Tom & Jerry

**Tom dhe Jerry** është një seri filmash të shkurtër komedi dhe një ekskluzivitet i animuar amerikan, krijuar në vitin 1940 nga William Hanna dhe Joseph Barbera për Metro-Goldwyn-Mayer që tregon historinë dhe aventurat midis dy rivaleve, Tom, një maçok shtëpie dhe miut të murrme Xherri, të cilët zihen, ndeshen, por dhe pajtohen me situata shumë komike. 

I krijuar në vitin 1940, ndërsa studioja e filmave vizatimorë MGM luftonte për të konkurruar me Walt Disney Productions dhe Leon Schlesinger Productions, filmi i shkurtër i parë i *Tom and Jerry* me titull*Puss Gets the Boot* pati sukses në kinema dhe mori një nominim për Academy Award për Subjektin më të Mirë të Shkurtër (Vizatim). Hanna dhe Barbera më vonë drejtuan gjithsej 114 filma të shkurtër *Tom dhe Jerry* për shfaqjen e tyre fillestare në MGM nga viti 1940 deri në vitin 1958. Gjatë kësaj kohe, ata fituan shtatë Academy Awards për Filmin më të Mirë të Shkurtër të Animuar, duke u barazuar për vendin e parë me *Silly Symphonies* të Walt Disney me më shumë çmime në kategori. Pasi studioja e filmave vizatimorë MGM u mbyll në vitin 1957, MGM e ringjalli serialin me Gene Deitch që drejtoi trembëdhjetë filma të shkurtër shtesë *Tom dhe Jerry* për Rembrandt Films në Çekosllovaki, nga viti 1961 deri në vitin 1962. *Tom dhe Jerry* u bënë seria e filmave të shkurtër të animuar me fitimet më të larta të asaj kohe, duke tejkaluar *Looney Tunes*. Chuck Jones prodhoi 34 filma të shkurtër të tjerë me Sib Tower 12 Productions midis viteve 1963 dhe 1967. Pesë filma të shkurtër të tjerë janë prodhuar që nga viti 2001, duke arritur në një total prej 166 filmash të shkurtër.

Një number spinn-offs janë realizuar, duke përfshirë serialin televiziv *The Tom and Jerry Show* (1975), *The Tom and Jerry Comedy Show* (1980–1982), *Tom & Jerry Kids* (1990–1993), *Tom and Jerry Tales* (2006–2008), dhe *The Tom and Jerry Show* (2014–2021). Në vitin 1992, u publikua filmi i parë me metrazh të gjatë i bazuar në serial, *Tom and Jerry: The Movie*. Trembëdhjetë filma të transmetuar direkt në video janë prodhuar që nga viti 2002. Në vitin 2019, një adaptim muzikor i serialit, i titulluar *Tom and Jerry: Purr-Chance to Dream*, debutoi në Japoni, përpara 80-vjetorit të *Tom and Jerry*. Në vitin 2021, u publikua filmi hibrid live-action/animacion *Tom and Jerry*, ndërsa një film kinezo-amerikan i animuar me kompjuter, *Tom and Jerry: Forbidden Compass*, u shfaq premierë në qershor 2025.

## Përmbajtja 
Seriali paraqet luftime komike midis një grupi ikonik kundërshtarësh, një maceje shtëpiake (Tom) dhe një miu shtëpiak (Xherri). Ngjarjet e shumë filmave të shkurtër shpesh zhvillohen në sfondin e një shtëpie, me qendër Tomin (i cili shpesh rekrutohet nga një njeri) që përpiqet të kapë Xherrin, dhe kaosin dhe shkatërrimin që vjen më pas. Tomi rrallë arrin ta kapë Xherrin, kryesisht për shkak të zgjuarsisë, aftësive dinake dhe fatit të Xherrit. Megjithatë, në disa raste, ata kanë shfaqur miqësi të vërtetë dhe shqetësim për mirëqenien e njëri-tjetrit. Në raste të tjera, dyshja e lë mënjanë rivalitetin e tyre për të ndjekur një qëllim të përbashkët, siç është kur një foshnjë i shpëton mbikëqyrjes së një dadoje neglizhente, duke bërë që Tomi dhe Xherri ta ndjekin foshnjën dhe ta mbajnë larg rrezikut, përkatësisht në filmat e shkurtër *Busy Buddies* dhe *Tot Watchers*. Pavarësisht sulmeve të tyre të pafundme ndaj njëri-tjetrit, ata i kanë shpëtuar jetën njëri-tjetrit sa herë që kanë qenë vërtet në rrezik, me përjashtim të *The Two Mouseketeers* dhe *Blue Cat Blues*.

