Kontët dhe dukët e Gueldersit

[parapamje|192px|Stema e Kontesë së Gueldersit para vitit [1236]]
Gueldersi është një dukat historik, më parë konte, e Perandorisë Gjermaniko-Romake, e vendosur në Vendet e Ulëta. Fillimisht Geldersi banohej nga menapianët, më vonë, do të vendoseshin sikambrët dhe batavët. Fiset individuale gjermanike u bashkua për të formuar aleancën franke. Ai bënte pjesë te Mbretëria e Austrazisë. Pas rënies së Perandorisë Karolinge, Geldersi i kaloi Dukatit të Lorenës dhe kështu Perandorisë së Frankisë Lindore, nëpërmjet Traktatit të Mersenit në vitin 870.

Geldersi, fillimisht i quajtur Gelre, Gelera, Gelria ose Gielra, përmendet për herë të parë në vitin 812, si Gelleron. Në atë kohë, ai ishte një mjedis që gjendej në Niersin e poshtëm dhe s’ishte akoma një vendbanim. Sunduesit vendorë në këtë zonë ishin kujdestarë (bailifë) të caktuar nga mbreti para vitit 1000. Vetëm Megingozi i Gueldersit, nga viti 973 deri rreth vitit 998 mund të dokumentohet i përmendur si  (kont), edhe pse me gjasa i përkishte fisnikërisë së ulët. Ai kishte pronësinë e zonës së Gueldersit dhe afër Bonit. Sunduesit e Gueldersit ishin të gjithë nën një autoritet tjetër më të madh administrativ, si Arkidioqeza Katolike Romane e Utrehtit, Mynsterit dhe Këlnit, të cilat nga ana tjetër morën territoret e princave saksonë ose frankë si feude për tu administruar në emrin e tyre (si pushteti shekullar). Nga shekulli XI, deri në vitin 1339, zotërit e Gueldersit kryenin funksionin e kontit (Kontea e Gueldersit), pastaj të dukës.

## Kontët
[parapamje|192px|Stema e Kontesë së Gueldersit, [1236 – 1276]]
### Dera e Vasenbergut
*  1096– 1129: Gerardi I
*  1129– 1131: Gerardi II, i biri i Gerardit të I
*  1131–1182: Hendriku I, i biri i Gerardit të II
* 1182–1207: Otoni I, i biri i Hendrikut të I
* 1207–1229: Gerardi III, i biri i Otonit të I
* 1229–1271: Otoni II, i biri i Gerardit të III
* 1271–1318: Reginaldi I, i biri i Otonit të II
* 1318–1343: Reginaldi II, i biri i Reginaldit të I
* 1423–1465: Arnoldi, nipi i Reginaldit të IV, i biri i Johanit të II
* 1465–1471: Adolfi, i biri i Arnoldit
* 1471–1473: Arnoldi, hera e dytë

### Dera e Burgundisë
* 1473–1477: Karli I

### Dera Habsburge
* 1477–1482: Maksimiliani I, sundues *jure uxoris*
* 1482–1492: Filipi I, i biri i Maries dhe Maksimilianit të I
* 1492–1538: Karli II, i biri i Adolfit

[parapamje|339px|Harta e dukateve të bashkuara të Jyliç-Kleve-Bergut, [1540]]
Në vitin 1528, Karli i Egmondit do të detyrohej nga Karli V me Traktatin e Gorkumit ta njihte Geldersin dhe Zutfenin si feude perandorake. Gjithashtu, në rast të një vdekjeje pa një pasues, ai u desh të pranonte që trashëgimia e tij ti kalonte Perandorisë. Megjithaë, në Traktatin e Fshehtë të Grunsvortit, në vitin 1534, ai ia kalonte trashëgiminë e tij mbretit të Francës, pas vdekjes së tij, në shkëmbim të një një pagese vjetore. Por Karli V e detyroi ta revokonte këtë marrëveshje të fundit në vitin 1536 me Traktatin e Graves dhe të konfirmonte Traktatin e Gorkumit.

### Dera La Mark
Megjithë shtrëngesat e Karlit të V, Karli i Egmontit vijoi të përpiqej tia linte trashëgiminë e tij Francës. Zotërimet e tij e kundërshtuan me forcë këtë dhe në vitin 1538 e detyruan atë t’ia çedonte tokat të birit të dukës në fuqi të Dukateve të Bashkuara, Johanit të Jyliç-Kleves-Bergut. Po atë vit, Karli do të vdiste dhe Uilliami i Pasuri do të të bëhej duka i Gueldersit, megjithëse Karli V ishte kundër kësaj.

