open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bruno Šimleša

**Bruno Šimleša** ( Bjelovar, 16 shkurt 1979 ) është një shkrimtar, kolumnist, ligjërues, prezantues televiziv dhe sociolog i diplomuar kroat. 

## Biografia 
Bruno Shimlesha u lind në Bjelovar. Ai është autor i së paku shtatë librave në fushën shpirtërore dhe të vetëndihmës, si dhe një përmbledhje me poezi. Librat "Shkolla e jetës" dhe "Dashurologjia" u bënë veçanërisht të suksesshme, ato u shtypën në disa botime dhe janë ndër librat më të shitur në tregun kroat.  Po këto dy vepra janë të përkthyera edhe në gjuhën shqipe. Ai është i njohur për publikun edhe si drejtuesi i talk showt "Çdo ditë, e mirë dita" (Svaki dan, dobar dan), i cili transmetohet në Radio Televizionin Kroat - HTV që nga viti 2013.  

### Sinkronizimi 
* "Petar Zecimir" si Derek ( 2018.)

## Shih edhe 
* Pero Shimlesha

## Burimet
Pushtimi mongol i Japonisë

**Pushtimi mongol i Japonisë** (元寇, *Genkō*), e cila ndodhi në vitet 1274 dhe 1281, ishin përpjekje të mëdha ushtarake të ndërmarra nga Kubilaj Han i dinastisë Yuan për të pushtuar arkipelagun japonez pas nënshtrimit të mbretërisë koreane të Goryeo. Në fund të fundit një dështim, përpjekjet për pushtim janë me rëndësi makro-historike sepse ato vendosin një kufi në zgjerimin dhe renditjen mongole si ngjarje që përcaktojnë kombin në historinë e Japonisë. Pushtimet përmenden në shumë vepra të trilluara dhe janë ngjarjet më të hershme për të cilat fjala *kamikaze* ("era hyjnore") përdoret gjerësisht, me origjinë nga dy tajfunët me të cilët përballen flotat mongole.

Pushtimet ishin një nga rastet më të hershme të luftës së barutit jashtë Kinës. Një nga risitë më të dukshme teknologjike gjatë luftës ishte përdorimi i bombave shpërthyese, të hedhura me dorë.

## Prapaskena
Pas një sërë pushtimesh mongole në Kore midis viteve 1231 dhe 1281, Goryeo nënshkroi një traktat në favor të mongoleve dhe u bë një shtet vasal. Kubilaji u shpall hagan i Perandorisë Mongole në vitin 1260 edhe pse kjo nuk u njoh gjerësisht nga mongolët në perëndim dhe vendosi kryeqytetin e tij në Khanbaliq (brenda Pekinit të sotme) në vitin 1264.

Japonia u qeveris më pas nga Shikken (regjentët shogunatë) të klanit Hōjō, i cili kishte kontrolluar nga Minamoto no Yoriie, shōgun i shogunatit Kamakura, pas vdekjes së tij në vitin 1203. Rrethi i brendshëm i klanit Hōjō ishte bërë kaq shquar që ata të mos konsultoheshin më me këshillin e shogunatit (*Hyōjō* (評定)), Gjykatës Perandorake të Kiotos, ose vasalëve të tyre gokenin, dhe ata i merrnin vendimet e tyre në takimet private në rezidencat e tyre (*yoriai* (合)).

Mongolët gjithashtu bënë përpjekje për të nënshtruar popujt vendas të Sakhalin, popujt Ainu dhe Nivkh, nga viti 1264 deri më 1308. Sidoqoftë, është e dyshimtë nëse veprimtaritë e mongoleve në Sakhalin ishin pjesë e përpjekjes për të pushtuar Japoninë.

## Referime
Katër të Mëdhenj (Lufta e Parë Botërore)

[parapamje|240px|Këshilli i Katërve nga ana e majtë në të djathtë: [David Lloyd George, Vittorio Emanuele Orlando, Georges Clemenceau dhe Woodrow Wilson në Versajë.]]
**Katër të Mëdhenjtë** ose **Katër Kombet** u referohen katër fuqive kryesore aleate të Luftës së Parë Botërore dhe udhëheqësve të tyre që u takuan në Konferencën e Paqes në Paris në janar 1919. Katër të Mëdhenjtë njihen gjithashtu si Këshilli i Katërve. Ai ishte i përbërë nga Woodrow Wilson i Shteteve të Bashkuara, David Lloyd George i Britanisë së Madhe, Vittorio Emanuele Orlando i Italisë dhe Georges Clemenceau i Francës.

Këshilli i Katërve është krijuar me sugjerimin e Woodrow Wilson për të diskutuar çështje të rëndësishme privatisht para konferencës së paqes, në të cilën marrin pjesë më shumë se njëzet vende aleate. Këta krerë shtetesh ose qeverive janë arkitektët kryesorë të Traktatit të Versajës midis Gjermanisë dhe Aleatëve, të Traktatit të Saint-Germain-en-Laye me Austrinë, të Traktatit të Neuilly me Bullgarinë, të Traktatit të Trianonit me Hungarinë dhe Traktati i Sèvres me Perandorinë Osmane. Në një moment Orlando u tërhoq përkohësisht nga konferenca sepse kërkesat italiane nuk u plotësuan, duke lënë tre vendet e tjera si arkitektët e vetëm kryesorë të bisedës, të referuar si "Tre të Mëdhenjtë". Delegacioni italian u kthye pas 11 ditësh.

## Referime
Natalia Gordienko

**Natalia Gordienko** (, gjithashtu shkruhet **Gordienco**; e lindur më 11 dhjetor 1987) është një këngëtare dhe vallëzuese moldav. Së bashku me Arsenium dhe Connect-R, ajo përfaqësoi Moldavinë në Festivalin Evropian të Këngës 2006 me këngën "Loca" dhe u rendit e 20-ta. Ajo u zgjodh për ta përfaqësuar Moldavinë në Festivalin Evropian të Këngës 2020 me këngën "Prison"; megjithatë, konkursi i vitit 2020 u anulua për shkak të pandemisë së COVID-19. Kjo do të ishte hera e saj e dytë në konkurs dhe hera e parë si këngëtare solo. Më vonë u konfirmua se ajo do të kthehej në Eurovision në vitin 2021.

## Referime
Dacia Maraini

parapamje|Shkrimtarja Dacia Maraini në vitin 2025.
Dacia Maraini (Fiesole, 13 nëntor 1936) është një shkrimtare e rëndësishme italiane e gjysmës së dytë të shekullit XX.
Geneta pardine

**Genetina pardine** ( *Genetta pardina*) është një lloji genete që jeton në Afrikën Perëndimore . Ajo është shumë e shpërndarë dhe e zakonshme, dhe kështu ajo renditet si lloji jo i rrezikuar në Listën e Kuqe të IUCN .  

## Karakteristika 
Gëzofi i genetës pardine është gri i verdhë me pika të rrumbullakëta të zeza, të cilat janë më të mëdha në këmbët e pasme sesa mbi supet. Koka e saj është më e kuqërremtë, dhe ka një fytyrë në të kuqërremtë. Ka njolla të bardha nën secilin sy dhe poshtë mjekrës. Veshët e saj janë gri. Bishti i saj ka gjashtë deri në shtatë unaza të ngushta të bardha dhe gjashtë deri në shtatë unaza të gjera. Maja e bishtit është e zezë.  

Matjet e meshkujve të rritur variojnë nga 410 në 553 mm në gjatësinë kokë-trup me një bisht të gjatë 390 deri 490 mm . Femrat e rritura variojnë nga 410 në 530 mm në gjatësin kokë-trup me një bisht të gjatë 420 deri 450 mm . 

## Gama dhe habitati 
Geneta pardine shpërndahen nga Senegali në lindje në Gana , ku Lumi Volta është ndoshta një pengesë për shpërndarjen. Ata jetojnë në pyje me shi , pyje të përzier , pyje me lagështi, por edhe në plantacione. Ata gjithashtu ndodhen në periferi të qyteteve.  

