Federata Ballkanike

[parapamje|347x347px| Projekti [Kominterni|i Kominternit për Federatën Ballkanike.]]
**Federata Ballkanike** ishte një projekt i lëvizjes së majtë politike për të krijuar një vend në Ballkan duke kombinuar Jugosllavinë, Shqipërinë, Greqinë, Bullgarinë, Rumaninë dhe Turqinë . 

Koncepti i një federate ballkanike u shfaq në fund të shekullit të 19-të nga forcat e majta politike në rajon. Synimi qendror ishte krijimi i një uniteti të ri politik: një republikë e përbashkët federale që bashkonte Gadishullin Ballkanik mbi bazën e internacionalizmit, socializmit, solidaritetit social dhe barazisë ekonomike . Vizioni themelor ishte se pavarësisht dallimeve midis popujve ballkanikë, nevoja historike për emancipim ishte një bazë e përbashkët për bashkim.

Ky koncept politik kaloi në tre faza në zhvillimin e tij. Në fazën e parë ideja u artikulua si një përgjigje ndaj rënies së Perandorisë Osmane në fillim të shekullit të 20-të. Në fazën e dytë, kryesisht gjatë periudhës së ndërmjetme (1919–1936), ideja e federatës ballkanike u mor nga partitë komuniste ballkanike. Faza e tretë karakterizohet nga përplasja mes liderëve komunistë ballkanikë dhe Josif Stalinit, ky i fundit e kundërshtoi idenë gjatë periudhës së pas Luftës së Dytë Botërore .

## Sfondi 
parapamje| Flamuri i parashikuar i Federatës Panballkanike të Rigas Feraios
Fillimi i parë ndodhi në Beograd në 1865 kur një numër intelektualësh ballkanikë themeluan Federatën Demokratike Orientale, duke propozuar një federatë nga Alpet në Qipro të bazuar në lirinë politike dhe barazinë sociale. Ata konfirmuan aderimin e tyre ndaj idealeve të Revolucionit Francez në linjën e federalizmit të Saint-Simon dhe në lidhje me idetë socialiste të Karl Marksit ose Mikhail Bakunin . Më vonë, në Francë, në vitin 1894 u krijua Lidhja për Konfederatën Ballkanike, në të cilën morën pjesë socialistët grekë, bullgarë, serbë dhe rumunë, duke mbështetur autonominë maqedonase brenda federatës së përgjithshme të Evropës Juglindore, si një përpjekje për të trajtuar kompleksitetin e çështja maqedonase . Përpjekja tjetër erdhi menjëherë pas Revolucionit Xhonturk në 1908. Një vit më pas, në Selanik, Shoqata e Punëtorëve Socialistë u bashkua me dy grupe socialiste bullgare dhe u themelua Federata Socialiste e Punëtorëve të Punëtorëve Osmanë . Ky grup e nënvlerësoi deri në vitin 1913 rëndësinë politike të nacionalizmit, pasi kjo rëndësi u shfaq në të drejtën e vetëvendosjes kombëtare. Udhëheqja e saj mbajti një qëndrim të moderuar në lidhje me tendencat nacionaliste në partitë socialdemokrate ballkanike.

### Federata Socialiste Ballkanike 
Lëvizja për Federatën Socialiste Ballkanike u ngrit pas Revolucionit Xhonturk në 1908. Konferenca e Parë Socialiste Ballkanike u mbajt më 7-9 janar 1910 në Beograd . Platformat kryesore në këtë konferencë ishin uniteti ballkanik dhe aksioni kundër luftërave të afërta. Një aspekt tjetër i rëndësishëm ishte thirrja për zgjidhjen e çështjes maqedonase. Në vitin 1915, pas një konference në Bukuresht, u vendos që të krijohej një Federatë Social Demokratike e Punës Ballkanike Revolucionare, e cila përfshinte grupe që aderonin në Konferencën e Zimmerwald dhe kundërshtonin pjesëmarrjen në Luftën e Parë Botërore . Fillimisht e udhëhequr nga Kristian Rakovski, ndër aktivistët e saj të shquar kishte Vasil Kolarov dhe Georgi Dimitrov . Në vitin 1915, Dimitrov shkruante se Maqedonia, "...e cila u nda në tri pjesë...", do të "... ribashkohej në një shtet të vetëm që gëzonte të drejta të barabarta në kuadër të Federatës Demokratike Ballkanike".  Kjo Maqedoni e pavarur dhe e bashkuar do të përbëhej nga departamentet përkatëse gjeografike të Bullgarisë, Jugosllavisë dhe Greqisë . Drejtuesit e Federatës u shtypën nga qeveritë ballkanike në intervale të ndryshme. Rakovsky u dëbua nga vende të ndryshme të Ballkanit dhe, gjatë Luftës së Parë Botërore, u bë një anëtar themelues i Federatës Revolucionare Ballkanike Socialdemokrate të Punës. Më vonë ai shkoi në Rusi, ku u bashkua me Partinë Bolshevike pas Revolucionit të Tetorit në 1917, dhe më pas Dimitrov, Kolarov dhe Rakovsky u bënë anëtarë të Kominternit .

