open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Marko Car

parapamje| Marko Car - 1885.
**Marko Car** (30 gusht 1859 – 1 dhjetor 1953) ishte një shkrimtar, politikan dhe veprimtar serb nga Gjiri i Kotorrit . Ai ishte një poliglot dhe një eseist estetik, duke shkruar shumë poezi, romane, tregime, ese dhe raporte udhëtimi. Gjatë jetës së tij, ai shkroi për shumë gazeta dhe revista.

## Biografia 
Marko Car lindi në vitin 1859 në qytetin Herceg-Novi në Gjirin e Kotorrit, në atë kohë pjesë e provincës së Mbretërisë së Dalmacisë të Perandorisë Austriake.  Mësimet bazë i mori në shkollën popullore italiane vendase, më pas u transferua në Kotorr dhe mbaroi gjimnazin klasik. 

Pas luftës së prillit dhe pushtimit nazist të Mbretërisë së Jugosllavisë në vitin 1941, ai u arratis në Itali përtej Zarës. Pas përfundimit të luftës dhe fitores së partizanëve komunistë në vitin 1945, ai u kthye në Beograd ku kaloi pjesën tjetër të jetës.

Ai u bë i famshëm si shkrimtar për veprën e tij në vitin 1883 të titulluar *Za kišljive dnevi* (Gjatë ditëve me shi).

Ai punoi për Matica srpska në Dubrovnik më 1910, vit kur botoi "Naše Primorije", botuar nga shtypshkronja serbe e Dubrovnikut.

Vdiq më 1 dhjetor 1953 në Beograd, FR Jugosllavi .  Eshtrat e tij u zhvendosën në Mal të Zi në fshatin e lindjes dhe u varros në Manastirin e Savinës, sipas dëshirës së tij.

Ai ishte një poliglot, përkthente nga italishtja dhe frëngjishtja në serbo-kroatisht.  Kjo është e dukshme me shkrimtarët (Marko Car, Lujo Matija, Ban Stjepan, Mitrov Ljubisha e të tjerë, të lindur dhe rritur në shekullin XIX në Dalmaci ose Mal të Zi ), të cilët e njihnin mirë gjuhën italiane dhe letërsinë italiane. 

## Besimet fetare dhe kombëtare 
Edhe pse i lindur si i krishterë katolik romak, ai u konvertua para vdekjes në ortodoksinë lindore, duke pretenduar se kjo ishte mënyra e vetme për të shpëtuar komunitetin katolik nga zhdukja dhe për të shmangur asimilimin në kroatë, për të cilin ai kishte pretenduar se po ndodhte në Boka.  Lëvizja e tij nuk pati ndikim të rëndësishëm jashtë bregdetit të tij të lindjes dalmat, por atje një numër i konsiderueshëm katolikësh u konvertuan në të krishterë ortodoksë duke e konsideruar atë një konfirmim të identitetit dhe përkatësisë së tyre kombëtare. 

## Trashëgimia 
Një rrugë në qytetin e vjetër të Herceg Novi mban emrin e tij për nder të tij. Në të është gjithashtu një bust i ngritur për nder të tij nga skulptori Petar Palavicini (i shkruar gjithashtu Palaviccini) jo shumë kohë pas vdekjes së Carit.

## Veprat 
* *Venecia*
* *U Latinima*
* *Moje simpatije*
* *Od Jadrana do Ballkan*
* *Niz rodno primorje*
* *S bojnog i ljubabnog polja*
* *Sava Bjelanoviq*
* *Esteticka pisma*
* *Ogledala i predavanja*
* *Eseji*
* *Jedan zaboravljeni pesnik mora*
* *Dubrovnik i okoline*
* *Savremene Italijanske pripovetke*
* *Naše primorije*

## Shih edhe 
* Kultura e Malit të Zi

## Referime
Bajram Curri, div dragoi i Dragobisë

**Bajram Curri, div dragoi i Dragobisë**

Titulli: Bajram Curri, div dragoi i Dragobisë

Autorët: Odhise K. Grillo; ilustrime nga Vehap Kokalari

Botuesi: Toena

Vendi dhe viti i botimit: Tiranë, 2002

ISBN: 9992715340

Formati Fizik: 16 faqe me ilustrime, 29 cm

Libri Bajram Curri, div dragoi i Dragobisë , shkruar nga Odhise K. Grillo dhe ilustruar nga Vehap Kokalari, është një tregim i shkurtër dhe poetik, që i dedikohet njërit prej heronjve më të njohur të historisë shqiptare, Bajram Curri. Ky libër është i fokusuar te fëmijët dhe lexuesit e rinj dhe u sjell atyre historinë e një figure të njohur të rezistencës shqiptare, e cila luftoi për lirinë dhe pavarësinë e kombit.

Bajram Curri (1862–1925) ishte një udhëheqës i shquar ushtarak dhe politikan shqiptar. I lindur në rajonin e Tropojës, ai u bë i njohur për luftën e tij të palodhur kundër sundimit osman dhe më vonë për angazhimin e tij për bashkimin e trojeve shqiptare dhe pavarësinë e Shqipërisë. Me pseudonimin “Dragoi i Dragobisë,” Curri fitoi popullaritet si një figurë epike, që përfaqësonte guximin, vendosmërinë dhe dashurinë për atdheun.

Autori, Odhise K. Grillo, një emër i njohur në letërsinë shqiptare për fëmijë, sjell me stil të thjeshtë dhe frymëzues këtë histori të Bajram Currit. Duke përdorur gjuhë poetike dhe të figurshme, Grillo krijon një tregim që nuk është vetëm historik, por edhe me një ndjesi legjendare, duke e kthyer figurën e Bajram Currit në një legjendë për brezat e rinj.

Përmes ilustrimeve të realizuara nga Vehap Kokalari, lexuesit e vegjël kanë mundësi të përfytyrojnë më mirë kohën dhe betejat e Bajram Currit. Vizualizimi i guximit të tij në ilustrime ndihmon fëmijët të kuptojnë më mirë forcën e figurës dhe ndikimin që ai kishte në shpirtin kombëtar.

Ky libër është i rëndësishëm jo vetëm si një mjet edukativ për brezat e rinj, por edhe si një mënyrë për të mbajtur gjallë kujtesën historike shqiptare. Nëpërmjet një formati të thjeshtësuar, libri përçon vlera të tilla si trimëria, patriotizmi dhe dashuria për vendin, të cilat ishin thelbësore për Bajram Currin dhe luftëtarët e tij. Përmes këtij libri, autorët i sjellin lexuesve të vegjël një mësim mbi sakrificat e të parëve të tyre për liri dhe të drejta kombëtare.

Bajram Curri, div dragoi i Dragobisë është botuar nga Toena dhe përfshin 16 faqe të ilustruara. Ai është konceptuar për të qenë i qasshëm për fëmijët e moshave të reja, duke përdorur një format të madh dhe ilustrime të plota që tërheqin vëmendjen e lexuesve të rinj.

Libri është një shtesë e çmuar për bibliotekat që kanë interes për literaturën për fëmijë dhe për të ruajtur trashëgiminë kulturore shqiptare. Ai përfaqëson një përpjekje për të ringjallur historinë shqiptare në një formë të thjeshtëzuar dhe atraktive për lexuesit e rinj.

## Referime
Rajoni Natyror dhe Kulturo-Historik i Kotorrit

***Rajoni Natyror dhe Kulturo-Historik i Kotorrit*** është një lokalitet i Trashëgimisë Botërore që ndodhet në Mal të Zi, i cili është regjistruar në vitin 1979. Ai përfshin qytetin e vjetër të Kotorrit ( italisht Cattaro), fortifikimet e Kotorrit dhe rajonin përreth të gjirit të brendshëm të Kotorrit .

