open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Besnik Dobi

**Besnik Dobi** është specialist në fushën e radarëve, mikrovalëve dhe të mbrojtjes nga rrezatimet jo-jonizuese. 

## Biografia 
Ka përfunduar me rezultate të larta Akademinë Ushtarake “Skënderbej” dega radiolokacion dhe Universitetin Politeknik të Tiranës dega elektronike. Ka kryer specializim pranë Universitetit Politeknik të Torinos dhe studimet në fushën e sigurisë pranë Qendrës Marshall në Gjermani. Ka eksperiencë në fushën e mësimdhënies. Lektor në Akademinë Ushtarake “Skënderbej”, në Universitetin Ushtarak dhe në Akademinë e Mbrojtjes. Ka kontribuar për rritjen e performacës të sistemeve të radarëve ushtarakë dhe të pajisjeve të komunikimit në vitet 80-90, për ketë arsye është dekoruar me Medaljen e Shërbimit Ushtarak. Ka hartuar programet e reja të Akademisë Ushtarake “Skënderbej” në bashkëpunim me specialistët e Akademisë së Hanoverit, dhe programet e Universitetit Ushtarak dega Elektronikë duke përshtatur lëndët në përputhje me Universitetin Politeknik të Torinos dhe me Akademinë Ushtarake West Point. Ka marrë pjesë në
projektin e Lockheed Martin për modernizimin e hapësirës ajrore të Shqipërisë.

Në vitin 2021 me oficerët e Forcës Ajrore ka zhvilluar kursin special për radarët modernë të NATO-s. Anëtar i Administratës Qendrore të Institutit Alb-Shkenca që nga themelimi. Besnik Dobi aktualisht është Ekspert i rrezatimeve jo-jonizuese në Institutin e Rrezatimeve në Tiranë. 

## Shih edhe 
* Instituti Alb-Shkenca

## Referime
Florian Kongolli

**Florian Kongolli** është studiues dhe inxhinier i teknologjisë së lartë. 

## Biografia 
Florian Kongoli, ka 3 diploma: Baçelor i Shkencave, Master i Shkencave, Universiteti i Montrealit, Kanada dhe Diplomë Doktor i Shkencave: Universiteti Tohoku, Japoni. Që nga viti 1996 ai është CEO i FLOGEN Technologies Inc. (www.flogen.com) institutit për kërkim të zbatuar të Teknologjisë së Lartë të Qëndrueshme i themeluar në Kanada dhe SHBA me përfaqësi në më shumë se 15 vende të botës ndërsa kryen projekte të teknologjisë së lartë në më shumë se 40 vende.

Që nga viti 2007 ai është Kryetar i FLOGEN Star Outreach (www.flogen.org), organizatë jofitimprurëse e dedikuar për (1) arritjen e qëndrueshmërisë përmes shkencës dhe teknologjisë, (2) ngritjes së profilit të shkencës dhe inxhinierisë në shoqëri, dhe (3) nderimi i duhur i shkencëtarëve dhe inxhinierëve. Që nga viti 2003 Dr. Kongoli ka qenë President i Komitetit Organizativ të Samiteve të Përpunimit Industrial të Qëndrueshëm (SIPS) që mbahen çdo vit në disa vende të botës me një pjesëmarrje mesatare prej 500 autorësh nga akademia, industria, qeveria dhe bota e sipërmarrjes që përfaqësojnë një mesatare prej 80 shtete.

Dr. Kongoli ka rreth 25 vjet përvojë të pasur shkencore dhe të teknologjisë së aplikuar përmes përfshirjes së drejtpërdrejtë në angazhime të shumta të ftuara në të gjitha kontinentet. Ai ka punuar me më shumë se 60 kompani të njohura kimike dhe metalurgjike dhe me disa universitete të njohura në mbarë botën. Dr. Kongoli në 10 vjetët e fundit ka botuar 77 libra dhe rreth 190 artikuj shkencorë dhe ka mbajtur në shumë vende rreth 200 prezantime plenare, kryesore dhe të ftuara, si dhe artikuj, raporte teknike dhe prezantime kërkimore. Ai ka shërbyer në shumë poste drejtuese në organizata kombëtare dhe ndërkombëtare.

Dr. Kongoli është Anëtar i Zgjedhur i Akademisë Euro-Mesdhetare të Arteve dhe Shkencave (EMAAS) dhe anëtar i Komitetit të Çmimit të Arritjeve Industriale të Federatës Ndërkombëtare të Kontrollit Automatik. Në vitin 2017 ai u shpërblye me “Environmental Tech CEO of the year 2017” nga revista CEO-Monthly në Britaninë e Madhe dhe në vitin 2019 iu dha titulli zyrtar Qytetar Nderi i Rio-de-Zhaneiros me një Dekret Legjislativ të posaçëm. 

## Shih edhe 
* Instituti Alb-Shkenca

## Referime
Mimoza Koka

**Mimoza Koka** është profesoreshë në Universitetin Bujqësor Tiranë dhe ka një përvojë të gjatë akademike.

## Biografia 
Gradën “Doktore e Shkencave”, Mimoza Koka e ka mbrojtur në vitin 2008 me temën Motivimi dhe fenomeni i rrjedhjes së trurit në Shqipëri. Mban titullin “Profesore e Associuar” që prej vitit 2015. Është e specializuar në Makroekonomi, Menaxhim-Administrim, Banking, Analiza Ekonomike Financiare, Analiza Socio-Ekonomike, etj. Gjithashtu është lektore në modulet “Makro ekonomi” dhe “Bazat e Ekonomisë”. 

Para përvojës akademike ka punuar në Bankën e Shqipërisë, kryesisht në Departamentin e Mbikëqyrjes Bankare. Ka kryer specializime në fushën e bankingut dhe politikës monetare në SHBA, Austri, Poloni, Slloveni, Çeki, Bullgari, Egjipt, etj. Ka marrë pjesë dhe ka referuar në mjaft konferenca kombëtare dhe ndërkombëtare, si dhe është autore tekstesh mësimore, monografive, si dhe të fjalorit të termave makroekonomikë.
Ka botuar një sërë artikujsh shkencorë brenda dhe jashtë vendit.

Është anëtare e Institutit Alb-Shkenca që prej vitit 2008 dhe ka drejtuar në vazhdimësi dhe me sukses sektorin financiar të institutit, si dhe ka kontribuar në drejtimin e seksionit të ekonomisë. 

## Shih edhe 
* Instituti Alb-Shkenca

## Referime
Tutori

**Tutori** është një term që përdoret për të përshkruar një person që shërben si udhëzues, mësues privat ose mentor, veçanërisht në kontekste arsimore. Një tutor ndihmon një individ ose një grup të vogël njerëzish për të përmirësuar njohuritë e tyre në një lëndë ose për të zhvilluar aftësi specifike. **Tutorimi** nga ana tjetër është ndihmë akademike private, zakonisht e ofruar nga një mësues ekspert; dikush me njohuri të thella ose ekspertizë të përcaktuar në një lëndë të caktuar ose grup lëndësh.

**Tutori** i quajtur zyrtarisht edhe një **mësues akademik**, është një person që ofron ndihmë ose tutelë për një ose më shumë njerëz në fusha ose aftësi të caktuara lëndore. Mësuesi shpenzon disa orë në baza ditore, javore ose mujore për të transferuar ekspertizën e tij mbi temën ose aftësinë te studenti (i quajtur edhe kujdestar). Mësimi mund të zhvillohet në mjedise të ndryshme.