## Kërcënimet 
Kërcënimet kryesore për genetën padrine nuk dihen. 

## Taksonomia 
Geneta pardine u konsiderua si sinonim me llojet e tjera të geneteve me njolla të mëdha, domethënë genetën me njolla të ndryshkura dhe genetën e Kepit , por të tre këto tani njihen si lloje të dallueshme. 

## References
Geneta abisiniane

**Geneta abisinane** ( *Genetta abyssinica*), e njohur gjithashtu si **geneta etiopiane** , është një lloji genete amtare në Etiopi , Eritrea , Somalia , Sudan , dhe Xhibuti . Ёshtë renditur si të dhëna të mangëta në listën e kuqe të IUCN .   Ёshtë një nga llojet e genetave më pak të njohura.

## Karakteristika 
Geneta abisiniane ka një fytyrë të shkurtuar, këmbë të shkurtra dhe një bisht mesatarisht të gjatë, i cili është gati sa i përket kokës dhe trupit. Gëzofi i saj i shkurtër, i trashë, është me ngjyrë të zbehtë rëre me pesë vija të zeza gjatësore në anën e pasme. Pikat në krahët e poshtme janë gjithashtu të zgjatura qartë, më shumë u ngjajnë vijëve sesa pikave. Bishti shënohet nga të paktën shtatë unaza të zbehtë, të ndara nga shtatë ose tetë unaza të ngushta të zeza dhe ka një majë të errët. Ajo gjithashtu dallohet nga mungesa e flokëve midis jastëkut metacarpal . Madhësia e trupit me masë të madhe është 40 deri 50 cm me një bisht të gjatë 40 deri 45 cm .

## Gama dhe habitati 
Geneta abisiniane banon në fushat bregdetare , kullotat Afromontane  dhe malet Moorlands .  Në Etiopi, geneta abisiniane u vëzhguan deri në 3.750 m në masivin Abune Yosef . 

## Kërcënimet 
Popullsia ka të ngjarë të zvogëlohet për shkak të copëzimit të habitatit, pasi shumë zona me të dhëna historike janë kthyer në toka.  Para Luftës së Dytë Botërore , lëkurat e genetve abisiniane u regjistruan për shitje në tregjet në tregun e Addis Ababa , nuk dihet nëse ka akoma një treg për lëkurat e këtij lloji . Në përgjithësi, ky lloji është shumë pak i njohur për të vlerësuar siç duhet statusin e saj të ruajtjes. 

## Referime
Geneta mbret

**Geneta mbre**t ( *Genetta poensis* ) është një lloji genete,vendas në Republika e Kongos , Guinea Ekuatoriale , Liberi , Gana dhe Bregun e Fildishtë . Siç nuk është regjistruar që nga viti 1946, ai renditet si të dhëna të mangëta në Listën e Kuqe të IUCN . Ndoshta banon vetëm në pyjet me shi tropikale .  

## References
Beteja e Akelout (1359)

**Beteja e Akelout** u zhvillua në vitin 1359 pranë lumit Akelo, në Etoli, Greqinë moderne, e luftuar midis trupave arbërore, nën udhëheqjen e Pjetër Loshës dhe Gjin Bua Shpatës, dhe forcave të Despotatit të Epirit, nën drejtimin e Nikeforos II Orsini. Arbërorët mundën ushtrinë e Orsinit, e cila pësoi humbje të mëdha gjatë betejës. Beteja krijoi dy despotatë nga rajone më parë pjesë e Despotatit të Epirit: Despotati i Artës dhe Despotati i Angjelokastrës dhe Lepantos.

## Sfondi 
Që nga fillimi i shekullit të 14-të pushteti i Despotatit të Epirit ishte në rënie ndërsa fiset arbërore kishin rritur kontrollin e tyre mbi shumë zona të despotatit. Nikeforos II Orsini, Despot i Epirit vendosi të krijojë marrëdhënie më të ngushta me Perandorinë Serbe duke braktisur gruan e tij të mëparshme Maria Cantacuzena dhe duke u martuar me motrën e vejushës së Stefan Dushanit. Arbërorët e Despotatit kërcënuan me revoltë nëse Orsini martohej me motrën e Helenës së Bullgarisë dhe nuk rikthehej me Marinë, e cila ishte pjesë e familjes Kantakouzenos aleate me ta. Orsini u detyrua të rikthehet me Marinë por vendosi të bënte luftë kundër arbërorve për të ndaluar fuqinë e tyre në rritje në despotat.

## Pasojat 
Pas vdekjes së Nikeforos, qytetet kryesore të mbetura në Despotatin e Epirit, duke qenë nën rrezik kapjeje nga trupat arbërore, iu nënshtruan Simeon Uros dhe zonat e mbetura të Despotatit u ndanë midis tij dhe Radoslav Hlapen. Simeon, në pamundësi për të dëbuar udhëheqësit arbërorë, u përpoq të mbante kontroll indirekt të Epirit duke njohur Pjetër Loshën dhe Gjin Shpatën si despotë, përkatësisht në rajonet e Artës dhe Angjelokastër dhe Lepanto.

Megjithëse pjesa më e madhe e Epirit përkohësisht ra nën sundimin arbëror, për shkak të strukturës së tyre fisnore dhe mungesës së autoritetit qendror, shqiptarët nuk zëvendësuan asnjë sundim ekzistues grek ose serb me një shtet të centralizuar arbëror. Si pasojë e viteve 1366-67 vetëm qyteti i Janinës nuk ishte nën kontrollin e arbërorve.

## Burimet
Geneta servaline

**Geneta servaline** ( *Genetta servalina*) është një lloji genete, amtare në Afrikën Qendrore . Ndërsa shpërndahet gjerësisht dhe konsiderohet e zakonshme, ajo renditet si shqetësimi më i vogël në Listën e Kuqe të IUCN .  

## Karakteristikat 
Gëzofi i genetës servaline është e kuqërremtë me njolla të zeza në qafë, mbrapa dhe anët. Këmbët e saj janë të zeza. Bishti i saj i gjatë është i lidhur me unaza të gjera të zeza dhe të ngushta të bardha.   Ёshtë me flokë të shkurtër dhe ka një shirit të errët të thyer përgjatë shtyllës kurrizore. Maja e bishtit të saj është e ndritshme.  

Matjet e ekzemplarëve të meshkujve variojnë nga 490 deri në 510 mm në kokë dhe trup me një bisht të gjatë 450 deri 465 mm . Femrat variojnë nga 445 deri në 495 mm në kokë dhe trup me një bisht të gjatë 368 deri 485 mm . 

## Gama dhe habitati 
Geneta servaline shpërndahet nga lumi Sanaga në Kamerun në jug në Basenin e Kongos dhe në lindje në Uganda dhe Tanzani .  Në Republikën e Kongos , ajo është regjistruar nga kamera-kurthe në mozaikun kongolian perëndimore në zonën epyjeve-savanë në Parkun Kombëtar Odzala-Kokoua gjatë anketave në 2007.  
Në  malet Udzungwa , Tanzani,geneta servaline u regjistrua në vitin 2000 dhe fotografuar në vitin 2002 për herë të parë. Në vitin 2005, të dhënat kamera kurth janë fituar edhe në Uluguru dhe Nguru ku shkon në lartësi të 950-1,400 m (3,120-4,590 ft). Mendohet që të ndodhë edhe në pjesë të tjera të maleve të Harkut Lindor . 

Geneta servaline e Zanzibarit është endemike për ishullin Unguja , Zanzibar , dhe u bë i njohur për shkencën në vitin 1995, kur një mostër u vra në afërsi të pyllit Jozani .  Disa individë u regjistruan nga kamerat-kurth për herë të parë në janar 2003 në Parkun Kombëtar Jozani-Chwaka Bay .  

