open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Twitch

**Twitch** është një shërbim amerikan i transmetimit të drejtpërdrejtë me fokus në transmetimin e video lojërave, duke përfshirë garat e esporteve, krahas tjerash transmetimi i muzikës, përmbajtjes kreative, dhe emisione të "jetës reale". Twitch vepron në kuadër të Twitch Interactive, një filiale e kompanisë Amazon. Ai u paraqit në qershor 2011 si devijim i platformës gjeneraliste të transmetimit Justin.tv. Përmbajtja në Twitch mund të shikohet drejtpërdrejt, ose më vonë përmes VOD. Lojërat e shfaqura në ballinën e tanishme të Twitch-it renditen sipas preferencës së publikut dhe përfshijnë zhanret si lojërat e strategjisë në kohë reale (RTS), lojërat luftarake, lojërat garuese, dhe lojërat me të shtëna (first-person shooter).

Popullariteti i Twitch-it e mbuloi plotësisht atë të homologut gjeneralist. Në tetor 2013, webfaqja pati 45 milionë shikues unikë, dhe deri në shkurt 2014 u konsiderua burimi i katërt më i madh i trafikut online në SHBA. Megjithatë kompania prind e Justin.tv u ribrendua si Twitch Interactive për ta reflektuar atë ndryshim fokusi — Justin.tv u mbyll në gusht 2014. Po atë muaj, shërbimi u ble nga Amazon për 970 milionë dollarë amerikanë, që solli më vonë bashkëveprimin e tij me Amazon Prime, shërbimin e tij me abonim. Twitch bleu në 2016 Curse LLC, një operator të komuniteteve online rreth video lojërave, dhe solli mënyra për t'i blerë lojërat përmes lidhjeve në transmetime bashkë me një program që i lejoi transmetuesve të marrin komisione mbi shitjet e lojërave që i luajnë.

Kah viti 2015, Twitch pati më shumë se 100 milionë shikues në muaj. Në 2017, Twitch ishte prijës i shërbimeve për transmetimin e video lojërave në SHBA, dhe pati avantazhin mbi YouTube Gaming, që e mbylli aplikacionin vetanak në maj 2019. , Twitch pati 3 milionë transmetues aktiv çdo muaj, me 15 milionë përdorues aktiv çdo muaj dhe afro 1.4 milionë përdorues njëkohësisht. , Twitch pati mbi 27,000 kanale partnere. , Twitch ishte webfaqja e 37-të më e vizituar në botë, me 20.26% të trafikut duke ardhur nga SHBA, pastaj 7.08% nga Gjermania, dhe 5.49% nga Koreja Jugore.

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* 
* 
* Faqja zyrtare rreth vetes
Përshkrimi historiko-gjeografik i vendit dhe banorëve të Epirit

**Përshkrimi historiko-gjeografik i vendit dhe banorëve të Epirit** libër me autor Karl Friedrich Merleker, përkthyer nga origjinali nga Frida Vokopola Gjoka dhe Albert Gjoka. Botuar në Tiranë në vitin 2022 nga "Gent Grafik". Libri ka 82 faqe me ilustrime. ISBN 9789928294951

Shënime: Historia e lashtë, vendbanime njerëzore, gjenealogjia, termat gjeografikë, Epir.
Conad

**Conad** (''*, shqip: *Konsorciumi Kombëtar i Shitësve me Pakicë''), i stilizuar **CONAD** (shq. **KONAD**),  është një markë italiane e dyqaneve me pakicë e cila operon një nga zinxhirët më të mëdhenj të supermarketeve në Itali.  Krijuar në vitin 1962,  Conad është një sistem bashkëpunues i sipërmarrësve, që merret me shpërndarje në shkallë të gjerë. Ai është i strukturuar në tre nivele: anëtarë sipërmarrës (pronarë të pikave të shitjes me pakicë), kooperativa (qendra të mëdha tregtare dhe shpërndarëse) dhe konsorcium kombëtar (një organ shërbimi dhe i orientuar drejt tregut për kompanitë anëtare). 

## Dyqane 
Conad është i përfaqësuar në të 20 rajonet e Italisë me dyqane me pakicë. Përveç dyqaneve ushqimore, ekzistojnë edhe linjat e shpërndarjes "**Parafarmacia Conad**" (farmaci) me 175 lokacione, "**PetStore Conad**" (dyqane kafshësh) me 68 lokacione, "**Conad Self 24h**" (dyqane karburanti) me 44 zyra dhe "**Ottico Conad**" (optikë) me 19 zyra. 

## Referime 
## Linqe te jashtme 
* Faqja zyrtare e internetit
Sindroma e mikrodelecionit

parapamje|400x400px| Binjakë në Poloni me sindromën e mikrodelecionit 22q11
**Sindroma e mikrodelecionit** është një sindromë e shkaktuar nga një fshirje kromozomale më e vogël se 5 milionë çifte bazash (5 Mb) që përfshin disa gjene që është shumë e vogël për t'u zbuluar me metoda konvencionale citogjenetike ose kariotip me rezolucion të lartë (2-5 Mb).   Zbulimi bëhet me hibridizimin fluoreshent in situ (FISH). Sindromat më të mëdha të fshirjes kromozomale janë të dallueshme duke përdorur teknikat e kariotipit.

## Shembuj 
* Sindroma DiGeorge ose sindroma velokardiofaciale  – sindroma më e zakonshme e mikrodelecionit
* Sindroma Prader-Willi  
* Sindroma Angelman 
* Neurofibromatoza e tipit II  
* Sindroma Williams 
* Sindroma Miller-Dieker 
* Sindroma Smith–Magenis 
* Sindroma Rubinstein-Taybi 
* Sindroma Wolf-Hirschhorn 

## Referime
Gunsmith Cats

***Gunsmith Cats*** (ガンスミス キャッツ, *Gansumisu Kyattsu*) është një seri manga japoneze e shkruar dhe ilustruar nga Kenichi Sonoda. Ai u botua në revistën manga *seinen* të *Monthly Afternoon* të Kodansha nga viti 1991 deri më 1997 dhe u pasua midis viteve 2004 dhe 2008 nga një seri vazhdimësie ***Gunsmith Cats Burst*** që përfshinte të njëjtat personazhe dhe situata. Seriali përshkruan aventurat e vajzave të reja që luftojnë krimin në Çikago.

## Përmbajtja 
Nëntëmbëdhjetë vjeçarja Irene "Rally" Vincent drejton dyqanin titullar të armëve "Gunsmith Cats", por gjithashtu punon si një gjuetare bujarish, i cili është shtysa pas shumë prej tregimeve. Ajo ndihmohet në të dyja aktivitetet nga shoqja e saj e shtëpisë dhe ish-punonjësja e seksit "Minnie" May Hopkins. Rally është një gjuajtëse dhe qitëse luftarake eksperte me një sërë armësh, si dhe një shofere e shkëlqyer. May është një eksperte e eksplozivëve, që njeh funksionet e brendshme dhe shumë përdorime të të gjitha llojeve të mjeteve shpërthyese. Ish-hajdutja dhe zgjedhëse adoleshente Misty Brown më vonë i bashkohet ekipit dhe ka edhe Becky Farrah, një burim i lartë, nëse është i shtrenjtë, informacioni mbi aktivitetin e botës së krimit.