## Vështrim 
Arsimi formal fillimisht dëshmohet midis skribëve të Egjiptit të lashtë, por, në shumicën e fushave, mësimi tradicionalisht trajtohej mbi baza personale, me shumicën e aftësive dhe profesioneve të transmetuara prej kohësh brenda familjeve ose nëpërmjet praktikës deri në epokën moderne. Në antikitetin klasik, klasat e ulëta mund të paguanin për udhëzime në grupe si ludi, por klasat e larta preferonin mësimin e personalizuar në shtëpi.  Në Kinën e lashtë, disa mësues aristokratë si Konfuci dhe Menciu tërhoqën kaq shumë studentë saqë krijuan filozofi me ndikim. Në Greqinë e lashtë, disa sofistë krijuan karriera fitimprurëse duke mësuar aftësitë e rëndësishme të të folurit publik për asamblenë ose gjykatat ; në veprat e Platonit, Sokrati ofron shërbime të ngjashme falas, ndërsa kritikon sofistët për mungesën e supozuar të shqetësimit për të vërtetën dhe kuptimin aktual. Në rastin e romakëve të lashtë, arsimimi i patricëve dhe plebejve të pasur shpesh ofrohej nga skllevërit grekë.

**Tutorët mbretërorë**, instruktorët personalë të sundimtarëve të ardhshëm, kanë gëzuar gjithmonë rëndësi dhe prestigj. Në veçanti, Tutori i Madh (, *tàifù* ) ishte një nga tre zotërit e mëdhenj të oborrit mbretëror të dinastisë Zhou të Kinës së lashtë. Pozicione të ngjashme mbetën në një rëndësi shumë të madhe në të gjithë Azinë Lindore deri në epokën moderne.

Sipas disa kontabilitetit, metodat e mësimdhënies filluan të bëhen më të strukturuara vetëm pas shekullit të 20-të përmes fokusimit dhe specializimit në trajnimin e tutorëve, aplikimit të tutorimit dhe vlerësimit të tutorëve.  Nga shekulli i 20-të e tutje, me përhapjen e shpejtë të arsimit të zakonshëm, kërkesa për tutorizëm është rritur gjithashtu si një mënyrë për të plotësuar arsimin formal.

## Shih edhe 
* Mentorimi
* Mësimdhënia
* Teknologjia arsimore
* Të nxënët përmes mësimit

## Referime
Arsim i hapur

**Arsimi i hapur** është një lëvizje arsimore që promovon qasje të lirë në arsim, fleksibilitet dhe përfshirje për të gjithë, duke eliminuar barrierat tradicionale si kostoja, vendndodhja apo kushtet për pranim. Ky koncept mbështetet nga filozofia se njohuritë dhe mundësitë arsimore duhet të jenë të hapura dhe të disponueshme për të gjithë, pa kufizime. 

## Vështrim 
Arsimi i hapur është një lëvizje bashkëkohore arsimore dhe edukative e themeluar mbi qasjen e hapur në arsim dhe mësimdhënie, me lidhje me lëvizje të tjera arsimore si pedagogjia kritike, dhe me një qëndrim edukativ që favorizon zgjerimin e pjesëmarrjes dhe gjithëpërfshirjes në shoqëri.  Disa autorë kanë vënë në dukje diskutimin shkencor të edukimit të hapur që buron nga lëvizjet pedagogjike progresive të edukimit të fëmijërisë së hershme, lidhur me hapjen e metodave të mësimdhënies dhe promovimin e autonomisë së nxënësit brenda dhe jashtë klasës. Duke iu rikthyer hapjes në arsimin e lartë, epoka e pasluftës e viteve 1960 dhe 1970 u përball me një "krizë mbarëbotërore në arsim"  pasi sistemet arsimore iu përgjigjën ngadalë kërkesës për arsim të lartë në një epokë prosperiteti shkencor dhe ekonomik që kërkon modele të reja për të përmbushur nevojat e një grupi shumë më të madh dhe të larmishëm nxënësish gjatë gjithë jetës.  Këto kushte çuan në krijimin e sistemeve të arsimit të hapur dhe në distancë në nivel global, i cili vetë zhvilloi shumë ide novatore dhe progresive se si të plotësohen nevojat arsimore të popullatave të mëdha dhe të ndryshme të nxënësve. Krijimi i arsimit të hapur sot si një pjesë në rritje e arsimit të zakonshëm, veçanërisht në arsimin e lartë, lidhet drejtpërdrejt me zhvillimin e universiteteve të arsimit të hapur duke filluar në vitet 1970. 

Shfaqja më e fundit e arsimit të hapur lidhet me aftësinë për të ndarë burimet në ueb me pak kosto në krahasim me shpërndarjen e materialit të mbrojtur nga kopjimi i zakonshëm brenda arsimit të lartë. Shembujt e hershëm të kësaj janë programi OpenCourseWare, i krijuar në 2002 nga Instituti i Teknologjisë i Massachusetts (MIT), i cili u pasua nga më shumë se 200 universitete dhe organizata, dhe Connexions, i krijuar në Universitetin Rice në 1999, i cili u shndërrua në OpenStax . Ngjashëm me Deklaratën e Berlinit për Qasjen e Hapur në Njohuri në Shkencat dhe Shkencat Humane nga lëvizja Open Access, janë qëllimet dhe synimet nga arsimi i hapur të specifikuara në Deklaratën e Arsimit të Hapur të Cape Town . MOOC është një formë më e re e kursit online bazuar në parimet e hapjes, e cila ka marrë vëmendje në rritje që nga fillimi i viteve 2010, ilustruar nga platformat online si edX, Coursera dhe Udacity .

## Shih edhe 
* Arsimi falas
* Burimet e hapura arsimore

## Referime
Indeksi i citimit

**Indeksi i citimit** është një lloj indeksi bibliografik, një indeks i citimeve midis botimeve, i cili i lejon përdoruesit të përcaktojë lehtësisht se cilat dokumente të mëvonshme citojnë cilat dokumente të mëparshme. Një formë e indeksit të citimit gjendet për herë të parë në literaturën fetare hebraike të shekullit të 12-të. Indekset e citimeve ligjore gjenden në shekullin e 18-të dhe u bënë të njohura nga citatorë të tillë si Shepard's Citations (1873). Në vitin 1961, Instituti për Informacionin Shkencor (ISI) i Eugene Garfield prezantoi indeksin e parë të citimeve për punimet e botuara në revista akademike, fillimisht *Indeksin e Citimit të Shkencave* (SCI), dhe më vonë *Indeksin e Citimit të Shkencave Sociale* (SSCI) dhe *Artet dhe Shkencat Humane. Indeksi i Citimit* (AHCI). Shoqëria Amerikane Kimike e konvertoi Shërbimin e saj të Abstraktit Kimik të printuar (i themeluar në 1907) në SciFinder të aksesueshëm nga interneti në 2008. Indeksimi i parë i automatizuar i citimit  u bë nga CiteSeer në 1997 dhe u patentua.  Burime të tjera për të dhëna të tilla përfshijnë Google Scholar, Microsoft Academic, Elsevier's Scopus dhe *iCite * i Institutit Kombëtar të Shëndetit .  

