open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Do ndërtojmë hidrocentral

**Do ndërtojmë hidrocentral**: Poemë përrallë

Autori: Tasim Gjokutaj

Vendi i botimit: Tiranë

Botuesi: Naim Frashëri

Viti i botimit: 1969

Formati: 20 faqe, me ilustrime

Zhanri: Poemë përrallë

Do ndërtojmë hidrocentral: Poemë përrallë  është një libër i shkurtër poetik i shkruar nga Tasim Gjokutaj, një autor i njohur për kontributin e tij në letërsinë shqipe të shekullit të XX. Ky vëllim poetik, i botuar nga shtëpia botuese "Naim Frashëri" në vitin 1969, është një shembull i shkëlqyer i ndërthurjes së letërsisë për fëmijë me tematika të epokës socialiste, duke nxitur një frymë ndërtimi dhe progresi.

Libri i kushtohet ndërtimit të hidrocentraleve, një simbol i zhvillimit ekonomik dhe teknologjik të asaj kohe në Shqipëri. Përmes një poezie të ngrohtë dhe ilustruar me detaje tërheqëse, Gjokutaj i frymëzon lexuesit e vegjël dhe të rriturit të ndajnë entuziazmin për transformimin e natyrës në shërbim të njeriut.

Poema është ndërtuar si një përrallë e gjatë e rimuar, që shpalos historinë e një grupi punëtorësh dhe natyrës që bashkëpunojnë për të ndërtuar një hidrocentral. Në vargjet e saj të thjeshta dhe melodioze, autori e paraqet procesin e ndërtimit jo vetëm si një sfidë teknologjike, por edhe si një triumf të bashkimit njerëzor dhe të dashurisë për vendin.

Elementet fantastike i japin veprës një ndjenjë përrallore: lumi bëhet personazh që rrëfen historinë, mali shfaqet si një figurë e fuqishme që sfidon punëtorët, dhe veglat e punës flasin, duke krijuar një atmosferë magjepsëse që tërheq lexuesin.

Kjo poemë reflekton në mënyrë të qartë idealet e periudhës së ndërtimit socialist në Shqipëri, ku ndërtimi i hidrocentraleve ishte një prioritet kombëtar. Përmes figurave të fuqishme poetike dhe një toni optimist, Gjokutaj thekson rëndësinë e përkushtimit kolektiv dhe bashkëpunimit për përparimin shoqëror.

Libri është një shembull i qartë i mënyrës se si letërsia mund të shërbejë si një mjet edukativ dhe propagandistik. Gjithashtu, ai përfaqëson një kohë kur artet ishin në funksion të promovimit të zhvillimit ekonomik dhe të ndërtimit të një identiteti kombëtar bazuar në arritjet teknologjike.

Për lexuesit bashkëkohorë, Do ndërtojmë hidrocentral: Poemë përrallë mbetet një dëshmi letrare e një epoke të caktuar dhe një kujtesë për fuqinë e artit për të përçuar vizione dhe ideale.

Ilustrimet e pranishme në libër pasqyrojnë skena pune të ndërtimit, përpjekje kolektive dhe momente frymëzimi që i shtojnë dimension vizual poemës, duke e bërë më tërheqëse për lexuesit e rinj.

## Referime
Eulogjia

[thumb|[George W. Bush jep eulogjinë në varrimin shtetëror të Ronald Reagan, qershor 2004]]
**Eulogjia** (nga εὐλογία, *eulogia*, greqishtja klasike, *eu* për "mirë" ose "e vërtetë", *logia* për "fjalë" ose "tekst", së bashku për "lavdërim") është një fjalim ose shkrim në lavdërim të një personi ose personave, veçanërisht ai që ka vdekur së fundmi ose ka dalë në pension, ose si një term i dashurisë.

Eulogjitë mund të jepen si pjesë e shërbimeve varrimi. Në SHBA, ato zhvillohen në një shtëpi varrimi gjatë ose pas një zgjimi; në Mbretërinë e Bashkuar, ato thuhen gjatë shërbimit, zakonisht në një krematorium ose vend adhurimi, para zgjimit. Në SHBA, disa emërtime ose dekurajojnë ose nuk lejojnë lavdërimet në shërbime për të ruajtur respektin për traditat. Eulogjitë gjithashtu mund të lavdërojnë njerëzit që janë ende gjallë. Kjo zakonisht ndodh në raste të veçanta si ditëlindje, festa në zyrë, festime të daljes në pension, etj. Eulogjitë nuk duhet të ngatërrohen me elegjitë, të cilat janë poezi të shkruara në nder të të vdekurve; as me nekrologji, të cilat janë botuar biografi që rrëfejnë jetën e atyre që kanë vdekur së fundmi; as me obsequies, të cilat i referohen përgjithësisht ritualeve që rrethojnë varrimin. Priftërinjtë [katolikë romakë u ndalohet nga [rubrikat e meshës që të paraqesin një eulogji për të ndjerin në vend të një predikimi gjatë një meshë varrimi.

Eulogjitë zakonisht jepen nga një anëtar i familjes ose një mik i ngushtë i familjes në rastin e një personi të vdekur. Për një eulogji të gjallë që jepet në raste të tilla si pensioni, një koleg i vjetër ndoshta mund ta bëjë atë. Me raste u jepen lavde atyre që janë të sëmurë rëndë ose të moshuar për të shprehur fjalë dashurie dhe mirënjohjeje para se të vdesin. Megjithatë, lavdërimet nuk kufizohen vetëm tek njerëzit; vendeve ose gjërave mund të jepen edhe lavdërime (të cilat mund t'i japë kushdo), por këto janë më pak të zakonshme se ato që u shpërndahen njerëzve, qofshin të gjallë apo të vdekur.

Në disa raste, një vetëlavdërim shkruhet përpara se personi të vdesë, me qëllim që një mik ose një anëtar i familjes të lexojë fjalët e tyre në meshën e varrimit. Shembuj të dukshëm përfshijnë vetë-lavdërimin ngritës të shkrimtarit amerikan Kurt Vonnegut (e huazuar nga varrimi i xhaxhait të tij) dhe një vetëlavdërim humoristik nga futbollisti dhe personaliteti i medias australian Lou Richards, i cili u lexua nga një mik.

## Referime
Ixhazeti

[parapamje|djathtas|Një ixhazet që vërteton kompetencën në [Bukurshkrimi|kaligrafi, 1206 hixhri/1791 e.r..]]
**Ixhazeti** (Arabisht: الإِجازَة *al-Ixhaza*, "leje", "autorizim", "licencë") është një licencë që autorizon mbajtësin e saj për të transmetuar një tekst ose subjekt të caktuar, i cili lëshohet nga dikush që tashmë e ka autoritetin e tillë. Ajo është veçanërisht e lidhur me transmetimin e njohurive fetare islame. Licenca zakonisht nënkupton që studenti i ka marrë këto njohuri nga lëshuesi i ixhazetit përmes mësimit gojor të dorës së parë, edhe pse kjo kërkesë u zbut me kalimin e kohës. Profesor i gjuhës arabe, Alfred Guillaume (SOAS); Profesori i Sociologjisë, Syed Farid al-Attas (Universiteti Kombëtar i Singaporit) Profesori i Studimeve të Lindjes së Mesme, Devin J. Stewart (Universiteti Emory) pajtohen se ka një ngjashmëri midis ixhazes dhe diplomës universitare. Megjithatë, Toby Huff dhe të tjerët e hedhin poshtë teorinë e Makdisit. Devin J. Stewart vëren një ndryshim në autoritetin e dhënies (profesor individual për ijazah dhe një ent i korporatës në rastin e universitetit). Grupet e individëve mësohen nga një fakultet i përbërë nga shumë profesorë, secili i njohur si ekspertë në fushat e tyre përkatëse, dhe pas përfundimit të kurrikulës studentët marrin një diplomë. Diploma është dokumentacion që vërteton se institucioni universitar në tërësi njeh njohuritë dhe aftësitë e një individi të caktuar në një fushë të caktuar studimi.