## Përshkrimi 
### Qyteti i vjetër i Kotorrit 
Qyteti i vjetër i Kotorrit është i përfshirë brenda mureve të qytetit dhe një peizazh mesjetar të ruajtur dhe restauruar mirë me ndërtesa të dukshme duke përfshirë Katedralen e Shën Trifonit (ndërtuar në 1166).
[parapamje| [Katedralja e Shën Trifonit]]
Kotorri u dëmtua rëndë gjatë tërmetit të 15 Prillit 1979, dhe kjo bëri që vendi të përfshihej gjithashtu në Listën e Rrezikut në vitin 1979, kur vendi u regjistrua. Pas rehabilitimit të konsiderueshëm brenda qytetit, vendi u hoq nga kjo listë në 2003.

### Fortifikimet e Kotorrit 
Fortifikimet përbëhen nga një sistem ndërtesash ushtarake mbrojtëse për të mbrojtur qytetin mesjetar të Kotorrit. Ato përfshijnë muret e qytetit me portat dhe bastionet, muret që ngjiten në malin e Shën Gjonit, kështjellën e Shën Gjonit (San Giovanni) dhe strukturat mbështetëse. Ndërsa disa nga strukturat datojnë që nga koha romake dhe bizantine, shumica e fortifikimeve u ngritën gjatë sundimit venecian ; më vonë u bënë disa modifikime nga austriakët. Fortifikimet janë aspekti më domethënës i sitit të Trashëgimisë Botërore. 

### Rajoni i Kotorrit 
Rajoni që përfshihet në trashëgimi është gjiri i brendshëm i Kotorrit (përtej ngushticës Verige) me malet dhe qytetet përreth, veçanërisht Risan dhe Perast përveç Kotorrit. Më tej, ishujt e Shën Gjergjit (Sveti Đorđe) dhe Zoja e Shkëmbinjve (Gospa od Škrpijela) janë pjesë e zonës së trashëgimisë.

## Ruajtja 
Në vitin 1979, kur vendi u regjistrua, ai gjithashtu u vendos në Listën në Rrezik për shkak të dëmtimeve nga tërmeti . Për shkak të përpjekjeve të përbashkëta ndërkombëtare, shumë nga kjo, veçanërisht në lidhje me qytetin e Kotorrit, është zbutur. Në vitin 2003 vendi mund të hiqej nga lista e rrezikut.

Vendi i trashëgimisë përballet me sfida në një sërë mënyrash. Rreziqet natyrore si erozioni dhe tërmetet do të mbeten gjithmonë një kërcënim. Megjithatë, më akut është ndikimi i aktivitetit njerëzor. Kështu, disa zhvillime urbane janë vërejtur se nuk janë në përputhje me qëllimet e ruajtjes. 

## Galeria 

Skeda:Natural and Culturo-Historical Region of Kotor-108057.jpg|pamje e galerisë
Skeda:Natural and Culturo-Historical Region of Kotor-108062.jpg|pamje e mureve të qytetit
Skeda:Natural and Culturo-Historical Region of Kotor-108064.jpg|pamje e bastionit

## Shih edhe 
* Kotorri
* Gryka e Kotorrit
* Komuna e Kotorrit
* Kultura e Malit të Zi

## Referime
Muzika malazeze

**Muzika e** **Malit të Zi** përfaqëson një përzierje të traditës muzikore të vendit dhe ndikimeve muzikore të huaja. Muzika malazeze ka qenë e ndikuar nga muzika shqiptare, muzika osmane, sllave, cigane, austro-hungareze dhe së fundmi nga muzika perëndimore.

## Historia 
Prezenca e muzikës malazeze është dëshmuar që në mesjetë . Në fund të shekullit të 12-të u shkrua Kronika e Priftit të Dukljes ( *Ljetopis Popa Dukljanina* ), e cila përshkruante përdorimin laik të instrumenteve muzikore. Gjatë shekullit të 15-të në bregdetin e Malit të Zi (atëherë i njohur si Shqipëria veneciane) u prezantua "stili venecian"; nga ai shekull kanë mbijetuar shtatë liturgji nga një autor venecian në manastirin e Shën Klarës së Kotorrit .  Muzika e Malit të Zi humbi fuqinë nën sundimin osman.
[parapamje|246x246px| Një [Lahuta|lahulë .]]
Në shekullin e 19-të, zhvillimi i muzikës fetare u promovua me themelimin e një akademie katolike të këndimit në Kotorr. Deri në rilindjen muzikore të shekullit të 20-të, muzika e Malit të Zi bazohej kryesisht në një instrument të thjeshtë tradicional, guzla .  Po ashtu në shekullin XIX u kompozuan opera me librete të frymëzuara nga Mali i Zi dhe kultura e tij, si “Perandoresha e Ballkanit”. Është shkruar nga Dionisio de Sarno San Giorgio, një kompozitor italian që kishte kaluar pjesën më të madhe të jetës së tij atje. 

Më 1839 u themelua Jedinstovo ("Bashkimi"), kori i parë në Mal të Zi.  Duke filluar nga shekulli i 20-të, kur u shfaqën shkollat e para të muzikës dhe u zhvillua kultura e vendit, muzika malazeze filloi të lulëzojë, me disa kompozitorë të shquar të muzikës klasike. Në atë periudhë, autorët malazezë iu kthyen rrënjëve të tyre, duke futur elemente tradicionale në kompozimet moderne. Stacioni i Radio Titogradit luajti gjithashtu një rol të rëndësishëm, duke transmetuar programe muzikore çdo ditë dhe duke mbështetur grupe dhe orkestra në vend. 

Sa i përket muzikës moderne, rock dhe pop kanë qenë zhanre të njohura, me grupe si Perper dhe No Name që përfaqësojnë Serbinë dhe Malin e Zi në Eurovision Song Contest 2005.  Mali i Zi ka marrë pjesë i vetëm në këtë festival që nga viti 2007 .

## Shih edhe 
* Kultura e Malit të Zi

## Lidhjet e jashtme 
* Kim Burton, "Balkan Beats", in *World Music, Vol. 1: Africa, Europe and the Middle East*, Broughton, Simon and Ellingham, Mark with McConnachie, James and Duane, Orla (Ed.), Rough Guides Ltd, Penguin Books, 2000.  
* Musique monténégrine 

## Referime
Njëqind majmunë zbardhën dhëmbët...

**Njëqind majmunë zbardhën dhëmbët...** fabula dhe mikrofabula me autor Odhise K. Grillo. Botuar në Tiranë në vitin 2003 nga "Toena". Libri ka 72 faqe me ilustrime.
Odiseja e Homerit : rikrijuar në prozë, për fëmijët

**Odiseja e Homerit** : rikrijuar në prozë, për fëmijët me autorët Odhise K. Grillo ; Homerus. Botuar në Tiranë në vitin 2002 nga "Toena". Libri ka 152 faqe me ilustrime.
Gënjeshtra që kishte bisht miu

**Gënjeshtra që kishte bisht miu** përralla të zgjedhura me autor Odhise K. Grillo. Botuar në Tiranë në vitin 2005 nga "Toena". Libri V.1, ka 256 faqe me ilustrime.
Libri i çudirave

**Libri i çudirave** libër për fëmijë me autor Odhise K. Grillo. Botuar në Tiranë në vitin 2007 nga "Toena". Libri ka 40 faqe me ilustrime.  ISBN 9789994312979
Hapi rrugë Nodit

**Hapi rrugë Nodit** (ang. Make Way for Noddy) ishtë një serial vizatimor për fëmijë i bazuar në personazhe të krijuar nga shkrimtari Enid Blyton dhe u transmetua midis 2001 dhe 16 qershor 2007.

Në Kosovë, ishtë transmetuar në kanalin televiziv 21 Junior.

## Personazhët 
* **Nodi**: Nodi ishtë protagonisti i serialit. Nodi është një djalë me imagjinatë prej druri që jeton në Qytetin e Lodrave. Ndonëse Nodi karakterizohet si fëmijë, ai shërben edhe si taksisti kryesor. Ai ndonjëherë fillon të tundë kokën në mënyrë të pakontrolluar, si për shembull pas teshtitjes, dhe duhet të ndalojë fizikisht veten nga tundja e kokës.