## Taksonomia 
Geneta servaline u përshkrua për herë të parë nga Jacques Pucheran në 1855. 

* *G. s. servalina*, nënlloji nominal
* *G. s. bettoni* ( Thomas , 1902)
* *G. s. schwarzi* (Crawford-Cabral, 1970)
* Geneta servaline e Lovesë ( G. s. lowei ) ( Kingdon , 1977) u përshkrua mbi bazën e një lëkure të vetme të mbledhur në vitin 1932 në malet Udzungwa, Tanzania.  
* Geneta servaline e Zanzibarit ( G. s. archeri ) (Van Rompaey and Colyn, 1998)  

Geneta servaline me  kreshtë ( *G. cristata* ) është konsideruar gjithashtu të jetë një nënlloji i genetës servaline, por tani në përgjithësi konsiderohet si një lloji i ndryshme. 

## Referime 
## Linqe ekstra 
* National Geographic: Rare African Predator Photographed for First Time
Geneta angolase

**Geneta angolase** ose **geneta miombo** ( *Genetta angolensis* )  , është një lloji genete, endemike në Afrikën jugore . Ёshtë konsideruar e zakonshme në këtë rajon dhe për këtë arsye renditet si lloji jo i rrezikuar në Listën e Kuqe të IUCN .  Pak dihet për ekologjinë e saj.  

## Karakteristika 
Geneta angolase ka gëzof të gjatë me ngjyrë kafe të lehta, me pika të errëta dhe një linjë të vazhduesh me kreshtë të errët përgjatë shpinës. Gryka dhe gjoksi i saj janë gri të lehta deri në të zezë gri. Ka njolla të vogla në pjesën e përparme dhe të shpatullave. Pikat janë më të shumta dhe pak më të mëdha në anët. Në gjatësinë kokë-trup ajo varion nga 44 në 48 cm. Bishti i saj i gjatë 38 deri 43 cm  është i mbështjellë me një majë të errët. Këmbët e saj janë të errëta në pjesën e prapme.  Ajo ka një fytyrë gri të errët, një surrat të zezë dhe është e bardhë rreth syve dhe gojës. Kreshta e saj në anën e pasme është e gjatë deri në 6 cm .  Dallohet nga geneta e zakonshme nga maja e zezë në vend të bishti të bardha. 

Mashkulli është më i madh se femra.  

## Gama dhe habitati 
Geneta angolase ndodhet në Angola , Republika Demokratike të Kongos , Malavi , Mozambik , Tanzani , Zambia dhe Zimbabve . Ajo jeton në një sërë ambientesh në gamën e tij, përfshirë të dy pyjet lokale dhe fushat miombo . 

## Kërcënimet 
Geneta angolase nuk konsiderohet e kërcënuar nga ndryshimi i habitatit, por mund të ndikohet negativisht nga trafiku rrugor.  Në Tanzani, shëruesit tradicionalë përdorin genetën angolase në praktikat e tyre. 

## Referime
Geneta gjigande

**Geneta gjigante e pyjeve** ( *Genetta victoriae* ), i njohur gjithashtu si **  geneta gjigande**  , është një lloji genete, endemike në pellgun e Kongos . Ndërsa vlerësohet si e shpërndarë gjerësisht dhe e zakonshme, ajo renditet si lloji jo i rrezikuar në listën e kuqe të IUCN . 

## Karakteristikat 
Geneta gjigande ka një gëzof të bardhë të verdhë të shkurtër dhe të trashë me pika të shumta të zeza. Ёshtë e bardhë në majë të surrat dhe midis syve.  

Matjet e ekzemplarëve  variojnë nga 55 deri në 60 cm në gjatësin kokë-trup me një bisht të gjatë 413 deri 490 mm . 

## References
Geneta hausa

**Geneta hausa** ( *Genetta thierryi*) është një lloji genete, amtare për savanat e Afrikës perëndimore . Ёshtë renditur si lloji jo i rrezikuar në listën e kuqe të IUCN . 

## Karakteristikat 
Geneta hausa ka një gëzof me ngjyra të ndritshme me flokë të shkurtër. Një vijë e vazhdueshme me kafe ndodhet përgjatë shpinës së saj kryqëzohet gjatësisht nga një vijë me ngjyra të ndritshme. Këmbët e saj janë po aq të ndritshme sa ngjyrosja e trupit. Bishti i saj është me unaza të errëta dhe të ndritshme dhe një majë të zezë. Pikat në shpatull, kofshë dhe krahë janë më të vogla dhe më të errëta. Krahët e përparme dhe pjesët e pasme nuk janë me njolla. Ai ndryshon në ngjyrosjen dhe gjatësinë e flokëve në lidhje me habitatin e tij, peltet janë më të shkurtër dhe më të butë në habitatin e tipit savana, dhe më të gjatë dhe më të errët (më të verdhë) në habitatin pyjor. Flokët e rojeve në bazën e shpatullave janë të rrumbullakëta, ose shumë pak vezake, e cila është unike midis genetave.  

## Gama dhe habitati 
Geneta hausa është vendas në Gambia , Guinea-Bissau dhe Kamerun , ku ai banon në savana të thatë dhe pyje të hapura me lagështi. Ajo gjithashtu është parë në stepat me drurë të thatë në Senegal , dhe në pyjet me shi në Sierra Leone , Gana dhe Côte d'Ivoire . 

## Ekologjia dhe sjellja 
Ekologjia e genetës hausa është studiuar pak. Sjellja e saj ushqyese dhe dieta ka të ngjarë të jenë të ngjashme me atë të genetave të tjera. Sjellja e tij e mbarështimit është gjithashtu e panjohur, por këto geneta mendohet se riprodhohen midis gurëve ose në vrimat e gërmuara në tokë. Një i ri u gjet duke fjetur në një pemë, dhe dy kafshë gjysëm të rritura u gjetën në Mali në nëntor, gjë që mund të tregojë se këlyshët kanë lindur midis janarit dhe marsit.

## Referime
Geneta e Xhonstonit

**Geneta e Xhonstoni**t ( *Genetta johnstoni*)  është një lloji genete e njohur në pyjet e Guinesë së sipërme . Ndërsa kërcënohet nga shpyllëzimi dhe shndërrimi i pyjeve të shiut në tokë bujqësore dhe industrialisht, ai renditet si lloji afër kërcënimit në Listën e Kuqe të IUCN .  

Konsiderohet si një nga mishngrënësit pak më të njohur të Afrikës Perëndimore , dhe deri në fund të shekullit ishte i njohur vetëm nga koleksionet në muzeume. Në janar 2000, një individ i vdekur u gjet pranë Parkut Kombëtar Taï në Bregun e Fildishtë . Në korrik të po këtij viti, individi i parë i drejtpërdrejtë i njohur për shkencën u balcamua.  

Në vitin 2011, ajo u regjistrua për herë të parë në Rezervatin Natyror të Dindefelo , një zonë e mbrojtur në Senegalin juglindor . 

## Karakteristikat 
Gëzofi i shkurtër i genetës së Xhonstonit është ngjyrë ari në të verdhë me njolla të vogla të kuqërremta në anët, një shirit i errët përgjatë shtyllës kurrizore dhe gjymtyrëve të errëta. Këmbët e saj të pasme janë gri të errët. Bishti i saj ka tetë unaza të zeza dhe shtatë të zbehtë, dhe një majë kafeje që është e zbardhur poshtë. 

## References
Geneta servaline me kreshtë

**Geneta servaine me kreshtë** (*Genetta cristata*), i njohur gjithashtu si **geneta me kreshtë** , është një lloji genete,endemik në Nigeri dhe Kamerun . Ndërsa popullsia ka rënë për shkak të humbjes së habitatit , ajo renditet si lloji i cënuar në Listën e Kuqe të IUCN .  Por tani ajo vlerësohet si një lloji i veçantë.  

