Distrikti i Brçkos

parapamje|right|100px| Stema e Federates së Bosnje-Hercegovinës.
parapamje|right|250px| Pozita gjeografike.
parapamje|250px|right
parapamje|Kufijtë përpara formimit të Komunës së Brckos
**Komuna e Brçkos** (: Brčko distrikt BiH) është komunë në Bosnje dhe Hercegovinë ,e cila formalisht është nën drejtimin e dy kombeve por faktikisht ka shkallë të lartë të autonomisë dhe organet e veta drejtuese. Qendra administrative e komunës është qyteti Brçko. Komuna e Brçkos zyrtarisht është vendosur më 8 mars të vitit 2000.
Kjo komunë është shpallur në tërë teritorin e komunës së Brçkos që ka pasur nga periudha e paraluftës,territor qe sipas marrveshjes së Dejtonit 48% i takon Republikës Serbe (duke llogaritë edhe vet qytetin e Brçkos) ndërsa 52% federatës së B dhe H.

Para luftës komuna e Brçkos ka pasur 87.332 banorë (sipas regj. të vitit 1991), 45% boshnjak, 25% kroat, 21% serb, 6% jugosllav dhe 3% të tjerë.Siapas ish kryetarit të komunës Brank Dmajanit , popullsia e sotme përbëhet nga 40% serb, 39% boshnjak dhe 20% kroat. Distrikti i Brçkos përfshinë një territor prej 493 km2 dhe ka rreth 80.000 banorë. Ndërsa qyteti i Brçkos ka 38.479 banorë.

Rrethi ka një sipërfaqe prej 208 km² me një popullsi totale prej rreth 87,332 banorë (vlerësimi 2007). Kryeqyteti i saj është qyteti i Brčko, me rreth 31,500 banorë (sipas censusit 2007).

## Histori 
*Rrethi i Brçkos* u krijua pas një procesi arbitrazhi të kryer nga Përfaqësuesi i Lartë i OKB për Bosnje dhe Hercegovinën. Në Marrëveshjen e Paqes të Dejtonit, megjithatë, procesi mund të arbitronte vetëm mosmarrëveshjen mbi vijën kufitare ndërmjet entiteteve (kufirit). Rrethi i Brçkos u formua nga i gjithë territori i ish-komunës Brčko, nga të cilat 48% (përfshirë qytetin e Brčko) ishte në Republika Srpska, ndërsa 52% ishte në Federatën e Bosnjë dhe Hercegovinës. Pas luftës, Bashkimi Evropian mbajti një prani diplomatike për të ruajtur paqen në zonë.

Në vitin 2006, sipas Urdhrit të Misionit Monitorues të OKB-së, i gjithë "legjislacioni i entitetit në rrethin e Brçkos dhe vijën kufitare" u shfuqizua. Rezoluta e dhënë nga mbikëqyrësja e Brčko, Susan Johnson, heq të gjitha ligjet për entitetet federale të Bosnjë-Hercegovinës në Distrikt, dhe gjithashtu heq vijën kufitare. Vendimi i bën ligjet e Distriktit dhe ligjet e Shtetit të Bosnjë-Hercegovinës (përfshirë ligjet e Republikës Socialiste të Bosnje-Hercegovinës) parime ligjore bazë brenda Qarkut.

Brčko ishte i vetmi element i Marrëveshjes së Paqes të Dejtonit që nuk u finalizua. Marrëveshja e arbitrazhit u finalizua në prill 1996, duke rezultuar në një ''"qark" siç u përmend më lart, që do të administrohej nga përfaqësia ndërkombëtare, në personin e një ambasadori të caktuar nga një mision i OSBE.

Përfaqësuesi i parë i OSBE-së për rrethin e Brçkos mbërriti në qershor 1996. Përpara kësaj date, Organizata për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë (OSBE) kishte një zyrë përfaqësuese modeste, të drejtuar fillimisht nga Randolph Hampton. Ndërkohë, përpara se qarku i Bërçkos të përfaqësohej siç parashikohej nga marrëveshjet pas arbitrare, u mbajtën zgjedhjet lokale dhe u siguruan paketa ndihme humanitare, me bashkëpunimin e agjencive USAID dhe [:en: Drejtoria e Përgjithshme e ECHO. Mbrojtja Civile Evropiane dhe Operacionet e Ndihmës Humanitare. Distrikti njihej si qendër e programeve të ndryshme ndërkombëtare për rindërtimin e Bosnje-Hercegovinës, të gjitha të drejtuara kryesisht nga qeveritë e huaja, veçanërisht nga Shtetet e Bashkuara.