Gjuetia e dhuratave sigurisht që ka bërë që Rally të krijojë shumë armiq, më së shumti Gray, udhëheqësi i gangsterëve, përdorimi i armatimeve, përfshirë bombat, i ka krahasuar me terroristët; dhe Goldie Musou, një figurë udhëheqëse e mafies që përdor drogë për të manipuluar njerëzit deri në atë pikë sa mund t'u shpëlahet truri për të vrarë më të afërmit dhe më të dashurit e tyre. Bean Bandit, një njeri i specializuar në shpërndarjen e mallrave të paligjshme, shpesh shfaqet si një aleat ose armik alternativ - në varësi të sjelljes së klientëve të tij, shumica e të cilëve po gjurmohen nga Rally.

## Referime
Arbjan Mazniku

Arbjan Mazniku, që prej shtatorit 2023 mban postin e Ministrit të Shtetit për Pushtetin Vendor.

Zoti Mazniku ka ushtruar funksionin e Nënkryetarit të Bashkisë Tiranë nga viti 2015 – 2023.

Më herët, ai ka mbajtur detyrën e Zv. Ministrit të Arsimit dhe Sportit, nga viti 2013 deri në vitin 2015.

Para se të angazhohej në detyra publike, Arbjan Mazniku ka qenë Drejtor Ekzekutiv i Institutit AGENDA, organizatë e specializuar në analizën e politikave publike në Shqipëri, me një fokus të veçantë në çështjet e qeverisjes, integrimin europian dhe zhvillimin ekonomik dhe social.

Midis 2003 dhe 2007, Arbjani ka qenë i angazhuar në Lëvizjen MJAFT, lëvizje që ka patur si qëllim aktivizimin e rinisë dhe promovimin e një qeverisje të efektshme në Shqipëri.

Para 2003 Z.Mazniku ka drejtuar Shoqatën Kombëtare të Debatit, duke koordinuar programet e debatit për Gjimnazet dhe Universitetet.

Arbjan Mazniku ka përfunduar studimet në fushën e gazetarisë në Universitetin e Tiranës dhe Studimet e nivelit Master, për Komunikim Politik në Universitetin e Sheffield në Britaninë e Madhe.

Në vitin 2014 ai ka përfunduar programin e edukimit ekzekutiv nga Universiteti i Harvardit “Leading Economic Growth”  dhe në vitin 2017-2018 programin “Bloomberg Harvard City Leadership Initiative”.
Majlinda Dhuka

**Majlinda Dhuka** është Ministre e Shtetit dhe Kryenegociatore e Shqipërisë në procesin e integrimit në Bashkimin Evropian. Ajo u emërua në këtë detyrë më 25 korrik 2022.

## Arsimi dhe formimi 
Dhuka është diplomuar në Fakultetin e Drejtësisë të Universitetit të Tiranës, ku ka përfituar edhe titullin "Master" në Studime Evropiane. Ajo ka ndjekur programe pasuniversitare dhe trajnime të specializuara brenda dhe jashtë vendit, përfshirë të drejtën publike evropiane në European Public Law Center dhe në Universitetin e Athinës, marrëdhënie ndërkombëtare dhe diplomaci, si dhe programe mbi lidershipin, inovacionin dhe qeverisjen ekonomike në Shkollën e Qeverisjes John F. Kennedy të Universitetit të Harvardit.

## Karriera 
Në rrjedhën e karrierës së saj në administratën publike, Dhuka ka ushtruar funksione drejtuese në një sërë strukturash të qeverisjes vendore dhe qëndrore. Ajo ka punuar në drejtori dhe departamente që trajtojnë legjislacionin, zhvillimin dhe planifikimin strategjik në Bashkinë e Tiranës, si dhe në fusha të tilla si bashkëpunimi për zhvillim, ndihma e huaj, programimi i zhvillimit dhe politikat publike pranë Kryeministrit të Shqipërisë. Ka mbajtur gjithashtu postin e Zëvendëssekretares së Përgjithshme të Këshillit të Ministrave.

## Veprimtaria akademike 
Përveç angazhimeve në administratë, Dhuka ka qenë aktive edhe në fushën akademike, si lektore pranë Shkollës së Magjistraturës dhe në Fakultetin e Drejtësisë të Universitetit të Tiranës. Ajo zotëron njohuri në disa gjuhë të huaja.

## Referime
Shkolla e Sohodollit

### Historia 
Shkolla fillore e Sohodollit u themelua ne vitin 1916. Kjo shkollë përbën të vetmin institucion arsimor në fshat. Arsimimi i mesëm mundësohet nga Gjimnazi "Gjergj Kastrioti" në fshatin Kastriot rreth 3.5 km larg.
Sophie Sorschag

**Sophie Sorschag** (lindur më 14 nëntor 1998) është një kërcyese skish kosovare e natyralizuar me origjinë austriake.   

## Karriera 
Sorschag luajti futboll në rininë e saj dhe ishte mesfushor për SK Grafendorf/Obergailtal, përpara se të kalonte në kërcyesit e skive. Në datat 7 dhe 8 gusht 2016, ajo nisi për herë të parë në dy gara në Klingenthal në Kupën Alpen, ku përfundoi e 33-ta dhe e 29-ta. Si rezultat, ajo filloi më shumë herë në Alpen Cups në Gjermani, Austri dhe Slloveni . Më 24 dhe 25 shkurt 2018, ajo gjithashtu konkurroi në Kupën FIS për herë të parë në Villach, ku përfundoi në vendin e 29 dhe 28. Më 19 dhe 20 janar 2019, Sorschag bëri debutimin e saj në Kupën Kontinentale në Planicë, ku arriti një përfundim në podium dhe pikë në Kupën Kontinentale me vendin e tretë dhe të shtatë.  Në fund, ajo e përfundoi sezonin në vendin e njëmbëdhjetë në përgjithësi dhe të gjashtën në renditjen e dimrit.

Në vitin 2021, së bashku me Daniela Iraschko-Stolz, Chiara Hölzl dhe Marita Kramer, ajo fitoi medaljen e artë në garën ekipore në kodrën normale në Kampionatin Botëror në Oberstdorf .  

Më 8 nëntor 2022, Sorschag njoftoi se nuk do të përfaqësonte më Austrinë sepse ishte përjashtuar nga Shoqata Austriake e Skive gjatë verës. Shoqata Austriake e Skive e kundërshtoi këtë duke thënë se vetë Sorschag kishte paraqitur një kërkesë për ndryshimin e kombit.  Më 19 janar 2023, Federata e Skive të Kosovës njoftoi se Sorschag kishte vendosur të përfaqësonte vendin e tyre.  Gjashtë ditë më vonë, ajo nënshkroi kontratën që i mundësonte asaj të përfaqësonte Kosovën.  Më 3 prill 2023, Komiteti Olimpik i Kosovës njoftoi se ajo kishte marrë nënshtetësinë e Kosovës dhe ishte gati për Lojërat Olimpike Dimërore 2026 . 

## Shih edhe 
* Federata Skitare e Kosovës

## Referime 
## Lidhjet e jashtme 
* https://www.fis-ski.com/DB/general/athlete-biography.html?sectorcode=JP&competitorid=209067
Ibush Jonuzi

]]
]]
**Ibush Jonuzi** (lindur më 28 janar 1950) është një inxhinier i xehetarisë dhe veprimtar nga Komuna e Vushtrrisë (Kosovë). Ai mori pjesë në strukturat qeverisëse të Kosovës në kohën e Ibrahim Rugovës në vitet 1990 dhe shërbeu në 4 mandate deputet në Kuvendin e Kosovës. Jonuzi ka qenë deputet i Lidhjes Demokratike të Kosovës (LDK).

