurorës José, princ i Brazilit.

### Martesa dhe Mbretërimi si Princi Regent 
Në 1785, kur Dom João ishte 18 vjeç, mbretërit vendosën që ai të martohej dhe e zgjedhura ishte Çarlota Joaqina de Bourbon, vetëm 10 vjeç.
vajza e mbretit spanjoll Çarl IV, duke vulosur kështu miqësinë mes dy vendeve. Dasma u mbajt më 8 maj 1785.
Duke pritur që nëna e tij të shërohej, Dom João refuzoi të merrte titullin Princ Regjent, por që nga viti 1792 ai kishte mbajtur këtë pozicion.Detyra e tij ishte të drejtonte vendin e vogël të rrethuar nga armiqtë. Në 1793, ai u bashkua me Spanjën në luftën kundër Revolucionit Francez.
Në 1801, kur Napoleoni rifilloi luftën e tij me Anglinë, ai kërkoi që Portugalia, pasi ishte bërë aleate me Spanjën, të mbyllte portet e saj për Anglinë.

=të jetosh në Brazil =

 ]]
Në shtator 1806, kur Napoleoni dha ultimatumin, D. João vendosi të lundronte me të gjithë familjen mbretërore për në Brazil, nën mbrojtjen e anijeve britanike.
Më 29 nëntor 1807, një flotë e përbërë nga 15 anije të skuadronit mbretëror dhe anije të tjera tregtare u largua nga Portugalia.. D. Gjoni transferoi të gjithë Oborrin dhe administratën e Mbretërisë në Brazil, larg gjeneralëve francezë.Skuadrilja mbërriti në Rio de Zhaneiro më 7 mars 1808, ku gjykata u prit me festime. Më 22 janar 1808, skuadrilja u detyrua të ankorohej në Bahia për shkak të një stuhie.Me inkurajimin e Kontit të Linhares, u krijua një shkollë kirurgjie në Bahia dhe një tjetër në Rio de Zhaneiro. U themeluan Akademia Ushtarake Mbretërore, Kopshti Botanik, Arkivi Ushtarak, Biblioteka Mbretërore, Akademia e Arteve të Bukura dhe Shtypi Mbretëror.
 Brazili, i cili deri atëherë ishte një koloni, u bë selia e qeverisë portugeze.

### Vitet e fundit 
Me revolucionin e Portos në 1820, Gjoni u kthye në Portugali dhe u bë mbret parlamentar, duke braktisur absolutizmin, i cili çoi në pavarësinë e Brazilit më 7 shtator 1822.
Gjoni vdiq më 10 mars 1826.
Mërthë-dhe-Moselë

**Meurthe-et-Moselle** ( ; Shqip: *Mërthë-dhe-Moselë* ) është një departament në rajonin Grand Est të Francës, i emërtuar pas lumenjve Mërthë dhe Moselë . Ajo kishte një popullsi prej 733,760 banorësh në 2019. 

## Historia 
Mërtha-dhe-Mosela u krijua në 1871 në fund të Luftës Franko-Prusiane nga pjesët e ish-departamenteve të Moselës dhe Mërthës që mbetën territor francez.

Kufiri aktual midis Mërthës-dhe-Moselës dhe Moselës ishte kufiri midis Francës dhe Gjermanisë nga vitet 1871 deri në 1919 dhe përsëri midis 1940 dhe 1944. Ndryshimi i vetëm i mëvonshëm ndodhi në vitin 1997 dhe që përfshiu përmbajtjen, për arsye administrative, të komunës së vogël Han-devant-Pierrepont, e cila më parë kishte rënë në departamentin Mëzës . 

## Gjeografia 
Mërtha-dhe-Mosela është pjesë e rajonit administrativ Grand Est dhe rajonit tradicional të Lorrenës/Lothringenit dhe është i rrethuar nga departamentet e Mëzës, Voszhesit, Rinit të Ulët dhe Moselës, dhe nga kombet e Luksemburgut dhe Belgjikës nga të spikaturit e rrethi i Briey . Është një nga dy departamentet në Francë që kufizohen me Luksemburgun. Pjesë të Mërtha-dhe-Mosela i përkasin Parkut Natyror Rajonal të Lorrenës/Lothringenit.

Departamenti shtrihet për 130&nbsp;km nga veriu në jug dhe është midis 7 dhe 103&nbsp;km i gjerë.

Lumenjtë e saj kryesorë janë Moselë, Mërthe, Chiers dhe Vezouze .

## Ekonomia 
Ekonomia ishte e varur nga minierat deri në vitet 1960. Ka vendburime nxjerrëse për nxjerrjen e hekurit, kripës dhe gëlqeres. Zona urbane rreth Nancy ka një ekonomi të bazuar kryesisht në shërbime, kërkime dhe arsim të lartë.

## Demografia 
Banorët e departamentit njihen si *Meurthe-et-Mosellans* . Zona përreth Nanci është bërë shumë e urbanizuar, ndërsa Saintois në jug është mjaft rurale.

Zhvillimi i popullsisë që nga viti 1801:

### Qytetet kryesore 
Komuna më e populluar është Nancy, prefektura. Që nga viti 2019, ka 10 komuna me më shumë se 10,000 banorë: 

## Turizmi 

Skeda:Fontaine - Place Stanislas - Nancy - P1300648-P1300665 fused.jpg|Detaje të Place Stanislas në Nancy, një sit i trashëgimisë botërore të UNESCO-s
Skeda:Fossé de la ceinture fortifiée de Toul.jpg|Muret dhe katedralja e Toulit
Skeda:Porte interieur chateau Preny.jpg|Shtëpi pranë kalasë së Prény
Skeda:LaSalle monument Château de Lunéville, Lunéville, France 09.JPG|Monumenti i gjeneralit Lasalle në Lunéville
Skeda:Musel bei Pont-a-Mousson w.jpg|Lumi Moselë pranë Pont-à-Mousson

## Referime
Kodiku i Beratit

**Codex Purpureus Beratinus** ose **Kodiku i Beratit** i caktuar nga **Φ** ose **043** (në numërimin Gregory-Aland ), ε 17 (von Soden), është një libër ungjillor i shkruar në greqisht. I datuar paleografikisht në shekullin e 6-të, dorëshkrimi është shkruar vetëm me shkronja kapitale mbi një pergamentë vjollcë me bojë argjendi. Kodiku ruhet në Arkivin Kombëtar Shqiptar (Nr. 1) në Tiranë, Shqipëri. [1] Më parë zotërohej nga Kisha e Shën Gjergjit në qytetin e Beratit, Shqipëri, prej këtej edhe emërtimi 'Beratinus'.

