open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ëndrra e sofomorit

Në matematikë, **ëndrra e vitdytistit** është çifti i identiteteve (sidomos i pari)

\begin{alignat}{2}
 & \int_0^1 x^{-x}\,dx &&= \sum_{n=1}^\infty n^{-n} \\
 & \int_0^1 x^x  \,dx &&= \sum_{n=1}^\infty (-1)^{n+1}n^{-n} = - \sum_{n=1}^\infty (-n)^{-n}
\end{alignat} zbuluar në 1697 nga Johann Bernoulli .

Vlerat numerike të këtyre konstantave janë afërsisht 1.291285997... dhe 0.7834305107... , respektivisht.

Emri "ëndrra e studentit të dytë"  është në kontrast me emrin " ëndrra e vitparistit " që i është dhënë identitetit të pasaktë   Ëndrra e studentit të vitit të dytë ka një ndjenjë të ngjashme shumë-e mirë-për-të-qenë-e vërtetë, por është e vërtetë.

## Prova 
djathtas|parapamje|200x200px| Grafiku i funksioneve *y*&nbsp;=&nbsp;*x**x* (e kuqe, më e ulët) dhe *y*&nbsp;=&nbsp;*x*&#x2212;*x* (gri, sipër) në intervalin *x*&nbsp;&#x2208;&nbsp;(0,&nbsp;1 &#x5D; .
Provat e dy identiteteve janë krejtësisht analoge, kështu që këtu është paraqitur vetëm prova e të dytit. Përbërësit kryesorë të provës janë:

* për të shkruar x^x = \exp(x\ln x) (duke përdorur shënimin ln për logaritmin natyror dhe exp për funksionin eksponencial );
* të zgjerohet \exp(x\ln x) duke përdorur serinë e fuqive për exp ; dhe
* për të integruar term-për-term, duke përdorur integrimin me zëvendësim .

Në detaje,  mund të zgjerohet si

x^x = \exp(x \log x) = \sum_{n=0}^\infty \frac{x^n(\log x)^n}{n!}.

Prandaj,

\int_0^1 x^x\,dx = \int_0^1 \sum_{n=0}^\infty \frac{x^n(\log x)^n}{n!} \,dx. 

Nga konvergjenca e njëtrajtshme e serisë së fuqisë, mund të shkëmbehet shuma dhe integrimi për të dhënë

\int_0^1 x^x\,dx = \sum_{n=0}^\infty \int_0^1 \frac{x^n(\log x)^n}{n!} \,dx. 

Për të vlerësuar integralet e mësipërme, mund të ndryshohet ndryshorja në integral nëpërmjet zëvendësimit x=\exp(-\frac{u}{n+1}). Me këtë zëvendësim, kufijtë e integrimit transformohen në 0  duke dhënë identitetin \int_0^1 x^n(\log x)^n\,dx = (-1)^n (n+1)^{-(n+1)} \int_0^\infty u^n e^{-u}\,du. Nga identiteti integral i Euler-it për funksionin Gamma, një ka \int_0^\infty u^n e^{-u}\,du=n!, kështu që \int_0^1 \frac{x^n (\log x)^n}{n!}\,dx
= (-1)^n (n+1)^{-(n+1)}.
Bashkimi Rus i Lituanisë

**Bashkimi Rus Lituanez** ( Lituanisht: *Lietuvos rusų sąjunga* , LRS;  , *Soyuz russkikh Litvy* ) ishte një parti politike në Lituani që përfaqësonte rusët e Lituanisë.

Në vitin 2007, partia formoi një aleancë me Aksionin Zgjedhor të Polakëve në Lituani, i cili përfaqëson polakët e Lituanisë . Në vitin 2021, partia u shpërbë. 

## Shihni gjithashtu 
* Veprimi zgjedhor i polakëve në Lituani
* Aleanca Ruse, një parti e ndarë nga Bashkimi Rus Lituanez, i cili gjithashtu përfaqësonte pakicën ruse
Rrotullimi

djathtas|parapamje| Një sferë që rrotullohet (rrotullohet) rreth një boshti
**Rrotullimi** ose **lëvizja rrotulluese** është lëvizja rrethore e një objekti rreth një vijës qendrore, e njohur si një ***bosht rrotullimi*** . Një figurë e rrafshët mund të rrotullohet ose në drejtim të akrepave të orës ose në drejtim të kundërt rreth një boshti pingul që kryqëzohet kudo brenda ose jashtë figurës në një *qendër rrotullimi* . Një objekt i ngurtë ka një numër të pafund boshtesh dhe këndesh rrotullimi të mundshëm, duke përfshirë rrotullimin kaotik (ndërmjet orientimeve arbitrare), në kontrast me rrotullimin rreth një boshti të fiksuar .

Rasti i veçantë i një rrotullimi me një bosht të brendshëm që kalon përmes qendrës së masës së trupit njihet si **rrotullim** (ose *autorotacion* ). 

Secili lloj rrotullimi përfshihet në një lloj shpejtësie këndore përkatëse (shpejtësia këndore e rrotullimit dhe shpejtësia këndore orbitale) dhe momenti këndor (momenti këndor i rrotullimit dhe momenti këndor orbital).
Kuarci

**Kuarci** është një mineral i fortë, kristalor i përbërë nga silica ( dioksid silikoni ). Atomet janë të lidhura në një kornizë të vazhdueshme të tetraedrave silikon-oksigjen SiO4, ku secili oksigjen ndahet midis dy tetraedrave, duke dhënë një formulë të përgjithshme kimike të  . Prandaj, kuarci klasifikohet strukturisht si një mineral silikat i kornizës dhe në përbërje si një mineral oksid . Kuarci është minerali i dytë më i bollshëm në koren kontinentale të Tokës, pas feldspatit . 

Kuarci ekziston në dy forma, α-kuarci normal dhe β-kuarci me temperaturë të lartë, që të dyja janë kirale . Transformimi nga α-kuarci në β-kuarc ndodh papritur në  . Meqenëse transformimi shoqërohet me një ndryshim të konsiderueshëm në vëllim, ai mund të shkaktojë lehtësisht mikrofrakturimin e qeramikës ose shkëmbinjve që kalojnë nëpër këtë prag të temperaturës.

Ka shumë lloje të ndryshme të kuarcit, disa prej të cilave klasifikohen si gurë të çmuar . Që nga lashtësia, varietetet e kuarcit kanë qenë mineralet më të përdorura në prodhimin e bizhuterive dhe gdhendjeve në gurë të fortë, veçanërisht në Evropë dhe Azi.
Almogrote

**Almogrote** është një pastë/lyerje e butë e bërë nga djathi i fortë, specat, vaji i ullirit, hudhra dhe përbërës të tjerë, i cili zakonisht hahet i përhapur në bukë të thekur . Është ushqim vendas i La Gomerës në Ishujt Kanarie .
Korja kontinentale

[parapamje| [Korja oqeanike|Korja kontinentale dhe oqeanike në mantelin e sipërm]]
**Korja kontinentale** është shtresa e shkëmbinjve magmatikë, metamorfikë dhe sedimentarë që formon kontinentet gjeologjike dhe zonat e shtratit të detit të cekët pranë brigjeve të tyre, të njohura si *raftet kontinentale* . Kjo shtresë nganjëherë quhet *sial* sepse përbërja e saj në masë është më e pasur me silikate alumini (Al-Si) dhe ka një densitet më të ulët në krahasim me koren oqeanike,   e quajtur *sima* e cila është më e pasur me silikat magnezi (Mg-Si) minerale. Ndryshimet në shpejtësitë e valëve sizmike kanë treguar se në një thellësi të caktuar ( ndërprerja e Konnradit ), ekziston një kontrast mjaft i mprehtë midis kores së sipërme kontinentale më felsike dhe kores së poshtme kontinentale, e cila ka karakter më mafik . 

