Kohorta (njësi ushtarake)

parapamje|291px|Rangjet e ushtrisë romake, Centro de Interpretación del León Romano
Një **kohortë** (nga latinishtja *cohors*, forma e shumësit: *cohortes*; shiko  për tabelën e plotë të lakimit) ishte një njësi ushtarake standare taktike e një legjioni romak. Megjithëse madhësia standarde ndryshoi me kohën dhe situatën, ajo përgjithësisht përbëhej prej 480 ushtarësh. Kohorta konsederohet të jetë e barasvlefshme me një batalion ushtarak modern. Ajo ishte njësia më e rëndësishme taktike e ushtrisë romake. Ata mund të operonin në mënyrë të pavarur dhe të ofronin fleksibilitet dhe manovrueshmëri, duke u lejuar legjioneve të përshtateshin shpejtë me situata të ndryshme luftimi. Kohorta zëvendësoi *manipulus*. Nga fundi i shekullit të II p.e.s. dhe deri në mesin e shekullit të III të e.s., dhjetë kohorta (rreth 5,000 veta në tërësi) formonin një legjion. Kohortat emërtoheshin "kohorta e parë", "kohorta e dytë", etj. Kohorta e parë përbëhej nga legjionarë me përvojë, ndërsa legjionarët në kohortën e dhjetë kishin më pak përvojë.

## Kohorta legjionare
Një kohortë legjionare e perandorisë së hershme përbëhej pre gjashtë *centuriae*, ose qindëshe, secila e përbërë prej 80 legjionarësh, për një tërësi prej 480 legjionarësh. Herët gjatë republikës, secila *centuria* përbëhej prej 100 vetash, prej nga ka rrjedhur emërtimi i tyre. Secila *centuria* komandohej nga një centurion, i cili duke u rritur në  vjetërsi nga centuria e gjashtë deri te e para; kështu, centurioni i centurias së gjashtë ishte më i riu në kohortë, ndërsa centurioni i centuriaes së parë ishte më i vjetri. Në mënyrë që të rrisnin vjetërsinë, gjashtë centurionë quheshin *hastatus posterior*, *hastatus prior*, *princeps posterior*, *princeps prior*, *pilus posterior* dhe *pilus prior*. *Pilus prior* do të komandonte kohortën në tërësi. Nomenklatura e rangjeve rridhte nga legjionet republikane *manipulare*, ku trupat grupoheshin në tre rangje; *hastati* për ata me më pak përvojë, të ndjekur nga *principes* dhe në fund *triarii*, për ata me më shumë përvojë. *Pilus* ishte emri për një manipulus të *triarii*, duke pasqyruar funksionimin e tyre si heshtarë, *pilum* duke qenë fjala latine për një shtizë.

Një centuriae prej 80 ushtarësh ndahej në dhjetë *contubernia*, secila me nga tetë veta, që ndanin një tendë të përbashkët. Një contubernium drejtohej nga një decanus, të caktuar brenda contubernium, që me shumë gjasa ishte legjionari që kishte shërbyer më gjatë nga të tetë. decanus organizonte ngritjen e tendës së marshimit të njësisë dhe siguronte që shokët e tij të tendës ti mbanin gjërat të rregullta. Një contubernium i caktohej një nga dy mushkat e ngarkit, që do të bartnin pajisjet e rënda dhe mokrën e contubernium-it, për bluarjen e racionit të përditshëm të grurit në miell. Këto detyra do të zhvilloheshin nga skllevërit e kampit, nga të cilët një deri në dy do të caktoheshin për secilin contubernium. Ata mereshin me mushkën e ngarkesës, duke suguruar që legjionarët të kishin ujë gjatë marshimit dhe detyrat e kampit si gatimi, larja dhe funksione të tjerë të specializuara si farkëtimi ose zdrukthtaria. Ndërkohë që fushonin, legjionarët e rinj mund të dërgoheshin për të marë ushqim për kafshët, dru zjarri dhe ujë për contubernium-in. 