## Historia 
Indeksi më i hershëm i njohur i citimeve është një indeks i citimeve biblike në literaturën rabinike, *Mafteah ha-Derashot*, që i atribuohet Maimonides dhe ndoshta daton në shekullin e 12-të. Është organizuar sipas alfabetit sipas frazës biblike. Indekset e mëvonshme të citimeve biblike janë në rendin e tekstit kanonik. Këta indekse citate u përdorën si për studime të përgjithshme ashtu edhe për ato juridike. Indeksi i citimeve Talmudike *En Mishpat* (1714) madje përfshinte një simbol për të treguar nëse një vendim talmudik ishte anashkaluar, ashtu si në *Citimet e Shepardit* të shekullit të 19-të.   Ndryshe nga indekset moderne të citimeve të studiuesve, vetëm referencat për një vepër, Biblën, u indeksuan.

Në literaturën juridike angleze, vëllimet e raporteve gjyqësore përfshinin lista të rasteve të cituara në atë vëllim duke filluar me *Raportet e Raymond* (1743) dhe të ndjekura nga *Raportet e Douglas* (1783). Simon Greenleaf (1821) publikoi një listë alfabetike të rasteve me shënime mbi vendimet e mëvonshme që prekin autoritetin precedent të vendimit origjinal. 

William Adair, një ish-president i ''Shepard's Citations*, sugjeroi në vitin 1920 se indekset e citimeve mund të shërbenin si një mjet për gjurmimin e literaturës shkencore dhe inxhinierike.  Pasi mësoi se Eugene Garfield kishte një mendim të ngjashëm, Adair korrespondoi me Garfield në 1953.  Korrespondenca e shtyu Garfield të shqyrtonte indeksin *e citimeve të Shepard-it* si një model që mund të shtrihej në shkenca. Dy vjet më vonë Garfield botoi "Indekset e citimeve për shkencën" në revistën *Science'' .  Në vitin 1959, Garfield filloi një biznes konsulence, Instituti për Informacionin Shkencor (ISI), në Filadelfia dhe filloi një korrespondencë me Joshua Lederberg për idenë. 

## Shih edhe 
* Citimi
* Hulumtimi
* Metodologjia
* Google Scholar

## Literatura 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Referime
Fjalor Enciklopedik i Edukimit

**Fjalori Enciklopedik i Edukimit** është një burim i rëndësishëm i njohurive që ofron një kuptim të thellë të temave dhe koncepteve të ndryshme në fushën e arsimit dhe edukimit. Kjo enciklopedi është përpiluar nga Prof. Dr. Hajrullah Koliqi dhe përmban një përmbledhje gjithëpërfshirëse të teorive, filozofive, metodave dhe praktikave edukative-arsimore, si dhe biografi të personaliteteve të shquara në këtë fushë.

Kjo enciklopedi është një mjet i paçmuar për studentët, mësimdhënësit, studiuesit, pedaogët dhe të gjithë ata që janë të interesuar në zhvillimin dhe përmirësimin e edukimit dhe arsimit. Ai jo vetëm që ofron një bazë të gjerë teorike, por edhe zgjidhje praktike dhe analiza kritike që mund të aplikohen në fusha të ndryshme të edukimit.

Në këtë enciklopedi, lexuesit mund të gjejnë informacione mbi:

#Historinë e edukimit: Përshkrime të detajuara mbi zhvillimin e sistemit edukativ në botë dhe në trojet shqiptare.
#Filozofinë e edukimit: Diskutime mbi parimet filozofike që kanë ndikuar dhe formuar teoritë edukative përgjatë historisë.
#Teoritë e edukimit: Analiza të thelluara të teorive të ndryshme edukative, nga klasikët deri tek teoritë moderne dhe bashkëkohore.
#Metodat dhe praktikat edukative: Udhëzime praktike dhe metoda inovative që përdoren në klasat e sotme për të përmirësuar procesin e mësimdhënies dhe mësimnxënies.
#Personalitete të shquara në fushën e edukimit: Biografi të përmbledhura dhe kontributet e figurave të shquara që kanë ndikuar thellë në fushën e edukimit.
#Reformat edukative-arsimore: Të dhëna mbi reformat kryesore që kanë transformuar sistemet edukative në vende të ndryshme dhe në kontekstin shqiptar.

## Referime
Juvenili

**Juvenili** është një organizëm individual (sidomos një kafshë ) që nuk e ka arritur ende formën e tij të rritur, pjekurinë seksuale ose madhësinë. Juvenilët mund të duken shumë të ndryshëm nga forma e të rriturve, veçanërisht në ngjyrë dhe mund të mos plotësojnë të njëjtin vend si forma e të rriturve.  

## Vështrim 
Në shumë organizma, juvenili ka një emër të ndryshëm nga i rrituri (shih Listën e emrave të kafshëve ).

Disa organizma arrijnë pjekurinë seksuale në një metamorfozë të shkurtër, siç është ekdiza në shumë insekte dhe disa artropodë të tjerë. Për të tjerët, kalimi nga mosha e vegjëlisë në moshën e pjekurisë së plotë është një proces më i zgjatur - puberteti te njerëzit dhe speciet e tjera (si primatët më të lartë dhe balenat ), për shembull. Në raste të tilla, të vegjëlit gjatë këtij transformimi nganjëherë quhen **nën të rritur** .

Shumë jovertebrorë ndalojnë zhvillimin me arritjen e moshës madhore. Fazat e këtyre jovertebrorëve janë larvat ose nimfat.

Tek vertebrorët dhe disa jovertebrorë (p.sh. merimangat ), format e larvave (p.sh. pulat ) zakonisht konsiderohen si një fazë zhvillimi më vete, dhe "juvenile" i referohet një faze pas larvës që nuk është rritur plotësisht dhe nuk është pjekur seksualisht. Në amniotët, embrioni përfaqëson fazën e larvës. Këtu, një "i mitur" është një individ në kohën midis çelës/lindjes/mbirjes dhe arritjes së pjekurisë.

## Shih edhe 
* Juvenilia

## Referime
FC Lorient

**Football Club de Lorient Bretagne Sud** është një klub futbolli me qendër në Lorient, i themeluar në vitin 1926.

## Historia 
Lorient u më 2 prill 1926. Në 2002 ata fituan Coupe de France dhe në 2020 ata fituan Ligue 2.

## Nderimet 
* Ligue 2
** **Fitues**: 2019-20
* Championnat National
** **Fitues**: 1994-95
* Coupe de France
** **Fitues**: 2001-02
* Coupe de la Ligue
** Nenkampion: 2001-02
* Trophée des Champions
** Nenkampion: 2002

## Skuadra aktuale 
*31 gusht 2024*

## Referime
Filmografia e Robert Downey Jr.

[parapamje|250px|Downey në [San Diego Comic-Con 2014]]
Aktori amerikan Robert Downey Jr. bëri debutimin e tij në aktrim në vitet 1970 *Pound*, me regji të babait të tij Robert Downey Sr., në moshën pesë vjeçare. Në vitet 1980, Downey u konsiderua anëtar i Brat Pack pasi u shfaq në filmat *Weird Science* me Anthony Michael Hall (1985), *Back to School* me Rodney Dangerfield (1986), *Less than Zero* me Andrew McCarthy (1987), dhe *Johnny Be Good* përsëri me Hall (1988). Downey gjithashtu luajti në filmat *True Believer* (1989) dhe *Chances Are* (1989), dhe ishte një anëtar i rregullt i kastit në shfaqjen e së mbrëmjes vonë *Saturday Night Live* më 1985.

