Lufta Civile Libaneze

**Lufta Civile Libaneze** (arabisht: *Al-Ḥarb al-Ahliyyah al-Libnāniyyah*) ishte një konflikt i armatosur i shumëanshëm që ndodhi nga viti 1975 deri në 1990. Ajo rezultoi në rreth 150,000 viktima dhe gjithashtu çoi në eksodin e pothuajse 1 milion njerëzve nga Libani.

Diversiteti i popullsisë libaneze luajti një rol të dukshëm në fillimin dhe gjatë konfliktit: të krishterët dhe myslimanët sunitë përbënin shumicën në qytetet bregdetare; Myslimanët shiitë ishin kryesisht të vendosur në të gjithë Libanin jugor dhe në Luginën Beqaa në lindje; dhe Druzët dhe të krishterët populluan zonat malore të vendit. Në atë kohë, qeveria libaneze ishte nën ndikimin e konsiderueshëm të elitave brenda komunitetit të krishterë maronite. Lidhja midis politikës dhe fesë ishte përforcuar nën mandatin francez nga viti 1920 deri në vitin 1943 dhe struktura parlamentare e vendit favorizoi një pozitë udhëheqëse për të krishterët libanezë, të cilët përbënin shumicën e popullsisë së Libanit. Megjithatë, pakica myslimane e vendit ishte ende relativisht e madhe dhe fluksi i mijëra palestinezëve – fillimisht në 1948 dhe përsëri në 1967 – kontribuoi në zhvendosjen demografike të Libanit drejt një shumice eventuale myslimane. Qeveria e Libanit e dominuar nga të krishterët ishte përballur me nivele në rritje të kundërshtimit nga myslimanët, pan-arabistë dhe një numër grupesh të krahut të majtë. Për këtë qëllim, Lufta e Ftohtë ushtroi një efekt shpërbërës në vend, i lidhur ngushtë me polarizimin politik që i parapriu krizës libaneze të vitit 1958. Të krishterët kryesisht dolën në anën e botës perëndimore, ndërsa myslimanët, pan-arabistët dhe të majtët kryesisht u mbajtën në anën e vendeve arabe të lidhura me sovjetikët.

Luftimet midis milicive të krishtera libaneze dhe kryengritësve palestinezë (kryesisht nga Organizata për Çlirimin e Palestinës) filluan në vitin 1975 dhe shkaktuan krijimin e një aleance midis palestinezëve dhe myslimanëve libanezë, pan-arabistëve dhe të majtëve. Megjithatë, gjatë rrjedhës së konfliktit, këto aleanca u zhvendosën me shpejtësi dhe në mënyrë të paparashikueshme. Për më tepër, grindjet e brendshme u thelluan pasi fuqitë e huaja, domethënë Siria, Izraeli dhe Irani, u përfshinë dhe u mbështetën ose luftuan përkrah fraksioneve të ndryshme. Forca të ndryshme paqeruajtëse, si Forcat Shumëkombëshe në Liban dhe Forcat e Përkohshme të Kombeve të Bashkuara në Liban, u vendosën gjithashtu në vend gjatë kësaj kohe.

Në vitin 1989, Marrëveshja e Taifit shënoi fillimin e fundit të luftimeve pasi një komitet i caktuar nga Lidhja Arabe filloi të formulonte zgjidhje për konfliktin. Në mars 1991, Parlamenti i Libanit miratoi një ligj amnistie që falte të gjitha krimet politike që ishin kryer përpara kohës së miratimit të ligjit. Në maj 1991, të gjitha fraksionet e armatosura që kishin vepruar në Liban u shpërndanë, duke përjashtuar Hezbollahun, një milici islamiste shiite e mbështetur nga Irani. Megjithëse Forcat e Armatosura Libaneze filluan ngadalë të rindërtohen si institucioni i vetëm i madh i armatosur josektar i Libanit pas konfliktit, qeveria federale mbeti e paaftë për të sfiduar forcën e armatosur të Hezbollahut. Tensionet fetare, veçanërisht midis shiitëve dhe sunitëve, vazhduan në të gjithë Libanin që nga përfundimi zyrtar i armiqësive në vitin 1990.

## Shiko edhe 
* Organizata Çlirimtare e Palestinës

## Referime