* **Veshët**: Veshët ishtë një gnome që shërben si një figurë babai për Nodin dhe lodrat e tjera me njohuri të mprehta dhe një sens të mirë humori.

* **Tesi**: Tesi ishtë një arush pelushi femër neutral dhe si një fëmijë, e cila është shoqja më e mirë e Nodit, gjithmonë e gatshme të provojë diçka të re dhe të ndihmojë këdo që sheh.

* **Shpirtkëqij**: Ata shërbejnë si antagonistë të serialit. Të dy janë të djallëzuar dhe gjithmonë përpiqen të vjedhin makinën e Nodit, por është mirë që punonjësi i policisë t'i kap dhe t'i futë në burg.

## Episodët 
Disa episode të Hapi rrugë Nodit:

* Shumë Nodij
* Nodi dhe taksia e re
* Nodi dhe gajde magjike
* Dita me fat e Nodit
* Ekipi më i mirë ne qytet
* Kohëmatësi i shpirtkëqijve
* Nodi shpërngulet
* Çka gjeti Nodi?
* Teshtima e madhe
* Pasqyra Magjike
* Shpirtkëqij dhe Boja e Padukshme
* Nodi bën një raketë
* Parada e Lodrave
* Një ditë e zymtë në Qytetin e Lodrave

## Gjuhët e përkthyera 
*  shqip - Hapi rrugë Nodit
*  anglisht - Make Way for Noddy
*  portugalisht - Aí Vem o Noddy / Abram Alas Para O Noddy
*  rusisht - Дорогу Нодди
*  holandisht - Noddy
*  hungarisht - Noddy Kalandjai Játékvárosban
*  finlandisht - Lelumaan Niksu
*  kroatisht - Zvonko
*  gjermanisht - Bahn frei für Noddy
*  spanjisht - ¡Ya llega Noddy!
Çamarrokët...

"**Çamarrokët...**: Poemë humoristike"  është një libër poetik për fëmijë, shkruar nga autori shqiptar i njohur Odhise K. Grillo, i cili ka kontribuar gjerësisht në letërsinë shqipe për fëmijë. Libri u botua në vitin 1983 nga shtëpia botuese Naim Frashëri në Tiranë dhe është pjesë e serisë Biblioteka e Yllkave. Kjo vepër paraqitet si një poemë humoristike, duke sjellë një përzierje të artit poetik me elemente zbavitëse, të përshtatshme për lexuesit më të rinj.

Autorë dhe kontribuues

* Odhise K. Grillo: Shkrimtari i librit, i cili njihet për aftësinë e tij për të krijuar poezi të ndjera dhe argëtuese për fëmijët. Ai shpesh trajtonte tema të afërta me botën e fëmijëve, duke përdorur një gjuhë të thjeshtë, por të pasur artistikisht.
* Majlinda Kodra: Redaktorja e librit, që ka kontribuar në përmirësimin dhe përshtatjen e materialit për botim.
* Dolli Gjinali: Ilustruesja e librit, e cila i ka dhënë veprës një dimension vizual të gjallë dhe tërheqës për fëmijët.

Poema trajton tema të përditshme nga jeta e fëmijëve, duke sjellë në fokus çamarrokët – fëmijë të gjallë, të gjallëruar nga imagjinata e tyre e pashtershme dhe sjelljet e tyre shpesh të papritura. Me një stil humoristik dhe vargje ritmike, libri ngërthen lexuesit në një botë ku gëzimi, çapkënllëku dhe kreativiteti janë në qendër të vëmendjes.

Gjithashtu, ilustrimet nga Dolli Gjinali ndihmojnë në pasqyrimin vizual të humorit dhe dinamizmit të përshkruar në vargje, duke krijuar një përvojë të plotë leximi për fëmijët.

"Çamarrokët..." përfaqëson një shembull të shquar të letërsisë shqipe për fëmijë të periudhës së realizmit socialist. Vepra është një dëshmi e përpjekjeve të asaj kohe për të edukuar dhe argëtuar brezat e rinj përmes librave të ndërtuar me kujdes dhe me mesazhe pozitive.

Krijimtaria e Odhise K. Grillos mbetet e çmuar në historinë e letërsisë shqipe, dhe ky libër është një nga shembujt më të mirë të talentit të tij për të gërshetuar artin e të shkruarit me humor dhe ndjeshmëri ndaj botës fëminore.

Të dhëna bibliografike

* Titulli: Çamarrokët...: Poemë humoristike
* Autori: Odhise K. Grillo
* Redaktor: Majlinda Kodra
* Ilustrues: Dolli Gjinali
* Vendi i botimit: Tiranë
* Shtëpia Botuese: Naim Frashëri
* Viti i botimit: 1983
* Faqet: 20 faqe me ilustrime

## Referime
Dhe njëmijë u bëfshi nesër

**Dhe njëmijë u bëfshi nesër** vjersha e poema me autor Odhise K. Grillo. Botuar në Tiranë në vitin 1972 nga "Naim Frashëri". Libri ka 60 faqe me ilustrime.
Ëndrra e natës së fundit

**Ëndrra e natës së fundit** novelë me autor Odhise K. Grillo. Botuar në Tiranë në vitin 1980 nga "Naim Frashëri". Libri ka 55 faqe me ilustrime.
Fllad e shqotë

**Fllad e shqotë** poemë me autor Odhise K. Grillo. Botuar në Tiranë në vitin 1982 nga "Naim Frashëri". Libri ka 106 faqe me ilustrime.
Kampi i përqendrimit Bergen-Belsen

Kampi i blesenit ishte nje nga me famekeqet te nazisteve ai permbane vdekje e arrire me ane te tertures
Këngë në kopësht

**Këngë në kopësht** tregim në vargje me autor Odhise K. Grillo. Botuar në Tiranë në vitin 1970 nga "Naim Frashëri". Libri ka 39 faqe me ilustrime.
Lulet e lirisë

**Lulet e lirisë** poema për fëmijë me autor Odhise K. Grillo. Botuar në Tiranë në vitin 1979 nga "Naim Frashëri". Libri ka 108 faqe.
Mendo e përgjigju : (gjë e gjëza për fëmijë)

**Mendo e përgjigju** : (gjë e gjëza për fëmijë) me autor Odhise K. Grillo. Botuar në Tiranë në vitin 1965 nga "Instituti i Studimeve dhe Botimeve Shkollore". Libri ka 38 faqe me ilustrime.
Ai që mundi perandorin

**Ai që mundi perandorin: Poema**

Autor: Odhise K. Grillo

Viti i Botimit: 1978

Vendi i Botimit: Tiranë

Shtëpia Botuese: Naim Frashëri

Seria: Biblioteka e Pionierit

Ai që mundi perandorin  është një vepër poetike e autorit të njohur shqiptar Odhise K. Grillo, e botuar për herë të parë në vitin 1978 nga shtëpia botuese "Naim Frashëri" në Tiranë. Libri përbën një nga kontributet më të rëndësishme të letërsisë shqiptare për fëmijë, duke qenë pjesë e serisë së njohur "Biblioteka e Pionierit".

Poema përshkruan një rrëfim epik dhe heroik që ka në qendër një personazh trim dhe të guximshëm, i cili përballet me një perandor të fuqishëm dhe e mund atë. Me një narrativë të mbushur me tension dhe heroizëm, Grillo eksploron tema të qëndresës, guximit dhe triumfit të së mirës mbi të keqen. Përmes vargjeve të tij, autori frymëzon të rinjtë të zhvillojnë ndjenjën e drejtësisë dhe të ndjekin idealet e tyre, pavarësisht vështirësive.

