Elefanti afrikan

**Elefanti afrikan** (*Loxodonta*) është një gjini që përfshin dy lloje elefantësh të gjallë, elefantin afrikan të savanës (*L. africana*) dhe elefantin më të vogël pyjor afrikan (*L. cyclotis*). Të dy janë barngrënës shoqëror me lëkurë gri, por ndryshojnë në madhësinë dhe ngjyrën e dhëmbëve të tyre dhe në formën dhe madhësinë e veshëve dhe kafkave të tyre.

Të dy llojet janë renditur si të prekshme në Listën e Kuqe të BNRN-së që nga viti 2004, dhe kërcënohen nga humbja dhe copëtimi i habitateve. Gjuetia pa leje për tregtinë e paligjshme të fildishit është një kërcënim edhe në disa shtete të ndryshme.

*Loxodonta* është një nga dy gjinitë ekzistuese të familjes Elephantidae. Emri i referohet smaltit të dhëmbëve të tyre në formë loze. Mbetjet fosile të llojeve *Loxodonta* janë gërmuar në Afrikë, që datojnë në Pliocenin e Mesëm.

## Taksonomia
Përshkrimi i parë shkencor i elefantit afrikan u shkrua më 1797 nga Johann Friedrich Blumenbach, i cili propozoi emrin shkencor *Elephas africanus*.. *Loxodonte* u propozua si emër i përgjithshëm për elefantin afrikan nga Georges Cuvier më 1825. Ky emër i referohet smaltit të dhëmbëve molarë në formë lozeze, i cili ndryshon ndjeshëm nga forma e rrumbullakosur e smaltit molar të elefantit aziatik.. Një autor anonim përdori drejtshkrimin e latinizuar *Loxodonta* në vitin 1827. Anonim u njoh si autoritet nga Kodi Ndërkombëtar i Nomenklaturës Zoologjike në 1999.

## Përshkrimi
parapamje|Flokë të prekshëm të shkurtër që rriten në theçkë
### Lëkura, veshët dhe theçka
Elefantët afrikanë kanë lëkurë të palosur gri deri në 30 mm të trashë (1,2 inç) e cila është e mbuluar me flokë të rrallë me flokë të errët-kafe në të zezë. Flokët e prekshëm të shkurtër rriten në theçkë, i cili ka dy procese të ngjashme me gishtat në majë. Veshët e tyre të mëdhenj ndihmojnë në zvogëlimin e nxehtësisë së trupit; përplasja e tyre krijon rryma ajri dhe ekspozon anët e brendshme të veshëve ku enët e mëdha të gjakut rritin humbjen e nxehtësisë gjatë motit të nxehtë. Theçka është një zgjatim prehensile i buzës së sipërme dhe hundës. Ky organ tepër i ndjeshëm inervohet kryesisht nga nervi trigeminal dhe mendohet se manipulohet nga rreth 40,000-60,000 muskuj. Për shkak të kësaj strukture muskulore, theçka është aq i fortë sa elefantët mund ta përdorin atë për ngritjen e rreth 3% të peshës së tyre trupore. Ata e përdorin atë për nuhatjen, prekjen, ushqimin, pirjen, pluhurosjen, prodhimin e tingujve, ngarkimin, mbrojtjen dhe sulmin. Elefantët ndonjëherë notojnë nën ujë dhe i përdorin trungjet e tyre si gyp ajri.

### Çatajt dhe molarët
Të dy elefantët meshkuj dhe femra afrikanë kanë çatajt që rriten nga dhëmbët e qumështit, të cilët zëvendësohen nga çatajt kur elefantët e vegjël janë rreth një vjeç. Çatajt janë të përbërë nga dentin, i cili formon struktura të vogla në formë diamanti në qendër të çatallit që bëhen më të mëdha në periferinë e tij. Çatajt përdoren për të gërmuar për rrënjë dhe hequr lëvoren nga pemët për ushqim, për të luftuar me njëri-tjetrin gjatë sezonit të çiftëzimit dhe për t'u mbrojtur nga grabitqarët. Çatajt peshojnë nga 23 në 45 kg dhe mund të jenë të gjatë nga 1,5 deri në 2,4 m të gjatë. Ata janë të lakuar përpara dhe vazhdojnë të rriten gjatë gjithë jetës së elefantit.

Elefantët kanë katër molarë; secila peshon rreth 5 kg dhe matet rreth 30 cm e gjatë. Ndërsa çifti i përparmë konsumohet dhe bie në copa, çifti i pasmë lëviz përpara dhe dy molarë të rinj dalin në pjesën e pasme të gojës. Elefantët i zëvendësojnë dhëmbët katër deri në gjashtë herë gjatë jetës së tyre. Rreth 40 deri në 60 vjeç, elefanti humb molarin e fundit dhe ka të ngjarë të vdesë nga uria, një shkak i zakonshëm i vdekjes. Elefantët afrikanë kanë gjithsej 24 dhëmbë, gjashtë në secilin kuadrant të nofullës. Pllakat e smaltit të molarëve janë më të pakta në numër sesa në elefantët aziatikë.

### Madhësia
Elefanti afrikan është kafsha më e madhe tokësore. Lopët janë 2.2–2.6 m të larta në shpatull dhe peshojnë 2,160–3,232 kg ndërsa demat janë 3,2–4 m të gjatë dhe peshojnë 4,700–6,048 kg. Individi më i madh i regjistruar qëndronte 3.96 metra në shpatull, dhe vlerësohet të ketë peshuar 10.400 kg. Individi më i gjatë i regjistruar qëndronte 4.21 m në shpatull dhe peshonte 8,000 kg.

Elefanti i pyllit afrikan është më i vogël me lartësi mashkullore deri në 2.5 metra. Është kafsha e tretë më e madhe tokësore. Trupat e tyre të hollë mbështeten në këmbët me trup.

## Referime