Bioshumëllojshmëria në Shqiperi

Për një vend të vogël, Shqipëria karakterizohet nga një pasuri e konsiderueshme e ekosistemeve dhe habitateve tokësore dhe detare me lloje të ndryshme lulesh dhe faunale, të përcaktuara në një sipërfaqe prej 28,748 kilometrash katrorë. Pjesa më e madhe e vendit është kryesisht me karakter mesdhetar, duke përfshirë qendrën dhe jugun e vendit, ndërsa afiniteti alpin është më i dukshëm në verilindje ku jane edhe mali i Sharrit kurse në lindje është maja më e lartë e shtetit Shqiptar që është maja e Korabit me 2756 metra lartësi mbidetare vetem 100 metra më e lartë se Maja më e lartë në shtetin fqinj , Kosovës 

Përveç diversitetit të topografisë dhe klimës, afërsia e drejtpërdrejtë e Shqipërisë me detin Mesdhe dhe vendndodhja e rëndësishme brenda kontinentit evropian, kanë krijuar kushte të favorshme për shfaqjen e një game të gjerë flore dhe faune me një cilësi të jashtëzakonshme, e cila, megjithatë, ka udhëhequr vend të njihet si një pikë e rëndësishme e biodiversitetit në kontinent.    Numri i specieve faunale të kërcënuara globalisht në Shqipëri është shumë i lartë, e jo mirë për BioDiversitetin e një shteti, me një pjesë integrale prej më shumë se 181 speciesh, numër ky jo shumë i mirë per Biodiversitetin në këtë shtet. duke u renditur në vendin e shtatë në pellgun e Mesdheut . 

Shqipëria është kryesisht malore dhe kodrinore me ndryshimin e shpejtë të peizazhit nga detar në atë alpin në një distancë të kufizuar. Vetëm një e treta përbëhet nga ultësira që shtrihen në të gjithë perëndim të vendit përballë Detit Mesdhe me një gjatësi të vijës bregdetare prej rreth  .  Rrjedhimisht, zinxhirët malorë përshkojnë gjatësinë e vendit nga veriu në jug duke shfaqur Alpet Shqiptare në veri, Malet e Sharrit në verilindje, Malet e Skënderbeut në qendër, Malet e Korabit në lindje, Malet e Pindit në në juglindje dhe malet Cerauniane në jugperëndim që shtrihen përgjatë rivierës shqiptare .

Rrjeti hidrografik i Shqipërisë përbëhet nga liqene, lumenj, ligatina, dete dhe ujëra nëntokësore . Ka rreth 250 liqene me origjinë të ndryshme, duke përfshirë liqene tektonike, akullnajore dhe lumore . Ndër më të rëndësishmit është liqeni i Shkodrës, liqeni më i madh në Evropën Jugore, i ndjekur nga Ohri, i cili konsiderohet si një nga liqenet më të lashtë në botë. Lumenjtë gjithashtu kanë një efekt të vlefshëm në biodiversitetin (ose jetën e egër) bregdetare të zonës. Në vend ka 152 lumenj, ndër të cilët më të dalluarit janë Drini, Vjosa, Shkumbini, Mati, Ishëm dhe Osum . Brigjet përgjatë Detit Mesdhe janë shtëpia e lagunave të ndryshme duke përfshirë Karavastanë dhe Nartën . Zonat e mbrojtura i përkasin instrumenteve më thelbësore të ruajtjes së natyrës . Në Shqipëri janë përcaktuar 799 lloje zonash të mbrojtura, me një sipërfaqe prej 5216,96 kilometra katrorë.  Midis tyre 14 parqe kombëtare, 1 park detar, 4 zona Ramsar, 3 vende të trashëgimisë botërore, 45 zona të rëndësishme bimore, 16 zona të rëndësishme shpendësh dhe 786 zona të mbrojtura të kategorive të ndryshme.     

## Eko-rajonet 
Vendi i Shqipërisë është pjesë e Mbretërisë Boreale dhe shtrihet në mënyrë specifike brenda provincës ilire të Rajonit Circumboreal . Territori i tij mund të ndahet në mënyrë konvencionale në katër ekorajone tokësore të mbretërisë Palearktike .   Pyjet gjetherënëse ilire shtrihen përgjatë bregut shqiptar të detit Adriatik dhe Jon në perëndim përgjatë pellgut të Mesdheut, ndërsa pyjet e përziera të maleve të Pindit gjenden në vargmalet malore Lindore dhe Juglindore në lindje. Pyjet e përziera të maleve Dinarike mbulojnë pjesën më të madhe të Alpeve Shqiptare në veri, ndërsa pyjet e përziera të Ballkanit shtrihen në skajin lindor të vargmalit.