## Biografia 
Ibush Jonuzi lindi në një familje shqiptare të Kosovës në fshatin Pasomë të komunës së Vushtrrisë, në atë që atëherë ishte Krahina Socialiste Autonome e Kosovës në Republikën Popullore Federale të Jugosllavisë. Ciklin e ulët të shkollës fillore e ka kryer në vendlindje ndërsa ciklin e lartë në Smrekonicë, ndërsa Shkollën e Mesme Teknike dhe Fakultetin e Xehetarisë dhe Metalurgjisë në Mitrovicë. Në vitin 1973 pas diplomimit filloi të punojë në Minierat e Trepçës duke u ngritur në pozitën e drejtorit teknik. Ai u arrestua në vitin 1989 gjatë një greve të profilit të lartë të minatorëve mes përkeqësimit të situatës politike në provincë.

Ai u kthye në Trepçë në vitin 2014 dhe punoi si zëvendës menaxher deri në pensionimin e tij. 

## Politika 
### Vitet 1990 
Gjatë viteve 1990, shumica e anëtarëve të komunitetit shqiptar të Kosovës bojkotuan institucionet shtetërore serbe dhe morën pjesë në strukturat qeverisëse të Kosovës së pasluftës. Jonuzi u zgjodh në parlamentin "paralel" si deputet i LDK-së në zgjedhjet e përgjithshme të vitit 1992 .  Në shkurt të vitit 1998 u zgjodh në Këshillin e Përgjithshëm të LDK-së.  Ai ndihmoi me shqetësimet e shqiptarëve të zhvendosur brenda vendit nga zona e Vushtrrisë në periudhën e hershme të Luftës së Kosovës (1998–99). 

Jonuzi doli në pozitën e dytë në listën zgjedhore të LDK-së për Vushtrrinë në zgjedhjet lokale të Kosovës të vitit 2000 dhe u zgjodh kur lista fitoi njëzet mandate.   Ai shërbeu për një mandat dhe nuk kërkoi rizgjedhje në vitin 2002.

### Deputet i Kosovës 
Ibush Jonuzi u zgjodh deputet në Kuvendin e Kosovës në zgjedhjet parlamentare të vitit 2001.  LDK-ja fitoi një fitore bindëse dhe më pas formoi një qeveri koalicioni . Jonuzi shërbeu si mbështetës i administratës dhe ishte anëtar i komisionit të tregtisë dhe industrisë së Kuvendit.  LDK-ja përsëri fitoi zgjedhjet dhe Jonuzi vazhdoi të shërbente si mbështetës i administratës. Në mandatin e tij të dytë, ai kryesoi komisionin kuvendor për ekonomi, tregti, industri, energji, transport dhe telekomunikacion.  Lista fitoi njëzet e pesë vende dhe ai nuk u rizgjodh.

Jonuzi kandidoi për kryetar të Vushtrrisë në zgjedhjet lokale të vitit 2009 dhe përfundoi i treti. Që nga kjo kohë ai nuk është kthyer më në jetën aktive politike.

## Shih edhe 
* Miniera e Trepçës
* Muzeu i Kristaleve të Trepçës

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* FAKTE: Ibush JONUZI, Vushtrria, 1989 - 1999 (intervista)
UEFI

**Unified Extensible Firmware Interface** (**UEFI**) është një specifikim që përcakton arkitekturën e firmuerit të platformës që përdoret për nisjen e harduerit të kompjuterit dhe ndërfaqen e tij për ndërveprim me sistemin operativ. Shembuj të firmuerit që zbatojnë specifikimet janë AMI Aptio, Phoenix SecureCore, TianoCore EDK II, InsydeH2O. UEFI zëvendëson BIOS-in i cili ishte i pranishëm në boot ROM-in e të gjithë kompjuterëve personalë që janë të pajtueshëm me IBM PC, megjithëse mund të sigurojë pajtueshmëri me BIOS-in duke përdorur nisjen CSM. Intel zhvilloi specifikimin origjinal të *Extensible Firmware Interface* (EFI). Disa nga praktikat dhe formatet e të dhënave të EFI-së pasqyrojnë ato të Microsoft Windows. Në 2005, UEFI hoqi dorë nga EFI 1.10 (lëshimi përfundimtar i EFI).

UEFI është i pavarur nga platforma dhe gjuha e programimit, por C përdoret për zbatimin e referencës TianoCore EDKII.

Ndryshe nga paraardhësi i tij BIOS, i cili është një standard de facto i krijuar fillimisht nga IBM si softuer pronësor, UEFI është një standard i hapur i mbajtur nga një konsorcium industrie.

## Shiko edhe 
* BIOS

## Referime
Projeksioni i fuqisë

**Projeksioni i fuqisë** ose **projeksioni i forcës** në marrëdhëniet ndërkombëtare është aftësia e një shteti për të vendosur dhe mbështetur forcat jashtë territorit të tij. Aftësia e një shteti për të projektuar fuqinë e tij në një zonë mund të shërbejë si një levë diplomatike efektive, duke ndikuar në proceset e vendimmarrjes dhe duke vepruar si një pengesë e mundshme në sjelljet e shteteve të tjera.

Kjo aftësi është një element thelbësor i fuqisë së një shteti në marrëdhëniet ndërkombëtare. Çdo shtet në gjendje të drejtojë forcat e tij ushtarake jashtë territorit të tij mund të thuhet se ka një nivel të aftësisë së projektimit të fuqisë, por vetë termi përdoret më shpesh në lidhje me ushtritë me shtrirje mbarëbotërore (ose të paktën dukshëm më e gjerë se zona e afërt e një shteti ). Edhe shtetet me asete të konsiderueshme të fuqisë së fortë (si një ushtri e madhe e përhershme) mund të jenë në gjendje të ushtrojnë ndikim të kufizuar rajonal për sa kohë që u mungojnë mjetet për të projektuar efektivisht fuqinë e tyre në shkallë globale. Në përgjithësi, vetëm disa shtete të zgjedhura janë në gjendje të kapërcejnë vështirësitë logjistike të qenësishme në dislokimin dhe drejtimin e një force ushtarake moderne, të mekanizuar. Aleatët dhe partnerët mund të marrin ose ndajnë një pjesë të barrës së projeksionit të fuqisë. Një masë e aftësisë së një shteti për të projektuar fuqi është humbja e Gradientit të Forcës, derisa një pikë kulmore të jetë e dukshme për të tjerët, pasi një operacion është duke u zhvilluar.

Një shtet mund të § konkurrojë në zonën gri vetëm paksa konflikti, duke ushtruar fuqinë e tij të butë ose fuqinë e fortë, në një përpjekje për superfuqi të mundshme.: 1:47  Ndërsa masat tradicionale të projeksionit të fuqisë zakonisht fokusohen në asetet e fuqisë së fortë (tanke, ushtarë , avionë, anije detare, etj.), përdorimi i fuqisë së butë tregon se projeksioni i fuqisë nuk duhet domosdoshmërisht të vendosë në mënyrë aktive forcat ushtarake në luftim, por vetëm potencialisht. Asetet për projeksionin e energjisë shpesh mund të shërbejnë për përdorime të dyfishta, siç ilustron vendosja e ushtrive të vendeve të ndryshme gjatë reagimit humanitar ndaj tërmetit të Oqeanit Indian të vitit 2004.

