Ndryshorja (matematikë)

PV = Nk_BT.Në matematikë, një **ndryshore** (nga latinishtja ''*, "i ndryshueshëm") është një simbol që përfaqëson një objekt matematikor . Një ndryshore mund të përfaqësojë një numër, një vektor, një matricë, një funksion, argumentin e një funksioni, një grup, ose një element të një grupi. 

## Historia 
Në veprat e lashta si Elementet e Euklidit, shkronjat e vetme i referohen pikave dhe formave gjeometrike. Në shekullin e VII, Brahmagupta përdori ngjyra të ndryshme për të përfaqësuar të panjohurat në ekuacionet algjebrike në *Brāhmasphuṭasiddhānta* . Një pjesë e këtij libri quhet "Ekuacionet e disa ngjyrave". 

Në 1637, René Descartes "shpiku konventën e paraqitjes së të panjohurave në ekuacione me *x*, *y*, dhe *z*, dhe të njohurave me *a*, *b* dhe *c* ".  Në kundërshtim me konventën e Vietës, e Dekartit është ende zakonisht në përdorim. Historia e shkronjës x në matematikë u diskutua në një artikull Scientific American të vitit 1887. P(V, N, T) = \frac{Nk_BT}{V}.

### Shembuj 
Nëse dikush përcakton një funksion f nga numrat realë në numrat realë nga

: f(x) = x^2+\sin(x+4)

Në identitetin

: \sum_{i=1}^n i = \frac{n^2+n}2

ndryshorja i është një ndryshore përmbledhëse e cila cakton me radhë secilin nga numrat e plotë 1, 2, ... , *n* (quhet edhe **indeks** sepse variacioni i tij është mbi një grup diskret vlerash) ndërsa *n* është një parametër (nuk ndryshon brenda formulës).

#### Shembull: ligji i gazit ideal 
Merrni parasysh ekuacionin që përshkruan ligjin e gazit ideal,PV = Nk_BT.Ky ekuacion përgjithësisht do të interpretohej si me katër ndryshore dhe një konstante. Konstantja është k_B, konstantja e Bolcmanit . Një nga ndryshoret, N, numri i grimcave, është një numër i plotë pozitiv (dhe për rrjedhojë një ndryshore diskrete), ndërsa tre të tjerët, P, V dhe T, për shtypjen, vëllimin dhe temperaturën, janë ndryshore të vazhduara.

Dikush mund të riorganizojë këtë ekuacion për të marrë P në funksion të ndryshoreve të tjera,P(V, N, T) = \frac{Nk_BT}{V}.

## Emrat konvencionale të ndryshoreve 
* *a*, *b*, *c*, *d* (nganjëherë shtrihet në *e*, *f* ) për parametrat ose koeficientët
* *a* 0, *a* 1, *a* 2, ... për situatat ku shkronjat e veçanta janë të papërshtatshme
* *a i* ose *u i* për termin *i* -të të një sekuence ose koeficientin *i* -të të një serie
* *e* për numrin e Euler-it
* *f*, *g*, *h* për funksionet (të tilla si f(x) )
* *i* për njësinë imagjinare
* *i*, *j*, *k* (ndonjëherë *l* ose *h* ) për numra të plotë ose indekse të ndryshme në një familje të indeksuar ose vektorë njësi
* *l* dhe *w* për gjatësinë dhe gjerësinë e një figure
* *l* gjithashtu për një drejtëz, ose në teorinë e numrave për një numër të thjeshtë jo të barabartë me *p*
* *n* (me *m* si zgjedhje të dytë) për një numër të plotë fiks, si p.sh. numërimi i objekteve ose shkalla e një ekuacioni
* *p* për një numër të thjeshtë ose një probabilitet
* *q* për një fuqi të thjeshtë ose një herës
* *r* për një rreze, një mbetje ose një koeficient korrelacioni
* *t* per kohën
* *x*, *y*, *z* për tre koordinatat karteziane të një pike në gjeometrinë Euklidiane ose boshtet përkatëse
* *z* për një numër kompleks, ose në statistikë një ndryshore normale e rastit
* *α*, *β*, *γ*, *θ*, *φ* për masat e këndit
* *ε* (me *δ* si zgjedhje e dytë) për një numër pozitiv arbitrarisht të vogël
* *λ* për një vlerë vetjake
* Σ (sigma e madhe) për një shumë, ose σ (sigma e vogël) në statistika për devijimin standard 
* *μ'' për një mesatare