### Federata Komuniste Ballkanike 
Pas Revolucionit të Tetorit Rus, një Federatë Komuniste Ballkanike u formua në 1920-1921, dhe u ndikua nga pikëpamjet e Vladimir Leninit mbi kombësinë ( *shih internacionalizmin proletar* ). Ishte një organizatë ombrellë komuniste në të cilën përfaqësoheshin të gjitha partitë komuniste në Ballkan. Ajo dominohej nga kërkesat e vendosura nga Bashkimi Sovjetik nëpërmjet Kominternit. Ai mbrojti një "Republikë Federative Ballkanike" që do të kishte përfshirë Bullgarinë, Jugosllavinë, Greqinë dhe Turqinë ; disa projekte përfshinin edhe Rumaninë, por shumica e tyre parashikonin vetëm copëzimin e saj.  Kështu organi mbikëqyrte aktivitetet e Partisë Komuniste Bullgare (BKP), Partisë Komuniste të Jugosllavisë (KPJ), Partisë Komuniste të Greqisë (KKE), Partisë Komuniste të Turqisë (TKP) dhe, në një masë të caktuar, ato të Partisë Komuniste të Rumanisë (PCdR). Ajo u shpërbë në 1939.

Në Sofje, Bullgari në maj-qershor 1922 çështja e "autonomisë së Maqedonisë, Dobrujës dhe Thrakisë " u ngrit nga Vasil Kolarov dhe u mbështet nga Dimitrov, delegati bullgar që kryesoi mbledhjen. Delegati grek kërkoi një shtyrje pasi hezitoi të miratonte një mocion që nuk ishte në rendin e ditës. Në dhjetor 1923, Federata Komuniste Ballkanike mbajti Konferencën e Pestë në Moskë . Në vitin 1924 Kominterni hyri në negociata për bashkëpunimin ndërmjet komunistëve dhe Organizatës së Brendshme Revolucionare Maqedonase (IMRO), Organizatës Revolucionare të Brendshme Thrakase (ITRO) dhe Organizatës së Brendshme Revolucionare Dobrujan (IDRO), dhe krijimin e një lëvizjeje të bashkuar revolucionare. Ideja për një organizim të ri të unifikuar u mbështet nga Bashkimi Sovjetik, i cili pa një shans për të përdorur këto lëvizje revolucionare të zhvilluara mirë për të përhapur revolucionin në Ballkan dhe për të destabilizuar monarkitë ballkanike.

U botua i ashtuquajturi Manifesti i Majit i 6 majit 1924 në të cilin paraqiteshin objektivat e lëvizjes së bashkuar çlirimtare maqedonase: pavarësia dhe bashkimi i Maqedonisë së ndarë, luftimi i të gjitha monarkive fqinje ballkanike, formimi i Federatës Komuniste Ballkanike dhe bashkëpunimi me Bashkimin Sovjetik. . Në vitin 1925, nën ndikimin e BKP-së, disa grupe të ndara të krahut të majtë ( Organizata e Brendshme Revolucionare Maqedonase (Bashkuar), përkatësisht Organizata Revolucionare e Dobrujanit dhe Organizata e Brendshme Thrakase), u shkëputën nga organizatat kryesore. Këto krahë milituan për republikat e tyre sovjetike, të cilat do të ishin pjesë e një "Federate Komuniste Ballkanike". BKP u detyrua nga Stalini të miratonte formimin e kombeve maqedonase, trake dhe dobrujane në mënyrë që të përfshinte ato shtete të reja të veçanta në Federatën Komuniste Ballkanike.    Më vonë, rezoluta e Federatës Komuniste Ballkanike për njohjen e një etnie maqedonase u lëshua më 7 janar 1934 nga Sekretariati Ballkanik i Kominternit. Ai u pranua nga Sekretariati Politik në Moskë më 11 janar 1934 dhe u miratua nga Komiteti Ekzekutiv i Kominternit.