Pjesa më e madhe e kores kontinentale është tokë e thatë mbi nivelin e detit. Megjithatë, 94% e rajonit të kores kontinentale të Zelandës është zhytur nën Oqeanin Paqësor,  me Zelandën e Re që përbën 93% të pjesës mbi ujë.

[parapamje|350x350px| Trashësia e [Korja (gjeologji)|kores së Tokës (km)]]
Fourme d'Ambert

'''Fourme d'Ambert** është një djathë blu francez gjysmë i fortë. Një nga djathrat më të vjetër të Francës, ai daton që nga koha romake.&#x5B; **' &#x5D;  Është bërë nga qumështi i papërpunuar i lopës nga rajoni Auvergne i Francës, me një formë cilindrike të veçantë dhe të ngushtë. 

Djathi gjysëm i fortë është i inokuluar me spore *Penicillium roqueforti* dhe vjetërohet për të paktën 28 ditë.

Pothuajse identike me Fourme de Montbrison, të dy u mbruan nga e njëjta AOC nga viti 1972 deri në 2002 kur secili u njoh si djathi i tij me dallime të vogla në prodhim.  Një ngjashmëri e djathit mund të gjendet e skalitur mbi hyrjen e një kishe mesjetare në La Chaulme, Puy-de-Dome.
Cazelle de Saint Affrique

**Cazelle de Saint Affrique** është një djathë i pjekur i butë, i athët, i bërë nga qumështi i deles së pasterizuar në rajonin Midi-Pyrénées të Francës. Është një djathë artizanal, i punuar me dorë në formë të rrumbullakët.

Djathi e ka marrë emrin nga *cazelle*, një ndërtesë guri e zakonshme në Aveyron, zona nga e ka origjinën djathi. Kazelitë përdoren për të strehuar sanë dhe për të strehuar barinjtë vendas dhe delet e tyre.  Pjesa Saint Affrique e emrit i referohet komunës Saint Affrique, ku përpunohet djathi.

Djathi është bërë në një mënyrë të ngjashme me Crottin de Chavignol . Në moshën gjashtë javore ka një strukturë të lëmuar, të dendur dhe pak çamçake. Shija është pak arra, me një përfundim shumë të pastër. Lëkura e ngrënshme është e zhdërvjellët, me një aromë pak të hidhur.
Carré d'Aurillac

parapamje|'''Carré d'Aurillac**
 
**Carré d'Aurillac** është një markë djathi blu në pronësi të kompanisë së djathit në pronësi të përbashkët me bazë në Toulouse, Les Fromageries Occitanes . Është një djathë blu i prodhuar në mënyrë industriale, i njohur ndonjëherë edhe si **Bleu d'Aurillac''' . Vetë djathi prodhohet në Bedoussac, e cila është pjesë administrative e komunës rurale të Saint-Mamet-la-Salvetat në departamentin francez të Kantalit.

Djathi është në formë katrore (carré) dhe bëhet nga qumështi i pasterizuar i lopës .
Sarasson

parapamje|Sarasson
 
**Sarasson** është një produkt bulmeti francez që i ngjan fromage blanc i bërë nga dhalla .  Tradicionalisht prodhohet në departamentet franceze të Loire, Ardèche, Haute-Loire dhe Puy-de-Dome . Në librin shkollor të bujqësisë të vitit 1600,  , Olivier de Serres përmend produktin.
Djathë banon

**Banon** është një djathë francez i bërë në rajonin përreth qytetit të Banon në Provence, Franca juglindore.

I njohur gjithashtu si **Banon à la feuille**, është një djathë i papasterizuar i bërë nga qumështi i dhisë dhe është në formë rrethore, rreth 7 centrima në diametër dhe 2.5 centimetra në lartësi dhe me peshë rreth 100&nbsp;g. Ky djathë i athët i papjekur dhe i papërpunuar përbëhet nga një patë e bardhë e hollë e butë që mbështillet me gjethe gështenja dhe lidhet me rafia përpara dërgesës.

Specialiteti provençal *fromage fort du Mont Ventoux* krijohet duke vendosur një banon të ri në një kavanoz prej balte . Djathi më pas kalohet me kripë dhe piper, lyhet me uthull dhe eau-de-vie dhe lihet në një bodrum të freskët të fermentohet. Përgatitja do të zhvillojë një shije gjithnjë e më të ashpër, e cila mund të zgjasë për shumë vite.

## Prodhimi 
Periudha *e afinimit* zgjat dy javë, pas së cilës zhytet në eau de vie dhe mbështillet me gjethe gështenje të zbutura dhe sterilizuara duke zier në një përzierje uji dhe uthull. Djathi është më i miri kur bëhet midis pranverës dhe vjeshtës.

Banon iu dha etiketa Appellation d'Origine Contrôlée (AOC) në 2003.
Karburanti bërthamor

parapamje| Procesi i karburantit bërthamor
[djathtas|parapamje| Një grafik që krahason [Numri i masës|numrin e nukleonit me energjinë e lidhjes]]
**Karburanti bërthamor** është materiali i përdorur në centralet bërthamore për të prodhuar turbina me nxehtësi. Nxehtësia krijohet kur karburanti bërthamor i nënshtrohet ndarjes bërthamore . Karburanti bërthamor ka densitetin më të lartë të energjisë nga të gjitha burimet praktike të karburantit. Proceset e përfshira në minierat, rafinimin, pastrimin, përdorimin dhe asgjësimin e karburantit bërthamor njihen kolektivisht si cikli i karburantit bërthamor.

Shumica e lëndëve djegëse bërthamore përmbajnë elementë të rëndë aktinid të zbërthyeshëm që janë në gjendje të pësojnë dhe të mbajnë ndarje bërthamore . Tre izotopet më të rëndësishme të zbërthimit janë uranium-233, uranium-235 dhe plutonium-239 . Kur bërthamat e paqëndrueshme të këtyre atomeve goditen nga një neutron që lëviz ngadalë, ato shpesh ndahen, duke krijuar dy bërthama vajza dhe dy ose tre neutrone të tjera. Në atë rast, neutronet e lëshuara vazhdojnë të ndajnë më shumë bërthama. Kjo krijon një reaksion zinxhir të vetëqëndrueshëm që kontrollohet në një reaktor bërthamor, ose i pakontrolluar në një armë bërthamore . Përndryshe, nëse bërthama thith neutronin pa u ndarë, ajo krijon një bërthamë më të rëndë me një neutron shtesë. Jo të gjitha llojet e karburanteve bërthamore krijojnë energji nga ndarja bërthamore; plutonium-238 dhe disa izotopë të tjerë përdoren për të prodhuar sasi të vogla të energjisë bërthamore nga zbërthimi radioaktiv në gjeneratorët termoelektrikë me radioizotop dhe llojet e tjera të baterive atomike .
Frekuenca natyrore

**Frekuenca natyrore**, e matur në termat e *eigenfrekuencës*, është shkalla me të cilën një sistem lëkundës tenton të lëkundet në mungesë të shqetësimit. Një shembull themelor ka të bëjë me oshilatorët e thjeshtë harmonikë, të tillë si një sustë ideale pa humbje energjie, ku sistemi shfaq lëkundje me amplitudë konstante me një frekuencë konstante. Fenomeni i rezonancës ndodh kur një dridhje e detyruar përputhet me frekuencën natyrore të një sistemi.