## Karakteristikat 
majtas|parapamje|Kafka e *Genetta cristata*
Geneta servaline me kreshtë është një genet mjaft e vogël dhe i hollë me këmbë relativisht të gjata dhe fytyrë të ngushtë. Gëzofi i saj me ngjyrë ari është i shkurtër, i butë dhe i dendur me njolla të errëta që shpërndahen dendur dhe në mënyrë të barabartë. Bishti i saj i gjatë është i lidhur me unaza të gjera të zeza dhe unaza të holla të bardha. Kreshta e saj në pjesën e prapme të qafës nuk shtrihet në pjesën e pasme.  

Këmbët e saj janë të errëta. Ajo ka një vijë të errët ndërprerëse  me qime relativisht të gjata që formojnë një kreshtë .  

## Gama dhe habitati 
Geneta servaline me kreshtë ndodhet në Nigerinë Jugore nga lindja e Delgës së Nigerit në Kamerun në lumin Sanaga . Ai banon në zona me bimësi të pastër, me bimësi të ulët dhe në tokë të zhveshur poshtë pyjeve me gjethe të gjata . Herë pas here është regjistruar edhe në pyje sekondare dhe montane.  Kufizohet në lartësi më të ulëta nga niveli i detit në lartësi mbidetare rreth 1.000 m (3,300 ft). Prania e saj është parashikuar në Gabon dhe Republikën e Kongos , por nuk është konfirmuar.  

## Kërcënimet 
Geneta servaline me kreshtë kërcënohet nga humbja e habitatit . Zonat kryesore të shfaqjes së tij në Pyjet Shtetërore të Kryqit është duke u shndërruar në tokë të përdorur bujqësisht; vaji prodhohet në Deltën e Nigerit . Mund të jetë gjithashtu viktim nga gjuetia intensive. 

## Referime
Senhit

**Senhit Zadik Zadik** (e lindur në Bolonjë, Itali, më 1 tetor 1979), e njohur profesionalisht thjesht si **Senhit** (e shkruar më parë si **Senit**), është një këngëtare italiane. Ajo e përfaqësoi San Marinon në Festivalin Evropian të Këngës 2011 dhe do ta kishte përfaqësuar përsëri në Festivalin Evropian të Këngës 2020, por festivali u anulua. Më 16 maj 2020, SMRTV njoftoi se Senhit do ta përfaqësonte San Marinon në Festivalin Evropian të Këngës 2021.

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* Faqja zyrtare e Senhit
Alfabeti cirilik

[parapamje|300px|[Alfabeti cirilik]]
**Alfabeti cirilik** ose **qirilik** është një shkrim alfabeti që e përdorin shtetet sllavë të Evropës dhe Azisë.

Alfabeti cirilik përdoret ndër këto gjuhë:
* në gjuhën ruse (alfabeti rus)
* në gjuhën ukrainase (alfabeti ukrainas)
* në gjuhën bjelloruse (alfabeti bjellorus),
* në gjuhën bullgare (alfabeti bullgar),
* në gjuhën serbe (alfabeti serb),
* në gjuhën maqedonase (alfabeti maqedonas),
* në gjuhën e vjetër sllave,
* në gjuhën ndërsllave.

## Historia e krijimit 
Baza e alfabetit është alfabeti i hershem kiril, qe rridhte nga ana e tij nga alfabeti gllagolitik ose gllagolica.
Ky alfabet u emërtua sipas vellezerve Konstantin (Kiril) dhe Methodhos nga Soluni i Selanikut. Rreth vitit 863 ata perfunduan punen mbi standartizimin e shkronjave sllave, me urdher te perandorit bizant Mihaili III. Ne fillim ky alfabet perbehej nga 43 germa. Hieroglifet ne alfabetin kiril janë megjithate, kryesisht shkronja greke bizantine. Disa prej tyre, vecanerisht ato qe perfaqsojne tinguj qe nuk ishin ne greqishten e mesjetes, mbajten formen e tyre Gllagolitik.

## Alfabete te rrjedhura nga qirilishtja 
* Abur ose Anbur

## Kodimi qirilik 
* MacCyrillic 
* Windows-1251 
* ISO 8859-5

## Alfabet qiril ne Unicode 
## Lidhje te jashtme
Xhemal Farka

**Xhemal Farka** (Tiranë, 1913 - 1948) ka qenë gazetar e publicist i viteve 1930', i njohur për shkrimet satirike në dialekt tirons me nofkën *Sula i Fajes*.

## Biografia 
U lind në gjirin e një familjeje qytetare në Tiranë, i biri i Hamdi Farkës. Pas Institutit “Harry Fultz” në Tiranë, kishte mbaruar Universitetit Amerikan të Beirutit me bursë të dhënë nga Sotir Kolea për të studiuar koloninë shqiptare të atjeshme, kishte qenë gazetar në Radio Bari dhe kishte punuar për Zërin e Amerikës në Jeruzalem.

## Referime
Ibrahim Hasnaj

**Ibrahim Hasnaj** (Tiranë, 1911-2 - 1995) ka qenë satirist i njohur në vitet 1930' që shkruante në dialekt tirons dhe ndër poetët e mbramë të traditës bektashiane. Pas rënies së diktaturës komuniste u zgjodh Kryetar i Komitetit të përkohshëm të bashkësisë bektashiane, e cila u rithemelua me solemnitet në Tiranë më 27 janar 1991.

Është autori i tre vëllimeve ende të pabotuar me poezi mistike të frymëzimit bektashi: *Unë dhe ndiesitë e mia*, 1939, *Lot skamnorësh*, 1940, dhe *Rreze të zjarrta*, 1980.

## Biografia 
U lind më 1911/2 në një familje qytetare tiranase, i ati quhej Mahmut. U njoh për shkrimet publicistike me nofkat *Hima*, *Bardhyl Nizami* dhe *Cen Qytyku*, duke qenë i pari rizbulues i bejtexhiut Zenel Bastarit me ndihmën e Hafiz Ibrahim Dalliu, të cilit ia mblodhi veprën.

Më 1937 mori dorë në tarikatin bektashi, kur edhe nisi të shkruante poezi. U bë sekretar i përgjithshëm i Komunitetit Bektashi para luftës, më pas qe anëtar i redaksisë të së përkohshmes *Njeriu* të organizatës "Drita Hyjnore". Pas çlirimit qe redaktor i të përkohshmes *Djersa* të bashkësisë bektashiane, që doli në tetë numra deri më 1947.

Në vitin 1947, do të dënohej me 10 vite burg, pastaj do të dënohej me 5 vite internim. U mbajt gjithë kohës nën mbikqyrje prej Sigurimit te Shtetit. Pasi u lirua mblodhi dhe u kushtoi studime veprave të miqve të tij, H. Ibrahim Dalliut dhe Jusuf Myzyrit.

## Referime
Geneta e Bourlonit

**Geneta e Bourlonit** ( *Genetta bourloni*)  është një lloji genete e njohur në pyjet e Guinesë së sipërme . Ёshtë i njohur nga vetëm 29 ekzemplarë zoologjikë në muzeun e historisë natyrore dhe është përshkruar si një lloji i ri *Genetta* në 2003.   Ajo është renditur si lloji i cënuar në listën e kuqe të IUCN pasi popullsia globale vlerësohet në më pak se 10,000 individë të pjekur. 

## References
Komeniologjia

**Komeniologjia** është një disiplinë shkencore e themeluar nga historiani sllovak Ján Kvačala, dhe si e tillë merret me studimin e jetës dhe veprës së Jan Amos Komenskit, duke hulumtuar kontributin e gjithmbarshëm të tij në interes të arsimit, edukimit, shkencës dhe kulturës. Instituti kryesor kërkimoro-shkencor i komeniologjisë është Departamenti i Komeniologjisë i Institutit Filozofik të Akademisë së Shkencave të Republikës Çeke.