Ixhazeja në anën tjetër ka një qasje shumë të ndryshme në përhapjen e diturisë. Theksi vihet në udhëzimet një me një në vend të institucionit në tërësi. Me vënien e theksit në marrëdhëniet ndërmjet studentit dhe instruktorit, vendndodhja nuk është domosdoshmërisht e një rëndësie të madhe; pjesa më e madhe se ku po arrihet arsimi varet nga lënda që mësohet, çështjet fetare kryesisht mësoheshin në xhami, mjekësia në spitale, ndërsa lëndët e tjera mund të jenë mësuar në medrese ose vende të tjera. Një tjetër dallim i ixhazes është se ato mund të fokusohen më shumë në një lëndë të vetme sesa në një diplomë kolegji, ku studenti merr mësime në një sërë lëndësh në mënyrë që të bëhet një dijetar më i rrumbullakosur, një ijaze mund t'i jepet një studenti në Një libër i vetëm ose studentit mund t'i jepej një ixhazet të përgjithshëm. Pas përfundimit të arsimit në një lëndë, një student do të ekzaminohet gojarisht nga mësuesi i tij, njësoj si studentët që paraqesin një tezë në sistemin arsimor modern. Nëse një student e përfundonte me sukses provimin, ai do të merrte certifikimin që tregonte lëndën në të cilën kishte ekspertizë përmes instruktorit të tyre individual; ky dokumentacion quhej Ixhazet dhe ndryshe nga diploma nuk lidhej me institucionin që ishte marrë, por vetëm me instruktorin.

## Referime
Peshkaqeni dem

parapamje|Carcharhinus leucas, Koh Phangan, Tailandia.
**Peshkaqeni dem** (***Carcharhinus leucas***), i njohur gjithashtu si **peshkaqeni Zambezi** (joformalisht **zambi**) në Afrikë dhe **peshkaqeni i Liqenit të Nikaraguas** në Nikaragua, është një lloj peshkaqeni requiem që zakonisht gjendet në mbarë botën në ujërat e ngrohta dhe të cekëta përgjatë brigjeve dhe lumenjve. Është i njohur për natyrën e tij agresive dhe praninë kryesisht në sistemet e ngrohta, të cekëta të njelmëta dhe të ujërave të ëmbla, duke përfshirë grykëderdhjet dhe (zakonisht) rrjedhat e poshtme të lumenjve.

Peshkaqenët e demit janë euryhaline dhe mund të lulëzojnë si në ujë të kripur ashtu edhe në ujë të freskët. Ata dihet se udhëtojnë shumë lart në lumenj dhe dihet se udhëtojnë lart në lumin Misisipi deri në Alton, Illinois, rreth 1.100 km larg oqeanit, por janë regjistruar pak ndërveprime të ujërave të ëmbla me njerëzit. Peshkaqenët e demit me përmasa më të mëdha janë ndoshta përgjegjës për shumicën e sulmeve të peshkaqenëve pranë bregut, duke përfshirë shumë incidente të pickimit të peshkaqenëve që i atribuohen specieve të tjera.

Ndryshe nga peshkaqenët e lumenjve të gjinisë *Glyphis*, peshkaqeni dem nuk është peshkaqen i ujërave të ëmbla në të vërtetë, pavarësisht aftësisë së tyre për të mbijetuar në habitatet e ujërave të ëmbla.

## Shiko edhe 
## Referime
Tarantula

parapamje|Tarantula rozë meksikane, Brachypelma klaasi.
**Tarantulat** përfshijnë një grup merimangash të mëdha dhe shpesh me flokë të familjes **Theraphosidae**. Që nga gushti 2022, janë identifikuar 1040 lloje, me 156 gjini. Termi "tarantula" zakonisht përdoret për të përshkruar anëtarët e familjes Theraphosidae, megjithëse shumë anëtarë të tjerë të të njëjtit infrarend (Mygalomorphae) zakonisht quhen "tarantula" ose "tarantula të rreme". Disa nga speciet më të zakonshme janë bërë të njohura në tregtinë ekzotike të kafshëve shtëpiake. Shumë lloje të Botës së Re që mbahen si kafshë shtëpiake kanë setae të njohura si qime urtikuese që mund të shkaktojnë acarim të lëkurës dhe në raste ekstreme, të shkaktojnë dëmtim të syve.

## Shiko edhe 
## Referime
Familja dhe hekurudha

**Familja dhe hekurudha** vjersha për fëmijë me autor Tasim Gjokutaj. Botuar në Tiranë në vitin 1977 nga Shtëpia botuese "Naim Frashëri". Libri ka 14 faqe me ilustrime.
Keci me katër këpucë

**Keci me katër këpucë** përrallë me autor Tasim Gjokutaj. Botuar në Tiranë në vitin 1980 nga Shtëpia botuese "Naim Frashëri". Libri ka 19 faqe me ilustrime.
Datoteka e Autoritetit Virtual Ndërkombëtar

**Datoteka e Autoritetit Ndërkombëtar Virtual** ( Virtual International Authority File - **VIAF**) është një skedar autoriteti ndërkombëtar. Është një projekt i përbashkët i disa bibliotekave kombëtare dhe operohet nga Qendra e Bibliotekave Kompjuterike Online (OCLC). 

## Bibliotekat dhe organizatat pjesëmarrëse 
### Bibliotekat në procesin e testimit 
## Shih edhe 
* Kontrolli i autoritetit
* Dosja e Autoritetit të Integruar (GND)
* Identifikuesi i emrit standard ndërkombëtar (ISNI)
* Zbatimi i aspekteve të terminologjisë lëndore (FAST)
* Numri i të dhënave të Autoritetit Standard Ndërkombëtar (ISADN)
* 

## Lidhje të jashtme 
* 
* VIAF at OCLC

## Referime
Identifikuesi standard ndërkombëtar i emrit

**Identifikuesi standard ndërkombëtar i emrit** ( **ISNI** ) është një sistem identifikues për identifikimin unik të identiteteve publike të kontribuesve në përmbajtjen mediatike si libra, programe televizive dhe artikuj gazetash. Një identifikues i tillë përbëhet nga 16 shifra. Mund të shfaqet opsionalisht si i ndarë në katër blloqe.

