Shqipëria nën pushtimin gjerman

**Shqipëria** ishte **nën pushtimin gjerman** midis viteve 1943 dhe 1944. Përgjatë këtij pushtimit "jokonvencional" rendi qeverisës *de jure* i Shqipërisë "e ashtuquajtur" e pavarur ka qenë "Mbretëria Shqiptare" (standardi i kohës: "Mbretnija Shqiptare", në gjermanisht: *Königreich Albanien*). Gjermania i njohu një "sovranitet relativ", gjendje njohjeje ndërkombëtare gjatë luftës që e patën edhe Kroacia me Sllovakinë. Para armëpushimit midis Italisë dhe forcave aleate më 8 shtator 1943, Shqipëria kishte qenë në një bashkim *de jure* me Mbretërinë së Italisë. Pas armëpushimit dhe daljes së Italisë nga Boshti, forcat ushtarake gjermane hynë në Shqipëri, duke e futur në sferën e saj të ndikimit.

Gjermanët planifikuan të ndërtonin një Shqipëri të pavarur neutrale e kontrolluar nga një qeveri miqësore ndaj gjermanëve. Hitleri i kishte bërë të ditur Neubacher-it se dëshironte "një Shqipëri të pavarur me nismë vetjake", për këtë, në respekt të njohjes së pavarësisë, u ndalua rreptësisht rekrutimi i vullnetarëve për njësitë SS në Shqipëri. Më 14 shtator 1943, një Komitet Ekzekutiv të Përkohshëm të kryesuar nga Ibrahim Biçaku. Ky komitet nënshkroi Deklaratën e Pavarësisë, në të cilën shkruhej se, për t'i prerë hovin "anarkisë së krijuar me ndryshimin e situatës", duke besuar fetarisht në ardhmërinë e atdheut dhe në "të drejtat si komb i lirë dhe i pavarur", vendosej rishpallja e pavarësisë, legalizimi do të bëhej nga një vendim i Kuvendit. U deklarua rrëzimi i qeverisë Libohova, duke u shpallur zëvendësimi me një komitet të përkohshëm, i cili do të kryente detyrat ekzekutive, si dhe do të përgatiste zgjedhjet. KEP-i preu lidhjet që buronin nga "Bashkimi personal" me Mbretërinë italiane, synoi pavarësinë e vendit, krijimin e institucioneve dhe përjashtimin e vendit nga pozitat kapitulluese ku kishte rënë prej disa ditësh Italia.

KEP-i përgatiti amnistinë e përgjithshme të të burgosurve politikë dhe thirrjen e një Asambleje Kombëtare që do të ripërtërinte Kodin Ligjor të 1928. Trupat gjermane qenë vendosur kryesisht në fushat e aviacionit në Tiranë, Shkodër, Berat, Shijak, Vlorë dhe Kuçovë.

Gjermanët planifikuan të ndërtonin një Shqipëri të pavarur neutrale e kontrolluar nga një qeveri miqësore ndaj gjermanëve. Pasi Marrëveshja Mukje u thye nga partizanët shqiptarë, lufta shpërtheu midis partizanëve shqiptarë (të cilët u mbështetën nga partizanë jugosllavë, të cilët nga ana e tyre ishin mbështetur nga Aleatët dhe Balli Kombëtar.

Pas kapitullimit të forcave italiane më 8 shtator 1943, trupat gjermane zunë me shpejtësi Shqipërinë me dy divizione. Gjermanët formuan një "qeveri neutrale" në Tiranë me Ballin Kombëtar.

### Sovraniteti relativ i Shqipërisë 
Gjermanët shpallën gjendjen e luftës në vend, kërkuan dorëzimin e armëve dhe kërcënuan që për çdo gjerman të vrarë do të vriteshin 10 shqiptarë. Çdokush që kapej me armë ose materiale ushtarake do të pushkatohej. Gjermanët ndërmorën një numër ekspeditash ndëshkimore të cilat u shoqëruan me mizori.

