Kongresi kombëtar i Luzhnjes

## **Kongresi kombëtar i Lushnjës** 
Në kohën kur në Konferecën e Parisit bëheshin debate e pazarllëqe na dëm të popullit shqiptar, në Shqipëri u keqësua më tej gjendja politike dhe u rrit Lëvizja Kombëtare. Qeveria italiane vuri nën ndikimin e kontrollin e saj aparatin e qeverisë së Durrësit dhe forcoj masat në tokat e pushtuara.Ndërkohë ***qeveria serbe*** përkrahte ***Esat Pashë Toptanin***.
Acarimi i gjendjes poltike dhe projektet e Konferencës së Parisit për ricopëtimin e Shqipërisë bënë të nevojshme thirrjen e një kongresi të ri kombëtar. Ky kongres u mbajt në ***Lushnjë më 21 deri më 31 janar 1920***, me pjesëmarrjen e mbi 50 delegatëve nga të gjitha krahinat e vendit.
Në fillim Kongresi i Lushnjës hodhi poshtë me vendosmëri planet e ***Konferencës së Paqes për copëtimin e Shqipërisë***. Kongresi zgjodhi një ***Këshill të lartë*** me funksione ***ekzekutive***, ku bënin pjesë ***Aqif Pashë Elbasani, Mihail Turtulli, Luigj Bumçi dhe Abdi Bej Toptani***. Kongresi zgjodhi edhe një ***Këshill kombëtar*** prej 37 anëtarësh që do të kryente funksionet e ***Parlamentit***.
Kongresi rrëzoi Qeverinë e ***Durrësit***, që kishte rënë nën ndikimin e pushtuesit italian, dhe krijoj ***një qeveri të re*** të kryesuar nga ***Sylejman Delvina***. Në këtë qeveri bënin pjesë ***Eshref Frashëri***, nënkryetar; ***Mehmet Konica***, ministër i Punëve të Jashtme; ***Ahmet Zogu***, ministër i Punëve të Brendshme; ***Sotir Peci***, ministër i arsimit; ***Hoxhë Kadriu***, ministër i Drejtësisë dhe ***Ndoc Çoba***, ministër i Financave.
Më 11 shkurt 1920 ***qeveria e Sylejman Delvinës, Këshilli i lartë*** dhe ***Këshilli kombëtar*** u vendosën në Tiranë, e cila që nga ajo kohë u bë ***kryeqytet i Shqipërisë***.
Qeveria e Sylejman Delvinës veproj në mënyrë të pavarur nga pushtuesit italian. Ajo i kërkoj qeverisë italiane të largonte forcat ushtarake nga Shqipëria dhe të hiqte dorë nga planet e saj pushtuese.

## **Qeveria e Durrësit, kundër Kongresit** 
Menjëherë pas përfundimit të kongresit në Lushnje, po atë pasdreke të ***31 janarit***, Ahmet Zogu që u zgjodh Ministër i Punëve të Brendëshme, u dërgoi të gjitha prefekturave një qarkore nga qyteti i Lushnjes, me anë të së cilës i bënte të ditur popullit shqiptar arsyet për mbajtjen e Kongresit Kombëtar të Lushnjes dhe u shpjegonte atyre vendimet që mori ajo mbledhje historike, për shpëtimin e Shqipërisë nga rreziqet që e kërcënonin. Gjatë gjithë punimeve të kongresit, ra në sy temperamenti i ndezur i Ahmet Zogut, që i bëri të gjithë delegatët të fitonin një admirim ndaj tij dhe ta zgjidhnin me votim unanim në postin delikat të Ministrit të Brendshëm, ndonëse ai nuk i kishte mbushur akoma ***25 vjeç***. Gjatë kohës që mbahej Kongresi i Lushnjes, qeveria e Durrësit u përpoq me të gjitha mënyrat dhe mjetet për të ndaluar zbatimin e vendimeve të kongresit, duke u mbështetur dhe në forcën e ushtrise italiane që ishin akoma në Shqipëri.