ISNI mund të përdoret për të zbardhur entitetet e emërtuara që përndryshe mund të ngatërrohen, dhe lidh të dhënat për emrat që mblidhen dhe përdoren në të gjithë sektorët e industrive të medias.

Ai u zhvillua nën kujdesin e Organizatës Ndërkombëtare për Standardizim (ISO) si Draft Standardi Ndërkombëtar 27729 ; standardi i vlefshëm u publikua më 15 mars 2012. Komiteti teknik ISO 46, nënkomiteti 9 ( TC 46/SC 9 ) është përgjegjës për zhvillimin e standardit.

## Formati ISNI 
Pyetjet e shpeshta të faqeve të internetit të isni.org thonë "Një ISNI përbëhet nga 16 shifra, karakteri i fundit është një karakter." 

* MARC: u propozua të ruhej ISNI pa hapësira, p.sh.(isni)1234567899999799 
* URL isni.org: nuk ka hapësira, p.sh
** http://www.isni.org/isni/000000012146438X (e vjetër)
** https://isni.org/isni/000000012146438X (aktual)
** https://isni.org/000000012146438X (alternativë)
* viaf.org:
** URL https://viaf.org/viaf/sourceID/ISNI%7C000000012146438X
** URL https://viaf.org/processed/ISNI%7C000000012146438X 
** deponitë e të dhënave e përmbajnë atë në formën ISNI|000000012146438X

### Formati me hapësirë 
Në ekran shfaqet shpesh me hapësira.

* isni.org 
* viaf.org 

### ORCID 
Identifikuesit ORCID (Open Researcher and Contributor ID) përbëhen nga një bllok i rezervuar identifikuesish ISNI për studiues studiues  dhe të administruar nga një organizatë e veçantë.  Të dy organizatat bashkërendojnë përpjekjet e tyre.  

## Shih edhe 
* Katalogu
* Kontrolli i autoritetit
* Identifikuesi dixhital i autorit (DAI)
* Identifikuesi dixhital i objektit (DOI)

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
*
Identifikuesi digjital i autorit

**Identifikuesi dixhital i autorit** (Digital Author Identifier - DAI) në sistemin holandez të kërkimit, sistemi cakton një numër unik për të gjithë autorët akademikë si një formë e kontrollit të autoritetit . DAI lidh bazën e të dhënave PICA në bibliotekat institucionale me sistemin kombëtar të informacionit për kërkimin shkencor METIS .

Identifikuesi dixhital i autorit është një numër kombëtar unik për çdo autor aktiv në një universitet holandez, universitet të shkencave të aplikuara ose institut kërkimor. DAI është përgatitur nga standardi ISO "ISNI" ( International Standard Name Identifier ). DAI bashkon disa botime nga një autor dhe bën dallimin midis autorëve me të njëjtin emër.

## Identifikues të tjerë të autorit 
DAI është pjesë e infrastrukturës kombëtare të njohurive. Në komunitetin shkencor, janë në përdorim edhe identifikues të tjerë, si ORCID, ResearcherID,  dhe Scopus Id. 

SURFfoundation  ka krijuar, në bashkëpunim me OCLC PICA,  një lidhje me PICA National Thesaurus Authornames (NTA) që furnizohet dhe mirëmbahet nga bibliotekat universitare. Për këtë është e rëndësishme lidhja midis sistemit të informacionit kërkimor Metis  dhe depove.

## Shih edhe 
* VIAF
* OCLC
* WorldCat

## Lidhjet e jashtme 
* Martin Enserink në Shkencë, 27 mars 2009, vëll. 323, f.1662–1664 (nuk ofrohet Qasja e Hapur) .
* Identifikimi i autorit

## Referime
WorldCat

**WorldCat** është një katalog bashkimi që përmbledh koleksionet e dhjetëra mijëra institucioneve (kryesisht biblioteka ), në shumë vende, që janë anëtarë aktualë ose të kaluar të kooperativës globale OCLC .  Ai operohet nga OCLC, Inc. Shumë nga bibliotekat anëtare të OCLC mbajnë kolektivisht bazën e të dhënave të WorldCat, bazën më të madhe të të dhënave bibliografike në botë. Baza e të dhënave përfshin burime të tjera informacioni përveç koleksioneve të bibliotekës së anëtarëve. OCLC e bën vetë WorldCat të disponueshëm falas për bibliotekat, por katalogu është themeli për shërbime të tjera OCLC me abonim (të tilla si ndarja e burimeve dhe menaxhimi i koleksionit). WorldCat përdoret nga bibliotekarët për katalogim dhe kërkime dhe nga publiku i gjerë.

## Historia 
OCLC u themelua në vitin 1967 nën udhëheqjen e Fred Kilgour. Po atë vit, OCLC filloi të zhvillonte teknologjinë e katalogut të bashkimit që më vonë do të evoluonte në WorldCat; regjistrimet e para të katalogut u shtuan në vitin 1971.

Në vitin 2003, OCLC filloi programin pilot "Open WorldCat", duke vënë në dispozicion regjistrimet e shkurtuara nga një nëngrup i WorldCat për faqet e internetit partnere dhe shitësit e librave, për të rritur aksesin e koleksioneve të bibliotekave anëtare të saj abonuese.

Në tetor 2005, stafi teknik i OCLC filloi një projekt wiki, WikiD, duke i lejuar lexuesit të shtojnë komente dhe informacione të fushës së strukturuar të lidhur me çdo regjistrim të WorldCat. WikiD u hoq më vonë, megjithëse WorldCat më vonë përfshiu përmbajtje të krijuar nga përdoruesit në mënyra të tjera.

Në vitin 2006, u bë e mundur për këdo që të kërkonte WorldCat drejtpërdrejt në uebsajtin e tij të hapur WorldCat.org, jo vetëm nëpërmjet ndërfaqes së abonimit FirstSearch ku kishte qenë i disponueshëm në internet për bibliotekat e abonimit për më shumë se një dekadë më parë. Opsionet për kërkime më të sofistikuara të WorldCat kanë mbetur të disponueshme përmes ndërfaqes FirstSearch.

Në vitin 2017, API- ja e kërkimit WorldCat e OCLC u integrua në mjetin e citimit të VisualEditor të Wikipedia-s, duke lejuar redaktorët e Wikipedia-s të citojnë me lehtësi burimet nga WorldCat.

Duke filluar nga viti 2017, OCLC dhe Internet Arkivi kanë bashkëpunuar për të vënë në dispozicion të dhënat e Arkivit të Internetit të librave të dixhitalizuar në WorldCat.

Në gusht 2022, OCLC lançoi një uebsajt të "ridizajnuar dhe riimagjinuar" të WorldCat.org me qëllimin e deklaruar "për të ofruar akses më të madh për koleksionet". Faqja e internetit tani kërkon përdorimin e JavaScript dhe për këtë arsye nuk është më i aksesueshëm për përdoruesit e shfletuesve të vjetër të internetit ose ata që kanë  për arsye sigurie. Përditësimi hoqi gjithashtu komentet e librave të përdoruesve dhe i zëvendësoi ato me komente nga dega e Amazon, GoodReads.