## Vështrim i përgjithshëm 
Dridhjet e lira të një trupi elastik, të quajtura edhe *vibrime natyrore*, ndodhin në frekuencën natyrore. Dridhjet natyrore janë të ndryshme nga dridhjet e detyruara që ndodhin në frekuencën e një force të zbatuar (frekuenca e detyruar). Nëse frekuenca e detyruar është e barabartë me frekuencën natyrore, amplituda e vibrimeve rritet shumëfish. Kjo dukuri njihet si rezonancë .  *Mënyra normale* e një sistemi përcaktohet nga luhatja e një frekuence natyrore në një formë valore sinus.

Në analizën e sistemeve, është e përshtatshme të përdoret frekuenca këndore  në vend të frekuencës *f*, ose parametri kompleks i domenit të frekuencës  .

Në një sistem masë-sustë, me masë *m* dhe konstante të sustës *k*, frekuenca këndore natyrore mund të llogaritet si: \omega _0 =\sqrt{\frac{k}{m}}

Në një rrjet elektrik, *ω* është një frekuencë këndore natyrore e një funksioni përgjigjeje *f*(*t*) nëse transformimi Laplasit *F*(*s*) i *f*(*t*) përfshin termin , ku  për një *σ* reale, dhe  është një konstante.  Frekuencat natyrore varen nga topologjia e rrjetit dhe vlerat e elementeve por jo nga hyrja e tyre.  Mund të tregohet se bashkësia e frekuencave natyrore në një rrjet mund të merret duke llogaritur polet e të gjitha funksioneve të impedancës dhe hyrjes së rrjetit.  Një pol i funksionit të transferimit të rrjetit shoqërohet me një frekuencë këndore natyrore të variablit përkatës të përgjigjes; megjithatë mund të ekzistojë një frekuencë këndore natyrore që nuk korrespondon me një pol të funksionit të rrjetit. Këto ndodhin në disa gjendje fillestare të veçanta. 

Në qarqet LC dhe RLC, frekuenca e tyre këndore natyrore mund të llogaritet si:  \omega _0 =\frac{1}{\sqrt{LC}}

## Shihni gjithashtu 
* Frekuenca themelore
Saint Agur Blue

**Shën Agur** është një djathë blu i bërë me qumësht lope të pasterizuar nga fshati Beauzac në Monts du Velay, pjesë e rajonit malor Auvernjë të Francës qendrore. Zhvilluar në vitin 1988 nga kompania e djathit Bongrain, është bërë nga qumështi i pasterizuar i lopës, i pasuruar me krem dhe përmban 60% yndyrë gjalpi, duke e cilësuar atë si një djathë me dy krem. I vjetëruar për 60 ditë në bodrume, djathi bëhet më i fortë dhe më pikant ndërsa plaket.

Djathi i bardhë i lagësht, i pasur, ka venat karakteristike të mykut të gjelbër ulliri në të gjithë dhe një strukturë të lëmuar, kremoze me një shije delikate të butë pikante që i ngjan një Roquefort më të butë dhe më të hollë në paraqitje dhe shije. Nuk është aq i kripur sa djathi blu tradicional, dhe natyra e tij e ëmbël dhe kremoze është e ekuilibruar që të mos mposhtet me një kafshim të mprehtë, megjithëse kjo varet nga mosha e djathit. Për shkak të natyrës së tij me dy krem, ky djath përhapet lehtësisht dhe gjithashtu shkrihet mirë.

Saint Agur prodhohet në prizma tetëkëndëshe secila 2kg, që japin një formë që e bën të lehtë prerjen në pykë. Nuk ka lëkurë dhe ndonjëherë vjen në fletë metalike për të parandaluar që djathi të bëhet më i kaltër.
Djathë Selles-sur-Cher

**Selles-sur-Cher** (i shkruar gjithashtu *selles-sur-cher* në të gjitha shkronjat e vogla në frëngjisht) është një djathë francez me qumësht dhie i bërë në Centre-Val de Loire, Francë . Emri i saj rrjedh nga komuna Selles-sur-Cher, Loir-et-Cher, ku u bë për herë të parë në shekullin e 19-të.

Djathi shitet në njësi të vogla cilindrike, rreth 8&nbsp;cm në diametër në bazë (reduktuar në rreth 7&nbsp;cm në krye) dhe 2–3&nbsp;cm në lartësi dhe me peshë rreth 150&nbsp;g.  Pateja qendrore është tipike për djathin e dhisë, e ngurtë dhe e rëndë në fillim, por e lagësht dhe e zbutur ndërsa shkrihet në gojë. Shija e saj është pak e kripur me një amëz të vazhdueshme. Pjesa e jashtme është e thatë me një myk gri-blu që mbulon sipërfaqen e tij dhe ka një erë myku. Myku hahet shpesh dhe ka një aromë shumë më të fortë.
Gjalpi i kajsusit

**Gjalpi i kajsusit** është një përhapje ushqimore e bërë nga kajsus të pjekura ose të pjekura. Ka shije të pasur dhe kremoze dhe kur ruhet, vajrat dhe lëndët e ngurta ndahen lehtësisht.

Gjalpi i kajsusit është i lartë në proteina, yndyrna të pangopura dhe vitaminë B. 

Një lugë gjelle gjalpë kajsusi pa kripë siguron 94 kalori, 12 për qind të vlerës ditore të yndyrës dhe 8 për qind të vlerës ditore të yndyrës së ngopur .  Megjithatë, ai përmban më pak yndyrë se shumica e arrave.
Konfitura

Një **konfiturë** është çdo reçel frutash, marmelatë, pastë ose frut i zier në shurup të trashë.    Konfit, rrënja e fjalës, vjen nga fjala franceze *confire*, që fjalë për fjalë do të thotë 'i ruajtur';   një konfit është çdo lloj ushqimi që gatuhet ngadalë për një periudhë të gjatë kohore si një metodë konservimi. 
Skeda:Bassine_à_confiture.JPG|alt=A copper bowl for cooking confiture|Një tas bakri për gatim
Ëndrra e vitparistit

djathtas|parapamje| Një ilustrim i ëndrrës së vitparistit në dy dimensione. Secila anë e katrorit është X+Y në gjatësi. Sipërfaqja e katrorit është shuma e sipërfaqes së rajonit të verdhë (=X 2 ), sipërfaqes së zonës së gjelbër (=Y 2 ) dhe sipërfaqes së dy rajoneve të bardha (=2×X×Y).
**Ëndrra e vitparistit** është një emër që i është dhënë ekuacionit të gabuar (x+y)^n=x^n+y^n, ku n është një numër real (zakonisht një numër i plotë pozitiv më i madh se 1) dhe x,y janë numra realë jo zero. Nxënësit fillestarë zakonisht e bëjnë këtë gabim në llogaritjen e fuqisë së një shume numrash realë, duke supozuar në mënyrë të gabuar fuqitë shpërndarjen mbi shuma.   Kur *n* = 2, është e lehtë të shihet pse kjo është e pasaktë: ( *x*&nbsp;+&nbsp;*y* ) 2 mund të llogaritet saktë si *x* 2&nbsp;+&nbsp;2 *xy*&nbsp;+&nbsp;*y* 2 duke përdorur shpërndarjen. Për vlera të plota pozitive më të mëdha të *n-së*, rezultati i saktë jepet nga teorema binomiale.

Emri "ëndrra e vitparistit" ndonjëherë i referohet gjithashtu teoremës që thotë se për një numër të thjeshtë *p*, nëse *x* dhe *y* janë anëtarë të një unaze komutative të karakteristikës *p*, atëherë ( *x*&nbsp;+&nbsp;*y* ) p &nbsp;=&nbsp;*x p*&nbsp;+&nbsp;*y* *p* . Në këtë lloj aritmetike më ekzotike, "gabimi" në fakt jep rezultatin e saktë, pasi *p* i ndan të gjithë koeficientët binomialë veç të parës dhe të fundit, duke i bërë të gjithë termat e ndërmjetëm të barabartë me zero.