## Shih edhe 
* Pedagogjia
* Ján Kvačala
* Orbis Pictus
* Shkolla e nënës
* Didaktika e madhe
* Jan Amos Komenski
* Janua linguarum reserata
* Labirinti i botës dhe parajsa e zemrës

## Lidhje të jashtme 
* Departamenti i Komeniologjisë - Oddělení pro Komeniologii - Department of Comenius Studies (Faqe zyrtare)
Voilà

"**Voilà**" është një këngë nga këngëtarja franceze Barbara Pravi. Ajo u publikua për shkarkim digjital dhe për platformat streaming mëë 6 nëntor 2020 dhe është e bashkë-kompozuar nga Barbara Pravi, Igit dhe Lili Poe. Kënga e ka përfaqësuar Francën në Festivalin Evropian të Këngës 2021 në Roterdam, Holandë, pasi fitoi garën para-përzgjedhëse ''Eurovision France, c'est vous qui décidez!''.

## Historia e publikimit 
## Referime
Geneta ujore

**Geneta ujore** ( *Genetta piscivora*) është një lloji genete që ka qenë vetëm regjistruar në verilindje të Republikës Demokratike të Kongos . .  Meqenëse dihet vetëm nga rreth 30 ekzemplarë në koleksionet zoologjike , ai ishte renditur si të dhëna të mangëta në Listën e Kuqe të IUCN që nga viti 1996, pasi konsiderohet një nga mishngrënësit më të rrallë të Afrikës . Në vitin 2015, ajo është rivlerësuar si lloji afër kërcënimit . 

Kur Allen e përshkroi genetën ujore si një gjini dhe i ri në 1919, ai e quajti atë *Osbornictis piscivora*.  Ajo u rivlerësua në 2004, dhe bazuar në prova molekulare tani konsiderohet një lloji në gjinin *Genetta* . 

## Karakteristikat 
Gëzofi i gjatë dhe i dendur i genetës ujore është gështenjë e kuqe e errët pa njolla ose shirita. Koka është kafe e zbehtë fuskoze, me njolla të bardha në anët e surrat, dhe sipër dhe poshtë syve, të cilat janë përshtatur me një unazë të ngushtë të zezë. Veshët janë thuajse të zhveshur brenda, të skajshëm me qime të bardha të bardha dhe të zeza jashtë. Bishti është i zi me një nënlëkur kafe të zbehtë. Thembra e këmbëve të saj është lakuriq. Këto karakteristika ndryshojnë ndjeshëm nga ato të llojeve të tjera të genetave. 

Dy meshkuj të rritur të matur nga 44.5 në 49.5 cm në gjatësi kokë-trup me një bisht të gjatë 34 deri 41.5 cm . Një mashkull peshon 1.43 kg , dhe një femër 1.5 kg .  

## Ekologjia dhe sjellja 
Geneta ujore mendohet të jenë të vetmuara dhe krepuskulare . Ata kryesisht ushqehen me peshk të ujërave të ëmbla , duke përfshirë mustak ,krap dhe krustace gjithashtu. Ata ndoshta zbulojnë lëvizjet e peshkut me mustaqet e tyre, ose tërheqin peshkun duke ndierë në sipërfaqen e ujit me mustaqet e tyre.   Deri më tani, asgjë tjetër nuk dihet në lidhje me gestacionin , riprodhimin dhe zhvillimin e pasardhësve të tyre. 

## Kërcënimet 
Ёshtë e paqartë nëse ka ndonjë kërcënim të madh për genetën ujore.  Ata janë kapur në kurthe të vendosura nga njerëzit xhuxh në pyllin e Iturit . 

## Ruatja 
Në 1979, geneta ujore i është dhënë mbrojtje e plotë nga qeveria e Kongos. Supozohet të jetë e pranishme në Rezervën e Natyrës së egër të Okapi . 

## References 
## Linqe ekstra 
* Animal Diversity Web: *Genetta piscivora*
Elton Debreshi

**Elton Debreshi** lindi më 5 gusht 1989 në Kodër Dan, në Bulqizë. Ai është kandidat i pavarur për deputet në qarkun e Dibrës, minator dhe kryesindikalist.

## Arsimimi dhe puna në minierë 
Elton Debreshi ka mbaruar arsimin fillor në shkollën “Ali Talja” në Bulqizë e më pas atë 9-vjeçar në shkollën “Asllan Keta” në Fushë-Bulqizë. Në vitin 2012 ai filloi punë si minator në minierën e Bulqizës  në “Zonën D”. Nga  viti 2014 deri në vitin 2019 ai punoi si minator në kompaninë Albchrome të Samir Manes, deri sa u pushua nga puna si pasojë e organizimit sindikal në Sindikatën e Minatorëve të Bashkuar të Bulqizës.

## Angazhimi sindikal 
Në 17 nëntor të 2019-ës u shpall Sindikata e Minatorëve të Bashkuar të Bulqizës, kryetar i së cilës u zgjodh Elton Debreshi. Ai u pushua nga puna për shkak të angazhimit të tij sindikal më 22 nëntor të po atij viti. Për pushimin nga puna të Debreshit minatorët nisën një grevë nga 25 nëntori deri në 5 dhjetor, gjatë së cilës u pushuan nga puna edhe 3 minatorë të tjerë. Elton Debreshi ka denoncuar vazhdimisht kushtet e vështira të punës në minierë dhe ka qenë në krye të protestave të mbajtura nga minatorët. Debreshi ka qenë në mbështetje të punëtorëve edhe nga sektorë të tjerë të prodhimit e përpunimit si në rastin e naftëtarëve të Ballshit, ku ka qenë i pranishëm në protestat e nbajtura nga ata në Ballsh dhe Tiranë.

## Kandidimi për deputet 
Më 20 janar 2021 Elton shpalli kandidaturën për deputet të pavarur në qarkun e Dibrës në zgjedhjet qendrore që do të mbahen më 25 prill. Pika kryesore në të cilën do të përqendrohet fushata e tij është statusi i minatorit, të cilin do e shtrojë si çështje në Kuvendin e Shqipërisë nëse zgjidhet deputet .

## Referime
Perandori Meixhi

**Perandori Meixhi** (明治天皇, *Meiji-tennō*, 3 nëntor 1852 – 30 korrik 1912), gjithashtu u quajt **Meixhi i Madh** (明治大帝, *Meiji-taitei*), ose **Meixhi i Mirë** (明治聖帝, *Meiji-seitei*), ishte Perandori i 122-të i Japonisë sipas rendit tradicional të trashëgimisë, duke mbretëruar nga 3 shkurt 1867 deri në vdekjen e tij, dhe monarku i parë i Perandorisë së Japonisë. Ai kryesoi periudhën Meixhi, një kohë ndryshimesh të shpejta që dëshmuan transformimin e Japonisë nga një shtet izolues, feudal në një fuqi të industrializuar botërore.

Në kohën e lindjes së Perandorit Meixhi në vitin 1852, Japonia ishte një vend feudal, para-industrial i dominuar nga izoluesi shogunati Tokugawa dhe *daimyō* të nënshtruar ndaj kësaj, i cili sundoi mbi më shumë se 250 fusha të decentralizuara të vendit. Në kohën e vdekjes së tij më 1912, Japonia kishte pësuar një revolucion të gjerë politik, ekonomik dhe shoqëror dhe u shfaq si një nga fuqitë e mëdha në skenën botërore.

Që nga epoka moderne, kur një perandor i Japonisë vdes, atij i vihet një emër pas vdekjes. Një emër i tillë është një kombinim i epokës gjatë së cilës ai mbretëroi dhe përkon me kontributin e perandorit në fron ndërsa ishte gjallë. Prandaj, ndërsa njihet publikisht gjatë jetës së tij thjesht si "Perandori", ai historikisht njihet si "Perandori Meiji" pas vdekjes së tij. Ai e fitoi këtë titull aktual duke iu referuar epokës Meixhi, e cila përfshinte pothuajse tërësinë e mbretërimit të tij. Emri i tij personal (i cili nuk përdoret në asnjë kontekst zyrtar ose zyrtar, përveç nënshkrimit të tij) ishte **Mutsuhito** (睦仁).

