Kompania Holandeze e Indisë Lindore

'*Kompania Holandeze e Indisë Lindore* (e quajtur shkurt *VOC*) u shfaq në vitin 1602, kur qeveria i dha liçensën për të tregtuar me Azinë, kryesisht me Indinë Mogule. Ajo kishte shumë herë të para në botë—korporata e parë shumë-kombëshe, kompania e parë që nxori aksione dhe megakorporata e parë, duke zotëruar pushtet gati qeverisës, duke përfshirë aftësinë për të shpallur luftë, negociuar traktate, prerjen e monedhave dhe themelimin e ngulimeve koloniale.

]]
Anglia dhe Franca shpejtë e kopjuan modelin e saj, por nuk mund të krahasoheshin me rekordet e saj. Midis viteve 1602 dhe 1796 VOC-u dërgoi pothuajse një milionë evropianë për të punuar në tregtinë aziatike mbi 4,785 anije. Ajo ktheu mbi 2.5&nbsp;milionë tonë mallra tregtare aziatike. VOC-u merte fitime të stërmëdha nga monopoli i saj i erëzave përgjatë shumicës së shekullit të XVII. Ajo ishte aktive kryesisht në Inditë Lindore Holandeze, tani Indonezia, ku baza e saj ishte Batavia (tanimë Xhakarta), që mbeti një korporatë e rëndësishme tregtare, duke panguar një divident vjetor prej 18% për pothuajse 200 vjetë; pjesët e kolonizuara të Tajvanit midis viteve 1624–1662 dhe 1664–1667 si dhe kishte të vetëmen pikë tregtare perëndimore në Japoni, Dexhimën.

Gjatë periudhës së proto-industrializimit, perandoria merrte 50% të tekstileve dhe 80% të importeve të mëndafshit nga India Mogule, kryesisht nga rajoni i saj më i zhvilluar, i njohur si Bengal Subah.

Nga shekulli XVII, Kompania VOC themeloi bazën e tyre në pjesët e Cejlonit (Sri Lanka moderne). Më pas, ata themeluan porte në Malabarin e pushtuar nga holandezët, duke krijuar ngulimet dhe pikat tregtare holandeze në Indi. Megjithatë, zgjerimi i tyre në Indi u ndalua, pas mundjes së tyre në Betejën e Kolaçelit nga Mbretëria e Travankores, gjatë Luftës Travankore-Holandeze. Holandezët nuk e morën veten kurrë nga disfata dhe nuk përbënë më një kërcënim të madh për Indinë.

Në vazhdim, shekulli XVIII pa Kompaninë VOC të rënduar nga korrupsioni dhe në vitin 1800 ajo do të falimentonte. Zotërimet e saj u morën nga qeveria dhe u kthyen në Inditë Lindore Holandeze.

, nga Andries Beeckman, rr. v. 1656]]
### Origjina
Përpara Revoltës Holandeze, i cila filloi në vitet 1566 / 1568, qyteti flamand i Antverpenit kishte luajtur një rol të rëndësishëm si një qendër shpërndarjeje në Evropën Veriore. Pas vitit 1591, portugezët përdorën një sindikatë ndërkombëtare të familjeve gjermane Fugger dhe Welser, ashtu si dhe firmat spanjolle dhe italiane, të cilat operonin nga Hamburgu, si porte veriore për të shpërndarë mallrat e tyre, duke i shkëputur, në këtë mënyrë, tregtarët holandezë nga tregtia. Në të njëjtën kohë, sistemi tregtar portugez ishte i paaftë për ta rritur furnizimin që të kënaqte kërkesën në rritje, në veçanti kërkesën për piper. Kërkesa për erëza ishte relativilisht jo-elastike; kështu, çdo ulje në furnizimin e piperit shkaktonte një rritje të fortë të çmimeve.

Në vitin 1580, Kurora Portugeze u bashkua në një bashkim personal me Kurorën Spanjolle (i njohur si Bashkimi Iberik), me të cilin Republika Holandeze ishte në luftë. Perandoria Portugeze në këtë mënyrë u bë një target i përshtatshëm për inkursionet ushtarake holandeze. Këto faktorë i motivuan tregtarët holandezë të hynin vetë në tregtinë ndërkombëtare të erëzave. Për më tepër, një numër tregtarësh dhe eksploratorësh holandezë, si Jan Huyghen van Linschoten dhe Cornelis de Houtman, u nisën të merrnin njohur i të dorës së parë të rrugëve tregtare *sekrete* portugeze dhe që praktikisht ishin tashmë në vend, duke ofruar kështu mundësi të mëtejshme për të tregtuar për holandezët për të hyrë në tregti.