Odhise K. Grillo është i njohur për stilin e tij të thjeshtë dhe të drejtpërdrejtë, i cili është i përshtatshëm për lexuesit e rinj, por njëkohësisht pasqyron thellësi të madhe emocionale dhe artistike. Në Ai që mundi perandorin, Grillo përdor një gjuhë të pasur me imazhe dhe simbole që flasin për vlera universale si guximi, ndershmëria dhe dashuria për lirinë. Ritmi dhe muzikaliteti i vargjeve ndihmojnë në krijimin e një atmosfere epike, duke e bërë veprën lehtësisht të kuptueshme dhe tërheqëse për fëmijët dhe të rinjtë.

Libri përmban gjithashtu ilustrime, të cilat përforcojnë dhe pasurojnë përmbajtjen poetike të veprës. Ilustrimet shoqërojnë vargjet duke krijuar një lidhje vizuale me ngjarjet dhe personazhet e përshkruara, çka e bën veprën edhe më tërheqëse për lexuesit e rinj.

Rëndësia në letërsinë shqipe për fëmijë

Poema zë një vend të rëndësishëm në letërsinë shqiptare për fëmijë, duke qenë një shembull i shkëlqyer i artit të tregimit epik për të rinjtë. Përmes kësaj vepre, Odhise K. Grillo synon të edukojë brezin e ri me frymën e dashurisë për atdheun dhe qëndresën kundër së keqes. Mesazhet e fuqishme dhe vlerat morale që përçon poema kanë bërë që Ai që mundi perandorin të vlerësohet jo vetëm si një vepër edukative, por edhe si një pasuri letrare e letërsisë shqipe.

Odhise K. Grillo (1932-2003) ishte një nga shkrimtarët më të njohur të letërsisë shqiptare për fëmijë. I lindur në Vuno të Himarës, ai u bë i njohur për kontributin e tij të madh në këtë fushë, duke krijuar poezi dhe tregime që kanë frymëzuar dhe edukuar breza të tërë fëmijësh. Grillo ishte një autor që besonte në fuqinë e artit për të ndikuar pozitivisht te brezat e rinj, dhe vepra si Ai që mundi perandorin janë shembuj të qartë të përkushtimit të tij për të ndërtuar një letërsi me vlera të larta etike dhe shoqërore.

## Burimet
Shtatë ngjyrat

**Shtatë ngjyrat** vjersha për fëmijë me autor Odhise K. Grillo. Botuar në Tiranë në vitin 1955 nga "Ndërmarrja Shtetërore e Botimeve". Libri ka 28 faqe.
AlternAtivA

**AlternAtivA** (Maqedonisht: Алтернатива) është parti politike shqiptare në Maqedoninë e Veriut.

## Themelimi 
Pas ndërhyrjeve së gjykatave shtetërore dhe pamundësisë së funksionimit politik, Afrim Gashi i BESA-s vendosi që më 9 mars 2019 emrin e partisë ta ribrendojë në “AlternAtivA” dhe aktualisht është kryetar i saj.

Në zgjedhjet e parakohshme parlamentare të vitin 2020, Afrim Gashi, është zgjedhur deputet, duke kandiduar në njësinë zgjedhore nr. 2.

## Referime 
* https://sobranie.mk/levizja-besa-ns_article-afrim-gashi-16-al.nspx
* https://www.sobranie.mk/alternativa-2020-2024-ns_article-afrim-gashi-20.nspx
* https://alternativa.org.mk/kryetari/
Kostumi kombëtar maqedonas

[djathtas|parapamje| Gratë nga [Smillova|Smileva të veshura me kostume kombëtare. Fotografi e vitit 1913.]]
**Veshjet kombëtare maqedonase** janë pjesë e kulturës materiale të popullit maqedonas dhe janë një degë e rëndësishme e artit popullor maqedonas.

## Llojet 
Maqedonasit mbanin rreth 70 lloje të ndryshme të veshjeve kombëtare, të cilat ndryshonin në varësi të rajonit. Secili rajon ka trashëguar veshje karakteristike, kryesisht të ndara në rajonet Skopska Blatija, Skopska Crna Gora, Pollogu i Epërm, Pollogu i Poshtëm, Prilep - Rrafshi i Manastirit, Prespa e Epërme, Prespa e Poshtme, Rrafshi i Ohrit, Rrafshi i Strugës, Drimkol, Malesi, Mariovë, Ovçe Pole, Maleshevë e shumë të tjera. Maqedonia Perëndimore, veçanërisht ndahet në njësi më të vogla rajonale me karakteristika të ndryshme etnike me një mozaik i vërtetë në kostumet e ndryshme të bukura kombëtare, ku kostumet e grave janë me interes të veçantë.

Çdo lloj kostumi popullor ka karakteristikat e veta, por e zakonshme për të gjithë është prania e ngjyrës së kuqe, të zezë dhe të bardhë dhe të formave gjeometrike në të.

Veshjet kombëtare në Maqedoni, të krijuara gjatë një periudhe të gjatë kohore, kanë ruajtur gjurmët e ndikimeve të vjetra kulturore, dhe në mënyrën e tyre të zhvillimit përshtaten me elementet e Ballkanit të vjetër, me kulturat sllave dhe elementë të kulturës orientale. Mbi të gjitha produkt i prodhimit të tekstilit në familje, kostumet kombëtare maqedonase janë karakterizuar nga pasuritë dhe zbukurime.

## Galeri 

Skeda:Nosii-Galicnik(1903-1908).jpg|Veshjet popullore nga Galiçniku, Mala e Dollna Rekës
Skeda:Women from Prilep-beginning of XX century.jpg|Veshjet popullore nga fusha e Prilepit
Skeda:Kuchevishte-1900.gif|Veshjet popullore nga Kuçevishte, Skopska Crna Gora
Skeda:Yankovets Selianka.jpg|Veshje popullore nga Jankoveci i Prespës së Epërme
Skeda:Gostivarska Nosija.JPG|Veshje popullore nga Gostivari, Pollogu i Epërm
Skeda:Kališta ženi 1909.jpg|Veshjet popullore nga Kalista e Drimkolit të Strugës
Skeda:Oro in Romanovce-old.jpg|Valle tradicionale oro në Romanovcë të Zhegligovës
Queen's University

Universiteti i Mbretëreshës në Kingston, i quajtur gjithashtu Universiteti i Mbretëreshës, universitet jo-edukativ, bashkëedukues në Kingston, Ont., Can. Fillimisht i quajtur Queen's College, ai u themelua në 1841 si një shkollë prezbiteriane për të trajnuar të rinjtë për ministrinë. Kontrolli i kishës presbiteriane mbi shkollën u shkurtua gradualisht dhe u eliminua me ligj në 1912, kohë në të cilën universiteti miratoi emrin e tij aktual.

Universiteti i sotëm Queen's ka fakultete të arteve dhe shkencës, shkencës së aplikuar, arsimit, ligjit dhe mjekësisë. Është një universitet i madh kërkimor në mjekësi, shkencat bazë, inxhinieri dhe shkencat humane dhe sociale. Shkolla ka një bibliotekë të shquar dhe një nga arkivat historike joqeveritare më të rëndësishme në Kanada. Në fund të shekullit të 20-të, universiteti kishte më shumë se 12,000 studentë.https://www.britannica.com/
Altin Përgjergji

**Altin Përgjergji** është trajner i ekipit kombëtar të judo's në Tirane.

## Jeta 
Lindur me 04-12-1983 në Mirditë dhe jeton në qytetin e Lezhës prej vitit 1991. U shkollua ne Lezhë deri në përfundimin e shkollës së mesme të përgjithshme pastaj studimet e larta i kreu në Tiranë pranë Universitetit të Sporteve (UST) po këtu mbaroj dhe masterin profesional për Shkencat e Levizjes... Sportin e Judo's e filloj që prej vitit 1998 me trajnerin e tij të parë z-Paulin Cera, pastaj me pasionin dhe dëshirën e madhe për këtë sport ai vazhdoj trajnime të ndryshme si brenda dhe jashtë vendit. 