## Shih edhe 
* Restaurimi meixhi
* Ninxhat
Ekonomia e Bjellorusisë

Ekonomia e Bjellorusisë është ekonomia e 72-të më e madhe në botë nga PBB-ja bazuar në barazinë e fuqisë blerëse (PPP), e cila në vitin 2019 qëndroi në 195 miliardë dollarë, ose 20,900 dollarë për frymë.

Si pjesë e ish-Bashkimit Sovjetik, Bjellorusia kishte një bazë industriale relativisht të zhvilluar; ajo mbajti këtë bazë industriale pas shpërbërjes së BRSS, si dhe një bazë të gjerë bujqësore dhe një nivel të arsimit të lartë. Midis ish republikave të Bashkimit Sovjetik, ai ka mbajtur ekonominë më të stilit sovjetik, me shumë ndërmarrje, shërbime komunale dhe shërbime të mbetura në pronësi të shtetit, dhe kontrolle të forta mbi pronësinë e tokës dhe bankat. Megjithëse PBB-ja për frymë është rreth gjysma e asaj të Rusisë fqinje, kostoja e jetesës është gjithashtu shumë më e ulët.

Me rënien e Bashkimit Sovjetik në 1991, të gjitha ish republikat Sovjetike u përballën me një krizë të thellë ekonomike. Pas zgjedhjes së Aleksandër Lukashenkos si Presidenti i parë i Bjellorusisë në 1994, ai e nisi vendin në rrugën e "socializmit të tregut" (në krahasim me atë që Lukashenko e konsideroi "kapitalizmin e egër" të zgjedhur nga Rusia në atë kohë). Në përputhje me këtë politikë, u prezantuan kontrollet administrative mbi çmimet dhe kurset e këmbimit të valutave. Gjithashtu e drejta e shtetit për të ndërhyrë në menaxhimin e ndërmarrjeve private u zgjerua, por më 4 mars 2008, presidenti lëshoi ​​një dekret që shfuqizon rregullin e aksionit të artë në një lëvizje të qartë [citohet e nevojshme] për të përmirësuar vlerësimin ndërkombëtar të Bjellorusisë në lidhje me investimet e huaja. [19]

Kushtet e dobishme për furnizimet e naftës dhe gazit rus inkurajojnë një shkallë të varësisë ekonomike nga Rusia, fqinji tjetër i Bjellorusisë EAEU. [20] Sipas disa vlerësimeve, fitimet që vijnë nga çmimet e ulëta që vendi paguan për gazin dhe naftën ruse - ose të konsumuara në vend ose të përpunuara dhe më pas të eksportuara - herë pas here kanë arritur deri në 10% të PBB-së kombëtare. [20] Tregu kryesor i eksportit për prodhimet bujqësore dhe industriale Bjelloruse qëndron te fqinji i saj rus. [20] Në vitin 2012, 45% e tregtisë së eksportit të Bjellorusisë përfshinte Rusinë. [21]

Torfe, burimi minerar më i vlefshëm i vendit, [nevojitet citimi] përdoret për karburant dhe plehra dhe në industrinë kimike. Bjellorusia gjithashtu ka depozita argjile, rëre, shkumës, dolomit, fosforit, kripë guri, kaliumi dhe kripe. Pyjet mbulojnë rreth një të tretën e tokës dhe ngarkesa me drurë është një sektor i rëndësishëm.
Fersan Jahiu

**Fersan Jahiu** lindi më 02 Mars të vitit 1987, në Llopat në qytetin e Kumanovës. Fersan Jahiu rrjedhë nga një familje e edukuar e fshatit Llopat. Shkollimin fillorë e kreu në fshatin Llopat, dhe shkollën e mesme vazhdoi në SHMK Gjimnazi “ Naim Frashëri “. Talentin për këndimë e shfaqi shumë herët si fëmijë, dhe ndër vite vetëm sa vinte dhe dilte edhe më shumë në sipërfaqe dëshira për të kënduar, mirëpo dëshira për këndimë dhe mundësitë për të realizuar një projektë muzikor ishte e pamundur për shkaqe ekonomike.Kjo ishte edhe arsyeja që u detyrua të braktisë dhe fakultetin Juridik në Tetovë. Ofertat për karrierë muzikore ishin të mëdha, por se arsyeja themelore që nuk filloi me muzikë ishte largimi nga muzika i vëllaut Adem Ramadani, dhe këtu ishin shkëndijat në mas të madhe për të filluar një karrierë me Ilahi. Fillimet ishin të vështira, sfida dhe të panjohura, por me kalimin e kohës filluan kontaktet e para me njerëzit profesionistë të këtij drejtimi siç janë: Artan Kastrati, Ylber Aliu, Ardian Kastrati etj. Fersan Jahiu projektin e parë lansoi në vitin 2017, me tekst dhe melodi nga vet Ai, me titull “SELAM TË BAJN TROJET TONA” e cila kishte një jehonë të madhe dhe një ndër mega hitet e asajë vere. Projektet e radhës pasuan në vitin 2018, ndër më të njohurat ishin: JA ALLAH , PENDIMI I VONUAR, RAMAZAN etj. Dëshira dhe përkushtimi i madhë ndaj këndimit skishte të ndalur. Tani më talenti për këndimë nuk ishte i vetëm, ai tani më ishte dhe tekstëshkrues dhe kompozitor i të gjitha projekteve të ardhëshme të tija. Fersan Jahiu në vitin 2019, rregulloi dhe Studion e vetë personale “STUDIO-FJ “ ku surëprizoi ndëgjuesit po në atë vitë dhe me ALBUMIN e parë me ilahi, e ata ishin: RESUL, ZILIQAR, PLISI, RAMAZAN, KUSH KA MENDË, AHMED JA MUHAMED, SHPIRTI REVAH, BAC ADEMI. Po në këtë vitë ai lansoi dhe një projektë tjetër me titull “ NANË E BABË “ilahi e cila përloti ç’do njeri që e ndegjoi. Fersan Jahiu po ashtu vazhdoi vitin 2020 dhe me disa ilahi te reja, me një stilë të ri këndimi, e ata ishin: VETËM NJË ADRES, FAJ KA POLITIKA dhe të fundit për këtë vit KUR’ANI të cilat u pritën shumë mirë nga ndëgjuesit. Energjia dhe palodhshmëria arrinë majat, së shpejti në vitin 2021 do të lansohet edhe një ALBUM tjetër i veçantë me tekste dhe melodi nga Fersan Jahiu në fillimë të muajit Ramazan .

### Video 
* https://www.youtube.com/results?search_query=fersan+jahiu Fersan Jahiu - YouTube.Com]

## External Links 
Official Facebook Fanpage

Official Instagram Profile

Official Youtube Channel
Fërkimi statik

**Fërkimi statik** është forca që duhet kapërcyer për të mundësuar lëvizjen relative të objekteve stacionare në kontakt. Çdo objekt i ngurtë që shtypet kundër njëri-tjetrit (por jo rrëshqet) do të kërkojë një prag force paralel me sipërfaqen e kontaktit në mënyrë që të kapërcejë ngjitjen statike. Ngjitja është një prag, jo një forcë e vazhdueshme. Megjithatë, ngjitja mund të jetë gjithashtu një iluzion i krijuar nga rrotullimi i fërkimit kinetik.