## Ekosistemet 
### Pyjet 
[djathtas|parapamje|200x200px| Pyjet e [Njësia administrative Rajcë|Rrajcës dhe lumit të Gashit janë pjesë e pyjeve të lashta dhe primare të ahut të Karpateve, si pjesë e Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s për shkak të vlerës së jashtëzakonshme të këtyre pyjeve.  ]]
Pyjet janë ekosistemi tokësor më i përhapur në Shqipëri. Ato përfaqësojnë një komponent thelbësor funksional dhe estetik në 36% të peizazheve në vend.    Pyjet e Shqipërisë veriore janë të ngjashme me atë të Evropës Kontinentale, në të kundërt, dhe ato të Shqipërisë së Jugut tregojnë ngjashmëri me atë të pellgut të Mesdheut .  Pyjet mund të marrin shumë forma, në varësi të gjerësisë së tyre gjeografike, tokës, reshjeve dhe temperaturave mbizotëruese. Përqendrimi i pemëve gjetherënëse dominon në pyjet e vendit, duke filluar nga pothuajse 56.8% ose 6093 kilometra katrorë të territorit të pyllëzuar. 

Pyjet halore mbulojnë 1756 kilometra katrorë që përbëjnë 16.4% të sipërfaqes totale pyjore të vendit. Edhe pse pisha e zezë dominon dhe është ndër llojet më të rëndësishme të pemëve në vend, duke zënë një sipërfaqe prej rreth 10.2%.  Bredhi i argjendtë përbën 1.4% të halorëve me 152 kilometra katrorë, që zakonisht gjenden në shpatet dhe luginat e maleve dhe krahas brigjeve shqiptare të Adriatikut dhe Detit Jon në perëndim. 

### Ligatinat 
[parapamje|200x200px| Brigjet kryesore të lagunës dhe ishujt e [Laguna e Patokut|Patokut janë të mbuluara nga shkurret e kënetave të kripura . ]]
Shqipëria zotëron një pasuri të ekosistemeve ligatinore që mbështesin habitate të ndryshme dhe unike. Këto ligatina përmbajnë përkatësisht mallra dhe shërbime të shumta ekologjike, por janë nën një ngarkesë të rëndësishme për shkak të urbanizimit dhe industrializimit të shpejtë. Kënetat, shtretërit e kallamishteve dhe liqenet gjenden në të gjitha rajonet, së bashku me lumenjtë dhe deltat, ndërsa ligatinat janë të shpërndara nga zona e lartë malore e brendshme në juglindje deri në vijën bregdetare në perëndim . 

Rajonet ligatinore më të pasura janë veçanërisht në fushën bregdetare përgjatë gjithë kufirit perëndimor të Shqipërisë që formohet nga deti Adriatik dhe Jon .  Kompleksi ligatinor i Butrintit, Karavastasë dhe Nartës përfaqëson një nga zonat ligatinore bregdetare më të rëndësishme të Shqipërisë. Lagunat ndahen nga deti nga shufra ranore mjaft të ngushta, të cilat ndryshojnë vazhdimisht në madhësi dhe formë. Laguna të tjera të rëndësishme përfshijnë Lagunën e Patokut, Lagunën Kune-Vain, Lagunën e Vilunit dhe shumë të tjera.

Shqipëria është shtëpia e disa prej liqeneve më të rëndësishëm në Evropën Jugore . Katër liqene janë të ndarë me vendet fqinje, për shembull Liqeni i Shkodrës me Malin e Zi, Liqeni i Ohrit me Maqedoninë e Veriut, Liqeni i Prespës së Vogël me Greqinë dhe Liqeni i Prespës me Maqedoninë e Veriut dhe Greqinë. Megjithatë, të gjitha ato janë të një rëndësie ndërkombëtare, jo më pak për limnologjinë dhe biodiversitetin . 

### Grykëderdhjet 
Një grykëderdhje është një trup ujor pjesërisht i mbyllur bregdetar që formohet në grykëderdhjet e lumenjve dhe siguron habitate unike për popullatat e shpendëve shtegtarë, jovertebrorët, si dhe peshqit detarë, duke përfshirë ata që vizitojnë për t'u shumuar. Karakteristikat kryesore të jetës së grykëderdhjes janë ndryshueshmëria në kripësi dhe sedimentimi . Ato përcaktohen nga gjeologjia e një rajoni dhe ndikohen nga kushtet topografike, kimike dhe klimatike.