## Shembuj 
* (1+4)^2 = 5^2 = 25, por 1^2+4^2 = 17 . 
* \sqrt{x^2+y^2} nuk është e barabartë me \sqrt{x^2}+\sqrt{y^2}=|x|+|y| . Për shembull, \sqrt{9+16}=\sqrt{25}=5, që nuk është e barabartë me  . Në këtë shembull, gabimi po kryhet me eksponentin
Nièr beurre

***Nièr beurre*** ("gjalpë i zi" në Jèrriais ) është një lloj gjalpi molle, një konservë mollësh, që është pjesë e kuzhinës dhe kulturës së Xhersit . 

*Nièr beurre* është bërë nga mollë të gatuara në musht . Mushti reduktohet në një shurup para se të shtohen mollët. Pas disa orësh zierje, shtohet sheqeri dhe përzierja kalohet me limon, jamball dhe spec .
Dulce de leche

parapamje|Dulce de leche
 
***Dulce de leche***, **doce de leite** , **qumësht i karamelizuar**, **karamele qumështi** ose **reçel qumështi** është një ëmbëlsirë e njohur në Amerikën Latine, Francë, Poloni, Afrikën e Jugut dhe Filipine, e përgatitur duke ngrohur ngadalë sheqerin dhe qumështin për disa orë. Substanca merr një konsistencë të lyeshme, si salcë dhe e merr aromën dhe ngjyrën e saj të pasur nga nxirja jo enzimatike .   Zakonisht përdoret për të mbushur ose mbushur ushqime të tjera të ëmbla.

## Përgatitja 
 Bërja *e dulce de leche* në një enë bakri rrotulluese, në MeksikëKonsistenca e *dulce de leche* e bërë nga zierja e qumështit të kondensuar në një kanaçeReceta më themelore kërkon që qumështi dhe sheqeri të ziejnë ngadalë, duke i përzier pothuajse vazhdimisht derisa sheqeri të tretet (më pas mund të shtohet soda e bukës), pas përzierjes më të vazhdueshme (midis 1,5 – 2 orë) derisa përzierja të trashet dhe në fund të marrë një ngjyrë kafe të pasur të artë. -ngjyrë kafe. 

Për aromë mund të shtohen përbërës të tjerë si vanilja. Pjesa më e madhe e ujit në qumësht avullon dhe përzierja trashet; *dulce de leche* që rezulton është zakonisht rreth një e gjashta e vëllimit të qumështit të përdorur. Transformimi që ndodh në përgatitje është shkaktuar nga një kombinim i dy reaksioneve të zakonshme jo enzimatike të ngjyrosjes të quajtura karamelizimi dhe reaksioni Maillard .  

## Përdorni 
*Dulce de leche* mund të hahet vetëm, por përdoret më shpesh si mbushje ose mbushje për ushqime të tjera të ëmbla, të tilla si ëmbëlsira, churro, biskota (shih *alfajor* ), waffles, ëmbëlsira flan (aka krem karamel (i njohur si *pudim* në portugalisht- të folurit) (të mos ngatërrohet me variantin e flan -it si byrek britanik)), fruta si banane dhe fiq të ëmbëlsuar dhe akullore; është gjithashtu një përhapje popullore në krepa (panqueques), oblea (vafera) dhe tost.

## Galeria 

Skeda:Dulce_leche_recien_abierto.jpg|alt=Dulce de leche pot| *Dulce de leche tenxhere*
Skeda:Dulce_de_leche_muffins.jpg|alt=Muffins| Muffin
Skeda:Flan_casero_con_dulce_de_leche.JPG|alt=Crème caramel, a variant of a flan cake| Krem karamel, një variant i një flan
Skeda:Banoffee_pie_layers,_February_2008.jpg|alt=Banoffee pie| Byrek me banofe
Skeda:Alfajores-de-maicena-biscuits-recipe.jpg|alt=Corn starch alfajor| Niseshte misri alfajor
Skeda:Dulce_de_Leche_roll.jpg|alt=Dulce de leche roll|Rrotull *Dulce de leche*
Skeda:Dulce_de_leche_in_the_glass_jar.jpg|alt=Dulce de leche in glass jars| *Dulce de leche*në kavanoza qelqi
En vessie

***En vessie*** i referohet një metode gatimi në të cilën një mish ose pjatë tjetër gatuhet në një fshikëz (derri). Një zbatim i njohur i saj është me pulën e Bresës : *Poularde de Bresse en vessie* ; një pulë e përgatitur mbushet me foie gras, tartuf dhe aromatizues të tjerë, më pas mbyllet në fshikëz dhe zihet në lëngun e pulës.  Përparësia e metodës është se mishi nuk bie në kontakt me lëngun e gatimit; në *Poularde de Bresse en vessie*, lëngjet e pulës qëndrojnë të gjitha brenda saj dhe kthehen në një pelte me shije nëse pjata shërbehet e ftohtë.  Mishi mbetet jashtëzakonisht i lagësht.  Ajo është krahasuar me metodën e gatimit *sous vide* ku mishi paketohet me vakum dhe gatuhet ngadalë në një banjë uji .   Një efekt i ngjashëm mund të arrihet duke e mbështjellë pulën në letër alumini .
Djersitja (gatim)

parapamje| Perimet duke u djersitur, duke treguar mungesë nxirjeje
**Djersitja** në gatim është ngrohja e butë e perimeve në pak vaj ose gjalpë, me përzierje dhe rrotullim të shpeshtë për të siguruar që çdo lëng i lëshuar të avullojë.  Djersitja zakonisht rezulton në copa të buta, ndonjëherë të tejdukshme.  ndonjëherë me kripë të shtuar për të ndihmuar në largimin e lagështirës dhe duke u siguruar që të ketë pak ose aspak skuqje. 

Djersitja e perimeve është përdorur si teknikë në përgatitjen e kulisave . 

Skeda:Sweating_onions.jpg|alt=Close-up view of sweated onions|Pamje nga afër e qepëve të djersitura

## Shihni gjithashtu 
* Brasimi
* Skuqja
* Sautéing
Velvetimi (gatim)

**Velvetimi** është një teknikë në kuzhinën kineze për ruajtjen e lagështisë së mishit gjatë gatimit . Për më tepër, ai siguron një strukturë të butë ose " kadife " për mishin e çdo entree .

Mishi i papërpunuar lyhet me niseshte misri (dhe shpesh me të bardhën e vezës ) dhe më pas gatuhet paraprakisht duke skuqur ose zbardhur për një kohë të shkurtër për të vendosur shtresën.  Vera Shaoxing dhe salca e sojës shpesh shtohen për aromë. Më pas mishi mund të kaurdiset, të skuqet, të skuqet thellë, të valohet ose të zihet .  Gjatë gatimit, përzierja prej kadifeje izolon fijet e mishit nga nxehtësia, duke i penguar ato të kapen, duke rezultuar në mish më të butë . Niseshteja gjithashtu thith çdo lagështi të nxjerrë nga mishi i gatimit.

Kadifeja shpesh paraprihet ose kombinohet me një hap zbutës duke përdorur sodë buke ose papainë .
Zesti (përbërës)

parapamje| Thërrmoni një portokall
**Lëkura** ose **zesti** është një përbërës ushqimor që përgatitet duke gërvishtur ose prerë nga lëvozhga e frutave agrume të padyllura si limoni, portokalli, qitroja dhe limoni i gjelbër . Zesti përdoret për t'i dhënë shije ushqimeve.