Në qershor 2022, mirëmbajtja e WorldCat Identities u pezullua dhe shërbimi do të ndërpritet pasi po zëvendësohet nga entitetet WorldCat.

## Shih edhe 
* OCLC
* Biblioteka
* Bibliotekonomia
* Kontrolla normative

## Lidhje të jashtme 
* 
*  Information on the OCLC website about WorldCat.
* 
* 

## Referime
Sintagma parafjalore

**Sintagma parafjalore** është një kategori sintaksore që përfshin. Sintagmat parafjalore përmbajnë një parafjalë si kokë dhe zakonisht një plotës, siç është një sintagmë emërore. Sintaksa e gjuhës i trajton sintagmat parafjalore si njësi që veprojnë si argumente ose adjunkte (elemente plotësuese).

## Llojet 
Ekzistojnë tri lloje sintagmash parafjalore: sintagma parapozicionale, sintagma paspozicionale dhe sintagma rrethpozicionale.

### Sintagma parafjalore 
Sintagmat e nënvizuara në fjalitë e mëposhtme janë shembuj të sintagmave parafjalore në shqip. Parafjalët janë me shkronja të zeza:

:: a. Ajo shkoi **drejt** tavolinës së tij.

:: b. Greta mund ta shihte atë **në** dhomë.

:: c. Davidi eci **në** majë të ndërtesës.

::

Sintagmat parafjalore kanë një parafjalë si element qendror të sintagmës, pra si kokë të sintagmës. Pjesa e mbetur e sintagmës quhet **plotës parafjalor**, ose ndonjëherë "kundrinë" e parafjalës. Në anglisht dhe në shumë gjuhë të tjera indo-evropiane ajo merr formën e një sintagme emërore, të tilla si një emër ose përemër, mundësisht me një ose më shumë modifikues.

## Përfaqësimi 
Ashtu si me të gjitha llojet e tjera të sintagmave, teoritë e sintaksës paraqesin strukturën sintaksore të sintagmave parafjalore duke përdorur skema. Skemat që vijojnë përfaqësojnë sintagmat parafjalore sipas dy konventave moderne për kthimin e strukturës së fjalisë, fillimisht për sa i përket lidhjes së strukturës së frazave dhe më pas për sa i përket lidhjes së varësisë së gramatikave të varësisë. Etiketat e mëposhtme përdoren në nyjet në skemë: Nd = ndajfoljore, E = emërore (emër ose përemër), P = parafjalore dhe SP = sintagmë parafjalore:
::450px

## Shiko edhe 
 
*Adjunkti
*Parafjala
*Argumenti
*Koka
*Fraza

## Shënime 
## Referime 
 
*Brinton, L. 2000. The structure of modern English: A linguistic introduction. 
*Lockwood, D. 2002. Syntactic analysis and description: A constructional approach. London: Continuum.
*Osborne, T., M. Putnam, and T. Groß 2011. Bare phrase structure, label-less trees, and specifier-less syntax: Is Minimalism becoming a dependency grammar? The Linguistic Review 28, 315–364. 
*Stockwell, R. 1977. Foundations of syntactic theory. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall. 
*Tallerman, M. 2005. Understanding syntax. 2nd edition. London: Hodder Arnold.
*Tesnière, L. 1959. Éleménts de syntaxe structurale. Paris: Klincksieck.
GND

'*** **- GND*' (e përkthyer si *Dosja e Autoritetit të Integruar*, e njohur gjithashtu si *Dosja e Autoritetit Universal* ) ose **GND** është një skedar autoriteti ndërkombëtar për organizimin e emrave personalë, titujve të lëndëve dhe organeve të korporatës nga katalogët . Përdoret kryesisht për dokumentacion në biblioteka dhe gjithnjë e më shumë edhe nga arkivat dhe muzetë . GND menaxhohet nga Biblioteka Kombëtare Gjermane (gjermanisht: *Deutsche Nationalbibliothek - DNB*) në bashkëpunim me rrjete të ndryshme rajonale të bibliotekave në Evropën gjermanishtfolëse dhe partnerë të tjerë. GND bie nën licencën Creative Commons Zero (CC0). 

## Përmbledhje 
Specifikimi GND ofron një hierarki të entiteteve dhe nën-klasave të nivelit të lartë, të dobishme në klasifikimin e bibliotekave dhe një qasje për identifikimin e paqartë të elementeve të vetme. Ai gjithashtu përfshin një ontologji të destinuar për përfaqësimin e njohurive në rrjetin semantik, e disponueshme në formatin RDF . 

GND u bë funksionale në prill 2012 dhe integron përmbajtjen e dosjeve të mëposhtme të autoritetit, të cilat janë ndërprerë që atëherë:

*  (PND) (Translation: Name Authority File)
*  (GKD) (Translation: Corporate Bodies Authority File)
*  (SWD) (Translation: Subject Headings Authority File)
*  (DMA-EST) (Translation: Uniform Title File of the German Music Archive)

Ajo referohet nga identifikuesit e quajtur *GND-ID* .

Në kohën e prezantimit të saj më 5 prill 2012, GND kishte 9,493,860 dosje, duke përfshirë 2,650,000 emra të personalizuar. 

## Llojet e entiteteve të nivelit të lartë të GND 
Ekzistojnë gjashtë lloje kryesore të entiteteve GND: 

## Shih edhe 
* LIBRIS
* Kontrolla normative
* Dosja virtuale e autoritetit ndërkombëtar (VIAF)

## Referime
SUDOC

**SUDOC** ose **Système universitaire de documentation** është një sistem i përdorur nga bibliotekat e universiteteve franceze dhe institucioneve të arsimit të lartë për të identifikuar, gjurmuar dhe menaxhuar dokumentet që disponojnë. Katalogu, i cili përmban afro 13 milionë referenca, u mundëson studentëve dhe studiuesve të kërkojnë informacione bibliografike dhe vendndodhjeje në më shumë se 3,400 qendra dokumentimi. Ai mbahet nga  (ABES).

## Shih edhe 
* Bibliotekonomia
* Kontrolla normative

## Lidhjet e jashtme 
*
Kontrolla normative

**Kontrolla normative** është një term në shkencën e informacionit që nënkupton një proces që organizon informacionin, për shembull në katalogët e bibliotekave,    duke përdorur një drejtshkrim të vetëm, të veçantë të një emri (titull) ose një identifikues numerik për secilën temë. Fjala *Kontrolla normative* rrjedh nga ideja se emrat e njerëzve, vendeve, sendeve dhe koncepteve janë *të autorizuara,* dmth. ato vendosen në një formë të caktuar.    Këta tituj ose identifikues të veçantë aplikohen vazhdimisht nëpër katalogë që përdorin skedarin përkatës të autoritetit,  dhe aplikohen për metoda të tjera të organizimit të të dhënave si lidhjet dhe referencat e kryqëzuara .  Çdo hyrje e kontrolluar përshkruhet në një *regjistër* autoriteti për sa i përket fushëveprimit dhe përdorimit të tij, dhe kjo organizatë ndihmon stafin e bibliotekës të mirëmbajë katalogun dhe ta bëjë atë të përshtatshëm për përdoruesit për studiuesit. 