## Përshkrimi 
Codex Beratinus përmban vetëm Ungjillin e Mateut dhe Ungjillin e Markut, me disa dorëshkrime të konsiderueshme (Mateu 1:1-6:3, 7:26-8:7, 18:23-19:3 dhe Marku 14:62- fund). Kodiku përmban 190 faqe pergamene ekzistuese me përmasa 31,4 × 26,8&nbsp;cm, ose afërsisht të njëjtën madhësi me ato të Codex Alexandrinus, dhe kanë dy kolona për faqe, por shkronjat janë shumë më të mëdha.  Është shkruar me 17 rreshta për faqe,  8-12 germa për rresht, me germa shumë të rregullta, me bojë argjendi.  Titulli dhe rreshti i parë në Mark janë shkruar me ar.  Shkrimi është i vazhdueshëm në vija të plota pa stikometri. Citimet nga Dhiata e Vjetër shënohen me presje të përmbysur (1, 83 1/2, 11 2, 18 s.  Është grupuar me N, O, Σ, dhe Uncial 080 për të formuar Uncialet e Purpurta. Aland i kategorizoi katër të parët në Kategorinë V,  Aland nuk e ka kategorizuar Uncial 080.  Sipas Xhevat Lloshit vinte nga Ballshi.  Ajo u mbajt në Berat, Shqipëri nga viti 1356.  

Oscar von Gebhardt e caktoi atë me siglum Φ, e cila përdoret shpesh në botime kritike.

## Rëndësia si trashëgimi kulturore 
Codex Purpureus Beratinus u regjistrua në Regjistrin e Kujtesës Botërore të UNESCO-s në vitin 2005 në njohje të rëndësisë së tij historike. Dy kodikët Beratinus që ruhen në Shqipëri janë shumë të rëndësishëm për komunitetin global dhe zhvillimin e literaturës antike biblike, liturgjike dhe hagjiografike dhe janë pjesë e "shtatë kodikëve të purpurt", të cilët janë shkruar në një periudhë prej 13 shekujsh, pra nga shekulli i gjashtë. deri në shekullin e tetëmbëdhjetë. Pesë "kodikët e purpurt" të tjerë janë në Itali (dy), Francë (një), Angli (një) dhe Greqi (një). 

## Referime
Filipi VI i Spanjës

**Filipi VI** (lindi më 30 janar 1968) është Mbreti i Spanjës. Në përputhje me kushtetutën spanjolle, si monark, ai është kreu i shtetit dhe komandanti i përgjithshëm i Forcave të Armatosura Spanjolle, duke mbajtur gradën ushtarake të kapitenit gjeneral, dhe gjithashtu luan rolin e përfaqësimit suprem e Spanjës në marrëdhëniet ndërkombëtare. Mbretërimi i tij është shënuar nga dënimi i tij i referendumit të pavarësisë së Katalonjës që çoi në krizën kushtetuese spanjolle 2017-18, pandeminë COVID-19 dhe shkon drejt një transparence më të madhe në çështjet mbretërore. Sipas një sondazhi të kryer në vitin 2020, Felipe ka vlerësime mesatarisht të larta të miratimit.

## Referime
Vesqi

**Vesqi** është një fshat në ish-bashkinë e Baldushkut në Qarkun e Tiranës, Shqipëri.  Me reformën e qeverisjes vendore 2015 u bë pjesë e bashkisë së Tiranës. 

## Referime
Momël

**Momël** është një fshat i vendosur në fushat qendrore të rajonit të Ultësirës Perëndimore të Shqipërisë. Është pjesë e qarkut të Tiranës.  Me reformën e qeverisjes vendore të vitit 2015 u bë pjesë e bashkisë Kavajë. 

## Referime
Kodiku i Beratit nr. 2

**Minuscule 1143** (në numërimin Gregory-Aland ), ε 1035 (von Soden),  i njohur edhe si ***Beratinus 2*** (shqip:*Kodiku i Beratit nr. 2*), ose *Codex Aureus Anthimi* (Libri i Artë i Anthimos). Është një dorëshkrim me shkronja të vogla grek i Dhiatës së Re në pergamenë të purpurt, i datuar paleografikisht në shekullin e 9-të.  Ky është një nga shtatë "kodikët e purpurt" në botë që kanë mbijetuar deri në ditët e sotme, dhe një nga dy minuskulat e purpurta të njohura (Minuscule 565 është tjetri) i shkruar me një bojë ari. 

## Përshkrimi 
Kodiku përmban tekstin e plotë të katër ungjijve, në 420 fletë pergamenë të purpurt (24 me 19&nbsp;cm). Teksti është shkruar në një kolonë për faqe, 17 rreshta për faqe, me ngjyrë ari. Është shkruar me shkronja të vogla të hershme, por disa pjesë të kodikut me shkronja gjysmë unciale dhe tituj me shkronja unciale. Kodiku përmban miniatura të thjeshta, kryesisht figura gjeometrike, pa asnjë simbol të drejtpërdrejtë të krishterë. Në mbulesën metalike ka edhe zbukurime. [3]

Për sa i përket stilit dhe moshës, ai është i krahasueshëm me Kodikun e Perandoreshës Theodora.

Teksti është i ndarë sipas  (*kapituj*), numrat e të cilëve janë dhënë në margjinë. Ekziston edhe një ndarje sipas seksioneve amoniane më të vogla, me referenca për kanonet eusebiane. [3]

Ai përmban tabela të  (*tabelat e përmbajtjes*) përpara çdo Ungjilli. 

## Teksti 
Teksti grek i kodikut është një përfaqësues i tekstit bizantin. Kurt Aland nuk e vendosi atë në asnjë kategori.  Nuk u ekzaminua nga Metoda e Profilit Claremont. 

## Historia 
Origjina e këtij dorëshkrimi ka qenë dhe mbetet objekt debati. U gjet në një kishë të Beratit dhe u bë i njohur pas botimit të shkruar nga peshkopi i Beratit “Description abrégée et historique de la sainte métropole de Beograd, aujourd'hui Berat” (Korfuz, 1868). Ai u ekzaminua nga Pierre Batiffol. 

