open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ahura

**Ahura** është një përcaktim në gjuhën avestane i një lloji hyjnie të trashëguar nga zoroastrianizmi nga feja parahistorike indo-iraniane, dhe tregon një klasë të veçantë të hyjnive zoroastriane. Termi supozohet të jetë i lidhur gjuhësisht me Asurat e epokës indiane vedike.

## Etimologjia 
*Ahura* "zot" nga avestanishtja rrjedh nga gjuha proto-indo-iraniane **Hásuras*, e vërtetuar gjithashtu në një kontekst indian si *asura* rigvedike. Siç sugjerohet nga ngjashmëria me *æsir-in* e gjuhës së vjetër nordike, **Hásurat* indo-iraniane mund të kenë një rrënjë të gjuhës proto-indo-evropiane edhe më të hershme.

*Rigveda* thotë se Asura të tilla si "At Asura", Varuṇa dhe Mitra, janë "zota më të vjetër" që fillimisht sunduan mbi Kaosin e lashtë të pandryshuar.

Zakonisht supozohet se **Hásuras* nga indo-iranianishtja ishte emri i duhur i një hyjnie specifike me të cilën hyjnitë e tjera u identifikuan më vonë.

## Në shkrimin e shenjtë 
### Gatha-t 
Te Gathas-t, himnet më të vjetra të zoroastrianizmit që mendohet se janë kompozuar nga Zoroasteri, ndjekësit nxiten të nderojnë vetëm *ahura-t* dhe të kundërshtojnë -t dhe të tjerët që veprojnë "sipas urdhrit të Gënjeshtrës". Megjithatë, kjo nuk duhet të interpretohet se pasqyron një pikëpamje të një kundërshtimi fillestar. Edhe pse *daeva*-t, në traditën e mëvonshme zoroastriane, do të shfaqeshin si krijesa keqdashëse, te Gatha-t *daeva*-t janë perëndi (kolektivisht) që duhen refuzuar.

Gatha-t nuk specifikojnë se cilat nga hyjnitë përveç Ahura Mazda-s konsiderohen si *ahura*, por përmendin ahura të tjera në kuptimin kolektiv.

### Avesta e Re 
Në *Fravaraneh*, emri tradicional për kredon zoroastriane i përmbledhur në *Jasna* 12.1, ithtari deklaron: "Unë deklaroj se jam adhurues i Mazdës, ndjekës i mësimeve të Zoroasterit, duke hedhur poshtë *daeva-t*, ... " Kjo në mënyrë efektive përcakton *ahurën* duke përcaktuar ajo që nuk është *ahura*.

Në Avestën e Re, tre hyjnitë e panteonit zoroastrian janë identifikuar vazhdimisht si ahurike. Këta të tre janë Ahura Mazda, Mithra dhe Apam Napat, "treshja ahurike". Hyjnitë e tjera me të cilat lidhet termi "ahurik" përfshijnë gjashtë Amesha Spenta-t, dhe (të shquar ndër *jazatët*) Anahita e Ujërave dhe Ashi i Shpërblimit.
Islami në Portugali

Portugalia është një vend me shumicë dërrmuese të krishterë, me një pakicë të vogël myslimane. Sipas regjistrimit të vitit 2021, myslimanët përfaqësojnë rreth 0.4% të popullsisë së përgjithshme të vendit.  Megjithatë, shumë shekuj më parë Islami ishte një fe kryesore në territorin e Portugalisë moderne, duke filluar me pushtimin mysliman të Spanjës . Sot, për shkak të natyrës laike të Kushtetutës së Portugalisë, muslimanët janë të lirë të konvertohen, të praktikojnë fenë e tyre dhe të ndërtojnë xhami . 

2280x280px
**Islami në Evropë**

Sipas regjistrimit të vitit 1991 të regjistruar nga Instituto Nacional de Estatística (Instituti Kombëtar Statistikor i Portugalisë ), kishte 9,134 myslimanë në Portugali, rreth 0,09% e popullsisë së përgjithshme.  Popullsia myslimane në vitin 2019 ishte afërsisht 65,000 njerëz.

## Historia 
Nga viti 711 deri në 722, i gjithë territori i asaj që sot është Portugalia dhe më pas Mbretëria Visigotike u pushtua dhe u  nga Kalifati Arab Umajad. Deri në vitin 1000, sundimi islamik ishte ende i përhapur në pjesën më të madhe të asaj që është sot Portugalia, përkatësisht në jug të lumit Mondego, dhe më vonë, për shumë dekada të tjera, nëpër rajonet Alentejo dhe Algarve të asaj që është Portugalia moderne. Gjatë periudhës së pushtimit mysliman, Iberia perëndimore u quajt Gharb Al-Andalus (perëndimi i Al-Andalus ), gjatë rrjedhës së Reconquista Portugeze. 
'']]
Komuniteti Islamik i Lisbonës u formua në mars të vitit 1968 nga një grup studentësh myslimanë të universitetit, të cilët, në atë kohë, studionin në kryeqytetin portugez. Por edhe para konstituimit të komunitetit, në vitin 1966, një komitet i përbërë nga dhjetë elementë (pesë myslimanë dhe pesë të krishterë) i kërkoi Këshillit Bashkiak të Lisbonës një parcelë toke për të ndërtuar një xhami. Komuniteti, në fillimet e tij, përbëhej kryesisht nga familje nga ish-kolonitë që shkuan në Portugali pas Revolucionit të Karafilit më 25 Prill 1974, përkatësisht Mozambiku dhe Guinea-Bissau, si dhe disa njerëz nga Afrika e Veriut (Maroku dhe Algjeria ), Pakistani, Bangladeshi dhe anëtarë të disa ambasadave të vendeve arabe të akredituara në Portugali. Vetëm më vonë, në shtator 1977, një copë tokë në Avenida José Malhoa u cedua.

Vendosja e gurit të parë u bë në janar 1979 dhe inaugurimi i fazës së parë të ndërtimit u bë më 29 mars 1985. Deri atëherë, komuniteti tashmë ishte vlerësuar në më shumë se katër mijë njerëz (Regjistrimi i 1981), kryesisht nga ish-kolonitë portugeze. Sipas regjistrimit të vitit 1991 të regjistruar nga Instituto Nacional de Estatística (Instituti Kombëtar Statistikor i Portugalisë ), kishte 9,134 myslimanë në Portugali, rreth 0.1% e popullsisë së përgjithshme.  Që nga viti 2021, komuniteti vlerësohet në 65 mijë njerëz (shumë nga Magrebi dhe Lindja e Mesme, veçanërisht nga Siria dhe Iraku, si dhe nga Afganistani dhe Bangladeshi midis vendeve të tjera) dhe përhapet në disa pjesë të Portugalisë, më së shumti brenda Zona Metropolitane e Lisbonës, Zona Metropolitane e Portos dhe Algarve.
## Të tjera 
* Islami në Francë
* Islami në Spanjë
* Islami në Andorra
* Islami në Gjermani
Islami në Holandë

Islami është feja e dytë më e madhe në Holandë, pas Krishterimit, dhe praktikohet nga 5% e popullsisë sipas vlerësimeve të vitit 2018.  Shumica e muslimanëve në Holandë i përkasin besimit sunit .  Shumë banojnë në katër qytetet kryesore të vendit: Amsterdam, Roterdam, Hagë dhe Utrecht .
2280x280px
**Islami në Evropë**

**

Historia e hershme e **Islamit në Holandë''' mund të gjurmohet në shekullin e 16-të, kur një numër i vogël tregtarësh osmanë filluan të vendoseshin në qytetet portuale të vendit. Si rezultat, xhamitë e improvizuara u ndërtuan për herë të parë në Amsterdam në fillim të shekullit të 17-të.  Në shekujt që pasuan, Holanda përjetoi imigrim sporadik mysliman nga Inditë Lindore Hollandeze, gjatë historisë së tyre të gjatë si pjesë e zotërimeve holandeze jashtë shtetit . Nga shpërbërja e Perandorisë Osmane pas Luftës së Parë Botërore deri në pavarësinë e Indonezisë, Inditë Lindore Hollandeze përmbanin popullsinë e dytë më të madhe myslimane në botë, pas Indisë Britanike . Megjithatë, numri i myslimanëve në territorin evropian të Mbretërisë së Holandës ishte shumë i ulët, duke përbërë më pak se 0.1% të popullsisë.

