Inagurimi i presidentit të Shteteve të Bashkuara

[parapamje|240px|Presidenti [Donald Trump duke u betuar në inaugurimin e tij më 20 janar 2017]]
**Inaugurimi i presidentit të Shteteve të Bashkuara** është një ceremoni për të shënuar fillimin e një mandati të ri katër vjeçar të presidentit të Shteteve të Bashkuara. Kjo ceremoni zhvillohet për çdo mandat të ri presidencial, edhe nëse presidenti vazhdon detyrën për një mandat të dytë. Që nga viti 1937, ajo ka ndodhur në mesditë EST më 20 janar, ditën e parë të mandatit të ri, rreth 72 deri në 78 ditë pas zgjedhjeve presidenciale, përveç për tre raste kur 20 janari ra në ditën e së dielës. Në ato vite, betimi për zyrën presidenciale u administrua atë ditë në mënyrë private dhe pastaj përsëri në një ceremoni publike të nesërmen, të hënën, 21 janar. Ceremonia më e fundit e inaugurimit presidencial u mbajt të premten, më 20 janar 2017, kur Donald Trump mori përsipër zyrtarisht detyrat presidenciale.

Recitimi i betimit për zyrën presidenciale është komponenta e vetme në këtë ceremoni e mandatuar me Kushtetutën e Shteteve të Bashkuara (në nenin II, seksioni një, klauzola 8). Megjithëse nuk është një kërkesë kushtetuese, kryetari i drejtësisë zakonisht administron betimin për detyrë presidenciale. Që nga viti 1789, betimi është administruar në 58 inaugurime të planifikuara publike, nga 15 gjyqtarë kryesorë, një drejtësi e asociuar dhe një gjyqtar i shtetit të Nju Jorkut. Të tjerë, përveç drejtësisë, kanë administruar betimin për disa nga nëntë nënkryetarët, të cilët kanë arritur sukses në presidencë pas vdekjes ose dorëheqjes së paraardhësit të tyre brenda afatit.

Që nga inaugurimi i Ronald Reagan më 1981, ceremonia është mbajtur në pjesën perëndimore të Kapitolit të Shteteve të Bashkuara përballë National Mall me Monumentin e Uashingtonit dhe Monumentin e Lincoln. Ceremonitë e tjera të betimit janë zhvilluar në një platformë mbi hapat në portikun lindor të Kapitolit në baza të rregullta për 180 vjet, dhe herë pas here brenda Dhomës së Senatit të Vjetër në anën e vjetër veriore, dhoma e Dhomës së Përfaqësuesve në jug, dhe ndërtesën rrumbullake. Inaugurimi i fundit i planifikuar rregullisht për të mos u zhvilluar në Kapitol ishte inaugurimi i katërt i Franklin D. Roosevelt më 1945, i cili u mbajt në Shtëpinë e Bardhë.

Me kalimin e viteve, janë lindur tradita të ndryshme që kanë zgjeruar inaugurimin nga një ceremoni e thjeshtë e betimit në një ngjarje ditore, përfshirë paradat dhe tubimet e shumta shoqërore. Vetë ceremonia kryhet drejtpërdrejt përmes televizioneve kryesore tregtare dhe rrjeteve të lajmeve kabllore; të ndryshme gjithashtu transmetojnë atë live në faqet e tyre të internetit.

Kur një president ka marrë përsipër detyrën brenda afatit, ceremonia e inaugurimit është zhvilluar pa ceremoni. Për të lehtësuar një tranzicion të shpejtë presidencial në rrethana të jashtëzakonshme, presidenti i ri bën betimin e detyrës në një ceremoni të thjeshtë dhe zakonisht i drejtohet kombit më pas.

## Ceremonitë e inaugurimit 
### Data 
Inaugurimi i parë, ai i Xhorxh Uashingtonit u zhvillua më 30 prill 1789. Të gjitha inaugurimet vijuese (të rregullta) nga viti 1793 deri më 1933, u mbajtën më 4 mars, ditën e vitit në të cilin qeveria federale filloi operacionet sipas Kushtetutës së SHBA-së më 1789. Përjashtim nga ky model ishin ato vite në të cilat 4 marsi ra të dielën. Kur ndodhi, ceremonia e inaugurimit publik do të zhvillohej të hënën, në 5 mars. Kjo ndodhi në katër raste, në vitet 1821, 1849, 1877 dhe 1917. Dita e inaugurimit u zhvendos më 20 janar, duke filluar në vitin 1937, pas ratifikimit të Amandamentit të Njëzet të Kushtetutës, ku ka mbetur që nga ajo kohë. Një përjashtim i ngjashëm i së dielës dhe lëvizja për të hënën është bërë edhe rreth kësaj date (e cila ndodhi në vitin 1957, 1985 dhe 2013).

