Visarion Xhuvani

Mitropoliti **Visarion Xhuvani** (Elbasan, 14 dhjetor 1890 - 15 dhjetor 1965) ka qenë i pari i Kishës Autoqefale Ortodokse Shqiptare nga 1929 deri më 1937. bashkëpunëtor i ngushtë i Fan Nolit. Senator i Senatit të Dhomës së Këshillit Kombëtar të Shqipërisë nga 27 mars 1920 deri më 20 dhjetor 1920. Përkthyes i "Mesharit" dhe "Jetës së Shën Jon Vladimirit", ku u shpall Autoqefalia. Mbas Lëvizjes së qershorit gjendja u përçudnua. Me boshllëkun e lënë nga Noli në Mitropolinë e Durrësit, Këshilli i Naltë i Kishës Ortodokse Autoqefale Shqiptare ngarkoi Xhuvanin që të drejtonte Mitropolinë e Durrësit. Meqë lidhnitë me Patrikanën në Stamboll kishin plogështuar përzgjedhjen e hierarkisë kistare, atëherë pa ndihjen e Këshillit të Naltë, Visarion Xhuvani shkoi në Mal të Zi dhe më 3 maj të vitit 1925 u dorëzua në gradën episkopale. U dorëzua peshkop në Kotorr të Mbretërisë Jugosllave nga Peshkopi Viktor i Pejës dhe Kryepeshkopi Dhimitër i Kishës Ruse në mërgim, që kishin venduar Sinodin e tyre përkohësisht në Sremski Karlovcki.

Më 1926 u kryen bisedime intensive midis Patrikanës së Stambollit, kishës shqiptare dhe qeverisë shqiptare, për njohjen e autoqefalisë por nga fundi i vitit e prishi duke nisur në Shqipëri misionarët: Eksarkun Krisanthos, Mitropolit i Trapezundës dhe laikun P. Kotoko. Misionarët kumtonin se duheshin ruajtur privilegjet e Patrikanës, Imzot Visarioni kundërshtoi diktimet për vendosjen e gjuhës greke për arsye gjuhësore dhe praktike, duke qenë se librat fetarë tashmë qenë përkthyer. Meqë Sinodi i Shenjtë nuk formohej nga tjerrje të Kisit dhe Jerotheut për të mos shuguruar dy peshkopët tjerë, me përkrahjen e NMT Zog I, Visarioni merr peshkopin Viktor Mihailloviç që kisha serbe e kishte emëruar për t'u kujdesur për pakicën serbe, që të shuguronte Agathangjel Çamçen dhe Ambroz Ikonomin, Efthim Kosteva dhe Át Vasil Marko që u dorëzua mitrofor. Nga 11 shkurti deri më 17 shkurt të vitit 1929 u bënë hirotonisjet e episkopëve dhe më 18 shkurt do të formohej Sinodi. Kongresi u vendos të mbahej në Korçë, dhe Imzot Xhuvani u shpall kryepeshkop i krejt Shqipërisë dhe mbikëqyrës i Mitropolisë së Shkodrës, Tiranës, Durrësit dhe Elbasanit. Më 19 qershor të vitit 1929 të 46 delegatët përfaqësues të klerit dhe të popullit të Shqipërisë u mblodhën në Korçë për punimet e Kongresit të Dytë Gjithortodoks. Kongresi historik i Korçës miratoi njëzëri dokumentet bazë të Kishës dhe mjaft vendime të tjera, duke e vendosur Kishën Shqiptare krahas kishave të tjera ortodokse ballkanike, evropiane e botërore. Patrikana nuk e njohu Sinodin dhe çkishëroi gjithë klerikët pjesëmarrës përveç Imzot Viktorit duke shpresuar që do dënohej nga Patriku serb, i cili heshti.

E gjejmë ndër asambleistët të 12 prillit 1939 si përfaqësues i pref. së Elbasanit. Vazhdoi me qenë peshkop i Beratit, Vlorës, Kaninës dhe Myzeqesë nga 1942 deri më 1945. Më 1947 arrestohet dhe dënohet më 22 dhjetor dënohet me 20 vite burg, shumicën e të cilëve e kaloi në burgun e Burrelit në repartin nr.321, bashkë me Gjon Shllakun. U lirua nga burgu në moshën 76 vjeçare, duke përfituar 5 vjet nga dekretet e viteve 1957, '59, '62, lirohet nga burgu më 27 nëntor 1962. Vdiq më 1965, u varros në fillim tek varrezat e manastirit ortodoks të Shijon Vladimirit ku dhe kishte kaluar vitet e fundit, për t'u zhvendosur më pas në varrezat e fshatit.
## Burimi i të dhënave