Tempulli Varadharaxha Perumal

t të Tempullit Varadaraja Perumal]]

**Tempulli Varadharaja Perumal**, **Hastagiri** ose **Attiyuran** (i quajtur edhe Varadaraja Perumal Kovil, Thiru Katchi, Aththigiri dhe Vezhamalai) është një tempull hindu kushtuar Vishnut në qytetin e shenjtë hindu të Kanchipuramit, Tamil Nadu, Indi. Është një nga Divya Desamët, 108 tempujt e Vishnut që besohet se kanë qenë vizituar nga 12 shenjtët poetë të quajtur Alvarë. Është i vendosur në një zonë të Kanchipuramit të njohur si Vishnu Kanchi që është vendi i shumë tempujve të famshëm të Vishnut. Një nga studiuesit më të mëdhenj të filozofisë Vaishnava Visisht-Advaita, Ramanuja besohet se ka qendruar në këtë tempull. Ky tempull bashkë me Tempullin Ekambareswarar dhe Tempullin Kamakshi Amman në Kanchipuram është i njohur në mënyrë popullore si *Mumurtivasami* (banesa e treshes), ndërsa Srirangami referohet si ‘Koili’ (që do të thotë "tempulli") dhe Tirupathi si ‘Malai’ (qw do të thotë "kodra"). Mes Divya Desamëve, Tempulli Kanchipuram Varadaraja Perumal është i njohur si ‘Perumal Koili’. Ky është një nga vendet më të shenjta të Vaishnavizmit. Në Kurmai të mandalit Palamaner në distriktin e Chittoorit në Andra Pradesh ndodhet një tjetër tempull i famshëm i Varadaraja Swamyt, i quajtur Tempulli Kurma Varadaraja Swamy.

## Legjendat
Indra, mbreti i hyjnive qiellore, pasi u çlirua nga mallkimi i hyjneshës Saraswati, vendosi hardhuca argjendi dhe ari që ishin dëshmitare të vuajtjeve. Brahma kreu aty një *yagna*, që ishte gati për tu përmbytur nga vërshimi i lumit Vedavathi. Hyjnia e tempullit, Vishnu e vendosi veten përpara rrjedhës dhe rituali *yagna* u krye me sukses. Vishnu doli me shkëlqimin e njëmijë diejve si Devarajaswamy dhe qëndroi aty në mënyrë të përhershme.
Sipas legjendave hindu, Brahma, perëndia hindu e krijimit, u nda me gruan e tij Saraswathi për shkak të një mosmarrveshjeje. Ai bëri një adhurim Aswameda (me një kal) duke kërkuar ndihmën e Vishnut. Vishnu u kënaq nga përkushtimi i Brahmës dhe u shfaq nga nën-toka si një derr i egër dhe e ribashkoi Saraswathin me Brahmën. Sipas një tjetër legjende, Saraswathi e mallkoi mbretin e hyjnive qiellore, Indra, të bëhej një elefant dhe të bridhte vërdallë vendit. Ai u çlirua nga mallkimi me fuqinë hyjnore të Vishnut, që u shfaq si mal, Hastagiri. *Attagiri* tregon një mal në formën e elefantit. Ndërsa sipas një tjetër legjende, dishepulli i të diturit Gautama bashkë me të u mallkuan të bëheshin hardhuca. Ata qëndruan në tempull dhe u çliruan nga mallkimi nga çlirimi hyjnor i Vishnut. Në tempull ndodhet një panel ku dy hardhuca janë paraqitur në tavanin e tempullit.
Thirukkachi Nambigali (i njohur edhe si Kanchi Purnari) ishte një besimtar i flakt i këtij tempulli. Ai e kishte zakon të sillte lule çdo ditë nga Poovirundhavalli, ku ai mirëmbante një kopësht. Ai kreu *Aalavatta Kaingariyamin*, tundjen për të krijuar freski me ndihmën e një freskuese. *Aalavatta Kaingariyami* është një praktikë adhurimi e ndjekur edhe në kohët moderne. Besohet se Vardharaja e kishte zakon të bisedonte me të, ndërsa ai kryente atë seva.
Nambi kompozoi gjithashtu Devarajaashtakamin (një poemë sanskrite prej 8 vargjesh) mbi hyjninë kryesuese të tempullit. Sri Ramanujar, një tjetër Vaishnavit i madh, mori përgjigje për gjashtë pyetjet e tij nga perëndia Varadharaja nëpërmjet Sri Thirukkachi Nambigalit. 

