Metalurgjia në Kosovë

**Metalurgjia e Kosovës** karakterizohet me orientimin e bazuar në përpunimin e xeheve të metaleve me ngjyrë (Pb,  Zn,  Ag,  Cd,  Au) dhe ferronikelit (Fe-Ni) dhe zhvillimi i kapaciteteve të caktuara në industrinë metalpërpunuese. 

## Përmbledhje 
Metalurgjia në Kosovë së bashku me shumë degë industriale (industria ushqimore, energjetika dhe  telekomunikacioni  etj.)  është  veprimtari  njerëzore  e  interesit  të  veçantë  për zhvillimin e vendit. Metalurgjia është e veçantë sepse produktet e fituara dhe shërbimet nuk kanë  rëndësi  vetëm  si  produkte  tregu,  por  janë  të  domosdoshme  për  funksionalitetin ekonomik dhe standardin jetësor.

Këto kapacitete që nga fillimi i punës së tyre janë ndërtuar sipas kritereve të shteteve koloniale që ishin të pranishme në këto troje. Ky  kriter ishte  jashtë  ligjshmërive  të  tregut dhe  ka krijuar  kundërthënie  të mëdha në vetë strukturën e saj. Kur kësaj i shtohet edhe shkatërrimi këtyre objekteve nga  administrimi  i  dhunshëm  dhe  lufta,  atëherë  mund  të  pohojmë  se  metalurgjia  e Kosovës ndodhet në një gjendje shumë të rëndë. Punimi konsiston në kontributin për krijimin e koncepteve të qarta për një zhvillim të qëndrueshëm të metalurgjisë në Kosovë. Në pjesën e parë paraqitet gjendja në të cilën ndodhen  objektet  metalurgjike,  pjesa  e  dytë  përfshin  mundësitë  për  aktivizimin  e objekteve ekzistuese dhe pjesa e tretë e punimit ka të bëjë me orientimin zhvillimor dhe përshtatjen  strukturore  të  metalurgjisë  në  drejtimin  në  të  cilin  përvojat  e  vendeve  të zhvilluara tregojnë se duhet shkuar.

Kosova është trevë relativisht e pasur me xehe të metaleve, jometaleve dhe bazës energjetike.  Mbi  këtë  bazë  të  resurseve  edhe  është  bazuar  ndërtimi  i  kapaciteteve metalurgjike në Kosovë. Bazuar në strukturën ekzistuese të resurseve natyrore minerare, potencialin kuadror dhe shkencor të kësaj dege industriale, metalurgjia e Kosovës mund të bëhet një faktor i rëndësishëm i  zhvillimit  të qëndrueshëm  ekonomik  edhe pse  gjendja e tanishme e saj nuk mundëson perspektivën dhe zhvillimin e pritshëm, të kësaj veprimtarie pa një qasje gjithëpërfshirëse dhe dinamike.

## Metalurgjia me ngjyra dhe e zezë
Ne minierat e njohura te Kosovës në vitin 1988 u nxorën 1.3 milion ton xehe plumbi e zinku. Prej kësaj sasie te xeheve u prodhuan 83 000 ton te rafinuar, 48.5 000 ton zink elektrolit, 95 ton argjend, 45 000 ton koncentrat plumbi, 42 ton koncentrat zinku dhe 119 000 ton koncentrat piriti.

Me mbylljen e minierës së Stantërgut dhe minierave te tjera pas largimit te punëtorëve shqiptarë, shkritorja e Zveçanit punoi edhe disa vite me kapacitet te zvogëluar nga koncentratet e importuara.

Prej kohës se luftës dhe pas saj, kjo industri pothuajse ka pushuar dhe per aktivizimin e saj duhej mjete financiare dhe te zgjidhen disa probleme te tjera .Ne kohet me te reja ka përpjekje te vogla per t'i aktivizuar minierat. Me qellim te përpunimit te mëtutjeshem te plumbit e zinkut ne Mitrovice u ndërtua fabrika e akumulatorëve per automjete, ne Peje fabrika  e baterive industriale, ne Gjilan fabrika e e baterive nikel-kadmium etj.

Ne Kosove metalurgjia e zeze ishte e prezantuar me fabrikën e tubave te salduara ne Ferizaj. Duke  u bazuar ne xehet e nikelit ne vitin 1984 filloi prodhimin kombinati modern i Ferronikelit ne Drenas. 

## Shih edhe 
* Ferronikeli
* Miniera e Trepçës
* Miniera e Tërpezës
* Industria në Kosovë
* Ekonomia e Kosovës
* Lista e minierave në Kosovë

## Literatura 
* Rizaj,  M.,  Metalurgjia  e  Kosovës  dhe  mundësitë  për  riaktivizimin  e  saj, Konferenca: shtator 1999, Riinvest, Prishtinë, 1999. 
* Strategjia e zhvillimit ekonomik dhe gjenerimi i NVM në Kosovë, Konferenca: 3-4 Korrik 1998, Riinvest, Prishtinë, 1998. 
* Përmbledhje e të dhënave nga industria e Kosovës, Riinvest, Prishtinë, 2001. 
* Hadžibulić, M., Rasprave o nauci, Prishtina, 1987.

## Referime