Vizatimet janë të njohura për shakatë e tyre të dhunshme. Ndërsa Tomi dhe Xherri shpesh janë kritikuar si tepër të dhunshëm, nuk ka gjak apo gjakderdhje në asnjë skenë. Tomi përdor sëpata, çekiçë, armë zjarri, fishekzjarre, eksplozivë, kurthe dhe helm për të vrarë Xherrin, dhe metodat e hakmarrjes së Xherrit janë shumë më të dhunshme, me sukses të shpeshtë, duke përfshirë prerjen e Tomit përgjysmë, prerjen e kokës, mbylljen e kokës ose gishtërinjve në një dritare ose derë, futjen e bishtit të Tomit në një hekur vaflash ose një çekiç, goditjen e tij në frigorifer, goditjen me rrymë, goditjen e tij me një topuz, shkop ose çekiç, lënien e një peme ose shtylle elektrike ta fusë në tokë, nguljen e shkrepëseve në këmbë dhe ndezjen e tyre, etj.

Muzika luan një rol shumë të rëndësishëm në filmat e shkurtër, duke theksuar aksionin, duke sjellë humor, duke plotësuar efektet tradicionale të zërit dhe duke u dhënë emocion skenave. Regjisori muzikor Scott Bradley krijoi partitura komplekse që kombinonin elementë të muzikës xhaz, klasike dhe pop. Bradley shpesh përdorte këngë pop bashkëkohore dhe këngë nga filma të tjerë, duke përfshirë filma të MGM si *The Wizard of Oz* dhe *Meet Me in St. Louis*.

Dy personazhet kryesorë flasin në raste të rralla. Shumica e efekteve vokale të përdorura për Tomin dhe Xherrin janë të qeshurat e tyre me zë të lartë dhe britmat gulçuese. Edhe pse Tomi dhe Xherri pothuajse nuk flasin kurrë, filmat e shkurtër shpesh tregojnë personazhe të tjerë duke folur. Për shembull, personazhi Mammy Two Shoes ka replika në pothuajse çdo vizatim në të cilin ajo shfaqet.

## Personazhet 
### Tom dhe Xherri 
Tom, i quajtur "Jasper" në paraqitjen e tij të parë, është një mace shtëpiake me qime të shkurtra gri dhe të bardha. "Tom" është një emër i përgjithshëm për një mace mashkull. Ai zakonisht, por jo gjithmonë, portretizohet si një person që jeton një jetë të rehatshme, apo edhe të përkëdhelur, ndërsa Xherri, emri i të cilit nuk përmendet në mënyrë të qartë në paraqitjen e tij të parë, është një mi i vogël shtëpiak ngjyrë kafe që jeton gjithmonë pranë Tomit. Pavarësisht se është shumë energjik, i vendosur dhe shumë më i madh, Tomi nuk është në gjendje të krahasohet me zgjuarsinë e Xherrit. Xherri zotëron një forcë të habitshme për madhësinë e tij, afërsisht ekuivalente me atë të Tomit, duke ngritur sende të tilla si kudhrat me lehtësi relative dhe duke i bërë ballë goditjeve të konsiderueshme.

Edhe pse macet zakonisht ndjekin minjtë për t'i ngrënë, është mjaft e rrallë që Tomi të përpiqet ta hajë Xherrin. Ai përpiqet ta lëndojë ose të konkurrojë me të vetëm për ta tallur Xherrin, qoftë edhe si hakmarrje, ose për të marrë një shpërblim nga një njeri, përfshirë pronarin/pronarin/zotërinjtë e tij, për kapjen e Xherrit, ose për kryerjen e punës së tij në përgjithësi si mace shtëpiake. Në "zbehjen" e fundit të çdo vizatimi, Xherri zakonisht e sulmon Tomin.