## Shiko edhe 
* Sfera e ndikimit

## Referime
Muri i Madh i Gjelbër (Afrikë)

**Muri i Madh i Gjelbër** ose **Muri i Madh i Gjelbër i Saharasë dhe Sahelit** (frëngjisht: *Grande Muraille Verte pour le Sahara et le Sahel*; arabisht: *as-Sūr al-ʾAkhḍar al-ʿAẓīm*) është një projekt i miratuar nga Bashkimi Afrikan në vitin 2007, fillimisht u konceptua si një mënyrë për të luftuar shkretëtirëzimin në rajonin e Sahelit dhe për të frenuar zgjerimin e shkretëtirës së Saharasë, duke mbjellë një mur pemësh që shtrihen në të gjithë Sahelin nga Xhibuti, Xhibuti në Dakar, Senegal. Dimensionet origjinale të "murit" do të ishin 15 km i gjerë dhe 7,775 km i gjatë, por programi u zgjerua për të përfshirë kombet si në Afrikën veriore ashtu edhe në atë perëndimore. Koncepti evoluoi në promovimin e teknikave të vjeljes së ujit, mbrojtjen e gjelbërimit dhe përmirësimin e teknikave indigjene të përdorimit të tokës, me qëllim krijimin e një mozaiku të peizazheve të gjelbra dhe produktive në të gjithë Afrikën e Veriut. Më vonë ajo miratoi pikëpamjen se kufijtë e shkretëtirës ndryshojnë në bazë të variacioneve të reshjeve.

Qëllimi i vazhdueshëm i projektit është të rivendosë 100 milion hektarë tokë të degraduar dhe të kapë 250 milion ton dioksid karboni dhe të krijojë 10 milion vende pune në këtë proces deri në vitin 2030.

Projekti është një përgjigje ndaj efektit të kombinuar të degradimit të burimeve natyrore dhe thatësirës në zonat rurale. Ai kërkon të ndihmojë komunitetet të zbusin dhe përshtaten me ndryshimet klimatike, si dhe të përmirësojnë sigurinë ushqimore. Popullsia e Sahelit pritet të dyfishohet deri në vitin 2039, duke theksuar rëndësinë e ruajtjes së prodhimit të ushqimit dhe mbrojtjes së mjedisit në zonë.

## Shiko edhe 
* Bashkimi Afrikan

## Referime
Hekurudha me shpejtësi të lartë

**Hekurudha me shpejtësi të lartë** (**HSR**) është një lloj rrjeti i transportit hekurudhor që përdor trena që lëvizin dukshëm më shpejt se ato të hekurudhave tradicionale, duke përdorur një sistem të integruar të mjeteve të specializuara lëvizëse dhe binarëve të dedikuar. Ndërsa nuk ka asnjë standard të vetëm që zbatohet në mbarë botën, linjat e ndërtuara për të përballuar shpejtësitë mbi 250 km/h ose linjat e përmirësuara mbi 200 km/h konsiderohen gjerësisht si shpejtësi të lartë.

Sistemi i parë hekurudhor me shpejtësi të lartë, Tōkaidō Shinkansen, filloi operimin në Honshū, Japoni, në vitin 1964. Për shkak të konit të thjeshtë të hundës në formë spitzer të lokomotivës, sistemi u bë i njohur edhe me pseudonimin e tij në anglisht "**treni plumb**". Shembulli i Japonisë u ndoq nga disa vende evropiane, fillimisht në Francë dhe Gjermani, e më vonë edhe në Spanjë, Itali e të tjera. Sot Evropa ka një rrjet të gjerë me lidhje të shumta ndërkombëtare. Ndërtimet më të fundit që nga shekulli i 21-të kanë bërë që Kina të marrë një rol udhëheqës në hekurudhat me shpejtësi të lartë. Që nga viti 2023, rrjeti i saj përbënte mbi dy të tretat e totalit në botë.

Përveç këtyre, shumë vende të tjera kanë zhvilluar infrastrukturën hekurudhore të shpejtësisë së lartë për të lidhur qytetet kryesore, duke përfshirë Austrinë, Belgjikën, Danimarkën, Finlandën, Greqinë, Indonezinë, Japoninë, Marokun, Holandën, Norvegjinë, Poloninë, Portugalinë, Rusinë, Arabinë Saudite. , Serbia, Koreja e Jugut, Suedia, Zvicra, Tajvani, Turqia, Mbretëria e Bashkuar, Shtetet e Bashkuara dhe Uzbekistani. Vetëm në Evropën kontinentale dhe Azinë hekurudhat me shpejtësi të lartë i kalojnë kufijtë ndërkombëtarë.

Trenat me shpejtësi të lartë kryesisht operojnë në shina standarde të hekurudhave të salduara vazhdimisht në të drejta kalimi të ndara sipas shkallës me rreze të mëdha. Megjithatë, disa rajone me hekurudha më të gjera të trashëgimisë, duke përfshirë Rusinë dhe Uzbekistanin, kanë kërkuar të zhvillojnë një rrjet hekurudhor të shpejtësisë së lartë në kufirin rus. Nuk ka trena me shpejtësi të lartë me matës të ngushtë. Vendet, rrjeti i trashëguar i të cilëve është tërësisht ose kryesisht i një matësi të ndryshëm nga 1435 mm - duke përfshirë Japoninë, Spanjën dhe Indinë - megjithatë shpesh kanë zgjedhur të ndërtojnë linjat e tyre të shpejtësisë së lartë në matës standard në vend të matësit të trashëguar hekurudhor.

Hekurudha me shpejtësi të lartë është metoda më e shpejtë dhe më efikase me bazë tokësore të transportit tregtar, megjithatë, për shkak të kërkesave për kthesa të mëdha të trasesë, gradientëve të butë dhe binarëve të ndarë nga klasa, ndërtimi i hekurudhës me shpejtësi të lartë është më i kushtueshëm se hekurudha konvencionale dhe për këtë arsye nuk bën paraqet gjithmonë një avantazh ekonomik ndaj hekurudhës me shpejtësi konvencionale.

## Shiko edhe 
* Hekurudha

## Referime
Kuajfuqi

.]]
**Kuajfuqia** (**hp**) është një njësi matëse e fuqisë, ose shpejtësia me të cilën kryhet puna, zakonisht në lidhje me prodhimin e motorëve. Ka shumë standarde dhe lloje të ndryshme të kuajfuqive. Dy përkufizime të zakonshme të përdorura sot janë **kuajfuqi mekanike** (ose **kuajfuqi perandorake**), e cila është rreth 745.7 vat, dhe **kuajfuqi metrike**, e cila është afërsisht 735.5 vat.

Termi u miratua në fund të shekullit të 18-të nga inxhinieri skocez James Watt për të krahasuar prodhimin e motorëve me avull me fuqinë e kuajve të avullit. Më vonë u zgjerua për të përfshirë fuqinë dalëse të llojeve të tjera të motorëve me pistoni, si dhe turbinave, motorëve elektrikë dhe makinerive të tjera. Përkufizimi i njësisë ndryshonte midis rajoneve gjeografike. Shumica e vendeve tani përdorin njësinë SI vat për matjen e fuqisë. Me zbatimin e Direktivës së BE-së 80/181/EEC më 1 janar 2010, përdorimi i kuajfuqive në BE lejohet vetëm si njësi plotësuese.

## Shiko edhe 
* Njësia matëse

## Referime
Lista e vendeve sipas shkallës së shkrim-leximit

Kjo është një **listë e vendeve sipas shkallës së shkrim-leximit**.

Shkalla globale e shkrim-leximit për të gjithë njerëzit e moshës 15 vjeç e lart është 86.3%. Shkalla globale e shkrim-leximit për të gjithë meshkujt është 90.0%, dhe shkalla për të gjitha femrat është 82.7%. Shkalla ndryshon në të gjithë botën, me vendet e zhvilluara që kanë një normë prej 99.2% (2013), Azia Jugore dhe Perëndimore me 70.2% (2015) dhe Afrika Sub-Sahariane në 64.0% (2015). Mbi 75% e 781 milionë të rriturve analfabetë në botë gjenden në Azinë Jugore, Azinë Perëndimore dhe Afrikën Sub-Sahariane, dhe gratë përfaqësojnë pothuajse dy të tretat e të gjithë të rriturve analfabetë në nivel global.

