Dhomat e Specializuara të Kosovës

**Dhomat e Specializuara të Kosovës dhe Zyra e Prokurorit të Specializuar** (**DSK & ZPS**) është një gjykatë e Kosovës, e vendosur në Hagë (Holandë), ku janë katër *Dhoma* të *Specializuara dhe Zyra e Prokurorit* të Specializuar, të cilat mund të kryejnë aktivitetet e tyre ose në KRSJI ose në Kosovë. Gjykata aktualisht është ngritur për delegimin e gjyqeve të krimeve të kryera nga pjesëtarët e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK), një organizatë paramilitare etnike shqiptare, e cila kërkoi ndarjen e Kosovës nga Jugosllavia gjatë viteve 1990 dhe krijimin eventual të Shqipërisë së Madhe. Krimet e supozuara kanë të bëjnë me periudhën 1998–2000, gjatë dhe në fund të Luftës së Kosovës dhe të drejtuara më pas kundër "pakicave etnike dhe kundërshtarëve politikë". Gjykata u krijua zyrtarisht në vitin 2016. Është e ndarë dhe e pavarur nga institucionet e tjera kosovare. Përbëhet nga një Zyrë e Prokurorit të Specializuar dhe katër Dhoma të Specializuara, ku ato përbëhen nga Dhomat e Gjyqtarëve dhe një Sekretari.

Në dhjetor 2016 Ekaterina Trendafilova u zgjodh presidente e parë. Në mesin e personave të akuzuar për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit janë edhe ish-presidenti i Kosovës Hashim Thaçi dhe politikani kosovar Kadri Veseli. Më 15 shtator 2021 u hap gjykimi i parë i gjykatës, rasti kundër Salih Mustafës.

## Sfondi 
Në vitin 2010, politikani zviceran Dick Marty shkroi një raport të Këshillit të Evropës, në të cilin ai vuri në dukje se krimet e luftës ishin kryer nga UÇK-ja. Pjesërisht, bazuar në atë raport, prokurori i Task Forcës Speciale Hetimore (SITF) i Misionit të Bashkimit Evropian për Sundimin e Ligjit në Kosovë (EULEX Kosovë) arriti në përfundimin se ekzistonin prova të mjaftueshme për ndjekjen penale të "krimeve të luftës, krimeve kundër njerëzimit, si dhe krimeve të caktuara kundër ligji kosovar”. Gjykata ndodhet jashtë Kosovës me kërkesë të prokurorit në mënyrë që të sigurojë mbrojtje adekuate për dëshmitarët.

Autoritetet e Kosovës kanë rënë dakord me BE-në për modalitetet e trajtimit të këtyre akuzave serioze. Më 3 gusht 2015, Kuvendi i Kosovës miratoi nenin 162 të Kushtetutës së Kosovës dhe Ligjin për Dhomat e Specializuara dhe Prokurorinë e Specializuar, pas shkëmbimit të letrave ndërmjet Presidentit të Kosovës dhe Përfaqësuesit të Lartë të Bashkimit Evropian për Punë të Jashtme dhe Politikë të Sigurisë. në vitin 2014. Dhomat e Specializuara janë të bashkëngjitura në secilin nivel të sistemit gjyqësor në Kosovë – Gjykata Themelore, Gjykata e Apelit, Gjykata Supreme dhe Gjykata Kushtetuese. Ato do të funksionojnë sipas ligjeve relevante të Kosovës si dhe të drejtës zakonore ndërkombëtare dhe ligjit ndërkombëtar për të drejtat e njeriut.

BE-ja e ka mbështetur procesin që në fillim dhe së bashku me vendet e tjera kontribuese (Kanada, Norvegjia, Zvicra, Turqia dhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës) do ta mbështesin financiarisht punën e gjykatës.

Dhomat e Specializuara përbëhen nga dy organe, Dhomat dhe Regjistri. Prokuroria e Specializuar është një zyrë e pavarur për hetimin dhe ndjekjen penale të krimeve në juridiksionin e Dhomave të Specializuara. Dhomat e Specializuara dhe Zyra e Prokurorit të Specializuar janë të pajisura me gjyqtarë, prokurorë dhe oficerë ndërkombëtarë dhe kanë një seli në Hagë, Holandë.

## Baza ligjore dhe organizimi 
Ndryshe nga shumë institucione të tjera gjyqësore joholandeze në Hagë, Institucioni Gjyqësor Special i Zhvendosur i Kosovës nuk është një gjykatë ndërkombëtare, por një gjykatë e krijuar përmes legjislacionit kosovar. Për të ofruar bazën e duhur ligjore për gjykatën, është ndryshuar Kushtetuta e Kosovës (amandamenti 24) dhe është miratuar Ligji Nr. 05/L-053 *për dhomat e specializuara dhe prokurorinë e specializuar*.

Gjykata do të ketë personel të BE-së dhe do të ketë vetëm gjyqtarë ndërkombëtarë. Shpenzimet e gjykatës do të përballohen nga BE-ja si pjesë e politikës së saj të përbashkët të jashtme dhe të sigurisë. Katër dhomat e specializuara janë të gjitha dhomat e institucioneve përkatëse të rregullta kosovare:

* Gjykata e Shkallës së Parë të Prishtinës
* Gjykata e Apelit
* Gjykata Supreme
* Gjykata Kushtetuese

## Gjyqtarët 
Gjyqtarët e caktuar për të shërbyer në Gjykatë janë:

# Keith Raynor (Zëvendëspresident), Mbretëria e Bashkuar
# Roland Dekkers (Dhoma e Specializuar e Gjykatës Kushtetuese), Holandë
# Anne Power-Forde (Dhoma e Specializuar e Gjykatës Kushtetuese), Irlandë
# Vidar Stensland (Dhoma Speciale e Gjykatës Kushtetuese), Norvegji
# Antonio Balsamo (Dhoma e Specializuar e Gjykatës Kushtetuese, gjyqtari rezervë), Itali
# Kai Ambos, Gjermani
# Michael Bohlander, Gjermani
# Emilio Gatti, Itali
# Nicolas Guillou, Francë
# Thomas Laker, Gjermani
# Guénaël Mettraux, Zvicër
# Vladimir Mikula, Republika Çeke
# Andres Parmas, Estoni
# Michele Picard, Francë
# Kenneth Roberts, Kanada
# Charles Smith III, Shtetet e Bashkuara të Amerikës
# Mappie Veldt-Foglia, Holandë
# Christine van den Wyngaert, Belgjikë

## Personat e paditur 
Gjithsej tetë persona janë akuzuar në Dhomat e Specializuara të Kosovës. Nga të paditurit, të gjithë janë arrestuar dhe transferuar në paraburgim të Dhomës. Rastet me pesë persona janë në fazën paraprake, një person është në gjykim dhe dy lëndë janë në fazën e ankesës.

## Referime