Ringjallja ekonomike e Holandës në vitet ndërmjet 1960 dhe 1973 e motivoi qeverinë holandeze të rekrutonte punëtorë të huaj të kualifikuar, kryesisht nga Maroku dhe Turqia – të dyja vendet me shumicë myslimane . Më vonë valët e emigrantëve myslimanë mbërritën përmes bashkimit familjar dhe kërkimit të azilit . Pakicat e vogla por të dukshme të muslimanëve emigruan gjithashtu nga ish-kolonitë e Indonezisë dhe Surinamit .
## Të tjera 
* Islami në Francë
* Islami në Spanjë
* Islami në Andorra
* Islami në Gjermani
Forca e Policisë së Nigerisë

parapamje|Njësia e re Policore Nigeriane (FPU) nën Misionin e Unionit Afrikan në Somali (AMISOM) mbërrin në Aeroportin Ndërkombëtar Aden Abdulleh, Mogadishu, Somali, më 6 janar 2016.
**Forca e Policisë së Nigerisë** është organi kryesor i zbatimit të ligjit dhe agjencia kryesore e sigurisë në Nigeri. Përcaktuar nga kushtetuta e vitit 1999 si policia kombëtare e Nigerisë me juridiksion ekskluziv në të gjithë vendin,  pasi në vitin 2016 ka një staf prej rreth 371,800.  Aktualisht ka plane për të rritur forcën në 650,000 staf , duke shtuar 280,000 rekrutë të rinj në 370,000-ët ekzistues. Forca e Policisë së Nigerisë është një organizatë shumë e madhe e përbërë nga 36 komanda shtetërore dhe Territori Federal i Kryeqytetit (TFK) të grupuara në 17 zona dhe 8 organe administrative.  Agjencia aktualisht drejtohet nga IP (Inspektori i Përgjithshëm) Kayode Egbetokun. Në vitin 2020, ajo iu nënshtrua riparimeve të mëdha. 

## Historia 
### Origjina 
Në vitin 1879, u formua një konstabular paraushtarak i armatosur me 1200 anëtarë Hausa.  Në vitin 1896 u krijua Policia e Lagos. Për më tepër, Konstabularia e Bregut të Nigerit, u formua në Calabar në vitin 1894 nën Protektoratin e saposhpallur të Bregut të Nigerit. Në veri, Royal Niger Company ngriti Konstabularin e Kompanisë Royal Niger në vitin 1888 me seli në qytetin Lokosë. 

Kur protektoratet e Nigerisë Veriore dhe Jugore u shpallën në fillim të viteve 1900, një pjesë e Konstabularisë së Kompanisë Mbretërore Niger u bë Policia e Nigerisë Veriore dhe një pjesë e Policisë së Bregut të Nigerit u bë Policia e Nigerisë Jugore.   Gjatë periudhës koloniale, shumica e policisë ishin të lidhura me qeveritë lokale (autoritetet vendase).
Policia Kombëtare e Ruandës

**Policia Kombëtare e Ruandës** është shërbimi policor kombëtar i Ruandës.

## Historia 
Shërbimi u krijua më 16 qershor 2000 nga ligji nr. 09 i vitit 2000 dhe bashkoi tre forca të mëparshme, *Xhandarmërinë Kombëtare* të Ministrisë së Mbrojtjes, *Policinë Komunale* të Ministrisë së Punëve të Brendshme dhe *Policinë Gjyqësore* të Ministrisë së Drejtësisë. Aktualisht Felix Namuhoranye  është inspektori i përgjithshëm i policisë kombëtare të Ruandës.
Xhandarmëria Kombëtare (Senegal)

**Xhandarmëria Kombëtare** () është një nga dy forcat kombëtare të zbatimit të ligjit të Senegalit, që shërben si një degë e Forcave të Armatosura të Senegalit.  Si njësi ushtarake, është nën juridiksionin e Ministrisë së Forcave të Armatosura. Është e ngjashme në natyrë me homologët e tyre francezë si dhe me Policinë e Shtetit në ShBA -në Është një nga kontribuesit më të mëdhenj afrikanë në misionet paqeruajtëse në mbarë botën. 

## Historia 
### Origjina 
Historia e xhandarmërisë senegaleze është e lidhur ngushtë me atë të Gardës së Kuqe të Senegalit. Ai evoluoi nga një detashment kolonial francez spahi i dërguar në Senegal në vitin 1845. Kjo detashment (që u bë Garda e Kuqe e sotme) ishte kuadri rreth të cilit u formua "Xhandarmëria Koloniale". Më 1854, me dekretin perandorak të 30 shtatorit u krijua një detashment xhandarësh në këmbë.
Policia e Sierra Leones

**Policia e Sierra Leones** (**PSL**) është forca policore kombëtare e Republikës së Sierra Leones. Ajo është kryesisht përgjegjëse për zbatimin e ligjit dhe për hetimin e krimit në të gjithë Sierra Leonen. Policia e Sierra Leones është nën juridiksionin e Ministrisë së Punëve të Brendshme të Sierra Leones, një ministri e kabinetit në Qeverinë e Sierra Leones.

Policia e Sierra Leones drejtohet nga Inspektori i Përgjithshëm i Policisë (IPP), i cili emërohet nga Presidenti i Sierra Leones dhe konfirmohet nga Parlamenti i Sierra Leones. Presidenti ka autoritetin kushtetues për të shkarkuar Inspektorin e Përgjithshëm të Policisë në çdo kohë.

Inspektori i Përgjithshëm aktual i Policisë së Sierra Leones është William Fayia Sellu i cili u emërua nga presidenti Julius Madda Bio më 27 korrik 2022 për të zëvendësuar Ambrose Sovula, i cili kishte qenë në këtë post që nga marsi i vitit 2020. 

Policia e Sierra Leones u krijua nga kolonia britanike në 1894 dhe është një nga forcat më të vjetra policore në Afrikën Perëndimore.
Forca Policore Somaleze

**Forca Policore Somaleze** (**FPS**) është forca policore kombëtare dhe agjencia kryesore e zbatimit të ligjit civil të Somalisë. Ashtu si me shumicën e forcave të tjera policore në botë, detyrat e saj përfshijnë luftimin e krimit, kontrollin e trafikut, ruajtjen e sigurisë publike dhe kundër-terrorizmi. Ajo është nën juridiksionin e Ministrit të Sigurisë Publike.

Ajo shërbeu nga viti 1960 deri në vitin 1991 si një nga organet kryesore të Forcave të Armatosura Somaleze dhe pas riorganizimit u largua nga Forcat e Armatosura. Ndërsa organizohet në nivel kombëtar, çdo krah raporton te një autoritet policor i qarkut, i cili nga ana e tij ndan forcën e tij sipas ndarjeve vendase të policisë, me seli në stacionet e policisë vendase; forca policore u rindërtua më vonë në fillim të shekullit të 21-të.