Më parë kodiku ndodhej në një kishë në Berat . Që nga viti 1971, ndodhet në Arkivin Kombëtar të Shqipërisë (Nr. 2) në Tiranë. [2]  *Codex Beratinus 2* tani është regjistruar në UNESCO si një thesar botëror.

## Referime
Agjencia Kombëtare e Mbrojtjes Civile

**Agjencia Kombëtare për Mbrojtjen Civile** (**AKMC**) është një Agjenci në kuadër të Ministrisë së Mbrojtjes së Shqipërisë që është përgjegjëse për vlerësimin e rrezikut nga fatkeqësitë dhe mbrojtjen civile. Drejtues i Agjencisë së re është Haki Çako.

## Historia 
Nën sundimin komunist, ushtria shqiptare ishte përgjegjëse për menaxhimin e emergjencave, duke u fokusuar kryesisht në reagimin dhe jo në aktivitetet zbutëse ose parandaluese. Që nga fundi i regjimit komunist, Shqipëria ka bërë hapa të rëndësishëm drejt zhvillimit të një sistemi të menaxhimit të emergjencave. Në vitin 1999, për të koordinuar ndihmën gjatë krizës së refugjatëve në Kosovë, u krijua një Grupi i Menaxhimit të Emergjencave (GME) nën Zyrën e Kryeministrit. Pas krizës së refugjatëve, qeveria shpërndau GME-në dhe miratoi një sërë ligjesh dhe dekretesh për të krijuar një sistem të ri të menaxhimit të emergjencave.

Në vitin 2001, Qeveria e Shqipërisë miratoi ligjin nr. 8756, "Shërbimet e Emergjencave Civile", i cili përcaktoi rolet dhe përgjegjësitë e menaxhimit të emergjencave në mbarë qeverinë. Sipas këtij ligji planifikimi dhe zbatimi i planeve të emergjencave civile ishte përgjegjësi e Drejtorisë së Përgjithshme të Emergjencave Civile (DPEC). Që nga nëntori i vitit 2019, pas hyrjes në fuqi të ligjit të ri 45/2019 “Për mbrojtjen civile”, DPEC shndërrohet në Agjenci, Agjencia Kombëtare e Mbrojtjes Civile.

## Shiko gjithashtu 
* Shërbimet e Zjarrfikësve dhe të Shpëtimit të Shqipërisë

## Referime
Vlushë

**Vlushë** është një fshat në ish-bashkinë e Leshnjës në Qarkun e Beratit, Shqipëri.  Me reformën e qeverisjes vendore të vitit 2015 ajo u bë pjesë e bashkisë Skrapar. 

## Referime
Akademia e Sigurisë

**Akademia e Sigurisë** është një institucion publik në Shqipëri që synon edukimin e punonjësve të Policisë së Shtetit dhe agjencive të tjera ligjzbatuese. Ajo ofron programe për trajnime dhe kualifikime në nivelin e Shkollës Bazë të Policisë si dhe program Bachelor në Siguri dhe Hetim për oficerët e policisë. Mësimi teorik-praktik i këtij programi zgjat 3 vite akademike dhe studentët përfitojnë deri në 180 kredite (ECTS). Ata që diplomohen, marrin diplomën Bachelor në Siguri dhe Hetim për punonjës të policisë së nivelit menaxhues ose, oficerë të policisë.  

## Referime
Agjencia e Sigurimit të Cilësisë së Arsimit të Lartë

**Agjencia e Sigurimit të Cilësisë në Arsimin e Lartë (ASCAL)** është një agjenci e pavarur publike përgjegjëse për promovimin dhe garantimin e cilësisë së arsimit të lartë në Shqipëri. ASCAL kryen një vlerësim të plotë, objektiv dhe të pavarur të të gjitha institucioneve të arsimit të lartë dhe programeve të studimit që ato ofrojnë.  

## Shiko edhe 
* Arsimi në Shqipëri

## Referime
Distrikti i Mitrovicës së Kosovës

parapamje|Rrethi i Mitrovicës
**Distrikti i Mitrovicës së Kosovës** (serbisht: Косовскомитровачки управни округ *Kosovskomitrovački upravni okrug*) ishte një rreth në Kosovë dhe Metohi ndërmjet viteve 1990 dhe 1999.

Distrikti ndodhej në pjesën veriore të Kosovës dhe kishte një popullsi prej 275,904 banorësh. Selia e Qarkut ishte në qytetin e Mitrovicës së Kosovës. Nga një këndvështrim i qeverisë serbe, qarku de jure ekziston ende, pavarësisht se qeveria serbe pranoi administrimin civil të OKB -së mbi Kosovën.

## Bashkitë 
djathtas|parapamje|228x228px|Harta e rretheve të Kosovës në atë kohë
Distrikti i Mitrovicës përfshinte bashkitë e:
* Zubin Potok
* Leposaviq
* Zveçani
* Mitrovicë e Kosovës
* Skënderaj
* Vushtrri

## Kultura dhe historia 
Mitrovica e Kosovës duke qenë vendbanim mesjetar, është e pasur me ndërtesa dhe monumente të njohura: Kisha e Shën Mitrit me origjinë nga shekulli XIV dhe Kisha e Shën Savës nga shekulli XIX. Në afërsi të Mitrovicës së Kosovës ndodhet Manastiri i Deviçit, përmendja e parë e të cilit është gjetur në vitin 1578.

## Shih edhe 
* Veriu i Kosovës
* Mitrovica Veriore
* Rajoni i Mitrovicës

## Referime
Mitrovica (kthjellim)

**Mitrovica** është emërtim që rrjedh nga emri "Shën Mitri" ose "Shën Dhimitri" ( cirilik : "Свети Димитрије") mund t'i referohet:

## Vende 
;Kosovë
* Rrethi i Mitrovicës, një rreth në Kosovë
* Mitrovicë, Kosovë, qytet në rrethin e mësipërm
* Mitrovica Veriore pjesa veriore e qytetit 

;Serbi
* Sremska Mitrovica, qytet dhe komunë në Srem, Vojvodina, Serbi
* Mitrovica e Maçvës qytet afër Mitrovicës së Sremit

## Njerëzit me mbiemër 
* Rexhep Mitrovica (1888–1967), politikan shqiptar

## Shih edhe 
* Rrethi i Mitrovicës së Kosovës një rreth në Kosovë ndërmjet viteve 1990 dhe 1999
Valon Maloku

**Valon maloku** (i lindur më 30 maj 1972) në Gjakovë.

## Jeta dhe Veprimtaria 
## Shkollimi 
Në vitin 1989 diplomoi në Gjimnazin "Hajdar Dushi" në Gjakovë dhe Filloi shkollën në Universitetin e Prishtinës.