Në vitet 1990, Downey u shfaq në filmat *Air America* me Mel Gibson (1990), *Soapdish* me Sally Field (1991), *Chaplin* si Charlie Chaplin (1992), *Heart and Souls* me Alfre Woodard dhe Kyra Sedgwick (1993), *Short Cuts* me Julianne Moore (1993), *Only You* me Marisa Tomei (1994), *Richard III* me Ian McKellen (1995), dhe *U.S. Marshals* me Tommy Lee Jones (1998). Roli i tij në *Chaplin* i dha atij një nominim për Academy Award për Aktorin më të Mirë dhe një BAFTA Award për Aktorin më të Mirë në një Rol Kryesor.

Downey kishte një rol të rregullt në serinë televizive *Ally McBeal* në 2000, i cili i dha atij një Golden Globe për Aktorin më të Mirë Dytësor. Më pas ai u luajt në filmat e vitit 2003 *The Singing Detective* së bashku me Robin Wright dhe *Gothika* me Halle Berry.. Në vitin 2005, ai luajti në *Kiss Kiss Bang Bang* me Val Kilmer; në *Good Night, and Good Luck* me David Strathairn dhe George Clooney; dhe bëri zërin e personazhit të Patrick Pewterschmidt në serinë e  animuar *Family Guy*. Një vit më pas, ai u shfaq në filmin e animuar fantastiko-shkencor *A Scanner Darkly* dhe si Paul Avery në filmin e vitit 2007 *Zodiac*.

Downey mori rolin e Tony Stark / Iron Man në filmin e Marvel Studios *Iron Man* (2008). Ai përsëriti rolin në *Iron Man 2* (2010), *The Avengers* (2012), *Iron Man 3*, *Avengers: Age of Ultron* (2015), *Captain America: Civil War* (2016), *Spider-Man: Homecoming* (2017), *Avengers: Infinity War* (2018), dhe *Avengers: Endgame* (2019). U zbulua në korrik 2024 se ai do të kthehej në [Marvel Cinematic Universe]], këtë herë si Victor von Doom / Doctor Doom in *Avengers: Doomsday* (2026) dhe *Avengers: Secret Wars* (2027). Ai gjithashtu luajti në filmat *Tropic Thunder* (2008) dhe *The Soloist* (2009), dhe luajti personazhin titullar në *Sherlock Holmes* (2009) dhe *Sherlock Holmes: A Game of Shadows* (2011).

## Film
## Television
## Teatri 
## Video lojëra
## Video muzikore
## Referime
## Lidhje të jashtme
* Robert Downey Jr. në IMDb
* Robert Downey Jr. në Rotten Tomatoes
Rritja

**Rritja** është një proces i rritjes dhe zhvillimit të një organizmi të caktuar biologjik. Të gjitha qeniet e gjalla rriten në përmasa që nga lindja derisa të arrijnë dimensionet maksimale karakteristike për çdo specie, të cilat varen edhe nga kushtet mjedisore . Është ky proces i rritjes natyrore të madhësisë që quhet rritje individuale . 

## Rritja individuale 
Në ekologji, rritja e popullsisë quhet rritja e numrit të individëve të një specie që jetojnë në një ekotop të caktuar. Ky proces studiohet përmes dinamikës së popullsisë . Krahas të gjitha transformimeve të individit gjatë jetës së tyre.

Çdo qelizë e gjallë rritet në madhësi, duke përthithur dhe metabolizuar lëndët ushqyese, që nga momenti kur ndahet nga *qeliza motër* derisa të arrijë një madhësi nga e cila qeliza, ose ndahet për të krijuar dy *qeliza bija* (shih qelizën e ciklit ), ose kryen funksion specifik (nëse është qelizë e diferencuar ) deri në momentin e vdekjes së saj. 

Qeniet e gjalla shumëqelizore rriten në madhësi nga ndarja e qelizave në indet e tyre dhe gjithashtu nga rritja individuale e qelizave të tyre. 

Rritja e masës trupore, nëpërmjet shumëzimit të qelizave (hiperplazia) dhe rritjes së vëllimit qelizor (hipertrofia), e cila mund të identifikohet në njësi si g/ditë, g/muaj, kg/muaj, kg/vit, cm/muaj, cm/ vit, domethënë një rritje në "njësinë e masës" në një "njësi të kohës".

Rritja e fëmijës matet zakonisht me tre parametra: lartësia; pesha dhe perimetri i kokës. Të gjithë këta parametra janë tabeluar dhe përcaktuar nga kurba statistikore të probabilitetit të quajtura përqindje, me përqindjen e 50-të që korrespondon me rritjen normale. Për Portugalinë, tabela e rritjes për vajzat deri në 24 muaj është si më poshtë: http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/ca/Tabela_Crescimento_Meninas.pdf .

https://sites.google.com/view/ppfm-spreadsheet/

## Rritja e bimëve 
"Bimët" shumëqelizore, duke përfshirë bimët e gjelbra, kërpudhat dhe algat, kanë aftësinë të rrisin vëllimin e trupit të tyre ose " kormës " me ndarje të thjeshtë qelizore të indeve të tyre.

### Rritja e bimëve vaskulare 
Bimët vaskulare - bimët jeshile me organe të diferencuara, të cilat përfshijnë spermatofite (bimë që prodhojnë fara ) dhe pteridofite - kanë dy lloje rritjeje:

* Rritja primare, e bazuar në meristemin apikal, i cili nxit rritjen lineare të kërcellit dhe rrënjës, dhe formimin e sythave, të cilët krijojnë degë dhe gjethe ; dhe
* Rritja dytësore, e nxitur nga kambiumi vaskular, i cili krijon drurin, dhe nga kambiumi kortikal, i cili krijon korteksin, domethënë "lëvoren" e bimëve drunore .

## Shih edhe 
* Biologjia
* Rritja ekonomike
* Rritja e popullsisë

## Referime
Programi arsimor

**Programi arsimor** është një program i shkruar nga një institucion arsimor ose ministria e arsimit, i cili përcakton ecurinë mësimore të çdo lënde në të gjitha fazat e arsimit formal. 

## Vështrim 
Programi arsimor është një plan i strukturuar dhe i organizuar që përcakton përmbajtjen, objektivat, metodat dhe vlerësimin e mësimit për një periudhë të caktuar kohore në një institucion arsimor. Ai është një udhëzues që ndihmon mësuesit dhe nxënësit në përcaktimin e tematikave që duhet të mbulohen, mënyrës së mësimdhënies dhe mënyrës së matjes së përparimit të nxënësve. Programi arsimor mund të jetë i nivelit të arsimit parauniversitar, universitar ose të trajnimeve profesionale, dhe gjithashtu mund të jetë specifik për lëndë të caktuara, si matematika, shkencat natyrore, historia, etj.

Kur flasim për reformat në arsim, flasim gjithmonë për reformën e programimit të mësimdhënies. Programi aktual është kritikuar se është statik, i plotë, i përgjithshëm dhe abstrakt, tepër i gjerë, horizontalisht dhe vertikalisht tepër i gjerë dhe i pa përafruar me nevojat dhe interesat zhvillimore të fëmijëve. Nga ana tjetër, thuhet se programimi i kurrikulës është një proces i vazhdueshëm, dinamik, një punë konkrete e lidhur drejtpërdrejt me praktikën arsimore. Prandaj, është e nevojshme të përcaktohen rezultatet e arsimit përmes programimit, dhe jo vetëm qëllimeve.