## Shiko edhe 
* Shkrim-leximi

## Referime
Numri i telefonit të urgjencës

Një **numër telefoni urgjence** është një numër që lejon një telefonues të kontaktojë shërbimet  

Në shumë vende, thirret ose 1-1-2 (përdoret në Evropë dhe pjesë të Azisë, Afrikës dhe Amerikës së Jugut) ose 9-1-1 (përdorur në pjesë të Amerikës) do të lidhë telefonuesit me shërbimet e urgjencës.

## Shiko edhe 
* Policia
* Zjarrfikësi
* Ambulanca

## Referime
Faqja e rrjetit e lajmeve të rreme

**Faqet e rrjetit të lajmeve të rreme** (të referuara edhe si **faqet e lajmeve të mashtrimit**) janë faqe interneti në internet që publikojnë qëllimisht lajme të rreme - mashtrime, propagandë dhe dezinformata që pretendohen të jenë lajme reale - shpesh duke përdorur mediat sociale për të nxitur trafikun në internet dhe për të përforcuar efektin e tyre. Ndryshe nga satira e lajmeve, faqet e internetit të lajmeve të rreme synojnë të perceptohen si legjitime dhe të merren në vlerë, shpesh për përfitime financiare ose politike. Faqe të tilla kanë promovuar falsifikime politike në Indi, Gjermani, Indonezi dhe Filipine, Suedi, Meksikë, Myanmar dhe Shtetet e Bashkuara. Shumë site kanë origjinën ose promovohen nga Rusia, Maqedonia e Veriut dhe Rumania, ndër të tjera. Disa analistë të medias i kanë parë ato si një kërcënim për demokracinë. Në vitin 2016, Komiteti për Punët e Jashtme i Parlamentit Evropian miratoi një rezolutë që paralajmëronte se qeveria ruse po përdorte "agjencitë pseudo-lajme" dhe trollet e internetit si propagandë dezinformimi për të dobësuar besimin në vlerat demokratike.

Në vitin 2015, Shërbimi Suedez i Sigurisë, agjencia suedeze e sigurisë kombëtare, lëshoi një raport që konkludonte se Rusia po përdorte lajme të rreme për të ndezur "ndarjet në shoqëri" përmes përhapjes së propagandës. Ministria e Mbrojtjes e Suedisë ka ngarkuar Agjencinë e saj të Kontingjenteve Civile për të luftuar lajmet e rreme nga Rusia. Lajmet mashtruese ndikuan në politikën në Indonezi dhe Filipine, ku në të njëjtën kohë pati një përdorim të gjerë të mediave sociale dhe burime të kufizuara për të kontrolluar vërtetësinë e pretendimeve politike. Kancelarja gjermane Angela Merkel paralajmëroi për ndikimin shoqëror të "sajteve të rreme, bots, trollëve".

Artikujt mashtrues u përhapën përmes mediave sociale gjatë zgjedhjeve presidenciale të 2016-ës në SHBA, dhe disa zyrtarë brenda Komunitetit të Inteligjencës së SHBA-së thanë se Rusia ishte e angazhuar në përhapjen e lajmeve të rreme. Kompania e sigurisë kompjuterike FireEye arriti në përfundimin se Rusia përdori mediat sociale për të përhapur lajme të rreme si pjesë e një fushate të luftës kibernetike. Google dhe Facebook ndaluan faqet e rreme nga përdorimi i reklamave në internet. Facebook nisi një partneritet me faqet e internetit të kontrollit të fakteve për të shënuar lajme mashtruese dhe mashtrime; Organizatat debutuese që iu bashkuan nismës përfshinin: Snopes.com, FactCheck.org dhe PolitiFact. Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Barack Obama, tha se mospërfillja e fakteve krijoi një "re pluhuri marrëzish". Shefi i Shërbimit të Inteligjencës Sekrete (MI6) Alex Younger e quajti propagandën e lajmeve të rreme në internet të rrezikshme për kombet demokratike.

## Shiko edhe 
* Lajmet e rreme

## Referime
Dhoma e Përfaqësuesve e Shteteve të Bashkuara

parapamje|Vula e Dhomës së Përfaqësuesve të Shteteve të Bashkuara.
**Dhoma e Përfaqësuesve e Shteteve të Bashkuara** është dhoma e ulët e Kongresit të Shteteve të Bashkuara, me Senatin që është dhoma e sipërme. Së bashku, ato përbëjnë legjislaturën kombëtare dydhomëshe të Shteteve të Bashkuara. Dhoma është e ngarkuar me miratimin e legjislacionit federal, të njohur si projektligje; ato që miratohen edhe nga Senati i dërgohen presidentit për nënshkrim ose veto. Kompetencat ekskluzive të Dhomës përfshijnë, inicimin e të gjitha faturave të të ardhurave, shkarkimin e zyrtarëve federalë dhe zgjedhjen e presidentit nëse asnjë kandidat nuk merr shumicën e votave në Kolegjin Zgjedhor.

Mandati i caktuar për anëtarët e Dhomës është për një mandat dyvjeçar të një Kongresi, subjekt i rizgjedhjes çdo dy vjet ose vakant brenda mandatit. Përbërja e Dhomës u krijua nga Neni 1 i Kushtetutës së Shteteve të Bashkuara. Dhoma përbëhet nga përfaqësues të cilët, në përputhje me Aktin Uniform të Distriktit të Kongresit, ulen në distrikte kongresi me një anëtar të caktuar për secilin shtet në bazë të popullsisë, siç matet nga regjistrimi i Shteteve të Bashkuara, me çdo distrikt të ketë një përfaqësues, me kusht që secili shtet ka të drejtë për të paktën një përfaqësues. Që nga fillimi i tij në 1789, të gjithë përfaqësuesit janë zgjedhur drejtpërdrejt, megjithëse e drejta e votës fillimisht u kufizua dhe u zgjerua gradualisht, veçanërisht pas ratifikimit të Amendamentit të 19-të dhe Lëvizjes për të Drejtat Civile. Që nga viti 1913, numri i përfaqësuesve votues ka qenë në 435 në përputhje me Aktin e Përpjestimit të vitit 1911. Akti i Riaportimit i vitit 1929 e kufizoi madhësinë e Dhomës në 435. Megjithatë, numri u rrit përkohësisht në vitin 1959 deri në vitin 1963 në 437 kur Alaska dhe Hawaii u pranua në Union.

Për më tepër, pesë delegatë pa të drejtë vote përfaqësojnë Distriktin e Kolumbisë dhe territoret amerikane të Guam, Ishujt e Virgjër të SHBA-së, Komonuelthin e Ishujve Mariana Veriore dhe Samoa Amerikane. Një Komisioner rezident pa të drejtë vote, që shërben për një mandat katër vjeçar, përfaqëson Komonuelthin e Puerto Rikos. Që nga regjistrimi i vitit 2020, delegacioni më i madh ishte Kalifornia, me 52 përfaqësues. Gjashtë shtete kanë vetëm një përfaqësues: Alaska, Delaware, North Dakota, South Dakota, Vermont dhe Wyoming.

Dhoma e Përfaqësuesve mblidhet në krahun jugor të Kapitolit të Shteteve të Bashkuara. Rregullat e Dhomës në përgjithësi trajtojnë një sistem dypartiak, me një parti të shumicës në qeveri dhe një parti të pakicës në opozitë. Kryesuesi është Kryetari i Dhomës, i cili zgjidhet nga anëtarët e saj. Drejtuesit e tjerë të katit zgjidhen nga Grupi Demokratik ose Konferenca Republikane, në varësi të cilësdo parti ka më shumë anëtarë me të drejtë vote.