## Karriera si trajner 
Krijoj binjakëzime me ekipe te ndryshme nga vendet fqinje si Itali, Kosove, Maqedoni etj...

Mori pjesë për herë të parë në kampionat kombëtar në vitin 2001 dhe u shpall kampion kombëtar dhe që prej atij viti pati një sukses pasi deri në vitin 2010 ai e ruajti titullin e kampionit në kategorine 60 kg. Mori pjesë në disa aktivitete ndërkombëtare si përfaqesues i Kombetares Shqipëtare dhe megjithëse nuk arriti një medalje ndërkombëtare pasi dhe kushtet,mundësitë për te marrë eksperiencë në ato vite ishte e vogël,përsëri mbetet sportist me nivel te larte teknik pasi ka fituar disa ndeshje dhe në arenat ndërkombëtare. Ndërkohë që ishte sportist kampion i Klubit Beslidhja, njëkohësisht ai punoj dhe me brezat e rinj si trajner në një moshë të re dhe pati sukses pasi ekipi Beslidhja u shpall disa herë kampion për grupmoshat deri te ekipi i të rinjëve. Pas nje karriere sportive si sportist dhe trajner i klubit Beslidhja ne vitin 2012 u zgjodh Trajner i parë për drejtimin e ekipit Kombëtar të Judo's në Tirane, ku vazhdon te jetë Trajner i ekipit Kombëtar.

## Karriera sportive 
Altin Përgjergji ka një karrierë sportive te pasur, që vazhdon akoma ku më pikantet janë:
Trajner i ekipit Kombëtar në Festivalin Olimpik Europian dhe Lojrat Mesdhetare 
2009 ne Itali, 
2013 ne Hollandë, 
2017 ne Hungari, 
2019 ne Azerbagian, 
Trajner i ekipit kombëtar në kampionate Botërore në Kazakistan 2015, 
Kroaci ne 2017, 
Kampionat Europiane në 2009 në Serbi, 
2018 në Bosnjë-Hercegovinë. 
Më shumë se 12 vjet në kampionate Ballkanike 2010-2022. Në disa trajnime në nivele Boterore si në Itali në 207-2009, Zvicer në 2015, Estoni në 2016 etj. 
I licensuar nga Federata Shqiptare e Judos si trajner Kombëtar.
Nga Federata Boterore e Judos si trajner Ndërkombëtar.
Njeriu i natës

**Njeriu i natës** novela për nxënësit e klasës së 4-të ciklit të ulët të shkollës 8-vjeçare, me autor Odhise K. Grillo.Botuar në Tiranë në vitin 1979 nga "SHBLSH". Libri ka 74 faqe me ilustrime.
Rrafshi i Zetës

djathtas|parapamje|300x300px| Vreshtat në fushën e Zetës
**Rrafshi i Zetës** është një ultësirë pjellore në Mal të Zi . Shtrihet nga Podgorica  në veri deri në Liqenin e Shkodrës në jug. Është zona më e madhe fushore në Mal të Zi, me një lartësi mesatare rreth  mbi nivelin e detit. 

## Përmbledhje 
Emri "Zeta" rrjedh nga një rrënjë e hershme që do të thotë "korrje" ose "kokërr" (fjalët moderne žetva dhe žito). Në mënyrë konfuze, lumi Zeta nuk rrjedh përmes Rrafshit të Zetës, por përmes një lugine tjetër të rëndësishme në Mal të Zi, Palabardhi.

Rrafshi i Zetës është një nga zonat më të dendura të populluara në Mal të Zi. Golubovci, kryeqyteti i komunës urbane të Golubovcit, i cili përfshin pjesën më të madhe të fushës, është vendbanimi më i madh. Vreshtat e Plantaže, një prodhues malazez i verërave cilësore, ndodhen në fushë, e cila është ideale për rritjen e frutave dhe perimeve mesdhetare . 

Rrafshi i Zetës është vendi i Aeroportit të Podgoricës, si dhe Fabrika e Aluminit në Podgoricë, e cila konsiderohet si ndotësi më i keq i fushës.

## Shih edhe 
* Podgorica

## Referime
Demografia e Serbisë dhe Malit të Zi

Serbia dhe Mali i Zi ishte një vend që ekzistonte nga viti 1992 deri në 2006. Ai përbëhej nga dy shtete përbërëse, Republika e Serbisë dhe Republika e Malit të Zi .

## Përmbledhje 
Popullsia e përgjithshme e Serbisë dhe Malit të Zi në kohën e shpërbërjes së saj në vitin 2006 ishte afërsisht 9,746,130 me Serbinë me 9,131,105 dhe Malin e Zi me 615,025.  &#x5D; Në vitin 2000, në Serbi, 19,95% e popullsisë ishte 14 vjeç e poshtë (meshkuj 1,028,355; femra 963,366); në Mal të Zi ishte 22,05% (meshkuj 77582; femra 72395). 65,22% e serbëve (mashkull 3,187,746; femra 3,322,425) dhe 66,16% e malazezëve (meshkuj 222,095; femra 227,923) ishin midis 15 dhe 64. 14,83% e serbëve (mashkull 3,201 dhe 463 femra). 47,763) ishin 65 vjeç e lart.

Vlerësimet në vitin 2000 vendosën normën e rritjes së popullsisë së Serbisë në 0,739% dhe të Malit të Zi në -12,22%. Nataliteti përkatës ishte 12,20/1000 (Serbi) dhe 14,9/1000 (Mali i Zi); shkalla e vdekjeve ishte 11.08/1000 (Serbi) dhe 7.9/1000 (Mali i Zi). Shkalla neto e migrimit ishte 6.29/1000 në Serbi dhe -29.18/1000 në Mal të Zi. Normat totale të lindshmërisë ishin 1.7 fëmijë/grua në Serbi dhe 2.0 fëmijë/grua në Mal të Zi.

Në vitin 2000, shkalla e vdekshmërisë foshnjore në Serbi ishte 20.13 vdekje/1000 lindje të gjalla; Mali i Zi ishte 10.97 vdekje/1000 lindje të gjalla. Jetëgjatësia totale në lindje ishte 72.39 vjet në Serbi (69.31 për meshkujt, 75.72 për femrat) dhe 75.46 në Mal të Zi (71.45 për meshkujt, 79.82 për femrat).

Grupet etnike në rajon u përfaqësuan si vijon: serbë 62,6%, shqiptarë 16,5%, malazezë 5%, jugosllavë 3,4%, hungarezë 3,3%, të tjera 9,2% (nga 2001). Në aspektin fetar, 65% e banorëve ishin ortodoksë lindorë, 19% myslimanë, 4% katolikë romakë, 1% protestantë 1%, dhe 11% të tjerë. Gjuhët kryesore që fliten në Serbi dhe Mal të Zi janë serbishtja, shqipja, kroatishtja, boshnjakishtja dhe hungareze.

Në vitin 2002, 96.4% e popullsisë së moshës 15 vjeç e lart dinin të lexonin dhe të shkruanin (98.9% e meshkujve, 94.1% e femrave).

## Shih edhe 
* Demografia e Serbisë
* Demografia e Mali të Zi
* Historia demografike e Malit të Zi
Kasëm Baba

**Kasëm Baba i Kosturit** ishte një njeri i shenjtë i shekullit të 15-të me prejardhje shqiptare.

Duke qëndruar në një kodër të Kosturit, ai supozohet të ketë konvertuar shumë të krishterë në islam gjatë periudhës së Mehmed II (Pushtuesit).

Sipas John Kingsley Birge dhe librit të tij *Urdhri Bektashi i Dervishëve*, besohet se një bektashi i quajtur Kasëm Baba ka ardhur dhe është vendosur në kohën e Muhametit (1451-1481). Ai shkruan se Zylfo Baba i Teqesë së Turasit pranë Korçës përmendi Kasëm Babën si një nga misionarët e hershëm bektashi, veçanërisht në rrethin e Kosturit. Gjithashtu, Türabı Baba në *Historia e Përgjithshme e Bektashinjët*, faqe 54, ka folur për Kasëm Babën i cili në vitin 1378 erdhi në Kostur.