Pas vendosjes së trupave gjermane në vend, filloi puna për ngritjen e organeve qeverisëse të cilat do të drejtoheshin nga shqiptarët. Me interesimin direkt të Nojbaherit, një grup prej 22 personash me orientim progjerman u mblodhën në Tiranë m 14 shtator dhe krijuan Komitetin Ekzekutiv të Përkohshëm të kryesuar nga Ibrahim Biçaku. Komiteti shpalli të rrëzuar "qeverinë e ditëve të robërisë" dhe bëri të ditur për opinionin publik se qe kthyer "pavarësia dhe sovraniteti kombëtar". Komiteti u bënte thirrje shqiptarëve që të mos i kundërviheshin ushtrisë gjermane. Këto veprime u vlerësuan nga Hitleri. Në një letër të datës 24 shtator 1943 dërguar qeverisë nga Berlini zyrtar thuhej: "Qeveria e Rajhut përshëndet vendimin e patriotëve shqiptarë që kanë marrë përsipër punët e qeverisë në Shqipërinë e Pavarur." Letra iu dorëzua Biçakçiut personalisht nga Nojbaheri. Biçakçiu do t'i shprehte Nojbaherit simpatinë që sipas tij shqiptarët ushqenin për Gjermaninë dhe Hitlerin.   

Asambleja Kombëtare, e përbërë nga 243 anëtarë, filloi të funksionojë më 16 tetor 1943, duke zgjedhur një Këshill të Lartë të Regjencës prej katër anëtarësh për të qeverisur vendin. Asambleja anuloi vendimet ligjet dhe dekretet e kohës së pushtimit italian dhe zgjodhi Këshillin e Lartë të Regjencës të përbërë nga Mehdi Frashëri, Lef Nosi, Anton Harapi dhe Fuat Dibra, dhe formoi një qeveri në krye të së cilës u vu Rexhep Mitrovica. 

Njëkohësisht gjermanët morën masa që të organizonin forcat e armatosura të cilat së bashku me ushtrinë gjermane do të siguronin rendin dhe qetësinë në vend. 

Autoritetet ushtarake gjermane kontrollonin gjithë pushtetin në vend, përfshirë veprimtarinë e administratës civile. Zyrtarisht gjenerali i plotfuqishëm gjerman në Shqipëri ishte autoriteti më i madh në vend. Nga ai merrnin urdhra dhe porosi Regjenca dhe qeveria, të cilat pa miratimin e autoriteteve ushtarake, nuk mund të vendosnin për asgjë.  

Qeveria e re, e cila premtoi të mbetet neutrale në luftë, arriti të rivendosë një stabilitet të mirë. Sistemet e administratës dhe të drejtësisë funksionuan edhe një herë, dhe shkollat ​​shqiptare u rihapën në të gjithë Shqipërinë veriore dhe qendrore. Janë ndërmarrë hapa për të zbatuar një reformë të tokës. Perëndimi vuri në dukje se komunistët nuk mund të kishin fituar pa furnizimet dhe armatimet nga britanikët, Amerika dhe Jugosllavia.

## Qeverisja 
### Këshilli i Lartë i Regjencës 
parapamje|majtas|Ushtar gjerman i Wehrmacht duke folur me një shqiptar
Artikulli kryesor: Krerët e Shtetit ShqiptarPasi Bashkimi me Italinë u shpërbë zyrtarisht; shumë prej ligjeve të miratuara pas pushtimit italian u anuluan dhe Shqipëria u shpall e lirë, neutrale dhe e pavarur. që kishte marrë pjesë në shpalljen e Pavarësisë më 1912. Në kabinetin e tij bënin pjesë: Xhaferr Deva si ministër i Brendshëm, Rrok Kolaj, ministër i Drejtësisë, Sokrat Dodbiba, ministër i Financave, Ago Agaj, ministër i Ekonomisë dhe Musa Gjylbegu, ministër i Punës. Në shkurt 1944 u shtuan tre ministra nga radhët e Ballit Kombëtar: Bahri Omari, ministër i Jashtëm, Koço Muka, ministër i Arsimit dhe Kolë Tromara, ministër i Kulturës.