## Shiko edhe 
* Kongresi i Shteteve të Bashkuara të Amerikës
* Senati i Shteteve të Bashkuara

## Referime
Bisan Owda

**Bisan Owda** (; lindur më 1997/1998) është filmbërëse palestineze e njohur më së miri për videot e saj në rrjete sociale duke e dokumentuar luftën Izraelite në Gaza të vitit 2023 në Rripin e Gazës.

## Karriera 
Owda ka punuar me Kombet e Bashkuara për barazinë gjinore, si pjesëtare e Forumit Youth Gender Innovation Agora të UN Women. dhe është ambasadore e programit EU Goodwill.

Owda ka prodhuar një emision, *Hakawatia*, që transmetohet nga Roya TV.

## Prezenca në internet 
Që prej 15 tetor 2023, Owda ka mbledhur mbi 180,000 ndjekës në Instagram. Videot e Owdas të përvojës së qytetarëve palestinezë gjatë luftës Izraelite në Gaza janë ndarë nga ABC News, *Al Jazeera*, BBC-ja,

Më 2 nëntor 2023, *The Jerusalem Post* e akuzoi Owdan se ishte anëtare e ekipit propagandist të Hamasit, duke thënë që postimet kanë marrë vëmendje nga "figura të mirënjohura të lidhura me antisemitizëm dhe teori konspirative, duke përfshirë Shaun King". Ata poashtu cituan një postim në Instagram që e bëri Owda më 7 tetor, në të cilin tha se "Për çdo veprim ka kundërveprim. Kjo domethënë: Çka u prit pas 75 vitesh pushtimi dhe 17 vitesh rrethimi?" në referencë ndaj sulmi të Hamasit atë ditë, dhe ndaj raportimit të saj që forcat izraelite e bombarduan Spitalin Al-Ahli, dhe "që Izraeli po i vriste njerëzit që po iknin drejt jugut".

## Jeta personale 
Pasi Forcat e Mbrojtjes të Izraelit i thanë banorëve të Gazës të evakuoheshin, Owda dhe prindërit e saj u rivendosën nga Beit Hanoun drejt Spitalit Al-Shifa. Shtëpia e familjes së saj dhe zyra e saj në Rimal u bombarduan, duke ia shkatërruar të gjitha pajisjet filmike të Owdas.

## Shih edhe 
* Motaz Azaiza
* Wael Al-Dahdouh
* Plestia Alaqad

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
*
Buzhala (Therandë)

**Buzhala** është një vendbanim në komunën e Therandës, Kosovë

## Gjeografia 
alt=Buzhala|parapamje|283x283px|Buzhala
Është vendbanim kodrinoro-malor dhe i takon tipit të vendbanimeve të shpërndara. Gjendet rreth 14 km në lindje të Therandës, rrëzë bjeshkëve të Jezercit, që u ngjitën vargmaleve të Sharrit. Buzhala shtrihet në një lartësi mbidetare prej 600 m.

## Historia 
Dikur ka ekzistuar fshati i lashtë me emrin Buzhalë. Banorët e Buzhalës kanë qenë të besimit katolik. Ata janë shpërngulur për shkak të luftërave në vende të ndryshme të Kosovës. Këtu gjenden edhe themelet e shtëpive të vendbanimit të tyre. Varrezat e tyre fshatarët e mëvonshëm i kanë quajtur si varreza të krushqve.

Banorët e sotëm janë të lagjes së Palushëve të Budakovës të cilët janë vendosur ne Buzhalë dhe e kanë rithemeluar këtë vendbanim duke e marrë mbiemrin Buzhalë, sipas emrit të dikurshëm të këtij vendbanimi.

Buzhala deri vonë ka qenë lagje e Budakovës. Lagjet e Budakovës përbëhen prej tre vëllazërve: Pala, Kola dhe Ziba. Nga Pala (rrjedhin lagjet Palush dhe Buzhalë), Kola (rrjedhin lagjet: Kololl dhe Kokollar) dhe Ziba (rrjedhin lagjet: Sallauk, Bajraktar dhe Hoxhë).

## Demografia 
Sipas shënimeve statistikore në vitin 1953, si lagje e Budakovës, kishte 14 shtëpi me 136 banorë. Ndërsa, në vitin 2001 Buzhala ka rreth 60 shtëpive me rreth 400 banorë.

## Lidhje të jashtme 
* https://books.google.com/books/about/Vendbanimet_e_Kosov%C3%ABs_4_Theranda_Suhare.html?id=Zpn7MgEACAAJ
* https://therandachat.de.tl/Theranda.htm
Darren Woods

**Darren Wayne Woods** (lindur më 1964 ose 1965) është një sipërmarrës amerikan, njëherësh kryeshefi ekzekutiv dhe drejtori i ExxonMobil që prej 1 janar 2017.

## Jeta e hershme dhe shkollimi 
Woods u lund në Wichita, Kanzas. Ai fitoi një diplomë bachelori në inxhinieri elektrike nga Texas A&M University, dhe pastaj një master në administrim biznesi nga Kellogg School of Management në Northwestern University.

## Karriera 
### ExxonMobil 
Woods iu bashkua kompanisë Exxon në 1992. Ai pati punuar aty për 24 vite para se u ngrit tek pozita e kryeshefit pasi Presidenti Donald Trump e nominoi Rex Tillersonin për të qenë Sekretari i ardhshëm i Shtetit në SHBA. Derisa paraardhësi i tij u mor me marrëveshje dhe zbulimin e burimeve të reja, Woods është veteran në sektorin e rafinimit të naftës. Para se të bëhej kryeshef, Woods drejtoi dikasterin e rafinimit dhe atë kimik të kompanisë, që ia solli shumicën e të hyrave 7,8 miliardë dollarëshe të ExxonMobil-it në vitin 2016.

Në një mbledhje investorësh në New York në vitin 2017, Woods detajoi planin e tij të rritjes që përfshinte shpuarjen e Pellgut Permian të Teksasit dhe Nju Meksikos dhe në formacionin argjilor Bakken në Dakotën Veriore. Ai foli poashtu për veprimtarinë e kompanisë në Rusi, duke shprehur një pikëpamje pozitive mbi projektin Sakhalin të Exxon-it në bregun lindor rus. Në maj 2017, Woods ia shkroi Presidentit Trump një lutje që SHBA të qëndrojnë pjesë e marrëveshjes. Ai tha që duke qëndruar besnik ndaj marrëveshjes, SHBA do të kishte një vend në bisedime për ta "siguruar një rrafsh të barabartë" dhe të mbështetur "opsionet më efikase dhe të lira për reduktimin e gazrave serrë".

Më 5 tetor 2020, Bloomberg News raportoi që Exxon ishte i vendosur t'i rriste lëshimet e karbonit për nja 17%, ose gati sa prodhimi vjetor i tërë Greqisë. Zgjerimi i lëshimeve do të ndërtohej mbi një plan investimi, që u tha se e nënshkroi Woods. Exxon tha që parashikimet e veta të brendshme janë "një vlerësim preliminar, i brendshëm i rritjes së matur kumulative deri në 2025 dhe nuk i përfshiu masat [shtesë] për zbutje dhe reduktim që do të vlerësoheshin në procesin e planifikimit. Për më tepër, parashikimet brenda dokumenteve të përhapura kanë ndryshuar shumë, një fakt që nuk është shpjeguar apo theksuar në artikull."

