Perenializmi arsimor

**Perenializmi arsimor** është një filozofi arsimore që mbështetet në idenë se disa të vërteta dhe vlera themelore janë të përjetshme dhe të pandryshueshme, prandaj arsimi duhet të përqendrohet në transmetimin e këtyre njohurive universale nga brezi në brez. Kjo qasje bazohet në besimin se ekzistojnë ide dhe koncepte që kanë qenë të vlefshme përgjatë gjithë historisë njerëzore dhe që vazhdojnë të jenë të rëndësishme edhe sot.

Perenialistët besojnë se prioriteti i edukimit duhet të jetë mësimi i parimeve që kanë vazhduar me shekuj, jo faktet. Meqenëse njerëzit janë njerëz, duhet të mësohet së pari për njerëzit, në vend të makinerive ose teknikave, dhe për tema liberale, e jo profesionale.

Perennializmi duket i ngjashëm me esencializmin, por fokusohet së pari në zhvillimin personal, ndërsa esencializmi fokusohet së pari në aftësitë thelbësore. Kurrikulat esencialiste priren të jenë më profesionale dhe të bazuara në fakte, dhe shumë më pak liberale dhe të bazuara në parime. Të dyja filozofitë zakonisht konsiderohen të jenë të përqendruara te mësuesi, në krahasim me filozofitë e edukimit me në qendër studentin, siç është progresivizmi . Mësuesit e lidhur me perennializmin janë autorë të kryeveprave perëndimore dhe janë të hapur ndaj kritikës së studentëve nëpërmjet metodës sokratike të lidhur. 

## Origjina dhe zhvillimi 
Perenializmi ka rrënjë në filozofinë klasike, veçanërisht tek Platoni dhe Aristoteli, të cilët theksonin rëndësinë e njohjes së ideve të përjetshme. Në kohët moderne, kjo qasje mori formë më të qartë në shekullin XX përmes mendimtarëve si **Robert Hutchins** dhe **Mortimer Adler**, të cilët promovuan një arsim të bazuar në veprat klasike të filozofisë, letërsisë dhe shkencës.

Robert Hutchins, si president i Universitetit të Çikagos, mbështeti idenë e një kurrikule të bazuar në "Librat e Mëdhenj" (*Great Books*), duke argumentuar se studimi i veprave të klasikëve si Platoni, Aristoteli, Dante, Shekspiri, Dekarti dhe Njutoni është thelbësor për edukimin intelektual dhe moral të studentëve. Mortimer Adler, në librin e tij *The Paideia Proposal* (1982), argumentoi për një sistem arsimor të bazuar në diskutim, reflektim dhe studim të ideve të mëdha të historisë njerëzore.

## Parimet kryesore të perenializmit 
# **Edukimi duhet të fokusohet në ide universale** – Përmbajtja mësimore duhet të përqendrohet te konceptet dhe parimet themelore që kanë mbetur të rëndësishme në çdo epokë.
# **Vepra të mëdha dhe klasikët janë burimi kryesor i mësimit** – Mësimi duhet të bazohet në leximin dhe diskutimin e veprave të rëndësishme filozofike, letrare dhe shkencore.
# **Mësimi kritik dhe logjik është i domosdoshëm** – Nxënësit duhet të mësojnë të mendojnë në mënyrë kritike dhe analitike për të kuptuar realitetin përmes arsyes.
# **Natyra njerëzore është e pandryshueshme** – Perenialistët besojnë se qeniet njerëzore kanë të njëjtat nevoja intelektuale dhe morale në çdo kohë, prandaj arsimi nuk duhet të përshtatet me tendencat e përkohshme.
# **Roli i mësuesit është të udhëheqë nxënësit drejt së vërtetës** – Mësuesi nuk është vetëm një lehtësues i të nxënit, por një udhëzues që i ndihmon nxënësit të kuptojnë dhe të zbulojnë të vërtetat e mëdha.

## Zbatimi në praktikë 
Në shkolla me qasje perenialiste:

* **Kurrikula është e bazuar në studimin e klasikëve** – Nxënësit lexojnë dhe analizojnë veprat e autorëve të mëdhenj si Platoni, Shekspiri, Miltoni, Kant dhe Darvini.
* **Diskutimi filozofik dhe analiza kritike kanë një rol qendror** – Nxënësit inkurajohen të angazhohen në debate intelektuale dhe të mendojnë në mënyrë të thellë për çështjet madhore.
* **Lëndët tradicionale si filozofia, logjika dhe matematika theksohen** – Arsimi nuk fokusohet në nevojat praktike të tregut të punës, por në zhvillimin e mendimit racional dhe etik.

## Kritikat ndaj perenializmit 
Megjithëse perenializmi ka pasur ndikim të madh në arsim, ai ka hasur edhe në kritika:

* **Mungesa e përshtatjes me kohën** – Disa kritikë argumentojnë se një arsim i bazuar në klasikët nuk përputhet me nevojat dhe realitetet e shoqërisë moderne.
* **Nevoja për përfshirjen e shkencave dhe teknologjisë** – Përqendrimi te filozofia dhe letërsia klasike mund të lërë në hije fushat e shkencave natyrore dhe teknologjisë.
* **Qasja elitiske** – Disa mendojnë se perenializmi favorizon një model arsimor të rezervuar për një elitë intelektuale dhe nuk merr parasysh diversitetin e nxënësve dhe mënyrat e ndryshme të të nxënit.
## Shih edhe 
* Tomizmi
* Edukimi klasik
* Filozofia e edukimit

## Referime