Anonimi Valesian

***Anonimi Valesian***  (ose ***Excerpta Valesiana***) është titulli konvencional i një përmbledhjeje të dy kronikave fragmentare vulgare latine, të emërtuar nga redaktori i saj modern, Henricus Valesius, i cili botoi tekstet për herë të parë në vitin 1636, së bashku me botimin e tij të parë të shtypur. të *Res Gestae* të Ammianus Marcellinus. Të dy fragmentet nuk kanë lidhje, njëri i përket shekullit IV dhe tjetri i shekullit VI. E vetmja lidhje midis dy fragmenteve është prania e tyre në të njëjtin dorëshkrim dhe historia e tyre e redaktimit së bashku.  Kur vëllai i Henrikusit, Hadriani, riredaktoi *Anonimus*-in në një botim të Ammianus Marcellinus në vitin 1681, ishte hera e parë që të dy fragmentet u ndanë qartë. 

Vepra e Anonimit Valesian është një çështje e debatuar e historiografisë për më shumë se njëqind vjet, aq më tepër që identiteti i autorëve dhe rrethanat e përpilimit të veprës janë të paqarta.   Kur dorëshkrimi u gjet në Kolegjin Jezuit de Clermont në Paris në formën e një tufe pergamenë prej 34 fletësh të dobëta në nëntë duar të ndryshme, ai u rendit sipas duarve dhe u rilidh. Koleksioni u shfaq në katalogun e kolegjit jezuit me rastin e shitjes së bibliotekës me ankand në vitin 1764. Koleksioni u ble nga një farë Johannes Meermann dhe u transferua në Hagë (duke u bërë Codex Meermannus 794). Pas vdekjes së Meermann, koleksioni i kaloi një koleksionisti anglez, Sir Thomas Phillipps (Codex Phillippsianus 1885). Më vonë, nëpërmjet trashëgimtarëve, ajo u mor nga Biblioteka Shtetërore Gjermane në Berlin në vitin 1887, ku është e aksesueshme sot nën shenjën e raftit znj. Phill. 1885. 

## Fragmente 
### Anonimi Valesiani I 
*Anonimi Valesianus* I (ose *Excerptum Valesianum* I), që ndonjëherë i jepet titulli konvencional i veçantë ***Origo Constantini Imperatoris*** ("Linja e gjakut të perandorit Kostandin") ndoshta daton rreth vitit 390 dhe përgjithësisht konsiderohet si një burim i besueshëm. Fillimi i Origos tashmë duket si fjalia përfundimtare e një tregimi mbi sundimin e Dioklecianit dhe Maksimianit .  Teksti *titullohet ex libris kronorum inter cetera*, duke nënkuptuar se është shkëputur nga disa kronika ose nga një kronikë e titulluar *Libri Chroniorum* (ose ndoshta një *Kronikë* në disa libra).  Teksti më së shumti trajton mbretërimin e mbretit ostrogotik Teodoriku i Madh. Nganjëherë quhet *Chronica Theodericana*. 

Pars Posterior përbëhet nga 60 kapituj dhe paraqet zinxhirin e ngjarjeve si një kronikë nga kapitulli 36 deri në 59: nga sundimi i perandorit Zeno, përmes rënies së pushtetit të Odoacerit, deri në pasardhjen e Teodorikut të Madh në vitin 493. Në pjesën tjetër, nga kapitulli 60 deri në 79, mund të gjendet përshkrimi i sundimit të Teodorikut të Madh – sundimtarit italian me origjinë gjermanike. Përveç përshkrimit të ngjarjeve politike, autori ndalet në portretizimin e virtyteve kryesore të sundimtarit përmes rrëfimeve të ndryshme. Në pjesën përmbyllëse (kapitulli 80 deri 96) autori përshkruan vitet tragjike të sundimit të Teodorikut. 

Vepra u përdor nga Edward Gibbon si një burim kryesor për perspektivën romake mbi periudhën ostrogotike në *Historinë e tij të rënies së Perandorisë Romake* . 

## Shih edhe 
* Iliria
* Iliriku
* Ilirologjia
* Prefektura e Ilirikut
* Ilirët dhe Iliria te autorët antikë

## Literatura 
* James Noel Adams, *The Text and Language of a Vulgar Latin Chronicle (Anonymus Valesianus II)* (University of London), 1976;
* S.J.B. Barnish, "The Anonymus Valesianus II as a source for the last years of Theoderic", *Latomus*, **42** (1983:572-596).
* Tamás Kovács, "Some remarks on Anonymus Valesianus' Pars Posterior", *Chronica: Annual of the Institute of History*, **13** (2017, 5–16).
* Ingemar König (ed.), *Anonymus Valesianus, Origo Constantini*. Part I : Text und Kommentar*, (Trierer Historische Förschungen) Trier 1987.*
* Ingemar König, *Aus der Zeit Theodorichs des Großen: Einleitung, Text, Übersetzung, Kommentar einer anonymen Quelle*, Darmstadt 1997.
* Isabel Lasala Navarro, Pilar López Hernando, "Chronica Theodericiana, comentario, notas y traduccion", *Habis*, *40*' (2009:251-275)

## Referime