Fjodor Dermentli

**Fedir Semenovych Dermentli** (20 mars 1937, fshati Karakurt, Rumani, tani rrethi Bolgrad, rajoni Odesa, Ukrainë&nbsp;- 6 maj 2013)&nbsp;- Industrialist ukrainas, ekonomist, drejtues i "Uzinës së tubave Khartsyzka" nga 1986 deri në 2013, kandidat i shkencave ekonomike, kalorës i plotë i Urdhrit të Meritës, kalorës i Urdhrit të Princit Jaroslav i Urti i shkallës V, qytetar nderi i qytetit Khartsyzk. Fjodor Dermentli, intelektualëve dhe specialistëve shqiptar nga nga të njohur të Karakurtit në Ukraine.

Fjodor Dermentli, drejtor i Uzinës së Tubave të Harcizkut, profesor e deputet që prej 25 vjetësh, sot 70-vjeç, nuk ka reshtur së investuar gjatë gjithë jetës së tij, për të njohur e pasqyruar prejardhjen shqiptare të bashkëfshatarëve të tij, kulturën e traditat, duke këmbëngulur e punuar gjithashtu, për vendosjen e urave lidhëse me vendlindjen e të parëve. Përpjekja më serioze në këtë fushë e Dermentliut, së bashku me bashkëpunëtorët e tij, krahas punës së bërë për ruajtjen e njohjen e historisë dhe traditave nga brezat, është dhe botimi i librit të tij "Duke fletuar fletët e kujtimeve", i sjellë së fundi në shqip nga Anna Shost (përkthyese) e Anna Zabellova, si redaktore. Sipas autorit të këtij libri, referuar arshivave zyrtare dhe ruse, ngulmimi shqiptar në stepat e largëta të Ukrainës, ku janë shumëfishuar e jetojnë dhe sot, është në vazhdën e largimeve masive të shqiptarëve pas luftës Ruso-Turke (1771-1774), ku shumë luftëtarë shqiptarë ishin pjesëmarrës aktivë për çlirimin nga pushtimi turk. Pas nënshkrimit të paqes në vitin 1975, shumë shqiptarë që ngulmimet e para i kishin në Bullgari (në shumicë në fshatrat Poroishte, Eskiarmutllar, Zagrad, Dobrina, Devina etj.), u rishpërngulën më thellë drejt Lindjes, ku ndër të parët, është ngulmimi shqiptar afër Krimesë, në fshatin Arnaudovska, e që sot thirret Aleksandrovka. Edhe paraardhësit e shqiptarëve të sotëm të Karakurtit, rezultojnë që të jenë të rishpërngulur nga Bullgaria për në stepat e Ukrainës, në vitet 1809-1813. Siç konfirmon Dermentli, nëpërmjet dokumenteve arkivore, shqiptarët e fshatrave Dizdar, Eski-Arnautllar, Devnja, që ndodheshin midis Varnës e Plovadisë, të rrënuar nga lufta, por me kokën lart, u shtynë në thellësi të tokave ruse në Lindje, duke u vendosur në Zaporishje (midis Militopolit dhe detit Azov), përkatësisht në fshatrat Gamovka, Georgievska e Karakurt. "Raca e fortë shqiptare, edhe një herë e tregoi vitalitetin e saj në vendbanimin e ri. Ata ishin një grusht i vogël njerëzish analfabetë, gjysmë të uritur, që dukeshin të dobët nga jashtë, por të fortë shpirtërisht. Duke kapërcyer dhe më shumë se 1000 kilometra, duke provuar shumë vështirësi e fatkeqësi, gjetën për vete dhe pasardhësit e tyre, atdheun e ri, jetën e re",- konfirmon korçare Dermentli. Ndërsa historia e shpërnguljes së dhimbshme deri në ngulmimin në Karakurt, ambientimi me jetën e atjeshme, si u shumuan, si jetonin e jetojnë, si kënduan e këndojnë shqip, si i bëjnë dasmat e si i përcjellin zakonet shqiptare brezave, ai jep hollësi të plota e interesante në librin e tij.

## Biografia 
Ai lindi në fshatin Karakurt, sot rrethi i Bolgradit, në një familje shqiptare.

Duke qenë i diplomuar në Institutin Politeknik të Korrespondencës së Ukrainës në vitin 1966, me diplomë "Pajisjet dhe teknologjia e prodhimit të saldimit", mori kualifikimin e inxhinierit mekanik.

