Dinozauri

**Dinozaurët** ishin zvarranikë, të degës *Dinosauria*. Dinosaurët ishin "Gjigandët e Tokës" të cilët dominuan ekosistemet tokësore në një periudhë prej rreth 160 milion vjetësh, (nga fundi i periudhës *Triassic*, rreth 230 milion vjet më parë) deri në fund të periudhës së shkumësit(65 milion vjet më parë), dinozaurët u zhdukën.Rreth 10.000 specie të shpendëve janë klasifikuar si dinozaurë.  Në gjysmën e parë të shekullit XX pjesa më e madhe e komunitetit shkencor dinte shumë pak mbi dinozaurët.  Shumica e kërkimeve  filluan nga vitet 1970.

## Përshkrimi 
### Etimologjia 
Termi anglisht **Dinosaur** u zyrtarizua në vitin 1842 nga Richard Owen paleontolog anglez.  Termi rrjedh nga fjalët greke **δεινός** (*deinos* e "tmerrshme", "i fuqishëm", ose "i mahnitshëm") dhe **σαύρα** (*saura*  "hardhucë" ose "zvarranik").  Megjithëse emri shpesh interpretohet si një referencë për karakteristika të frikshme.  Në diskutimet angleze "Dinosaur" ndonjëherë përdoret për të përshkruar një gjë të pasuksesshme ose të vjetruar.

### Përkufizimi modern 
[parapamje|Skeleti i Triceratop në [American Museum of Natural History në New York]]

Sipas termeve (emërtimeve) Filogjenetike, dinozaurët zakonisht janë definuar si grup i përbërë nga *Triceratops*, *Neornites* (shpendëve moderne), si dhe më të fundit si të përbashkët *ancestor*, dhe të gjithë pasardhësit.  Gjithashtu ka qenë e rekomanduar që dinozaurët të definohen në lidhje me kohën e fundit të përbashkët *ancestor* e *Megalosaurus* dhe *Iguanodon*, sepse këto janë dy nga tre gjinitë e cituara nga Richard Owen. 

Si rezultat përkufizimit në grupin e dinozaurëve, përfshihen edhe **theropodët**, **sauropodomorfët**, **ankylosaurianët**, **stegosaurianët**, **ceratopsianët** dhe **ornitopodët**.  Këto kuptime kanë për qëllim parandalimin e konfuzioneve rreth asaj që do të thotë "dinozaur" .

### Përshkrimi i përgjithshëm 
Ata ishin shume te medhenje.

### Tipare dalluese 
*Shumica e njerëzve mendojnë se dinozaurët janë zvarranikë të mëdhenj, të egër e të zhdukur. Dinozaurët janë të të gjitha formave dhe madhësive. Ato ishin kafshët më të mëdha tokësore të të gjitha kohërave, por një numër i madh dinozaurësh arrinin përmasat sa të një gjeli deti.*

### Histori natyrale 
Historia ku dinozauret tireks hanin njerez nuk ishte e vertete por ishte trillim i filmave.Qe do te thote se njerezit  u shfaqen ne toke disa milione bvjet pas zhdukjes se dinozaurve.

Thojne qe ende dinosaurt jetojne. Dhe eshte e vertet. Dinosauret jetojne dhe gjithmone kane per te jetuar.

Klasifikimi

Dinozaurët ndahen në këto klasa 
* Dinosauria
*
*
** Saurischia (theropede dhe sauropode)
*** Herrerasaurians (grabitqaret e pare qe ecin mbi 2 kembe)
*** Theropods ( gjallesa qe ecin mbi dy kembe; shumica ishin mishngrenes)
**** Coelophysoids (Coelophysis dhe dinosaure te afert me keta)
**** Ceratosaurians (Ceratosaurus dhe abelisaurids - grabitqare te rendesishem ne epoken e Krutacit)
**** Spinosauroids ( kishin trup te gjate, krahe te shkurter dhe i ngjanin krokodileve te sotem)
**** Carnosaurians ( Allosauris dhe te aferm te tyre)
**** Coelurosaurians
***** Tyrannosauroids (dinosauret me te medhenj te te gjitha koherave; kidhin duar dhe kthetra te vogla)
***** Ornithomimosaurians (dinosaure pa dhembe; shumica e tyre ishin barngrenes)
***** Therizinosauroids (dinosaure qe ecin me dy kembe; ishin te gjithe barngrenes, kishin koka te vogla dhe kthetra te medha)
***** Oviraptorosaurians (dinosaure pa dhembe; cfare hanin dhe si jetonin nuk dihet ende)
***** Dromaeosaurids (njihen edhe si "raptor"; i ngjanin zogjve)
***** Troodontids ( te ngjashem me Dromaeosaurids, por ishin gjithckangrenes)
***** Avialans (dinosaure fluturues; ketu perfshihen eshe zogjte e sotem, dinosauret e vetem akoma jo te zhdukur)
*** Sauropodomorphes (dinosaure qe ecin me 4 kembe; kane koka te vogla, qafa te gjeta dhe disa prej tyre i ngjanin elefanteve)
**** "Prosauropods" (te aferm te Sauropodomorphes; ishin barngrenes dhe gjitckangrenes)
**** Sauropods (dinosaure shume te medhenj; ishin rreth 15 metra te gjate)
***** Diplodocoids (kishin koke dhe thonj te gjate)
***** Macronarians (kafka te ngushta; dhembe ne forme konike)
****** Brachiosaurids (qafe te gjate; kthetra te vogla)
****** Titanosaurians
** Ornithischians 
*** Heterodontosaurids
*** Thyreophorans
**** Ankylosaurians
**** Stegosaurians
*** Ornithopods
**** Hadrosaurids
*** Pachycephalosaurians
*** Ceratopsians

## Shënimet 
## Referimet