Dy teqe mbajnë emrin e Kasëm Babës: një në Inonisht të Devollit dhe një buzë liqenit të Kosturit.

## Referime
Liga Unike

alt=Logo|parapamje|Logo zyrtare e Liges Unike
**Liga Unike** është një ligë profesioniste basketbolli në Shqipëri dhe Kosovë . Sezoni i parë inaugurues do të fillojë më 6 prill 2021,  dhe liga u vlerësua nga Turgay Demirel, presidenti i FIBA Europe, i cili ishte i pranishëm në inaugurim. 

## Ekipet 
Në garë do të marrin pjesë katër skuadrat më të mira nga Superliga e Basketbollit të Kosovës 2019–20 dhe Superliga e Basketbollit Shqiptar 2019–2020 . 

### Ekipet aktuale 
; Shënime

* ABSL = Superliga e Basketbollit Shqiptar
* KBSL = Superliga e Basketbollit të Kosovës

### Ish skuadrat 
Më 5 prill 2021, Teuta Durrës u tërhoq nga konkursi për shkak të pamundësisë për t'u organizuar për një kohë të shkurtër. 

## Sezoni i rregullt 
## Kampionët e Ligës Unike 
## Udhëheqësit statistikorë 
## Shiko gjithashtu 
* Superliga e Basketbollit Shqiptar
* Superliga e Basketbollit të Kosovës

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* Federata Shqiptare e Basketbollit
* Federata e Basketbollit të Kosovës
* Top Sporti
Zgjedhjet në Mal të Zi

Mali i Zi mban zgjedhjet kombëtare për Parlamentin dhe zyrën e Presidentit . Mali i Zi ka një sistem shumëpartiak me parti të shumta. Parlamenti ka 81 anëtarë të zgjedhur me sistemin e përfaqësimit proporcional me metodën D'Hondt për një mandat katërvjeçar. Për të hyrë në parlamentin kombëtar, partitë duhet të kalojnë pragun elektoral prej 3%, me përjashtim të listave të pakicave, për të cilat ky prag nuk vlen. Presidenti zgjidhet në liri, me balotazh në raundin e dytë ndërmjet dy kandidatëve të parë, nëse asnjë kandidat nuk merr shumicën absolute në raundin e parë.

## Zgjedhjet e fundit 
### Zgjedhjet parlamentare 2020 
### Zgjedhjet presidenciale 2018 
## Shih edhe 
* Mali i Zi
* Sistemi zgjedhor

## Lidhjet e jashtme 
* Arkivi Zgjedhor i Adam Carr
* Partitë dhe Zgjedhjet në Evropë
* Projekti Publik i Fondit Njegoskij >> Mali i Zi i sotëm >> Politika
Air Montenegro

**To Montenegro ad** (i stilizuar si *ToMontenegro* dhe *2Montenegro* ), është transportuesi flamur i Malit të Zi, i cili është i markës dhe operon me emrin **Air Montenegro** ( Cirilike Malazeze : Ер Монтенегро), një kompani e re e hapur në fillim të vitit 2021 nga Qeveria e Malit të Zi .  Air Montenegro nisi zyrtarisht operimet në qershor 2021. 

## Historia 
Kompania paraardhëse e linjës ajrore Montenegro Airlines u themelua më 24 tetor 1994, nga qeveria e Republikës Federale të Jugosllavisë .  Avioni i parë, një Fokker 28 Mk4000 (i mbiquajtur "Lovćen"), u ble pothuajse dy vjet më vonë në 1996. 

Në dhjetor 2020, Qeveria e Malit të Zi njoftoi mbylljen dhe likuidimin e kompanisë së reklamave Montenegro Airlines në javët e ardhshme duke deklaruar keqmenaxhimin dhe akumulimin e humbjeve për disa vite.   Menjëherë pas kësaj, është bërë e ditur se linja ajrore do të pezullojë të gjitha fluturimet nga data 26 dhjetor 2020 duke shënuar përfundimin e operacioneve të saj. 

### Fondacioni i linjës ajrore 
Më 29 dhjetor 2020, u njoftua nga ministri Mladen Bojanić se Montenegro Airlines do të riorganizohej dhe do të zëvendësohej me një kompani të re *To Montenegro* (2 Mali i Zi), si linja e re ajrore me flamur malazez.  Procedura e likuidimit të Montenegro Airlines do të kushtonte rreth 50 milionë euro, por është e pashmangshme, pasi autoriteti i konkurrencës i vendit ka vendosur që ligji për investimet publike në kompaninë flamurtare të miratuar në 2019 ishte i paligjshëm, tha qeveria në dhjetor 2021. 

Kompania e re u prezantua zyrtarisht më 2 mars 2021 nga qeveria. Në prill 2021, u raportua se qeveria malazeze e bëri *Air Montenegro* emrin zyrtar për projektin ToMontenegro dhe se linja ajrore do të fillonte të përdorte dy nga ish-avionët Embraer-195 të Montenegro Airlines.  Më 10 qershor 2021, Ministri i Zhvillimit Ekonomik të Malit të Zi, Jakov Milatović zhvilloi një vizitë në Republikën fqinje të Serbisë, duke qenë një nga pasagjerët në fluturimin e parë komercial të linjës ajrore të re kombëtare Air Montenegro për në aeroportin Nikola Tesla në Beograd .  

## Flota 
## Shih edhe 
* Aeroporti i Tivatit
* Aeroporti i Podgoricës

## Referime 
## Lidhjet e jashtme 
* Faqja zyrtare e internetit
Baza Ajrore e Podgoricës

**Baza ajrore e Podgoricës** (e njohur edhe si **Baza ajrore e Golubovcit** ) është një bazë ajrore aktive në Mal të Zi . Objektet e bazës ajrore janë të përbashkëta me aeroportin kryesor ndërkombëtar të Malit të Zi, Aeroportin e Podgoricës . Është baza kryesore e krahut ajror të Ushtrisë së Malit të Zi . Gjatë epokës jugosllave, ajo ishte shtëpia e Brigadës 172 të Aviacionit të Forcave Ajrore Jugosllave dhe baza e saj kryesore e trajnimit fluturues për trajnimin parësor dhe bazë të pilotëve.

## Vështrim i përgjithshëm 
Baza ajrore e Podgoricës ndan pistën kryesore me aeroportin e afërt të Podgoricës dhe ka një rampë të madhe të bashkangjitur në rrugë lidhëse, e përdorur ekskluzivisht për avionët ushtarakë.

Pjesë e kompleksit ushtarak ishte edhe pista 26/08, e cila nuk përdorej nga avionët civilë. Është e lidhur me pistën kryesore 18/36 me 3&nbsp;km e gjatë rrugë lidhëse, dhe ndodhet ngjitur me Kodrën e Shipçanikut, afër qytetit të Tuzit . Kodra u dyfishua si një strehë nëntokësore për avionët.

Objektet e bazës ajrore ishin objektiv i shpeshtë i bombardimeve të NATO-s në vitin 1999 . Rezervuarët e karburantit dhe rampat e avionëve u shënjestruan gjerësisht, si dhe avionët e parkuar. Të gjithë skuadrat aerobatike Leteće zvezde G-4 Super Galebs u shkatërruan në ambientet e bazës ajrore gjatë sulmeve.  Streha nëntokësore e Shipçanikut ishte gjithashtu në shënjestër në disa raste, dhe që atëherë ishte e papërdorur si strehë për avionë. Ajo është shndërruar në një shpellë vere nga kompania Plantaže . I gjithë kompleksi i Shipçanikut, i ruajtur fort nga APJ gjatë epokës jugosllave, tani është në përdorim civil, madje edhe 800 metra e parë e pistës 08/26 ngjitur me kodrën e Shipçanikut është e arritshme me makinë.