## Profesioni 
Nga viti 2001 deri në 2005 punoi për OSBE. Që nga viti 2011 punon në FIRST Channel.

## Shiko edhe 
* Përrallë me Tupan

## Referime
Mitrovica e Maçvës

parapamje|251x251px| Maçvanska Mitrovica dhe fshatrat fqinje, territor i ish-komunës së Maçvanska Mitrovicës
**Mitrovica e Maçvës** (Serbokroatisht: Мачванска Митровица - *Mačvanska Mitrovica*) është një qytet i vendosur në komunën e Mitrovicës së Sremit, në rrethin e Sremit të Serbisë. Ndodhet në Krahinën Autonome të Vojvodinës. Qyteti ka një shumicë etnike serbe dhe popullsia e tij numëron 3,873 banorë (regjistrimi i vitit 2011). 

## Emri 
Emri i tij do të thotë "Mitrovica e Maçvës" (sepse ekzistojnë edhe Mitrovica e Sremit dhe Mitrovica e Kosovës). Në serbisht, qyteti njihet si *Mačvanska Mitrovica* (Мачванска Митровица), në kroatisht si *Mačvanska Mitrovica* dhe në hungarisht si *Szenternye*. Emra të tjerë serbë të përdorur për qytetin përfshijnë *Srpska Mitrovica* (Српска Митровица), *Mala Mitrovica* (Мала Митровица) dhe *Mitrovica* (Митровица).

## Gjeografia 
Së bashku me fshatrat fqinjë Noćaj, Salaš Noćajski, Radenković, Ravnje dhe Zasavica II, qyteti i Maçvanska Mitrovica është i vetmi qytet në Vojvodina që ndodhet në rajonin e Maçvës, dmth në bregun e djathtë të lumit Sava, dhe rrjedhimisht në Ballkan Gadishulli.

## Demografia 
Grupet etnike (regjistrimi i vitit 2002):

* Serb = 3621
* Romë = 87
* Kroatë = 21
* Jugosllavë = 14
* Hungarez = 10
* të tjerët.

## Popullsia historike 
* 1921: 220
* 1931: 567
* 1948: 705
* 1953: 869
* 1961: 1408
* 1971: 3,357
* 1981: 3661
* 1991: 3788
* 2002: 3,896

## Shih edhe 
* Mitrovica Veriore
* Rajoni i Mitrovicës
* Distrikti i Mitrovicës së Kosovës
* Lista e qyteteve, qytezave dhe fshatrave në Vojvodina

## Referime
Distrikti i Prizrenit

parapamje|Rrethi i Prizrenit
**Distrikti i Prizrenit** ( / ) ishte një rreth në Kosovë dhe Metohi midis viteve 1990 dhe 1999. Distrikti kishte një popullsi prej 376,085 banorësh. Selia e rrethit ishte në qytetin e Prizrenit.

## Bashkitë 
djathtas|parapamje|228x228px|Një hartë e rretheve të Kosovës në atë kohë
Distrikti i Prizrenit përfshinte bashkitë e:
* Suharekë
* Rahovec
* Prizreni
* Gora
* Opoja

## Kultura dhe historia 
Kisha e Shën Premtes në Prizren, është dhuratë e mbretit Milutin, së bashku me kryepeshkopin Sava III. Është ndërtuar në vitin 1307.

Prizreni shquhet edhe me monumente dhe objekte tjera fetare, si: Kisha e Shpëtimit të Shenjtë (est. 1348), Kisha e Shën Nikollës (est. 1332), Kisha e Princ Markos (est. 1371), dhe Kisha e Kuvendit të Shën Gjergjit nga gjysma e dytë e shekullit XIX.

Në shekujt XVI dhe XVII, gjatë sundimit osman, xhamitë, hamamet dhe medresetë lulëzuan në gjithë Prizrenin dhe rrethinat e tij. Xhamia Bajrakli e Gazi Mehmed-Pashës është objekti më i hershëm i arkitekturës islame në Prizren. Është ndërtuar në vitin 1561 dhe ende ruan libra në arabisht dhe turqisht osmane deri më sot, duke përfshirë një Kuran të vitit 1312.

## Shih edhe 
* Rajoni i Prizrenit
* Komuna e Prizrenit
* Lidhja Shqiptare e Prizrenit
* Lista e monumenteve në Prizren

## Referime
Reparti i Operacioneve Speciale

**Reparti i Operacioneve Speciale** (**ROS**) ishte një njësi e forcave speciale shqiptare, nën autoritetin e Ministrisë së Brendshme të vendit. Ajo ishte e vendosur në qytetin port perëndimor të Durrësit. E themeluar në shkurt 2000, ajo u përdor kryesisht kundër krimit të organizuar. Ajo u shpërbë në 2002.

Komandant i ROS-it ishte Abedin Lame. Kjo ishte njësia më elitare e operacioneve speciale ushtarake shqiptare e quajtur Reparti i Operacioneve Speciale (ROS). ROS është njësi kundër terrorizmit, kjo e administruar nga operatorët britanikë SAS. Është themeluar në shkurt të vitit 2000 dhe me kodin “77”, edhe kjo njësi ishte në varësi të Ministrisë së Brendshme dhe kishte seli në Durrës.

Kjo njësi kishte edhe detyra të inteligjencës dhe përdorej kryesisht kundër elementëve të krimit të organizuar. Ata përdornin një përzierje armësh të Traktatit Perëndimor dhe të Varshavës dhe të trajnuarit e tij i nënshtroheshin një programi veçanërisht rigoroz përzgjedhjeje.