Në rast urgjence, policia mund të arrihet duke thirrur numrin 888 nga çdo telefon në Somali.
Federata Esports Kosova

E themeluar ne vitin 2021  Kampionati shtetëror në Esports, është një nga organizimet më të mëdha, Organizimi i ngjarjeve të tilla ndërkombëtare në Kosovë, është një prej politikave të cilën edhe Ministria e Kulturës, Rinisë dhe Sportit e ka prioritizuar. 
## Shikoni dhe 
## Referime
Engjëjt në Judaizëm

Në judaizëm, engjëjt (Hebraisht: ''mal'āḵ'', fjalë-për-fjalë. 'lajmëtar', shumës: ''mal'āḵīm'') janë qenie të mbinatyrshme që shfaqen në të gjithë Tanakhun (Biblën Hebraike), literaturën rabinike, apokrifën dhe pseudepigrafën dhe liturgjinë tradicionale hebraike si agjentë të Zotit të Izraelit. Ato kategorizohen në hierarki të ndryshme. Thelbi i tyre shpesh lidhet me zjarrin. Talmudi e përshkruan thelbin e tyre si zjarr.

## Etimologjia 
Fjala hebraike mal’ākh është fjala standarde për "lajmëtar", si njerëzor ashtu edhe hyjnor, në Biblën hebraike; ajo lidhet gjithashtu me fjalët për "engjëll" në arabisht (malāk ملاك), aramaisht dhe etiopisht. Rrallë përdoret për lajmëtarët njerëzorë në hebraishten moderne, pasi kjo e fundit zakonisht shënohet me termin shaliyakh (שליח). Emri rrjedh nga rrënja bashkëtingëllore foljore l-’-k (ל-א-ך), që do të thotë konkretisht "të dërgosh një mesazh" dhe me kalimin e kohës u zëvendësua me sh-l-h më të zbatueshme.

## Shiko edhe 
* Engjëlli
* Engjëjt në Krishtërim

## Referime
Engjëjt në Krishtërim

[parapamje|*Supozimi i Virgjëreshës* nga [Francesco Botticini (1475-1476) në Galerinë Kombëtare të Londrës, tregon 3 hierarki dhe 9 urdhra engjëjsh, secila me karakteristika të ndryshme.]]
Në krishtërim, engjëjt janë lajmëtarët e Zotit.

## Pikëpamje të përgjithshme 
### Antikitet 
Në kapitullin V të letrës së Ignatit të Antiokisë drejtuar Tralianëve, peshkopi jep një listë të engjëjve jo të ndryshëm nga ai i propozuar më vonë nga Pseudo-Dionisi. Në letrën e tij të parë të Klementit, Klementi i Romës i nxit dëgjuesit e tij që të bashkohen me engjëjt për të lavdëruar Perëndinë. Klementi i Aleksandrisë shkroi se engjëjt "marrin frymë" në mendimet dhe arsyetimet e njerëzve dhe "fusin" në zemrat e tyre "forcë" dhe një perceptim më të mprehtë. Evagrius Ponticus foli për konceptin e shokëve dhe engjëjve engjëllorë si modele për sjellje.

Agustini i Hippo-së thotë se engjëjt po përjetonin diçka të re ndërsa krijimi i Zotit u shpalos. Agustini konsideron gjithashtu se engjëjt 'të mirë' kërkojnë në çdo kohë, të na drejtojnë drejt burimit të vërtetë të lumturisë, Zotit; që ata të na inkurajojnë në adhurimin e Perëndisë.

### Hierarkia pseudo-dionisiane 
      *Lexo më tepër: Hierarkia e engjëjve*

Sipas *De Coelesti Hierarchia* (*Mbi Hierarkinë Qiellore*) të Pseudo-Dionisit Areopagitit, ekzistojnë 3 nivele ("sfera") engjëjsh, brenda secilit prej të cilave ka 3 urdhra.

Punime të ndryshme të teologjisë së krishterë kanë krijuar hierarki të qenieve engjëllore. Hierarkia engjëllore e krishterë më me ndikim u paraqit rreth fundit të shekullit të 6-të të erës sonë nga Pseudo-Dionisi në veprën e tij *De Coelesti Hierarchia*. Ai pretendoi se ishte një figurë e rëndësishme që u konvertua nga Apostulli Pal dhe pseudo-Dionisi gëzonte ndikim më të madh se sa do të kishte nëse do të kishte përdorur emrin e tij aktual, derisa Erasmus publikoi dyshime për moshën e veprës në fillim të shekullit të 16-të.

### Kisha Katolike 
Sipas paragrafit 328 të Katekizmit të Kishës Katolike (KKK), "ekzistenca e qenieve shpirtërore, jo trupore që Shkrimi i Shenjtë zakonisht i quan 'engjëj' është një e vërtetë besimi. Dëshmia e Shkrimit është po aq e qartë sa unanimiteti i Tradita." I njëjti katekizëm thotë: “E gjithë jeta e kishës përfiton nga ndihma misterioze dhe e fuqishme e engjëjve [...] Që nga fillimi i saj deri në vdekje, jeta njerëzore është e rrethuar nga kujdesi dhe ndërmjetësimi i tyre vigjilent”. Ai gjithashtu thotë, "Krishti është qendra e botës engjëllore. Ata janë *engjëjt e Tij* [...] Ata i përkasin Atij sepse janë krijuar nëpërmjet dhe për Të".

## Shiko edhe 
* Engjëlli
* Engjëjt në Judaizëm
* Hierarkia e engjëjve

## Referime
Hierarkia e engjëjve

(1475–75) në Galerinë Kombëtare të Londrës, tregon 3 hierarki dhe 9 urdhra engjëjsh, secila me karakteristika të ndryshme.]]
Në engjëllologjinë e feve të ndryshme, një hierarki engjëjsh është një sistem renditjeje engjëjsh. Engjëjt e rangut më të lartë kanë fuqi dhe autoritet më të madh se ata më të ulët, dhe grada të ndryshme, kanë dallime në pamje, si numri i ndryshëm i krahëve ose fytyrave.

Hiearkitë e engjëjve janë të pranishme në shumë tradita fetare, përfshirë Krishterimin, Islamin dhe Judaizmin, dhe secili besim ka përshkrime të ndryshme të hierarkive engjëllore. Në Krishterim, ekzistojnë rreth tri grupe kryesore të engjëjve: Engjëjt, Arqengjëjt dhe Serafimët, me Serafimët që konsiderohen më të lartë për shkak të afërsisë së tyre me Zotin. Ndërkohë, në Islam, engjëjt janë gjithashtu të renditur sipas funksioneve të tyre, si Mikel dhe Xhibril, të cilët janë të lidhur ngushtë me transmetimin e shpalljeve hyjnore. Këto hierarki kanë ndikim të thellë në teologjinë dhe besimet e praktikuesve të këtyre feve, dhe shpesh janë të lidhura me funksionet dhe detyrat që angazhojnë engjëjt në jetën shpirtërore.

## Shiko edhe 
* Engjëlli
* Kryeengjëlli

## Referime
Shtatë Kryeengjëjt

Koncepti i **Shtatë Kryeengjëjve** gjendet në disa vepra të letërsisë së hershme hebraike dhe në krishterim. Në ato tekste, ata përmenden si engjëjt që i shërbejnë drejtpërdrejt Perëndisë.

Kisha Katolike nderon shtatë kryeengjëj: në krishterimin latin tre thirren me emër (Michael, Gabriel dhe Raphael) ndërsa Kishat Katolike Lindore emërtojnë shtatë. Traditat e luteranizmit dhe anglikanizmit përgjithësisht njohin tre deri në pesë kryeengjëj: Michael dhe Gabriel, si dhe Raphael, Uriel dhe Jerahmeel.

Në pjesë të krishterimit ortodoks oriental dhe krishterimit ortodoks lindor, **Tetë Kryeengjëj** mund të nderohen, duke përfshirë Michael, Gabriel, Raphael, Uriel, si dhe Salathiel, Jegudiel, Barachiel dhe Jeremiel (në traditën kopte, katër të fundit quhen Surael, Sakakael, Sarathael dhe Ananael). Tetë Kryeengjëjt përkujtohen në festën e Kryeengjëjve.