### Policia dhe rendi 
Xhafer Deva si Ministër i Brendshëm dhe për këtë arsye kreu i policisë dhe xhandarmërisë në vend. Një shqiptar vendas i Kosovës dhe i konsideruar si më "efektivët dhe të besueshëm" nga gjermanët, forcat e Devës u përfshinë në shënjestrimin e armiqve të brendshëm të shtetit. Më 4 shkurt 1944, njësitë policore nën autoritetin e tij u përfshinë në masakrën e 86 banorëve të Tiranës të dyshuar si antifashistë dhe në kryerjen e krimeve të tjera nga Gestapo në bashkëpunim me xhandarmërinë shqiptare. Një numër i madh serbësh u vranë në të gjithë Kosovën ose u deportuan në kampe në Shqipëri duke filluar nga viti 1942. Romët (ciganët) u shënjestruan gjithashtu nga xhandarmëria dhe forcat policore.

### Ushtria 
Artikulli kryesor: Rezistenca shqiptare në Luftën e Dytë Botërore
parapamje|majtas|Ushtarë shqiptarë dhe gjermanë pranë një tanku italian
Në përputhje me politikën gjermane të "mosndërhyrjes" dhe dëshirën për të ruajtur trupat e tyre për t'i vendosur diku tjetër, një ushtri shqiptare e komanduar nga gjenerali Prenk Pervizi u formua menjëherë pas krijimit të qeverisë së re. Gjermanët shtuan forcën e disa njësive të ushtrisë së rregullt shqiptare dhe gjithashtu rritën efektivitetin e xhandarmërisë. Një milici vullnetare e njohur si Vulnetari u përdor gjithashtu si roje kufitare të shtetit të riorganizuar shqiptar. Duke luftuar në zonat e tyre lokale (në Kosovë dhe Maqedoni), ata luftuan kundër partizanëve dhe çetnikëve, "kundër të cilëve ata treguan se ishin luftëtarë të aftë dhe të vendosur". Divizioni i 21-të Waffen Malor i SS Skënderbeu, i themeluar në prill 1944,

## Ekonomia 
parapamje| 20 frangat.
Kur gjermanët hynë në Tiranë, ata shpresonin të gjenin para të mjaftueshme në Bankën Kombëtare të Shqipërisë për të paguar trupat e tyre. Kjo do të konsiderohej një hua. Por ata gjetën vetëm tridhjetë milionë franga dhe shpenzimet e përgjithshme për ushtrinë gjermane në Shqipëri u treguan rreth dyzet milionë franga në muaj.

### Propaganda 
Ndryshe nga Italia, Gjermania do të përpiqej të krijonte përshtypjen se nuk synonte aneksimin dhe kolonizimin e Shqipërisë, se ajo kishte qenë e detyruar nga rrethanat e luftës të pushtonte Shqipërinë dhe se qëndrimi i tyre ishte i përkohshëm. Autoritet gjermane deklaruan se do të respektonin pavarësinë e Shqipërisë. Ndërtimi i rendit pushtues u shoqërua me një propagandë intensive që kishte për qëllim të bindte shqiptarët se regjimi i ri ishte ndryshe, dhe kësodore të përligjej prania e trupave gjermane. Kjo propagandë u mbështet edhe nga organizmat shtetërorë të krijuar dhe nga shtypi. Rexhep Mitrovica deklaronte se ushtria gjermane "nuk kërkon asgjë, veç mos t'i hipim në qafë". Gjenerali Bazel, kryekomandanti i trupave gjermane në Shqipëri dekaronte se ushtarët gjermanë erdhën si miq të Shqipërisë, për ta çliruar atë nga Italianët, për ta mbrojtur nga anglezët dhe për të shkatërruar bazat e lëvizjes komuniste.

## Shiko edhe 
* SS Skënderbeu
* Rezistenca shqiptare në Luftën e Dytë Botërore
* Lufta Antifashiste Nacionalçlirimtare

## Referime 
### Literatura 
* 
*