Kjo rezultoi në disa paradokse: presidenca ishte teknikisht e lirë për 24 orë në vitin 1821, dhe në vitin 1849, pretendohet se presidenti i senatit pro tempores David Rice Atchison ishte president për një ditë. Në vitin 1877, Rutherford B. Hayes u betua në fshehtësi më 3 mars për shkak të polemikave mbi kompromisin e vitit 1877.

Që nga viti 1917, presidenti u betua të dielën në një ceremoni private dhe e përsëriti atë të nesërmen në mes të gjithë asaj ceremonie. Në vitin 1985 dhe 2013, këto ishin transmetuar.

Dita e inagurimit, ndërsa nuk është një festë federale, është parë si një festë nga punonjësit federale të cilët do të punonin në "Zonën e Ditës së Inaugurimit". Zona e Ditës së Inaugurimit përbëhet nga rrethi i Kolumbisë; qarqet Montgomery dhe Prince George's në Merilënd; qarqet Arlington dhe Fairfax në Virxhinia [Qyteti i Fairfax është konsideruar pjesë e qarkut Fairfax për këtë qëllim.], dhe qytetet e Aleksandrisë dhe Fall Church në Virxhinia, dhe të cilët janë planifikuar rregullisht të kryejnë punë jo-jashtë orarit në Ditën e Inaugurimit. Nuk ka asnjë pushim të përgjithshëm për punonjësit ose studentët të cilët nuk janë planifikuar rregullisht të punojnë ose të ndjekin shkollën në Ditën e Inaugurimit.

### Vendodhja 
Shumica e inaugurimeve presidenciale që nga viti 1801 janë mbajtur në Uashington D.C në ndërtesën e Kapitolit. Inagurimet e para u mbajtën, së pari në Federal Hall në Nju Jork Siti (1789), dhe më pas në Congress Hall në Filadelfia, Pensilvani (1793 dhe 1797). Çdo qytet ishte, në atë kohë, kryeqyteti i kombit. Vendndodhja për betimin e James Monroe në vitin 1817 u transferua në Old Brick Capitol në Uashington për shkak të punimeve të vazhdueshme të restaurimit në ndërtesën e Kapitolit pas luftës së vitit 1812. Në vitin 1909, inaugurimi i William H. Taft u transferua në Dhomën e Senatit për shkak të nje vezullues. Tre inaugurime të tjera: inaugurimi i katërt i Franklin D. Roosevelt (1945), i pari i Harry S. Truman (1945) dhe Gerald Ford (1974) — u mbajtën në Shtëpinë e Bardhë. Inaugurimet e presidentit (duke mos përfshirë ceremonitë brenda afatit pas vdekjes ose dorëheqjes së një presidenti) kanë qenë tradicionalisht ceremoni publike në natyrë. Andrew Jackson, më 1829, ishte i pari nga 35 të mbajtur në pjesën lindore të Kapitolit. Që nga inaugurimi i vitit 1981 i Ronald Reagan, ato janë mbajtur në frontin perëndimor të Kapitolit; një veprim i krijuar për të ulur kostot dhe për të siguruar më shumë hapësirë ​​për spektatorët.

### Organizatorët 
[parapamje|Platforma e inaugurimit në ndërtim e inaugurimit të parë të [Woodrow Wilson më 1913]]
Para ditës së inaugurimit, presidenti i zgjedhur do të emërojë një Komitet të Inaugurimit Presidenciale. Ky komitet është personi juridik përgjegjës për mbledhjen e fondeve dhe planifikimin dhe koordinimin e të gjitha ngjarjeve dhe aktiviteteve zyrtare që rrethojnë përurimit të presidentit dhe nënkryetarit (përveç ceremonisë), siç janë mbërmjes dhe sfilata.

Që nga viti 1901, Komiteti i Përbashkët i Kongresit për Ceremonitë Inaugurale ka qenë përgjegjës për planifikimin dhe ekzekutimin e ceremonive të betimit në Kapitolin e SHBA-së.

### Pjesëmarrësit 
Përveç publikut, të pranishmit në këtë ceremoni zakonisht përfshijnë nënkryetarin, anëtarët e Kongresit, gjykatësit e Gjykatës së Lartë, oficerët e rangut të lartë ushtarak, ish-presidentët, marrësit e Medaljes së Nderit, dhe dinjitarët e tjerë. Presidenti që po largohet merr pjesë në mënyrë të zakonshme inaugurimin e presidentit të zgjedhur. Vetëm pesë kanë zgjedhur të mos e bëjnë këtë. John Adams, ende i zgjuar për rezultatin e zgjedhjeve të vitit 1800, nuk mbeti në Uashington për të dëshmuar inaugurimin e Thomas Jefferson, pasardhësi i tij. Në vitin 1829, John Quincy Adams gjithashtu la qytetin, duke mos dashur të ishte i pranishëm për të parë hyrjen e Andrew Jackson në Shtëpinë e Bardhë. Në vitin 1869, Andrew Johnson po zhvillonte me zemërim një mbledhje të kabinetit, ndërsa u inaugurua pasardhësi i tij, Ulysses S. Grant. Kohët e fundit, Woodrow Wilson nuk mori pjesë në inaugurimin e Warren G. Harding në vitin 1921 (megjithëse hipi në Kapitol me të), dhe as Richard Nixon nuk mori pjesë në inaugurimin e Gerald Ford në vitin 1974 (pasi la Uashingtonin, D.C., përpara se të bënte efektin e tij).