Edhe pse me përmasa të vogla, Shqipëria ka shumë lumenj që rrjedhin nëpër hapësirat e saj. Lumenjtë kryesorë të Shqipërisë janë Drini, Vjosa, Mat, Ishëm, Erzen, Shkumbin dhe Seman që derdhen në Detin Adriatik lindor . Rrjedhat e lumenjve janë shumë të ndryshueshme me prurje të larta në dimër dhe në fillim të pranverës dhe me prurje dramatike më të ulëta në fund të verës.

Përveç kësaj, lumenjtë kanë marrë pak vëmendje shkencore nga biologët dhe dihet pak për statusin e biodiversitetit që përmbajnë, megjithatë, pellgu i lumit Drin është një nga pikat më të rëndësishme të biodiversitetit në Evropë .  

## Flora 
[djathtas|parapamje|200x200px| [Shqipëria pret pikën e nxehtë të biodiversitetit të Basenit Mesdhetar . ( **14** )]]
Shqipëria karakterizohet nga lloje të kundërta dhe të ndryshme të vegjetacionit, të përcaktuara kryesisht nga topografia, hidrologjia, klima dhe gjeologjia . Ai gëzon një shumëllojshmëri ekologjish të buta, duke përfshirë pyje gjetherënëse dhe halore, ligatinat, deltat e lumenjve, kullotat dhe livadhet alpine dhe subalpine, shkurret me gjelbërim të përhershëm dhe gjethegjerë, peizazhet detare dhe bregdetare .

E vendosur strategjikisht në bregun verior të Detit Mesdhe, Shqipëria i përket një prej pikave të nxehta të biodiversitetit të planetit për shkak të nivelit të lartë të endemizmit brenda pellgut të Mesdheut .  Flora e Shqipërisë përbëhet nga më shumë se 3200 bimë vaskulare  dhe 2350 bimë jo vaskulare dhe një numër më pak i njohur kërpudhash.  

Fitogjeografikisht, vendi shtrihet në krahinën ilire të Rajonit Circumboreal brenda Mbretërisë Boreale . Sipas Fondit Botëror për Natyrën dhe Agjencisë Evropiane të Mjedisit, ai përfshihet në katër ekorajone tokësore të mbretërisë Palearktike, duke përfshirë pyjet gjetherënëse ilire, pyjet e përziera të Ballkanit, pyjet e përziera të maleve të Pindit dhe pyjet e përziera të maleve Dinarike .

Në Shqipëri rriten rreth 3000 lloje të ndryshme bimësh, shumë prej të cilave përdoren për qëllime mjekësore. Rajonet bregdetare dhe ultësirat kanë bimësi tipike mesdhetare makie, ndërsa pyjet e dushkut dhe bimësia gjenden në lartësi më të larta. Pyjet e gjera me pishë të zezë, ahu dhe bredhi gjenden në male më të larta dhe kullotat alpine rriten në lartësi mbi 1800&nbsp;metra.  Gjinia e florës me më shumë lloje në Albana *Trifolium* ( tërfili ) me gjithsej 63 lloje. Kjo është kryesisht për shkak të klimës mesdhetare në vijën bregdetare të vendit. Vendi është gjithashtu shtëpia e pothuajse 27 llojeve të *Verbascum*, e cila është për shkak të afërsisë më të madhe me Anadollin, që është qendra kryesore e zhvillimit të qirinjve të mbretit.

## Fauna 
### Zogjtë 
[parapamje|255x255px| [Lejleku krahëkuq|Flamingo më e madhe është një banor gjatë gjithë vitit në Peizazhin e Mbrojtur Vjosa-Nartë .]]
Vendndodhja gjeografike e Shqipërisë në kombinim me klimën e saj të ndryshueshme dhe komplekse është përgjegjëse për popullatën e larmishme të shpendëve në vend. Mbi 353 lloje shpendësh janë regjistruar në Shqipëri me 11 specie të kërcënuara globalisht dhe një specie të futur nga njeriu. Vendi është shtëpia e ligatinave të favorshme, lagunave, liqeneve, grykëderdhjeve dhe deltave së bashku me habitatet përkatëse. Këto habitate shërbejnë si terren ushqimor për mijëra zogj migrues që udhëtojnë midis Afrikës Veriore dhe Evropës përmes rrugës ajrore të Adriatikut.  
[majtas|parapamje|270x270px| [Pelikani dalmat mbetet në lagunat dhe ligatinat në të gjithë vendin si në Karavasta .]]
Në Shqipëri gjenden shumë lloje grabitqarësh, disa prej të cilëve janë shqiponjat, skifterët, skifterët dhe shkaba . Shqiponjat janë të përhapura në të gjithë vendin ndërsa specie të ndryshme banojnë në habitate të ndryshme. Shqiponja e artë është zogu grabitqar më i madh dhe gjendet veçanërisht në zonat malore, shkëmbinjtë dhe zonat e thella të Shqipërisë.