## Hyrje 
Kataloguesit i caktojnë çdo subjekti - si autor, temë, seri ose korporatë - një identifikues të veçantë unik ose term titulli, i cili më pas përdoret vazhdimisht, në mënyrë unike dhe pa mëdyshje për të gjitha referencat për të njëjtën temë, gjë që heq variacionet nga drejtshkrimet, transliterimet e ndryshme, emra stilolapsash ose pseudonime .  Titulli unik mund t'i udhëzojë përdoruesit për të gjithë informacionin përkatës, duke përfshirë subjektet e lidhura ose të përbashkëta .  me skedarët e tjerë brenda tyre është punë e bibliotekarëve dhe kataloguesve të tjerë të informacionit. Prandaj, kontrolli i autoritetit është një shembull i fjalorit të kontrolluar dhe i kontrollit bibliografik .

Ndërsa në teori çdo pjesë e informacionit është e përshtatshme për kontrollin e autoriteteve, si emrat personalë dhe të korporatave, titujt uniformë, emrat e serive dhe subjektet,  Mund të përdoret së bashku me kërkimin e fjalëve kyçe duke përdorur "dhe" ose "jo" ose "ose" ose operatorë të tjerë Boolean në një shfletues ueb. 
* *Konsistenca e të dhënave* .   
* *Organizimi dhe struktura e informacionit* .  Botuar nga Këshilli Ndërkombëtar i Arkivave 
* ISNI – Identifikuesi i emrit standard ndërkombëtar
* DAI – Identifikimi dixhital i autorit, një tjetër nëngrup i *ISNI* .
* GRID – Baza e të dhënave e identifikuesve të kërkimit global
* GND – Dosja e Integruar e Autoritetit ( *Gemeinsame Normdatei* ), dosja e autoritetit për emrat personalë, organet e korporatave dhe titujt e lëndëve.
* KANTO – Të dhënat e Agjentit Kombëtar ( *finaf* ), dosje autoriteti për persona dhe organe korporative.
* LCCN - Numri i Kontrollit të Bibliotekës së Kongresit
* NDL - Biblioteka Kombëtare e Dietave
* VIAF – Virtual International Authority File, një grumbullim i dosjeve të autoritetit të fokusuar aktualisht në emrat personalë dhe të korporatave.
* WorldCat 
* DOI – Identifikuesi dixhital i objektit
* ISBN – Numri Standard Ndërkombëtar i Librit
* ISSN – Numri Serial Standard Ndërkombëtar
* TGN - Getty Thesaurus i Emrave Gjeografikë

## Shih edhe 
* Katalogu
* Bibliotekonomia
* Shkenca e informacionit

## Referime
Sintagma ndajfoljore

Në gjuhësi, një ***sintagmë ndajfoljore*** ("**SN**") është një shprehje me shumë fjalë që vepron në mënyrë ndajfoljore: funksioni i saj sintaksor është të modifikojë shprehje të tjera, duke përfshirë foljet, mbiemrat, ndajfoljet dhe fjalitë. Sintagmat ndajfoljore mund të ndahen në dy lloje: ndajfolje plotësuese dhe ndajfolje modifikuese. Për shembull, në fjalinë *Ajo këndoi shumë mirë*, shprehja *shumë mirë* është një sintagmë ndajfoljore, pasi modifikon foljen *këndoj*. Më konkretisht, sintagma ndajfoljore *shumë mirë* përmban dy ndajfolje, *shumë* dhe *mirë*: ndërsa *mirë* modifikon foljen për të përcjellë informacione për mënyrën e të kënduarit (për shembull, *Ajo këndoi mirë* kundrejt *Ajo këndoi keq*), *shumë* është një modifikues niveli që përcjell informacion për nivelin, në të cilin u realizua veprimi i të kënduarit mirë (për shembull, *Jo vetëm që këndoi mirë, por këndoi shumë mirë*).

## Shpërndarja 
Funksionalisht, termi ndajfoljore u referohet të gjitha strukturave që mund të marrin pozicionin e një ndajfoljeje në një nivel të strukturës së sintagmës. Ndajfoljet modifikojnë kategoritë funksionale që ndodhin në një fjali dhe gjithashtu mund të trajtohen si kallëzues që janë funksionalisht të hapur dhe kërkojnë një ose më shumë argumente për t'u plotësuar. Është argumentuar se shpërndarja e ndajfoljeve kushtëzohet kryesisht nga natyra e tyre leksikore ose nga vetitë tematike.

## Shiko edhe 
* Sintagma mbiemërore
* Ndajfolja
* Plotësi ndajfoljor

## Referime
Alomorfi

Në gjuhësi, një **alomorf** është një formë fonetike e ndryshme e një morfeme, ose një njësi kuptimore që ndryshon në tingull dhe drejtshkrimin pa e ndryshuar kuptimin. Termi *alomorf* përshkruan realizimin e variacioneve fonologjike për një morfemë specifike. Format e ndryshme që një morfemë mund të marrë rregullohen nga rregulla morfofonemike. Këto rregulla fonologjike përcaktojnë se çfarë forme fonetike ose shqiptim specifik do të marrë një morfemë bazuar në kontekstin fonologjik ose morfologjik, në të cilin ato shfaqen.

## Në anglisht 
Anglishtja ka disa morfema që ndryshojnë në tingull, por jo në kuptim, të tilla si morfemat e kohës së shkuar, morfemat e shumësit dhe morfemat negative.

### Alomorfe të kohës së shkuar 
Për shembull, një morfemë e kohës së shkuar angleze është *-ed*, e cila shfaqet në disa alomorfe në varësi të mjedisit të saj fonologjik duke asimiluar zërimin e segmentit të mëparshëm ose futjen e një schwa-je pas një ndalese alveolare.

### Shumësi alomorfe 
Morfema e shumësit për emrat e rregullt në anglisht zakonisht realizohet duke shtuar një *s* ose *es* në fund të emrit. Sidoqoftë, morfema e shumësit në fakt ka tre alomorfe të ndryshme: [s], [z] dhe [əz].

### Alomorfe negative 
Në anglisht, parashtesa privative *in* ka tri alomorfe: [ɪn], [ɪŋ] dhe [ɪm]. Forma fonetike që përdor morfema mohuese /ɪn/ përcaktohet nga rregullat morfologjike.

## Alomorfia e stemit 
Alomorfia mund të ekzistojë gjithashtu në stem ose rrënjë, si në sanskritishten klasike:

Janë tre alomorfe të kërcellit, ,  dhe , të cilat kushtëzohen nga prapashtesat e veçanta të shënjimit të rasave.

## Shiko edhe 
* Alofoni
* Supletivizmi

## Referime
Shkrimi i dorës

**Shkrimi i dorës** është shkrimi i bërë me një instrument shkrimi, si stilolaps ose laps, me dorë . Shkrimi i dorës përfshin si stilet e printimit ashtu edhe stilet kursive dhe është i ndarë nga kaligrafia zyrtare ose shkronja e shkruar . Për shkak se shkrimi i dorës së çdo personi është unik dhe i ndryshëm, ai mund të përdoret për të verifikuar shkrimtarin e një dokumenti .  Përkeqësimi i dorëshkrimit të një personi është gjithashtu një simptomë ose rezultat i disa sëmundjeve të ndryshme. Pamundësia për të prodhuar një shkrim dore të qartë dhe koherent njihet gjithashtu si disgrafia .