[majtas|upright=1.35|parapamje|Denar, i prerë nën [Mark Antonin në nder të *cohors speculatorum*]]
Një *centuriae* prej 80 vetash do të komandohej nga një centurion, të caktuar nga katër oficerë të rinj. Pagesa e një centurioni lëkundej në varësi të vjetërsisë së tyre; centurioni më i ri në një legjion merte rreth dhjetë herë nivelin standard të pagesës, ndërsa centurioni më i vjetër legjionar do të merte rreth dyzet herë nivelin standard të pagesës. Centurioni ndihmohej nga një optio, që shërbente si i dyti pas tij në komandë dhe merte tipikisht dyfishin e nivelit të pagës së legjionarit. I treti në vjetërsi ishte një tesserarius, që ushtronte komandën mbi detyrat e rojave të natës dhe ishte përgjegjës për ndarjen e fjalëkalimeve të rojeve për kampin. Një tesserarius paguhej tipikisht sa një niveli i një page e gjysmë standarde. Një centuria kishte gjithashtu një *signifer*, që bartëte standardin e centuriaes në betejë dhe shërbente gjithashtu si arkëtarë i njësisë, duke mbajtur llogaritë e pagesave dhe shpenzimeve të personave. Signifer merte tipikisht dyfishin e pagesës. Së fundmi, një *cornicen*, i pajisur me një cornu, shërbente si një sinjalizues dhe merte dyfishin e pagës. Këta oficerë do të kishin tendat, mushkat dhe stafin e tyre mbështetës. Kështu, një kohortë në letër do të përbëhej nga 480 legjionarë, 6 centurionë dhe 24 oficerë të rinj, me mbështetjen logjistike të mundësuar nga 60-120 skllevër dhe 60-120 mushka. 

Dhjetë kohorta prej 480 legjionarësh do të formonin një legjion. Si rangjet e centurionëve, kohortët do të ndiqnin modelin e vjetërsisë; një kohortë e dhjetë e legjionit ishte më e reja, ndërsa kohorta e parë ishte më prestigjiozja, me rangjet e saj të mbushura ose me trupa veterane, ose rekrutët më të mirë. Komandanti i centuriae të parë të kohortës së parë ishte i njohur si *primus pilus* ose *primipilus*, centurioni më i vjetër i legjionit. *Primus pilus* ishte i zgjedhshëm për promovim në *praefectus castrorum* ose prefekt i kampit, oficeri i tretë më i vjetër në një legjion, përgjegjës për administrimin ditë-pas-dite të një legjioni. 

Kohorta e parë ishte një devijim pasi përbëhej nga pesë *centuriae* me forcë të dyfishtë, secili prej 160 vetash, për një tërësi prej 800 vetash, në dallim nga gjashtë centuriaes prej 80 vetash. Ishte nderi vetëm i aquilifer-it të kohortës së parë që të bartëte *aquila-n*, ose shqiponjën, standardin e legjionit në betejë, e cila zotëronte një rëndësi gati fetare për legjionarët. Humbja e një shqiponje konsiderohej një shenjë turpërimi dhe fatkeqësie të skajshme për një legjion. Kohorta e parë e një legjioni gjithasthu kishte një imaginifer, i cili bartëte një *imago* të perandorit në fuqi, tipikisht një reliev tre-përmasor i fytyrës së tyre, bërë prej metali të rrahur.

Secila kohortë kishte gjithashtu një trupë të vogël artilerie. Sipas Vegetit, një shkrimtar romak i shekullit të IV, secila centuriae ishte e pajisur me një *scorpio*, një ballista me fuqi përdredhëse, për një tërësi prej gjashtë skorpionësh për kohortë. Kur nevojitej, do të caktohej një *contubernium* për të vënë në punë armën. Si shumica e artilerisë së lashtë, këto armë përdoreshin me gjasa në pozicione të ngulitura për mbrojtjen e këmbësorisë, ose në rrethime. Secila kohortë do të kishte edhe një *onager*, një katapultë gurë-hedhëse me fuqi përdredhjeje. Vegeti pohon se ata transportoheshin plotësisht të instaluara mbi karro të tërhequra nga qe, për të siguruar se onager-i ishte gati për përdorim të menjëhershëm. Pajisje shtesë, siç ishin deshët e goditjes, kullat e rrethimit, ose ballistae më të mëdha shtoheshin sipas nevojave. Kështu, nëpërmjet përllogaritjes, një legjion kishte një shpurë artilerie prej rreth gjashtëdhjetë *scorpio-sh* dhe dhjetë *onager-a*.