## Shiko edhe 
* RENEA
* Shqiponjat (policia shqiptare)
* Forcat e Ndërhyrjes së Shpejtë (policia shqiptare)

## Referime
Ligji për gjenocidin komunist (Shqipëri)

Ligji "**Për gjenocidin dhe krimet kundër njerëzimit të kryera në Shqipëri gjatë regjimit komunist për motive politike, ideologjike dhe fetare**" (Nr. 8001, 22 shtator 1995)  ) u miratua në Shqipëri me qëllim  

Ligji përjashtonte, deri më 31 dhjetor 2001, nga postet e qeverisë, parlamentit, gjyqësorit dhe medias, çdo zyrtar më të lartë politik që mbante poste në Shqipëri përpara datës 31 mars 1991, dmth që mbanin poste më të larta në Shqipërinë komuniste: anëtarë të Byrosë Politike, Komitetit Qendror, parlamentit, si dhe ish agjentë dhe informatorë të policisë sekrete.   Ishte e ngjashme me përpjekjet e dekomunistizimit në shtetet e tjera ish-komuniste.

Një person mund të kandidojë për një detyrë pas një hetimi të "karakterit moral" të tij nga një komision i posaçëm shtetëror. Vendimi i komisionit mund të ankimohet në Gjykatë. Ligji u zbatua pak para zgjedhjeve dhe shumë kandidatë u penguan të kandidonin, thjesht sepse nuk mund të kryheshin në kohë fazat e verifikimit. 

Politikanët e prekur pretenduan se synohej të forcohej pushteti i Sali Berishës.  

Një përpjekje për të shfuqizuar ligjin duke u bazuar në gjoja antikushtetutshmërinë e tij  u hodh poshtë nga gjykata kushtetuese më 31 janar 1996.  Megjithatë, disa dispozita të ligjit janë hequr. 

Në bazë të këtij ligji, ish-presidenti Ramiz Alia, i amnistuar më parë, u burgos sërish, tashmë me akuzën e krimit kundër njerëzimit. 

Ligji zgjati vetëm dy vjet, sepse ai u shfuqizua gjatë rebelimit të vitit 1997 në Shqipëri dhe përfundimisht politikanët e ndaluar më parë hynë në qeverinë e koalicionit. 

## Referencat dhe shënimet
Drejtoria e Sigurimit të Informacionit të Klasifikuar

**Autoriteti Kombëtar për Sigurinë e Informacionit të Klasifikuar** është një agjenci e qeverisë shqiptare përgjegjëse për hartimin e politikave dhe procedurave për dhënien e informacionit të klasifikuar si "sekret shtetëror". Krijuar në bazë të ligjit nr. 8457, datë 11.2.1999 *"Për informacionin e klasifikuar sekret shtetëror"*, por i ndryshuar më vonë, agjencia është institucion në varësi të Kryeministrisë. 

## Vështrim i përgjithshëm 
Drejtoria e Sigurimit të Informacionit të Klasifikuar (DSIK) është krijuar me urdhër nr. 742, datë 14.2.2001 të Kryeministrit. Fillimisht e ngarkuar me hartimin e politikave, programeve dhe procedurave për dhënien e informacionit të klasifikuar si "sekret shtetëror", drejtoria në vitet e mëvonshme ka kontribuar në përafrimin e legjislacionit në përputhje me standardet e sigurisë së NATO-s për informacionin e klasifikuar duke krijuar një Sistem Regjistrimi për shkëmbimin e Informacione të klasifikuara të NATO-s. 

Në vitin 2016, DSIK, në zbatim të ligjit nr. 84/2016 *“Për rivlerësimin kalimtar të gjyqtarëve dhe prokurorëve në Republikën e Shqipërisë”*, si autoritet mbikëqyrës u bë pjesë e një procesi të rëndësishëm gjyqësor, ku në bashkëpunim me institucionet e tjera përkatëse të vetingut, shqyrtoi biografitë e gjyqtarëve dhe prokurorëve duke përdorur tre kritere: ligjshmëria e pasurisë së tyre; pozitën e tyre profesionale; lidhjet e tyre të mundshme me krimin e organizuar.

## Drejtorët 
## Referime
Drejtoria e Përgjithshme e Burgjeve

**Drejtoria e Përgjithshme e Burgjeve (DPB)** është një institucion në Shqipëri nën ombrellën e Ministrisë së Drejtësisë. Detyra kryesore e drejtorisë është menaxhimi i institucioneve kriminale, si dhe krijimi i kushteve të përshtatshme për zbatimin rigoroz të të gjitha detyrimeve që rrjedhin nga kuadri ligjor ekzistues, duke i shndërruar dënimet penale në mundësi riedukimi.

Objektivat kryesore të sistemit të burgjeve janë si më poshtë:

* Mbajtja e të burgosurve dhe të paraburgosurve në kushte të përshtatshme sigurie dhe strehimi
* Trajtimi human i të dënuarve dhe të paraburgosurve
* Menaxhimi i efikasitetit dhe efektivitetit të veprimtarisë së përgjithshme në burgje dhe qendra të paraburgimit

Drejtoria e Përgjithshme e Burgjeve ka nën mbikëqyrjen e saj 24 institucione të vuajtjes së dënimit me kapacitet për të strehuar 6284 të burgosur. Burgjet janë autoritete administrative që ekzekutojnë vendimet e dhëna nga gjykatat për mbajtjen dhe mbikëqyrjen e të burgosurve.  Aktualisht ka gjithsej 21 burgje, 1 spital burgu dhe 1 institut për të mitur. Shifra mesatare e mbipopullimit është 368 persona mbi kapacitetin e burgut.

## Referime
Burgjet në Shqipëri

[djathtas|parapamje| Burgu i kohës së komunizmit në [Gjirokastra|Gjirokastër]]
**Burgjet në Shqipëri** ndahen në tre nivele: të mbyllura, gjysmë të hapura dhe të hapura. Bëhet dallimi mes burgjeve të zakonshme të mbyllura dhe burgjeve të sigurisë së lartë. Shumica e burgjeve shqiptare kanë blloqe (krahë) të ndara për gratë dhe fëmijët (të miturit), ndërsa të tjerat mbajnë bashkë gratë dhe fëmijët.

Ashtu si në vende të tjera, të burgosurit në Shqipëri ndahen në të paraburgosur (në paraburgim) dhe të dënuar (dënimet e të cilëve janë duke u ekzekutuar).  Burgjet në Shqipëri administrohen nga Drejtoria e Përgjithshme e Burgjeve. Vendi ka 22 burgje, 1 spital burgu dhe 1 institut për të miturit, të cilat kanë një kapacitet total prej 6284 të burgosurish. 