Në 2022, Woods u emërua si njëri ndër top "shejtanët klimatikë" të SHBA nga The Guardian pasi "lobuesit e Exxon-it u kapën në video duke shpalosur mundimet e kompanisë për të penguar projektligjet klimatike në Kongres".

#### Akuzat e të gënjyerit para Kongresit Amerikan 
Në 2021, Woods mohoi që Exxon mbulonte hulumtimet e veta mbi kontributet e industrisë së naftës kundrejt krizës klimatike. Kryeshefi i komitetit Kongresional që po e dëgjonte deklaratën e tij e krahasoi mohimin e tij me mohimet e rrejshme dhjetravjeçare të industrisë amerikane të duhanit, që thonin se nikotina nuk shkaktonte varësi. Woods poashtu refuzoi zotimin që të ndalonte lobimin kundër iniciativave klimatike.

## Referime
Engjëll Agaçi

**Engjëll Agaçi**, është lindur në Fier, më 15 Shkurt 1969. Është diplomuar në Fakultetin e Drejtësisë në Universitetin “Tor Vergata”, në Romë, ku edhe ka ushtruar për shumë vite profesionin e Avokatit.

Në vijim ka qënë kërkues shkencor në të Drejtën Ndërkombëtare Publike të Krahasuar, duke e finalizuar me përfundimin e doktoraturës në Universitetin “La Sapienza” në Romë, ku dhe ka përfituar titullin Doktor Shkencash.

Më 17 Tetor 2015, Këshilli i Përgjithshëm i Akademisë Norman (Norman Academy) në Itali, i ka akorduar titullin honorifik “Akademik Nderi”.

Më 2 Qershor 2023, Presidenti i Republikës së Italisë, SHTZ. Sergio Mattarella, i ka akorduar titullin “Kalorës I Meritës së Republikës së Italisë”.

Nga data 15 shtator 2013- në vijim, mban funksionin e Sekretarit të Përgjithshëm të Këshillit të Ministrave, të Republikës së Shqipërisë.
Pasaporta e Bosnjës dhe Hercegovinës

parapamje|314x314px|Pasaporta e Bosnjës dhe Hercegovinës.
**Pasaporta e Bosnje dhe Hercegovinës** është një pasaportë e lëshuar për qytetarët e Bosnje dhe Hercegovinës për udhëtime ndërkombëtare.

Pasaporta boshnjake është një nga 5 pasaportat me vlerësimin më të përmirësuar globalisht që nga viti 2006 për sa i përket numrit të vendeve që mbajtësit e saj mund të vizitojnë pa vizë. Është pasaporta e 47-të më e mirë në botë dhe u mundëson qytetarëve të Bosnjë-Hercegovinës të udhëtojnë në 118 vende pa viza ose vizë pas mbërritjes.

## Shiko edhe 
* Bosnja dhe Hercegovina

## Referime
Shpërthyesi plastik

**Shpërthyesi plastik** është një formë e ngurtë e butë dhe e derdhur me dorë e materialit shpërthyes. Brenda fushës së inxhinierisë së shpërthyesve, shpërthyesit plastikë njihen gjithashtu si **shpërthyesstuko** ose **blastikë**.

Shpërthyesit plastikë janë veçanërisht të përshtatshëm për prishjen e shpërthyesve. Shpërthyesit e zakonshëm plastikë përfshijnë Semtex dhe C-4. Shpërthyesi i parë plastik i prodhuar ishte geligniti në 1875, i shpikur nga Alfred Nobel.

## Shiko edhe 
* Shpërthyesi

## Referime
Semtex

[parapamje|Mostrat e semtex-it dhe [Eksplozivi plastik|eksplozivëve të tjerë plastikë.]]
**Semtex** është një eksploziv plastik për qëllime të përgjithshme që përmban RDX dhe PETN. Përdoret në shpërthime komerciale, prishje dhe në disa aplikime ushtarake.

Semtex u zhvillua dhe u prodhua në Çekosllovaki, fillimisht me emrin **B 1** dhe më pas nën përcaktimin "Semtex" që nga viti 1964, etiketuar si SEMTEX 1A, që nga viti 1967 si SEMTEX H dhe që nga viti 1987 si SEMTEX 10.

I zhvilluar fillimisht për përdorim dhe eksport ushtarak çekosllovak, Semtex përfundimisht u bë i njohur me grupet paraushtarake dhe rebelët ose terroristët, sepse para vitit 2000 ishte jashtëzakonisht e vështirë për t'u zbuluar, si në rastin e Pan Am Flight 103.

## Shiko edhe 
* Eksplozivi plastik

## Referime
Pasaporta jugosllave

parapamje|327x327px|Pasaporta jugosllave.
**Pasaporta jugosllave** iu lëshua qytetarëve të Jugosllavisë për qëllime të udhëtimit ndërkombëtar. Pasaporta e Jugosllavisë RSF është përshkruar si shumë e vlerësuar dhe se me të emigrantët kanë mundur të gjejnë punë në firmat evropiane që tregtojnë me Lindjen dhe vendet e tjera. Ajo u përshkrua gjithashtu si "një nga më të përshtatshmet në botë, pasi ishte një nga të paktat me të cilat një person mund të udhëtonte lirshëm në Lindje dhe Perëndim" gjatë Luftës së Ftohtë.

Sipas sistemit federal jugosllav, secila republikë përbërëse kishte regjistrin e vet të qytetarëve dhe lëshonte një larmi disi të dallueshme pasaportash. Në veçanti, pasaportat jugosllave të lëshuara në SR Maqedonia shtypeshin në maqedonisht dhe frëngjisht, në vend të serbo-kroatisht; ato të lëshuara në Krahinën Socialiste Autonome të Kosovës ishin në shqip, serbo-kroatisht dhe frëngjisht.

## Shiko edhe 
* Jugosllavia

## Referime
Dalja e urgjencës

**Dalja e urgjencës** apo një **dalje emergjente** në një ndërtesë ose strukturë tjetër është një dalje e veçantë që përdoret gjatë emergjencave të tilla si zjarret. Përdorimi i kombinuar i daljeve të rregullta dhe emergjente lejon evakuim më të shpejtë dhe daljet e emergjencës ofrojnë mjete alternative evakuimi nëse daljet e rregullta janë të paarritshme.

Daljet e urgjencës duhet:

* Të jetë e shënuar qartë (zakonisht me sinjalistikë që është normalisht e ndriçuar, ose është e ndriçuar nga një burim energjie rezervë nëse energjia qendrore dështon
* Të jetë në vende lehtësisht të arritshme
* Drejtojini njerëzit në zona të sigurta (zakonisht jashtë)
* Të mirëmbahen rregullisht dhe pa pengesa (nuk mund të përdoren për ruajtje)
* Sigurohuni për të parandaluar hyrjen e paautorizuar gjatë funksionimit normal

Rruga e daljes emergjente zakonisht përfundon në një derë që hapet nga jashtë me një shirit përplasjeje me shenjat e daljes që tregojnë drejt saj. Zakonisht është një derë në një zonë jashtë ndërtesës, por gjithashtu mund të çojë në një strukturë ngjitur, të izoluar nga zjarri, me dalje të qarta në vetvete.

Një ikje zjarri është një lloj i veçantë daljeje emergjence që përbëhet nga shkallë dhe/ose shkallë të zgjatura të montuara në pjesën e jashtme të një ndërtese.

