Migrimet indo-ariane

**Migrimet indo-ariane** ishin migrimet në nënkontinentin Indian të popujve indo-arianë, një grup etno-gjuhësor që fliste gjuhë indo-ariane, gjuhët mbizotëruese të Indisë Veriore të sotme, Pakistanit, Nepalit, Bangladeshit, Sri Lankës dhe Maldiveve . Lëvizjet e popullsisë indo-ariane në rajon nga Azia Qendrore konsiderohet të kenë filluar pas vitit 2000 pes, si një përhapje e ngadaltë gjatë periudhës së vonë Harappan, e cila çoi në një zhvendosje gjuhësore në nënkontinentin verior Indian. Disa qindra vjet më vonë, gjuhët iraniane u sollën në rrafshnaltën iraniane nga iranianët, të cilët ishin të lidhur ngushtë me indo-arianët.

Kultura Proto-Indo-Iraniane, e cila u dha frymë indo-arianëve dhe iranianëve, u zhvillua në stepat e Azisë Qendrore në veri të Detit Kaspik si kultura Sintashta (rreth 2200-1900 pes),  në ditët e sotme. Rusia dhe Kazakistani, dhe u zhvilluan më tej si kultura Andronovo (2000–1450 pes).  

Indo-arianët u degëzuan diku midis 2000 pes dhe 1600 pes nga indo-iranianët,  dhe migruan drejt jugut në kulturën Baktria-Marxhana (BMAC), nga e cila ata huazuan disa nga besimet dhe praktikat e tyre të veçanta fetare.  Nga BMAC, indo-arianët migruan në Sirinë veriore dhe, ndoshta në valë të shumta, në Punxhab (Pakistani verior dhe India verilindore), ndërsa iranianët mund të kenë arritur në Iranin perëndimor përpara vitit 1300 pes,  duke sjellë me vete Indo-Gjuhët iraniane .

Migrimi nga një popull indo-evropian u hodh si hipotezë për herë të parë në fund të shekullit të 18-të, pas zbulimit të familjes së gjuhëve indo-evropiane, kur ishin vënë re ngjashmëritë midis gjuhëve perëndimore dhe indiane. Duke pasur parasysh këto ngjashmëri, u propozua një burim ose origjinë e vetme, e cila u përhap nga migrimet nga ndonjë atdhe origjinal.

Ky argument gjuhësor i kësaj teorie mbështetet nga kërkimet arkeologjike, antropologjike, gjenetike, letrare dhe ekologjike. Hulumtimi gjenetik zbulon se ato migrime janë pjesë e një enigmë komplekse gjenetike mbi origjinën dhe përhapjen e përbërësve të ndryshëm të popullsisë indiane. Hulumtimi letrar zbulon ngjashmëri midis kulturave historike të ndryshme, gjeografikisht të dallueshme, indo-ariane. Studimet ekologjike hedhin dritë se në mijëvjeçarin e dytë para Krishtit tharja e përhapur çoi në mungesë uji dhe ndryshime ekologjike si në stepat euroaziatike ashtu edhe në nënkontinentin Indian,  duke shkaktuar kolapsin e kulturave urbane të ulura në Azinë Jugore Qendrore, Afganistan, Iran dhe Indi,dhe duke shkaktuar migrime në shkallë të gjerë, duke rezultuar në bashkimin e popujve migrues me kulturat pas-urbane. 

Migrimet indo-ariane filluan diku në periudhën nga afërsisht 2000-1600 pes,  pas shpikjes së karrocës së luftës, dhe gjithashtu sollën gjuhët indo-ariane në Levant dhe ndoshta në Azinë e Brendshme . Ishte pjesë e përhapjes së gjuhëve indo-evropiane nga atdheu proto-indo-evropian në stepën pontiko-kaspiane, një zonë e madhe kullotash në Evropën e largët Lindore, e cila filloi në mijëvjeçarin e 5-të dhe të 4-të para Krishtit, dhe në indo- Migrimet evropiane nga stepat euroaziatike, të cilat filluan afërsisht në vitin 2000 pes.  

Këta popuj që flisnin indo-ariane i bashkonin normat dhe gjuha e përbashkët kulturore, të referuara si *ārya*, "fisnike". Përhapja e kësaj kulture dhe gjuhe u bë nga sistemi patron-klient, të cilat lejuan përthithjen dhe kulturimin e grupeve të tjera në këtë kulturë dhe shpjegon ndikimin e fortë në kulturat e tjera me të cilat ajo ndërvepronte.