Mali i Zi para ardhjes së sllavëve

Shteti modern malazez ka qenë i banuar që në lashtësi. Në shekullin e IV para Krishtit Kr.. Në rajonin e Malit të Zi të sotëm u formuan bashkësitë e para shtetërore të fiseve ilire .

## Fiset ilire 
Nga ajo periudhë njihen në histori këto fise ilire që kanë ekzistuar në territorin e Malit të Zi modern: *Enheleci, Labeati, Autarijati, Ardijeci*, ndoshta *Pirusti*, por para së gjithash *Dokleatët* si grupi më i rëndësishëm.

Gjeografi *Pseudo Sculax* përmend *Enhelianët* si zotërit *e Gjirit të Rizonit* ( Boka Kotorska ).

*Labeatët* jetonin rreth liqenit të Shkodrës, i cili mban emrin e tyre - *Lacus Labeatis* . *Titus Livius* përmend se qyteti i Skadarit ( *Scodra* ) dhe *Medun* ( *Meteon* ) në Kuçin e sotëm ndodheshin në tokën *e Labeatëve*.

*Autariatët*, emri i të cilëve lidhet me lumin malazez Tara, jetonin sipas *Pseudo Sculax* në veri të *Liqenit të Madh*, i cili zakonisht barazohet me liqenin *e Shkodrës* ose me L*iqenin Labeat* . Në fund të shekullit IV para Krishtit Kr., ata u vendosën në zonën përreth maleve të *Orbelës* (më vonë u quajt *Bjelasica* ), midis Kolashinit modern dhe Mojkovcit .

Fisi i *Ardianëve* përmendet nga *Straboni* fillimisht rreth Neretvës, drejt ishullit Hvar, por edhe rreth *Boka Kotorskës* .

Për fisin ilir *të Pirustëve* ende nuk ka asnjë dëshmi konkrete të pranisë së tyre në territorin malazez. Megjithatë, shumë historianë besojnë se ata banonin në zonat e malit *Durmitor* (rrethinat e Zhablakut ) dhe bregun e sipërm të djathtë të lumit *Tara* (rrethinat e Pljevlja ).

*Dokleatët* banonin në zonën nga *Podgorica* e sotme deri në Nikshiq ( Banjani ), dhe qyteti antik romak *Duklja* ( *Doclea* ) mban emrin e tyre. Një mbishkrim i ruajtur në *Banjani* ( *Vilusa* ) përmend *Gaius Epicadu*, kampionin ( *principes* ) *të Docleatus* . 

Mbretëresha ilire Teuta ( *Tefta* ), e cila sundoi nga viti 231 p.e.s. Kr. deri në vitin 228 para Krishtit Kr., ajo kishte gjykatën e saj në Risan . Sipas historianëve, Shteti ilir qëndronte mbi nivelin e aleancës së fiseve, ndërsa, nga ana tjetër, shfaqte edhe disa specifika që e veçonin atë nga tipi klasik i shtetit skllavopronar të kohëve antike: Polisi grek, shtetet helenistike dhe Roma . Elementet e shtetit në këtë komunitet ilir janë pushteti i trashëguar dhe pozita përkatëse e anëtarëve të dinastisë mbretërore, e lidhur me disa personalitete udhëheqëse ( *principe* ), si dhe ekzistenca e taksave.

Gjatë vitit të 9-të të epokës së re, zona do të aneksohet nga Perandoria Romake dhe do të mbetet pjesërisht ose plotësisht në përbërjen e saj për më shumë se 500 vjet. Provinca romake në tokën *e Malit të Zi* u emërua *Prevalis* dhe qendra kryesore do të jetë qyteti i *Dukljes* .

## Periudha romake 
parapamje| **Provinca romake e Prevalis, shek. IV**
Rreth vitit 401 qyteti i *Dukljes* u shkatërrua nga *gotët perëndimorë* dhe *gotët lindorë* i ndoqën në vitin 486 . Një tërmet katastrofik pasoi në 518 . Megjithatë, qyteti *i Dukljes* u rindërtua në vitin 536 gjatë sundimit të perandorit Justiniani I i Madh .

Nga viti 620 qyteti *i Dukljes* u sulmua nga sllavët, të cilët me kalimin e kohës e pushtuan dhe e kthyen në qendër të tyre politike dhe ekonomike. Fiset sllave në territorin e Malit të Zi modern gradualisht pranuan krishterimin.

Fisi i Dokleatëve besohet se është asimiluar kryesisht nga kolonët sllavë të cilët morën prej tyre etnonimin në formë të sllavizuar - Dukljani .

*Kronika e Papa Dukljaninit*, e shkruar në fund të shekullit të 12-të, vëren se *Duklja* ishte pjesë e Kroacisë së Kuqe të atëhershme në shekullin e 8-të .

Burimet historike shënojnë se në shekullin e IX qyteti i *Dukljes* ekzistonte ende.

*Kronika e Papa Dukljaninit* raporton se mbretërit *e Mbretërisë së Dukljanit* nga dinastia e parë historike malazeze e Vojislavljevićit u kurorëzuan në qytetin e *Dukljes* .

## Shih edhe 
* Mali i Zi
* Podgorica
* Historia e Malit të Zi

## Lidhjet e jashtme 
* Piero Sticoti: *"Qyteti romak i Doclea në Mal të Zi"*, Vjenë, 1910 - Podgoricë, 1999 (fragment) (Malazezisht)
* Rreth kërkimeve arkeologjike në vendin e qytetit të Dukljes (Malazezisht)