Për sa i përket anatomisë së frutave, zest merret nga flavedo ( ekzokarpi ) i cili quhet edhe zest.  Flavedo dhe thelbi i bardhë ( albedo ) i një fruti agrumesh së bashku përbëjnë lëvozhgën e tij.  Sasitë si të flavedos ashtu edhe të pithit janë të ndryshueshme midis agrumeve dhe mund të rregullohen sipas mënyrës së përgatitjes së tyre. Lëvorja e agrumeve mund të përdoret e freskët, e tharë, e ëmbëlsuar ose turshi në kripë.

[parapamje| Prerje tërthore e një portokalli. [Fruti|Flavedo është zestuar; albedo e bardhë e hidhur ose peta në përgjithësi nuk përdoret.]]

## Përgatitja 
parapamje| Pastrimi i një limoni të gjelbër ; mezokarpi i bardhë është i dukshëm nën flavedon jeshile
parapamje| Prerja e mezokarpit nga flavedo për të bërë marmelatë, duke përdorur një thikë fleksibël të stilit fileto.
Pasi të jetë hequr çdo dyllë sipërfaqësor, përdoret një zester, rende, qërues perimesh, thikë për pastrim ose edhe një vegël për të gërryer ose prerë lëkurën e frutave. Përndryshe, lëvozhga pritet në feta, më pas thelbi i tepërt (nëse ka) pritet.

Pjesa e bardhë e lëvozhgës nën lëvozhgën ( buthë, albedo ose mezokarp ) mund të jetë e hidhur në mënyrë të pakëndshme dhe në përgjithësi shmanget duke kufizuar thellësinë e qërimit. Disa agrume kanë aq pak mezokarp të bardhë sa lëvozhga e tyre mund të përdoret e plotë. 

## Përdorimet 
Zest përdoret shpesh për t'i dhënë shije pastave dhe ëmbëlsirave të ndryshme, të tilla si byrekë (p.sh., byrek me merengë limoni ), ëmbëlsira, biskota, pudingje, ëmbëlsira, karamele dhe çokollatë . Zesti gjithashtu shtohet në pjata të caktuara (përfshirë ossobuco alla milanese ), marmelata, salca, sherbet dhe sallata .

Lëkura është një përbërës kryesor në një shumëllojshmëri kondimentesh të ëmbla dhe të tharta, duke përfshirë turshinë e limonit, chutney nga limoni i gjelbër dhe marmelatë . Likerët dhe pijet alkoolike të limonit si Licor de oro kërkojnë lëkurë agrumesh.
Jambonette

parapamje|Jambonette
 
**Jambonnette**  është një formë sharkuterie e përbërë nga pjesë afërsisht të barabarta të mishit të derrit të copëtuar dhe proshutës të mbyllur në lëkurë, në kallëpe në formë dardhe dhe të gatuar.  Mund t'i referohet gjithashtu proshutës së mbushur ose këmbëve të shpendëve.
Zester

parapamje|200x200px| Një zester pastron një portokall.
Një **zester** (edhe **zester agrumesh** ose **zester limoni** ) është një enë kuzhine për marrjen e lëvores nga limonët dhe frutat e tjera të agrumeve . Një zester kuzhine është afërsisht 100 mm i gjatë, me dorezë dhe me fund metalik të lakuar, pjesa e sipërme e së cilës është e shpuar me një varg vrimash të rrumbullakëta me buzë të mprehura. Për të funksionuar, zesteri shtypet me forcë të moderuar kundër frutave dhe tërhiqet nëpër lëvozhgën e tij. Rriqet e prenë zgavrën nga boshti poshtë. Lëkura pritet në shirita, një nga çdo vrimë. 

Mjete të tjera quhen edhe zesters, sepse edhe ata janë në gjendje të ndajnë lëkurën nga një agrume. Për shembull, kur Microplane zbuloi se rrëshqanorët e tij të drurit të tipit surform ishin bërë të njohura si rende dhe zester ushqimesh, ai përshtati veglat e përpunimit të drurit dhe i tregtoi ato si "zester / rende". 

## Shihni gjithashtu 
* Rende
* Oroshigane
* Sipërfaqja
Engastrimi

parapamje| Brendësia e një Turducken të mbushur me sallam
**Engastrimi** është një teknikë gatimi në të cilën mbetjet e një kafshe futen në një kafshë tjetër. Metoda supozohet se ka origjinën gjatë Mesjetës .  Ndër pjatat e bëra duke përdorur këtë metodë është turducken, e cila përfshin vendosjen e mishit të pulës brenda një trupi të pajetë rosë brenda një gjeli deti.  Disa ushqime të krijuara duke përdorur tërheqjen kanë mbushje midis secilës shtresë.  Kufomat normalisht hiqen nga kockat përpara se të vendosen së bashku.

Për përgatitjen e recetave të tilla duhet një eksperiencë e gjerë dhe e gjithëanëshme në kuzhinë.
Shantazhi bërthamor

**Shantazhi bërthamor** është një formë e strategjisë bërthamore në të cilën një nga shtetet përdor kërcënimin e përdorimit të armëve bërthamore për të detyruar një kundërshtar të kryejë ndonjë veprim ose të bëjë disa lëshime. Është një lloj zhvatjeje që lidhet me brinkmanship.

## Historia 
Në vitin 1950, presidenti i SHBA Harry S. Truman deklaroi publikisht se përdorimi i armëve bërthamore ishte nën "konsiderim aktiv" kundër objektivave kinezë gjatë Luftës Koreane.

Në vitin 1953, presidenti amerikan Dwight D. Eisenhower kërcënoi përdorimin e armëve bërthamore për t'i dhënë fund Luftës së Koresë nëse kinezët refuzonin të negocionin.

Dokumentet e deklasifikuara nga Arkivi Kombëtar i Mbretërisë së Bashkuar tregojnë se Mbretëria e Bashkuar konsideroi kërcënimin e Kinës me hakmarrje bërthamore në vitin 1961 në rast të një rikuperimi ushtarak të Hong Kongut nga Kina.

Në vitin 1969 e në vazhdim, presidenti i SHBA Richard Nixon kërcënoi indirekt Vietnamin e Veriut me armë bërthamore nëpërmjet teorisë së tij të të çmendurit.

Më 24 shkurt 2022, në fjalimin televiziv ku Vladimir Putin kumtoi pushtimin rus të Ukrainës, Putin paralajmëroi se çdo vend që do të ndërhynte do të përballej me pasoja që nuk i kishin hasur kurrë në historinë e tyre. Kjo u interpretua gjerësisht si një kërcënim i sulmit bërthamor. Disa ditë më vonë, Putini vendosi forcat bërthamore të Rusisë në një gjendje gatishmërie më të lartë. Shtetet e Bashkuara paralajmëruan Rusinë për pasoja "katastrofike" për Rusinë nëse Rusia përdor ndonjë armë bërthamore pas pengesave në pushtimin rus të Ukrainës.
## Shih edhe 
* Brinkmanship
* Teoria e parandalimit
* Ora e Kijametit
* Bazat e parandalimit të pas Luftës së Ftohtë
* Shkatërrim i sigurt i ndërsjellë
* Rreziku bërthamor gjatë pushtimit rus të Ukrainës
* Terrorizmi bërthamor
* Opsioni Samson

## Referime
Energjia magnetike

__NOINDEX__

**Energjia potenciale magnetike** e një magneti ose momenti magnetik \mathbf{m} në një fushë magnetike \mathbf{B} përkufizohet si puna mekanike e forcës magnetike në ridrejtimin e vektorit të momentit të dipolit magnetik dhe është e barabartë me: E_\text{p,m} = -\mathbf{m} \cdot \mathbf{B} Puna mekanike merr formën e një çifti rrotullues \boldsymbol{N} : \mathbf{N}=\mathbf{m}\times\mathbf{B}=-\mathbf{r}\times\mathbf{\nabla}E_\text{p,m} i cili do të veprojë për të “rivendosur” dipolin magnetik me fushën magnetike. 