Në këtë mënyrë filloi faza për ekspeditat holandeze drejtë Ishujve Indonezianë, duke filluar me James Lancaster në vitin 1591, Cornelis de Houtman në vitin 1595 dhe prapë në vitin 1598, Jacob Corneliszoon van Neck në vitin 1598, Lancaster-i prapë në vitin 1601, mes të tjerëve. Gjatë ekspeditës eksploratore me katër anije të drejtuar nga Frederick de Houtman në vitin 1595 drejtë Bantenit, porti kryesor i piperit të Xhavës Perëndimore, ekuipazhi u përplas si me portugezët ashtu dhe me xhavanezët vendas. Ekspedita e Houtman-it pastaj lundroi në lindje përgjatë bregut verior të Xhavës, duke humbur dymbëdhjetë anëtarë ekuipazhi nga një sulm xhavanez në Sidayu dhe duke vrarë një prijës vendor në Madura. Gjysma e ekuipazhit humbi para se ekspedita të kthehej vitin tjetër në Holandë, por me mjaft erëza për të patur një fitim të konsiderueshëm.

Në vitin 1598, një numër në rritje flotash u dërguan nga grupe konkuruese tregtarësh nga përreth Provincave Holandeze. Disa prej tyre humbën, por shumica qenë të suksesshme, me disa udhëtime që prodhuan fitime të larta. Në vitin 1598, një flotë prej tetë anijesh nën drejtimin e Jacob van Neck, kishte qenë flota e parë holandeze që arriti *Ishujt e Ezëzave* të Malukut (të njohura edhe si Moluket), duke i shmangur ndërmjetësit xhavanezë. Anijet u kthyen në Europë në vitet 1599 dhe 1600 dhe ekspedita arriti fitime prej 400 %.

 në Hugli-Çuçura, Bengal; pikt. e Hendrik van Schuylenburgh, 1665]]
Përparimi holandez u ndal në Solorin Lindor, në ishullin e Timorit, nga një grup i fuqishëm autonom i portugezëve euro-aziatik të quajtur topasë. Ata qëndruan në kontroll të tregtisë së drurit të sandalit dhe qëndresa e tyre do të zgjaste përgjatë shekujve të XVII dhe të XVIII, duke bërë që Timori Portugez të qëndronte nën kontrollin portugez.

## Emri, logoja dhe flamuri i kompanisë
Në holandisht, emri i kompanisë ishte  (i shkuruar në VOC), që përkthehet *Kompania e bashkuar holandeze, e liçensuar e Indisë Lindore* (*Kompania e Bashkuar e Indisë Lindore*). Logoja monogramike e kompanisë përbëhej nga një 'V' e madhe kapitale me një 'O' në krahun e majtë dhe një 'C' në atë të djathtë, me gjasa logoja e parë korporative e njohur globalisht.

]]
Ajo shfaqet në sende të ndryshme të korporatës, siç ishin topat dhe monedhat. Shkronja e parë e dhomës vendore që zhvillonte operancionin vendosej në krye të saj. Përshtatshmëria e monogramit, fleksibiliteti, qartësia, thjeshtësia, simetria, pakohësia dhe simbolizmi konsiderohen karakteristika të shquara të logos së dizenjuar profesionalisht të VOC-ut. Këto elemente siguruan suksesin e saj, në një kohë kur koncepti i identiteti korporativ ishte virtualisht i panjohur. një tregtar vere australian e ka përdorur logon e VOC-ut që nga fundi i shekullit të XX, duke e rirregjistruar emrin e kompanisë për këtë qëllim.

