S.S. Lazio

**Società Sportiva Lazio** (Italisht: [sotʃeˈta sporˈtiːva ˈlattsjo]), njohur zakonisht si **Lazio**, është një klub italian futbolli me seli në Romë, Itali. Klubi u themelua në vitin 1900 dhe aktualisht luan në Serie A, elita e futbollit italian. Lazio ka fituar dy *Scudetto*, shtatë kupa dhe pesë superkupa në Itali. Në arenën ndërkombëtare, klubi ka fituar Kupën UEFA të Fituesve të Kupës dhe UEFA Super Kupën.

Lazio e nisi aktivitetin futbollistik në janar 1901 dhe u bë pjesë e Federatës Italiane në vitin 1908. Klubi përjetoi suksesin e parë në vitin 1958, duke fituar kupën. Në vitin 1974, ata fituan kampionatin e parë në histori. Vitet 1990' ishin vitet më të suksesshme në historinë e klubit: ata arritën finalen e Kupës UEFA 1998, fituan Kupën UEFA të Fituesve të Kupës 1999, UEFA Super Kupën 1999 dhe titullin e Serie A 2000. Për shkak të problemeve financiare të klubit në vitin 2002, Sergio Cragnotti dha dorëheqjen si president. Klubi u detyrua të shiste lojtarët më të mirë, duke bërë që ekipi të pësonte rënje drastike. Claudio Lotito u bë president i klubit në vitin 2004, duke udhëhequr klubin në fitimin e katër kupave (2004, 2009, 2013 dhe 2019).

Uniforma tradicionale e Lazios është uniformë e kaltërt me të shkurtra dhe çorape të bardha; ngjyrat janë në nder të trashëgimisë së lashtë helene të Romës. Çorapet e kaltra janë përdorur gjithashtu në mënyrë të ndërsjellë si ngjyra shtëpie. Shtëpia e Lazios është Stadio Olimpico në Romë, të cilën e ndan me klubin tjetër të kryeqytetit A.S. Roma. Lazio dhe Roma kanë rivalitet të madh që nga viti 1925 dhe ndeshjet midis tyre luhen nën emrin *Derbi della Capitale*.

Pavarësisht se fillimisht nuk kishte asnjë lidhje me skuadrën profesioniste të meshkujve dhe femrave (që u inkorporua si S.S. Lazio S.p.A.), themelimi i Società Sportiva Lazio lejoi klubin që merr pjesë në mbi 40 disiplina sportive gjithsej, më shumë se çdo shoqatë sportive në botë.

## Historia
majtas|parapamje|250px|Pllakë që përkujton themelimin e Lazios në Piazza della Libertà (Romë, Prati).
*Società Podistica Lazio* u themelua më 9 janar 1900 në qarkun Prati të Romës. Deri në vitin 1910 klubi luajti futboll amator para se të bëhej pjesë e kampionatit italian të organizuar nga Federata Italiane e Futbollit, e cila sapo ishte krijuar. Federata filloi të kampionate në qëndër dhe jug të Italisë, por Lazio nuk mundi të fitonte asnjë; ata arritën fazën play-off në tre raste, duke u eleminuar respektivisht nga Pro Vercelli në vitin 1913, Casale në vitin 1914 dhe Genoa në vitin 1923. Në vitin 1927, Lazio ishte i vetmi klub romak që i rezistoi përpjekjeve të regjimit fashist për të bashkuar të gjitha klubet e ryeqytetit të cilat krijuan A.S. Romën. Dy vite më pas, klubi mori pjesë në edicionin e parë të Serie A. Në vitin 1937, të udhëhequr nga sulmuesi legjendar Silvio Piola, ekipi u rendit në vendin e dytë, duke arritur rezultatin më të mirë para luftës.

Klubi kishte ulje dhe ngritje në vitet 1950'. Ata fituan kupën për herë të parë në vitin 1958, por tre vite më pas ranë në Serie B për herë të parë. Ata u rikthyen në elitë në vitin 1963. Pas disa sezonesh në mesin e tabelës, Lazio ra sërisht nga kategoria në sezonin 1967–68. Ata fituan titullin e Serie B në sezonin 1968–69, Lazio u përmirësua në sezonin e ardhshëm, duke fituar kampionatin e parë në histori. Megjithatë, klubi u godit nga vdekja tragjike e Re Cecconit dhe trajnerit të *Scudettos* Maestrelli, si dhe largimi i Chinaglias. Klubi gjithësesi gjeti lehtësim me sulmuesin e akademisë Bruno Gordiano, i cili u shpall golashënuesi më i mirë në vitin 1979.

parapamje|Ekipi i Lazios që fitoi *Scudetton* e parë të klubit në vitin 1974.

