Dashuri platonike

[parapamje|Shembulli më i famshëm i dashurisë Platonike në letërsi është dashuria e [Dante Aligieri|Dante Alighieri për muzikën e tij frymëzuese Beatrice Portinari. Gruaja në Parajsë do të bëhet shoqëruese dhe udhëzuese, duke zënë vendin e Virgjilit, deri në shikimin e bukur të arritshëm vetëm përmes ndërmjetësimit të Marisë. Shikoni veprën "incipit vita nova" nga Cesare Saccaggi në të cilën Dante dhe muza e tij frymëzuese janë portretizuar si një çift i përkushtuar, edhe pse kjo nuk ka ndodhur kurrë në realitet. Dollapet dhe lulet e tyre krijojnë një atmosferë mistike; mënyra se si Dante shikon Beatrice tregon qartë se ai është i dashuruar me të, ndërsa Beatrice përfaqësohet në aktin e ngritjes së syve, sikur merr një mesazh hyjnor.]]
Dashuria platonike (shpesh me shtresa të ulëta si dashuri platonike) është një lloj dashurie që nuk është seksuale. Isshtë emëruar pas filozofit grek Platonit, megjithëse filozofi kurrë nuk e përdori termin vetë. Dashuria platonike siç është shpikur nga Platoni ka të bëjë me rritjen e niveleve të afërsisë me mençurinë dhe bukurinë e vërtetë nga tërheqja trupore tek trupat individualë tek tërheqja ndaj shpirtrave, dhe përfundimisht, bashkimi me të vërtetën. Ky është interpretimi antik, filozofik

{Interpretimi klasik filozofik}

Dashuria platonike shqyrtohet në dialogun e Platonit, Simpoziumi, i cili ka si temë temën e dashurisë, ose më përgjithësisht temën e Erosit. Ai shpjegon mundësitë se si filloi ndjenja e dashurisë dhe si ajo ka evoluar, si seksuale dhe jo-seksuale, dhe përcakton dashurinë e mirëfilltë platonike si frymëzuese të mendjes dhe shpirtit të një personi dhe drejtimin e vëmendjes së tij drejt çështjeve shpirtërore. Me rëndësi të veçantë është fjalimi i Sokratit, i cili i jep profeteshës Diotima një ide të dashurisë platonike si një mjet ngjitjeje në soditjen e hyjnores, një ngjitje njihet si "Shkalla e Dashurisë". Për Diotima dhe Platonin në përgjithësi, përdorimi më korrekt i dashurisë për qeniet njerëzore është të drejtojë mendjen e dikujt te dashuria për hyjninë. Sokrati përcakton dashurinë bazuar në klasifikime të veçanta të shtatzënisë (të lindë pasardhës); shtatzënia e trupit, shtatzënia e shpirtit dhe lidhja e drejtpërdrejtë me ekzistencën. Shtatzënia e trupit rezulton tek fëmijët njerëzorë. Shtatzënia e shpirtit, hapi tjetër në proces, prodhon "virtyt" - i cili është shpirti (e vërteta) që përkthehet vetë në formë materiale.

"... virtyt për grekët do të thotë vetvetësi ... në termat e Platonit, Qenia ose ideja."

{Erosi}

Pausanias, në Simpoziumin e Platonit (181b – 182a), përcakton dy lloje të dashurisë të njohur si "Eros": Eros vulgar, ose dashuri tokësore, dhe Eros hyjnor, ose dashuri hyjnore. Pausanias e përcakton Erosin vulgar si tërheqje materiale drejt bukurisë së një personi për qëllime të kënaqësisë fizike dhe riprodhimit, dhe Eros hyjnor si duke filluar nga tërheqja fizike por duke kaluar gradualisht në dashuri për bukurinë supreme, të vendosur në një nivel të ngjashëm me atë hyjnor. Ky koncept i Eros hyjnor më vonë u shndërrua në termin "dashuri platonike".