## Unike 
Secili person ka stilin e tij unik të shkrimit të dorës, pavarësisht nëse është shkrimi i përditshëm apo nënshkrimi i tij personal. Mjedisi kulturor dhe karakteristikat e formës së shkruar të gjuhës së parë që dikush mëson të shkruajë janë ndikimet kryesore në zhvillimin e stilit unik të shkrimit të dorës.  Edhe binjakët identikë që ndajnë pamjen dhe gjenetikën nuk kanë të njëjtin shkrim dore

Karakteristikat e shkrimit të dorës përfshijnë:

* forma specifike e shkronjave, p.sh. rrumbullakësia ose mprehtësia e tyre
* hapësira e rregullt ose e parregullt midis shkronjave
* pjerrësia e shkronjave
* përsëritja ritmike e elementeve ose aritmia
* presioni ndaj letrës
* madhësia mesatare e shkronjave
* trashësia e shkronjave

## Grafologjia 
Grafologjia është studimi dhe analiza pseudoshkencore    e shkrimit të dorës në lidhje me psikologjinë njerëzore. Grafologjia përdoret kryesisht si një mjet rekrutimi në procesin e shqyrtimit të aplikantit për parashikimin e tipareve të personalitetit dhe performancës së punës, pavarësisht nga kërkimet që tregojnë vazhdimisht korrelacione të pavlefshme për këto përdorime.   

## Njohja e shkrimit të dorës 
Njohja e shkrimit të dorës, e njohur gjithashtu si njohja e tekstit të shkruar me dorë, është aftësia e një kompjuteri për të marrë dhe interpretuar të dhëna të kuptueshme të shkruara me dorë nga burime të tilla si dokumente letre, fotografi, ekrane me prekje dhe pajisje të tjera. Imazhi i tekstit të shkruar mund të ndihet "off line" nga një copë letër me skanim optik (njohje optike karakteresh) ose njohje inteligjente fjalësh. Përndryshe, lëvizjet e majës së stilolapsit mund të ndihen "në linjë", për shembull nga një sipërfaqe e ekranit të kompjuterit të bazuar në stilolaps, një detyrë përgjithësisht më e lehtë pasi ka më shumë të dhëna të disponueshme. Një sistem i njohjes së shkrimit të dorës trajton formatimin, kryen segmentimin e saktë në karaktere dhe gjen fjalët më të besueshme.

## Shih edhe 
* Shkrimi
* Grafiku
* Grafologjia
* Paleografia
* Dorëshkrimi
* Shkrim-leximi
* Historia e shkencës

## Literatura 
*Gaze, T. & Jacobson, M. (editors), (2013). An Anthology of Asemic Handwriting. Uitgeverij. 
*
*Hofer, Philip, and John Howard Benson. 1953. *The art of handwriting: a loan exhibition of writing books and manuscripts from the collections of Philip Hofer, Harvard University, and John Howard Benson.* [Providence]: Rhode Island School of Design, Museum of Art.
*
*Thornton, Tamara Plakins (1998). *Handwriting in America: A Cultural History*. Yale University Press.
*

## Referime
Dragoslav Mihailović

parapamje|Mihailoviq në 2022
**Dragosllav Mihailloviq** (serbisht: Драгослав Михаиловић *Dragoslav Mihailović*, l. 17 nëntor 1930, Ćuprija, Jugosllavi - v. 12 mars 2023, Beograd, Serbi) ishte një shkrimtar serb. 

Mihailloviqi u diplomua për letërsi jugosllave në Universitetin e Beogradit në vitin 1957 dhe ishte anëtar i Akademisë Serbe të Shkencave dhe Arteve që nga viti 1981. Në vitin 1950 arrestohet dhe më pas burgoset 15 muaj në Goli Otok.

Dragosllav Mihailloviqi jetonte në 2022.

Mihailloviqi jetonte në Beograd. Ai vdiq më 12 mars 2023, në moshën 92 vjeçare.
COBISS

**COBISS** (shkurt për *Cooperative Online Bibliographic System and Services* ) është një model organizativ i bashkimit të bibliotekave në një sistem kombëtar informacioni bibliotekar me katalogim të përbashkët, bazën e të dhënave të katalogut bibliografik të bashkimit COBIB dhe bazat e të dhënave bibliografike lokale të bibliotekave pjesëmarrëse, bazën e të dhënave COLIB për bibliotekat, bazën e të dhënave të autoritetit CONOR dhe me një sërë funksionesh të tjera.

## Historia 
Në vitin 1987, një sistem i përbashkët katalogimi u miratua nga Shoqata e atëhershme e Bibliotekave Kombëtare Jugosllave si bazë e përbashkët për sistemin e informacionit bibliotekar dhe sistemin e informacionit shkencor dhe teknologjik të Jugosllavisë. Në vitin 1991, IZUM promovoi COBISS (Sistemi dhe Shërbimet Bibliografike Online Kooperative) si një përmirësim i sistemit të katalogimit të përbashkët. Në atë kohë, i njëjti akronim filloi të përdoret edhe për softuerin përkatës. Për shkak të shpërbërjes së Jugosllavisë, bibliotekat jashtë Sllovenisë hoqën dorë nga anëtarësimi në sistemin e katalogimit të përbashkët, megjithëse pothuajse të gjitha më vonë rinovuan gradualisht bashkëpunimin me IZUM-in, dhe aktualisht po ndërtojnë sistemet e tyre autonome të informacionit bazuar në platformën COBISS me të përbashkëta. katalogimi në rrjetin COBISS.net. Marrëveshja për krijimin e rrjetit COBISS.net dhe shkëmbimin e lirë të të dhënave bibliografike, të krijuara në sistemet autonome të informacionit bibliotekar të Bosnjë-Hercegovinës, Malit të Zi, Maqedonisë së Veriut, Sllovenisë dhe Serbisë, u nënshkrua në vitin 2003. Në vitin 2006, Marrëveshja e lartpërmendur është nënshkruar edhe në emër të bibliotekave bullgare nga Biblioteka Kombëtare Bullgare .

## Shih edhe 
* Biblioteka
* Bibliotekonomia
* Kontrolla normative

## Lidhjet e jashtme 
* 
* COBISS online search engine
Huazim (sport)

Në sport, **huazimi** përfshin që një lojtar i caktuar të jetë në gjendje të luajë përkohësisht për një klub tjetër nga ai me të cilin janë kontraktuar aktualisht. Marrëveshjet e huazimit mund të zgjasin nga disa javë në një sezon të plotë, ndonjëherë duke vazhduar për disa sezone në të njëjtën kohë. Një tarifë huazimi mund të organizohet nga klubi mëmë, si dhe ata që kërkojnë të paguajnë një përqindje të pagës së tyre.