Në raste të rralla, Tomi triumfon, zakonisht kur Xherri bëhet agresori ose e shtyn Tomin paksa shumë larg. Në *The Million Dollar Cat*, Xherri mëson se Tomi do të humbasë pasurinë e tij të sapo fituar nëse dëmton ndonjë kafshë, veçanërisht minjtë. Ai më pas e torturon Tomin paksa shumë derisa ai të hakmerret. Në *Timid Tabby*, kushëriri i ngjashëm i Tomit e shtyn Xherrin në skaj. Herë pas here dhe zakonisht ironikisht, të dy humbasin, zakonisht sepse kurthi ose sulmi i fundit i Xherrit ndaj Tomit kthehet kundër tij ose ai nuk vëren diçka. Në *Filet Meow*, Xherri urdhëron një peshkaqen nga dyqani i kafshëve shtëpiake që ta trembë Tomin të mos hajë një peshk të kuq. Më pas, peshkaqeni e tremb edhe Xherrin. Ata herë pas here përfundojnë duke u bërë miq, megjithëse shpesh ka një ngjarje të minutës së fundit që prish armëpushimin. Një film vizatimor që ka një fund miqësor është *Snowbody Loves Me*.

Të dy personazhet shfaqin tendenca sadiste, në atë që ata kanë të njëjtën gjasa të kënaqen duke torturuar njëri-tjetrin, megjithëse shpesh është në përgjigje të një ngjarjeje shkaktuese. Megjithatë, kur një personazh duket se është vërtet në rrezik vdekjeprurës nga një situatë e paplanifikuar ose për shkak të veprimeve të një pale të tretë, tjetri do të zhvillojë një ndërgjegje dhe do ta shpëtojë atë. Herë pas here, ata lidhen me një ndjenjë të ndërsjellë ndaj një përvoje të pakëndshme dhe sulmi i tyre ndaj njëri-tjetrit është më shumë lojë sesa sulme serioze. Filma të shkurtër të shumtë tregojnë se të dy shkojnë mirë me vështirësi minimale dhe janë më shumë se të aftë të punojnë së bashku kur situata e kërkon, zakonisht kundër një pale të tretë që arrin t'i torturojë dhe poshtërojë të dy.

Ndonjëherë kjo partneritet harrohet shpejt kur ndodh një ngjarje e papritur, ose kur një personazh mendon se tjetri nuk është më i nevojshëm. Ky është rasti në *Posse Cat*, kur ata bien dakord që Xherri do të lejojë veten të kapet nëse Tom pranon të ndajë darkën e tij me shpërblim, por Tom pastaj nuk e pret. Herë të tjera, Tom e mban premtimin e tij ndaj Xherrit dhe partneritetet nuk shpërbëhen shpejt pasi problemi zgjidhet.

Tom e ndryshon interesin e tij të dashurisë shumë herë. Interesi i parë i dashurisë është Toots i cili shfaqet në ''Puss n' Toots* dhe e quan atë "Tommy" në *The Mouse Comes to Dinner*. Ai është i interesuar për një mace të quajtur Toots në *The Zoot Cat*, megjithëse ajo ka një pamje të ndryshme nga Toots origjinal. Interesi më i shpeshtë i dashurisë së Tomit është Toodles Galore, i cili nuk ka kurrë dialog në vizatime.

Pavarësisht pesë filmave të shkurtër që përfundojnë me një përshkrim të vdekjes së dukshme të Tomit, vdekja e tij nuk është kurrë e përhershme. Ai madje lexon për vdekjen e tij në një rikthim në të kaluarën në *Jerry's Diary*. Ai duket se vdes në shpërthime në *Mouse Trouble*, pas të cilave shihet në parajsë, *Yankee Doodle Mouse* dhe në *Safety Second*, ndërsa në *The Two Mouseketeers* ai gijotinohet jashtë ekranit. Filmi i shkurtër *Blue Cat Blues* përfundon me Tomin dhe Xherrin të ulur në shinat e trenit me qëllim vetëvrasjeje, ndërsa dëgjohet fishkëllima e një treni që po vjen duke paralajmëruar vdekjen e tyre të afërt.