## Shiko edhe 
* Engjëlli
* Kryeengjëlli

## Referime
Jahvei

parapamje|Një monedhë argjendi e shekullit të 4-të pes nga provinca persiane e Yehud Medinata, që ndoshta përfaqëson Zotin të hipur në një rrotë me krahë.
**Jahvei** apo **Yahweh** (shqip: *Perëndia*) ishte një hyjni e lashtë levantine dhe perëndia kombëtare e mbretërive izraelite të Izraelit dhe Judës. Megjithëse nuk ekziston konsensus në lidhje me origjinën e hyjnisë, studiuesit në përgjithësi pretendojnë se Jahvei është i lidhur me Seirin, Edomin, Paranin dhe Temanin dhe më vonë me Kanaanin. Origjina e adhurimit të tij arrin të paktën në epokën e hershme të hekurit, dhe ka të ngjarë në epokën e bronzit të vonë, nëse jo disi më herët.

Në literaturën më të vjetër biblike, ai zotëron atribute që zakonisht i atribuohen hyjnive të motit dhe të luftës, duke frytëzuar tokën dhe duke udhëhequr ushtrinë qiellore kundër armiqve të Izraelit. Izraelitët e hershëm ishin politeistë dhe adhuronin Jahvein së bashku me një shumëllojshmëri perëndish dhe perëndeshësh kananite, duke përfshirë El, Asherah dhe Baal. Në shekujt e mëvonshëm, El dhe Jahveh u ngatërruan dhe epitetet e lidhura me El, si El Shaddai, filluan të aplikoheshin vetëm për Zotin, dhe perëndi dhe perëndesha të tjera si Baali dhe Asherah u përvetësuan në fenë Yahwiste.

Nga fundi i robërisë babilonase, ekzistenca e perëndive të tjera u mohua dhe Jahvei u shpall hyjni krijues dhe hyjnia e vetme që duhej adhuruar. Gjatë periudhës së Tempullit të Dytë, të folurit e emrit të Jahve në publik u konsiderua si tabu, dhe hebrenjtë filluan të zëvendësonin fjalë të tjera, kryesisht adonai (אֲדֹנָי‎, "Zotërinjtë e mi"). Në kohën romake, pas rrethimit të Jeruzalemit dhe shkatërrimit të tempullit të tij, në vitin 70 të es, shqiptimi origjinal i emrit të perëndisë u harrua tërësisht.

Jahvei thirret gjithashtu në Papirus Amherst 63, dhe në tekstet magjike greko-egjiptiane të influencuara hebreje ose hebreje nga shekulli I deri në 5 të erës sonë.

## Shiko edhe 
* Perëndia në Judaizëm
* Judaizmi
* Mbretëria e Izraelit (monarkia e bashkuar)

## Referime
Shahed 129

parapamje|Gjenerata e dytë e Shahed 129.
**Shahed 129** (persisht: شاهد ۱۲۹, Shqip: "*dëshmitari*"; ndonjëherë **S129**) është një mjet ajror luftarak pa pilot iranian me qëndrueshmëri të gjatë me një motor të vetëm, për lartësi mesatare i projektuar nga Shahed Aviation Industries për Korpusin e Gardës Revolucionare Islamike (IRGC). Shahed 129 është i aftë për misione luftarake dhe zbulimi dhe ka një qëndrueshmëri 24 orë; është i ngjashëm në madhësi, formë dhe rol me MQ-1 Predator amerikan dhe konsiderohet gjerësisht si një nga dronët më të aftë në shërbimin iranian.

UAV-ja është përdorur për sulme ajrore në Luftën Civile Siriane dhe për patrullimin kufitar në kufirin lindor të Iranit. Që nga viti 2017, Shahed 129 dhe Saegheh pritet të formojnë shtyllën kurrizore të flotës së UAV-ve të nivelit të lartë të Iranit për të paktën dekadën e ardhshme.

## Shiko edhe 
* Automjeti luftarak ajror pa pilot
* Irani

## Referime
Baza Detare e Sevastopolit

[parapamje|Harta e [Gjiri i Sevastopolit|Gjirit të Sevastopolit.]]
**Baza Detare e Sevastopolit** (rusisht: *Sevastopolʹskajavoenno-morskaja baza*; ukrainisht: *Sevastopolʹsʹkavіjsʹkovo-morsʹka baza*) është një bazë detare e pushtuar e vendosur në Sevastopol, në gadishullin e diskutueshëm të Krimesë. Baza përdoret nga Marina Ruse dhe është baza kryesore e Flotës së Detit të Zi. Ndërkombëtarisht njihet si tokë ukrainase nën pushtimin rus.

## Gjeografia 
Baza Detare e Sevastopolit është pothuajse plotësisht e vendosur brenda territorit administrativ të Sevastopolit. Ajo ka disa shtretër të vendosura në disa gjire të Sevastopolit - Severnaya (rusisht: Severnaja buhta; ukrainisht: Pіvnіčna buhta), Yuzhnaya (rusisht: Južnaja buhta; ukrainisht: Pіvdenna buhta), Karantinnaya (rusisht: Karantinnaja buhta dhe ukrainisht: Karantinnaja buhtah); dhe të tjera.

## Shiko edhe 
* Sevastopoli
* Flota Ruse e Detit të Zi
* Marina Ruse

## Referime
Shkenca dhe teknologjia në Izrael

**Shkenca dhe teknologjia në Izrael** është një nga sektorët më të zhvilluar të vendit. Izraeli shpenzoi 4.3% të prodhimit të brendshëm bruto (PBB) për kërkimin dhe zhvillimin civil në 2015, raporti më i lartë në botë. Në vitin 2019, Izraeli u rendit vendi i pestë më inovativ në botë nga Indeksi i Inovacionit të Bloomberg. Ai renditet e 13-ti në botë për prodhimin shkencor, e matur me numrin e botimeve shkencore për milion qytetarë. Në vitin 2014, pjesa e Izraelit e artikujve shkencorë të botuar në mbarë botën (0.9%) ishte 9 herë më e lartë se pjesa e tij e popullsisë globale (0.1%).

Izraeli numëron 140 shkencëtarë dhe teknikë për 10,000 punonjës, një nga raportet më të larta në botë. Në krahasim, ka 85 për 10,000 në Shtetet e Bashkuara dhe 83 për 10,000 në Japoni. Në vitin 2012, Izraeli numëronte 8,337 studiues ekuivalent me kohë të plotë për një milion banorë. Kjo krahasohet me 3,984 në SHBA, 6,533 në Republikën e Koresë së Jugut dhe 5,195 në Japoni. Industria e teknologjisë së lartë izraelite ka përfituar nga fuqia punëtore me arsim të lartë dhe të kualifikuar teknologjikisht të vendit, së bashku me praninë e fortë të firmave të huaja të teknologjisë së lartë dhe qendrave të sofistikuara kërkimore.

Izraeli është shtëpia e kompanive të mëdha në industrinë e teknologjisë së lartë dhe ka një nga popullsitë më të arsimuara teknologjikisht në botë. Në vitin 1998, Tel Avivi u emërua nga *Newsweek* si një nga dhjetë qytetet më me ndikim teknologjik në botë. Që nga viti 2000, Izraeli ka qenë anëtar i EUREKA, organizatës pan-evropiane të financimit dhe koordinimit të kërkimit dhe zhvillimit, dhe ka mbajtur kryesinë e rradhës të organizatës për 2010-2011. Në vitin 2010, gazetari amerikan David Kaufman shkroi se zona e teknologjisë së lartë në Yokneam, Izrael, ka "përqendrimin më të madh në botë të kompanive estetike-teknologjike". Kryetari i Google, Eric Schmidt e komplimentoi vendin gjatë një vizite atje, duke thënë se "Izraeli ka qendrën më të rëndësishme të teknologjisë së lartë në botë pas SHBA-së". Izraeli u rendit i 14-ti në Indeksin Global të Inovacionit në 2023, nga i dhjeti në 2019.