## Futboll
Lojtarët mund të huazohen në klube të tjera për disa arsye. Më së shpeshti, të rinjtë e mundshëm do t'i huazohen një klubi në një ligë më të ulët për të fituar përvojë të paçmuar në ekipin e parë. Në këtë rast, klubi mëmë mund të vazhdojë të paguajë pagat e lojtarit plotësisht ose pjesërisht. Disa klube vendosin një marrëveshje formale me një klub furnizues për këtë qëllim, si Manchester United dhe Royal Antwerp, Arsenal dhe Beveren, ose Chelsea dhe Vitesse. Në liga të tjera si në Serie A të Italisë, disa klube më të vogla kanë një reputacion si një "klub ferme" dhe rregullisht marrin lojtarë, veçanërisht lojtarë më të rinj, në huazim nga klube më të mëdha.

Një klub mund të marrë një lojtar në huazim nëse nuk ka fonde transferimi, por ende mund të paguajë pagat, ose si mbulim i përkohshëm për dëmtimet ose pezullimet. Klubi mëmë mund të kërkojë një tarifë ose që klubi huazues të paguajë disa ose të gjitha pagat e lojtarit gjatë periudhës së huazimit. Një klub mund të kërkojë të huazojë një lojtar të skuadrës për të bërë një kursim në pagat e tij, ose një lojtar të ekipit të parë për të rifituar aftësinë në ndeshje pas një dëmtimi.

Mund të merret një hua për të shmangur një dritare transferimi. Një hua e tillë mund të përfshijë një tarifë të rënë dakord për një transferim të përhershëm kur të hapet dritarja e ardhshme e transferimit.

Disa lojtarë janë huazuar sepse janë të pakënaqur ose në mosmarrëveshje me klubin e tyre aktual dhe asnjë klub tjetër nuk dëshiron t'i blejë ata përgjithmonë.

Në Premier League, lojtarët në huazim nuk lejohen të luajnë kundër skuadrës që mban regjistrimin e tyre (seksioni 7.2 i rregullit M.6). Megjithatë, të huazuarit u lejohet të luajnë kundër klubeve të tyre 'pronarë' në garat e kupave, përveç rasteve kur ata janë të lidhur me kupa (d.m.th. kanë luajtur për klubin e tyre në atë kupë gjatë atij sezoni).

## Shih gjithashtu
* Transferë e lirë

## Referime
Abuzimi i pushtetit

**Abuzimi i pushtetit** apo **shpërdorimi i detyrës** është kryerja e një veprimi të kundërligjshëm, të kryer në cilësinë zyrtare, që cenon kryerjen e detyrës zyrtare. Mosfunksionimi në detyrë është shpesh një shkak i drejtë për largimin e një zyrtari të zgjedhur me statut ose për tërheqjen e zgjedhjeve. Zyrtarët që abuzojnë me pushtetin e tyre shpesh janë të korruptuar.

Në Shtetet e Bashkuara, shpërdorimi i pushtetit është përmendur në shkarkimin e të paktën pesë zyrtarëve federalë. Dy prej tyre (Gjyqtari George English dhe Presidenti Richard Nixon) dhanë dorëheqjen përpara se gjykimi i tyre në Senat të mund të bëhej dhe dy të tjerë u liruan nga Senati. Gjyqi i parë i shkarkimit të Presidentit Donald Trump përfundoi me shpalljen e presidentit të pafajshëm për të dy nenet e shkarkimit, me njërin prej tyre akuzën e shpërdorimit të pushtetit. Në nivel shtetëror, Guvernatori Rod Blagojeviq i Illinois u fajësua dhe u hoq njëzëri nga detyra nga Senati i Illinois në vitin 2009 për shkelje, duke përfshirë abuzimin e pushtetit.

## Shiko edhe 
* Korrupsioni

## Referime
Portofoli

parapamje|Një portofol trefish me xhepa për shënime dhe karta dhe një dritare për të shfaqur një kartë identifikimi.
Një **portofol** është një kuti ose çantë e sheshtë që përdoret shpesh për të mbajtur sende të vogla personale si kartëmonedha, karta krediti; dokumente identifikimi si patentë shoferi, kartë identiteti, kartë klubi; fotografi, leje tranziti, kartëvizita dhe karta të tjera letre ose të laminuara. Kuletat në përgjithësi janë prej lëkure ose pëlhure dhe zakonisht janë me madhësi xhepi dhe të palosshme.

Kuletat mund të përfshijnë kapëse parash, çantë monedhash, një mbërthyes zinxhiri, rrip ose frerë ose një zinxhir. Ka kuleta të specializuara për mbajtjen e pasaportave, kartave të identitetit që vishen dhe librezave të çeqeve. Disa kuleta të pazakonta vishen në dore ose këpucë. Kuletat mund të përdoren si një aksesor mode, ose për të demonstruar stilin, pasurinë ose statusin e pronarit.

## Shiko edhe 
## Referime
Untermensch

parapamje|275x275px|Kopertina e fletëpalosjes propagandistike naziste "Der Untermensch" ("Nënnjeri"), 1942.
***Untermensch*** (gjermanisht: fjalë-për-fjalë.underman', 'nënnjeri', 'nënjerëzor'; shumës: ***Untermenschen***) është një term nazist për njerëzit jo-arianë që ata i konsiderojnë si inferiorë, të cilët shpesh u referoheshin si "masat nga Lindja", pra hebrenjtë, romët dhe sllavët (kryesisht polakët etnikë, serbët dhe më vonë edhe rusët). Termi u përdor gjithashtu për njerëzit e racës së përzier dhe zezakët. Populli hebre, polak dhe romë, së bashku me të paaftët fizikisht dhe mendërisht, si dhe homoseksualët dhe disidentët politikë, dhe në raste të rralla, të burgosurit nga ushtritë aleate perëndimore, do të shfaroseshin në Holokaust. Sipas Planit të Përgjithshëm Ost, popullsia sllave e Evropës Lindore-Qendrore do të reduktohej pjesërisht përmes vrasjeve masive në Holokaust, me një shumicë të dëbuar në Azi dhe të përdorur si skllevër në Rajh. Këto koncepte ishin një pjesë e rëndësishme e politikës racore naziste.

## Shiko edhe 
* *Übermensch*

## Referime
Heroi

[parapamje|245x245px|[Skënderbeu njihet si heroi kombëtar i shqiptarëve.]]
Një **hero** (femërore: **heroinë**) është një person real ose një personazh i trilluar kryesor, i cili, përballë rrezikut, lufton fatkeqësinë përmes bëmave të zgjuarsisë, guximit ose forcës. Ashtu si termat e tjerë të mëparshëm specifikë gjinorë (si aktori), heroi shpesh përdoret për t'iu referuar çdo gjinie, megjithëse heroina i referohet vetëm grave. Lloji origjinal i heroit të epikës klasike bëri gjëra të tilla për hir të lavdisë dhe nderit. Heronjtë post-klasikë dhe modernë, nga ana tjetër, kryejnë vepra të mëdha ose veprime vetëmohuese për të mirën e përbashkët në vend të qëllimit klasik të pasurisë, krenarisë dhe famës. Antonimi i heroit është horr. Terma të tjerë që lidhen me konceptin e heroit mund të përfshijnë djalë të mirë ose kapelë të bardhë.

