Revolucioni Kuban

**Revolucioni kuban** (Spanjisht: *Revolución cubana*) ishte një revoltë e armatosur e kryer nga Lëvizja Revolucionare e 26 Korrikut e Fidel Castro dhe aleatët e saj kundër qeverisë autoritare të presidentit kuban Fulgencio Batista. Revolucioni filloi në korrik 1953 dhe vazhdoi në mënyrë sporadike derisa rebelët përfundimisht rrëzuan Batistën më 31 dhjetor 1958, duke zëvendësuar qeverinë e tij me një shtet revolucionar socialist. 26 korriku 1959 festohet në Kubë si *Dita e Revolucionit*. Lëvizja e 26 korrikut u reformua më vonë përgjatë linjave komuniste, duke u bërë Partia Komuniste në tetor 1965.

Revolucioni kuban pati pasoja të fuqishme vendase dhe ndërkombëtare. Në veçanti, ajo shndërroi marrëdhëniet e Kubës me Shtetet e Bashkuara, megjithëse përpjekjet për të përmirësuar marrëdhëniet diplomatike janë rritur në vitet e fundit. Pas përfundimit të menjëhershëm të revolucionit, qeveria e Castro filloi një program kombëtarizimi dhe konsolidimi politik që transformoi ekonominë dhe shoqërinë civile të Kubës. Revolucioni gjithashtu paralajmëroi një epokë të ndërhyrjes së Kubës në konfliktet e huaja ushtarake, përfshirë Luftën Civile Angolane dhe Revolucionin Nikaraguan.

## Historia
Në dekadat pas pushtimit të Kubës nga Shtetet e Bashkuara më 1898 dhe pavarësisë zyrtare nga SHBA-ja më 20 maj 1902, Kuba përjetoi një periudhë të paqëndrueshmërisë domethënëse, duke duruar një numër revoltash, grusht shteti dhe një periudhë të okupimit ushtarak amerikan. Fulgencio Batista, një ish ushtar që kishte shërbyer si presidenti i zgjedhur i Kubës nga viti 1940 deri më 1944, u bë president për herë të dytë më 1952, pasi pushtoi pushtetin në një grusht shteti ushtarak dhe anuloi zgjedhjet e vitit 1952. Megjithëse Batista kishte qenë relativisht përparimtar gjatë mandatit të tij të parë, në vitet 1950 ai dëshmoi shumë më diktatorial dhe indiferent ndaj shqetësimeve popullore. Ndërsa Kuba mbeti e rrënuar nga papunësia e lartë dhe infrastruktura e kufizuar e ujit, Batista antagonizoi popullsinë duke formuar lidhje fitimprurëse me krimin e organizuar dhe duke lejuar kompanitë amerikane të dominojnë ekonominë kubane, veçanërisht plantacionet e sheqerit dhe burimet e tjera lokale. Edhe pse SHBA-ja e armatosur dhe e mbështeti politikisht diktaturën e Batistës, presidentët e mëvonshëm amerikan njohën korrupsionin e saj dhe justifikimin e heqjes së saj.

Gjatë mandatit të tij të parë si president, Batista nuk ishte mbështetur nga Partia Komuniste e Kubës, por gjatë mandatit të tij të dytë ai u bë fort antikomunist. Batista zhvilloi një urë sigurie mjaft të dobët si një përpjekje për të heshtur kundërshtarët politikë. Në muajt pas grushtit të shtetit të marsit 1952, Fidel Castro, asokohe avokat dhe aktivist i ri, bëri kërkesë për përmbysjen e Batistës, të cilin e akuzoi për korrupsion dhe tirani. Sidoqoftë, argumentet kushtetuese të Castro u refuzuan nga gjykatat kubane. Pasi vendosi që regjimi kuban nuk mund të zëvendësohej me mjete ligjore, Castro vendosi të nisë një revolucion të armatosur. Për këtë qëllim, ai dhe vëllai i tij Rauli themeluan një organizatë paramilitare të njohur si "Lëvizja", duke grumbulluar armë dhe duke rekrutuar rreth 1.200 ndjekës nga klasa punëtore e pakënaqur e Havanës deri në fund të vitit 1952. Batista njihej si një udhëheqës i korruptuar pasi vazhdimisht përkëdhelte veten me ushqime ekzotike dhe gra elegante.

## Referime