Në programin arsimor përcaktohen:

# **Objektivat mësimore** – Çfarë duhet të mësojnë nxënësit pas një periudhe të caktuar.
# **Përmbajtja mësimore** – Tema dhe lëndët që duhet të mbulohen gjatë kursit ose vitit shkollor.
# **Metodat e mësimdhënies** – Strategjitë dhe teknikat që do të përdoren për të mësuar dhe angazhuar nxënësit.
# **Vlerësimi i nxënësve** – Si do të matet përparimi i nxënësve dhe rezultatet që ata kanë arritur.

## Shih edhe 
* Kurrikula
* Plani i mësimit
* Filozofia e edukimit
Grafoskopi

parapamje| Grafoskop nga E. Ziegler (Paris); rreth. 1880
**Grafoskopi** ishte një pajisje e shekullit të 19-të e përdorur në sallone për të përmirësuar shikimin e fotografive dhe tekstit. 

Grafoskopi supozohet të bazohet në një patentë të vitit 1864 të Charles John Rowsell.  Këto artikuj risi përbëheshin nga një xham zmadhues i vetëm, shpesh në një kornizë druri, në një strukturë të përgjithshme që mund të shembet në një formë drejtkëndore kompakte. Zakonisht përfshihej edhe një mbajtës fotografie/karte. Një aparat KOMBI shpesh kishte përfshirë në dizajnin e tij një grafoskop për shikim më të mirë të filmit. Shumë pajisje kombinuan një stereoskop dhe grafoskop.

Grafoskopi si pajisje optike është përdorur edhe në mësimdhënie ose prezantime për të shfaqur imazhe, tekste ose vizatime të krijuara në fletë transparente mbi një sipërfaqe të madhe, si muri apo ekrani. Ai funksionon duke përdorur një burim drite dhe një sistem lentesh për të zmadhuar dhe projektuar përmbajtjen.

## Shih edhe 
* Projektori
* Teleskopi
Ludwig Göransson

**Ludwig Emil Tomas Göransson** (; lindi më 1 shtator 1984) është një kompozitor, dirigjent, kantautor dhe producent suedez.

Si producent diskografike, ai ka bashkëpunuar shpesh me Childish Gambino, duke prodhuar ndër të tjera albumet e tij studio *Camp*, *Because the Internet* dhe *"Awaken, My Love!"*. Puna prodhuese e Göransson në tekjen e Gambino të vitit 2018 "This Is America" ​​u prit me vlerësime dhe vlerësime, duke përfshirë dy Grammy Award — për Rekordin e Vitit dhe Këngën e Vitit. Ai gjithashtu ka prodhuar për artistë të tjerë të regjistrimit, si Adele, Alicia Keys, Rihanna, Chance the Rapper, Haim, Justin Timberlake, Kendrick Lamar, Travis Scott dhe Moses Sumney.

Göransson është gjithashtu i njohur për punën e tij në seritë televizive amerikane si *Community*, *New Girl* dhe *The Mandalorian*, të cilat i dhanë atij Primetime Emmy Award për Kompozimin e Jashtëzakonshëm Muzikor për një Seri për sezonin 1 dhe finalet e sezonit 2. Ai kompozoi temën kryesore për serinë spinoff të *The Mandalorian*, *The Book of Boba Fett*, i cili debutoi më 2021.

Ai ka shënuar për filmat *Fruitvale Station*, ekskluzivitetin *Rocky*, *Creed* dhe *Creed II*, *Venom*, *Tenet* dhe *Turning Red.*. Ai gjithashtu kompozoi fanfaren 2021–23 për Warner Bros. Pictures dhe fanfaren e re dhe aktuale për logon e markës *Star Wars*. Për punën e tij në filmin superhero të vitit 2018 *Black Panther*, ai fitoi Academy Award for Best Original Score dhe Grammy Award for Best Score Soundtrack for Visual Media. Ai më tej shënoi filmin e dytë *Black Panther*, *Wakanda Forever* të vitit 2022, duke arritur një nominim për Academy Award for Best Original Song për "Lift Me Up" të interpretuar nga Rihanna. Puna e tij në filmin epik biografik të Christopher Nolan, *Oppenheimer* (2023) fitoi fitoret e tij të para në  BAFTA Awards dhe Golden Globe Awards, dhe një fitore të dytë në Academy Awards.

## Jeta e hershme
Göransson lindi dhe u rrit në Linköping. Nëna e tij Maria, një luleshitëse, është nga Varshava, Poloni, dhe babai i tij Tomas, një mësues kitarë, është suedez. Ai ka një motër më të madhe të quajtur Jessika. Ai është emëruar pas Ludwig van Beethoven. Ishte në atë universitet që Ludwig u takua me Ryan Coogler, për të cilin Ludwig kompozoi partiturën për filmin e shkurtër fitues të çmimeve *Fig* në 2011 (shkruar nga Alex George Pickering), të cilin Coogler e drejtoi ndërsa ishte në USC. Dyshja më pas do të punonin së bashku në *Fruitvale Station*, *Creed* dhe *Black Panther*. Menjëherë pas diplomimit në USC, ai filloi punën duke ndihmuar Theodore Shapiro, një kompozitor i njohur për filma si *Along Came Polly*, *The Devil Wears Prada*, *Idiocracy*, dhe *Tropic Thunder*. Pushimi i parë i Göransson erdhi në vitin 2009 si kompozitor për sitcom *Community*.

## Filmografia
### Films
### Television
## Referime
## Lidhje të jashtme
*
Dheshkronja

**Dheshkronja** është një fjalë e krijuar (neologjizëm) nga Sami Frashëri për të shqipëruar termin "gjeografi" por njëkohësisht është edhe titulli i njërës prej veprave të tij më të rëndësishme, botuar në vitin 1888 në Bukuresht. 

Në këtë libër, Samiu paraqet një pasqyrë të gjeografisë botërore (përfshirë edhe vendet e banuara me shqiptarë në Ballkan), duke përshkruar kontinente, vende, popuj të ndryshëm dhe natyrën. Vepra synonte t’i ndihmonte lexuesit shqiptarë të njihnin botën përreth dhe të përfitonin njohuri të reja në një kohë kur arsimimi ishte i kufizuar. Me këtë libër, Samiu kontribuoi në përpjekjet për të krijuar një terminologji shkencore shqipe dhe për të mënjanuar përdorimin e fjalëve të huaja.

"Dheshkronja" mishëron përpjekjen e tij për të sjellë dije moderne në gjuhën shqipe dhe për të arsimuar dhe edukuar kombin mbi hapësirën e tij dhe lidhjet me pjesën tjetër të botës. Ky term, që fillimisht u përdor gjerësisht nga autorë të tjerë në përpjekje për të konsoliduar fjalorin shkencor shqip, filloi të dalë nga përdorimi në fund të viteve '20 të shekullit XX, duke u zëvendësuar me termin ndërkombëtar "gjeografi". Megjithatë, trashëgimia e "Dheshkronjës" mbetet një dëshmi e rëndësishme e përpjekjeve të Rilindjes Kombëtare për të ndërtuar një identitet kulturor dhe shkencor shqiptar.