Përreth botës, VOC-u është i njohur gjerësisht si *Kompania Holandeze e Indisë Lindore*. Emërtimi *Kompania Holandeze e Indisë Lindore* është përdorur për ta dalluar nga Kompania Britanike e Indisë Lindore () dhe kompanitë e tjera të Indisë Lindore (si Kompania Daneze, Franceze, Portugeze dhe Suezeze e Indisë Lindore). Emërtimet alternative të kompanisë që janë përdorur përfshijnë *Kompania Holandeze e Indive Lindore*, *Kompania e Bashkuar e Indisë Lindore*, *Kompania e Janit*, ose *Jan Compagnie*.

File:VOC.svg|Logoja e zakonshme e kompanisë
File:VOC gold.svg|Logoja e artë e kompanisë
File:Münze Niederländische Ostindien Companie.jpg|Monedhë e kompanisë
File:Flag of the Dutch East India Company.svg|Flamuri i kompanisë
File:Flag of the Dutch East India Company (Prinsenvlag).svg|Flamuri i kompanisë me ngjyrat e flamurit princëror
File:Ster van de VOC onderscheiding van de Soesoehoenan van Soerakarta.gif|Ylli me logon e kompanisë në Malezi
File:VOC-Amsterdam.svg|Logoja e Dhomës së Amsterdamit të VOC-ut
File:Flag of the Dutch East India Company (Amsterdam Chamber).svg|Flamuri i Dhomës së Amsterdamit të VOC-ut
File:Flag of the Dutch East India Company (Amsterdam Chamber - dubbele Statenvlag).svg|Variant i flamurit të Dhomës së Amsterdamit të VOC-ut
File:Flag of the Dutch East India Company (Rotterdam Chamber).svg|Flamuri i Dhomës së Roterdamit të VOC-ut
File:Flag of the Dutch East India Company (Zeeland Chamber).svg|Flamuri i Dhomës Zelandeze të VOC-ut
File:Flag of the Dutch East India Company (Delft Chamber).svg|Flamuri i Dhomës së Delftit të VOC-ut
File:Flag of the Dutch East India Company (Enkhuizen Chamber).svg|Flamuri i Dhomës së Enkhuizenit të VOC-ut
File:Flag of the Dutch East India Company (Hoorn Chamber).svg|Flamuri i Dhomës së Hornit të VOC-ut

## Struktura organizative
Ndërsa VOC-u operonte kryesisht në atë që më vonë do të bëheshin Inditë Lindore Holandeze (përgjithësisht Indonezia modern), kompania kishte edhe operacione të rëndësishme gjetiu. Ajo punësonte njerëz nga kontinente dhe prejardhje të ndryshme në të njëjtin funskion dhe mjedis pune. Megjithëse ishte një kompani holandeze, punonjësit e saj përfshinin jo vetëm njerëz nga Holanda, por gjithashtu shumë nga Gjermania dhe vende të tjera. Përkrahë forcës së ndryshme punëtore evropiane veri-perëndimore të rekrutuar nga VOC-u në Republikën Holandeze, VOC-u përdori gjerësisht tregun aziatik të krahut të punës.

]]
Si rrjedhojë, personeli i zyrave të ndryshme të VOC-ut në Azi përbëhej nga punojës evropianë dhe aziatikë. Punëtorët aziatikë ose euro-aziatik mund të punësoheshin si detarë, ushtarë, shkrues, marangozë, artizanë, ose si punëtorë të thjeshtë të pa kualifikuar. Në kulmin e ekzistencës së tij, VOC-u kishte 25,000 punonjës që punonin në Azi dhe 11,000 që ishin në rrugëtim. Gjithashtu, ndërsa shumica e aksionerëve të tij ishin holandezë, rreth një e katërta e aksionerëve fillestarë ishin *zuid-nederlanderë* (banorë nga një zonë që përfshinte Belgjikën dhe Luksemburgun modern), si dhe kishte një duzinë gjermanë.

VOC-u kishte dy lloje aksionerësh: *participanten*, të cilët mund të shiheshin si anëtarë jo menaxhues, dhe 76 *bewindhebbers* (më vonë të reduktuar në 60), që vepronin si drejtora menaxhues. Ky ishte formatimi i zakontë për kompanitë aksionere holandeze në atë kohë. Risia në rastin e VOC-ut ishte se përgjegjësia jo vetëm e *participanten*, por gjithashtu edhe *bewindhebbers* ishte e kufizuar në pagimin e kapitalit (zakonisht, *bewindhebbers* kishin përgjegjësi të pakufizuar). VOC-u, në këtë mënyrë ishte një shoqëri me përgjegjësi të kufizuar.