Delegati i KKE Nikolaos Sargologos e nënshkroi mocionin pa autorizim qendror; në vend që të kthehej në Athinë, ai emigroi në Shtetet e Bashkuara . Organi politik dhe gazeta e KKE, *Rizospastis*, ishte kundër mocionit, sepse e shihte atë si të mirë për BKP-në në Bullgari, por katastrofik për KKE-në në Greqi. KKE-ja e gjeti të vështirë qëndrimin e BCF-së për Maqedoninë, por për një kohë të shkurtër vazhdoi me të. Në qershor 1924, në mbledhjen e 5-të, ajo njohu "popullin maqedonas" dhe në dhjetor 1924 miratoi mocionin për "një Maqedoni të bashkuar dhe të pavarur dhe një Traki të bashkuar dhe të pavarur" me perspektivën e hyrjes në një bashkim brenda Ballkanit. federata "kundër zgjedhës kombëtare dhe shoqërore të borgjezisë greke dhe bullgare".

Megjithatë, KKE pësoi një disfatë dërrmuese në zgjedhjet greke të vitit 1928, veçanërisht në Maqedoninë greke. Mosmarrëveshjet brenda KKE-së e kishin bërë tashmë mocionin të paqëndrueshëm deri në vitin 1927, dhe në mars, konferenca e KKE-së e hodhi poshtë atë, duke bërë thirrje për autovendosje të maqedonasve derisa ata të bashkohen me një "Federatë Socialiste Sovjetike Ballkanike" dhe vetëm për "një pjesë të Maqedonisë ( Florina zonë) e banuar nga sllavomaqedonas  " Deri në vitin 1935, ajo thjesht bëri thirrje për "të drejta të barabarta për të gjithë" për shkak të "ndryshimit të përbërjes kombëtare të pjesës greke të Maqedonisë" dhe si rrjedhim për shkak se "parimi leninist - stalinist i vetë- vendosmëria kërkon zëvendësimin e parullës së vjetër”. KPJ kishte problemet dhe mosmarrëveshjet e veta; frika nga serbizimi i partisë dhe i Banovinës së Vardarit, banorët e së cilës ndiheshin më afër (edhe pse jo domosdoshmërisht të identifikuar) me Bullgarinë sesa Mbretërinë e Jugosllavisë . KPJ ndoqi shembullin e KKE në 1936. Në vitin 1936, krahët e majtë të IMRO-së, ITRO-së dhe IDRO-së u inkorporuan sipas parimit rajonal në Partitë Komuniste Ballkanike.

Në Shqipëri, idetë komuniste u ndikuan kryesisht nga vendet fqinje. Me gjithë përpjekjet e Kominternit për të krijuar një Parti Komuniste duke dërguar dhe mbështetur emisarë si Kosta Boshnjaku dhe Ali Kelmendi më vonë, grupet komuniste nuk ishin të organizuara mirë dhe ishin të dobëta. Partia Komuniste do të krijohej vetëm në vitin 1941. Megjithatë, kontaktet e shqiptarëve me Kominternin ishin vendosur më parë. Konferenca e Paqes e Parisit kishte përcaktuar kufijtë e Shqipërisë siç ishin përcaktuar para Luftës së Parë Botërore nga Konferenca e Londrës e viteve 1912-1913, duke lënë jashtë kufijve të saj zona të konsiderueshme të populluara nga shqiptarët. Në të njëjtën kohë, vendi u dominua gjatë fillimit të viteve 1920 nga një klasë sunduese osmane pa asnjë qëllim për të trajtuar temat e mprehta të vendit, duke përfshirë një reformë agrare dhe fatin e shqiptarëve të mbetur jashtë kufijve.

Në fillim të viteve 1920, dy entitete ranë në kontakt me Kominternin: opozita e majtë e udhëhequr nga peshkopi Fan Noli dhe Komiteti i Kosovës . Bajram Curri, një shqiptar i Kosovës dhe personi kryesor i të dyve, i tha në dhjetor 1921 ministrit sovjetik në Vjenë se "populli shqiptar pret me padurim përcaktimin e kufijve të tij jo në bazë të konsideratave historike brutale dhe të përgjakshme, por më tepër në bazë të të situatës që aktualisht ekziston. Me bindjen e fortë se Rusia Sovjetike do të jetë në gjendje që në të ardhmen e afërt të përcaktojë kufijtë e Evropës, veçanërisht në Ballkan, në mënyrë të drejtë, lutem që qeveria e madhe sovjetike të përmbushë kërkesat tona të drejta në atë kohë. 

