Edepi

**Edepi**, në Kosovë edhe **adab,** (ar. أدب) do të thotë "përsosje, sjellje e hijshme, morali, dukë, mirësjellje, njerëzillëk" sipas rregullsive tradicionale myslimane. Ndërsa interpretimi i fushës dhe veçorive të edepit mund të ndryshojë midis kulturave të ndryshme, e zakonshme midis këtyre interpretimeve është marrja në konsideratë e qëndrimit personal përmes vëzhgimit të disa kodeve të sjelljes. Të shfaqësh edepin do të thotë të tregosh "diskriminim të duhur të rendit, sjelljes dhe shijes së duhur".

Islami ka rregulla të mirësjelljes dhe një kod etik që përfshin çdo aspekt të jetës. Myslimanët i referohen edep sjelljes së hijshme, mirësjellje, respektit dhe përshtatshmëri, duke mbuluar veprime të tilla si hyrja ose dalja nga një tualet, qëndrimi kur rri ulur dhe pastrimi i vetvetes.

Në gjuhën shqipe fjala ka zënë vend me frazeologjinë "sillet me edep" për dikë që sillet hijshëm, si dhe me mbiemrin "edepsëz" formuar me privativin e turqishtes "-siz" për "i pacipë, i paturp, i panjerëzí". Në tabanin sufi, *edepi* shpreh veçanërisht marrëdhëniet e ndjekësve me shehlerët dhe tarikatet.
* Pirja në 3 gllënjka me ngadalë.
* Përdorimi i dorës së djathtë për të pirë dhe për të ngrënë.
* Të thënit "*Assalaamualaikum warahmathullahi wabarakaatuhu*" (paqja, mëshira dhe bekimet e Allahut qofshin mbi ju) kur takoni dikë dhe përgjigjeni me "''Wa 'alaikumus selam warahmathullahi wabarakaatuhu* " (dhe mëshira e paqes së Allahut qoftë mbi ju gjithashtu). 
* Të thënit *Alhamdulillah* (gjithë mirënjohja dhe lavdërimi është vetëm për Allahun) kur *teshtitni* dhe përgjigjeni me "Yarhamukallah" (Allahu ju mëshiroftë).
* Të thënit *Ezanin* në veshin e djathtë të një të porsalinduri dhe Ikametin në të majtë të saj.
* Në sferën e higjienës, përfshin:
** Prerja e mustaqeve
** Heqja e qimeve në sqetull pavarësisht nga gjinia
** Prerja e thonjve
** Rrethprerja e pasardhësve meshkuj
** Pastrimi i vrimave të hundës, gojës dhe dhëmbëve  dhe
** Pastrimi i trupit pas urinimit dhe jashtëqitjes
* Mos hyrja në shtëpinë e një mikpritësi derisa dikush të sigurohet që prania e tij është e mirëseardhur ( *hatta tasta nisu'' )
* Abstenimi nga marrëdhëniet seksuale gjatë ciklit menstrual dhe shkarkimit  [Kur'an 2:222] dhe banjë ceremoniale pas ciklit menstrual, dhe *Janabah* ( shkarkim seminal / ovular ose marrëdhënie seksuale). [Kuran 4:43 ] [Kur'an 5: 6 ]
* Ritualet e varrimit përfshijnë faljen e xhenazes së larë dhe të mbështjellë me qefin dhe varrosjen.

Lista e mësipërme nuk është gjithëpërfshirëse. Ndërsa Islami e sheh veten më shumë si një mënyrë jetese sesa një fe, edepi islam ka të bëjë me të gjitha fushat e jetës së një individi, jo thjesht me listën e përmendur më sipër.

## Shembuj të nxitjes së edepit 
### Hadith ose (thëniet e Muhamedit) 
Hadith sunni:

Ebu Amr esh-Shejbani tha: "Pronari i kësaj shtëpie (dhe ai tregoi shtëpinë e 'Abdullah ibn Mes'udit) tha:" Unë e pyeta Profetin, paqja e Allahut qoftë mbi të, veprimin të cilin Allahu e do më të mirë Ai u përgjigj: 'Lutja në kohën e duhur'. 'E pastaj?' Unë pyeta. Ai tha: 'Atëherë mirësia ndaj prindërve.' Unë pyeta: 'Atëherë çfarë?' Ai u përgjigj: 'Atëherë xhihad në Rrugën e Allahut.'" Ai shtoi, "Ai më tregoi për këto gjëra. Nëse do ta kisha kërkuar të më tregonte më shumë, ai do të më thoshte më shumë".

***Kitab Al Adab Al*** Mufrad f.29 Qahwama.com

## Shiko gjithashtu 
* Etiketimet në Lindjen e Mesme
* Lista e termave islamikë në arabisht
* leksik

## Shënime dhe referenca