Në vitin 1980, Lazio dhe Milan u rrëzuan me forcë në Serie B pas një skandali ku dy klubet trukonin ndeshjet e vete me baste ilegale. Ata qëndruan në kategorinë e dytë për tre sezone, duke shënuar periudhën më të errët në historinë e klubit. Lazio u rikthye në elitë në vitin 1983 dhe shmangu rënjen sërisht në javën e fundit të sezonit. Sezoni 1985–86 ishte edhe më i keq për klubin kryeqytetas, që u rendit në vendin e fundit me vetëm 15 pikë.

Në vitin 1986, Lazio u godit me një zbritje prej nëntë pikësh (një goditje e rëndë në atë kohë kur fitoret vlerësoheshin me dy pikë) për një skandal bastesh që përfshinte lojtarin Claudio Vinazzani. Një luftë epike kundër rënies nga kategoria pasoi të njëjtin sezon në Serie B; klubi i udhëhequr nga trajneri Eugenio Fascetti e shmangi rënien në Serie C vetëm pas fitoreve në play-off ndaj Taranto dhe Campobasso. Kjo do të dëshmonte një pikë kthese në historinë e klubit, me kthimin e Lazios në Serie A në vitin 1988. Kjl dhe menaxhimi i kujdesshëm financiar i Gianmarco Callerit, konsolidoi pozicionin e klubit si një klub solid në elitë.

parapamje|majtas|Suedezi Sven-Göran Eriksson është trajneri më i suksesshëm i Lazios, duke fituar 7 trofe.

Mbërritja e Sergio Cragnottit në vitin 1992 ndryshoi historinë e klubit. Ai investoi për vite me rradhë në lojtarë të rinjë për t'a bërë ekipin konkurent për *Scudetto*. Një nga transferimet e tij të para të dalluara ishte mesfushori anglez Paul Gascoigne nga Tottenham Hotspur për 5.5 milion £. Transferimi i Gascoigne te Lazio vlerësohet me rritjen e interesit për Serid A në Mbretërinë e Bashkuar gjatë viteve 1990'. Cragnotti theu në mënyrë të përsëritur rekordet e transfertave në ndjekje të lojtarëve që konsideroheshin yje të mëdhenj – Juan Sebastián Verón për 18 milion £, Christian Vieri për 19 milion £ dhe duke thyer rekordin botëror të transferimeve, megjithëse vetëm për disa javë, duke firmosur me Hernán Crespon për 35 milion £.

Lazio u rendit në vendin e dytë në Serie A në vitin 1995, në vendin e tretë në vitin 1996 dhe vendin e katërt në vitin 1997. Në vitin 1999, ata e humbën kampionatin për vetëm një pikë ndaj Milanit. Ekipi i atij sezoni përbëhej nga lojtarë si Siniša Mihajlović, Alessandro Nesta dhe Marcelo Salas. Një vit më pas, ekipi i udhëhequr nga Sven-Göran Eriksson fitoi *Scudetton* e dytë dhe kupën, duke arritur një dopietë.

Lazio fitoi edhe dy kupa të tjera në vitet 1998 dhe 2004, si dhe trofeun e parë evropian, Kupën UEFA e Fituesve të Kupës, në vitin 1999. Ata gjithashtu arritën finalen e Kupës UEFA për herë të parë në histori, por u mposhtën nga Interi 3–0. Përveç këtyre sukseseve, klubi fitoi edhe dy Superkupa Italiane dhe UEFA Super Kupën kundër Manchester United. Në vitin 2000, Lazio u bë gjithashtu klubi i parë i futbollit italian që kuotohet në bursën italiane të Piazza Affari.

Me mbarimin e parave, rezultatet e Lazios përkeqësuan me kalimin e viteve. Në vitin 2002, një skandal financiar që përfshinte Cragnottin dhe kompaninë shumëkombëshe të produkteve ushqimore Cirio, e detyroi atë të largohej nga klubi dhe Lazio u kontrollua deri në vitin 2004 nga menaxherët e kujdesshëm financiarë dhe një grupi banke. Kjo e detyroi klubin të shesë lojtarët e tyre më të mirë, përfshirë edhe lojtarin e preferuar të tifozëve, kapitenin Alessandro Nesta. Në vitin 2004, sipërmarrësi Claudio Lotito fitoi shumicën e klubit. Në vitin 2006, klubi u kualifikua në Kupën UEFA 2006–07 nën drejtimin e trajnerit Delio Rossi.

