Mitologjia angleze

[parapamje| [Mbreti Arthur|Mbreti Artur dhe Kalorësit e Tryezës së Rrumbullakët]]
**Mitologjia angleze** përbën një mbledhje të miteve që kanë ekzistuar gjatë historisë së Anglisë, shpesh i përpunuar nga brezat e ndryshëm, por edhe subjekt i refuzimeve dhe zëvendësimeve nga tregime të tjera shpjeguese. Këto rrëfime përmbajnë tradita popullore të zhvilluara në Angli pas Pushtimit Norman, të ndërthurura me elemente nga mitologjia anglo-saksone, mitologjia e krishterë dhe mitologjia keltike. Përmbajnë gjithashtu elementë të Çështjes së Britanisë, mitologjisë uellsiane dhe mitologjisë kornike, që kanë lidhje të ngushta me historinë e Anglisë, duke përfshirë mitin themelor të Brutusit të Trojës dhe legjendat Arturiane. Këto aspekte janë kombinuar me tregime nga Çështja e Anglisë dhe traditat e folklorit anglez.

## Figura dhe legjenda të shquara 
Alfredi i Madh (849–899): Në vitin 878, dogji tortat në Athelney, Somerset, para se të mundte Ushtrinë e Madhe Heden në Betejën e Edingtonit.

Angul (shek. 13): Themeluesi dhe mbreti legjendar i Anglezëve.

Mbreti Arthur (fund i shek. 5 dhe fillim i shek. 6 pas Krishtit): Udhëheqës legjendar që, sipas historive dhe romaneve mesjetare, udhëhoqi Kalorësit e Tavolinës së Rrethuar në mbrojtje të Britanisë kundër sulmuesve saksone. Figurë qendrore në legendat që përbëjnë Çështjen e Britanisë. (shiko gjithashtu: mitologjitë velze, kornike dhe bretonase)

Athelston (mesi ose fundi i shek. 14): Romancë e panjohur anglishte mesjetares, shpesh klasifikuar si tekst i Çështjes së Anglisë. Temat e tij të mbretërisë, drejtësisë dhe sundimit të ligjit lidhen me politikën e sundimit të Riçardit II.

Beowulf (daton nga shek. 8 deri në fillim të shek. 11): Poemë epike në anglishten e vjetër. Manuskripti origjinal nuk ka titull, por historia që tregon është njohur nga emri i protagonistit të saj. Beowulf mund të jetë poema më e gjatë që mbijeton në anglishten e vjetër dhe është shpesh cituar si një nga veprat më të rëndësishme të letërsisë anglo-saksone.

Sir Bevis i Hamptonit (daton nga gjysma e parë e shek. 13): Heroi legjendar anglez; subjekti i romaneve metrike mesjetares që mbajnë emrin e tij.

Brutus i Trojës, ose Brut i Trojës (daton nga shek. 9): Pasardhësi legjendar i heroit trojan Eneas, i njohur në historinë britanike mesjetare si themeluesi dhe mbreti i parë i Britanisë. Brutusi paraqitet për herë të parë në Historia Brittonum, por është më i njohur nga Historia Regum Britanniae e Geoffrey of Monmouth.

Fulk FitzWarin (rreth 1160–1258): Subjekti i legjendës mesjetare Fouke le Fitz Waryn, që tregon historinë e jetës së Fulkit si bandit dhe përpjekjen e tij për të rikthyer të drejtën e tij familjare për në Kastiljen Whittington nga Mbreti John.

Tregimi i Gamelynit (daton rreth vitit 1350): Romancë që ndodh gjatë sundimit të Mbretit Edward I, që tregon historinë e Gamelynit dhe pengesat e ndryshme që duhet të kapërcejë për të marrë trashëgiminë e tij të drejtë nga vëllai i tij i madh. Shkruar në një dialekt të mesme angleze dhe konsiderohet pjesë e Çështjes së Anglisë.

Guy i Warwickut (daton nga shek. 13): Heroi anglez legjendar i Romansës i njohur në Angli dhe Francë nga shek. 13 deri në 17; konsiderohet të jetë pjesë e Çështjes së Anglisë.

Havelok danezi, ose Lay i Havelok danez (nga viti 1280 deri në 1290): Romansë anglishte mesjetare e konsideruar të jetë pjesë e Çështjes së Anglisë; historia vjen nga dy tekste angleze-normane më të hershme.

Hengist dhe Horsa (shek. 5): Vëllezërit legjendarë thonë se udhëhoqën Anglezët, Saksone dhe Jutët në invazionin e tyre të Britanisë në shek. 5; Horsa u vra në betejë kundër britanikëve, por Hengisti pushtoi me sukses Kentin, duke u bërë përkatësisht baba i mbretërve Jutish të tij. Një figurë me emrin Hengest shfaqet në Fragmentin Finnesburg dhe në Beowulf.

Mbreti Horn (daton në mesin e shek. 13): Romansë kavalere në anglishten e mesme; konsiderohet të jetë romancë më e vjetër e ruajtur në anglishten e mesme.

Zonja Godiva (daton të paktën në shek. 13): Nobiangleze që, sipas legjendës, ecën e zbathur – i mbulur vetëm me flokët e saj të gjata – nëpër rrugët e Coventry për të fituar një ulje të tatimit të rëndë që burri i saj e vendosi në qira të banorëve të tij. Termi "Peeping Tom" vjen nga versionet më të vona të kësaj legjende, në të cilat një njeri me emrin Tom e shikonte ajo duke ecuar dhe u bë vetëm.

Robin Hood (daton nga vitet 1370): Bandit heroik i folklorit anglez që, sipas legjendës, ishte një shigjatar dhe shpatëtar i shkëlqyer. Tradicionalisht paraqitet i veshur me gjelbër Lincoln, thuhet se vjedh nga të pasurit dhe jep për të varfrit. Bashkë me bandën e tij të Bujshëm në Pyllin e Sherwoodit dhe kundër Sherifit të Nottinghamit, ai u bë një figurë popullore në mesjetën e vonë, dhe vazh

don të përfaqësohet në letërsi, film dhe televizion.

Sceafa (daton, ndoshta, në shek. 6): Mbret lombard i lashtë në legjendën angleze. Historia përmban Sceafën që shfaqet misteriozisht si fëmijë, duke dalë nga deti në një skaf të zbrazët. Emri ka qenë modernizuar historikisht si Shava.

Waltheof i Melrose (rreth 1095 – 1159): Abati dhe shenjtari anglez i shek. 12; lindur në aristokracinë angleze, Waltheof është i famshëm për ashpërsitë e tij, vetë-impozuar dhe mirësjelljen ndaj të varfërve.

Wayland i Smith (daton në shek. 8): Mjeshtër legjendar i forgerisë që shfaqet në Deor, Waldere, dhe Beowulf; legjenda është përfshirë në Kaseta Franks.