Kulla e orës në Shkodër

parapamje|Kulla e Inglizit.
**Kulla e orës në Shkodër** ose siç njihet gjerësisht thjesht **Sahati i Inglizit**, ku në periudhën e regjimit komunist qe vendosur Muzeu Historik i Shkodrës, është një ndërtesë me pamjen e një kështjelle të periudhës së aristokracisë mesjetare në Evropë e ndërtuar nga lordi anglez Paget në çerekun e fundit të shek. XIX.

## Historia 
### Para ndërtimit 
Sipas Hamdi Bushatit, në vendin ku është ndërtuar *shatoja* (fr. chateau) 100 vjet para ndërtimit të saj ka qenë kënetë dhe gjuheshin rosa.

Më pas, pjesa mbrapa *shatosë,* që më vonë u bë pjesë e shtëpisë së anglezit, ka qenë pronë e të quajturit Abdullah agë Domnorit. Me kohën autoritetet osmane e shpronësuan shtëpinë e Domnorëve dhe e mbajtën në dispozicion të vetin. Asokohe, autoritetet osmane në Shkodër i mundësuan strehim një kundërshtari politik të Knjaz Nikollës, kundërshtar për të cilin dihet se ishte vetëm nga fisi i Mercariçëve. Mercariçani kishte krushqi me Filip Beroviqin, i cili ishte anëtar i administratës, dhe kësodore u strehua në shtëpinë e shpronësuar të Domnorëve.

Më pas shtëpinë ku banoi Mercariçani u nda dypjesësh: pjesën përpara e bleu lordi anglez Paget, kurse pjesën mbrapa qeveria ia fali të quajturit Boxho Mikashiq nga Mali i Zi. Mikashiqët më pas ia shitën shtëpinë të quajturit Jakup Dervishoviq, pas çlirimit kjo shtëpi iu bashkua orës së Inglizit.

### Shatoja si kishë anglikane 
 Paget pasi bleu shtëpinë, planifikoi rindërtimin e një konaku me stil shatoje. Anglezi vinte vetëm dimrit në fillim dhe dilte për gjueti dhe merrej me tregtinë e antikiteteve, dhe shtëpia ishte në përkujdesjen e zv/konsullit të Anglisë, Kolë Sumës. 

Pasi u ndërtua, salloni i madh u përshtat në stilin oriental, me tavan të daltuar, me trapazan dhe ndarje të tjera, duke e përgatitur për qëllime faltoreje në ngjasim të kishave e të kapelave protestane. Kulla e orës do të shërbente për të rrahur kumbonët në orarin e liturgjisë. Nisi të përhapte broshura të ritit protestant dhe paguante me të holla disa aventurierë katolikë, ndër ta një i quajtur Ndrekë Protestani. Pas protestave të klerit katolik me shërbim në vend, mbështetur nga konsulli austro-hungarez, autoritetet osmane ndërhynë ndaj veprës së anglezit dhe ndërtesa mbeti vetëm si banesë. 

Meqë synimi i anglez në përhapjen e anglikanizmit nuk pati sukses dhe në vend të kumbonës solli një orë të madhe me tri fusha. Nga fundi i sundimit osman, kjo orë nuk kurdisej mirë nga kujdestarët e tij, dhe për këtë një këpuctar bejtexhi i kushtoi një bejte orës. 

### Pronarët e mëpasëm, Muzeu 
Pas dorëzimit të Shkodrës ndërkombëtarëve, Komisioni i admiralëve u vendos në këtë shtëpi.

Pas hyrjes së regjimit komunist, ndërtesa kështjellë u shtetëzua dhe më 1949 aty u vendos i quajtur në atë kohë Muzeu Popullor, ndërsa kullën e orës e morën MKZ-të (Mbrojtja kundër zjarrit). Më 1966 Peter Ustinov e përshkruante "të vetmen gjë perëndimore" në qytet.  

Pas viteve '90, me rikthimin e pronave ish-pronarëve muzeu u zhvendos në shtëpinë e rikonstruktuar të Oso Kukës, ndërsa Kulla e Inglizit u la në shkujdesje të plotë.
parapamje|Baza e kullës

## Struktura 
Shtëpia nga pikëpamja ndërtuese formohej prej 15-16 dhomash të vogla dhe të mëdha. Para së të hapej rruga e teatrit "Migjeni", oborri i shtëpisë mbyllej me një portë të madhe dërrasash, dy kapakësh, të gdhendura me ornamente dhe me stemën e Anglisë. Porta ka qenë e sjellur nga jashtë dhe anës saj ka qenë i lartuar një pirg me dhomat e rojeve, me dritare të forcuara nga hekra të përdredhur. Me rastin e hapjes së rrugës, porta e përmendur me gjithë pirgun u shkatërruan.

## Shiko edhe 
* Kulla e orës në Elbasan

## Referime