Gjithashtu, kapitali do të ishte *permanent* gjatë gjithë jetës së kompanisë. Si pasojë, investitorët që dëshironin të likuidonin interesin e tyre *in interim*, mund ta bënin këtë vetëm duke shitur aksionet e tyre te të tjerë në Bursën e Amsterdamit. *Konfuzioni i konfuzioneve*, një dialog i judeut sefardik Joseph de la Vega, analizon veprimet e këtij shkëmbimi aksionesh.

VOC-u përbëhej nga gjashtë dhoma () në qytetet porte: Amsterdami, Delfti, Roterdami, Enkhuizeni, Middelburg-u dhe Hoorn-i. Delegatët e këtyre dhomave cilësoheshin si  (Zotërinjtë Shtatëmbëdhjetë). Ata përzgjidheshin nga klasa *bewindhebber* e aksionerëve.

Midis aksionerëve të hershëm të VOC-ut, emigrantët luajtën një rol të rëndësishëm. Mes 1,143 ofertuesit, ishin 39 gjermanë dhe jo më pak sesa 301 nga Holanda Spanjolle (pak a shumë Belgjika dhe Luksemburgu i tanishëm, atëherë nën sundimin Habsburg), nga të cilët Isaac le Maire ishte nënshkruesi më i madh me ƒ85,000 florinë. Kapitalizimi total i VOC-ut atëherë ishte dhjetë herë më i madh se ai i konkurentes së tij britanike.

*Heeren XVII* (Zotërinjtë Shtatëmbëdhjetë) takoheshin në mënyrë alternative gjashtë vjetë në Amsterdam dhe dy vjetë në Middelburg-Zelandë. Ata përcaktonin politikën e përgjithshme të VOC-ut dhe ndanin detyrat mes dhomave. Dhomat zhvillonin të gjitha punët e nevojshme, ndërtonin anijet dhe depot e tyre si dhe tregtonin mallrat. *Heeren XVII* i dërgonte drejtuesit e anijeve me udhëzime të gjera mbi rrugën për të lundruar, erërat mbizotëruese, rrymat, cektinat dhe vendet emblematike. VOC-u gjithashtu prodhonte edhe hartat e veta nautike.

Në kontekstin e Luftës Holandeze–Portugeze, kompania e vendosi selinë e saj në Batavia, Xhava (tani Xhakarta, Indonezi). Gjithashtu u vendosën edhe pararoja të tjera koloniale në Inditë Lindore, si në Ishujt Maluku, të cilët përfshinin Ishujt Banda, ku VOC-u e mbajti me forcë monopolin mbi arrat moskat dhe lëvoret. Metodat e përdorura për të mbajtur monopolin përfshinin kërcënimet dhe shtypjen e dhunshme të popullsisë vendase, duke përfshirë vrasjen në masë. Për më tepër, përfaqësuesit e VOC-ut ndonjëherë përdornin taktikën e djegies së pemëve të erëzave për ti detyruar banorët vendas të kultivonin të mbjella të tjera, duke e ndërprerë artificialisht kështu furnizimin e erëzave si arra moskate dhe karafilave indonezianë.

## Aktivizmi i aksionerëve dhe problemet e qeverisjes
Sipërmarrësit holandezë të shekullit të XVII, veçanërisht investitorët e VOC-ut, me gjasa ishin investitorët e parë të rregjistruar në histori që konsideronin seriozisht problemet e qeverisjes korporative.

Isaac Le Maire, i cili është i njohur si shitësi i parë në zbulim i rregjistruar, ishte gjithashtu një aksioner i rëndësishëm i VOC-ut. Në vitin 1609, ai u ankua për qeverisjen e dobët korporative të VOC-ut. Më 24 janar 1609, Le Maire bëri një peticion kudër VOC-ut, duke shënuar shprehjet e parë të rregjistruar të aktivizmit aksionar. Në atë që është diskutimi i parë i rregjistruar i qeverisjes korporative, Le Maire akuzonte formalisht se bordi i drejtorave të VOC-ut (Heeren XVII) kërkonin të *mbanin paratë e të tjerëve për më gjatë, ose ti përdornin ato ndryshe nga dëshirat e tyre* dhe bëri peticion për likuidimin e VOC-ut në përputhje me praktikat standarde të biznesit.