[parapamje|djathtas|180px|[Goran Pandev dhe Mauro Zárate gjatë finales së Kupës së Italisë 2009.]]
Në sezonin 2006–07, Lazio arriti një vend të tretë në kampionat edhe pse e nisi me një zbritje prej nëntë pikësh për shkak të përfshirjes në Calciopoli. Ky rezultat e kualifikoi Lazion në raundin e tretë kualifikues të UEFA Ligës së Kampioneve, duke mposhtur Dinamo Bucureștin. Në fazën e grupeve, ekipi u rendit në vendin e fundit në një grup të përbërë nga Real Madrid, Werder Bremen dhe Olympiacos. Në kampionat, ekipi nuk mori rezultate të mira, duke u renditur në vendin e 12të, gjë që shkaktoi protesta nga tifozët. Në sezonin 2008–09, Lazio fitoi kupën e pestë në histori, duke mposhtur në finale Sampdorian.

Lazio e nisi sezonin 2009–10 duke fituar Superkupën e Italisë kundër Interit falë golave të Matuzalém dhe Tommaso Rocchit. Katër vite më pas, Lazio e fitoi kupën sërisht, duke mposhtur në finale rivalët e Romës falë golit të Senad Lulić. Nën drejtimin e trajnerit Simone Inzaghi, Lazio do të fitonte kupën sërisht në sezonin 2018–19, si dhe dy herë të tjera Superkupën, respektivisht në vitet 2017 dhe 2019, të udhëhequr nga sulmuesi Ciro Immobile, i cili në vitin 2021 u bë golashënuesi në i mirë në historinë e klubit.

## Identiteti
### Ngjyrat
Ngjyrat e Lazios, e bardha dhe bojëqielli, u frymëzuan nga stema kombëtare e Greqisë, për faktin se Lazio është një klub sportiv i përzier dhe këto ngjyra u zgjodhën në njohje të faktit se Lojërat Olimpike të Lashta dhe tradita sportive në Evropë është lidhur me Greqinë.

Fillimisht, Lazio luante me një fanellë e ndarë nga ngjyra e bardhë dhe bojqielli, kurse të shkurtrat dhe çorapet ishin të zeza. Për disa sezone klubi ka luajtur me fanella bojqielli me vija të bardha si dhe të shkurtra dhe çorape të bardha.

### Stema
Stema dhe simboli tradicional i klubit është shqiponja, e cila u zgjodh nga anëtari themelues Luigi Bigiarelli. Shqiponja ka qënë gjithnjë simbol i legjioneve dhe perandorit romak dhe zgjodh për të përfaqësuar fuqinë dhe fitoren; ai gjithashtu identifikon klubin me qytetin e origjinës. Përdorimi i simbolit nga Lazio ka çuar në dy nga pseudonimet e tyre; le Aquile ("Shqiponjat") dhe Aquilotti ("Shqiponjat"). Stema aktuale e klubit përmban një shqiponjë të artë mbi një mburojë të bardhë me një kufi blu; brenda mburojës është emri i klubit dhe një mburojë më e vogël trepalëshe me ngjyrat e klubit.

### Himni
Himni zyrtar i Lazios është *Vola Lazio vola*, i interpretuar nga Toni Malco dhe i shkruar nga Claudio Natili dhe Silvio Subelli. Notat e himnit luhen zakonisht gjatë fluturimit të shqiponjës Olympia dhe në fund të ndeshjeve, në rast të fitores së Lazios, paraprihen nga kënga *I giardini di marzo* nga Lucio Battisti.

Me hyrjen në fushë, që nga fillimi i epokës Lotito, kënga e zgjedhur është *Inno alla Lazio* (i riemërtuar nga fansat si ''So' già du' ore*), shkruar dhe interpretuar nga Aldo Donati; kjo është himni i parë i krijuar për Lazion në vitin 1977, e kërkuar nga kantautori romak nga aktorja dhe tifozja e klubit, Elena Fabrizi, e njohur si Sora Lella.