Zona fillimisht u administrua nga komuniteti ndërkombëtar. Qarku i Brçkos u krijua zyrtarisht më 8 mars 2000, pasi ishte e qartë se të dy entitetet nuk mund të vendosnin se cila zonë duhet t'i caktohej secilës palë. Qeveria përbëhet nga pjesë të barabarta të tri grupeve etnike. Krahas administratës së tij, rajoni ka legjislacionin e vet të postës, taksave dhe policisë.

Deri në gusht të vitit 2012, zyrtarët e zgjedhur vendorë ndihmoheshin nga një mbikëqyrës ndërkombëtar. Mbikëqyrësi kishte kompetenca të gjera, duke përfshirë kompetencën për të shpallur vendime detyruese. Ai ishte përgjegjës për lehtësimin e kthimit të refugjatëve, promovimin e një qeverie demokratike dhe multietnike dhe riaktivizimin e ekonomisë. OSBE dhe EUFOR mbajtën praninë e tyre në distrikt pas pezullimit të mbikëqyrjes dhe delegacioni i Bashkimit Evropian ngriti një seminar në Brçko. Mandati i Përfaqësuesit të Lartë mbetet i pandryshuar.

## Aktet nënligjore në Federatë
Distrikti Brčko, edhe pse teorikisht administrohet nga të dy entitetet e federuara boshnjake, është në praktikë një ent i tretë i [Republikës së Bosnjë-Hercegovinës, që ka të njëjtat të drejta si Republika Serbe e Bosnjës dhe Federata e Bosnjë-Hercegovinës.

Brčko është nën administrimin e drejtpërdrejtë të Federatës, por rrethi konsiderohet si territor i lirë, domethënë nën administrimin e të dy enteve të federuara, ose edhe si territor i përbashkët mes tyre, në formën e bashkëpronësi .

## Kufijtë
Brčko kufizohet në jug dhe veriperëndim me Federata e Bosnjë dhe Hercegovinës, në lindje dhe perëndim me Republika Serbe e Bosnjës, në veri me Republika e Kroacisë dhe në verilindje me Republikën e Serbisë.

## Popullsia 
;1971
: Popullsia ishte 74&nbsp;771 banorë, e shpërndarë si më poshtë:

* boshnjak - 30&nbsp;181 (40.36%)
* Kroatët - 24&nbsp;925 (33.33%)
* Serbët - 1086 (1.45%)
* jugosllave 5 %
* Të tjerët - 870 (1.18%)

;1991
: Komuna e Bërçkos para luftës kishte 87&nbsp;332 banorë, duke përfshirë:

* boshnjakët - 45 %
* Kroatët - 25 %
* Serbët - 21 %
* jugosllave 6 %
* Të tjerët - 3%

;1997
: Popullsia e territorit të rrethit është 33 623 banorë, duke përfshirë:

* boshnjak - 10&nbsp;569 (31.39%)
* Kroatët - 2650 (7.81%)
* Serbët - 18&nbsp;193 (52.09%)
* jugosllave 5 %
* Të tjera - 0.4%

Nuk ka pasur një regjistrim zyrtar që nga viti 1991, kështu që disa nga të dhënat e raportuara këtu janë vetëm vlerësime.

;2006
: Popullsia e rrethit u vlerësua në 78&nbsp;863 persona, e shpërndarë si më poshtë:

* boshnjak - 32&nbsp;332 (43,95%)
* Kroatët - 7919 (11.50%)
* Serbët - 38&nbsp;618 (46.55%)

Regjistrimi i vitit 1961

File:Brcko_-_Etnicki_sastav_po_naseljima_1961.gif|Struktura etnike Brcko sipas vendbanimeve 1961
File:Brcko_-_Etnicki_sastav_po_naseljima_1961_2.png|Struktura etnike Brcko sipas vendbanimeve 1961
File:Brcko_-_Udeo_Muslimana_po_naseljima_1961.png|Përqindja e boshnjakëve në Brçko sipas vendbanimeve 1961
File:Brcko_-_Udeo_Hrvata_po_naseljima_1961.png|Përqindja e kroatëve në Brçko sipas vendbanimeve 1961
File:Brcko_-_Udeo_Srba_po_naseljima_1961.png|Përqindja e serbëve në Brçko sipas vendbanimeve 1961