## Historia
Ekziston një besim i pabazuar se tempulli u ndërtua fillimisht nga mbreti Pallava, Nandivarman II, megjithëse në fakt Tempulli Varadharaja Perumal u ndërtua fillimisht nga Dinastia Chola në vitin 1053 dhe u zgjerua gjatë mbretërimeve të mbretërve të mëdhenj Chola, Kulottunga Chola I dhe Vikrama Chola. Në shekullin e XIV u ndërtua një tjetër mur dhe një gopuram nga mbretërit e vonë Chola. Robert Clive, gjenerali britanik gjatë periudhës koloniale vizitoi festën *Garuda seva* dhe paraqiti një varëse të çmuar (tashmë e quajtur Clive *Maharkandi*), që zbukurohet gjatë një rasti të veçantë çdo vit. Në kohët moderne, administrimi i tempullit kryhet nga Bordi i Përkrahjes së Bamirësisë dhe Besimit Hindu i Qeverisë së Tamil Nadusë.
Në tempull ndodhet edhe një mbishkrim nga shekulli i XIII nga Dinastia Hoysala, që tregon një dhurim të një kurore për hyjninë kryesore. Gjatë shekullit të XVII, tempulli qe nën sulmet e Perandorisë Mogule të drejtuar nga Aurangazebi. Kur pritej një pushtim Mogul në vitin 1688, imazhi kryesor i hyjnisë dhe idhujt e tjerë u dërguan në Udayarpalayam, tani pjesë e distriktit të Tiruchirappallit. dhe depozita të shenjta, disa prej të cilave gjenden jashtë kompleksit.
Shenjtërorja kryesore është e drejtuar nga perëndimi dhe mund të hyet nëpërmjet një *raxhagopurami* (kulla e portikut kryesor) 39.6 metra të lartë me shtatë kate. Një nga pjesët arkitekturore më të shquara të tempullit është zinxhiri i stërmadh prej guri i skalitur nga një gur i vetëm.

Në tempull ndodhet një sallë me 100 kolona që ka skulptura që paraqesin skena nga *Ramayana* dhe *Mahabaratha*. Kjo konsiderohet si një kryevepër e Arkitekturës Vijayanagara. Një tjetër karakteristikë domethënëse e tempullit janë hardhucat e skalitura mjeshtërisht dhe të veshura me ar, mbi shenjtërore. *Vimana* mbi shenjtëroren e Varadaraja Swamit quhet *Punyakoti Vimanam* dhe ajo mbi faltoren e Perundevi Thayarit quhet *Kalyana Koti Vimanam*. Besohet se pasi idhulli zhytet në ujë bien shira të mëdha që mbushin depozitën. Hyjnia kryesuese është një idhull 3.05 m i lartë i bërë prej granit në qëndrim në këmbë, ndërsa idhulli i Thayarit është një skulpturë 1.22 metra e lartë në qëndrim të ulur.
Në rrethimin e dytë ndodhen katër faltore, nga të cilat më e rëndësishmja është ajo e Malayala Nachiarit, me gjasa e ndërtuar gjatë sundimit të mbretërve Chera në fillim të shekullit të XIV.