## Stadiumi
[parapamje|majtas|Panorama e [Stadio Olimpico.]]
Stadio Olimpico është shtëpia e Lazios, të cilën e ndan me klubin tjetër të kryeqytetit Romën dhe kombëtaren italiane. Stadiumi u hap në vitin 1937 dhe së fundmi u rinovua në vitin 2008, dhe ka një kapacitet prej 70,634 ulësesh. Megjithatë, projekti nuk u konkretizua për arsye të panjohura.

## Tifozët
djathtas|parapamje|230px|Tifozët e Lazios në Cueva Nord të Stadio Olimpico.
Lazio është klubi i gjashtë me më shumë tifozë në Itali dhe i dyti në Romë, i mbështetur nga 2% e tifozëve italian (sipas studimit të gazetës *La Repubblica'' në gusht 2008). Historikisht, pjesa më e madhe e mbështetësve të Lazios në qytetin e Romës ka ardhur nga pjesa veriore e largët, duke krijuar një formë harku në të gjithë Romën me zona të pasura si Parioli, Prati, Flaminio, Cassia dhe Monte Mario.

Për sa i përket orientimit politik të grupeve të organizuara të Curva Nord, këto janë të lidhura me pozicionet që i atribuohen të djathtës sociale dhe ekstremit të djathtë, duke i'u referuar veçanërisht ideologjisë neofashiste. Me kalimin e viteve, këto grupe janë bërë protagonistë të episodeve të shumta me sfond racist — si dhe përplasje të dhunshme me ultras kundërshtarë të ngjyrave të ndryshme politike. në sezonin 1979–80, tifozi i Lazios, Vincenzo Paparelli u vra në një nga ndeshjet derbi pasi u godit në sy nga një raketë emergjente e hedhur nga një tifoz i Romës. Një pakicë e ultrasve të Lazios përdornin simbolin svastika dhe simbole fashiste në banderolat e tyre dhe ata kanë shfaqur sjellje raciste në disa raste gjatë derbit. Më e rëndësishmja, në një derbi të sezonit 1998–99, Lazio shpalosi një banderolë 50 metra rreth Curva Nord ku shkruhej, "Aushvici është qyteti juaj, furrat janë shtëpitë tuaja". Lojtarët me ngjyrë të Romës kanë qenë shpesh objekte të sjelljeve raciste dhe ofenduese. Pas 33 vitesh, *Irriducibili* u shpërbë më 27 shkurt 2020, duke cituar "shumë gjak, shumë urdhra ndalimi, shumë arrestime". Ultrasit tashmë njihen me emrin "Ultrasit e Lazios".

parapamje|majtas|upright=1.3|Koreografia e tifozëve të Interit dedikuar tifozit të ndjerë të Lazios, Gabriele Sandri, 2 maj 2009.
Ultrasit e Lazios kanë një marrëdhënje vllazërore me ultrasit e Interit. Marrëdhënia e tyre është padyshim më e forta dhe jetëgjatë: lindi rreth mesit të viteve tetëdhjetë dhe u forcua mes viteve nëntëdhjetë dhe fillimit të viteve 2000 me finalen e Kupës UEFA 1997–98 e cila u luajt në Paris dhe më 5 maj 2002, kur në Stadio Olimpico, në ndeshjen e javës së fundit të sezonit 2001–02, shumë tifozë të Lazios u uruan "miqve" të tyre të Interit fitimin e *Scudettos*. Një episod tjetër domethënës i referohet ndeshjes Lazio–Inter më 2 maj 2010, në javën e 36të të sezonit 2009–10, kur tifozët kryeqytetas brohoritën për *Ziklatrit* përgjatë 90 minjtave, pasi Interi ishte në garë për titullin kampion me Romën; fitorja e Interit në atë ndeshje e afroi më shumë drejtë titullit. Një tjetër miqësi e krijuar në vitet 1980' është me ultrasit e Triestinës, si dhe më vonë me ata të Hellas Veronës.

## Rivalët
Rivali kryesor i Lazios është klubi tjetër i kryeqytetit, A.S. Roma; ndeshjet midis tyre njihen me emrin *Derby della Capitale* (Derbi i Kryeqytetit). Është një nga rivalitetet më të zjarrta në botën e futbollit, si dhe tifozët e dy klubeve gjithmonë kanë pasur një armiqësi midis tyre. Lazio dhe Roma kanë luajtur gjithsej 181 ndeshje zyrtare, me Lazion që ka fituar 50, barazuar 64 dhe humbur 67.