Regjistrimi i vitit 1971

File:Brcko_-_Etnicki_sastav_po_naseljima_1971.gif|Struktura etnike Brcko sipas vendbanimeve 1971
File:Brcko_-_Etnicki_sastav_po_naseljima_1971_2.png|Struktura etnike Brcko sipas vendbanimeve 1971
File:Brcko_-_Udeo_Muslimana_po_naseljima_1971.png|Përqindja e boshnjakëve në Brçko sipas vendbanimeve 1971
File:Brcko_-_Udeo_Hrvata_po_naseljima_1971.png|Përqindja e kroatëve në Brçko sipas vendbanimeve 1971
File:Brcko_-_Udeo_Srba_po_naseljima_1971.png|Përqindja e serbëve në Brçko sipas vendbanimeve 1971

Regjistrimi i vitit 1981

File:Brcko_-_Etnicki_sastav_po_naseljima_1981.gif|Struktura etnike Brcko sipas vendbanimeve 1981
File:Brcko_-_Etnicki_sastav_po_naseljima_1981_2.png|Struktura etnike Brcko sipas vendbanimeve 1981
File:Brcko_-_Udeo_Muslimana_po_naseljima_1981.png|Përqindja e boshnjakëve në Brçko sipas vendbanimeve 1981
File:Brcko_-_Udeo_Hrvata_po_naseljima_1981.png|Përqindja e kroatëve në Brçko sipas vendbanimeve 1981
File:Brcko_-_Udeo_Srba_po_naseljima_1981.png|Përqindja e serbëve në Brçko sipas vendbanimeve 1981

Regjistrimi i vitit 1991

File:Brcko_-_Etnicki_sastav_po_naseljima_1991.gif|Struktura etnike Brcko sipas vendbanimeve 1991
File:Brcko_-_Etnicki_sastav_po_naseljima_1991_2.png|Struktura etnike Brcko sipas vendbanimeve 1991
File:Brcko_-_Udeo_Muslimana_po_naseljima_1991.png|Përqindja e boshnjakëve në Brçko sipas vendbanimeve 1991
File:Brcko_-_Udeo_Hrvata_po_naseljima_1991.png|Përqindja e kroatëve në Brçko sipas vendbanimeve 1991
File:Brcko_-_Udeo_Srba_po_naseljima_1991.png|Përqindja e serbëve në Brçko sipas vendbanimeve 1991

; Regjistrimi 2013

File:Brcko_-_Etnicki_sastav_po_naseljima_2013_1.gif|Struktura etnike Brcko sipas vendbanimeve 2013
File:Brcko_-_Etnicki_sastav_po_naseljima_2013_2.gif|Struktura etnike Brcko sipas vendbanimeve 2013
File:Brcko_-_Udeo_Bosnjaka_po_naseljima_2013.gif|Përqindja e boshnjakëve në Brçko sipas vendbanimeve 2013
File:Brcko_-_Udeo_Hrvata_po_naseljima_2013.gif|Përqindja e kroatëve në Brçko sipas vendbanimeve 2013
File:Brcko_-_Udeo_Srba_po_naseljima_2013.gif|Përqindja e serbëve në Brçko sipas vendbanimeve 2013

## Vendndodhjet 
Rrethi i Brçkos ka 59 lokalitete:

* Kurrim
* Boće
* Boderista
* Brcko
* Brezik
* Brezovo Polje
* Vula e Brezovo Polje
* Brka
* Brod
* Bukovac
* Bukvik Donji
* Bukvik Gornji
* Buzekara
* Cerik
* Çađavac
* Cande
* Čoseta
* Donji Rahiq
* Donji Zovik
* Dubrave
* Dubravice Donje
* Dubravice Gornje
* Gajevi
* Gorice
* Gornji Rahiq
* Gornji Zovik
* Grbavica
* Gredice
*Islamoc
* Krbeta
* Krepshiq
* Laništa
* Lukavac
* Maoça
* Markovic Polje
* Ograđenovc
* Omerbegovača
* Palanka
* Oktapod popullor
* Potoçari
* Rašljani
* Ražljevo
* Repino Brdo
* Sandici
* Skakava Donja
* Skakava Gornja
* Slijepčevići
* Stanovi
* Šatorovici
* Shtrepci
* Trnjaci
* Ulice
* Ulović
* Vitanovići Donji
* Vitanovići Gornji
* Vuçilovac
* Vujiçiqi
* Vukšić Donji
* Vuksic Gornji