Me pavarësinë e Malit të Zi më 3 qershor 2006, Ushtria e sapoformuar e Malit të Zi njoftoi se nuk do të mbajë një forcë ajrore luftarake. Aktualisht, 11 G-4 Super Galeb (4 operacionale), 4 Lola Utva 75, 11 Aérospatiale Gazelle dhe 1 Mil Mi-8 ndodhen në bazën ajrore të Podgoricës. Helikopterët u inkorporuan në krahun ajror të sapoformuar të Ushtrisë së Malit të Zi, ndërsa fati i avionëve dhe trajnuesve ende nuk është vendosur. Baza ajrore e Podgoricës është caktuar të bëhet një strukturë rajonale e trajnimit të pilotëve të helikopterëve.

## Shih edhe 
* Aeroporti i Tivatit
* Aeroporti i Podgoricës
* Forcat e Armatosura të Malit të Zi

## Referime
Tetë partizanë

**Tetë partizanë** libër me autor Odhise K. Grillo. Botuar në Tiranë në vitin 1973 nga "Naim Frashëri". Libri ka 63 faqe me ilustrime.
Tetë shokët

**Tetë shokët** poemth me autor Odhise K. Grillo. Botuar në Tiranë në vitin 1970 nga "Naim Frashëri". Libri ka 24 faqe me ilustrime.
Të parën lule kë keni?

**Të parën lule kë keni?** vjersha dhe poema me autor Odhise K. Grillo. Botuar në Tiranë në vitin 1981 nga "Naim Frashëri". Libri ka 113 faqe me ilustrime.
Komani (Mali i Zi)

**Komani** është një rajon dhe  fis malazez nga Katun nahija u vendos midis Zagaraçit në veri dhe fisit Gradac në jug. Emri i tyre, të cilin e morën nga kodra e Komit, fillimisht u mbajt nga vëllazëria e zhdukur me të njëjtin emër në jug të zonës fisnore, ku më vonë do të vendoseshin vëllazëritë më të reja Radulovići dhe Bezdanovići. Fisi është i ndarë në dy grupe të mëdha vëllazërish, në jug në *"Komani"* në kuptimin e ngushtë dhe në veri në Bandići. Bandići kufizohet me Ozrinićin në perëndim, dhe fshatrat e tyre kryesore janë Đeđeza, Mokanje, Milate Bandićska, Župa Bandićska dhe Mugošina Livada (ose Livada). Përveç Bandići-ve, këtu jetojnë edhe vëllazëritë më të vogla Stanišići, Pavićevići-Dragomidoljci dhe Martinovići-Bajići.**Komanët** kanë fshatrat Dolovi, Zeleni Dolovi, Crvena Paprat dhe në fund Zhupa Bezdanska, Baloça, Ora'ovica dhe Ćava, dhe shumica e popullsisë përbëhet nga shtëpitë e Bezdanoviqit dhe Raduloviqit.

## Shih edhe 
* Katun Nahija
* Fiset e Malit të Zi
* Historia e Malit të Zi

## Lidhjet e jashtme 
* Fisi KOMANI
Yje mbi ostush

**Yje mbi ostush** libër me autor Odhise K. Grillo. Botuar në Tiranë në vitin 1968. Libri ka 99 faqe.
Vogëlushi dhe treni

**Vogëlushi dhe treni** poemë për fatosat me autor Odhise K. Grillo. Botuar në Tiranë në vitin 1972 nga "Naim Frashëri". Libri ka 21 faqe me ilustrime.
Budallushët

**Budallushët**: poemë humoristike  është një libër poetik i autorit të njohur shqiptar, Odhise K. Grillo, me ilustrime nga Xhilda Paloka. Ky botim u publikua në vitin 1992 nga shtëpia botuese Dituria në Tiranë dhe përbëhet nga 18 faqe të ilustruara, të formatuara në përmasa 24 cm.

Libri përmban një poemë humoristike, e cila ndërthur mjeshtërisht humorin dhe satirën, duke iu drejtuar kryesisht fëmijëve, por edhe lexuesve të rritur që vlerësojnë humorin fin. Përmes vargjeve të tij, Grillo trajton tema universale si marrëzia dhe sjelljet naive, duke përdorur gjuhë të gjallë dhe lojëra fjalësh që argëtojnë lexuesin dhe njëkohësisht nxisin reflektimin.

Ilustrimet e realizuara nga Xhilda Paloka pasurojnë librin, duke i dhënë jetë personazheve dhe situatave të përshkruara në poemë. Vizualet harmonizohen me tekstin, duke i bërë skenat edhe më të këndshme dhe tërheqëse për publikun e synuar.

Odhise K. Grillo është një ndër shkrimtarët më të njohur të letërsisë për fëmijë në Shqipëri, i njohur për aftësinë e tij për të trajtuar tema serioze me një ton të lehtë dhe të këndshëm. Ai ka kontribuar gjerësisht në pasurimin e letërsisë shqiptare për të rinjtë me vepra që dallohen për humorin, fantazinë dhe mesazhet edukative.

Xhilda Paloka, ilustruesja e librit, ka krijuar vizatime që plotësojnë në mënyrë të shkëlqyer vizionin e Grillos, duke sjellë një botë të gjallë dhe plot ngjyra për lexuesit e rinj.

Budallushët është një shembull i shkëlqyer i letërsisë shqiptare për fëmijë, duke mishëruar humorin dhe edukimin në një format poetik të thjeshtë dhe të këndshëm. Mesazhet e tij vazhdojnë të jenë të rëndësishme për breza të ndryshëm, duke nxitur lexuesit të vlerësojnë zgjuarsinë dhe të qeshin me budallallëqet e përditshme.

Ky libër është një kontribut i rëndësishëm në letërsinë shqipe për fëmijë dhe vazhdon të jetë i dashur nga lexuesit edhe pas dekadash.

## Burimet
Erdhi ditë e Arbrit : ritregime

**Erdhi ditë e Arbrit**   ritregime me autor Odhise K. Grillo. Botuar në Tiranë në vitin 1989 nga "Naim Frashëri". Libri ka 90 faqe  me ilustrime.
Pesëqind groshë

**Pesëqind groshë** poemë me autor Odhise K. Grillo. Botuar në Tiranë në vitin 1993 nga "Rozafa". Libri ka 16 faqe me ilustrime.
Thikë pas shpine...

**Thikë pas shpine...** libër për fëmijë me autor Odhise K. Grillo. Botuar në Tiranë në vitin 1991 nga "Naim Frashëri". Libri ka 100 faqe me ilustrime.
Saludos Amigos

***Pershendetje miq*** është një film i animuar amerikan i vitit  nga regjisori Norman Ferguson, Wilfred Jackson, Jack Kinney, Hamilton Luske, Bill Roberts. Filmi u lëshua nga studio e Disney

## Zëri i hedhur 
### Dublimi shqip (2008) 
Ky version dublimi i filmit të vitit 1942 është realizuar dhe incizuar nga Studio Dodona.

u transmetua në Tring Tring dhe Junior TV gjatë viteve 2012-2018 kur u transmetua në televizion në Shqipëri, derisa u publikua në DVD në 2010.

* Gentian Zenelaj : Patoku Donaldi 
* Ervin Bejleri : Gufi
* Genti Deçka : José Carioca
* Dorian Ramaliu  : Tregimtari 
* Ahmet Pasha : Tregimtarja *(El Gaucho Gufi)*
Asociacioni Spektra

**Shoqata Spectra** është një organizatë bazë që punon në promovimin dhe mbrojtjen e të drejtave të njeriut të personave trans*, të ndryshëm gjinorë dhe interseksualë në Mal të Zi . Ajo u themelua në vitin 2017 si një spin-off nga organizata Queer Montenegro .  Organizata punon në fushën e mbështetjes së komunitetit, avokimit, edukimit, medias dhe kulturës.

## Përmbledhje 
Vitet e fundit, ky organizim ka avancuar dukshmërinë dhe ndikimin e saj publik duke nënshkruar marrëveshje të shumta me organizata ndërkombëtare si Komisioneri i Lartë i Kombeve të Bashkuara për Refugjatët, Rrjeti Shëndetësor i Popullsisë Kyçe Euroaziatik,  Stonewall  dhe institucione publike veçanërisht në fushën e kujdesit shëndetësor. 

