Fuqizimi i të rinjve

[parapamje| [Malala Yousafzai, një aktiviste për arsimin e femrave dhe laureatja më e re e Çmimit Nobel.]]
Fuqizimi i të rinjve është një proces ku fëmijët dhe të rinjtë inkurajohen të marrin përsipër jetën e tyre. Ata e bëjnë këtë duke adresuar situatën e tyre dhe pastaj marrin masa në mënyrë që të përmirësojnë qasjen e tyre në burime dhe të transformojnë vetëdijen e tyre përmes besimeve, vlerave dhe qëndrimeve të tyre. Fuqizimi i të rinjve synon të përmirësojë cilësinë e jetës. Fuqizimi i të rinjve arrihet përmes pjesëmarrjes në programet e fuqizimit të të rinjve. Sidoqoftë, studiuesit argumentojnë se zbatimi i të drejtave të fëmijëve duhet të shkojë përtej të mësuarit rreth të drejtave zyrtare dhe procedurave për të lindur një përvojë konkrete të të drejtave. Ekzistojnë modele të shumta që programet e fuqizimit të të rinjve përdorin dhe që i ndihmojnë të rinjtë të arrijnë fuqizimin. Një larmi iniciativash për fuqizimin e të rinjve janë duke u zhvilluar në të gjithë botën. Këto programe mund të bëhen përmes organizatave jofitimprurëse, organizatave qeveritare, shkollave ose organizatave private.                                                

Fuqizimi i të rinjve është i ndryshëm nga zhvillimi i të rinjve, sepse zhvillimi përqendrohet tek individët në zhvillim, ndërsa fuqizimi përqendrohet në krijimin e një ndryshimi më të madh të komunitetit, mbështetur në zhvillimin e kapaciteteve individuale. 

Lëvizjet e fuqizimit, përfshirë fuqizimin e të rinjve, fillojnë, marrin vrull, bëhen të zbatueshme dhe bëhen të institucionalizuara. dhe metoda të tjera.

## Elementet e fuqizimit 
### Teoria e fuqizimit 
Teoria e fuqizimit përqendrohet në proceset që mundësojnë pjesëmarrjen; rrisin kontrollin përmes vendimmarrjes së përbashkët; dhe të krijojnë mundësi për të mësuar, praktikuar dhe rritur aftësitë.   Teoria e fuqizimit sugjeron që angazhimi i të rinjve në aktivitete pro-shoqërore, kuptimplota dhe të rritjes së komunitetit që vetë të rinjtë përcaktojnë dhe kontrollojnë, i ndihmon të rinjtë të fitojnë aftësi, përgjegjësi dhe besim jetësor të nevojshëm për t'u bërë të rritur produktivë dhe të shëndetshëm. 

### Llojet e fuqizimit 
Fuqizimi i të rinjve shqyrton gjashtë dimensione të ndërvarura: psikologjike, komunitare, organizative, ekonomike, sociale dhe kulturore.  Përmes këtyre dimensioneve të fuqizimit, programet mund të punojnë në fuqizimin e të rinjve në një ose më shumë aspekte të jetës së tyre.

### Qëllimet e fuqizimit 
Programet e fuqizimit të të rinjve synojnë krijimin e cilësive më të shëndetshme dhe më të larta të jetës për të rinjtë e pa privilegjuar ose në rrezik.  Pesë kompetencat e një të riu të shëndetshëm janë: (1) ndjenja pozitive e vetvetes, (2) vetëkontrolli, (3) aftësitë e vendimmarrjes, (4) një sistem moral i besimit dhe (5) lidhja pro-shoqërore. Ndërhyrjet dhe programet zhvillimore duhet të ankorohen në këto kompetenca që përcaktojnë rezultatet pozitive të të rinjve të shëndetshëm. 

Gjatë dy dekadave të fundit, cilësia e jetës (QOL) është shfaqur si një njësi e rëndësishme matëse për të vlerësuar suksesin e programeve të fuqizimit.  Dy tipare të mjediseve pozitive të zhvillimit rinor janë marrëdhëniet mbështetëse dhe mbështetja për efikasitetin dhe rëndësinë. Marrëdhëniet mbështetëse janë ato që janë midis të rinjve dhe të rriturve jo-familjarë që nxisin besimin dhe respektin. Mbështetja për efikasitetin dhe rëndësinë e tij përqendrohet posaçërisht në të rinjtë aktivë, agjentë instrumentalë të ndryshimit në komunitetet e tyre, vendimmarrjen kolektive dhe të rriturit dëgjojnë dhe respektojnë zërin e tyre. 

