Yamato (luftanije japoneze)

[parapamje|240px|Yamato gjatë [Prova detare|provave detare jashtë Japonisë pranë ngushticës Bungo, 20 tetor 1941]]
**Yamato** () ishte anija kryesore e klasës së saj të luftanijeve të ndërtuara për Marinën Perandorake Japoneze pak para Luftës së Dytë Botërore. Ajo dhe anija e saj binjake, *Musashi*, ishin luftanijet më të rënda dhe të armatosura me forcë të ndërtuara ndonjëherë, duke zhvendosur 72,800 tonë në ngarkesë të plotë dhe të armatosur me nëntë armë kryesore 46 cm të tipit 94, të cilat ishin armët më të mëdha të montuara ndonjëherë në një anije luftarake.

Anija u emërua pas Provincës Yamato. Ajo u krijua për të kundërshtuar flotën e anijeve luftarake numerikisht superiore të Shteteve të Bashkuara, rivali kryesor i Japonisë në Paqësor. Ajo u vendos në vitin 1937 dhe u porosit zyrtarisht një javë pas sulmit në Pearl Harbor në fund të vitit 1941. Gjatë vitit 1942, ajo shërbeu si anije flamurtare e Flotës së Kombinuar dhe në qershor 1942 admirali Isoroku Yamamoto drejtoi flotën nga ura e saj gjatë Betejës së Midway, një humbje katastrofike për Japoninë. *Musashi* mori detyrën si anije e Flotës së Kombinuar në fillim të vitit 1943, ndërsa *Yamato* kaloi pjesën tjetër të vitit dhe pjesën më të madhe të vitit 1944, duke lëvizur midis bazave kryesore detare japoneze të Truk dhe Kure në përgjigje të kërcënimeve amerikane. Megjithëse e pranishme në Betejën e Detit të Filipineve në qershor 1944, ajo nuk luajti asnjë rol në betejë.

E vetmja herë kur *Yamato* gjuajti me armët e saj kryesore drejt objektivave sipërfaqësorë të armikut ishte në tetor 1944, kur ajo u dërgua të angazhonte forcat amerikane që pushtonin Filipinet gjatë Betejës në Gjirin Leyte. Ndërsa kërcënonin të fundosnin transportet e trupave amerikane, ata hasën në një grup transportues të lehtë të *Task Force 77* të marinës amerikane, "*Taffy 3*", në betejën jashtë Samarit. Japonezët u kthyen mbrapa pasi sulmet ajrore amerikane i bindën ata se po përfshinin një flotë të fuqishme transportuese amerikane.

Gjatë vitit 1944, ekuilibri i fuqisë detare në Paqësor u kthye me vendosmëri kundër Japonisë, dhe në fillim të vitit 1945, flota e saj ishte shumë e varfëruar dhe e penguar keq nga mungesat kritike të karburantit në ishujt në shtëpi. Në një përpjekje të dëshpëruar për të ngadalësuar përparimin e Aleatëve, *Yamato* u dërgua në një mision të njëanshëm në Okinava në prill 1945, me urdhra për të plazhuar vetë dhe për të luftuar derisa të shkatërrohej, duke mbrojtur kështu ishullin. Dërgata ushtarake u vu re në jug të Kjushu nga nëndetëset dhe avionët amerikanë, dhe më 7 prill 1945 ajo u mbyt nga bombarduesit amerikanë me silurë ku humbi shumicën e ekuipazhit të saj.

## Në kulturën popullore
Që nga koha e ndërtimit të tyre, *Yamato* dhe anija binjake *Musashi* kishin një peshë të konsiderueshme në kulturën japoneze. Anijet luftarake përfaqësonin mishërimin e inxhinierisë detare perandorake japoneze dhe për shkak të madhësisë, shpejtësisë dhe fuqisë së tyre, mishëruan dukshëm vendosmërinë dhe gatishmërinë e Japonisë për të mbrojtur interesat e saj kundër Fuqive Perëndimore dhe Shteteve të Bashkuara në veçanti.

Në tetor të vitit 1974, Leixhi Matsumoto krijoi një manga *Space Battleship Yamato* rreth rindërtimit të luftanijes *Yamato* në një anije kozmike dhe kërkuesit e saj ndërhyjnor për të shpëtuar Tokën. Kjo manga u përshtat në anglisht nën emrin *Star Blazers* e cila u transmetuar së pari në vitin 1979. Anija *Yamato* u riemërua në Argo (pas anijes së Jasonit dhe Argonautëve).

Filmi i vitit 2005 *Yamato*, bazuar në një libër nga Jun Henmi, u lansua për të përkujtuar 60 vjetorin e fundit të Luftës së Dytë Botërore.

Filmi japonez i vitit 2019 *Archimedes no Taisen* (, "Lufta e Madhe e Arkimedit") bazuar në një manga nga Norifusa Mita tregon historinë e një mosmarrëveshjeje brenda marinës japoneze nëse duhet të financojë ndërtimin e transportuesve të avionëve apo një luftanije të re që do të bëhej *Yamato*. Filmi fillon me fundosjen e *Yamato-s* dhe përfundon me porosinë e tij.