## Burgjet 
**IEVP** do të thotë *Institucioni i Ekzekutimit të Vendimeve Penale*

**IM** do të thotë *Instituti i të Miturve*

## Referime
Miniera e Devollit

**Miniera e Devollit** është një minierë e madhe në juglindje të Shqipërisë në qarkun e Korçës 114&nbsp;km në juglindje të kryeqytetit, Tiranës. Devolli përfaqëson rezervën më të madhe të nikelit në Shqipëri me rezerva të vlerësuara prej 35.6 milionë ton xehe me klasifikim 1.2% nikel.  35.6 milion ton mineral përmban 427,000 ton metal nikel. 

## Referime 
## Linqe te jashtme 
* Faqja zyrtare
Miniera e Batrës

**Miniera e Batrës** është një minierë e madhe kromi që ndodhet në Shqipërinë qendrore në qarkun e Dibrës,  në lindje të kryeqytetit, Tiranë. Batra përfaqëson një nga rezervat më të mëdha të kromit në Shqipëri dhe një nga më të mëdhatë në Evropë, me rezerva të vlerësuara prej 0.73 milion ton xehe me klasifikim 38% krom metal.  Miniera është pjesë e Masivit të Bulqizës, me një zonë 370km katror e cila ka një trashësi shkëmbi midis 4 km dhe 6km dhe përmban 65 depozita dhe dukuri të verifikuara të kromit.  Në vitin 1967 filloi prodhimi nga miniera. Prodhimi total i kombinuar i xehes së kromit nga miniera midis 1967 dhe 2006 arriti në 5,561,000 ton.  Niveli më i thellë i minierës është Niveli +1560 i cili arrin një thellësi prej 1560 metra . Rezervat e mineralit të kromit të minierës ndahen në dy  mbi dhe nën nivelin +1560. Rezervat e provuara të xehes të vendosura mbi Nivelin +1560 arrijnë në 730,000 ton xehe me klasifikim 38% krom metal.  Rezervat e provuara të xehes që ndodhen nën Nivelin +1560 aktualisht nuk janë vlerësuar ose llogaritur, por pritet të klasifikohen me 45% metal krom.  Miniera u privatizua në vitin 1999.

## Referime
Miniera e Kalimashit 1

**Miniera Kalimashi 1** është një minierë e madhe që ndodhet pranë fshatit Kalimash në veri të Shqipërisë në qarkun e Kukësit, 80km në veri-lindje të kryeqytetit, Tiranë.  Kalimashi 1 përfaqëson rezervën e katërt më të madhe të kromit në Shqipëri dhe një nga më të mëdhatë në Evropë me rezerva të vlerësuara prej 1.9 milion ton xehe me klasifikim 20% krom metal.  Miniera është pjesë e Masivit të Kukësit, me një zonë 108km katror e cila ka një trashësi shkëmbi midis 4km dhe 6km dhe përmban 54 depozita dhe dukuri të verifikuara të kromit.  Niveli më i thellë i minierës është + 600 Niveli i cili arrin një thellësi prej 300m . Rezervat e mineralit të kromit të minierës ndahen në dy  mbi dhe nën + 600 Niveli. Rezervat e provuara të xehes të vendosura mbi nivelin + 600 arrijnë në 1,900,000 ton xehe me klasifikim 20% krom metal.  Rezervat e provuara të xehes që ndodhen nën nivelin + 600 aktualisht nuk janë vlerësuar ose llogaritur, por pritet të klasifikohen mbi 30% të metalit të kromit.  Rezervat totale të minierës arrijnë në 1.9 milion ton xehe të klasifikimit 20% të metalit krom.  Kompleksi i shfrytëzimit të mineralit të kromit ndodhet tërësisht nën tokë dhe është mbyllur që nga viti 2000 për shkak të vështirësive financiare. Miniera Kalimashi 1 është një nga tetë minierat shqiptare të kromit që ka rezerva mbi 1 milion ton xehe kromi. 

## Referime
Kufijtë e shpejtësisë në Shqipëri

[parapamje|300x300px| Kufijtë e shpejtësisë në [Shqipëria|Shqipëri.]]
**Kufijtë e përgjithshëm të shpejtësisë në Shqipëri** janë si më poshtë:

* 40 km/h (25 mph) në zona të banuara;
* 80 km/h (50 mph) në rrugët interurbane dytësore e rrugët lokale interurbane;
* 90 km/h (56 mph) në rrugët interurbane kryesore;
* 130 km/h (68 mph) në autostrada.

## Kufizime të veçanta 
Kufijtë e shpejtësisë për automjete të caktuara janë si më poshtë:

#### Ciklomotorët: 50 km/h (31 mph). 
#### Automjetet që transportojnë mallra të rrezikshme: 
:* 30 km/h (19 mph) në qendra të banuara;
:* 50 km/h (31 mph) jashtë qendrave të banuara.

#### Makineri bujqësore: 
:* 15 km/h (9.3 mph) pa goma pneumatike;
:* 20 km/h (12 mph) në qendra të banuara;
:* 40 km/h (25 mph) jashtë qendrave të banuara.

#### Tramvaje: 
:* 30 km/h (19 mph) në qendra të banuara;
:* 60 km/h (37 mph) jashtë qendrave të banuara.

#### Automjete me rimorkio (me përjashtim të makinave): 
:* 35 km/h (22 mph) në qendra të banuara;
:* 70 km/h (43 mph) jashtë qendrave të banuara;
:* 80 km/h (50 mph) në autostrada.

#### Autobusë që tejkalojnë ngarkesën 8 ton: 
:* 35 km/h (22 mph) në qendra të banuara;
:* 70 km/h (43 mph) jashtë qendrave të banuara;
:* 90 km/h (56 mph) në autostrada.

#### Mjete transporti mallrash me peshë 3.5 deri 12 ton: 
:* 70 km/h (43 mph) jashtë qendrave të banuara;
:* 90 km/h (56 mph) në autostrada.

#### Mjetet e transportit të mallrave që tejkalojnë 12 ton: 
:* 60 km/h (37 mph) jashtë qendrave të banuara;
:* 80 km/h (50 mph) në autostrada.

#### Kamionë që transportojnë pasagjerë që tejkalojnë 5 ton: 
:* 70 km/h (43 mph) jashtë qendrave të banuara;
:* 80 km/h (50 mph) në autostrada.