Vulgar Eros dhe Eros hyjnor u konsideruan të dy të lidhur, dhe pjesë e të njëjtit proces të vazhdueshëm të ndjekjes së përsosjes së qenies së dikujt, me qëllim të rregullimit të natyrës njerëzore dhe përfundimisht arritjen e një pike uniteti ku nuk ka më një aspiratë ose nevojë. te ndryshosh

"Erosi është ... një moment i kapërcimit ... për aq sa tjetri nuk mund të pushtohet kurrë pa u asgjësuar në statusin e tij si tjetri, në të cilin pikë dëshira dhe tejkalimi do të pushonin ...

{Erosi si zot}

Në Simpozium, Eros diskutohet si një zot grek - më konkretisht, mbreti i perëndive, me secilin të ftuar të partisë duke dhënë një lavdërim për të vlerësuar Erosin.

{Virtyti}

Virtyti, sipas filozofisë greke, është koncepti se sa afër realiteti dhe forma materiale barazohen me mirë, pozitive ose dashamirëse. Kjo mund të shihet si një formë e relativitetit gjuhësor.

Perceptimi i disa autorëve modernë për termat "virtyt" dhe "mirë" pasi ato përkthehen në anglisht nga Simpoziumi janë një tregues i mirë i këtij keqkuptimi. Në citatin vijues, autori thjeshton idenë e virtytit si thjesht atë që është "e mirë"

"... ajo që është e mirë është e bukur, dhe ajo që është e bukur është e mirë ..."

{Shkalla e Dashurisë}

Shkalla e Dashurisë është një metaforë që lidh çdo hap drejt Qenies si shkallët e njëpasnjëshme të një shkalle. Çdo hap më afër së vërtetës distancon më tej dashurinë nga bukuria e trupit drejt dashurisë që përqendrohet më shumë te mençuria dhe thelbi i bukurisë.

Shkalla fillon me tërheqjen trupore të trupit për trupin, duke përparuar në një dashuri për trupin dhe shpirtin. Përfundimisht, me kalimin e kohës, me hapa pasues në shkallë, ideja e bukurisë përfundimisht nuk është e lidhur me një trup, por plotësisht e bashkuar me vetë Qenien.

qeniet njerëzore të denja duhet të kënaqen, si dhe ato që nuk janë akoma të mira, në mënyrë që të bëhen më të denjë; dhe dashuria për të mirët duhet të ruhet. "(187d, 17) -" përfundimi "i Eryximachus të fjalimit të Pausanias mbi Erosin

{Tragjedi dhe komedi}

Simpoziumi i Platonit përcakton dy ekstreme në procesin e dashurisë platonike; krejtësisht mishore dhe krejtësisht eterike. Këto dy ekstreme të dashurisë shihen nga grekët në aspektin e tragjedisë dhe komedisë. Sipas Diotima në diskutimin e saj me Sokratin, që çdokush të arrijë shkallën e fundit në Shkallën e Dashurisë, ata në thelb do të kapërcenin trupin dhe do të ngriheshin në pavdekësi - duke fituar akses të drejtpërdrejtë të Qenies. Një formë e tillë dashurie është e pamundur të arrihet nga një i vdekshëm.

Ajo që Platoni e përshkruan si "shtatzëni e trupit" është tërësisht mishore dhe kërkon kënaqësi dhe bukuri vetëm në formë trupore. Ky është lloji i dashurisë, që, sipas Sokratit, praktikohet nga kafshët.

"Tani, nëse të dyja këto portrete dashurie, tragjike dhe komike, janë ekzagjerime, atëherë mund të themi se portretizimi i mirëfilltë i dashurisë Platonike është ai që qëndron mes tyre. Dashuria e përshkruar si ajo e praktikuar nga ata që janë shtatzënë sipas shpirtit, i cili merr pjesë si në sferën e qenieve ashtu edhe në fushën e Qenies, të cilët kapin Qenien indirekt, përmes ndërmjetësimit të qenieve, do të ishte një dashuri që Sokrati mund ta praktikonte ".

{Tragjedi} 

Diotima e konsideron kufizimin trupor të qenieve njerëzore në shtatzëninë e trupit si një formë tragjedie, pasi ndan dikë nga ndjekja e së vërtetës. Dikush do të ishte i kufizuar përgjithmonë në bukurinë e trupit, duke mos qenë kurrë në gjendje të aksesonte thelbin e vërtetë të bukurisë.

