Mustafa Xhani

parapamje|Baba Faja Martaneshi
**Mustafa Xhani** (1910 - 18 Mars 1947) ishte një bektashi shqiptar dhe një udhëheqës i rezistencës gjatë Luftës Nacionalçlirimtare të Shqipërisë. 

## Biografia 
Mustafa Xhani ka lindur në Luz i Madh të Kavajës dhe ndoqi studimet fetare për t'u bërë baba në Teqenë e Martaneshit, Peshkopi, ku ai mori emrin fetar **Baba Faja Martaneshi**. Pas pushtimit italian, ai udhëhoqi një nga grupet e para guerrile kundër pushtuesve, duke i akuzuar fashistët italian si anti-islamik dhe fillimin e kontakteve me lëvizjen shqiptare komuniste. Për këtë shkak, Baba Faja Martaneshi u bë një nga njerëzit më të kërkuar në vend. Në kujtim të tij, Enver Hoxha shkroi se gjatë luftës, Baba Faja Martaneshi ishte një nga ata klerikë që mbante veshur mantelin prej dervishi, por që atdheun e tij e kishte në zemër dhe në dorë armën për çlirimin ndaj pushtuesve. Ai nuk e hoqi mantelin dhe kësulën e tij fetare dhe ai kishte të drejtë sepse në këtë mënyrë ai solli një shërbim edhe më të madh ndaj vijës së  Partia Komuniste e Shqipërisë dhe Fronti Nacional-Çlirimtar për bashkimin e të gjithëve në luftë pa dallime fetare ose politike. David Smiley e përshkruan Baba Faja Martaneshin si një "faqezi" i cili kënaqej duke kënduar këngë partizane me zërin e tij pas pirjes së rakisë.

Baba Faja Martaneshi u bë anëtar themelues i Fronit Nacionalçlirimtar dhe me themelimin e tij në shtator të vitit 1942, ai filloi duke shërbyer në Këshillin e Përgjithshëm së bashku me Enver Hoxhën, Myslym Pezën dhe luftëtarë të tjerë të rezistencës, dhe në korrik 1943 u bë anëtar i Shtabit të Përgjithshëm të Çlirimit Kombëtar Shqiptar, ndërsa në maj të vitit 1944 u zgjodh nënkryetar i Komitetit të Përhershëm të Këshillit Kombëtar Antifashist Nacionalçlirimtar. Pas luftës ai shërbeu si përfaqësues nga Elbasani në Asamblenë Kushtetuese, më pas u bë Zëvendëskryetar i Kryesisë së Kuvendit Popullor.

Gjatë luftës ai kërkoi nga Hoxha ta pranonte atë si një anëtar të Partisë Komuniste; Hoxha e mbështeti lëvizjen e tij. Baba Faja Martaneshi shtoi: "Unë jam i sigurt se nuk besoni në fe, por besoni vetëm në Partinë". Për Partinë unë do të hedh poshtë rrobat e mia klerike", në të cilën Hoxha u përgjigj, "Jo, ti duhesh t'i mbash rrobat që vesh. Kjo nuk është një çështje e mashtrimit të njerëzve, por ke veshur rrobat fetare si "baba" para luftës dhe para formimit të Partisë, prandaj vazhdo t'i veshësh, sepse ne duhet të respektojmë ndjenjat e besimtarëve dhe të shfrytëzojmë simpatinë që populli ka për ju dhe Teqenë e Martaneshit. Pra, meqenëse je me vendosmëri për luftën dhe e do Partinë, respektoje dhe zbato rregullat e saj dhe ne do të pranojmë si anëtar i Partisë ", ku më pas ai u bë anëtar.

Në maj të vitit 1945 ai kryesoi Kongresin e Katërt të Komunitetit Bektashian, i cili zyrtarisht ndërpreu marrëdhëniet midis sektit dhe pjesës tjetër të botës islame, si figura më e shquar bektashiane për të punuar me komunistët, ai udhëhoqi reformatorët brenda sektit që mbrojti lejimin e klerit për t'u martuar, duke i lejuar ata të rruajnë mjekrën dhe të kufizojnë veshjen e rrobave fetare në ceremoni. Më 18 mars 1947, kreu konservator i sektit, Abas Hilmi, u ballafaqua nga Baba Faja dhe Baba Fejzo Dervishi (një reformator me mendje të ngjashme) i cili kërkoi që ai të pranonte këto politika ose të përballet me represione nga qeveria. Abas Hilmi pastaj vazhdoi të qëllonte të dy burrat dhe të bënte vetëvrasje.

## Referime 
# Elsie, Robert. *A Biographical Dictionary of Albanian History*. London: I.B. Tauris. 2012. p. 298.
# **^** Fischer, Bernd J. *Albania at War, 1939-1945*. West Lafayette, IN: Purdue University Press. 1999. pp. 111-112.
# **^** Hoxha, Enver. *Laying the Foundations of the New Albania*. Tirana: 8 Nëntori Publishing House. 1984. pp. 77-78.
# **^** Smiley, David. *Albanian Assignment*. London: Sphere Books. 1985. p. 84. The Bektashi sect does not prohibit alcohol consumption.
# **^** Owen Pearson. *Albania in Occupation and War: From Fascism to Communism, 1940-1945*. London: I.B. Tauris. 2005. pp. 205, 257-258.
# **^** Hoxha, pp. 451-452.
# **^** Elsie, p. 298.
# **^** Hoxha, pp. 271-272.
# **^** Schmitt, Oliver Jens (ed). *Religion und Kultur im albanischsprachigen Südosteuropa*. Frankfurt am Main: Peter Lang. 2010. p. 168.
# **^** Elsie, p. 298; Schmitt, p. 168.