Në një qark elektronik, energjia ruhet në një induktor (të induktivitetit L ) kur një rrymë I rrjedh nëpër të, dhënë nga formula: E_\text{p,m} = \frac{1}{2} LI^2. Kjo shprehje formon bazën për ruajtjen e energjisë magnetike superpërcjellëse. Mund të nxirret nga një mesatare kohore e prodhimit të rrymës dhe tensionit në një induktor.

Energjia ruhet gjithashtu në vetë një fushë magnetike. Energjia për njësi vëllimi u në një zonë me hapësirë të lirë me përshkueshmëri vakum \mu _0 që përmban fushë magnetike \mathbf{B} është: u = \frac{1}{2} \frac{B^2}{\mu_0} Në përgjithësi, nëse supozojmë se mjedisi është paramagnetik ose diamagnetik, kështu që ekziston një ekuacion konstituiv linear që lidhet \mathbf{B} dhe magnetizimi \mathbf{H} (për shembull \mathbf{H}=\mathbf{B}/\mu ku \mu është përshkueshmëria magnetike e materialit), atëherë mund të tregohet se fusha magnetike ruan një energji prej E = \frac{1}{2} \int \mathbf{H} \cdot \mathbf{B} \, \mathrm{d}V ku integrali vlerësohet në të gjithë rajonin ku ekziston fusha magnetike. 

Për një sistem magnetostatik të rrymave në hapësirën e lirë, energjia e ruajtur mund të gjendet duke imagjinuar procesin e ndezjes lineare të rrymave dhe fushës magnetike të tyre të krijuar, duke arritur në një energji totale prej: 

## Shikoni dhe 
## Referime 
## Lidhjet e jashtme
Dhjami i shpinës

parapamje| 1: Dhjami i shpinës
**Fatback** është një shtresë e yndyrës nënlëkurore e marrë nga nën lëkurën e shpinës së një derri të zbutur, me ose pa lëkurë (referuar si lëkura e derrit ).

## Në kuzhinë 
Fatback është një yndyrë e preferuar për forma të ndryshme të sharkuterive, veçanërisht salsiçet dhe mishrat e forta, të tilla si quenelles .

## Në kulturën popullore 
Kënga ritëm dhe bluz e vitit 1954 "Fat Back and Corn Liquor" u shkrua nga kompozitori nga Luiziana, Rudy Toombs dhe u këndua nga Louis Jordan . Ai u lëshua nga Aladdin Records si ana A e një rekordi dhjetë inç 78 rpm .
Rrudhja

parapamje| Rrushi Pinot Noir pjesërisht i tkurrur/rrudhur. I lënë në hardhi në vreshtin les Hâtes në Burgonj (Côte de Beaune) pas korrjes kryesore.
**Rrudhja** është një dukuri natyrore ku një objekti, me një mbulesë subelastike të ngjitur,i zvogëlohet në një farë mënyre vëllimi i brendshëm i tij. Mbulesa, e cila nuk mund të tkurret më tej, është e detyruar më pas të rrudhet dhe të shtrëngohet, në mënyrë që të ruajë sipërfaqen ndërsa përmban vëllimin më të vogël. 
File:ShriveledSquid.jpg|alt=Shriveled squid| Kallamar i rrudhur
Skeda:DecayingPeachSmall.gif|alt=Sequence of images showing a peach decaying and shriveling over a period of six days|Vargu i imazheve që tregon një pjeshkë që kalbet dhe tkurret gjatë një periudhe prej gjashtë ditësh
Skeda:Dried_shrimp_for_sale_in_Saigon.jpg|alt=Shriveled, dried shrimp| Karkaleca e tharë dhe të rrudhosur
Olivet cendré

parapamje|250x250px| Qendra e ullirit
**Olivet cendré**, i quajtur edhe '''cendré d'Olivet''', është një djathë francez nga Olivet, në lumin Luarë, në rajonin Centre-Val de Loire, Francë. Djathi është bërë nga qumështi i lopës  i mbledhur gjatë pranverës, kur lopët kullosin përgjatë brigjeve të Luarës dhe kur qumështi i tyre besohet të jetë më i shijshmi. Djathi më pas plaket për të paktën një muaj;  por zakonisht për tre muaj.  Tradicionalisht, djathi vjetërohej në enë të mbushura me hi të bëra nga djegia e copave të rrushit nga vreshti. Djathi i përfunduar ka 45% yndyrë qumështi.

Sot, djathi bëhet ende në cilindra të mbushur me hi, duke ngjitur një lëkurë gri në djathë nga hiri. Olivet cendé ka një aromë prej dheu dhe konsiderohet të ketë një shije delikate.

## Referime
Deha

**Deha** (Shqip: *Gjeniu*) është një serial televiziv turk në zhanrin aksion dhe dramë, prodhuar nga Ay Yapım, episodi i parë i të cilit do të transmetohet më 22 shtator 2024, me regji nga Umut Aral dhe me skenar nga Damla Serim. Rolet kryesore në serial janë  Aras Bulut İynemli, Taner Ölmez, Uğur Polat, Ahsen Eroğlu, Melis Sezen dhe Onur Saylak.

## Përmbajtja 
## Luajnë 
### Personazhet kryesor 
### Personazhet mbështetës 
## Transmetimi 
## Referime
## Lidhje të jashtme
*Faqja Zyrtare në Show TV
*Deha në Instagram
*Deha në X
*Deha në Youtube
Gjykata e Kontesë Loving

**Gjykata e Kontesë Loving** është një gjykatë historike në Mentone, Teksas . Gjykata, e para e përhershme në konte, u ndërtua në vitin 1935, duke zëvendësuar një gjykatë të përkohshme të ndërtuar në vitin 1931. Konteja Loving u organizua në vitin 1931 pas një bumi të naftës nëionë; ajo arriti një popullsi kulmore prej 600 banorësh menjëherë pas kësaj në 1933, megjithëse popullsia e saj ra në 64. Arkitekti Evan J. Wood e projektoi ndërtesën në stilin modern ; ai u pagua 2684,60 dollarë për përpjekjet e tij. Gjykata dykatëshe është ndërtesa më e lartë në Loving County dhe simboli i vetëm i qeverisjes së kontesë në konte. 

## Historia 
parapamje| Pamje e fasadës dhe hyrjes
Duke qenë se Loving County është konteja më pak e populluar në Shtetet e Bashkuara, pak procese gjyqësore janë zhvilluar në gjykatë. Vetëm 726 çështje civile u depozituan në gjykatë midis viteve 1931 dhe 2004, shumica e tyre përfshinin aksidente automobilistike ose mosmarrëveshje biznesi midis prodhuesve të naftës dhe gazit të qarkut. Qarku e dënoi kriminelin e tij të parë në vitin 1936, kur dënoi naftëtarin Norman C. Hill me katër vjet burg për vjedhjen e tubacioneve me vlerë 4,000 dollarë. Dy gjyqe jurie në vitin 2003 ishin të parat në qark që nga themelimi i gjykatës së rrethit në 1955; E gjithë popullsia adulte e kontesë u thirr në panelin e jurisë prej 60 personash dhe krijimi i një jurie ishte pothuajse i pamundur për shkak të një ligji të Teksasit që ndalonte të afërmit të shërbenin në të njëjtën juri, pasi vetëm dy anëtarë të mundshëm jurie nuk kishin lidhje me një juri tjetër të mundshme. Megjithatë, gjykata luan një rol të rëndësishëm në Loving County, pasi gati një e treta e popullsisë së saj është e punësuar nga qeveria e kontesë. 