## Programet e fuqizimit të të rinjve 
Ekzistojnë lloje të ndryshme të programeve të fuqizimit në të gjithë globin që fuqizojnë rininë përmes shumë taktikave dhe programeve të ndryshme. Programet mund të funksionojnë në një sërë cilësimesh. Shumica e programeve operojnë në më shumë se një mjedis, i cili mund të jetë një faktor kryesor në suksesin e tyre.  Rezultatet e dobishme për programet e fuqizimit të të rinjve janë aftësitë e përmirësuara sociale, sjellja e përmirësuar, rritja e arritjeve akademike, rritja e vetëvlerësimit dhe rritja e vetë-efikasitetit. 

Ka programe që synojnë vetëm fuqizimin e grave dhe vajzave të reja. Pavarësisht nga qëllimet ose metodat specifike, efektet fuqizuese përfshijnë përmirësimin e mirëqenies, vetëvlerësimit dhe vetë-efikasitetit të grave dhe rritjen e statusit shoqëror duke dhënë mësim aftësitë teknike dhe organizative. 

Programet e tjera të fuqizimit të të rinjve janë përqendruar në zbutjen e varfërisë . Standardet e jetesës janë për ata që jetojnë në varfëri janë në rënie duke shkaktuar forma privimi pasi lidhet me ushqimin, burimet dhe arsimin.  Programet që synojnë fuqizimin e të rinjve të varfër, punën drejt mbrojtjes së jetesës ose promovimit të jetesës. 

Ekzistojnë gjithashtu lëvizje fuqizimi që përdorin modelin e veprimit shoqëror, duke synuar që njerëzit në nevojë të bëhen të fuqizuar, të organizuar dhe të arsimuar në mënyrë që ata të mund të krijojnë ndryshime.  Më vonë u shtua një kontribut i gjashtë i shoqërisë.  Ky model përqendrohet kryesisht në angazhimin si një shënues kryesor i zhvillimit pozitiv të rinisë, duke theksuar nevojën për të nxitur iniciativën. Partneritetet mes të rinjve dhe të rriturve janë një lloj tjetër i metodës së fuqizimit të përdorur në të gjithë botën. Kjo metodë është përcaktuar si një proces zhvillimi dhe një praktikë e komunitetit. Partneriteti përfshin njerëz të moshave të ndryshme që punojnë së bashku për çështje të komunitetit gjatë një periudhe kohe.  Hulumtimet tregojnë se këto programe të fuqizimit të të rinjve mund të përmirësojnë shmangien e konflikteve dhe aftësitë e zgjidhjes, të rrisin aftësitë e lidershipit në grup dhe efikasitetin qytetar  dhe të përmirësojnë identitetin etnik dhe të zvogëlojnë konfliktin racor. 

### Shembuj të programeve të fuqizimit të të rinjve 
Rreth globit ka programe të ndryshme fuqizuese të përqendruara në një larmi gjërash dhe kjo nuk është një listë e plotë. Programet e pasuksesshme të fuqizimit të të rinjve nuk janë dokumentuar ose botuar me kujdes në rastet studimore.   punon duke edukuar dhe ofruar këshillim për ata në mjediset rurale që nuk kanë qasje në ato burime.  Ky program përqendrohet në fuqizimin organizativ brenda komunitetit.
parapamje| Të rinjtë pjesëmarrës në 4-H, një organizatë për fuqizimin e të rinjve kryesisht në Shtetet e Bashkuara.
Brenda Shteteve të Bashkuara ka programe të panumërta për fuqizimin e të rinjve. Urban 4-H është një praktikë kulturore e përgjegjshme, e bazuar në komunitet që angazhon në mënyrë autentike familjet, të rinjtë dhe komunitetin në zhvillimin e rinisë.  Urban 4-H është një shembull i fuqizimit të komunitetit që përqendrohet në dimensionet ekonomike dhe sociale të fuqizimit. Programi ndihmon të rinjtë të ndërtojnë aftësi për t'i mundësuar ata të kapërcejnë barrierat ekonomike dhe sociale duke njohur rëndësinë e të mësuarit të vetë-drejtuar për të rinjtë. Urban 4-H përqendrohet në fuqizimin e të rinjve për të menduar në mënyrë kritike, për të komunikuar përtej kufijve kulturorë dhe për të udhëhequr të tjerët. 