#### Makina ngarkim-transporti kur udhëtojnë me ngarkesë të plotë 
:* 30 km/h (19 mph) në qendra të banuara;
:* 60 km/h (37 mph) jashtë qendrave të banuara;

## Shiko edhe 
* Kufijtë e shpejtësisë në Kosovë

## Referime 
* Kodiak Rigorous i Republics st Shqipërisë (në shqip).
Miniera e Vlahnës

Miniera e **Vlahnës** është një minierë e madhe që ndodhet në veri të Shqipërisë në qarkun e Bulqizës,  në veri-lindje të kryeqytetit, Tiranë. Vlahna përfaqëson rezervën e dytë më të madhe të kromit në Shqipëri dhe një nga më të mëdhatë në Evropë, me rezerva të vlerësuara prej 2.56 milion ton xehe me klasifikim 29.2% krom metal .  Miniera është pjesë e Masivit të Tropojës, një  zonë 440 km katror e cila ka një trashësi shkëmbi midis  dhe  dhe përmban 286 depozita dhe dukuri të verifikuara të kromit.  Niveli më i thellë i minierës është Profile 16 i cili arrin një thellësi prej  . Rezervat e mineralit të kromit të minierës janë të ndara në dy kategori mbi dhe poshtë Profilit 16. Rezervat e provuara të xehes që ndodhen mbi Profilin 16 arrijnë në 2,560,000 ton xehe me klasifikim 29.2% krom metal.  Rezervat e provuara të xehes që ndodhen nën Profilin 16 aktualisht nuk janë vlerësuar ose llogaritur, por pritet të klasifikohen me 38% metal krom.  Rezervat totale të minierës arrijnë në 2.56 milionë ton xehe të klasifikimit 29.2% metal krom.  Pjesa jugore e minierës është në pronësi të investitorëve privatë dhe pjesa qendrore dhe veriore e minierës janë të pabanuara. Miniera e Vlahnës është një nga tetë minierat shqiptare të kromit që ka rezerva mbi 1 milion ton mineral kromi. 

## Referime
Miniera e Zogajt

**Miniera e Zogajt** është një minierë e madhe që ndodhet pranë fshatit Zogaj në veri të Shqipërisë në qarkun e Kukësit,  në veri-lindje të kryeqytetit, Tiranë.  Zogaj përfaqëson një nga rezervat më të mëdha të kromit në Shqipëri dhe një nga më të mëdhatë në Evropë, me rezerva të vlerësuara prej 1.238 milionë ton xehe të klasifikimit ndërmjet 24 dhe 28% të metalit të kromit.  Miniera është pjesë e Masivit të Tropojës, një  zonë 440 km katror e cila ka një trashësi shkëmbi midis  dhe  dhe përmban 286 depozita dhe dukuri të verifikuara të kromit .  Depozita është eksploruar në thellësi deri në  dhe rezervat gjeologjike arrijnë në 6.1 milion ton me klasifikim 26.48% krom metal . 

Miniera e Zogajt filloi punën në vitin 1980. Prodhimi total i kombinuar i mineralit të kromit nga miniera midis viteve 1980 dhe 2000 arriti në 520,000 ton.  Niveli më i thellë i minierës është Niveli +480 i cili arrin një thellësi prej  . Rezervat e mineralit të kromit të minierës ndahen në dy  mbi dhe nën nivelin +480. Rezervat e provuara të xehes të vendosura mbi Nivelin +480 arrijnë në 1,238,000 ton të klasifikimit të xehes midis 24 dhe 28% të krom metalit .  Rezervat e provuara të xehes që ndodhen nën nivelin +480 aktualisht nuk janë vlerësuar ose llogaritur, por pritet të klasifikohen mbi 30% të metalit të kromit .  Rezervat totale të minierës arrijnë në 1.238 milion ton xehe të klasifikimit midis 24 dhe 28% të metalit të kromit.  Aktualisht miniera është e pabanuar dhe është e mbyllur që nga viti 2000. Miniera e Zogajt është një nga tetë minierat shqiptare të kromit që ka rezerva mbi 1 milion ton mineral kromi. 

## Referime
7.62×39mm

parapamje|303x303px|Majtas: 7.62x39mm, Djathtas: 7.62x25mm.
Fisheku **7.62×39mm** (i njohur ndryshe si 7.62 Sovjetik) është një fishek i ndërmjetëm pa buzë, me origjinë sovjetike. Fisheku përdoret gjerësisht për shkak të përhapjes në mbarë botën të pushkëve ruse SKS dhe AK-47, si dhe mitralozëve të lehtë RPD dhe RPK.

AK-47 u projektua menjëherë pas Luftës së Dytë Botërore, më vonë u bë AKM sepse prodhimi i llamarinës kishte probleme kur filloi për herë të parë. Kjo armë tani është pushka më e përhapur në botë me modele ushtarake. Fisheku mbeti standardi sovjetik deri në vitet 1970. Ai u zëvendësua pjesërisht në shërbimin sovjetik nga fisheku 5.45×39mm, e cila u prezantua me pushkën e re AK-74 dhe vazhdon në shërbim me pushkën e shërbimit të Forcave të Armatosura Ruse të modernizuar në pushkën AK-74M, si dhe AK-12. Në shekullin e 21-të, 7.62×39mm mbetet një fishek i zakonshëm i pushkëve të shërbimit, duke përfshirë pushkët e reja të zhvilluara si AK-15.

## Shiko edhe 
* 5.56×45mm NATO
* 7.62×51mm NATO
* 12.7×99mm NATO
* AK-47
* AKM
* AK-74
* AK12

## Referenca
.45 ACP

parapamje|Fisheku .45 ACP.
**.45 ACP** (Automatic Colt Pistol) ose **.45 Auto** (11,43×23mm) është një fishek pistolete me mure të drejta pa buzë, i projektuar nga John Moses Browning në 1904, për përdorim në prototipin e tij të pistoletës gjysmë automatike Colt. Pas provave të suksesshme ushtarake, ajo u miratua si fisheku standard për pistoletën M1911 të Colt. Fisheku u zhvillua për shkak të mungesës së fuqisë ndaluese të përjetuar në Rebelimin Moro në vende si Sulu. Municioni i lëshuar, .38 Long Colt, ishte treguar i pamjaftueshëm, duke motivuar kërkimin për një fishek më të mirë. Kjo përvojë dhe testet Thompson-LaGarde të vitit 1904 e çuan ushtrinë dhe kalorësinë të vendosnin se një minimum prej 0.45 kalibri kërkohej në një pistoletë të re.