Fillimisht aksioneri i individual më i madh në VOC dhe një *bewindhebber* që merrte pjesë në bordin e guvernatorëve, Le Maire në dukje përpiqej të shmangte fitimet e firmës nga vetes së tij duke ndërmarrë 14 ekspedita nën përgjegjësinë e tij në vend të kompanisë. Meqë aksionet e tij të shumta nuk ishin shoqëruar nga një fuqi më e madhe vendim-marrëse, Le Maire shpejt u anashkalua nga guvernatorët e tjerë në vitin 1605 me akuzat e përvetësimit të paligjshëm dhe u detyrua të nënshkruante një marrëveshje për të mos përplasur me VOC-un.

Duke e mbajtur kapitalin në kompani, duke pasuar këtë incident, në vitin 1609, Le Maire do të bëhej autor i asaj që kremtohet si *shprehja e parë e rregjistruar e avokatisë së aksionerit në një kompani tregtare publike*.

Në vitin 1622, ndodhi revolta e parë e rregjistruar aksionere në histori mes investitorëve të VOC-ut, që u ankuan se librat e llogarive të kompanisë ishin *lyer me bekon* kështu që ata mund të *hahen nga qentë*. Investorët kërkuan një , një audit të përshtatshëm finaciar. Fushata e vitit 1622 nga aksionerët e VOC-ut është një dëshmi e themelimit të përgjegjësisë shoqërore të korporatës, ku aksionerët zhvilluan protesta duke shpërndarë pamflete dhe duke u ankuar rreth vetë-pasurimit të menaxhmentit dhe fshehtësisë.

## India Holandeze
### Historia
### Bengali Holandez
#### Historia
## Inditë Lindore
## Vendet kryesore tregtare, ngulimet dhe kolonitë
### Afrika
### Lindja e Mesme
### Azia Jugore
### Azia Juglindore
### Azia Lindore
### Oqeania
## Shiko edhe
* India Hollandeze
* Bengali Hollandez
* Inditë Lindore Holandeze
* Lista e ngulimeve dhe pikave tregtare të Kompanisë Holandeze të Indisë Lindore
* Kompania Holandeze e Indisë Perëndimore
* Lista e ngulimeve dhe pikave tregtare të Kompanisë Holandeze të Indisë Perëndimore
* Ekonomia e Holandës
* Zbulimi portugez i rrugës detare të Indisë
* Armadat Portugeze të Indisë
* India Portugeze
* India Koloniale
* Sundimi i Kompanisë Britanike të Indisë Lindore
* India Franceze
* India Daneze
* Kompania Suedeze e Indisë Lindore
* Kompania e Ostendit
* Kompania Mbretërore Prusiane e Azisë
* Kompanitë Austriake të Azisë
* Republika e Provincave të Bashkuara Holandeze
* Lufta Tetëdhjetë Vjeçare
* Holanda Burgunde
* Holanda Habsburge
* Shtatëmbëdhjetë Provincat
* Armada Spanjolle
* Holanda Spanjolle
* Perandoria Spanjolle
* Luftërat e Grepit dhe Merlucit
* Holanda gjatë Mesjetës së Hershme
* Holanda gjatë Periudhës Romake
* Parahistoria e Holandës
* Epoka e Artë Holandeze
* Lufta Tridhjetëvjeçare
* Arkitektura Koloniale Holandeze
* Hollanda e Re (Australi)
* Abel Tasman
* Kolonia Holandeze e Kepit
* Loango-Angola Holandeze
* Bregu i Artë Holandez
* Senegambia
* Bregu Holandez i Skllevërve
* Kolonizimi Holandez i Amerikës
* Brazili Holandez
* Kolonizimi Holandez i Guajanës
* Inditë Perëndimore Holandeze
* Karaibet Holandeze
* Antilet Holandeze
* Holanda Austriake
* Hapsburgët
* Monarkia Hapsburge
* Republika Batave
* Holanda Napoleonike
* Mbretëria e Bashkuar e Holandës
* Historia e Holandës
* Historia e Holandës (1900-Tani)

## Referime 
### Shpjegime
### Referime 
### Bibliografia 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Lidhje të jashtme
* 
* 
* 
* 
*