{Komedi}

Diotima e konsideron idenë e një të vdekshmi që ka qasje të drejtpërdrejtë në Qenien si një situatë komike thjesht për shkak të pamundësisë së saj. Pasardhësit e virtytit të vërtetë në thelb do të çonin në një vdekshmëri të arritur pavdekësinë.

{Pamje historike të dashurisë platonike}

Në Mesjetë, interesi i ri për veprat e Platonit, filozofia e tij dhe pikëpamja e tij për dashurinë u bënë më të popullarizuara, nxitur nga Georgios Gemistos Plethon gjatë Këshillave të Ferrara dhe Firenze në 1438–1439. Më vonë në 1469, Marsilio Ficino paraqiti një teori të dashurisë neo-platonike, në të cilën ai përcaktoi dashurinë si një aftësi personale të një individi, i cili drejton shpirtin e tyre drejt proceseve kozmike, qëllimeve të larta shpirtërore dhe ideve qiellore. Përdorimi i parë i ndjenjës moderne të dashurisë platonike konsiderohet të jetë nga Ficino në një nga letrat e tij

Megjithëse diskutimet e Platonit për dashurinë fillimisht përqendroheshin në marrëdhëniet që ishin seksuale midis anëtarëve të të njëjtit seks, studiuesi Todd Reeser studion se si kuptimi i dashurisë platonike në kuptimin origjinal të Platonit pësoi një transformim gjatë Rilindjes, duke çuar në sensin bashkëkohor të dashurisë heteroseksuale joseksuale.

Termi anglez "platonik" daton që nga Dashamirët Platonikë të William Davenant, interpretuar në 1635, një kritikë e filozofisë së dashurisë platonike e cila ishte e famshme në oborrin e Charles I. Shfaqja rrjedh nga koncepti i Simpoziumit të Platonit për dashurinë e një personi për idenë e së mirës, ​​të cilën ai e konsideroi se qëndron në rrënjën e të gjithë virtytit dhe të vërtetës. Për një periudhë të shkurtër, dashuria platonike ishte një temë e modës në oborrin mbretëror Anglez, veçanërisht në rrethin rreth Mbretëreshës Henrietta Maria, gruaja e Mbretit Charles I. Dashuria Platonike ishte tema e disa prej maskarave Courtly kryer në epokën e Caroline, megjithëse moda për këtë u zhduk shpejt nën presionet e ndryshimeve shoqërore dhe politike.

{Shtatë lloje të dashurisë}

Gjatë gjithë këtyre epokave, dashuria platonike u kategorizua ngadalë në shtatë përkufizime të ndryshme klasike. Këto ishin:

• Dashuri seksuale ose pasionante Eros, ose një këndvështrim modern i dashurisë romantike

• Philia dashuria për miqësinë ose vullnetin e mirë, shpesh takohet me përfitime të ndërsjella që mund të formohen gjithashtu nga shoqëria, besueshmëria dhe besimi

• Storge dashuria e gjetur midis prindërve dhe fëmijëve, shpesh një dashuri e njëanshme

• Agape dashuria universale, e përbërë nga dashuria për të huajt, natyrën ose Zotin

• Dashuri e gjallë dhe e paangazhuar Ludus, e destinuar për argëtim pa pasoja të rezultojë

• Dashuria pragma e themeluar në detyrë dhe arsye dhe interesat afatgjata të dikujt

• Filautia dashuron veten, të shëndetshme ose jo të shëndetshme; i sëmurë nëse dikush e vendos veten mbi perënditë (deri në hubris) dhe i shëndetshëm nëse përdoret për të ndërtuar vetëvlerësim dhe besim

Pavarësisht nga larmia dhe numri i përkufizimeve, dallimet e ndryshme midis llojeve të dashurisë nuk u konsideruan konkrete dhe përjashtojnë reciprokisht, dhe shpesh konsiderohej se përziheshin me njëra-tjetrën në pika të caktuara.