Raundi standard ushtarak 0.45 ACP përdor një predhë me hundë të rrumbullakët 14.9 gram që udhëton me afërsisht 250 metra/sekondë kur qëllohet nga një pistoletë M1911A1 e lansuar nga qeveria. Ai operon me një normë relativisht të ulët të presionit maksimal të dhomës prej 140 MPa, krahasuar me 240 MPa si për Parabellum 9mm ashtu edhe për 0.40 S&W, që për shkak të një shtytjeje të ulët të bulonit ndihmon në zgjatjen e jetëgjatësisë së shërbimit të armëve. Meqenëse fishekët me presion standard 0.45 ACP janë nën-sonike kur gjuhen nga pistoleta dhe automatikët, është një kalibër i dobishëm për armët me silensiatorë, për të eliminuar bumin e zërit.

Sot, shumica e ushtrive të NATO-s përdorin armë anësore me dhomëza për fishekun Parabellum 9×19mm, por efektiviteti i fishekut 0.45 ACP ka siguruar popullaritetin e tij të vazhdueshëm me revole sportive të kalibrit të madh, veçanërisht në Shtetet e Bashkuara. Në vitin 1985, pistoleta .45 ACP M1911A1 u zëvendësua nga pistoleta Beretta M9 9mm si arma kryesore e ushtrisë amerikane, e cila nga ana tjetër u zëvendësua me pistoletën SIG Sauer P320 9mm në 2017, e caktuar M17 për madhësinë e plotë. dhe M18 për kompakt.

## Shiko edhe 
* Parabellum 9×19mm

## Referime
Heckler & Koch AG36

parapamje|300x300px|H&K AG36
**AG36** është një granatëhedhës me një goditje 40mm që operon në sistemin e lartë-të ulët dhe është projektuar kryesisht për instalim në pushkën sulmuese G36, projektuar nga kompania gjermane e prodhimit të armëve Heckler & Koch. Fillimisht u shfaq si kandidati i Heckler & Koch për kërkesën e Ushtrisë Amerikane për Granatëhedhës të Përmirësuar, i vlerësuar për përdorim me pushkët XM8 dhe FN SCAR. Siç gabohet zakonisht, "A" nuk është një shtesë e emrit "G36", i cili është shkurtim për *Gewehr 36*, por në fakt është një shkurtim i gjermanishtes *Anbaugranatwerfer*, fjalë për fjalë do të thotë "granatahedhës i bashkangjitur" dhe 36 që vjen nga emri i armës kryesore për të cilën ishte krijuar - G36. Mund të përdoret gjithashtu i çmontuar, me një stok të bashkangjitur si një model i pavarur, ose një modul i dritës lazer LLM01 mund të ngjitet në të.

## Shiko edhe 
* Heckler & Koch G36

## Referenca
SIG Sauer M17

parapamje|250x250px|SIG Sauer M17
**SIG Sauer M17** dhe **M18** janë pistoleta shërbimi që rrjedhin nga SIG Sauer P320 në përdorim me Forcat e Armatosura të Shteteve të Bashkuara. Më 19 janar 2017, Ushtria e Shteteve të Bashkuara njoftoi se një version i personalizuar i P320 i SIG Sauer kishte fituar konkursin e Sistemit Modular të Armëve XM17 të Ushtrisë. Modeli me përmasa të plota u caktua M17, dhe modeli me gjatësi më të shkurtër, **M18**. Armët janë miratuar më pas nga Ushtria, Marina, Trupat e Marinës, Forcat Ajrore dhe Forcat Hapësinore. Pistoleta zëvendëson Beretta M9, si dhe disa pistoleta të tjera nëpër shërbime. Ekzistojnë dy variante ngjyrash, kafe kojote dhe e zezë, si për M17 ashtu edhe për M18, megjithëse pothuajse të gjitha janë prodhuar në ngjyrë kafe.

## Referenca
Ministria e Mbrojtjes e Kosovës

parapamje|Logo e Ministrisë së Mbrojtjes.
**Ministria e Mbrojtjes e Kosovës** është një nga ministritë e Kosovës e cila merret me menagjimin e Forcave të Armatosura të Kosovës, aseteve dhe misioneve të saj jashtë vendit. Ministria e ka selinë në Prishtinë, me Ejup Maqedoncin si ministër i mbrojtjes në detyrë në kabinetin e dytë të Albin Kurtit.

parapamje|Shtabi i Ministrisë së Mbrojtjes.

## Historia 
Forca e armatosur e Kosovës është Forca e Sigurisë së Kosovës. Presidenti mban titullin e komandantit të përgjithshëm të ushtrisë. Shtetasit mbi moshën 18 vjeçare kanë të drejtë të shërbejnë në Forcën e Sigurisë së Kosovës. Anëtarët e forcës mbrohen nga diskriminimi në bazë të gjinisë ose përkatësisë etnike. Organizata e Traktatit të Atlantikut të Veriut (NATO) e udhëhequr nga Forca e Kosovës (KFOR) dhe Trupat Mbrojtëse të Kosovës (TMK) në vitin 2008, filluan përgatitjet për formimin e Forcës së Sigurisë së Kosovës. Në vitin 2014, ish-kryeministri Hashim Thaçi deklaroi se Qeveria Kombëtare kishte vendosur që në vitin 2019 të themelojë Ministrinë e Mbrojtjes dhe ta transformojë zyrtarisht Forcën e Sigurisë së Kosovës në Forca të Armatosura të Kosovës, një ushtri e cila do t'i plotësonte të gjitha standardet e anëtarëve të NATO-s, pra synimi për t'iu bashkuar aleancës në të ardhmen. Në dhjetor të vitit 2018, Kuvendi i Kosovës ndryshoi me ligj mandatin e Forcës së Sigurisë së Kosovës dhe e shndërroi atë në ushtri. Ajo gjithashtu krijoi këtë Ministri të Mbrojtjes.

## Lista e ministrave 
## Shiko edhe 
* Forca e Sigurisë së Kosovës
* KFOR

## Lidhje të jashtme 
* Ministria e Mbrojtjes e Kosovës - Uebfaqja Zyrtare

## Referime