Në Indi, fuqizimi i të rinjve është marrë nga organizata të tjera të drejtuara nga të rinj. Fondacioni  ka punuar në fuqizimin e të rinjve duke angazhuar drejtpërdrejt të rinjtë dhe politikat elektorale, e para për një organizatë që do të bëjë në Indi. 

Kombet e Bashkuara kanë programe të shumta zhvillimi, një prej tyre janë programet e fuqizimit të të rinjve. Kombet e Bashkuara sigurojnë mbështetje për zhvillimin e politikës kombëtare përreth fuqizimit brenda pesë rajoneve.  Ata e bëjnë këtë duke siguruar udhëzime të bazuara në prova të politikave dhe mbështetje programatike duke promovuar pjesëmarrjen aktive të të rinjve në shoqëri. UNDP promovon pjesëmarrjen gjithëpërfshirëse të të rinjve në qeverisjen efektive dhe demokratike, fuqizimin ekonomik të të rinjve, angazhimin e forcuar të të rinjve në ndërtimin e rezistencës në komunitetet e tyre, përfshirjen e të rinjve në axhendën e zhvillimit të ardhshëm, përfshirë përmes konsultimeve dhe diskutimeve.  Programet e Kombeve të Bashkuara për fuqizimin e të rinjve shqyrtojnë të katër dimensionet e fuqizimit të të rinjve dhe kërkojnë t'i përmirësojnë të gjitha ato.

 ka programe për fuqizimin e të rinjve të ngritura në të gjithë botën që synojnë angazhimin civil, qasjen në burime dhe mundësi për arsimim dhe punësim. 

Për një listë më gjithëpërfshirëse: Lista e organizatave për fuqizimin e të rinjve

## Përfshirja e qeverisë në fuqizimin 
Fuqizimi i të rinjve shpesh adresohet si një portë drejt barazisë ndërmjet brezave, angazhimit qytetar dhe ndërtimit të demokracisë . Agjencitë qeveritare lokale, shtetërore, provinciale, rajonale, kombëtare dhe ndërkombëtare dhe organizata jofitimprurëse me bazë në komunitet ofrojnë programe të përqendruara në fuqizimin e të rinjve.  Aktivitetet e përfshira në to mund të përqendrohen në mediat e drejtuara nga të rinjtë, të drejtat e të rinjve, këshillat rinorë, aktivizmin e të rinjve, përfshirjen e të rinjve në vendimmarrjen e komunitetit,  dhe metoda të tjera.

Secila parti e madhe politike në Shtetet e Bashkuara, duke përfshirë Republikanët, Demokratët dhe Partinë e Gjelbër, si dhe disa parti të mëdha evropiane, Afrikane, Amerikës së Jugut (Peru) dhe Australiane kanë deklarata që mbështesin fuqizimin e të rinjve. Fuqizimi i të rinjve është gjithashtu një parim qendror i Konventës së Kombeve të Bashkuara për të Drejtat e Fëmijëve, të cilën çdo vend në botë (minus Shtetet e Bashkuara dhe Sudani i Jugut ) ka nënshkruar në ligj.

### Bashkimi Evropian 
"Rinia" në Bashkimin Evropian (BE) përcaktohet si ato ndërmjet moshës 15 dhe 29 nga Institucionet Evropiane. 

BE ka qenë vendlindja e shumë lëvizjeve kulturore të fuqizimit të rinisë gjatë shekullit të kaluar.  Kohët e fundit këto kanë përfshirë, të Premten për të Ardhmen, Rebelimin e Shuarjes dhe Protestat Studentore të Austrisë 2009 . Por gjithashtu historikisht ka pasur një lidhje me fuqizimin e të rinjve përmes lëvizjeve kulturore të tilla si nënkultura e punkut.

Baza për fuqizimin e të rinjve në BE bazohet në nenet 165 dhe 166 të Traktatit për Funksionimin e Bashkimit Evropian (TFEU).  Objektivat e fuqizimit të të rinjve të traktatit synuan të inkurajojnë zhvillimin e shkëmbimeve dhe shkëmbimeve të të rinjve midis instruktorëve socio-arsimorë (p.sh. punëtorët e të rinjve) dhe të inkurajojnë pjesëmarrjen e të rinjve në jetën demokratike në Evropë.