Në vitin 2002, ai u diplomua në Akademinë Shtetërore të Menaxhimit të Donetsk me një diplomë në "Financë", pasi mori kualifikimin e një ekonomisti.

Ai filloi të punojë në fabrikën e tubave Khartsyz në gusht 1956. Në fillim, ai punoi si ndihmës kryepunësor në një dyqan saldimi tubash. Që atëherë, ai punoi në këtë kompani deri në vdekjen e tij.

Nga dhjetori 1986, ai mori postin e drejtorit të Uzinës së Tubave Khartsyz. Që nga marsi 1993&nbsp;- drejtori i përgjithshëm i uzinës.

Që nga dhjetori 1994, në lidhje me shndërrimin e uzinës në shoqëri aksionare të hapur, ai është emëruar kryetar i Bordit.&nbsp;- president i OJSC "Uzina e tubave Khartsyk".

Falë menaxhimit të aftë të ndërmarrjes, ai stabilizoi prodhimin e uzinës në periudhën e fenomeneve të krizës në ekonominë e Ukrainës pas rënies së BRSS.

Dermentli vdiq më 6 maj 2013. Varrosur në Khartsyzka.

## Aktivitetet kërkimore 
Fusha e interesit shkencor të Fyodor Dermentli është formimi dhe vlerësimi i efektivitetit të strukturave të integruara të korporatave në industri.

Ai ka këto patentime:
* Instalimi i përpunimit termomekanik lokal të nyjeve të salduara të tubave
* Makinë për saldimin e tegelave gjatësore të tubave me gjatësi të kufizuar Makinë për saldimin e tegelave gjatësore të tubave me gjatësi të kufizuar
* Makinë për saldimin me kontakt me prapanicë të tubave me diametër të madh Makinë për saldimin me kontakt me prapanicë të tubave me diametër të madh
* Pajisja për transportimin e tubave Pajisje për transportimin e tubave
* Makinë për montimin dhe saldimin e tubave me tegel të drejtë Makinë për montimin dhe saldimin e tubave me tegel të drejtë.

### Publikimet 
* Çështjet organizative dhe ligjore të krijimit të subjekteve korporative transnacionale në industrinë e tubave të Ukrainës // Menaxher. 2001. Nr&nbsp;2 (14)
* Qasje metodike për vlerësimin e efektivitetit të një korporate transnacionale // Modely upr. në treg ekonomisë 2003. Vëllimi 2
* Fabrika e tubave Khartsyz në procesin e integruar të prodhimit të tubave // Prometheus: Rajoni. coll. të shkencës punon në ekonomi. 2003. Nr&nbsp;3 (12)

## Veprimtaria e historisë lokale 
Ai është autor i librit mbi historinë e fshatit të tij të lindjes, botuar në 2003 në rusisht dhe i përkthyer në shqip (Dermentli F. Perelystyva strazy pamyatya. Donetsk: Novaya pechat, 2003. 246 f. )  .

## Çmimet 
* Medalja Jubilare "Për punë të guximshme" (1970)
* Urdhri "Simboli i Nderit" (1976)
* Medalja "Veterani i Punës" (1983)
* "Qytetar nderi i qytetit të Khartsyzka" (1997)
* Urdhri i Meritës, shkalla 1 (1998)
* Urdhri i Meritës shkalla II (1999)
* Urdhri i Meritës shkalla III (2004)
* Urdhri i Princit Jaroslav i Urti i shkallës V (2007)

## Referime 
* DHE.&nbsp;F.&nbsp;Dermentli. Dermentli Fedir Semenovych // Enciklopedia e Ukrainës moderne : versioni elektronik [faqja e internetit] / kreu. Redaktori: I. M. & Dzyuba, A. & Zhukovsky, M. G. Zheleznyak dhe të tjerët; Akademia Kombëtare e Shkencave e Ukrainës, Akademia Kombëtare e Shkencave . Kiev: Instituti i Kërkimeve Enciklopedike të Akademisë Kombëtare të Shkencave të Ukrainës, 2006. URL: http://esu.com.ua/search_articles.php?id=26273 [Arkivuar më 9 maj 2021 në Wayback Machine .] (data e hyrjes: 05/09/2021)
* (рос.)
* (рос.)