Pas Revolucionit të dështuar të Qershorit, Noli dhe të tjerët u vendosën në Vjenë, ku formuan KONARE (Komiteti Kombëtar Revolucionar), një komitet revolucionar i krahut të majtë hapur pro-sovjetik. Edhe pse KONARE, por edhe vetë Komiteti i Kosovës do t'i bashkohej Federatës Ballkanike dhe do të merrte mbështetje financiare.   Ata do të bashkëpunonin me militantët e IMRO-së si Todor Aleksandrov dhe Petar Chaulev .  Në vitin 1928, KONARE de facto hyri nën kontrollin e Kominternit; 24 të rinj shqiptarë u dërguan në Moskë për të studiuar në institucionet sovjetike.  Por nga fillimi i viteve 1930, mbrojtja e Jugosllavisë u bë një linjë zyrtare komuniste. Kështu u shua çdo mbështetje për Komitetin e Kosovës. Futja e interesave të Italisë fashiste në ekuacion prishi plotësisht çdo lidhje midis lëvizjeve nacionaliste shqiptare dhe Kominternit.   Partia Komuniste Bullgare u detyrua edhe një herë të përshtatte qëndrimin e saj me interesat sovjetike në Ballkan.  Politikat që rezultuan nga marrëveshja u përmbysën pas ndarjes Tito-Stalin në qershor 1948, kur Bullgaria, duke qenë në varësi të interesave sovjetike, u detyrua të mbante një qëndrim kundër Jugosllavisë. 

## Periudha bashkëkohore 
[parapamje| Tariq Ali në Festivalin e Filmit Subversive 2012 në [Zagrebi|Zagreb .]]
*Neni 142* i Kushtetutës së Kroacisë në mënyrë eksplicite ndalon çdo procedurë që mund të çojë në krijimin e asociimit me shtetet e tjera nëse kjo procedurë çon ose mund të çojë në rinovimin e një bashkimi shtetëror të sllavëve të jugut ose në çdo formë të shtetit të konsoliduar ballkanik.   Kjo dispozitë e Kushtetutës kroate u kritikua në vitin 2009 nga kryetari i Komitetit Civil për të Drejtat e Njeriut Zoran Pusić (vëllai i Vesna Pusić  ) i cili nënvizoi se është e papranueshme të kufizohet e drejta për t'u bashkuar me një shtet për arsye etnike. .  Komiteti, megjithatë, nuk avokoi për ndonjë bashkim të tillë, por nënvizoi se neni u prezantua në kohën e Luftës Kroate për Pavarësi dhe para përmbysjes së Sllobodan Millosheviqit në Serbi, dhe se si i tillë ai nuk pranon se të gjitha vendet ndryshojnë me kalimin e kohës dhe se në kontekstin e integrimit evropian gjeneratat e ardhshme në Kroaci duhet të jenë të lira nga kufizime të tilla. 

Ivaylo Ditchev, profesor i antropologjisë kulturore në Universitetin e Sofjes, deklaroi në një intervistë për Deutsche Welle se ringjallja e frymës jugosllave të hapjes dhe diversitetit kulturor dhe ringjallja e idesë utopike të pasluftës të Federatës Ballkanike do të ishte e dobishme për rajonin dhe evropianët e tij. integrimin. 

## Shih edhe 
* Ballkanologjia
* Ballkani i Jugut
* Studimet Evropiane
* Ballkani Perëndimor
* Republika Socialiste Federative e Jugosllavisë 

## Literatura 
* Evangelos Kofos (1964) *Nacionalizmi dhe komunizmi në Maqedoni* ; Selanik, Instituti i Studimeve Ballkanike.
* Janko Sakasoff, *Neoslavism, Balkan Federation and Social Democracy*, "Der Kampf", IV, 5, 1 February 1911.
* Balkan Federation and Bulgaria’s liberation movement of the 19th century by Yavor Tarinski, speech on the International Congress for the Revolution of 1821 in Greece (12 December 2021).

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* *The Balkan Federation and Balkan Social Democracy*, "Revolutionary History".
* Bulletin of the Social-Democratic Workers Federation of the Balkans. No. 1, July 1915.