Wuxing (filozofia kineze)

djathtas|parapamje|300x300px| Diagrami i ndërveprimeve ndërmjet wuxing. Cikli "gjenerues" ilustrohet me shigjeta gri që vrapojnë në drejtim të akrepave të orës në pjesën e jashtme të rrethit, ndërsa cikli "shkatërrues" ose "pushtues" përfaqësohet me shigjeta të kuqe brenda rrethit.
**Wuxing** (Kineze: 五行; pinyin: wǔxíng; Japonisht: gogyō (五行); Koreanisht: ohaeng (오행); Vietnamisht: ngũ hành (五行)) është një shkemë konceptuale e pesëfishtë që shumë fusha tradicionale kineze përdorin për të shpjeguar një gamë të gjerë të fenomeneve, nga ciklet kozmike deri te ndërveprimi midis organeve të brendshme, dhe nga suksesi i regjimeve politike deri te vetitë e barnave mjekësore. "Pesë Fazat" janë Zjarri (火; huǒ), Uji (水; shuǐ), Druri (木; mù), Metali ose Ariu (金; jīn), dhe Toka ose Guri (土; tǔ). Ky renditje prezantimi njihet si sekuenca e "Ditëve të Javës". Në rendin e "gjenerimit të ndërsjellë" (相生; xiāngshēng), ato janë Druri, Zjarri, Toka, Metali dhe Uji. Në rendin e "përbashkëveprimit të ndërsjellë" (相克; xiāngkè), ato janë Druri, Toka, Uji, Zjarri dhe Metali.

## Ciklet 
### Ndër-promovuese 
Foljet e zakonshme për ciklin *shēng* përfshijnë "gjeneroj", "krijoj" ose "forcon", si dhe "rriten" ose "promovojnë". Ndërveprimet fazore në ciklin *sheng* janë:

* Druri ushqen zjarrin
* Zjarri prodhon Tokën (hiri, lava)
* Toka mbart Metal (proceset gjeologjike prodhojnë minerale)
* Metali mbledh ujin (avulli i ujit kondensohet në metal, për shembull)
* Uji ushqen drurin (ndryshimet e luleve të ujit, bimëve dhe të tjera në pyll)

### Ndërrregulluese 
Foljet e zakonshme për ciklin *kè* përfshijnë "kontrollon", "frenon" dhe "baballarët", si dhe "kapërcej" ose "rregulloj". Ndërveprimet fazore në ciklin *kè* janë:

* Pjesë druri (ose stabilizohet) Toka (rrënjët e pemëve mund të parandalojnë erozionin e tokës)
* Toka përmban (ose drejton) ujë (diga ose brigje lumenjsh)
* Uji lag (ose rregullon) zjarrin
* Zjarri shkrin (ose rafinon ose formon) Metalin
* Prerje metalike (ose gdhendje) Dru

### Veprimi i tepruar 
Një cikël i tepruar *kè* quhet cikli *chéng* . Foljet e zakonshme për ciklin *chéng* përfshijnë "kufizoj", "mbush", "dominoj" ose "shkatërroj". 

* Druri e varfëron Tokën (shterimi i lëndëve ushqyese në tokë, mbi-bujqësia, mbikultivimi)
* Toka pengon ujin (mbi diga)
* Uji shuan zjarrin
* Zjarri shkrin metalin (duke ndikuar në integritetin e tij)
* Metali e bën drurin jo fleksibël për t'u këputur lehtë.

### Dobësimi 
Një cikël i mangët *shēng* quhet cikli *xiè* dhe është e kundërta e ciklit *sheng* . Foljet e zakonshme për *xiè* përfshijnë "dobësoj", "kulloj", "zvogëlohet" ose "shter". Ndërveprimet fazore në ciklin *xiè* janë:

* Druri e varfëron ujin
* Uji ndryshket Metal
* Metali varfëron Tokën, (erozioni, minimi ose mbinxjerrja e mineraleve të tokës)
* Toka e shuan zjarrin
* Zjarri djeg dru (zjarret në pyje)

### Duke kundërvepruar 
Një cikël i mangët *kè* quhet cikli *wǔ* dhe është e kundërta e ciklit *kè* . Foljet e zakonshme për ciklin *wǔ* mund të përfshijnë "fyerje" ose "dëm". Ndërveprimet fazore në ciklin *wǔ* janë:

* Druri zbeh Metalin
* Metali de-energjizon zjarrin (metalet e largojnë nxehtësinë)
* Zjarri avullon ujin
* Uji turbullon (ose destabilizon) Tokën
* Toka kalbet drurin (mbushja e tokës në dru mund të kalbet drurin)