Në situatat kur dy sipërfaqe me zona nën shkallën e mikrometrit vijnë në afërsi (si në një akselerometër), ato mund të ngjiten së bashku. Në këtë shkallë, forcat elektrostatike dhe/ose të Van der Waals dhe të lidhjes së hidrogjenit bëhen të rëndësishme. Fenomeni i dy sipërfaqeve të tilla që ngjiten së bashku në këtë mënyrë quhet gjithashtu ngjitje. Ngjitja mund të lidhet me lidhjen e hidrogjenit ose ndotjen e mbetur.

## Automobila 
Ngjitja është gjithashtu i njëjti prag në të cilin një objekt që rrotullohet do të fillonte të rrëshqiste mbi një sipërfaqe në vend që të rrotullohej me shpejtësinë e pritur (dhe në rastin e një rrote, në drejtimin e pritur). Në këtë rast, quhet "fërkim rrotullues" ose μr.

Kjo është arsyeja pse kurset e trajnimit të shoferëve mësojnë se, nëse një makinë fillon të rrëshqasë anash, shoferi duhet të shmangë frenimin dhe në vend të kësaj të përpiqet të drejtojë në të njëjtin drejtim me rrëshqitjen. Kjo u jep rrotave një shans për të rifituar kontaktin statik duke u rrotulluar, gjë që i jep shoferit përsëri njëfarë kontrolli. Në mënyrë të ngjashme, kur përpiqeni të përshpejtoni me shpejtësi (veçanërisht nga një nisje në vend), një shofer tepër entuziast mund të "kërcasë" rrotat lëvizëse, por kjo shfaqje mbresëlënëse zhurme dhe tymi është më pak efektive sesa mbajtja e kontaktit statik me rrugën. Shumë teknika të drejtimit të akrobacive (siç është lëvizja në distancë) bëhen duke thyer dhe/ose rifituar qëllimisht këtë fërkim rrotullues.

Një makinë në një sipërfaqe të rrëshqitshme mund të rrëshqasë shumë larg me pak kontroll mbi orientimin nëse shoferi "i bllokon" rrotat në pozicione stacionare duke shtypur fort frenat. Sistemet e frenimit anti-bllokues përdorin sensorë të shpejtësisë së rrotave dhe sensorë të shpejtësisë së automjetit për të përcaktuar nëse ndonjë nga rrotat ka ndaluar së rrotulluari. Moduli ABS më pas lëshon shkurtimisht presion mbi çdo rrotë që rrotullohet shumë ngadalë për të mos rrëshqitur, për të lejuar që sipërfaqja e rrugës të fillojë ta rrotullojë rrotën lirisht përsëri. Frenat antibllokuese mund të jenë shumë më efektive sesa frenimi me kadencë, i cili është në thelb një teknikë manuale për të bërë të njëjtën gjë.

## Shiko edhe 
* Fizika

## Referime
Oiani i Afrikës qëndrore

** Oiani i Afrikës qëndrore**  ( *Poiana richardsonii*), i quajtur gjithashtu **lisangu i Afrikës qëndrore**, është një lloji lisangu amtare në Afrikën Qendrore .  

## Gama dhe habitati 
Oiani i Afrikës qëndrore është endemike ndaj Kamerunit , Guinesë Ekuatoriale , Gabonit , Republikës së Afrikës Qendrore , Republikës së Kongos dhe Republikës Demokratike të Kongos në lindje deri në Albertine Rift . Jeton në ultësira të pyjeve tropikale  dhe montane tropikale .  Në Parkun Kombëtar të Moukalaba-Doudou të Gabonit , ai u regjistrua vetëm në zonat me pyje.  

## Sjellja dhe ekologjia 
Oiani i Afrikës qëndrore jeton më së shumti në maja të pemëve , por rrallë është vërejtur në tokë. Ajo është kafshë nate dhe gjuan brejtës të vegjël dhe zogj, por edhe ushqehet me insekte.   Më 1864, John Edward Grey e çoi atë në gjininë *Poiana*.

## Kërcënimet 
Oiani i Afrikës qëndrore është i kërcënuar ndoshta nga shpyllëzimi dhe gjuetia. 

## References
Oiani i Afrikës perëndimore

**Oiani i Afrikës perëndimore** ( *Poiana leightoni*), i njohur gjithashtu si **linsangu i Afrikës perëndimore** , është një lloji lisangu amtare në pyjet e Guines së sipërme në Afrikën Perëndimore .  Ёshtë një nga mishngrënësit më pak të njohur në Afrikë.  

## Karakteristikat 
Trupi i oianëve të Afrikës perëndimore është i hollë dhe i gjatë, me një kokë të zgjatur dhe një fytyrë të theksuar. Gëzofi i saj është i verdhë deri në kafe të kuqërremtë me pika të errëta në formë ovale në qafë, dhe njolla të vogla në pjesën e prapme dhe këmbët. Gryka, gjoksi dhe barku i saj janë më të lehta në ngjyrë dhe pa njolla. Bishti i saj ka 10 deri në 12 unaza të errëta. Trupi i saj është i gjatë 30–38 cm , me një bisht të gjatë 35–40 cm .   Që nga viti 1974, ajo konsiderohet si një lloji i veçantë. 

## Referime
Temur Tsiklauri

**Temur Tsiklauri** (22 Janar 1946 - 1 shkurt 2021) ishte një këngëtar dhe aktor gjeorgjian i muzikës, anëtar i ansamblit Iveria.  Artist i nderuar i RSS të Gjeorgjisë në 1980, Artist i Popullit i Gjeorgjisë në 1990 dhe Qytetar Nderi i Tbilisi në 2010.

Tsiklauri vdiq në Gori në 1 Shkurt 2021, pasi kontraktoi COVID-19 gjatë pandemisë në Gjeorgji . 

## Referencat 
## Uebfaqe të tjera 
* Fjalori biografik i Gjeorgjisë
Poiana

**Linsangët afrikan**  të njohur gjithashtu si **oianët**  janë dy lloje të klasifikuara në nënfamiljë Viverrinae , në familje Viverridae . Të dy llojet bëjnë pjesë në gjininë ***Poiana*** .

Të dy gjinitë e linsangëve ( *Poiana* dhe *Prionodon* aziatik ) ishin vendosur më parë në nënfamiljen Viverrinae , së bashku me disa gjini të tjera, por hulumtimet e fundit sugjerojnë që marrëdhëniet e tyre aktuale mund të jenë disi të ndryshme. Linsangët janë të shquar për ngjashmërinë e tyre morfologjike me macet , familja Felidae , familje e cila është më e madhe se sa viverridët. Ndërsa marrëdhënia midis linsangëve dhe maceve mendohej të ishte mjaft e largët (të dy grupet që u përkisnin familjeve të ndryshme brenda Feliformia ), ky konsiderohej një shembull i evolucionit konvergjent. Sidoqoftë, analiza e ADN-së tregon se ndërsa linsangët afrikanë ( *Poiana* ) janë viverridë të vërteta të lidhura ngushtë me genetat , linsangët aziatike ( *Prionodon* ) nuk janë dhe mund të jenë në vend të kësaj të afërmit më të afërt të gjallë të familjes Felidae .   Ngjashmëritë midis linsangëve aziatike dhe macet kështu kanë më shumë të ngjarë të vijnë nga prejardhja e zakonshme, ndërsa ngjashmëritë midis dy gjinive të linsangëve duhet të jenë konvergjente.

Emri i *linsang* vjenë nga fjala javaneze *linsang* ose *wlinsang* , e cila përdoret për t'u përkthyer gabimisht si " vidër " në fjalorin anglisht. Linsangët janë kafshë nate, zakonisht banorë të vetmuar të pemëve. Ata janë mishngrënës, ushqehen me ketra dhe brejtës të tjerë, zogjtë e vegjël, hardhucat dhe insektet. Madhësia tipike është pak më shumë se 30 cm , me një bisht e cila e dyfishon atë në gjatësi. Organet janë të gjata, me këmbë të shkurtra, që japin një pamje të ulët. Të dy llojet kanë trupa të verdhë me shenja të zeza (vija, njolla dhe pika), megjithëse shpërndarja dhe natyra e shenjave ndryshon midis dy llojeve.