## Shiko edhe 
* Shkenca dhe teknologjia
* Izraeli

## Referime
Gryka e Lojtashit

parapamje| Gryka e Lojtashit
**Gryka e Lojtashit (Leutasch:**  ose *Leutascher Geisterklamm*) është një grykë pranë Mitenvaldit dhe Unterlojtashit (Unterleutasch)në zonën kufitare bavarezo-tiroleze nga ku rrjedh lumi *Leutascher Ache*. Ajo është e pjerrët dhe u hap për turistët në vitin 2006. Që kjo grykë të hapej, u ndërmor një projekt austro-gjerman prej 1.4 milion eurosh, i mbështetur nga BE-ja që të ndërtoheshin shtigje dhe ura prej çeliku në një distancë prej 970 metrash. Me një gjatësi totale prej 1650 metrash, ajo është gryka më e gjatë e me qasje në Alpet Lindore Gëlqerore. Gryka u hap më 24 maj 2006.

## Marketingu 
Pjesë e një projekti turistik, gryka është promovuar si  Gryka e Shpirtit (*Geisterklamm*) e cila lidhet me Shtegun e Koboldit (*Koboldpfad)* dhe konsiderohet si ambient për të kaluar kohë lirë me familjen. Aty gjenden tabela me informacione mbi mitet, gjeologjinë, florën dhe faunën. Vendkalimet janë horizontale dhe janë ndërtuar në mënyrë që ato të mund të arrihen pa pajisje ngjitjeje. 

Gryka e Lojtashit është e hapur gjatë gjithë vitit, përveç kur ka reshje të mëdha bore. Njerëzit mund të shëtitin nëpër grykë falas; vetëm rruga për në ujëvarë është me pagesë.
Skeda:Leutaschklamm_1900.jpg|alt=The Leutasch Gorge around 1900|Gryka e Lojtashit rreth vitit 1900
Skeda:Leutaschklamm_2_1900.jpg|alt=The Leutasch Gorge around 1900|Gryka e Lojtashit rreth vitit 1900
Skeda:Leutaschklamm03a.jpg|alt=Panorama Bridge over the Leutasch Gorge|Ura Panorama mbi Grykën Lojtash
Skeda:Leutasch_Geisterklamm_01.jpg|alt=near the entrance to the Leutasch|Para hyrjes së Lojtashit
Skeda:Leutaschklamm_(Marius_Hoch)_10.JPG
Skeda:Leutaschklamm02.jpg
Skeda:Leutaschklamm_(Marius_Hoch)_21.JPG
Skeda:2016-08-Leutasch-Wasserfall.jpg|alt=Waterfall at the end of the gorge|Ujëvara në sfondin e grykës

## Aksidentet 
Më 7 korrik 2007, në zonë kanë ndodhur disa aksidente si pasojë e rrëshqitjes së gurëve në vendkalimin e çelikut dhe e shkatërruan atë pjesërisht. Askush nuk u lëndua, por gryka u mbyll për dy javë për riparim.

## Ederkanzeli 
Restoranti *Ederkanzel* (1184 m) në një kreshtë mali në perëndim dhe mbi grykën e Lojtashit paraqet një kuriozitet gjeografik dhe politik. Ai qëndron midis Gjermanisë dhe Austrisë, përkatësisht dhoma e ngrënies dhe tualetet ndodhen në Gjermani, ndërsa tarraca e restorantit shtrihet në tokën austriake. Kufiri zyrtar midis dy vendeve është pranë derës së tarracës në murin e jashtëm të restorantit. Me interes është se pijet dhe ushqimi i shërbyer në tarracë shiten sipas rregullave tatimorë gjermane me marrëveshje midis dy departamenteve financiare përgjegjëse në *Garmisch-Partenkirchen* dhe Innsbruck.

## Gryka të tjera 
Gryka të tjera të dukshme brenda qarkut të Garmisch-Partenkirchen janë Gryka Partnach pranë Zugspitzes dhe Gryka Höllental pranë Grainau - Hammersbach.

## Lidhje të jashtme 
* Leutaschklamm  përshkrim i ri i "Geisterklamm"
* Galeria e fotografive
Teqeja e Melçanit

parapamje|Teqe në vitin 1917
**Teqeja e Melçanit** është një ndër strukturat fetare më të rëndësishme dhe të vjetra në Shqipëri, e cila daton në mes të shekullit të XVII, konkretisht në vitin 1640. Gjendet në majën e një kodre në zonën perëndimore të kodrave në hyrje të qytetit të Korçës, rreth 2.5 km larg rrugës nacionale Pogradec-Korçë. 

Themeluesi i kësaj Teqeje ishte Hysen Ali Dede, një personalitet i rëndësishëm në historinë e kësaj zone. Teqeja e Melçanit është një nga 5 teqetë më të vjetra në vend dhe ndër Teqetë më të vjetra në krahinën e Korçës, e cila përmban të gjitha komponentët dhe parametrat për të cilat një strukturë fetare quhet e tillë.

Kjo Teqe ka pasur një rol të rëndësishëm në çështjet partiotike shqiptare. Ajo është përfaqësuar nga kleri i saj në Lidhjen e Prizrenit, një nga ngjarjet më të rëndësishme në historinë e kombit shqiptar, duke dhënë një kontribut të shquar. Gjithashtu, gjatë kohës së lëvizjes për çlirim kombëtar, Teqeja e Melçanit është quajtur "Vatër e Shqiptarizmit" dhe "Monument i Lëvizjes Kombëtare" nga patriotët e asaj kohe.

Në vitin 2014, Teqenë e Melçanit, e lënë në harresë për një kohë të gjatë, hirësia e tij, Haxhi Baba Sadik Ibro, e rindërtoi atë në një Teqe madhështore, duke e kthyer atë në një model të llojit të saj dhe një krenari për të gjithë krahinën e Korçës, pa dallime fetare. Sot, kjo Teqe nuk është vetëm një qendër fetare, por është gjithashtu një pikë interesimi turistik për shumë vizitorë vendas dhe të huaj.

## Referime
Kisha e Shën Markut, Vau i Dejës

**Kisha e Shën Markut** është një nga monumentet më të rëndësishme të kulturës dhe historisë mesjetare në Shqipëri, e cila shquhet për arkitekturën e saj të veçantë dhe për rolin e saj në kontekstin historik të kohës. Në majën e malit të Dejës, buzë murit lindor rrethues të kalasë së Vaut të Dejës, kjo kishë ka qenë një pjesë integrale e peizazhit kulturor të zonës për qindra vjet.

Në dokumentacionin historik, kisha e Shën Markut përmendet për herë të parë në shekullin e 15-të, në vitin 1400. Gjergj Bardhi, një nga historianët më të njohur të kohës së tij, gjatë vizitës së tij në viteve 1631-1632, flet për ripërtëritjen e kishës në atë periudhë. Megjithëse ka legjenda që lidhin kishën me Skënderbeun, duke sugjeruar se ai e ka ndërtuar atë si një shenjë kujdesi për fitoret e tij të mëdha ndaj venecianëve për kalanë e Danjës, kjo teori nuk është vërtetuar me burime historike të qarta.

Kisha e Shën Markut është pjesë e peizazhit kulturor të qytetit mesjetar të Danjës, duke përfaqësuar një trashëgimi të rëndësishme arkitekturore dhe historike. Qyteti mesjetar i Danjës përbëhej kryesisht nga dy ndërtesa kryesore: kisha e Shën Markut, e dedikuar shenjtit mbrojtës të Venedikut, dhe kisha e Shën Mërisë, një ndërtesë e shekullit XIII-të.

Arkitektura e kishës së Shën Markut përmban elemente karakteristike të periudhës mesjetare, duke e bërë atë një destinacion tërheqës për studiues dhe vizitorë të interesuar për historinë dhe arkitekturën e kohës mesjetare në Shqipëri.