Po kështu, mbajtja e Kongresit të Lushnjes, konsiderohej prej tyre si një lëvizje aventurierësh dhe ajo u përgatit që të sulmonte forcat qeveritare dhe delegatët që do të vendoseshin me seli në Tiranë, e cila ishte caktuar nga kongresi si kryeqytet i Shqipërisë. Nisur nga presionet e qeverisë së Durrësit, e cila po bënte çmos për mosnjohjen e vendimeve të atij kongresi, shumë nga delegatët Tiranës, Elbasanit, Kavajës e Shijakut, duke kuptuar se do të sulmoheshin me armë nga forcat italiane të nxitura nga qeveria e Durrësit, shfaqën mendimin që të qëndronin dhe për disa kohë në qytetin e Lushnjes.

## **Anarkia e vendit pas Kongresit** 
Kur qeveria që doli nga Kongresi i Lushnjes, u vendos me seli në Tiranë, ajo mori nën zotërim një territor fare të ngushtë që shtrihej nga lumi i Matit në Veri dhe deri në lumin Vjosa në Jug. Pjesët e tjera të Shqipërisë asokohe ishin nën administrimin e huaj. Kështu Korça, Pogradeci, Vërça dhe Shkodra ishin nën zotërimin ushtarak të Francës. Viset që ndodheshin në dy anët e lumit të Drinit, gjenerali francez ***Franchet d`Espery***, ua kishte dorzuar forcave serbe, sapo u tërhoq ushtria austriake nga këto vise.

Prefekturat e tjera, ishin të gjitha nën sundimin e Italisë dhe një pjesë fare e vogël në Jug, ishte në dorën e grekëve. Gjatë kësaj kohe, intrigat dhe propaganda e fuqive të huaja e kishte përçarë popullin shqiptar si kurrë ndonjëherë. Në të gjithë vendin nga Jugu në Veri, dëgjoheshin fjalët: gegë, toskë, turkoman, grekoman, italofil, serbofil, esadist, muhamedan, katolik, ortodoks, etj. Administrata e vendit asokohe, kishte një karakter heterogjen. Në Korçë ishte në fuqi dhe vepronte modeli francez, në Veri duke pasur si kryeqëndër Shkodrën , vepronte sistemi austriak dhe në Jug ai italian. Përveç kësaj shumë nënpunësve të vendit ju mungonte përvoja e duhur në administratën shtetërore dhe shumica e tyre punonin më shumë për t` ju shërbyer interesave të huaja, sesa atyre të vendit.

Shumë muhaxhirë që lëviznin në të gjitha anët e vendit prej trazirave të luftës, gjenin vdekjen nga mungesa e ilaçeve që ishin bërë shumë të rralla. Ushtria dhe xhandarmëria pothuaj nuk ekzistonin fare dhe vendit i mungonin krejtësisht ndërlidhja dhe financat. Qeveria e Durrësit, duke pasur parasysh masat që mund të merrte karshi saj. Qeveria që doli nga Kongresi i Lushnjes, vendosi dorzimin e zyrave dhe arkivit të asaj qeverie në shkurt të 1920-ës. Më ***6 mars 1920***, Shtetet e Bashkuara të Anmerikës ju dërguan Fuqive të Mëdha një notë proteste, në favor të Shqipërisë. Nota në fjalë citonte midis të tjerash:" Presidenti amerikan Uillson, ripohon se nuk është e mundur të aprovojë asnjë plan që i jep Jugosllavisë shpërblime toksore nga krahinat e Shqipërisë në Veri, përçka ajo humbet në një vend tjetër". Për të theksuar sa më mirë qëndrimin e saj, qeveria amerikane njoftoi zyrtarisht edhe përfaqsuesin shqiptar në Uashington.

## **Referimet** 
#REDIRECT http://www.google.com
#REDIRECT https://web.archive.org/web/20160304201841/http://lushnja.gooforums.com/t748-kongresi-i-lushnjes-dhe-lufta-e-vlores-e-vitit-1920