### Komunikimi 
Mënyra e komunikimit të ngjarjeve të ceremonisë së inagurimit para publikut ka ndryshuar ndër vite me secilën përparim në teknologji. Përmirësimet në teknologjitë e mediave masive i kanë lejuar presidentët të arrijnë në një numër thelbësisht më të madh të zgjedhësve të tyre. Në vitin 1829, Andrew Jackson foli përafërsisht para 10,000 njerëz në inaugurimin e tij. Kohët e fundit, në vitin 2017, vlerësohet se rreth 160,000 njerëz ishin në zonat e National Mall në orën që çoi deri në betimin e Donald Trump. 30,6 milion njerëz shtesë në Shtetet e Bashkuara e panë atë në televizion, dhe më shumë se 6.8 milion në të gjithë botën transmetuar atë drejtpërdrejt në Twitter.

## Betimi i zyrës 
[parapamje|Shefi i Drejtësisë [John Roberts duke administruar betimin presidencial të zyrës së Donald Trump më 20 janar 2017.]]
Nënkryetari betohet në detyrë në të njëjtën ceremoni si presidenti. Para vitit 1937, betimi i nënkryetarit u administrua në Dhomën e Senatit (në përputhje me pozicionin e zv / presidentit si President i Senatit). Betimi i administrohet së pari nënkryetarit. Menjëherë pas kësaj, Grupi Detar i Shteteve të Bashkuara do të zhvillojë një muzikë të shkurtër, i ndjekur nga *Hail, Columbia*. Megjithatë, ndryshe nga betimi presidencial, Kushtetuta nuk specifikon fjalë specifike për të cilat duhet të flitet. Disa variante të betimit janë përdorur që nga viti 1789. Forma e tanishme, e cila gjithashtu recitohet nga senatorë, përfaqësues dhe zyrtarë të tjerë të qeverisë, është në përdorim që nga viti 1884:

Në mesditë fillojnë kushtet e reja presidenciale dhe nënkryetare. Rreth asaj kohe, presidenti reciton betimin e mandatuar me kushtetutë:

Nuk ka kërkesë që ndonjë libër, ose veçanërisht një libër me tekst të shenjtë, të përdoret për të administruar betimin, dhe asnjë nuk përmendet në Kushtetutë. Sipas kongresit, presidentët e ardhshëm ngrenë dorën e djathtë dhe vendosen të majtën në një Bibël ose në një libër tjetër, ndërsa bëjnë betimin. Bibla me rëndësi historike ndonjëherë janë përdorur në përurime. Xhorxh H. Bush, Jimmy Carter dhe Dwight D. Eisenhower përdorën Biblën Inauguruese të Xhorxh Uashingtonit. Barack Obama vendosi dorën mbi Biblën e Lincoln për betimet e tij më 2009 dhe 2013, ashtu siç bëri Donald Trump më 2017.

Që nga viti 1789, presidentët e sapo-betuar japin një fjalim e cila referohet si fjalimi i inaugurimit. William Henry Harrison mbajti fjalimin më të gjatë të inaugurimit, me 8.445 fjalë, më 1841. Adresa e John Adams më 1797, e cila kishte gjithsej 2.308 fjalë, përmbante fjalinë më të gjatë, me 737 fjalë. Në vitin 1793, Uashingtoni dha adresën më të shkurtër inauguruese në rekord, vetëm 135 fjalë.

### Lutjet 
Që nga viti 1937, inaugurimi presidencial i Shteteve të Bashkuara ka përfshirë një ose më shumë lutje të dhëna nga anëtarët e klerit. Që nga viti 1933, një shërbim shoqërues lutjeje, qoftë publik apo privat, i ndjekur nga presidenti i zgjedhur shpesh është bërë në mëngjesin e ditës. Ndonjëherë një shërbim i madh lutjesh publike ose transmetuese bëhet pas ceremonisë kryesore së fundmi ditën tjetër.

## Lidhje të jashtme 
* Historical Inauguration Speeches në YouTube prej C-SPAN, 12 video, nga viti 1933 deri më 2013

## Referime