Sot, kisha e Shën Markut vazhdon të jetë një simbol i rëndësishëm i trashëgimisë kulturore dhe historike të Shqipërisë. Përmes prezantimit të një pasurie të çmuar historike dhe kulturore, ajo përcjell një ndërtesë që përfaqëson një kohë të rëndësishme në historinë e vendit, duke mbetur një pikë referimi për brezat e ardhshëm. 
## Referime
Maison de l'Albanie

'''''Maison de l'Albanie''''' ( "Shtëpia e Shqipërisë") është një qendër kulturore e vendosur në Paris, në Francë. Themeluar në vitin 2010, ajo u bë anëtare e FICEP (Forumi i Instituteve të Huaja Kulturore në Paris) në vitin 2015. Drejtori aktual i saj është Gjergj Themeli.

## Misioni dhe Objektivat
"Maison de l'Albanie" ka si mision kryesor të promovojë dhe të zhvillojë shkëmbimet kulturore midis Francës dhe Shqipërisë. Ajo realizon këtë mision përmes nismave të ndryshme si takime letrare dhe artistike, kurse gjuhe shqipe dhe franceze, ekspozita arti, botime tematike dhe ngjarje të tjera me karakter kulturor.

Objektivi kryesor i kësaj qendre kulturore është të kontribuojë në njohjen më të mirë të Shqipërisë në Francë, si dhe të favorizojë integrimin e Shqipërisë në Bashkimi Evropian. Përmes veprimtarive kulturore, "Maison de l'Albanie" synon të prezantojë një portret autentik të kulturës shqiptare dhe të promovojë vlera universale si demokracia, respektimi i të drejtave të njeriut, pluralizmi dhe toleranca.

## Aktivitetet
"Maison de l'Albanie" organizon rregullisht ngjarje kulturore të ndryshme për të krijuar ura mes popujve dhe për të ndihmuar dialogun ndërkulturor. Këto aktivitete përfshijnë ekspozita arti që shfaqin punën e artistëve shqiptarë të kohës së sotme, takime letrare me shkrimtarë shqiptarë dhe francezë, si dhe shfaqje filmash dhe konferenca mbi tema të lidhura me kulturën shqiptare.

Përveç kësaj, qendra ofron kurse gjuhe shqipe dhe franceze për ata që dëshirojnë të thellojnë kuptimin e tyre gjuhësor dhe kulturor. Këto kurse ofrojnë pjesëmarrësve mundësinë për të mësuar dhe praktikuar një gjuhë të re ndërsa zbulojnë pasurinë e kulturës shqiptare.

Si anëtare e FICEP-it, "Maison de l'Albanie" merr pjesë gjithashtu në ngjarje dhe nisma kulturore të organizuara në bashkëpunim me institutet kulturore të huaja të tjera në Paris, duke kontribuar kështu në forcimin e lidhjeve mes komuniteteve të ndryshme kulturore në kryeqytetin francez.

Në përfundim, "Maison de l'Albanie" luan një rol të rëndësishëm në promovimin e kulturës shqiptare në Francë dhe në afrimin e popujve përmes shkëmbimeve kulturore dinamike dhe të pasura. Përkushtimi i saj për shumëllojshmërin kulturore dhe dialogun ndërkulturor e bën atë një aktor të rëndësishëm në skenën kulturore pariziane. 
  

## Burimet
Dictionarium latino-epiroticum

parapamje|Fjalori Latin Epiriotë

*Dictionarium latino-epiroticum* () është ndër fjalorët më të hershëm të njohur të gjuhës shqipe. U shkrua nga Frang Bardhi, një peshkop katolik, leksikograf dhe shkrimtar katolik shqiptar. Fjalori u botua në vitin 1635.

Fjalori Latin-Epiriotë përbëhet nga kuptime latine për fjalët shqipe, duke ofruar një burim të vlefshëm për gjuhëtarët të interesuar për gjuhën shqipe të hershme. Fjalori mbulon rreshta të gjerë fjalësh, duke përfshirë fjalë që kanë lidhje me jetën e përditshme, fenë dhe kulturën.

Fjalori Latin-Epiriotë i Frang Bardhi luajti një rol kritik në ruajtjen dhe standardizimin e gjuhës shqipe në një kohë kur kjo gjuhë u përball me sfida nga ndikimet e huaja. Duke dhënë përkufizime Latine për fjalët shqipe, fjalori ndihmoi në krijimin e një forme të shkruar të gjuhës dhe kontribuoi në identitetin e saj kulturor dhe gjuhësor. Fjalori Latin-Epiriotë mbetet akoma një dokument historik i rëndësishëm në Albanologjia.

## Refimet
Oratio Dominica

***Oratio Dominica*** ( ) është një libër i shkruar në latinisht nga Jean Joseph Marcel .  Kjo vepër u printua në vitin 1805 për të nderuar vizitën e Papës Pius VII në Francë për kurorëzimit e Napoleon Bonapartit në 1804,  . Libri përmban Lutjen e Zotit të shkruajtur në 150 gjuhë, dhe dialekte të ndryshme. Libri është i ndarë në rend alfabetikor dhe sipas kontinenteve gjeografike, duke përfshirë Azinë, Evropën, Afrikën dhe Amerikën . Seksioni mbi Amerikat tregon nëntëmbëdhjetë gjuhë vendase Amerikane.  &#x5B; '''' &#x5D;
parapamje| Libri "Oratio Dominica".

## Referime
Policia e Afrikës së Jugut

**Shërbimi Policor i Afrikës së Jugut** (**ShPAJ**) është forca policore kombëtare e Republikës së Afrikës së Jugut. 1,154 stacionet e saj policore  në Afrikën e Jugut janë të ndara sipas kufijve provincialë, dhe një Komisioner Provincial caktohet në çdo krahinë. Nëntë komisionerët provincialë i raportojnë drejtpërdrejt **Komisionerit Kombëtar**. Zyra qendrore është në ndërtesën "Wachthuis" në qytetin e Pretoria-së. 

Kushtetuta e Afrikës së Jugut përcakton që Shërbimi Policor i Afrikës së Jugut ka përgjegjësinë për të parandaluar, për të luftuar dhe për hetimin e krimit, për ruajtjen e rendit publik, për mbrojtjen dhe mbrojtjen e banorëve të Republikës dhe pronën e tyre, respektimin dhe zbatimin e ligjit, krijimin e një sigurie dhe mjedis të sigurt për të gjithë njerëzit në Afrikën e Jugut, të parandalojnë çdo gjë që mund të kërcënojë sigurinë ose sigurinë e çdo komuniteti, të hetojnë çdo krim që kërcënon sigurinë ose sigurinë e çdo komuniteti, të sigurojnë që kriminelët të sillen para drejtësisë dhe të merrni pjesë në përpjekjet për të adresuar shkaqet e krimi. 

Amnesty International dhe të tjerë kanë shprehur shqetësime serioze për brutalitetin e policisë së Afrikës së Jugut, duke përfshirë torturat dhe vrasjet pa gjyq.
Pandora Dedja

**Pandora Papuçiu-Dedja** (22 shkurt 1933, Fier - 13 janar 2010, Tiranë) ka qenë një edukatore, veterane e arsimit dhe studiuese e dalluar, bashkëshorte e pedagogut Bedri Dedja.