Gjykata u shtua në Regjistrin Kombëtar të Vendeve Historike më 10 maj 2006.
Mentone, Teksas

**Mentone** (shqip: *Mentoni*) është një qytet i pa inkorporuar në dhe selia e qarkut të Loving County, Teksas, Shtetet e Bashkuara. Që nga viti 2020, popullsia ishte 22, nga një popullsi prej 19 në 2010,  pothuajse një e katërta e 82 njerëzve të qarkut në atë kohë. 

Mentone ishte, deri në vitet e fundit, vendi më pak i populluar i qarkut të pa inkorporuar në Shtetet e Bashkuara, por e humbi atë dallim me regjistrimin e vitit 2010 në Gann Valley, Dakota e Jugut, e cila kishte një popullsi prej 14 banorësh. Mentone u caktua një pikë referimi historike e regjistruar e Teksasit në 1967 si "Selia më e Vogël e një Konteje në Teksas". 

## Historia 
I emërtuar sipas Menton, Francë, nga një topograf francez, Mentoni e sotme është në fakt komuniteti i dytë me emër në Kontenë Loving; një Mentone e mëparshme u themelua në jug të qytetit aktual në 1893, por u braktis në 1905. Një qytet i dytë në atë vend u quajt Juanita dhe më pas Porterville, por u braktis përsëri kur Mentone u rithemelua në 1931, me shumicën e banorëve që u zhvendosën në qytetin e ri. Qyteti në vendin aktual u emërua Ramsey përpara se të riemërohej. Gjatë kulmit të tij, Mentone krenohej me pesë kafene, pesë pika karburanti, dy hotele, dy barnatore, dy salla rekreacioni, dy berberë, një sallë vallëzimi, një makineri dhe një pastrim kimik. Ajo kishte gjithashtu gazetën e saj, *Mentone Monitor*, e cila botohej nga viti 1932 deri në 1935.
Chiffonade

[[Skeda:BasilChiffonade.jpg|parapamje| Byrynxhyk [prerje] e borzilokut]]
**Byrynxhyk** (shqip: *byrynxhyku*) është një teknikë e prerjes në feta në të cilën perimet me gjethe jeshile si spinaqi, lëpjeta ose sharda zvicerane, ose një barishte me gjethe të sheshta si borziloku, priten në shirita të gjatë dhe të hollë.  Kjo arrihet duke grumbulluar gjethet, duke i rrotulluar fort, më pas duke i prerë gjethet pingul me rrotullën.  Teknika mund të zbatohet edhe për krepat e hollë ose omletat për të prodhuar shirita.

Kjo teknikë nuk është e përshtatshme për gjethet e barishteve të vogla, të ngushta ose me formë të çrregullt si koriandër, majdanoz, trumzë ose rozmarinë . Kërkon një sipërfaqe të qëndrueshme dhe të sheshtë që thika të realizojë shiritat.
Gaston Pierre de Levis

djathtas|parapamje| **Gaston de Lévis**, *duc de Mirepoix*
**Gaston-Pierre-Charles de Lévis-Lomagne, duc de Mirepoix** (1699-1757), marshall i Francës (1757) dhe ambasadori i Luigjit të XV, ishte një aristokrat francez. Familja e tij u krijua në Languedoc si Seigneurs të Mirepoix, Ariège që nga shekulli i 11-të.
djathtas|parapamje|132x132px| Armët e familjes Lévis
*Shefi i kuzhinës* së tij vendosi tre perimet e skuqura që shërbyen si bazë për artin e tij të kuzhinës, si një *mirepoix* për nder të mbrojtësit të tij. &#x5B; ''* &#x5D;

Sipas Pierre Larousse (cituar në *Oxford Companion to Food'' ), Duka fatkeq i Mirepoix ishte "një individ i paaftë dhe mediokër... i cili i detyrohej pasurisë së tij të madhe dashurisë që Louis XV ndjente ndaj gruas së tij dhe që kishte vetëm një pretendim ndaj famës: ai i dha emrin e tij një salce të bërë nga të gjitha llojet e mishit dhe një shumëllojshmëri erëzash”.
Firmin Rene Desloge

**Firmin René Desloge** (17 shkurt 1803, në Nantë, Francë – 20 korrik 1856, në Potosi, Misuri) ishte një biznesmen amerikan që themeloi miniera plumbi dhe biznese të tjera tregtare.  Ai ishte paraardhësi i familjes Desloge në Amerikë, interesat e biznesit të së cilës në Misuri përfshinin tregtimin e leshit, harduerët (jokompjuterikë), veshjet, gërmimin e plumbit, shkrirjen dhe tregtimin e xeheve dhe distilimin.
Trinia e Shenjtë (gatim)

djathtas|parapamje|250x250px| Triniteti i shenjtë Kajun
" **Triniteti i shenjtë** " në kuzhinën kajune dhe kuzhinën kreole të Luizianës është baza për disa pjata në kuzhinat rajonale të Luizianës dhe përbëhet nga qepë, speca zile dhe selino. Përgatitja e pjatave Cajun/Creole si étouffée me karavidhe, gumbo dhe jambalaya fillojnë të gjitha nga kjo bazë.

Variantet e ndryshme përdorin hudhër, majdanoz ose shalot, përveç tre përbërësve të trinitetit.  Shtimi i hudhrës në trininë e shenjtë nganjëherë referohet si shtimi i "papës".

Triniteti i shenjtë është varianti kreol i Luizianës dhe kajun i mirepoix ; Mirepoix tradicional përbëhet nga dy pjesë qepë, një pjesë karrota dhe një pjesë selino, ndërsa Trinia e Shenjtë është zakonisht një ose dy pjesë qepë, një pjesë piper jeshil dhe një pjesë selino.  Është gjithashtu një evolucion i sofritos spanjolle, e cila përmban qepë, hudhër, speca zile dhe domate.
François-Marie Bissot, Sieur de Vincennes

**François-Marie Bissot, Sieur de Vincennes** (17 qershor 170025 mars 1736) ishte një eksplorues dhe ushtar kanadez që krijoi disa fortesa në atë që tani është shteti amerikan i Indianës, duke përfshirë Fort Vincennes .

François-Marie Bissot lindi në Montreal nga Jean-Baptiste Bissot, Sieur de Vincennes dhe Marguerite Forestier më 17 qershor 1700. Atij iu vu emri François Margane sipas kumbarit dhe xhaxhait të tij.  Në 1717, ai u bashkua me babain e tij në Kekionga, një fshat i Popullit Miami pranë Fort Wayne të sotëm, Indiana në Indianën verilindore. Babai i tij ishte përgjegjës për promovimin e besnikërisë ndaj francezëve në mesin e Majamit. Nga 1718 Vincennes ishte duke punuar me Miamit Ouiatenon në lumin e sipërm Ouabache . Kur babai i tij vdiq në 1719, François dukej se ishte zëvendësuesi natyror.

Në maj 1722, Vincennes iu ngarkua një flamur dhe mori kontrollin e Fort Ouiatenon pranë Lafayette-së së sotme, Indiana .  Ai u promovua në gradën e Togerit në 1730 dhe u bë komandant në atë që tani është Indiana jugore. Zona u bë gjithnjë e më e rëndësishme për Francën e Re në mbajtjen e hapur të lidhjes së tyre me Luizianën dhe duke mbajtur jashtë tregtarët britanikë. Vincennes ishte në qendër të kësaj përpjekjeje dhe gjithashtu u lidh gjithnjë e më shumë me kontigjentin e Luizianës. Ai u ngarkua të ndërtonte një pikë tregtare në lumin Wabash dhe themeloi Fort Vincennes ku ndodhet qyteti modern i Vincennes, Indiana . Pavarësisht lutjeve të guvernatorit të Luizianës për të rritur fondet për projektin e Vincennes, drejtorët e Kompanisë së Indisë, e cila kontrollonte territorin në atë kohë, nuk ishin të përgjegjshëm. Megjithatë, Vincennes i bindi fiset Piankeshaw vendase të krijonte një fshat në postë. Në 1732, pasi kompania e ktheu Luizianën nën kontrollin e drejtpërdrejtë të mbretit, financimi dhe mbështetja për postin e Vincennes u rrit. 