Komisioni Evropian dhe Parlamenti Evropian janë institucionet e ngarkuara kryesisht me angazhimin dhe fuqizimin e të rinjve. Këto institucione kanë vendosur iniciativa dhe projekte të ndryshme për të arritur këto qëllime, përfshirë këtu; Programi Erasmus, Garancia e Rinisë, Korpusi i Solidaritetit Evropian, Java Evropiane e Rinisë, Ngjarja Evropiane e Rinisë , Konferenca e Rinisë dhe Dialogu i Strukturuar .

Projektet për fuqizimin e të rinjve nga Institucionet e BE-së kryhen në bashkëpunim të ngushtë me OJQ ndërkombëtare, të tilla si Forumi Evropian i Rinisë dhe Këshillat Kombëtare të Rinisë .

### Shtetet e Bashkuara 
Fuqizimi i të rinjve ndodh në shtëpi, në shkolla, përmes organizatave rinore, politikave qeveritare dhe fushatave të organizimit të komunitetit. Aktivitetet kryesore strukturore ku fuqizimi i të rinjve ndodh në të gjithë shoqërinë përfshijnë vendimmarrjen e komunitetit, planifikimin organizativ dhe reformën në arsim.

Aktivitetet arsimore që përmendin fuqizimin e të rinjve si qëllim përfshijnë të nxënit në qendër të studentëve, arsimin popullor dhe të mësuarit e shërbimeve . Shkollat falas dhe organizatat e mediave të drejtuara nga të rinjtë shpesh shprehin qëllimin e tyre për të fuqizuar të rinjtë, si dhe zërin e të rinjve, zhvillimin e të rinjve në komunitet dhe programet e udhëheqjes së të rinjve. Fuqizimi i të rinjve studiohet nga një larmi studiuesish, përfshirë Shawn Ginwright, Henry Giroux, Barry Checkoway, Mike Males dhe Marc A. Zimmerman . Hulumtimi i tyre theksohet nga avokimi nga aktivistë të shquar si William Upski Wimsatt, Alex Koroknay-Palicz, Salome Chasnoff dhe Adam Fletcher . Një iniciativë e shquar në Shtetet e Bashkuara është Nisma për Fuqizimin e të Rinjve, sponsorizuar nga Grupi Rinor i Fondacionit Obama.

### Republika e Irlandës 
Në 2002 Comhairle na nÓg u krijua në secilën zonë të autoritetit lokal si pjesë e strategjisë Kombëtare të Fëmijëve. Comhairle na nÓg është Irlandeze për Këshillin e Rinisë. Këto këshilla inkurajohen të përfshijnë pjesëmarrjen e të rinjve nga të gjitha sferat e jetës dhe të trajtojnë çështjet lokale që prekin të rinjtë. Ajo drejtohet nga këshillat lokale të qarkut ose të qytetit nën Zyrën e Ministrit për Çështjet e Fëmijëve dhe Rinisë. Isshtë një organizatë e njohur politike nga Qeveria Irlandeze. Një zgjerim i Comhairle na nÓg është Comhairle na nÓg National Executive. Ekzekutivi Kombëtar ka një "këshilltar të të rinjve" nga çdo Comhairle na n withg dhe merret me çështje të rëndësishme për të rinjtë. Këto çështje emërohen nga vetë të rinjtë në një AGM çdo dy vjet. Ekzekutivi Kombëtar i Comhairle na nÓg ka mundësinë të shprehë pikëpamjet atje në një formë të një raporti të hulumtuar, fushatës reklamuese, konferencave, seminareve dhe t'ia vendosë ato pikëpamje politikëbërësve.

### Komonuelthi 
Të 53 vendet anëtare të Komonuelthit të Kombeve kanë nënshkruar të gjithë në Planin e Veprimit të Komonuelthit për Fuqizimin e Rinisë (2007–2015). Plani i veprimit mbështet punën e Programit Rinor të Komonuelthit (CYP). Për përkufizimin e Komonuelthit, "Të rinjtë fuqizohen kur pranojnë se kanë ose mund të krijojnë zgjedhje në jetë, janë të vetëdijshëm për implikimet e atyre zgjedhjeve, marrin një vendim të informuar lirisht, ndërmarrin veprime bazuar në atë vendim dhe pranojnë përgjegjësi për pasojat nga ato veprime. Fuqizimi i të rinjve do të thotë krijimi dhe mbështetja e kushteve të mundësuara në të cilat të rinjtë mund të veprojnë në emër të tyre dhe sipas kushteve të tyre, në vend që të drejtohen nga të tjerët "

