Xhevat Korça

**Xhevat Korça** ose ***Djevat Kortsha*** (Korçë, 10 janar 1893 - Burgu i Burrelit, 27 korrik 1959) ka qenë mësues, historian dhe ministër Arsimi i qeverisë Kruja.

Ka lënë përkthime të dokumenteve mbi shqiptarët nga arkivat austriake, përkthime të cilat gjenden në Arkivin e Shtetit në Tiranë.

## Biografia 
U lind më 10 janar 1893 në Korçë,

Ndoqi gjimnazin e Janinës, Zosimean. Me interesimin e Gërmenjit dhe përkrahjen e Bajram Currit, administrata shqiptare gjatë pushtim-administrimit austro-hungarez dërgoi Xhevatin së bashku me disa djem të tjerë me studime në Vjenë. Ndoqi studimet në Fakultetin e Filozofisë, dega histori, nga 1917 dhe përfundoi studimet me vlerësimin «summa cum laude» më 1922. Më 1923 u emërua drejtori i parë i Gjimnazit të Shkodrës. Arsye për të cilën, u akuzua nga autoritetet ushtarake të oborrit mbretëror jugosllav si bashkëfajtor në vrasje, u pushua nga puna dhe mezi doli nga toka jugosllave. Mori pjesë në Konare, prej ku u largua më 1927 pasi Kominterni kushtëzoi dhënien e ndihmës në kthimin në komunistë të të ndihmuarve. Pas 1927 nisi të marrë ndihma nga Italia fashiste.

Në Austri ku vijoi të jetonte si emigrant politik u dha pas përkthimit të dokumenteve të Arkivit të Shtetit austriak mbi historinë kombtare shqiptare. Pas atentatit që Azis Çami dhe Ndok Gjeloshi i bënë Zogut në Vjenë, Kortshën e përzunë nga Viena dhe shkoi me banim në Graz. Më pas Kortsha u detyrua të kalonte në Itali, ku vendoset në Fiume.

Në ditët e pushtimit italian kapërceu urën që ndante Fiumen italiane me qytetin jugosllav Sushak për t'i telegrafuar prej atje mbretit Zog – mbasi në Itali çensura mund ta bllokonte lehtësisht komunikimin telegrafik. Objekti i komunikimit ishte kërkesa që ai i bante kundërshtarit të vjetër politik me i hapë kufijtë për me lejue patriotët e ikun me mbrojtë atdheun. U kthye në Shqipëri pesë muaj mbas pushtimit fashist.

Në vitin 1940 do të pranojë emërimin si anëtar i Këshillit të Shtetit së bashku me Riza Danin, Sejfi Vllamasin, Omer Nishanin, Fuad Asllanin, Dhimitër Berattin, etj. Me emërimin e mikut të tij Mustafa Kruja si kryeministër i vendit në vitin 1942, Xhevat Kortsha pranoi të bënte pjesë në kabinetin ministerial, duke marrë mbi vete barrën e Ministrisë së Arsimit, por me dy kushte:

# Gjuha italishte të hiqej si gjuhë e detyrueme prej shkollave fillore të Shqipërisë edhe të Kosovës.
# Të liroheshin prej kampit internimit në Ventotene të Italisë të gjithë arsimtarët e internuar shqiptarë.

Arsye për të cilën autoritetet fashiste italiane liruan Ermenjin, Z. Palin, V. Andonin, Butkën dhe shumë antifashista të tjerë, të cilët i dërgoi në vazhdim si mësuesa në Kosovën që tashmë i ishte bashkuar tokës amë. 

Një tjetër prej ndërmarrjeve kulturore me rëndësi të asaj periudhe, në të cilën mori pjesë edhe Xhevat Kortsha ishte edhe themelimi i Institutit të Studimeve Shqiptare.
Vrasja e Qazim Koculit në Vlorë shtyu kryetarin e kabinetit të jepte dorëheqjen në shenjë proteste. 

Me daljen nga qeveria Kruja merr fund edhe aventura politike e Xhevat Kortshës, të cilin marrja e pushtetit prej komunistave do ta gjejë në shtëpinë e tij në Tiranë. Menjëherë pason arrestimi i tij dhe i të birit Gencit, i cili kishte luftuar me batalionin «Besnik Çano» në Kosovë kundër çetnikëve dhe partizanëve jugosllavë. Në prill të vitit 1945 Kortsha doli para Gjyqit Special, të kryesuar prej Bedri Spahiut dhe Koçi Xoxes. U dënua me vdekje, por më vonë ia kthej dënimin në burgim të përjetshëm. Në vitin 1949 Xhevati ndodhej i shtruar në spitalin e burgut. 

Del nga spitali pa marrë asnjë mjekim, dhe vijoi dënimin në Burgun e Burrelit, ku pas njëfarë kohe vendosi me i dhanë fund jetës me anë të një greve urie prej të cilës ndërroi jetë 27 korrik 1959.

## Referime