Shqiponja me bisht të bardhë gjendet kudo ku ka trupa të mëdhenj ujorë dhe merr kryesisht peshq dhe herë pas here vertebrorë të tjerë.  Gjarpri shqiponja me gishta të shkurtër është një specie pyjore dhe merr kryesisht gjarpërinj, por edhe disa hardhuca . Ka shumë lloje skifterësh që gjenden në të gjithë vendin, duke përfshirë harabelikun euroaziatik, harabeli i Levantit dhe goshawk verior .

Skifterët që ndodhin në vend përfaqësohen mirë nga një sërë speciesh. Ato përfaqësohen nga skifteri i eleonorës, hobi euroaziatik, skifteri i lagështit, skifteri i vogël, skifteri saker dhe merlin . Një duzinë lloje shkabash mund të gjenden që jetojnë në vend kryesisht në pjesë të caktuara të grykave, në shkëmbinj, shkëmbinj dhe shpella. Ndër speciet më të rëndësishme dhe më të spikatura është shkaba egjiptiane e kërcënuar globalisht. Këta zogj banojnë kryesisht në jug të Shqipërisë, por mund të gjenden në shumë pak territore në veri. 

E vendosur në Detin Mesdhe, Shqipëria ka një avifaunë të pasur detare me shumë koloni të mëdha dhe të ndryshme shpendësh deti të vendosura rreth vijës së saj të pacenuar bregdetare në perëndim. Pelikanët dhe flamingot gjenden më shpesh në zonat bregdetare. Pelikani jashtëzakonisht i rrallë dalmat është pelikani më i zakonshëm në vend dhe shumë i rëndë për një zog fluturues.  Flamingo më e madhe, e cila është jashtë gjashtë llojeve të flamingove në planet, mund të gjendet përgjatë zonave të ngrohta, me ujë, veçanërisht në lagunat si në Lagunën e Karavastasë dhe Lagunën e Nartës .

### Gjitarët 
Shqipëria është shtëpia e një game të gjerë gjitarësh që janë të lidhur ngushtë me vendndodhjen e saj gjeografike dhe kushtet klimatike . Përafërsisht 58 lloje gjitarësh janë regjistruar në vend. Zonat e mbrojtura, duke përfshirë parqet kombëtare, rezervatet natyrore dhe rezervatet e biosferës, ofrojnë mbrojtje për gjitarët dhe janë vendet më të mundshme ku mund të shihen këto kafshë.
[djathtas|parapamje| [Rrëqebulli evroaziatik|Rrëqebulli euroaziatik banon në Parkun Kombëtar Shebenik-Jabllanicë . ]]
Për një vend të vogël, Shqipëria sfidon një rol të rëndësishëm në ruajtjen dhe sigurimin e mbijetesës afatgjatë të mishngrënësve të mëdhenj të gadishullit ballkanik perëndimor dhe jugor.   Mishngrënësit duket se janë të shpërndarë kryesisht në pyjet e fundit të mbetura në të gjithë vendin, veçanërisht në zonat përreth Alpeve Shqiptare në veri, Maleve të Korabit në lindje dhe zonave të shpërndara të larta në jug, si në Gadishullin e Karaburunit, Valamara . Malet dhe malet e Nemërçkës .