Plani i Veprimit për Fuqizimin e Rinisë u zhvillua nga Sekretariati i Komonuelthit, duke punuar ngushtë me Ministrat e Rinisë dhe vetë të rinjtë. Ajo inkurajon integrimin e të rinjve dhe përmban trembëdhjetë pika veprimi për qeveritë. E para nga këto është: "Zhvillimi dhe zbatimi i masave për të promovuar përfitimin ekonomik të të rinjve" përmes një sërë masash duke filluar nga mikrokredia dhe edukimi i sipërmarrjes deri te rishikimi i planifikimit makroekonomik dhe regjimet tregtare dhe si ato ndikojnë te të rinjtë. Pika të tjera veprimi adresojnë barazinë gjinore, HIV / AIDS, arsimin, mjedisin, pjesëmarrjen e të rinjve në vendimmarrje dhe demokracinë dhe të drejtat e njeriut.

## Përfitimet e fuqizimit 
Kur të rinjtë marrin pjesë në programe të themeluara të fuqizimit, ata shohin një larmi përfitimesh. Praktikat e përfshirjes dhe fuqizimit të të rinjve nguliten në kulturën organizative dhe kulturën e komunitetit.  Të rriturit dhe organizatat gjithashtu përfitojnë nga programet e fuqizimit. Ata të dy bëhen më të komunikueshëm dhe më të përgjegjshëm ndaj të rinjve në komunitet, gjë që çon në përmirësime të programit, si dhe në rritjen e pjesëmarrjes nga të rinjtë. 

## Kritikat e fuqizimit të të rinjve 
Një kritikë kryesore e fuqizimit të të  rinjve është se shumica e programeve marrin një qasje të përqendruar në rrezik.  Ka pasur një theks të madh në atë që po shkon keq për të rinjtë në jetën e tyre sesa në atë që shkon mirë. Kjo i portretizon të rinjtë si një problem që duhet të rregullohet dhe tregon procesin e zhvillimit si një proces të kapërcimit të rrezikut. Kjo mund të pengojë të rinjtë të bashkohen me programet e zhvillimit të rinisë. Modeli i bazuar në rrezik mund të errësojë faktin se adoleshenca është një kohë kur të rinjtë zotërojnë aftësi dhe koncepte. 

## Shiko gjithashtu 
* Lista e organizatave për fuqizimin e të rinjve
* Një Projekt Botëror për Rininë
* Puna e të rinjve
* Doktrinë e vogël e pjekur
* Zhvillimi pozitiv i të rinjve

## Referime 
   

## Leximi më tej 
* Harris, A., Wyn, J. & Younes, S. (2010). Përtej rinisë apatike ose aktiviste: Të rinjtë 'e zakonshëm' dhe format bashkëkohore të pjesëmarrjes, Young, 18, 1, 9-32.
* Sukarieh, M. & Tannock, S. (2011). Imperativi pozitiv: një vështrim kritik në lëvizjen 'e re' për zhvillimin e rinisë, Gazeta e Studimeve Rinore, 14, 6, 675-691.
* Evans S. (2007) Youth Sense of community: voice and power in community community, Journal of Community Psychology, 35, No. 6, 693–709.
* Morsillo J., Prilleltensky I. (2007) Veprimi shoqëror me të rinjtë: ndërhyrjet, vlerësimi dhe vlefshmëria psikopolitike, Gazeta e Psikologjisë së Komunitetit, 35, Nr. 6, 725-740
* Tsekoura, M. (2016). Hapësira për Pjesëmarrjen e Rinisë dhe Rastet e Fuqizimit të Rinisë nga MB dhe Greqia. Të rinj, DOI: 10.1177 / 1103308815618505.
* Zeldin S., Petrokubi, MacNeil C. (2008) Partneritetet Rinia-Të Rriturit në Vendimmarrje: Shpërndarja dhe Zbatimi i Një Ideje Inovative në Organizatat dhe Komunitetet e Krijuara, Gazeta Amerikane e Psikologjisë së Komunitetit, 41, 262–277.
* 978-1-134-17222-1 
* 
* 978-92-79-46640-3  ( Raporti i Këshillit të Evropës dhe Bashkimit Evropian )