## Qeveria dhe Politika 
Kuvendi i rrethit të Brçkos ka 29 ulëse. Vendet ndahen si më poshtë për secilën palë:

* 6 vende të Partia Demokratike e Serbisë
* 5 vende nga Partia Social Demokrate
* 4 vende nga Partia e Veprimit Demokratik
* 3 vende në Bashkimi Demokratik Kroat
* 3 vende nga Partia për Bosnjë dhe Hercegovinën
* 2 vende në Aleanca e Social Demokratëve të Pavarur
* 2 vende nga Partia Fshatare Kroate
* 2 vende nga Partia Socialiste e Republika Srpska
* 1 vend nga Partia Demokratike
* 1 vend vakant kandidat i pavarur

Sipas përkatësisë etnike:
* 13 boshnjak
* 11 Serbët
* 5 kroat

## Mbikëqyrësit 
Një "mbikëqyrës ndërkombëtar" u emërua për rrethin e Brçkos. Ai gjithashtu shërben si Zëvendës Përfaqësuesi i Lartë. Ky pozicion u pezullua në vitin 2012. “Mbikëqyrësit” e mëposhtëm ushtronin këtë detyrë:
#  Robert William Farrand,7 mars 1997 - 2 qershor 2000
#  Gary L. Matthews, 2 qershor 2000 - 14 mars 2001
#  Gerhard Sontheim, 14 mars 2001 - 20 prill 2001 (i përkohshëm)
#  Henry Lee Clarke, 20 prill 2001 - 1 tetor 2003
#  Gerhard Sontheim, 1 tetor 2003 - 16 janar 2004 (i përkohshëm)
#  Susan Rockwell Johnson, 16 janar 2004 - 1 tetor 2006
#  Raffi Gregorian, 1 tetor 2006 - 2 gusht 2010
#  Gerhard Sontheim, 2 gusht 2010 - 22 shtator 2010 (i përkohshëm)
#  Roderick Moore, 22 shtator 2010 - ?

## Kryetarët e komunave 
Në pushtet në qark ishin kryetarët e mëposhtëm:
# Miodrag Pajić (Serbisht) 1993 - 13 nëntor 1997
# Borko Reljić (Serbisht) 13 nëntor 1997 - 15 prill 1999
# Sinisa Kisić (Serbisht) 15 prill 1999 - 12 nëntor 2003
# Ivan Krndelj (Kroatisht) 12 nëntor 2003 - 3 dhjetor 2003
# Branko Damjanac (Serbisht) 3 dhjetor 2003 - 8 dhjetor 2004
# Mirsad Djapo (boshnjak) 8 dhjetor 2004 - 12 shkurt 2009
# Dragan Pajić (Serbisht) 12 shkurt 2009 - ?

## Njerëz të jashtëzakonshëm 
* Edo Maaika&nbsp;—reperi
* Mladen Petrich&nbsp; është një futbollist ndërkombëtar kroat
* Vesna Pisarovych&nbsp; është një këngëtare e muzikës pop
* Lepa Brena&nbsp; është këngëtar
* Edvin Kanka Čudić&nbsp; është një mbrojtëse e të drejtave të njeriut nga Bosnja
* Anil Dervišević&nbsp;— Pronar i klubit të volejbollit "Denver-Area", trajner i ekipit të volejbollit për femra të Bosnje dhe Hercegovinës
* Jenana Sheganovich&nbsp; është pianiste
* Anton Maglika&nbsp; është një futbollist kroat
* Jasmin Imamovich&nbsp; është politikan
* Natasha Voynovich&nbsp; është një modele serbe
* Mato Tadic&nbsp; është gjyqtar
* Brankica Mykhailovych&nbsp; është një volejbollist serb, kampion bote dhe evropian, fitues i medaljes së argjendtë në Lojërat Olimpike Verore 2016
* Ines Jankovic&nbsp; është një stiliste serbe
* Nikola Kovach&nbsp; është një lojtar profesionist Counter-Strike: Global Offensive

## shih edhe 
* Bërçka
* Bosnja dhe Hercegovina

## Lidhje të Jashtme 
* http://www.brcko.co.ba/