## Referime
Meraklı Adamın 10 Günü

***Meraklı Adamın 10 Günü*** (Shqip: *10 Ditët e Njeriut Kureshtar*) është një film dramatik turk me regji nga Uluç Bayraktar dhe shkruar nga Mehmet Eroğlu dhe Damla Serim, që u publikua në Netflix më 7 nëntor 2024. Kasti i filmit përfshin Nejat İşler, Şenay Gürler, Hazal Subaşı, İlayda Akdoğan, Rıza Kocaoğlu dhe Kadir Çermik.

## Luajnë 
* Nejat İşler - Sadik Adil Oçal
* Şenay Gürler - Meral
* Hazal Subaşı - Gylhan Koseollu
* İlayda Akdoğan - Hatixhe / Pënar
* Rıza Kocaoğlu - Zejnel
* Kadir Çermik - Hyso
* Ayten Uncuoğlu - Shazije
* Cem Uslu
* Ece İrtem
* Gurur Çiçekoğlu
* Sezer Arıçay
* Onur Gürçay
* Cem Özeren

## Referime
## Lidhje të jashtme 
*Meraklı Adamın 10 Günü në Netflix
Shoqata "Motrat Qiriazi"

Në vitin 1989, Igballe Rogova, së bashku me motrën e saj Safete Rogova dhe disa intelektuale të tjera, themeluan shoqatën "Motrat Qiriazi", me synim përmirësimin e kushteve të jetesës për gratë dhe vajzat, duke luftuar analfabetizmin dhe promovuar arsimimin. Gjatë viteve të rezistencës kolektive të viteve 1990 në Kosovë, aktiviteti i shoqatës "Motrat Qiriazi" u përqendrua në ngritjen e vetëdijes për të drejtat e gruas, për barazi dhe fuqizim. 

## Vitet 1994-1995 dhe Regjioni i Hasit 
Gjatë viteve 1994-1995, aktiviteti i shoqatës u përqendrua në regjionin e Hasit, duke mbajtur takime të vazhdueshme me gratë dhe vajzat e Hasit për emancipimin dhe vetëdijesimin për të drejtat e tyre. Shoqata realizoi shumë projekte për ndërtimin e shkollave të reja, hapjen e shkollave të mesme dhe pasurimin e shkollave me biblioteka. Paralelisht, u hapën kurse për mësimin e gjuhës angleze, kurse për amvisni, frizere, rrobaqepësi dhe auto-shkollë (Farnsworth, 2008).

## Infrastruktura dhe Protestat 
Shoqata "Motrat Qiriazi" e vuri në dukje problemin e infrastrukturës, ujit dhe filloi asfaltimin e rrugëve, furnizimin me ujë të pijshëm dhe ambulancave. Ajo botoi revistën *Të jesh Grua*, realizoi filma dokumentarë për problemet e gruas dhe mori pjesë në protestat kundër shkeljeve të të drejtave të njeriut dhe dhunës në Kosovë, si protestat e marsit të vitit 1998.

## Botime dhe Kontributi Kulturor 
Shoqata kontribuoi për botimin e librave, si monografia *Motrat Qiriazi*  e Dhimitër Dishnicës, poezitë e Shqipe Malushit me titull *Për ty* (Malushi, 2011), dhe poezitë e Flora Brovinës *Thirrje e Kosovës* (Brovina, 1999). Aktiviteti i shoqatës nuk u ndal vetëm në këto drejtime. Ajo realizoi dhe shpërndau audiokaseta, të cilat u shpërndanë fshat më fshat, bibliotekë më bibliotekë, si: *Përrallëza për fëmijë*, *Qiriri i pashuar,* *Poezi e uratë* (në përkujtim të njëvjetorit të kalimit në amshim të Nënës Terezë), *Harqet e Urave*, *Vargjet e Poeteshave*, *Klithje e Kosovës, Rrëfimet Tona* dhe *T’i Njohim të Drejtat Tona*.

## Kontributi i Safete Rogovës 
Kontribut të madh për realizimin e aktiviteteve ofroi përvoja e artistes së skenës Safete Rogova dhe zëri i saj i veçantë me shqiptim të lakmueshëm artistik.

## Rikthimi i Figurës së Motrave Qiriazi 
Për 20 vjet rresht, gjatë veprimtarisë së shoqatës "Motrat Qiriazi", ajo ia doli mbanë ta rikthejë dinjitetshëm figurën e ndritshme të dy motrave Sevasti dhe Parashqevi Qiriazi, të cilat hapën shkollën e parë shqipe për vajza në Korçë, në vitin 1892 (Portal i Shkollor, 2024).

## Referime
Julian Shehu

**Julian Shehu** është studiues dhe inxhinier i agromjedisit dhe ekologjigjë, diplomuar në Fakultetin e Bujqësisë dhe Mjedisit, në Tiranë. 

## Biogragfia 
Pas përfundimit të studimeve themelore ka mbrojtur gradën “Master” (2007), “Doktor” (2009), pastaj ka vazhduar si “Profesor i Asociuar” Ministria e Arsimit dhe Shkencës (2011), “Profesor”, Ministria e Arsimit dhe Shkencës (2015) në drejtimet e kërkimit: fusha e florës dhe vegjetacionit, habitatet natyrore, bioakumulimi i metaleve, trajtimi energjitik i mbetjeve.

Pozicioni aktual i tij është në stafin akademik të Fakultetit të Shkencave të Natyrës, UT (2017 në vijim); përgjegjës departamenti Qendra Kërkimore e Florës dhe Faunës, Fakulteti i Shkencave të Natyrës, UT (2020 në vijim); Zv. dekan për Kooperimin Shkencor dhe Marrëdhëniet me Publikun, Fakulteti i Bujqësisë dhe Mjedisit, UBT (2012-16); përgjegjës i Grupit Mësimor-Kërkimor të Botanikës, FBM, UBT (2013-16); lektor Botanika sistematike, Fakulteti i Shkencave të Natyrës, UT (2018); lektor Fitogjeografia Fakulteti Shkencave të Natyrës, UT (2018 në vijim); lektor Master Shkencor Botanika sistematike; departamentet Agromjedis dhe Ekologji, Mbrojtja e Bimëve, Prodhimi shtazor, Akuakulturës dhe Peshkimit, FBM, UBT (2005-17); lektor i Botanikës sistematike, Departamenti Inxhinierisë Pyjore, FIP, UBT (2007-16); lektor Master i Shkencave, Arkeo-etnobotanikë, Paleobotanikë, Departamenti i Arkeologjisë, Fakulteti Histori-Filologjisë, UT (2014 në vijim); lektor Master i Shkencave Trajtimi Energjitik i Mbetjeve, UBT-Universiteti Politeknik i Tiranës (2015-17); lektor në shkollën e doktoraturës, Evolucioni në Sistematikën e Bimëve, FBM (2012-15); përgjegjës i Kopshtit Botanik “Xhafer Qosja” (2005-16); anëtar i Shoqatës “Saving and Protection of Environment Nature in Albania” (2002); drejtues i Shoqatës ALBNATURE (NGO) (2003-08); anëtar i Administratës së Institutit Alb-Shkenca (2008-në vijim); Elsevier reviewer for the Journal of Hazardous Materials (2008-në vijim); reviewer for the Journal Waste and Biomass Valorization (2013-në vijim); pjesëmarrës dhe drejtues në projekte ndërkombëtare (TEMPUS, NATO sfp, CEPUS, Interreg, IPA etj); ekspertiza në fushën e mjedisit.   

