Principata e Madhe e Serbisë

**Principata e Madhe e Serbisë** (serbisht: Великожупанска Србија, romanizuar: *Velikožupanska Srbija*), ose **Rashka** (serbisht: Рашка, romanizuar: *Raška*), ishte një shtet mesjetar serb që ekzistonte nga gjysma e dytë e shekullit të 11-të deri në vitin 1217, kur ishte u shndërrua në Mbretërinë e Serbisë. Fillimisht, Principata e Madhe e Serbisë u shfaq në rajonin historik të Rashkës (Cirilik serb: Рашка, romanizuar: *Raška*), dhe gradualisht u zgjerua, gjatë shekullit të 12-të, duke përfshirë rajone të ndryshme fqinje, duke përfshirë territoret e Malit të Zi modern, Hercegovinës, dhe Dalmacinë jugore. Ajo u themelua nga princi i madh Vukan, i cili fillimisht (rreth 1082) shërbeu si guvernator rajonal i Rashkës, i emëruar nga mbreti Konstantin Bodin. Gjatë luftërave bizantine-serbe (rreth 1090) Vukani fitoi rëndësi dhe u bë sundimtar vetëqeverisës në rajonet e brendshme serbe. Ai themeloi dinastinë Vukanoviq, që sundonte Principatën e Madhe. Nëpërmjet lidhjeve diplomatike me Mbretërinë e Hungarisë, pasardhësit e Vukanit arritën të ruanin vetëqeverisjen e tyre, duke njohur gjithashtu sundimin suprem të Perandorisë Bizantine, deri në vitin 1180. Princi i madh Stefan Nemanja (1166-1196) fitoi pavarësinë e plotë dhe u bashkua pothuajse të gjitha trojet serbe. Djali i tij, Princi i Madh Stefan u kurorëzua Mbret i Serbisë në vitin 1217, ndërsa djali i tij më i vogël Shën Sava u bë kryepeshkopi i parë i serbëve, në vitin 1219.

## Prapavija
[parapamje|260px|djathtas|Mbetjet e kështjellës mesjetare ose [Stari Ras|Ras, kryeqyteti i Principatës së Madhe Serbe; sot Vend i Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s]]

Sipas *De Administrando Imperio* (DAI), serbët u vendosën në Ballkan nën mbrojtjen e perandorit bizantin Herakliu (s. 610–41) dhe u sunduan nga një dinasti e njohur në historiografi si dinastia Vlastimiroviq. Sllavët kishin filluar të vendoseshin në rajon në fillim të shekullit të 6-të, pas bastisjes së thellë të Perandorisë. Ata vendosën "Serbinë e pagëzuar" ("mbrendësinë serbe", e njohur anakronike si "Raška"), e cila përfshinte Bosnjën dhe tokat detare (*Pomorje*) të Travunija, Zahumlje dhe Paganija, ndërsa Duklja detare mbahej nga bizantinët, me sa duket ishte vendosur edhe me serb.[6] Të gjitha tokat detare kufizoheshin me "Serbinë e pagëzuar" në veri. Në mesin e shekullit të 9-të, fqinji i deritanishëm paqësor i Bullgarisë pushtoi por u mund në luftë. Serbia u kristianizua rreth vitit 870, megjithëse misionet ishin bërë gjatë mbretërimit të Herakliut. Në dekadat në vijim, anëtarët e dinastisë bënë luftëra të njëpasnjëshme dhe Serbia u bë një çështje e rivalitetit bizantine-bullgar. Informacioni i shkruar në lidhje me dinastinë përfundon me vdekjen e DAI-t dhe princit Çaslav (rreth vitit 950), pas së cilës mbretëria u shkatërrua në copa. Bizantinët krijuan një katepanat jetëshkurtër në Ras, me guvernatorin ushtarak që përfundoi shpejt pas kësaj me pushtimin bizantin të Bullgarisë dhe u rivendos vetëm rreth vitit 1018 me themën jetëshkurtër të Sirmiumit, e cila megjithatë nuk u shtri shumë në Rashkë.

Ndërkohë, Duklja doli si principata dominuese serbe, e cila gradualisht përfshinte edhe Travunijen, Zahumljen, Bosnjën dhe Rashkën. Fillimisht një vasal i Perandorisë Bizantine, Stefan Vojislav (fl. 1034–1043) u ngrit dhe arriti të marrë territoret e principatës së mëparshme serbe, duke themeluar dinastinë Vojislavljeviq. Midis viteve 1043 dhe 1080, nën drejtimin e Mihailo Vojislavljeviq (s. 1050–1081) dhe djalit të tij, Konstantin Bodin (s. 1081–1101), Duklja pa apogjeun e saj. Mihailo iu dha titulli nominal Mbret i sllavëve nga Papa pasi u largua nga kampi bizantin dhe mbështeti një kryengritje sllave në Ballkan, në të cilën djali i tij Bodin luajti një rol qendror. Pasi përfshiu brendësinë serbe dhe vendosi sundimtarë vazalë atje, ajo u shfaq si shteti më i fuqishëm serb, i parë në titujt e përdorur nga sundimtarët e tij ("Princi i Serbisë", "i serbëve"). Megjithatë, ngritja e saj ishte jetëshkurtër, pasi Bodin u mund nga bizantinët dhe u burgos; i shtyrë në plan të dytë, i afërmi dhe vasal i tij Vukan u bë i pavarur në Rashkë, i cili vazhdoi luftën kundër bizantinëve ndërsa Duklja u godit nga luftërat civile.

## Ndarjet administrative
## Ekonomia
Rruga e rëndësishme Via de Zenta, një rrugë tregtare që lidh Adriatikun me Serbinë, fillonte nga gryka e Bunës, porti i Shkodrës (Skadar), (ndryshe Tivari pastaj Cetinje) përgjatë luginës së Drinit deri në Prizren, më pas në Lipjan, pastaj përmes Novobërdës. në Vranjë dhe Nish. Republika e Venedikut dhe Raguza përdorën rrugën për tregti me Serbinë dhe Bullgarinë.

John Kinnamos, duke shkruar për pushtimin bizantin të Galiçit afër Mitrovicës së Kosovës në vitin 1149, tha se shumë barbarë u burgosën "të cilët ishin pjesërisht luftëtarë dhe pjesërisht blegtorë".

William, kryepeshkopi i Tyre, kur kaloi Serbinë për në Tokën e Shenjtë në vitin 1168, ai i përshkroi serbët: *"Ata janë të pasur me tufa dhe tufa dhe jashtëzakonisht të furnizuar me qumësht, djathë, gjalpë, mish, mjaltë dhe dyllë"*.

Në shekujt XII dhe XIII Republika e Raguzës përfitoi shumë duke u bërë një postë tregtare e shtetit serb në ngritje dhe prosperitet, veçanërisht pas nënshkrimit të një traktati me [Stefan Nemanjiqin. Më vonë, në vitin 1268, Uroshi nënshkroi një traktat me Raguzën duke vendosur të ashtuquajturën të ardhura të Shën Dhimitrit (Svetodimitarski dohodak), me anë të së cilës raguzanët duhej t'i paguanin mbretit serb 2000 hiperperi në vit.

## Sunduesit
## Referime
### Referime 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*