### Spike dhe Tyke 
Në përpjekjet e tij për të kapur Xherin, Tomi shpesh duhet të merret me Spike, i njohur si "Killer" dhe "Butch" në disa filma të shkurtër, një buldog i zemëruar, i egër por naiv që përpiqet të sulmojë Tomin për shkak se e shqetëson atë ose djalin e tij Tyke ndërsa përpiqet të kapë Xherrin. Fillimisht, Spike ishte pa emër dhe memec, përveç ulërimave dhe zhurmave kafshuese, si dhe sulmonte pa dallim, duke mos u kujdesur nëse ishte Tomi apo Xherri, megjithëse zakonisht e sulmonte Tomin. Në filmat vizatimorë të mëvonshëm, Spike fliste shpesh, duke përdorur një zë dhe shprehje, të interpretuara nga Billy Bletcher dhe më vonë ngaPatrick McGeehan, Jerry Mann, Bob Shamrock, John Brown, Stan Freberg dhe Daws Butler, të modeluara sipas komedianit Jimmy Durante. Qimet e Spike kanë ndryshuar gjatë viteve nga gri në ngjyrë kremoze të errët. Shtimi i djalit të Spike, Tyke, në fund të viteve 1940 çoi në një zbutje të lehtë të personazhit të Spike dhe në një serial teatral jetëshkurtër të quajtur *Spike dhe Tyke''.

Shumica e karikaturave me Spike në to përputhen me një temë: zakonisht, Spike përpiqet të arrijë diçka, siç është ndërtimi i një shtëpie për qen ose gjumi, kur sjelljet e Tomit dhe Xherrit e ndalojnë atë ta bëjë këtë. Spike më pas, me sa duket për shkak të paragjykimeve, e veçon Tomin si fajtor dhe e kërcënon se nëse ndodh përsëri, ai do t'i bëjë "diçka të tmerrshme", duke e detyruar Tomin të marrë fajin, ndërsa Xherri dëgjon. Më pas, Xherri zakonisht bën gjithçka që mundet për të ndërprerë çfarëdo që bën Spike, ndërsa Tomi mezi arrin ta ndalojë atë, zakonisht duke u plagosur gjatë këtij procesi. Zakonisht, Xherri përfundimisht shkatërron çfarëdo që bën Spike në një mënyrë spektakolare dhe e lë Tomin të marrë fajin, duke e detyruar atë të largohet nga Spike dhe në mënyrë të pashmangshme të humbasë.

Jashtë ekranit, Spike i bën diçka Tomit, dhe Tomi zakonisht tregohet i plagosur ose në një situatë të keqe, ndërsa Xherri përkëdhel me vetëkënaqësi Spike i padëmtuar. Tomi ndonjëherë acarohet me Spike. Një shembull është në filmin ''That's My Pup!'', kur Spike e detyron Tomin të vrapojë në një pemë sa herë që djali i tij leh, duke bërë që Tomi ta varë Tyke në një shtizë flamuri. Të paktën një herë, Tomi bën diçka që i sjell dobi Spike, i cili premton të mos ndërhyjë më kurrë, duke bërë që Xherri të largohet me tërbim nga shtëpia dhe të vrapojë në distancë.

Tyke përshkruhet si një qenush i lezetshëm, me pamje të ëmbël, i lumtur dhe i dashur. Ai është djali i Spike. Ndryshe nga Spike, Tyke nuk flet dhe komunikon vetëm, kryesisht me të atin, duke lehur, duke lëvizur bishtin, duke u ankuar dhe duke u rënkuar. Spike gjithmonë bënte çmos për t'u kujdesur dhe për të ngushëlluar djalin e tij dhe për t'u siguruar që ai është i sigurt nga Tomi. Tyke e do të atin dhe Spike e do të birin dhe ata shkojnë si miq, megjithëse shumicën e kohës ata do të flinin një sy gjumë ose Spike do t'i mësonte Tyke faktet kryesore të jetës si qen. Ashtu si Spike, pamja e Tyke-ut ka ndryshuar me kalimin e viteve, nga gri, me putra të bardha, në ngjyrë të nxirë kremoze. Kur *Tom & Jerry Kids* u transmetua për herë të parë, kjo ishte hera e parë që shikuesit e dëgjuan Tyke të fliste.

