Stratigrafia (në arkeologji)

parapamje|334x334px|Stratigrafia arkeologjieke në sitin e periudhës së hekurit të Goosehill Kamp në Bow Hill, West Sussex-it në Anglinë e Jugut.
[djathtas|parapamje|250x250px|Një ndarje stratigrafike e rregullt në [Athina|Athinë (Varrezat e Keramikos).]]
**Stratigrafia** është një koncept kyç i arkeologjisë moderne në teori dhe praktikë. Teknikat e gërmimeve moderne janë të bazuara në parimet stratigrafike. Ky konceptë buronë nga parimet gjeologjike, që sedimentimi zhvillohet sipas parimeve uniforme.
Kur zbulimet arkeologjike janë nën sipërfaqen e tokës (siç ndodhë zakonisht), identifikimi i kontekstit të çdo gjetjeje është jetike për t'i mundësuar arkeologëve që të nxjerrin konkluzione në lidhje me sitin dhe me natyrën e të dhënave së zaptimit të saj. Më pas është detyrë e arkeologëve që të përpiqen të zbulojnë se për çfarë konteksti bëhet fjalë dhe se si është krijuar. Shtrsëzimi arkeologji ose e sekuenca është dinamika e mbivendosjes së një njësie të vetme stratigrafike ose konteksti. 

**Kontekstet** janë ngjarje e vetme ose veprime që lënë gjurmë të veçanta dhe të dallueshme në sekuencat arkeologjike ose stratigrafike. Ato mund të jenë depozita (të tilla si materiali që ka mbushur një hendek), struktura (si muret), ose "sipërfaqe me trashësi zero", e njohur edhe si "prerje".

**Prerjet** përfaqësojnë veprimet që heqin kontekste të tjera solide, të tilla si mbushjet, depozitat dhe muret. Një shembull do të ishte një hendek që "pretë" një depozitë të hershme.

**Mardhëniet stratigrake**, janë marrëdhëniet e krijuara midis konteksteve në kohë, të cilat përfaqësojnë mënyrën kronologjike në të cilën ata janë krijuar. Një shembull do të ishte një gropë dhe mbushja e më vonëshme e kësaj grope. Marrëdhëniet e konteksit të "mbushjes" dhe gropës së "prerë" janë të a tilla, ku "mbushja" që i ndodhi gropës renditet mbrapa në kontekst; "*pasi ju duhet të gërmoni një gropë para se ta  mbushni atë*". Një marrëdhënie që është e vonë  në sekuencë, është ajo që nganjëherë i referohemi si të vendosura "më i lartë" në sekuencën stratigrafike dhe një marrëdhënie që është më herëshme, quhet ajo "më e ulëtat", edhe pse kjo nuk ka të bëjë domosdoshmërisht me vendndodhjen fizike të kontekstit. Është më e dobishme për ta menduar se si më të "lartën" atë më të vonën, për ta hedhur më pas kontekstin e pozicionit në një matriksin Harris, një paraqitje dy-dimensionale e formimit të sitit në hapësirë dhe kohë.

## Parimet ose  "ligjet" e stratigrafisë 
*Parimi i mbivendosjes,* përcaktonë që brenda një serie shtresash dhe depozitimesh, të krijuar natyralishtë, njësitë e sipërme të shtresimit janë më të reja dhe ato më të ulëtat janë më të vjetra, për çdo gjë që është depozituar në të, ose të krijuar nga heqja e një mase para-ekzistuese masive të shtresëzimit arkeologjikë.

*Parimi i horizontalitetit origjinal*, që thotë se çdo shtresë arkeologjike e depozituar në një formë të pakonsoliduar priret të shkojë drejt një depozitimi horizontalë. Shtresimet të cilat janë gjetur me sipërfaqe të pjerrët janë depozitime origjinale, ose të shtrira në përputhje me konturet e një baseni të depozituar pre-ekzitues.

*Parimi i vazhdimësi anësore,* që thotë se çdo depozitim arkeologjik, siç është i shtrirë poshtë, do të kufizohet nga buzë e basenit të depozitimit, ose do të zbresë poshtë drejtë buzëve të fundit. Prandaj, nëse skaj i depozitave është i ekspozuar në një plan vertikale, një pjesë e zgjerimit të saj origjinalë duhet të jetë larguar nga gërmimet ose erozioni: vazhdimësia e saj duhet të kërkohet, ose mungesa e saj duhet shpjeguar.

*Parimi vazhdimësisë stratigrafike,* thotë se çdo njësisë arkeologjike e shtresimit që ekziston brenda sekuencës stratigrafike nga pozita e saj në mes të më ultës nga të gjitha njësitë larta dhe më të lartës nga të gjitha njësitë e ulëta me të cilat ajo ka një kontakt fizik.

majtas|parapamje|Paraqitja e shtresave stratigrafike arkeologjike në stacionin e matros së Arkopolisit në Athinë
parapamje|*Fig A, Ilustrim se si janë vendosur shtresat arkeologjike në hapësirë*|alt=
parapamje|*Fig B, Ilustrim se si vendosen shtresat arkeologjike në matriksin Harris*|alt=

## Shih edhe 
* Arkeologjike të shoqatës
* Arkeologjik, kontekstin
* Arkeologjike të fazës
* Të Krishterë Maclagan
* Gërmimet
* Marrëdhënie (arkeologji)
* Të kundërt stratigraphy

## Referimet 
* Harris, E. C. (1989) *Parimet e Arkeologjike Stratigraphy, 2nd Edition*. Akademik Shtyp: Londër dhe San Diego. 0-12-326651-3
* A. Carandini, *Storie dalla terra. Manuale di scavo archeologico*, Torino, Einaudi, 1991