## Literatura përmendëse
Thirumangai Azhwari shpenzoi të gjithë pasurinë e tij dhe taksat për ndërtimin e tempullit dhe mbreti e ndëshkoi atë për mospagimin e taksave dhe shpërdorimin e pasurisë së mbretërisë. Por një zë hyjnor e informoi mbretin në ëndërr se ai mund të merrte pasuri nga një vend i afërt dhe ta çlironte Thirumangai Azhwarin. Thirukachi Nambi ishte një besimtar i përkushtuar i Varadrajarit. Ai e kishte zakon të vinte në tempull çdo ditë nga një largësi e madhe për të kryer adhurimin. Gjatë moshës së tij të thyer, ai u privilegjua të bisedonte me zotin. Ramanuja, mësuesi i filozofisë Vaishan-advaita, u mashtrua nga mësuesi i tij dhe u tentua të vritej. Por nga ndërhyrja e perëndisë ai u maskua si një gjuetar dhe i iku pusisë. Më pas ai u kthye në tempull për të krijuar filozofinë Vaishava.
Vedanta Desika, (e Thooppulit) e vizitonte Tempullin Varadaraja Perumalin njëherë në vit gjatë muajit të Puratasit (shtator-tetor). Ky është Divya Desami i vetëm ku Desika hynte në shenjtëroren e perëndisë Varadaraja dhe asnjë Alvar tjetër nuk e kishte këtë privilegj.
Tempulli përmendet edhe te Thirtha Prabandha, një ditar udhë-përshkrues që përshkruan qendrat e pelegrinazhit përgjatë Indisë i shkruar nga Sri Vadiraja Swamy.
Tyagaraja dhe Muthuswami Dikshitari, kompozitorët e shquar indianë të shekullit të XVIII krijuan kompzime për festën e tempullit. Thirumangai Alvari shkroi 4 hymne paasuramë për tempullin, Bhoothathalvari - 2 hymne paasuramë dhe Peyalvari - 1 hymn Paasuram.

## Festat dhe praktikat fetare
Tempulli është i famshëm për ombrellën e tij të stërmadhe të përdorur gjatë festave. Gjatë *bhramotsavamit* (festa kryesore) në muajin e Vaigasit (maj/qershor), mijëra njerëz mblidhen në tempull dhe kjo rritet të paktën me dyfishin gjatë *Garuda Vahanamit* dhe festës *Ther* (festa e karros tempullore).
Priftërinjtë e tempullit besohet se janë pasardhës të Yagya Valkierit.

## Galeri imazhesh

File:Varadaraja Perumal Temple Kanchipuram (11).jpg|Kolonë e skalitur në një sallë të tempullit
File:Varadaraja Perumal Temple Kanchipuram (14).jpg|Kolonë e skalitur në një sallë të tempullit
File:Old painting.jpeg|Piktura të vjetra nga tempulli
File:Old paintings at varadaraja perumal temple.jpeg|Piktura të vjetra nga tempulli Varadaraja Perumal
File:Varadaraja Perumal Temple Kanchipuram (5).jpg|kolonë në një sallë të tempullit
File:Varadaraja Perumal Temple Kanchipuram (25).jpg|kolona me skalitje kalorësish
File:Sanctum sanctimonious of a deity in Varadaraja perumal temple.jpeg|Garbhagriha e Tempullit Varadaraja Perumal
File:Varadaraja Perumal Temple Kanchipuram (8).jpg|kolonë e skalitur
File:Varadaraja Perumal Temple Kanchipuram (9).jpg|kolonë e skalitur
Devotees during Bhramotsavam at Varadharaja Perumal Temple.jpg|Puxha gjatë festës Bhramotsavam
File:Varadaraja Perumal Temple Kanchipuram (15).jpg
File:Varadaraja Perumal Temple Kanchipuram (16).jpg
Image:Varadharajar4.jpg|Theerthami ose Depozita e shenjtë
File:Varadaraja Perumal Temple Kanchipuram (38).jpg
Image:Varadharajar5.jpg|Pamje e tempullit pranë depozitës së shenjtë

## Shiko edhe
* Arkitektura Chola
* Arkitektura Dravidiane
* Lista e tempujve në Kanchipuram

## Referime 
## Bibliografia
* Sunita Pant Bansal: *Hindu Pilgrimage: A Journey Through the Holy Places of Hindus All Over India*.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Lidhje të jashtme
* Local government page 
* Indian temples article
* Photos of Varadaraja temple, 1280x960
* **About Kanchipuram Divya Desam**
* News report on Brahmotsavam