### Butch dhe Toodles Galore 
Butch është një mace e zezë, që pi duhan dhe që dëshiron gjithashtu të hajë Xherrin. Ai është kundërshtari më i shpeshtë i Tomit. Në shumicën e filmave të shkurtër në të cilët shfaqet, ai zakonisht shihet duke rivalizuar Tomin mbi Toodles. Butch ishte shoku i Tomit si në disa vizatime, ku Butch është udhëheqësi i shoqeve të Tomit, maceve të rrugës, të cilat janë kryesisht Lightning, Topsy dhe Meathead. Butch flet më shpesh se Tomi ose Xherri në shumicën e filmave të shkurtër.

Butch dhe Toodles u prezantuan fillimisht në filmin e shkurtër të Hugh Harman të vitit 1941, *The Alley Cat*, por u integruan në Tom dhe Xherri në vend që të vazhdonin në serinë e tyre.

### Nibbles 
Nibbles është një mi i vogël gri që shpesh shfaqet në filma të shkurtër si një mi bonjak. Ai është një individ i pakujdesshëm që shumë rrallë e kupton rrezikun e situatës, thjesht duke ndjekur udhëzimet sa më mirë që mundet si sipas urdhrit të Xherrit ashtu edhe sipas kuptimit të tij të pafajshëm të situatës. Kjo mund të çojë në rezultate të tilla si "marrja e djathit" duke i kërkuar thjesht Tomit ta marrë atë për të, në vend që të ndjekë shembullin e Jerry-t për të manovruar dhe për t'iu shmangur Tomit. Shumë herë Nibbles është një aleat i Xherrit në luftimet kundër Tomit, duke përfshirë edhe rolin e Mouseketeer të dytë. Atij i jepen role folëse në të gjitha paraqitjet e tij si një Mouseketeer, shpesh me një ton të lartë francez, të ofruar nga Francoise Brun-Cottan. Megjithatë, gjatë një filmi të shkurtër në të cilin ai shpëtoi Robin Hudin, zëri i tij ishte në vend të kësaj një theks më mashkullor dhe i ashpër i Cockney, i ofruar nga Lucille Bliss.

## 1940 – 1958: Hanna dhe Barbera/MGM seritë me kartona 
*Këto  114 seri janë drejtuar nga William Hanna dhe Joseph Barbera në Metro-Goldwyn-Mayer cartoon studio në Hollywood, California.  Këto janë bërë në teatrin Metro-Goldwyn-Mayer.*

*Puss Gets the Boot u prodhua nga Rudolf Ising ; pasuar pastaj ne 1955 qe  prodhua nga  Fred Quimby.  Hanna dhe Barbera prodhuan përsëri në 1956 to 1958.*

### 1940 
* 001.*Puss Gets the Boot* 

### 1941 
* 002.*The Midnight Snack* 
* 003.*The Night Before Christmas*

### 1942 
* 004.*Fraidy Cat*
* 005.*Dog Trouble* 
* 006.''Puss n' Toots* 
* 007.*The Bowling Alley Cat*
* 008.*Fine Feathered Friend*

### 1943 
* 009.*Sufferin' Cats!* 
* 010.*The Lonesome Mouse*
* 011.*The Yankee Doodle Mouse*  
* 012.*Baby Puss* **U**

### 1944 
* 013.*The Zoot Cat* ^
* 014.*The Million Dollar Cat*
* 015.*The Bodyguard* **U**   
* 016.*Puttin' on the Dog*
* 017.*Mouse Trouble* 

### 1945 
* 018.*The Mouse Comes to Dinner* ^
* 019.*Mouse in Manhattan*
* 020.*Tee for Two*
* 021.*Flirty Birdy*
* 022.*Quiet Please!* 
* 046.*Tennis Chumps*