## Biografia 
Pandora ka lindur në Fier më 22 shkurt 1933, në një familje me tradita atdhetare. Shkollën 7-vjeçare e ka përfunduar në qytetin e lindjes dhe më pas ka vazhduar studimet e mesme dhe të larta në Tiranë. Për shkollën dhe mësuesin e saj ka ndjerë një dashuri të veçantë, që e frymëzoi për t'u bërë mësuese. Ajo shërbeu për një kohë të gjatë në Liceun Artistik “Jordan Misja” të Tiranës, duke u bërë një figurë e rëndësishme në zhvillimin e artistëve të rinj shqiptarë. Përveç kësaj, ajo ka punuar si redaktore dhe punonjëse shkencore në institucione të ndryshme, duke u dalluar për aftësitë e saj redaktuese dhe për kontributin në fushën e letërsisë për fëmijë. Veprimtaria e saj kryesore krijuese është përmbledhur në librin "Kujtesë", botuar në vitin 2006. Përveç kësaj, ajo ka qenë një nënë dhe grua shembullore, e gatshme për të ndihmuar dhe mbështetur të tjerët në çdo moment. Pas vdekjes së bashkëshortit të saj, ajo vazhdoi të merrej me mbledhjen dhe botimin e punimeve të tij. Dedja mbeti një figurë e rëndësishme e arsimit dhe letërsisë shqiptare, ndikimi i së cilës shtrihet në fusha të ndryshme të kulturës dhe arsimit.

## Shih edhe 
* Arsimi në Shqipëri
* Historia e arsimit shqiptar

## Referime
Zbatimi i ligjit në Sudan

**Zbatimi i Ligjit në Sudan** është policia e Sudanit.

## Historia 
Ushtria britanike caktoi një kapiten në administratën qendrore për detyrat e policisë në vitin 1898.  Ai komandoi 30 oficerë të ushtrisë britanike dhe ndihmoi në organizimin e forcave të policisë provinciale.  Në vitin 1901 autoritetet ua kaloi organeve më të ulëta një pjesë të funksioneve të policisë për të përmirësuar efikasitetin.  Qeveria mori përgjegjësinë për kontrollin administrativ të policisë në vitin 1908, por guvernatorët e provincave mbajtën kontrollin operacional të forcave.  Në vitin 1928 britanikët krijuan Forcën Policore të Sudanit (FPS) nën Ministrinë e Brendshme.  Gjatë gjithë periudhës koloniale, policisë i mungonin burimet dhe fuqia punëtore për të vendosur oficerë në të gjithë Sudanin.  Në vend të kësaj, qeveria u dha liderëve të fiseve autoritet për të ruajtur rendin midis popullit të tyre dhe për të regjistruar një numër të kufizuar "mbajtësish" për t'i ndihmuar ata në detyrat e zbatimit të ligjit.  Ky sistem i sigurisë komunale mbeti në fuqi deri në fillim të viteve 1970. 

Kolegji i Policisë së Sudanit u hap në Hartum në vitin 1937 për të trajnuar të gjithë policët dhe administratorët në një kurs një ose dy-vjeçar.  Të diplomuarit fillimisht mund të transferoheshin midis dy shërbimeve, por në vitin 1948 trajnimi ishte bërë tepër i specializuar për të lejuar këtë praktikë.  Në vitin 1969 autoritetet ndërtuan një laborator policie për të rritur aftësitë e hetimit kriminal.
Zbatimi i ligjit në Togo

Përgjegjësia për **zbatimin e ligjit në Togo** ndahet kryesisht nga Policia Kombëtare, nga policia kombëtare civile dhe nga Xhandarmëria kombëtare paramilitare e Togos.

## Policia kombëtare e Togos 
Drejtoria e Policisë Kombëtare komandohet nga një Drejtor i Përgjithshëm, i cili i përgjigjet Ministrit të Sigurisë dhe Mbrojtjes Civile. Policia ka rreth 4,000 staf meshkuj dhe femra, që shërbejnë në të gjithë vendin.

Përgjegjësitë e tij kryesore janë zbatimi i ligjit, mbrojtja e njerëzve dhe e pronës, parandalimi i delikuencës dhe ruajtja e rendit publik.
Policia e Republikës së Zimbabvesë

**Policia e Republikës së Zimbabvesë** (**PRZ**) është forca policore kombëtare e Zimbabvesë, që ka adhur pas Policinë Britanike të Afrikës së Jugut më 1 gusht 1980. 

## Historia 
Paraardhësi i Policisë së Republikës së Zimbabvesë ishte Policia Britanike e Afrikës së Jugut e Rodesia-së dhe shteti i përkohshëm i Zimbabve Rodesia. Policia e Republikës së Zimbabvesë u krijua zyrtarisht më 1 gusht 1980 për të pasuar BSAP, Ministri i atëhershëm i Punëve të Brendshme Cde Xhoshua Nkomo shpalli titullin e ri pas pavarësisë për policinë kombëtare. 

Pas pavarësisë në 1980, forca kishte një forcë prej rreth 9,000 personel të rregullt dhe 25,000 të tjerë rezervë (gati gjysma e të cilëve ishin zimbabveanë të bardhë me prejardhje evropiane). Pas pavarësisë, forca ndoqi një politikë zyrtare të "afrikanizimit", në të cilën oficerët e lartë të bardhë u pensionuan dhe pozicionet e tyre u plotësuan nga oficerë të zinj. Në vitin 1982, Viridzaji Nguruve, i cili ishte bashkuar me forcën si një polic në vitin 1960, u bë komisioneri i parë i zi i policisë. Më pas ai u pasua nga Henri Mkurazhizha, zëvendësit e të cilit ishin Augustine Çihuri dhe Emmanuel S. Ruzario, i pari që do të bëhej komisioner.

Grada e komandantit të Policisë së Republikës së Zimbabvesë u ngrit nga Komisioner në Komisioner të Përgjithshëm në vitin 2008. Kjo pasoi një lëvizje të ngjashme në Forcat e Mbrojtjes së Zimbabve në vitin 1993 dhe rrjedhimisht në Burgjet dhe Shërbimin Korrektues të Zimbabve në vitin 2014.
Daeva

**Daeva** (avestanisht: *daēuua*) është një qenie e mbinatyrshme zoroastriane me karakteristika të pakëndshme. Te Gatha-t, tekstet më të vjetra të kanunit zoroastrian, *daeva-t* janë " zota që duhen refuzuar". Ky kuptim është - sipas interpretimit - ndoshta edhe i dukshëm në "mbishkrimin *daiva* " të persishtes së vjetër të shekullit të 5-të para Krishtit. Në *Avesta-n e Re*, *daeva*-t janë hyjnitë që nxisin kaosin dhe çrregullimin. Në traditën dhe në folklorin e mëvonshëm, *dēw*-të (persishte e mesme zoroastriane; persishte e re *div*a) janë personifikimi i çdo të keqeje të imagjinueshme. Me kalimin e kohës, miti Daeva si Div u integrua në Islam.

*Daeva*, term i gjuhës iraniane, ndan të njëjtën origjinë me "Deva"-n e hinduizmit, e cila është e ngjashme me deus ("zot") në latinisht dhe Zeus në greqisht. Edhe pse fjala për shpirtrat vedikë dhe fjala për qeniet zoroastriane janë të lidhura etimologjikisht, funksioni dhe zhvillimi tematik i tyre është krejtësisht i ndryshëm. Fillimisht, termi u përdor për të treguar qeniet e folklorit kulturor që paraprijnë përdorimin në shkrimet e shenjta.

Ekuivalentët për *daeva-*t të avestanishtes në gjuhët iraniane përfshijnë gjuhën pashto, balokishten, kurdishten *dêw*, persishten *dīv*/*deev*. Fjala iraniane u huazua nga armenishtja e vjetër si '**, nga gjeorgjianishtja si **',  nga gjuha urdu si *deo* dhe nga turqishtja si *dev* me të njëjtat lidhje negative në ato gjuhë. Në anglisht, fjala shfaqet si *daeva*, *div*, *deev*, dhe në romanet fantastike të shekullit të 18-të të William Thomas Beckford si *dive*.

