Armiku publik

[parapamje| [Al Capone në 1930]]
"**Armiku publik**" është një term që përshkruan individët, aktivitetet e të cilëve shihen si kriminale dhe jashtëzakonisht të dëmshme për shoqërinë, duke përfshirë piratët, burra autostradash, banditët, mafiozët dhe të jashtëligjshëm të ngjashëm.

## Origjina dhe përdorimi 
Shprehja daton që nga koha romake.  Senati e shpalli perandorin Neron një *hostis publicus* në vitin 68 pas Krishtit  Përkthimi i tij i drejtpërdrejtë është "armik publik". Ndërsa "public" përdoret aktualisht në anglisht për të përshkruar diçka që lidhet me kolektivitetin në përgjithësi, me një implikim ndaj qeverisë ose shtetit, fjala latine "publicus" mund, përveç këtij kuptimi, t'u referohet drejtpërdrejt edhe njerëzve, duke bërë është ekuivalenti i genitivit të *populus* ("popull"), *populi* ("popullor" ose "i popullit"). Kështu, "armiku publik" dhe "armiku i popullit" janë, etimologjikisht, pothuajse sinonime .

Fraza është vërtetuar në shekullin e 17-të në Mbretërinë e Bashkuar. 

Fjalët "*ennemi du peuple*" u përdorën gjerësisht gjatë revolucionit francez. Më 25 dhjetor 1793, Robespieri deklaroi: "Qeveria revolucionare i detyrohet qytetarit të mirë të gjithë mbrojtjen e kombit; ajo nuk u detyrohet asgjë armiqve të popullit përveç vdekjes".  Ligji i 22 Prairial në 1794 zgjeroi kompetencën e Gjykatës Revolucionare për të ndëshkuar "armiqtë e popullit", me disa krime politike të dënueshme me vdekje, duke përfshirë "përhapjen e lajmeve të rreme për të përçarë ose shqetësuar njerëzit". 

### Epoka e armikut publik të SHBA 
Përdorimi modern i termit u popullarizua për herë të parë në prill 1930 nga Frank J. Loesch, atëherë kryetar i Komisionit të Krimit të Çikagos, në një përpjekje për të denoncuar publikisht Al Capone dhe gangsterë të tjerë të krimit të organizuar. 

Në vitin 1933, Loesch tregoi origjinën dhe qëllimin e listës:

Të gjithë ata të listuar ishin të njohur si gangsterë ose shantazhues dhe shumica ishin mashtrues që drejtonin rume. Edhe pse të gjithë njiheshin si shkelës të vazhdueshëm të ligjit (më së shumti në lidhje me Amendamentin e Tetëmbëdhjetë të thyer gjerësisht të Kushtetutës së Shteteve të Bashkuara që ndalon alkoolin), asnjë nga të përmendurit nuk ishte i arratisur ose kërkohej aktivisht nga ligji. Qëllimi i listës ishte qartazi të turpëronte ata që u përmendën dhe të inkurajonte autoritetet që t'i ndjekin penalisht.

Fraza u përvetësua më vonë nga J. Edgar Hoover dhe FBI, të cilët e përdorën atë për të përshkruar të arratisurit e ndryshëm famëkeq që po ndiqnin gjatë viteve 1930. Ndryshe nga përdorimi i termit nga Loesch, "Armiqtë Publikë" të FBI-së ishin kriminelë dhe të arratisur në kërkim, të cilët tashmë ishin akuzuar për krime. Ndër kriminelët që FBI i quajti "armiq të publikut" ishin John Dillinger, Baby Face Nelson, Bonnie dhe Clyde, Pretty Boy Floyd, Machine Gun Kelly, Ma Barker dhe Alvin Karpis.

Termi u përdor aq gjerësisht gjatë viteve 1930 sa disa shkrimtarë e quajnë atë periudhë të historisë së hershme të FBI-së "Epoka e Armikut Publik". Dillinger, Floyd, Nelson dhe Karpis, në atë mënyrë, do të konsideroheshin "Armiku Publik numër 1" nga qershori 1934 deri në maj 1936. Përdorimi i termit përfundimisht evoluoi në listën e dhjetë të arratisurve më të kërkuar të FBI .

Faqja e internetit e FBI-së përshkruan përdorimin e termit nga ana e byrosë: "FBI dhe Departamenti i Drejtësisë i SHBA-së përdorën termin "Armik publik" në vitet 1930, një epokë në të cilën termi ishte sinonim me "i arratisur" ose "famëkeq". gangster.'"  Ai u përdor në fjalime, libra, njoftime për shtyp dhe memorandume të brendshme dhe mbetet në përdorim edhe sot e kësaj dite.
Skeda:John Dillinger mug shot.jpg|lidhja=https://en.wikipedia.org/wiki/File:John_Dillinger_mug_shot.jpg|John Dillinger
Skeda:Baby Face Nelson 1931 mug shot.jpg|lidhja=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Baby_Face_Nelson_1931_mug_shot.jpg|Mugshot i 1931 i Lester Gillis aka "George "Baby Face" Nelson"
Skeda:Bonnie Parker and Clyde Barrow.jpg|lidhja=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Bonnie Parker and Clyde Barrow.jpg|Clyde Barrow dhe Bonnie Parker
Skeda:PrettyBoyFloyd01.jpg|lidhja=https://en.wikipedia.org/wiki/File:PrettyBoyFloyd01.jpg|"Pretty Boy" Floyd
Skeda:MachineGunKelly.jpg|lidhja=https://en.wikipedia.org/wiki/File:MachineGunKelly.jpg|"Machine Gun" Kelly
Skeda:Alvin Karpis.jpg|lidhja=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Alvin_Karpis.jpg|Alvin Karpis

## Referime 
## Linqe te jashtme 
* Alphonse Capone Documentary - Public Enemy Number One