Llojet e maceve të vendit përfshijnë rrëqebullin euroaziatik dhe mace të egër evropiane .  Të gjithë ata janë të rrezikuar në mënyrë kritike, të kërcënuar dhe të mbrojtur . Vendi aktualisht është mikpritës i zonës më të madhe të shpërndarjes së rrëqebullit ballkanik të rrezikuar në mënyrë kritike, i cili konsiderohet të jetë macja më e madhe në Ballkan, me një popullsi të vlerësuar prej më pak se 100 individë.   
[majtas|parapamje| Parku Detar i [Parku Kombëtar i Llogarasë|Llogarasë dhe Karaburun-Sazan ofron habitat për çakallin e artë . ]]
Familja Canidae ka disa anëtarë në Shqipëri duke përfshirë ujkun gri, ujkun euroaziatik, dhelprën e kuqe dhe çakalin e artë . Gama e shpërndarjes së ujkut gri dhe euroaziatik përfshin pjesën më të madhe të territorit të vendit.   Megjithatë, gama e çakallit të artë shtrihet në të gjithë Ultësirën Perëndimore përgjatë bregdetit shqiptar të Adriatikut dhe Detit Jon .    Ariu i murrmë, ndoshta specia më e famshme e kafshëve të egra në Shqipëri, është një nga elementët më të vlefshëm të biodiversitetit dhe luan si dhe një rol të rëndësishëm në ruajtjen e biodiversitetit.  Ato gjenden në pjesën më të madhe të vendit, duke përfshirë vargmalin verior, qendror dhe jugor të Shqipërisë, dhe janë pjesë e popullsisë Dinarik - Pindus, e cila është popullsia e dytë më e madhe në Evropë. 
[parapamje| [Parku Kombëtar Divjakë - Karavasta|Parku Kombëtar Divjakë-Karavasta shërben si vend për mbarështimin dhe ushqimin e vidrës euroaziatike . ]]
Familja më e madhe e gjitarëve mishngrënës i përket lundërzave, baldosave, nuselave dhe martenave, të cilat të gjitha gjenden në vend. Të gjitha këto janë kafshë të shkurtra, me gëzof, me veshë të shkurtër, të rrumbullakosur dhe gëzof të trashë, por ato ndryshojnë dukshëm në madhësi, zakon dhe habitat. Lundërza euroaziatike gjendet në pjesën më të madhe të vendit dhe popullatat e shëndetshme u lokalizuan në lumenj dhe këneta në veriperëndim dhe jug.   Baldosa evropiane është baldosa më e zakonshme në Shqipëri dhe gjendet në pjesën më të madhe të territorit të vendit. 

Të klasifikuar si mishngrënës, këmbët e këmbëve ndahen midis fokave pa veshë dhe fokave me veshë. Fokat pa veshë nuk kanë veshë dhe nuk mund të zvarriten rrokullisjet e pasme poshtë trupit. Në të kundërt, fokat me veshë kanë veshë të dalë dhe mund të ecin me të katër gjymtyrët në tokë. Gjithsesi, foka murg mesdhetare, ndër speciet më të rralla në botë me këmbët,  është e vetmja specie e fokës që mund të gjendet në Shqipëri. Ai është kryesisht shtëpi në rajonet bregdetare shkëmbore të Shqipërisë së Jugut si në Gadishullin e Karaburunit, Ishullin e Sazanit dhe Ishujt Ksamil që ofrojnë habitate të mira për speciet e rrezikuara.
[majtas|parapamje| [Kashaloti|Balena e spermës është vënë re në ujërat e parkut detar Karaburun-Sazan . ]]
Duke marrë parasysh disponueshmërinë e madhe të ujit, bregdeti i vendit vlerësohet të jetë  i gjatë.  Deti Mesdhe, i cili përfshin detin Adriatik dhe detin Jon që përbën të gjithë kufirin perëndimor të Shqipërisë, është shtëpia e popullsive gjithnjë e më të rralla të cetaceve .    Megjithatë, vendi ka disa lloje cetace që jetojnë në Detin Mesdhe Shqiptar.

Dihet se delfini i zakonshëm me sqep të shkurtër banon në ujërat bregdetare.  Delfini i zakonshëm me hundë shishe është i bollshëm përgjatë bregut shqiptar të detit Adriatik, veçanërisht në stinët e dimrit dhe pranverës, ku ata vijnë në zonat bregdetare për t'u shumuar.  Zonat për mbrojtjen e specieve të delfinëve u krijuan në lumin Buna-Velipojë, Karaburun-Sazan, Ishujt Ksamil, Vjosa-Nartë e vende të tjera.  &#x5D; .   Ndaj balena me sqep Cuvier është regjistruar disa herë në ujërat shqiptare.  

Njëthundrakët me gishtërinj të barabartë përfaqësohen nga lloje të tilla si dreri i kuq, kaprolli, dreri i djerrë .  dhe dhia e egër . Dreri i kuq është ndër barngrënësit më të mëdhenj në vend dhe veçanërisht një nga speciet më të njohura të pyjeve të vendit. Dreri ugar është zakonisht, ndryshe nga dreri i kuq, kafe me njolla më të lehta dhe stomak të bardhë, por ngjyra mund të ndryshojë shumë. 