### 1950 
* 047.*Little Quacker* 
* 048.*Saturday Evening Puss*
* 049.*Texas Tom* ^
* 050.*Jerry and the Lion*
* 051.*Safety Second*
* 052.*Tom and Jerry in the Hollywood Bowl* 
* 053.*The Framed Cat*
* 054.*Cue Ball Cat*

### 1951 
* 055.*Casanova Cat* 
* 056.*Jerry and the Goldfish* 
* 057.*Jerry's Cousin* 
* 058.*Sleepy-Time Tom*
* 059.*His Mouse Friday*
* 060.*Slicked-up Pup*
* 061.*Nit-witty Kitty*
* 062.*Cat Napping*

### 1952 
* 063.*The Flying Cat*
* 064.*The Duck Doctor*
* 065.*The Two Mouseketeers*
* 066.*Smitten Kitten*  ^ ^^
* 067.*Triplet Trouble*
* 068.*Little Runaway*
* 069.*Fit to be Tied*
* 070.*Push-Button Kitty*
* 071.*Cruise Cat*
* 072.*The Dog House*

### 1953 
* 073.*The Missing Mouse*
* 074.*Jerry and Jumbo*
* 075.*Johann Mouse* 

### 1954 
* 080.*Puppy Tale*
* 081.*Posse Cat* 
* 082.*Hic-cup Pup*
* 083.*Little School Mouse*
* 084.*Baby Butch*
* 085.*Mice Follies*
* 086.*Neapolitan Mouse* 
* *0*87.*Downhearted Duckling*
* 088.*Pet Peeve* 
* 089.*Touché, Pussy Cat*
* 090.*Southbound Duckling*

### 1955 
* 091.*Pup on a Picnic*
* 092.*Mouse for Sale*
* 093.*Designs on Jerry*
* 094.*Tom and Chérie* (in CinemaScope)
* 096.*Pecos Pest*
* 097.*That's My Mommy* (in CinemaScope)

### 1956 
(All cartoons in CinemaScope)
* 098.*The Flying Sorceress*
* 099.*The Egg and Jerry* 
* 100.*Busy Buddies*
* 101.*Muscle Beach Tom*
* 102.*Down Beat Bear*
* 103.*Blue Cat Blues*
* 104.*Barbecue Brawl* (Perspecta Stereo)

### 1957 
(All cartoons in CinemaScope and Perspecta Stereo)
* 105.*Tops with Pops* 
* 106.*Timid Tabby*
* 107.*Feedin' the Kiddie* 
* 108.*Mucho Mouse*
* 109.*Tom's Photo Finish*

### 1958 
(All cartoons in CinemaScope and Perspecta Stereo)
* 110.*Happy Go Ducky*111.*Royal Cat Nap*
* 150.*The A-Tom-Inable Snowman*  (Levitow)
* 151.*Catty-Cornered*  (Levitow)
* 152.*Cat and Dupli-cat*  (Jones, Nobles)
* 153.*O-Solar Meow*  (Levitow)
* 154.*Guided Mouse-ille*  (Levitow)

### 1967-2005 
* 155.*Rock 'n' Rodent*  (Levitow)
* 156.*Cannery Rodent*  (Jones, Noble)
* 157.*The Mouse from H.U.N.G.E.R.*  (Levitow) 
* 158.*Surf-Bored Cat*  (Levitow)
* 159.*Shutter Bugged Cat*  (Ray)  *Part Time Pal*, *The Yankee Doodle Mouse*, *Nit-witty Kitty*, *Johann Mouse*, *Heavenly Puss* and *Designs on Jerry*
* 160.*Advance and Be Mechanized*  (Washam)
* 161.*Purr-Chance to Dream*  (Washam)
* 162.*The KarateGuard*

## Warner Bros. Animation cartoon    
### 2007-2013 
* *Tom and Jerry: Robin Hood and His Merry Mouse*
**Tom and Jerry's Giant Adventure* 
**Tom and Jerry Meet Sherlock Holmes''

## Referime