## Shiko edhe 
## Referime
Rrufepritësi

**Rrufepritësi**, një **shufër rrufeje** ose **përçues rrufeje** është një shufër metalike e montuar në një strukturë dhe synon të mbrojë strukturën nga një goditje rrufeje. Nëse rrufeja godet strukturën, ajo preferohet të godasë shufrën dhe të përçohet në tokë përmes një teli, në vend që të kalojë nëpër strukturë, ku mund të shkaktojë zjarr ose të shkaktojë goditje elektrike. Shufrat e rrufesë quhen gjithashtu fundore, terminale ajri ose pajisje për përfundimin e goditjes.

Në një sistem mbrojtjeje nga rrufeja, një shufër rrufeje është një komponent i vetëm i sistemit. Rrufeja kërkon një lidhje me tokën për të kryer funksionin e saj mbrojtës. Shufrat e rrufesë vijnë në shumë forma të ndryshme, duke përfshirë shirita të zbrazët, të ngurtë, të mprehtë, të rrumbullakosura, të sheshta, apo edhe të ngjashme me furçat. Atributi kryesor i përbashkët për të gjithë rrufepritësit është se të gjithë janë bërë nga materiale përcjellëse, si bakri dhe alumini. Bakri dhe aliazhet e tij janë materialet më të zakonshme që përdoren në mbrojtjen nga rrufetë.

## Shiko edhe 
* Rrufeja

## Referime
Krateri

.]]
Një **krater** është një formë toke që përbëhet nga një vrimë ose gropë në një sipërfaqe planetare, e shkaktuar zakonisht ose nga një objekt që godet sipërfaqen ose nga aktiviteti gjeologjik në planet. Një krater është përshkruar në mënyrë klasike si: "një gropë në formë tasi që është formuar nga një vullkan, një shpërthim ose një përplasje meteori". Në Tokë, krateret janë "përgjithësisht rezultat i shpërthimeve vullkanike", ndërsa "krateret e goditjes së meteorit janë të zakonshme në Hënë, por janë të rralla në Tokë". Një krater mund të bëhet një liqen krateri nëse kushtet janë të përshtatshme. Kjo kërkon që krateri të ketë mure relativisht të njëtrajtshme dhe të forta, dhe një burim uji si ujërat e përmbytjeve, shiut, borës, burimeve ose ujërave të tjera nëntokësore.

## Shiko edhe 
* Asteroidi

## Referime
Hekurudha Semmering

parapamje|Zemra e hekurudhës Semmering në Austrinë e Ulët.
**Hekurudha Semmering** (gjermanisht: *Semmeringbahn*) në Austri, e cila fillon në Gloggnitz dhe të çon mbi Semmering në Mürzzuschlag, ishte hekurudha e parë malore në Evropë e ndërtuar me një trase standarde. Zakonisht quhet hekurudha e parë e vërtetë malore në botë, duke pasur parasysh terrenin shumë të vështirë dhe ndryshimin e konsiderueshëm të lartësisë që u zotërua gjatë ndërtimit të saj. Ajo është ende plotësisht funksionale si pjesë e Hekurudhës Jugore e cila operohet nga Hekurudhat Federale Austriake.

## Shiko edhe 
* Austria

## Referime
Stuhia

parapamje|Stuhi klasike, me vetëtima. Në verën e vitit 2013. Argjentinë. Los cocos, provinca e Kordobës.
Një **stuhi** është çdo gjendje e shqetësuar e mjedisit natyror ose atmosferës së një trupi astronomik. Mund të karakterizohet nga ndërprerje të konsiderueshme të kushteve normale si erë e fortë, tornado, breshër, bubullima dhe vetëtima, reshje të dendura (stuhi bore, stuhi shiu), shi i fortë ngrirës (stuhi akulli), erëra të forta (ciklon tropikal, stuhi ere ), era që transporton disa substanca nëpër atmosferë, si në një stuhi pluhuri, midis formave të tjera të motit të rëndë.

Stuhitë kanë potencialin të dëmtojnë jetë dhe prona nëpërmjet stuhisë, shiut të dendur ose borës që shkakton përmbytje ose pamundësi rrugore, rrufe, zjarre në erë dhe prerje vertikale dhe horizontale të erës. Sistemet me reshje dhe kohëzgjatje të konsiderueshme ndihmojnë në zbutjen e thatësirës në vendet ku lëvizin. Reshjet e dendura të borës mund të lejojnë që të zhvillohen aktivitete të veçanta rekreative, të cilat nuk do të ishin të mundura ndryshe, të tilla si skijimi dhe lëvizja me borë.

Stuhitë krijohen kur një qendër e presionit të ulët zhvillohet me sistemin e presionit të lartë që e rrethon atë. Ky kombinim i forcave kundërshtare mund të krijojë erëra dhe të rezultojë në formimin e reve të stuhisë si kumulonimbus. Zona të vogla të lokalizuara me presion të ulët mund të formohen nga ajri i nxehtë që ngrihet nga toka e nxehtë, duke rezultuar në shqetësime më të vogla si djajtë e pluhurit dhe vorbullat.

## Shiko edhe 
* Breshëri

## Referime
Zuskë

parapamje|Ka pasur përpjekje të ndryshme për të kritikuar dhe për të rimarrë përdorimin e fjalës *zuskë*.
***Zuskë*** është një term për një person, zakonisht një grua, e cila është seksualisht e shthurur ose konsiderohet të ketë moral të lirshëm seksual. Zakonisht përdoret si një fyerje, sharje seksuale ose term fyes përçmimi. Fillimisht do të thoshte "një grua e ndyrë", dhe përdoret rrallë për t'iu referuar burrave, në përgjithësi që kërkon sqarim duke përdorur termat zuskë mashkull ose burrë kurvë.

Fjala u përdor qysh në vitet 1300 (në formën e një mbiemri, plogësht, që i referohet pamjes së çrregullt të një burri) nga Geoffrey Chaucer në The Canterbury Tales. Nga fundi i shekullit të 20-të, ka pasur përpjekje për të rimarrë këtë fjalë, të ilustruar nga parada të ndryshme të SlutWalk, dhe disa individë e përqafojnë titullin si një burim krenarie.

## Shiko edhe 
* Fyerja

## Referime
Reputacioni

**Reputacioni** ose **prestigji** i një entiteti shoqëror (një person, një grup shoqëror, një organizatë ose një vend) është një opinion për atë entitet - i zhvilluar zakonisht si rezultat i vlerësimit shoqëror mbi një sërë kriteresh, të tilla si sjellja ose performanca.

Reputacioni është një mekanizëm i kudondodhur, spontan dhe shumë efikas i kontrollit shoqëror. Është një lëndë studimi në shkencat sociale, menaxhuese dhe teknologjike. Ndikimi i tij varion nga mjediset konkurruese, si tregjet, tek ato bashkëpunuese, si firmat, organizatat, institucionet dhe komunitetet. Për më tepër, reputacioni vepron në nivele të ndryshme të agjencisë: individuale dhe mbi-individuale. Në nivelin mbi-individual, ai ka të bëjë me grupet, komunitetet, kolektivët dhe entitetet abstrakte shoqërore (të tilla si firmat, korporatat, organizatat, vendet, kulturat dhe madje edhe qytetërimet). Ndikon në fenomene të shkallëve të ndryshme, nga jeta e përditshme e deri te marrëdhëniet midis kombeve. Reputacioni është një instrument themelor i rendit shoqëror, i bazuar në kontrollin shoqëror të shpërndarë spontan.

Koncepti i reputacionit konsiderohet i rëndësishëm në biznes, politikë, arsim, komunitete online dhe shumë fusha të tjera dhe mund të konsiderohet si një pasqyrim i identitetit të një entiteti shoqëror.

## Shiko edhe 
* Respekti

## Referime