Lazio ka një rivalitet me Napolin, e cila lindi në vitet 1980' pasi tifozët napoletan u binjakëzuan me ato romak. Përveç kësaj, Lazio ka një rivalitet tjetër të ashpër me Livornon, Pescarën dhe Atalantën. Klubi gjithashtu ka rivalitet kompetitiv me klube si Fiorentina, Juventusi Luca Marchegiani është portieri me më shumë ndeshje (339), kurse Aldo Puccinelli mban rekordin për numrin e ndeshjeve në kampionat me 339, një më shumë se Radu. Ai ndiqet nga Silvio Piola me 159 gola. Immobile është gjitha golashënuesi më i mirë në kompeticionet evropiane me 25 gola.

Sergej Milinković-Savić është lojtari i huaj me më shumë gola për Lazion (69), i ndjekur nga Goran Pandev (64) dhe Miroslav Klose (63). Klose gjithashtu mban rekord për numrin e golave të shënuar në një ndeshje të Serie A me Lazion: 5 në fitoren 6–0 kundër Bolonjës më 5 maj 2013.

## Trofe
[parapamje|djathtas|Presidenti i Italisë [Giorgo Napiletano duke i dorëzuar trofeun e Kupës së Italisë kapitenit Tommaso Rocchi.]]
Lazio ka fituar 17 trofe që nga themelimi, përfshirë dy *Scudetto* dhe shtatë kupa. Në arenën ndërkombëtare, Lazio ka fituar një Kupë UEFA të Fituesve të Kupës dhe një UEFA Super Kupë. Gjithashtu klubi ka fituar edhe pesë superkupa edhe një titull të Serie B.

### Lojtarë të tjerë nën kontratë
. 

### Në huazim
. 

### Sektori i të rinjëve
### Numrat e tërhequr
* – Që nga fillimi i sezonit 2003–04, Lazio vendosi të tërhiqte numrin 12 si shenjë mirënjohje ndaj Curva Nord të Stadio Olimpico.

## Struktura organizative
### Presidentët
Që nga themelimi, Lazio ka pasur gjithsej 34 presidentë, të gjithë italianë. Presidenti i parë i klubit ishte Giuseppe Pedercini. Presidenti aktual dhe më jetëgjatë i klubit është Claudius Lotito, i cili ka shërbyer për 20 vite; në vitin 2004, ai e shpëtoi klubin nga falimentimi duke blerë 26.969% të aksioneve falë firmës së tij "Lazio Events S.r.l.". Sergio Cragnotti, i cili e drejtoi klubin në dy periudha të ndryshme (1992–1994 dhe 1998–2003) është presidenti më i suksesshëm i klubit, me 7 trofe të fituar. Një tjetër president i shquar i klubit ishte Umberto Lenzini, i cili udhëhoqi Lazion drejt *Scudettos* së parë në vitin 1974. Leonardo Siliato, ishte presidenti i cili kishte nderin të ngrinte trofeun e parë në historinë e Lazios, Kupën e Italisë në vitin 1958.

### Bordi drejtues
### Trajnerët
parapamje|djathtas|180px|Trajneri aktual i Lazios është Maurizio Sarri.
Lazio ka pasur gjithsej 69 trajnerë që nga krijimi, dy prej të cilëve kanë pasur edhe rolin e drejtorit sportiv, kurse disa të tjerë kanë qënë lojtar të klubit në të kaluarën. Trajneri i parë i klubit ishte Bruto Seghettini, i cili e drejtori ekipin në një periudhë të shkurtër në vitet 1901–02. dhe Sven-Göran Eriksson është trajneri më i suksesshëm në historinë e klubit, duke fituar shtatë trofe; ai ndiqet nga Simone Inzaghi, i cili fitoi tre trofe. Inzaghi është gjithashtu trajneri me më shumë ndeshje (251). Fulvio Bernardini ishte trajneri që fitoi trofeun e parë me Lazion, kurse Tommaso Maestrelli ishte trajneri i *Scudettos* së parë. Trajnerë të tjerë të dalluar të Lazios janë: Juan Carlos Lorenzo, Roberto Mancini, Delio Rossi, Davide Ballardini dhe Vladimir Petković.

### Stafi teknik
## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* Faqja zyrtare