### Zvarranikët 
[djathtas|parapamje|200x200px| Breshka evropiane e pellgjeve në [Parku Kombëtar i Butrintit|Parkun Kombëtar të Butrintit .]]
Pavarësisht se nuk ka studime të sakta, Shqipëria renditet ndër rajonet më të rëndësishme në Gadishullin Ballkanik për sa i përket zvarranikëve me mbi tridhjetë e shtatë lloje të regjistruara.   Shumë prej tyre janë të përhapura veçanërisht përgjatë brigjeve shqiptare që përmbajnë një diversitet të gjerë habitatesh dhe ekosistemesh .
[majtas|parapamje|200x200px| Bretkosa shqiptare është një [Llojet e rrezikuara|specie e rrezikuar sipas IUCN . ]]
Janë disa lloje breshkash detare që folezojnë në plazhet e vendit.  Breshka e kokës është një breshkë e madhe oqeanike me rrokullisje dhe një guaskë të kuqërremtë në kafe.  Breshka e gjelbër e detit është një tjetër specie e rëndësishme në Detin Mesdhe dhe herë pas here gjendet në Gjirin e Drinit në veri dhe në Gjirin e Vlorës në jug të Shqipërisë.  Breshka e detit është një nga breshkat e detit më të rrezikuara në botë dhe në thelb gjendet në ujërat tropikale në mbarë botën, por edhe herë pas here në Shqipëri. 

Territori i Shqipërisë është i populluar nga dy lloje të rëndësishme breshkash të ujërave të ëmbla si breshka e pellgut evropian dhe breshka e pellgut ballkanik .  Një nga breshkat më të njohura të Shqipërisë është breshka Hermann e cila është relativisht e bollshme në të gjithë vendin. Në vend gjenden edhe hardhuca . Hardhucat e mëdha si hardhuca jeshile evropiane, hardhuca jeshile ballkanike, geko-ja e shtëpisë mesdhetare dhe hardhuca me grykë blu janë ndoshta zvarranikët që hasen më shpesh në vend.

### Peshku 
Shqipëria ka rreth 249 lloje peshqish në ujërat e saj bregdetare dhe 64 lloje të ujërave të ëmbla në lumenjtë dhe liqenet e saj.  Si një nga liqenet e paktë të lashtë në botë, është liqeni që përmban numrin më të madh të specieve endemike në botë, me 212 lloje kafshësh dhe bimësh .   Është habitat për shumë lloje të rralla peshqish si trofta e Ohrit e rrezikuar, një nga troftat më të lashta në të gjithë Gadishullin Ballkanik .   

Me më shumë se 28 lloje të identifikuara, nga 38 lloje që janë regjistruar në të gjithë detin Adriatik, diversiteti i peshkaqenëve në Shqipëri është ndër më të shumtët në Ballkan .  Ndër speciet më të rëndësishme dhe më të zakonshme janë peshkaqeni me njolla të vogla, peshkaqeni me njolla të vogla, zagari i zakonshëm, qeni me hundë të gjatë, peshku i qenit gjembaç, peshkaqeni engjëllor dhe shirësi i zakonshëm .

## Zonat e mbrojtura 
Pjesë të shumta të Shqipërisë mbrohen në përputhje me një sërë emërtimesh kombëtare dhe ndërkombëtare për shkak të vlerave të tyre natyrore, historike apo kulturore .  Zonat e mbrojtura i përkasin instrumenteve më të rëndësishme të ruajtjes, të cilat nga ana e tyre kontribuojnë në mënyrë efektive në mirëmbajtjen e specieve, habitateve dhe ekosistemeve .

Vendi ka aktualisht pesëmbëdhjetë parqe kombëtare të përcaktuara, ku njëri është specifikuar si park detar . Duke filluar nga deti Adriatik dhe deti Jon e deri te Alpet Shqiptare dhe Malet Cerauniane, ato zotërojnë peizazhe të jashtëzakonshme që përbëjnë habitate të mijëra llojeve bimore dhe shtazore . Butrinti, Divjakë-Karavasta, Karaburun-Sazan, Llogara, Prespa, Shebenik-Jabllanicë, Theth dhe Valbonë janë ndër parqet kombëtare më spektakolare të vendit.