Në 1733, ai u martua me vajzën e Philippe Longpré nga Kaskaskia . Ata kishin dy vajza, Marie Therese dhe Catherine, fëmijët e parë të fshatit të tij të ri. 

Më 25 mars 1736, Vincennes u dogj nga Indianët Chickasaw, së bashku me francezët e tjerë të robëruar në fshatin Ogoula Tchetoka, pranë vendit aktual të Fulton, Mississippi,   edhe pse shënuesi historik në Vincennes (foto në këtë artikull) jep vendndodhjen si Fulton, Tennessee . Ata u kapën si rezultat i bastisjeve të pamenduara në koordinim me Pierre D'Artaguiette . Bastisjet tani njihen si Fushata Chickasaw e vitit 1736 e Luftërave të Chickasaw .
Manteca colorá

***Manteca colorá*** (shqiptimi andaluzian për "lardo e kuqe") është një artikull ushqimor i përgatitur duke shtuar erëza (zakonisht gjethe dafine dhe rigon ) dhe paprika - që është ajo që i jep gjellës ngjyrën e saj karakteristike portokalli - sallos, e cila më pas gatuhet e grirë ose copa derri të grira imët. 

Është një pjatë tipike e Andaluzisë në Spanjën jugore, ku zakonisht konsumohet e përhapur në bukë të thekur.
Pierre Larousse

djathtas|parapamje|200x200px| Pierre Larousse
**Pierre Athanase Larousse** ( 23 tetor 18173 janar 1875) ishte një gramatikan, leksikograf dhe enciklopedist francez.  Ai botoi shumë nga veprat e shquara arsimore dhe referuese të Francës së shekullit të 19-të, duke përfshirë 15-vëllimet . 

## Jeta e hershme 
djathtas|parapamje|233x233px| Monument i Pierre Larousse në qytetin e tij të lindjes (fillimi i shekullit të 20-të).
Pierre Larousse lindi në Toucy, ku babai i tij ishte një farkëtar . Në moshën gjashtëmbëdhjetë vjeç ai fitoi një bursë në shkollën e mësimdhënies në Versajë . Katër vjet më vonë, ai u kthye në Toucy për të dhënë mësim në një shkollë fillore, por u zhgënjye nga metodat arkaike dhe të ngurta të mësimdhënies. Në 1840 ai u transferua në Paris për të përmirësuar arsimin e tij duke ndjekur kurse falas. 

## Karriera 
djathtas|parapamje|278x278px| Kopertina e fjalorit të parë francez Larousse në 1856
Nga viti 1848 deri në 1851 ai dha mësim në një shkollë private me konvikt, ku takoi gruan e tij të ardhshme, Suzanne Caubel (megjithëse ata nuk u martuan deri në 1872). 

Së bashku, në 1849, ata botuan një kurs të gjuhës frënge për fëmijë. 

Në 1851 ai takoi Augustin Boyer, një tjetër ish-mësues i zhgënjyer dhe së bashku ata themeluan *Librairie Larousse et Boyer* (Libraria Larousse dhe Boyer). Ata botuan tekste shkollore progresive për fëmijë dhe manuale udhëzuese për mësuesit, me theks në zhvillimin e kreativitetit dhe pavarësisë së nxënësve.

Në 1856 ata botuan *Fjalorin e Ri të Gjuhës Frënge*, paraardhësin e *Petit Larousse*, por Larousse tashmë kishte filluar të planifikonte projektin e tij të ardhshëm, shumë më të madh.

Më 27 dhjetor 1863 vëllimi i parë i fjalorit të madh enciklopedik,  (Fjalori i Madh Universal i shekullit të 19-të), u shfaq.  Ai u vlerësua nga Victor Hugo dhe u bë një klasik. Ajo është ende shumë e respektuar në formën e saj moderne të rishikuar. 

Në 1869 Larousse i dha fund partneritetit të tij me Boyer dhe kaloi pjesën tjetër të jetës duke punuar në Fjalorin e Madh. Fjalori u përfundua (15 vëllime, 1866–76; shtesat 1878 dhe 1890), nga nipi i Larousse, Jules Hollier në 1876, pas vdekjes së Larousse (në Paris në 1875) nga një goditje e shkaktuar nga lodhja.
Mirepoix

[parapamje| Mirpoix e papjekur në një dërrasë prerëse, me shtimin e [Preshi|preshit]]
Një **mirepoix** ose **mirëpua** është një përzierje perimesh të prera në kubikë të gatuara me yndyrë (zakonisht gjalpë ) për një kohë të gjatë në zjarr të ulët pa ngjyrosje ose nxirje. Përbërësit nuk janë të skuqur ose të zier fort, sepse qëllimi është ëmbëlsimi i tyre dhe jo karamelizimi i tyre. Mirepoix është një pjesë e vjetër e kuzhinës franceze dhe është baza e shijes për një shumëllojshmëri të gjerë pjatash, duke përfshirë stoqet, supat, zierjet dhe salcat .

Kur mirëpuaja nuk është gatuar paraprakisht, perimet mund të priten në një madhësi më të madhe, në varësi të kohës së përgjithshme të gatimit të gjellës. Zakonisht përzierja e perimeve është qepë, karrota dhe selino (ose selino e zakonshme 'Pascal' ose selino ), me raportin tradicional që është 2:1:1 - dy pjesë qepë, një pjesë karrota dhe një pjesë selino.   Gatimi i mëtejshëm, me shtimin e puresë së domates, krijon një përzierje kafe të errët të quajtur ''''* (*pinsazh*).

Bazat e ngjashme të shijes përfshijnë soffritto italiane,  spanjolle dhe   portugeze (qepë të brasuara, hudhër dhe domate), një variacion me pastë domate në vend të domates së freskët të rajonit të Mesdheut Lindor dhe Ballkanit,  gjermane (presh, karrota dhe selino), polakja  (presh, karrota, selino dhe rrënjë majdanozi ),  ruse/ukrainase ose (qepë, karrota dhe ndoshta selino, panxhar ose piper), triniteti i shenjtë Cajun/Kreole i Shteteve të Bashkuara (qepë, selino dhe speca zile), dhe ndoshta duxelles franceze (kërpudha dhe shpesh qepë ose qepe dhe barishte, të reduktuara në një pastë) .

## Historia 
Megjithëse teknika e gatimit është ndoshta më e vjetër, fjala mirepoix daton nga shekulli i 18-të dhe rrjedh, ashtu si shumë emërtime të tjera në kuzhinën franceze,  nga punëdhënësi aristokratik i kuzhinierit, i cili është merituar për krijimin dhe stabilizimin e saj: në këtë rast,  ]  Charles-Pierre-Gaston François de Lévis, duc de Lévis-Mirepoix (1699–1757), fieldmarshal dhe ambasador francez dhe një anëtar i familjes fisnike të Lévis, zotër të Mirepoix në Languedoc (sot në departamentin e Ariège ) që nga shekulli i 11-të.  &#x5B; ** &#x5D; Sipas Pierre Larousse (cituar në *The Oxford Companion to Food'' ), Duka i Mirepoix ishte "një individ i paaftë dhe mediokër ... i cili ia detyronte pasurinë e tij të madhe dashurisë që Louis XV ndjente ndaj gruas së tij dhe që kishte vetëm një pretendim ndaj famës: ai i dha emrin e tij një salce të bërë nga të gjitha llojet e mishit dhe një shumëllojshmëri erëzash”.