Është menduar se koncepti i daeva-ve si një forcë keqdashëse mund të jetë frymëzuar nga perënditë skite.
Gatha (zoroastrizëm)

**Gatha-t** janë 17 himne në avestaneisht që besohet tradicionalisht se janë kompozuar nga profeti Zarathustra (Zoroaster) . Ato përbëjnë thelbin e liturgjisë zoroastriane (Jasna-t). Ato janë të rregulluara në pesë mënyra ose metra të ndryshme.

Termi i avestanishtes gāθā ("himne", por gjithashtu "mënyrë, metër") është i lidhur me ''* (गाथा) nga sanskritishtja, të dyja nga fjala proto-indo-iraniane g*ahHthaH*, nga rrënja **gaH-* "këndoj".

## Struktura dhe organizimi 
Gathat janë në vargje, metrikë në natyrën e poezisë së lashtë fetare iraniane, që është jashtëzakonisht e varfër në fjalë.

17 himnet e Gathave përbëhen nga 238 strofa, me rreth 1300 rreshta ose 6000 fjalë në total. Më vonë ato u përfshinë te *Jasna-t* me 72 kapituj (kapitulli: *ha* ose *had*, nga avestanishtja *ha'iti'' , 'prerë'), që nga ana tjetër është koleksioni kryesor liturgjik i teksteve brenda përmbledhjes më të madhe të Avesta-s.

## Përmbajtja 
Disa nga vargjet e Gathave i drejtohen drejtpërdrejt Krijuesit të Gjithëdijshëm Ahura Mazda. Këto vargje, me karakter të devotshëm, shpjegojnë esencat hyjnore të së vërtetës (*Asha*), mendjen e mirë (*Vohu Manah)* dhe shpirtin e drejtësisë. Disa vargje të tjera i drejtohen publikut që mund të ketë ardhur për të dëgjuar profetin, dhe në këto vargje, ai e nxit auditorin e tij të jetojë një jetë siç ka drejtuar Ahura Mazda dhe i lutet Ahura Mazdës të ndërhyjë në emër të tyre.

Vargjet e tjera, nga të cilat janë nxjerrë disa aspekte të jetës së Zoroasterit, janë gjysmë-(auto)biografike, por të gjitha sillen rreth misionit të Zarathustrës për të promovuar pikëpamjen e tij për të Vërtetën (përsëri *Asha*). Për shembull, disa nga pasazhet përshkruajnë përpjekjet e para të Zarathustrës për të promovuar mësimet e Ahura Mazdës dhe refuzimin pasues nga të afërmit e tij. Ky dhe një refuzim tjetër e bënë atë të dyshonte për mesazhin e tij, dhe te Gathat ai kërkoi siguri nga Ahura Mazda dhe kërkonte mohimin e kundërshtarëve të tij.
Jasna

**Jasna** është emri në avestanisht i aktit kryesor të adhurimit të zoroastrianizmit. Është gjithashtu emri i koleksionit kryesor liturgjik të teksteve Avesta, të recituara gjatë ceremonisë s*ë jasna-s*.

## Vështrim i përgjithshëm 
Funksioni i ceremonisë së *jasna-s* është, i përshkruar shumë përgjithësisht, për të përforcuar krijimet e rregullta shpirtërore dhe materiale të Ahura Mazdaës kundër sulmit të forcave shkatërruese të Angra Majnysë . Shërbimi i *Jasna-s*, domethënë, recitimi i teksteve të Jasna-s, arrin kulmin në *apæ zaothra*, "oferta e ujërave". Ceremonia mund të zgjatet gjithashtu me recitimin e teksteve *Visperad* dhe *Vendidad*. Një ceremoni normale *jasna*, pa zgjatje, zgjat rreth dy orë kur recitohet nga një prift me përvojë.

Tekstet e *Jasna-s* përbëjnë gjithsej 72 kapituj, të kompozuar në kohë të ndryshme dhe nga autorë të ndryshëm. Kapitujt e mesëm përfshijnë tekstet më të vjetra (gjuhësisht) të kanunit zoroastrian. Këto tekste shumë të lashta, në gjuhën shumë të lashtë dhe gjuhësisht të vështirë të vjetër avestane, përfshijnë katër lutjet më të shenjta zoroastriane, si dhe 17 kapituj që përbëhen nga pesë Gathat, himne që mendohet se janë kompozuar nga vetë Zoroasteri. Disa pjesë të *Jasna-s* përfshijnë komente ekzegjetike. Treguesit e kapitullit dhe të vargut të *Jasna-*s tradicionalisht shkurtohen me *J* (Y në anglisht, nga Yasna).

Fjala e gjuhës avestane *jasna* fjalë për fjalë do të thotë 'blatim' ose 'adhurim'. Fjala është e lidhur gjuhësisht dhe funksionalisht me *jaxhna* të  sanskritishtes vedike.
Zoroastrizmi në Armeni

Zoroastrianizmi është një fe që është praktikuar në vendin e Azisë Perëndimore të Armenisë që nga shekulli i pestë para Krishtit. Fillimisht arriti në vend gjatë periudhave akaemenide dhe parthiane, kur u përhap në malësitë armene. Përpara krishtërizimit të Armenisë, ishte një vend kryesisht zoroastrian. Jazatat (hyjnitë) Mithra (Mihr) dhe Verethragna (Vahagn) gëzonin veçanërisht një shkallë të lartë nderimi në vend.

## Emri 
Emri i Zoroasterit (Zarathustra) dëshmohet në burimet klasike armene si Zradašt (shpesh me variantin Zradešt ). Më të rëndësishmet nga këto dëshmi u dhanë nga autorët armenë Ezniku i Kolbit, Elishe, dhe Movses Khorenatsi. Elisheu dha gjithashtu mbiemrin *zradaštakan*, që do të thotë "zoroastrian".

Shqiptimi Zradašt u krijua përmes një forme më të vjetër e cila fillonte me *zur-, një fakt të cilin iranologu gjerman Friedrich Carl Andreas e përdori si dëshmi për një formë të folur në persishten e mesme *Zur(a)dušt. Bazuar në këtë supozim, Andreas bëri përfundime të ngjashme në lidhje me formën avestane të emrit. Megjithatë, iranologu modern Rüdiger Schmitt hedh poshtë supozimin e Andreas dhe thotë se forma më e vjetër që fillonte me *zur- ishte ndikuar nga *zur* i armenishtes ("i gabuar, i padrejtë, i palëvizshëm"), që do të thotë se "emri duhet të jetë riinterpretuar në një mënyrë anti-zoroastriane nga të krishterët armenë”. Schmitt shton: "Nuk mund të përjashtohet që forma (e parthishtes ose) e persishtes së mesme, të cilën armenët e morën (Zaradušt ose të ngjashme), thjesht u metatizua në *Zuradašt të paraarmenishtes.
Tempulli i zjarrit

Një **tempull zjarri** ose **agiari** është vendi i adhurimit për ndjekësit e zoroastrianizmit, feja e lashtë e Persisë. Në zoroastrianizëm, atari ose zjarri, së bashku me aban-in, ujin, janë agjentë të pastërtisë rituale. "Hiri i pastër dhe i bardhë për ceremonitë e pastrimit [konsiderohet] si baza e jetës rituale", të cilat "janë në thelb ritet e duhura për ndezjen e një zjarri shtëpiak, sepse tempulli [zjarri] është ai i zjarrit të vatrës që ngrihet në një solemnitet i ri”. Sepse, atij që "i bën fli zjarrit me lëndë djegëse në dorë..., i jepet lumturia".

Që prej vitit 2021, kishte 167 tempuj zjarri në botë, prej të cilëve 45 ishin në Mumbai, 105 në pjesën tjetër të Indisë dhe 17 në vende të tjera. Nga këto vetëm nëntë (një në Iran dhe tetë në Indi) janë tempujt kryesore të njohura si Atash Behram-et; të mbeturit janë tempujt më të vegjël të njohura si agiare.