Llojet e linsangëve afrikane janë:

* *Poiana leightoni* - Oiani i Afrikës perëndimore
* *Poiana richardsonii* - Oiani i Afrikës qëndrore

## Referime
Civeti i palmave të arta

**Civeti i palmave të arta** ( *Paradoxurus zeylonensis*) është një civet palmash,endemik në Sri Lanka . Ёshtë renditur si lloji i cënuar në listën e kuqe të IUCN . Shpërndarja e saj është e fragmentuar, dhe shtrirja dhe cilësia e habitatit të saj në rajonet kodrinore të Sri Lanka po bien.  

## Taksonomia 
parapamje|Drawing of a golden palm civet
*Viverra zeylonensis* ishte emri shkencor i propozuar nga Peter Simon Pallas në 1778 për një ekzemplare të civetit të palmave të artë nga Sri Lanka. 
* *Paradoxurus montanus* nga Edward Frederick Kelaart në 1852 i cili përshkroi një civet të palmave kafe nga malet e Sri Lanka, të cilin ai e konsideronte si një varietet i civetit të palmave së artë.  
* *Paradoxurus stenocephalus* nga Colin Groves dhe kolegët e tij në 2009 të cilët përshkruan një ekzemplar ngjyrë nga zona e thatë e Sri Lankas. Ata propozuan të konsideronin *P. montanus*, *P. aureus* dhe *P. stenocephalus* si lloje të dallueshme bazuar në ngjyrën e veshjes dhe matjet e kafkës së ekzemplarëve. 

Analiza gjenetike tregon se ekzemplarët e *P. montanus*, *P. aureus* dhe *P. stenocephalus* ndajnë të njëjtin haplotip . Për shkak të ndryshimit të tyre të ulët gjenetik, ato as nuk duhet të konsiderohen si lloje të dallueshme dhe as nënlloje, por sinonime të vogla të civetit të palmës së artë. 

## Karakteristikat 
Civeti i palmave të arta është ngjyrë ari në kafe të artë në anën e sipërme dhe ari më i zbehtë në bark.  Civeti i palmës së artë ka dy forma - një i artë dhe një kafe e errët. Mostrat nga zonat malore janë më të errëta, me ngjyrë kafe druri me ton pak të hirtë dhe më të zbehtë në pjesën e poshtme me një majë bishti të verdhë-bardhë.  

## Gama dhe habitati 
Civeti i palmës së artë banon në pyjet me shi në ultësira , pyjet malore me gjelbërim të përhershëm dhe gjithashtu në pyjet e dendura të musoneve.  

## Ekologjia dhe sjellja 
Civeti i palmës së artë është i varur nga pylli, por gjithsesi tolerant ndaj modifikimit të vogël të habitatit ku mbetet një pyll i vazhdueshëm. Ёshtë kafshë arboreal, nate dhe i vetmuar; dieta e tij përbëhet nga fruta , manaferra , jovertebrorë dhe një gamë e gjerë kurrizorësh të vegjël . 

## Në kulturë 
Në Sri Lanka civeti i palmave të arta quhet  ,  ,  ose   /  , nga komuniteti që flet Sinhala . Si civeti i artë dhe ai i palmës aziatike nganjëherë kolektivisht quhen  në Sinhala dhe *maranai* (மரநாய்) në Tamil .  

Sidoqoftë, fjala  përdoret më së shumti për t'iu referuar krejtësisht një lloji të ndryshëm mangustën faqekuq ( *Herpestes smithii*). Për shkak të pamjes dhe ngjyrimit të ngjashëm , ata gabojnë si e njëjta kafshë.

Ky civet shfaqet në pullën postare 3 rupi të Sri Lankës. Sidoqoftë, në vulë është etiketuar "Macja e Palmës së Artë". 

## Referime
Civeti i palmave kafe

**Civeti i palmave kafe** ( *Paradoxurus jerdoni*)  i quajtur edhe **civeti i palmave  të Xherdonit** është një civet palme endemike të Ghatsin perëndimore të Indisë.  Lloji është përshkruar në 1885 në bazë të një kafkë dhe shkulje të marrë në Kodaikanal nga Z. F. Levinge dhe përcjellë nga Rev. SB Fairbank në Blanford . Blanfordi vuri në dukje foramen e gjatë në qiellzën e përparme. Blanford emëroi llojin për nder të TC Jerdon .   

Ekzistojnë dy nënlloje, të nominuarit *P. j. jerdoni* dhe *P. j. kaniscus* . 

## Gama dhe habitati 
majtas|parapamje|Civeti i palmave kafe në habitatin e saj
Shpërndarja e civetit të palmave kafe shtrihet nga maja jugore e Ghatsit perëndimore në Rezervatin e Tigrave të Kalakkad Mundanthurai  në Castle Rock në Goa në veri.  Ata janë kafshë natë, dhe jo aq të rralla sa regjistrimet e mëparshme të mendimit dhe shikimit të llojeve në Kodaikanal dhe Ootacamund ku më parë konsideroheshin të zhdukur në vend janë një tregues i aftësisë së tyre për të shkuar pa u vënë re.  

Civeti i palmave kafe ndodhet në peizazhe të fragmentuara që përmbajnë pyjet me shi tropikal mes fushave të tokave të shfrytëzuara në mënyrë komerciale siç janë plantacionet e çajit dhe kafesë . Aftësia e tyre për të vazhduar në peizazhe të tilla varet nga shfaqja e një larmie të llojeve të pemëve frutore në këto zona siç janë pemët hije në plantacionet e kafesë.  

## Ekologjia dhe sjellja 
parapamje|Civeti i palmave kafe në degë
Civetët e palmave kafe janë kafshë të vetmuara dhe të natës. Ata pushojnë gjatë ditës në vendet e shtratit të ditës, të tilla si zgavrat e pemëve, tanganat e hardhisë në tendë, fole gjigande të ketrit indian dhe në degë. Pemët e shtratit ditor janë të mëdha dhe zakonisht ndodhen në stenda të dendura pyjore me lidhje të lartë të tendës. Ndonjëherë pushojnë natën në degë të hapura.  

### Dieta 
parapamje|Civeti i palmave duke u ushqyer.
Civetët e palmave kafe është një gjitarë kryesor i shpërndaries së farave në pyjet e shiut të Ghatsit perëndimor duke qenë kryesisht frutivor dhe shpërndarjen e një grupi të larmishëm të llojeve bimore. Frutat formojnë një pjesë të madhe (97 përqind) të dietës së saj dhe janë regjistruar më shumë se 53 lloje bimësh . Modelet e dietës ndryshojnë ndër vite dhe madje brenda të njëjtit vit. Ato përshtaten me variacionet klimatike të disponueshmërisë së frutave duke ushqyer një gamë të larmishme të llojeve jovertebrore dhe vertebrore. Ata ushqehen me fruta të pemëve, më rrallë ato të bimëve ose shkurreve. Dieta përbëhet kryesisht nga bimë të vogla (me diametër  2 cm) si *Palaquium ellipticum*, *Elaeocarpus serratus*, *Holigarna nigra*, dhe *Knema attenuata*. .

## Konsevimi 
Për shkak të gamës së gjerë dhe pranisë së saj brenda disa zonave të mbrojtura, ajo është klasifikuar si lloji jo i rrezikuar. Sidoqoftë, këto zona shpesh nuk kanë shpërndarës të mëdhenj të gjitarëve dhe zogj si pëllumbat të mëdhenj për shkak të humbjes së habitatit dhe gjuetisë. Prandaj, civet palme kafe fiton rëndësi në peizazhe të tilla të prekura nga njeriu si një shpërndarës i rëndësishëm dhe ruan biodiversitetin. 

## Referime 
## Linqe ekstra