Në letërsinë klasike, heroi është personazhi kryesor ose i nderuar në poezinë epike heroike të festuar përmes legjendave të lashta të një populli, shpesh duke u përpjekur për pushtim ushtarak dhe duke jetuar sipas një kodi nderi personal vazhdimisht me të meta. Përkufizimi i një heroi ka ndryshuar me kalimin e kohës. Fjalori Merriam Webster e përkufizon një hero si "një person që admirohet për veprime të shkëlqyera ose të guximshme ose cilësi të shkëlqyera". Shembujt e heronjve variojnë nga figurat mitologjike, si Gilgameshi, Akili dhe Ifigjenia, te figurat historike dhe moderne, si Joan of Arc, Giuseppe Garibaldi, Sophie Scholl, Alvin York, Audie Murphy dhe Chuck Yeager, dhe "superheronj" imagjinar. duke përfshirë Superman, Spider-Man, Batman dhe Captain America.

## Shiko edhe 
## Referime
Demonologjia

parapamje|"Nightmare", 1800, nga Nikolaj Abraham Abildgaard.
**Demonologjia** është studimi i demonëve brenda besimit fetar dhe mitit. Në varësi të kontekstit, mund t'i referohet studimeve brenda teologjisë, doktrinës fetare ose okultizmit. Në shumë besime, ka të bëjë me studimin e një hierarkie demonësh. Demonët mund të jenë shpirtra jo-njerëzorë, të ndashëm ose shpirtra të ndara që nuk kanë banuar kurrë në një trup. Shpesh bëhet një dallim i mprehtë midis këtyre dy klasave, veçanërisht nga melanezët, disa grupe afrikane dhe të tjerë. Xhinët islamë, për shembull, nuk mund të reduktohen në shpirtrat e modifikuar njerëzorë. Në të njëjtën kohë, këto klasa shpesh konceptohen se prodhojnë rezultate identike, p.sh. sëmundjet.

## Shiko edhe 
* Demoni

## Referime
Demoni

parapamje|301x301px|Mundimi i Shën Antonit (1488) nga Michelangelo, që përshkruan Shën Antonin duke u sulmuar nga demonët.
Një **demon** është një entitet keqdashës i mbinatyrshëm. Historikisht, besimi në demonët, ose tregimet për demonët, ndodh në fe, okultizëm, letërsi, trillim, mitologji dhe folklor; si dhe në media të tilla si komike, video lojëra, filma dhe seri televizive.

Besimi në demonët ndoshta shkon prapa në epokën paleolitike, që rrjedh nga frika e njerëzimit nga e panjohura, e çuditshmja dhe e tmerrshme. Në fetë e lashta të Lindjes së Afërt dhe në fetë abrahamike, duke përfshirë judaizmin e hershëm dhe demonologjinë e krishterë të lashtë-mesjetare, një demoni konsiderohet një entitet shpirtëror i dëmshëm që mund të shkaktojë pushtim demonik, duke bërë thirrje për një ekzorcizëm. Një pjesë e madhe e demonologjisë hebraike, një ndikim kyç në krishterim dhe islam, e ka origjinën nga një formë e mëvonshme e Zoroastrianizmit dhe u transferua në Judaizëm gjatë epokës Persiane.

Demonët mund ose nuk mund të konsiderohen gjithashtu si djaj: miq të Djallit. Në shumë tradita, demonët janë operatorë të pavarur, me demonë të ndryshëm që shkaktojnë lloje të ndryshme të ligave (dukuri natyrore shkatërruese, sëmundje specifike, etj.). Në fetë që shfaqin një Djall kryesor (p.sh. Satanai) i mbyllur në një luftë të përjetshme me Perëndinë, demonët shpesh mendohen gjithashtu se janë vartës të Djallit kryesor. Si shpirtra më të vegjël që bëjnë punën e Djallit, ata kanë detyra shtesë—duke i bërë njerëzit të kenë mendime mëkatare dhe duke i tunduar njerëzit që të kryejnë veprime mëkatare.

Fjala origjinale e greqishtes së lashtë daimōn (δαίμων) nuk kishte konotacione negative, pasi tregon një frymë ose fuqi hyjnore. Koncepti grek i një daimōn shfaqet dukshëm në veprat filozofike të Platonit, ku përshkruan frymëzimin hyjnor të Sokratit.

Në krishterim, daimōn moralisht ambivalente u zëvendësuan nga demonët, forcat e së keqes që përpiqeshin vetëm për korrupsion. Të tillë demonë nuk janë shpirtrat ndërmjetës grekë, por entitete armiqësore, tashmë të njohura në besimet iraniane.

Në okultizmin perëndimor dhe magjinë e Rilindjes, e cila u rrit nga një shkrirje e magjisë greko-romake, Aggadah hebraike dhe demonologjisë së krishterë, një demon besohet të jetë një entitet shpirtëror që mund të krijohet dhe kontrollohet.

Besimi në demonët mbetet një pjesë e rëndësishme e shumë feve moderne dhe traditave okultiste. Demonët ende kanë frikë kryesisht për shkak të fuqisë së tyre të supozuar për të zotëruar krijesa të gjalla. Në traditën bashkëkohore okultiste perëndimore (ndoshta mishëruar nga vepra e Aleister Crowley), një demon (siç është Choronzon, i cili është interpretimi i Crowley për të ashtuquajturin "Demon i Humnerës") është një metaforë e dobishme për disa procese të brendshme psikologjike ( demonët e brendshëm), megjithëse disa mund ta konsiderojnë atë si një fenomen objektivisht real.

## Shiko edhe 
* Demonologjia

## Referime
Asistimi (futboll)

Në futboll, një **asistimi** është një kontribut i një lojtari që ndihmon për të shënuar një gol. Statistikat për asistimet e bëra nga lojtarët mund të mbahen zyrtarisht nga organizatorët e një gare, ose jozyrtarisht, për shembull, nga gazetarët ose organizatorët e garave të futbollit me fantazi. Regjistrimi i asistimeve nuk është pjesë e ligjeve zyrtare të lojës dhe kriteret për dhënien e një asistimi mund të ndryshojnë. Regjistrimi i asistimeve praktikisht nuk u mbajt fare deri në fund të shekullit të 20-të, megjithëse raportet e ndeshjeve zakonisht përshkruanin një lojtar se kishte "bërë" një ose më shumë gola. Që nga vitet 1990, disa liga kanë mbajtur rekorde zyrtare të asistimeve dhe kanë bazuar çmimet në to.

Më së shpeshti, një asistim i kreditohet një lojtari për pasim ose krosimin e topit te golashënuesi. Mund t'i jepet gjithashtu një lojtari gjuajtja e të cilit kërcen (nga një mbrojtës, portier ose shtyllë) ndaj një shoku të skuadrës që shënon. Disa sisteme mund t'i kreditojnë një asistim një lojtari që fiton një goditje dënimi ose një goditje të lirë që një lojtar tjetër ta konvertojë, ose një lojtari sulmues për kontributin në një autogol. Një gol mund të jetë pa asistim, ose mund të ketë një asistim; disa sisteme lejojnë dy asistime.

## Referime