* 1538–1543: Uilliami II, i afërm i largët dhe pasues i Dera e Egmondit

I lidhur me Francën, Uilliami e mbajti postin për në kohë të gjatë. Megjithatë, në vitin 1543, vetë Karli V u paraqit në Rinin e Poshtëm, duke e detyruar Uilliamin t'ia çedonte Gueldersin atij në Traktatin e Venlos, më 7 shtator, gjë që e bashkoi përfundimisht me Holandat Burgundo-Habsburge.

[parapamje|312px|Vendndodhja e  Dukatit të Gueldersit në Vendet e Ulta, [1350]]
### Dera Habsburge
* 1543–1555: Karli III, i biri i Filipit të I
Perandori Karli V e bashkoi Gueldersin me Shtatëmbëdhjetë Provincat e Holandës Habsburge, në vitin 1549, sipas Sanksionit Pragmatik, duke i dhënë fund pavarsisë së tij.
* 1555–1598: Filipi II, i biri i Karlit të III

Kur Karli V abdikoi në vitin 1556 në favor të Filipit II, territoret e Qarkut Burgund i kaluan Kurorës Spanjolle. Në vitin 1581 tre zonat veriore të Gelderlandit u bashkuan me Bashkimin e Utrehtit, duke u bërë pjesë e Provincave të Bashkuara Holandeze me Aktin e Betimit, ndërsa vetëm Gueldersi i Sipërm mbeti pjesë e Holandës Spanjolle.

Me Traktatin e Utrehtit, që i dha fund Luftës së Pasimit Spanjoll në vitin 1713, Gueldersi i Sipërm Spanjoll u nda prapë midis Gueldersit Prusian (Geldern, Viersen, Horst, Venray), Provincave të Bashkuara Holandeze (Venlo, Montfort, Echt), Austrisë (kjo pjesë vijoi si dukat: Roermond, Niederkrüchten, Weert) dhe Dukati i Jyliçit (Erkelenz). Në vitin 1795, Gueldersi, u pushtua dhe u përfshi në Republikën e Parë Franceze, duke u ndarë midis departamenteve të Roer dhe Meuse-Inférieure. Por më vonë këto territore do të ndaheshin midis Belgjikës dhe Holandës.

## Gueldersi në kulturën popullore 
William Thatcher, karakteri kryesor në filmin e vitit 2001, ''A Knight's Tale'', i luajtur nga Heath Ledger, pretendoi se ishte Sir Ulrich von Liechtenstein nga Gelderlandi, duke u shfaqur me prejardhje fisnike dhe duke u kualifikuar kështu për të marrë pjesë në turneun e duluftimeve kalorsiake.

## Shiko edhe
* Guelders
* Gelderland (provincë)
* Konti i Hollandës
* Holanda gjatë Mesjetës së Hershme
* Lista e monarkëve të Holandës
* Lista e piktorëve të hershëm holandikë
* Lista e stadtholderve në Vendet e Ulta
* Lista e pensionarëve të mëdhenj
* Lista e monarkëve në Vendet e Ulta
* Lista e fiseve të hershme gjermanike
* Lista e mbretërve frankë
* Lista e sunduesve të Saksonisë
* Lista e udhëheqësve të Frizisë
* Lista e zotërve dhe kontëve të Egmontit
* Konti i Artois
* Konti i Flandrës
* Lista e peshkopëve dhe princ-peshkopëve të Liezhit
* Lista e monarkëve të Belgjikës
* Zotërit dhe margravët e Bergen op Zoom
* Lista e kontëve të Berghut
* Kontët, dukët dhe dukët e mëdhenj të Oldenburgut
* Dukati i Klevesit
* Dukati i Builjonit
* Lista e zotërve të Builjonit
* Duka i Brabantit
* Duka i Burgundisë
* Konti i Hainautit
* Lista e peshkopëve dhe kryepeshkopëve të Kambrait
* Historia e Gjermanisë
* Shtatëmbëdhjetë Provincat
* Historia e Holandës
* Lista e kryeministrave të Holandës

## Referime 
## Lidhje të jashtme
* 
* 
* Map of Upper Guelders in 1789 – Northern Part
* Map of Upper Guelders in 1789 – Southern Part