Asociacioni Spektra është anëtare e rrjeteve të shumta duke përfshirë Transgjinor Europe,  Shoqatën e të Drejtave të Barabarta për Ballkanin Perëndimor dhe Turqinë  dhe Organizatën Ndërkombëtare të Rinisë dhe Studentëve Lesbike, Gay, Biseksualë, Transgjinorë dhe Queer . 

## Shih edhe 
* LGBT
* Mali i Zi

## Referime 
## Lidhjet e jashtme 
* 
* Youtube channel
* Stonewall interview
Vëllai i Veshkaushit

**Vëllai i Veshkaushit** përralla me autor Odhise K. Grillo. Botuar në Tiranë në vitin 1987 nga "Naim Frashëri". Libri ka 142 faqe me ilustrime.
Marrëdhëniet e jashtme të Malit të Zi

Në një referendum më 21 maj 2006, populli i Malit të Zi zgjodhi të largohej nga Bashkimi Shtetëror i Serbisë dhe Malit të Zi . Ky rezultat u konfirmua me një deklaratë të pavarësisë nga parlamenti malazez më 3 qershor 2006. Ai njëkohësisht kërkoi njohje ndërkombëtare dhe përvijoi qëllimet e politikës së jashtme.

## Hyrje 
Siç është renditur në deklaratën parlamentare të 3 qershorit 2006, objektivat primare afatshkurtër të politikës së jashtme të Malit të Zi janë integrimi në Bashkimin Evropian, anëtarësimi në Kombet e Bashkuara, në të cilin u pranua më 28 qershor 2006  dhe në NATO (që ai u bashkua që nga viti 2017). 

Rusia dha njohjen zyrtare më 11 qershor 2006 dhe ishte anëtari i parë i përhershëm i Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara që e bëri këtë. Këshilli Evropian i Ministrave njohu pavarësinë e Malit të Zi më 12 qershor, ashtu si edhe Shtetet e Bashkuara.  Mbretëria e Bashkuar e zgjeroi njohjen më 13 qershor. Dy anëtarët e fundit të përhershëm të Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara, Franca dhe Republika Popullore e Kinës njohën qeverinë e Malit të Zi më 14 qershor.

Më 30 nëntor 2006, Qeveria miratoi *Memorandumin e Marrëveshjes ndërmjet Malit të Zi dhe Republikës së Serbisë për mbrojtjen konsullore dhe shërbimet për qytetarët e Malit të Zi* . Me këtë marrëveshje, Serbia, përmes rrjetit të misioneve të saj diplomatike dhe konsullore, u ofron shërbime konsullore shtetasve malazezë në territorin e shteteve në të cilat Mali i Zi nuk ka misione të veta. Në tetor 2008, Mali i Zi e njohu Kosovën .

## Marrëdhëniet diplomatike 
Mali i Zi nuk ka raporte diplomatke me këto 11 vende anëtare të OKB:
*Bhutan
*Cameroon
*Equatorial Guinea
*Madagascar
*Marshall Islands
*Nigeria 
*Papua New Guinea
*São Tomé and Príncipe 
*Somalia 
*Tanzania  
*Tonga
## Shih edhe 
* Kufiri mes Kosovës dhe Malit të Zi
* Kufiri mes Shqipërisë dhe Malit të Zi
* Lista e misioneve diplomatike të Malit të Zi
* Marrëdhëniet mes Kosovës dhe Malit të Zi
* Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Malit të Zi

## Lidhjet e jashtme 
* Ministria e Punëve të Jashtme e Malit të Zi  Archived  
* Ambasadat dhe konsullatat në dhe në Mal të Zi
* Ambasada e Shteteve të Bashkuara të Amerikës në Podgoricë
* Rrjeti i Fondit Njegoskij: Përfaqësitë e Huaja në Mal të Zi
* Rrjeti i Fondit Njegoskij: Përfaqësitë e Malit të Zi jashtë vendit
* Rrjeti i Fondit Njegoskij: Mali i Zi i sotëm: Diplomacia
## Referime
VK Primorac Kotorr

**VK Primorac Kotorr** është një klub profesionist vaterpoli me qendër në Kotor, Mali i Zi. Që nga sezoni 2021–22, ai garon në Ligën Malazeze dhe Ligën Rajonale A1 .

## Historia 
Në vitin 2009, Primorac fitoi EuroLeague pasi mposhti Pro Recco . Në vitin 2010, ata përfunduan si nënkampione kundër Pro Recco.

## Skuadra aktuale 
* Aleksandro Kralj
* Vuk Drašković
* Aljoša Mačić
* Djordjije Stanojević
* Alen Isljamović
* Dušan Matković
* Marko Gopćević
* Draško Šekarić
* Nedjo Baštrica
* Dragoljub Ćetković
* Balša Nikolić
* Balša Vučković
* Jakov Bulajić
* Miloš Vukšić
* Mlađan Janović
* Pavle Krivokapić

## Trajneri 
* Vido Lompar
* Sandro Sukno
* Miodrag Matković

## Lojtarë të famshëm 
* Veljko Uskoković
* Nikola Janović
* Mlađan Janović
* Zvonimir Milošević (Zvonko Milošević)
* Draško Brguljan
* Gergely Kiss
* Darko Brguljan
* Ranko Perović
* Zdravko Radić
* Tony Azevedo
* Zoran Gopčević
* Vjekoslav Pasković
* Mirko Vičević
* Ádám Steinmetz
* Srđan Barba
* Filip Trajković
* Nebojša Milić
* Anđelo Šetka
* Nenad Vukanić

* Trifun Miro Ćirković

Ish-trajnerë të shquar

* Ranko Perović

## Shih edhe 
* Sporti në Mal të Zi
Arma

[parapamje|220x220px|Pistoleta gjysmë-automatike [SIG Pro.]]
Një **armë** apo **arma** është një pajisje e krijuar për të hedhur një predhë duke përdorur presion ose forcë shpërthyese. Predhat janë zakonisht të ngurta, por gjithashtu mund të jenë të lëngshme nën presion (p.sh. në armë/topa uji) ose gaz (p.sh. armë me gaz të lehtë). Predha të ngurta mund të fluturojnë lirshëm (si me plumbat dhe predha artilerie) ose të lidhura (si me taserët, armët shtize dhe armët me fuzhnjë). Një armë e kalibrit të madh quhet gjithashtu një top.

Mjetet e shtytjes së predhës ndryshojnë sipas modeleve, por tradicionalisht kryhen në mënyrë pneumatike nga një presion i lartë gazi që gjendet brenda një tubi tytë (fuçi arme), i prodhuar ose nëpërmjet djegies së shpejtë ekzotermike të shtytësve (si me armët e zjarrit), ose nga ngjeshja mekanike ( si me armët ajrore). Gazi me presion të lartë futet pas predhës, duke e shtyrë dhe përshpejtuar atë në gjatësinë e tubit, duke dhënë një shpejtësi të mjaftueshme lëshimi për të mbështetur udhëtimin e tij të mëtejshëm drejt objektivit sapo gazi shtytës të pushojë së vepruari mbi të pasi të dalë nga gryka. Përndryshe, armët motorike lineare të konceptit të ri mund të përdorin një fushë elektromagnetike për të arritur përshpejtimin, në të cilin rast tyta mund të zëvendësohet me shina udhëzuese (si në pistoletat hekurudhore) ose të mbështjellë me mbështjellje magnetike (si në armët me spirale).

Pajisjet e para të identifikuara si armë ose proto-armë u shfaqën në Kinë rreth vitit 1000 pas Krishtit. Nga fundi i shekullit të 13-të, ato ishin bërë "armë të vërteta", armë zjarri me tytë metalike që gjuanin predha të vetme që mbyllnin tytën. Teknologjia e barutit dhe e armëve u përhap në të gjithë Euroazinë gjatë shekullit të 14-të.

## Shiko edhe 
## Referimet 
__PATP__