## Llojet e kohortave
* *Cohors alaria*: njësi aleate ose ndihmëse
* *Cohors quinquagenaria*: ndihmëse (*auxilia*), nominalisht prej 500 forcash
* *Cohors milliaria*: auxilia, nominalisht prej 1000 forcash
* *Cohors classica*: njësi auxilia fillimisht e formuar nga lundërtarë dhe detarë
* *Cohors equitata*: njësi këmbësorie auxiliar me skuadra kalorësish
* *Cohors peditata*: njësi këmbësorie
* *Cohors sagittaria*: njësi këmbësorie auxilia me harkëtarë
* *Cohors speculatorum*: një rojash të Mark Antonit të formuara nga zbuluesit
* *Cohors torquata*: njësi auxilia që i jepej një *torques* (dekorim ushtarak)
* *Cohors tumultuaria* (nga *tumultus*, "rrëmujë"): njësi e parregullt auxilia 

## Kohorta të tjera romake
Megjithëse nuk ishte pjesë e një legjioni, disa trupa paramilitare në Romë përbëheshin nga një ose më shumë kohorta:
 
* Nëntë *cohortes praetoriae*, kurrë të grupuara në një legjion, pretorianët. Termi përdorej fillimisht për tiu referuar truprojave të një gjenerali gjatë Republikës; më vonë, një njësi e rojave perandorake (përkohësisht të riemërtuara *cohors palatina* (kohorta perandorake), rreth vitit 300 të e.s., nën Tetrarkinë e Dioklecianit).
** *Cohors togata* ishte një njësi e Gardës Pretoriane me veshje civile e ngarkuar me detyra brenda *pomerium* (qendra e shenjtë e kryeqytetit, ku ndaloheshin të gjitha forcat e armatosura).
* *Cohortes urbanae*, "kohorta urbane": oficerë të forcimit të ligjit në kryeqytet, të drejtuar nga *praefectus urbanus*, ose "prefekti urban".
* *Cohortes vigilum*, "rojet": oficerë të forcimit të ligjit që formonin brigadën e zjarrit në kryeqytet, të drejtuar nga *praefectus vigilum*, ose "prefekti i rojeve".
* *Cohors Germanorum*: njësia e *Germani custodes corporis* (truprojat perandorake të rekrutuara në Germania).

Gjithashtu, fjala latine *cohors* përdorej në një mënyrë të gjerë për të përshkruar një “shoqëri” mjaft të madhe njerëzish (si për shembull, *cohors amicorum*).

## Shiko gjithashtu 
* Legjioni romak
* Lufta jugurtine
* Ushtria Romake
* Vegeti
* Garda pretoriane
* Vigiles
* Lufta e Dytë Punike
* Lufta kimbrike
* Luftërat romako-maqedonase
* Luftërat romako-greke
* Luftërat iliro-romake
* Luftërat dalmato-romake
* Luftërat romako-perse
* Luftërat romako-parthiane
* Luftërat e hebrenjve
* Luftërat judeo-romake
* Lufta e parë judeo-romake
* Beteja e Kanaesë
* Beteja e Dyrrahut
* Beteja e Kynoskephalai-t
* Beteja e Tigranocertës
* O tempora, o mores!
* Romanitas
* Justitia
* Mos maiorum
* Turma (njësi ushtarake)
* Agentes in rebus
* Albaniana (fortesë romake)
* Arsimi në Romën e lashtë
* Arti romak
* Braccae
* Bujqësia në Romën e lashtë
* Burgus
* Castellum
* Castra
* Curia Calabra
* Diktatori romak
* Dominati (Roma)
* E drejta romake
* Ekonomia Romake
* Feja romake
* Fëmijëria në Romën e lashtë
* Filozofia e lashtë romake
* Frumentarii
* Gaius Marius
* Iliro-romakët
* Institucionet politike të Romës së lashtë
* Jus trium liberorum
* Kalendari Romak
* Kalendat
* Kolonia Romake
* Kolumbarium
* Kopshtet romake
* Kultura e Romës së lashtë
* Kuzhina antike romake
* Labici
* Ludi
* Legjioni romak
* Magjistratët romakë
* Magister militum Ilirikum
* Martesa në Romën e lashtë
* Moda e flokëve në Romën e lashtë
* Mos maiorum
* Notitia Dignitatum
* Novus homo
* Panem et circenses
* Pax Romana
* Perandoria Romake
* Plumbata
* Principati (Roma)
* Romanitas
* Romanizimi (kulturor)
* Rrugët romake
* Scholae Palatinae
* Senati Romak
* Skllavëria në Romën e lashtë
* Spektaklet Romake
* SPQR
* Teknologjia në Romën e lashtë
* Tirones
* Ushqimi dhe darka në Perandorinë Romake
* Ushtria Romake
* Veshjet në Romën e lashtë
* Veshjet ushtarake të Romës së lashtë

## Shënime
## Referime 
## Bibliografia 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Vegeti, *De re militari*

## Lidhje të jashtme 
* 
*