## Shih edhe 
* Instituti Alb-Shkenca

## Referime
Robert Magari

**Robert Magari** është studiues, inxhinier dhe profesor universitar shqiptar. 

## Biografia 
Robert Magari ka marrë MS në Statistikë dhe PhD në Statistikë Gjenetike nga Louisiana State University, SHBA. Ai gjithashtu ka mbrojtur disertacionin për ‘Kandidat i Shkencave’ si dhe i është akorduar titulli ‘Profesor’ në Shqipëri.
Prof. Magari ka punuar 10 vjet si asistent profesor, profesor dhe përgjegjës i Katedrës së Gjenetikës së Bimëve, Universiteti Bujqësor i Tiranës. Ai ka rreth 25 vjet që punon në industrinë biofarmaceutike dhe mjekësore në SHBA. Aktualisht ai është Drejtor i ‘Biostatistics and Data Management’ në Beckman Coulter Inc., ku drejton një ekip global të lokalizuar në disa shtete të SHBA-së, Kinë dhe Europë. Gjatë punës së tij në Beckman Coulter, Robert Magari ka qënë bashkëpunëtor në shumë produkte diagnostikuese që përdoren gjerësisht sot në laboratorë dhe spitale në mbarë botën, duke përfshirë edhe tre teste për COVID-19. Krahas kësaj, Dr. Magari ka dhënë mësim në statistikë si Adjunct Professor në Department of Statistics, Florida International University, Miami dhe NOVA Southeastern University, Ft. Lauderdale, SHBA.
Robert Magari është anëtar bordi i Clinical and Laboratory Standard Institute (CLSI). Në kuadrin e këtij instituti, ai është bashkautor në zhvillimin e disa standardëve për testimet klinike. Dr. Magari ka botuar libra, punime shkencore, referuar në konferenca ndërkombëtare si dhe ka shërbyer si konsulent për disa kompani. Ai gjithashtu është bashkautor në disa patenta për aplikime klinike dhe konsiderohet si një nga figurat kryesore të statistikës së aplikuar në industrinë e diagnostikimeve klinike.

Robert Magari ka shërbyer si kryetar i seksionit të ‘Shkencave të Natyrës’ dhe Krye-redaktor i revistës shkencore AKTET të Institutit Alb-Shkenca.
## Shih edhe 
* Instituti Alb-Shkenca

## Referime
Roza Allabashi

**Roza Allabashi** është studiuese dhe profesoreshë në Universitetin e Burimeve Natyrore dhe Shkencave të Jetës (University of Natural Resources and Life Sciences), në Vjenë, Austri.

## Biografia 
Dr. Allabashi kreu studimet e larta në Universitetin Teknik të Vjenës, ku në vitin 1985 mbron diplomën me rezultate të shkëlqyera dhe merr titullin “Inxhiniere e Diplomuar” (DI). Gjatë viteve 1985-1992 punon si profesoreshë në Fakultetin e Shkencave të Natyrës, në Katedrën e Kimisë Analitike. Në vitin 1996 mbron me sukses Doktoraturën në Universitetin Teknik të Vjenës, ku punon si punonjëse mësimore-shkencore deri në vitin 1998. Prej këtij viti Roza është punonjëse shkencore në Universitetin e Shkencave të Jetës dhe Burimeve Natyrore (BOKU) në Vjenë, Austri, në Departamentin Ujërat-Atmosfera-Mjedisi, në Institutin e inxhinierisë Sanitare dhe Kontrollit të Ndotjes së Ujërave (Institute of Sanitary Engineering and Water Pollution Control-SIG, BOKU), ku drejton punën shkencore në grupin e kimisë së ujërave si dhe laboratorin përkatës të analizave kimike. Krahas kësaj ajo është e angazhuar në procesin e mësimdhënies në këtë universitet.
Gjatë karrierës së saj profesionale, Roza ka kontribuar në rreth 50 projekte shkencore kombëtare e ndërkombëtare në fushën e monitorimit të cilësisë së ujërave, vlerësimin e teknologjive inovative për pastrimin e ujërave, menaxhimin e qëndrueshëm të tyre në zonat urbane, si dhe analizën e mikrondotësve në ujin e pijshëm e burimet ujore mjedisore. Roza ka qenë iniciatore e disa projekteve të përbashkëta midis Universitetit ku punon me Universitetin Politeknik dhe Universitetin Bujqësor të Tiranës, duke kontribuar në rritjen e nivelit mësimor e shkencor në universitetet shqiptare dhe përfshirjen e tyre në zgjidhjen e problemeve të vendit. Roza ështe anëtare aktive e Shoqatës Ndërkombëtare të Ujërave (IWA), Shoqatës së Kimistëve të Austrisë (GÖCh) dhe të Gjermanisë (GDCh), në seksionet përkatëse të kimisë së ujërave dhe mjedisit.

Dr. Roza Allabashi është anëtare e Institutit Alb-Shkenca qysh në themelimin e tij dhe ka marrë pjesë në shumë aktivitete të organizuara në këtë kuadër, si dhe në botimin e revistës AKTET. Me ekspertizën e saj të gjatë, Roza ka dhënë e jep kontributin e saj në organizimin e drejtimin e sektorit të mjedisit.

## Shih edhe 
* Instituti Alb-Shkenca

## Referime
Emona Center

**Emona Center** është një rrjet i marketeve në Vushtrri, Kosovë, që operon në sektorin e shitjes me shumicë, pakicë dhe ndërtim. Biznesi u themelua nga Riza dhe Agron Mikullovci. Kompania është rritur në mënyrë graduale dhe pa zhvillime të bujshme, duke ofruar një shembull të qëndrueshëm të zhvillimit të shëndetshëm dhe afatgjatë. Aktualisht, kompania operon me 16 pika në 7 qytete të Kosovës.

## Historia 
## Dekorime 
Vlerësime ndërkombëtare për cilësinë dhe shërbimin:

* , Gjenevë, 2017
* , Frankfurt, 2018
* , Madrid, 2021

## Struktura organizative 
EMC Group, bën distribuimin e produkteve në të gjithë Kosovën, duke u angazhuar që konsumatorët të kenë çasje në produktet vendore dhe ndërkombëtare. Përveç gamës së gjerë të produkteve, Emona Center sjell risi në treg, duke ofruar produkte dhe marka të reja që nuk kanë qenë më parë pjesë e tregut kosovar.

Pjesë e Emona Center është edhe , e cila fokusohet në sektorin e ndërtimit.

## Të dhënat financiare 
## Kritika 
## Shiko edhe 
* Stone Castle
* Gjirafa (kompani)

## Lidhje të jashtme 
* https://emonacenter.com/

## Referime
Safete Rogova

## Biografia 
Safete Rogova aktore e njohur shqiptare nga Kosova, lindi në Gjakovë më 1 mars 1946. Ajo kaloi fëmijërinë e saj në Gjakovë, përpara se të zhvendosej në Prishtinë. Ka diplomuar në Gjuhë dhe Letërsi, si dhe në Dramë. Si një nga aktoret e para gra në Kosovë, ajo është një aktore e njohur dhe aktiviste për të drejtat e grave. Në vitin 2013, ajo u nderua me Medaljen Presidenciale të Meritës për karrierën e saj në teatër dhe për fushatën e saj për alfabetizimin dhe fuqizimin e grave përmes Shoqatës “Motrat Qiriazi”, të cilën e themeloi së bashku me motrën e saj Igballe Rogova dhe bashkëshortin, dizajnerin e ndjerë të kostumeve dhe skenës, Nuredin Loxha.Safete Rogova u tërhoq nga karriera e saj në vitin 2011.

## Jeta Personale 
Safete Rogova e lindur në Gjakovë nga një familje me shumë fëmijë dhe me prindër me profesione zanatë për të mbijetuar nuk e kishin problem. E rrethuar dhe me një lagje me shumë fëmijë ajo pasur dhe kujtime te bukura.Në Gjakovë në lagjën ku jetonte Safetja ka pasur një shkollë, një xhami dhe një teçe por nuk ka pasur teatër. Pas shkollës se bashkë moshatarët e saj shkonin në teçe përjetonin një lloj shfaqje në raste të ceremonive të ndyshme. Aty Safetja mori fillet e para dhe atraksionin për teatër. Ajo është dalluar nga motrat e saj qysh në shkollë me recitim dhe që ka talent dhe për aktrim.Babai i saj gjitmon ka dashur që fëmijtë e tij ti shkolloj dhe erdhën në Prishtinë duke ditur që ka gjimnaz dhe shkolla normale. Edhe në Prishtinë vazhdoi me talentin e saj, ku ne shkollë fillonin të bënin shfaqje, ku pa edhe andrrën e saj për aktrimin por me shumë sakrifica të mëdha për tu bërë aktore,dhe ajo bë aktore dhe pjesë e teatrit por si një grua ajo dëshironte gjithmonë edhe fëmijë. Ajo ka dy vajza të quajtura Ilirjana dhe Alba dhe u bën personalitete dhe për Safetën kishe një endërr e bukur e realizar.

## Aktivizmi 
Në vitin 1988-1989 ndodhi mbyllja e instuticioneve dhe shkollave në Kosovë, Safetja së bashku me motrën e saj Igballe Rogova ishin aktive në shoqatën “Nëna Terezë” por nuk u zgjodhen pjesë e kryesisë e eltës së Nënës Terezë. Dhe më pas erdhi ida se së bashku me motrën e saj Igballën mund te hapnin një shoqatë tjetër për arsiminin e vajzave, një shoqatë për zhdukjen e analfabetizmit. Vendosën që se bashku të themelojnë shoqatën Motrat Qiriazi në emrin e dy mësueseve të shkollës shqipe të vashave. Fillimisht ato formuan një këshill nismtarë ku ftuan arsimtarë,veprimtar si dhe ida për hapjen u pëlqya nga të gjithë. Filloi aktiviteti i shoqatës pas pak kohë dhe u inkuadruan mësusesnë shoqatë për grat dhe vajza pashkollim, me afatë 6 mujorë për mësimin e shkronjave. Po ashtu filloi edhe krijimi i listave të qyteteve ku kishe analfabet dhe gjysëm analfabet.Gjatë aktivizmit ndodhi dhe pavarsia e grave nepër rajone të ndryshme, duke filluar nga nevojat vetanake deri në ndrrimin e veshjeve më të leta dhe të thjeshta. Me inciativën e Motrave Qiriazi arriten të hapen 2 shkolla të mesme të mjekësis në Ramaj. Në vitin e parë u pranuan 20 vajza ku sot janë dhe mamia dhe disa kanë vazhduar dhe shkollim të lartë për mjeksi.

## Referime
Protestat e Grave në Kosovë në vitin 1998

__NOINDEX__

## Aktivizmi i grave 
Gratë shqiptare në Kosovë, pavarësisht nga sfidat e shumta me të cilat përballeshin nga patriarkati shtetëror dhe privat, deri te tensionet klasore dhe kombëtare luajtën një rol të rëndësishëm në politikat dhe lëvizjet e rezistencës. Protestat e grave në vitin 1998 ishin shumëdimensionale dhe përfshinin kërkesa për mbrojtjen e të drejtave të grave, të drejtën për barazi gjinore, reagimin ndaj dhunës dhe masakrave që po ndodhnin, dhe një angazhim për pavarësinë e Kosovës. Një nga momentet më të rëndësishme të protestave të grave ishte reagimi ndaj masakrave dhe dhunës që ushtrohej nga forcat serbe kundër civilëve shqiptarë. Në vitin 1998, lufta në Kosovë po intensifikohej dhe forcat serbe po zhvillonin operacione të dhunshme, duke vrarë dhe dëbuar mijëra civilë, përfshirë gra dhe fëmijë. Në këtë periudhë, gratë e Kosovës u organizuan për të protestuar kundër përdorimit të dhunës, përfshirë dhunën seksuale dhe masakrat që po ndodhnin. Muaji mars i vitit 1998 ishte muaj i protestave të shumta. Rrjeti joformal i grave organizoi tetë nga trembëdhjetë protestat paqësore të mbajtura në atë muaj. Përmes protestave gratë i bënin thirrje bashkësisë ndërkombëtare të ndërhynin dhe t’i jepnin fund dhunës.

## Protestat 
Protestat të njohura kryesisht si “Protesta për Drenicën" ose "Bukë për Drenicën" si dhe protesta e parë që u quajtë ‘‘Protesta me letër te bardhë’’. U organizuan për të treguar solidaritet dhe për të kërkuar ndihmë për banorët e Drenicës, një rajon që po përballej me represion të mëdha dhe nga forcat serbe. Ato ndodhën në një kohë kur Drenica ishte nën sulme të rënda dhe përjetonte gjendje të rëndë humanitare për shkak të bllokimit dhe mungesës së ushqimeve bazë. Protesta kryesore, që u mbajt më 16 mars 1998, mblodhi rreth 12,000 gra nga e gjithë Kosova, të cilat marshuan duke mbajtur bukë në duar si simbol të mbështetjes dhe kërkesës për ndihmë për popullsinë e Drenicës. Me këtë marsh, gratë kërkonin ndërhyrje për të parandaluar vuajtjet e mëtejshme dhe për të mbrojtur civilët e pambrojtur, sidomos gratë dhe fëmijët. Ky marsh, megjithëse u ndalua nga policia serbe, ishte një veprim që tërhoqi vëmendje ndërkombëtare dhe u bë simbol i rezistencës dhe i fuqisë së grave në përballimin e padrejtësive dhe dhunës. Kryesisht këto protesta potencohet se kanë qenë shumë spontane duke u bazuar nga situatat që ndodhnin. Mënyra se si u shpërndante lajmi se do mbaheshin protestat ka qenë gojë me gojë dhe u merrte veshë shumë shpejtë sepse në organizatën e Nënës Tereza kanë qenë rreth katërdhjetëmijë vullnetarë dhe kjo do të thotë që secila lagje e Kosovës ka pasur një përfaqësues dhe nga një përfaqësues për këshillë sepse ka paur dega dhe nëndega, nga kjo ka qenë e mundur për të marrë informata dhe për të shpërndarë informata të njëjten kohë në mënyrë shumë efektive. Qëllimi i këtyre grave me pjesëmarrje në keto demostrata ka qenë e dukshme, shpresa e tyre ishte qe do të bejnë jehonë në të gjithë botën dhe madje edhe gazetat e shquara të shkruajnë,të dalin foto nga ngjarjet që po ndodhnin në Kosovë dhe të gëzojnë përkrahjen e grave gjithandej botës.

## Referime