Cassoulet

parapamje|Cassoulet
 
**Cassoulet** (   ; Shqip: *Kasulet*) është një zierje e pasur, e gatuar ngadalë me origjinë nga Franca jugore . Shkrimtarja e ushqimit , Elizabeth David e përshkroi atë si "ajo shkrirja luksoze e fasuleve, sallamit, mishit të derrit, mishit të deles dhe patës së konservuar, erëza aromatike me hudhër dhe barishte".  Filloi në qytetin Castelnaudary në departamentin Aude në rajonin Ocitani . Variantet e pjatës janë vendore në qytete dhe qytete të tjera në Aude.

## Historia dhe etimologjia 
Sipas traditës, cassoulet u shpik në vitin 1355 në qytetin Castelnaudary, atëherë nën rrethimin e anglezëve gjatë Luftës Njëqindvjeçare. Në kohët mesjetare gjella quhej një *estouffet* .  ''Dictionnaire de l'Académie française* e daton termin cassoulet jo më herët se shekulli i XIX-të.  Emri i tanishëm është përkedhelja e *cassolos* në Languedoc – një tenxhere gatimi – sipas *Dictionnaire de l'Académie française* ; 

Në kasulet, fasulja është tani gjithmonë përbërësi kryesor.  Burimet ndryshojnë në atë se kur u përdorën për herë të parë fasulet në vend të *favolles* : *Oxford Companion to Food* thekson se fasulet mbërritën në Francë nëpërmjet Spanjës nga Bota e Re në shekullin e XVI-të; sipas *Larousse Gastronomique* ato nuk u përdorën në Francë deri në shekullin e XIX-të. 

## Metoda 
Tradicionalisht pjata gatuhet në një tenxhere prej balte, të cilën Jane Grigson vëren se quhet *cassole* ose *toupin*; ajo shton se çdo tavë prej balte apo guri do ta bëjë punën, "me kusht që të jetë e thellë dhe e gjerë".  Autorët e *Mastering the Art of French Cooking*, Simone Beck, Louisette Bertholle dhe Julia Child, shkruajnë, "Përbërja e një *cassoulet* është, në mënyrën tipike franceze, subjekt i një mosmarrëveshjeje të pafundme ... argumente rreth asaj që duhet të përfshihet në këtë gjellë të famshme duken të bazuara në traditat vendase”.  Edhe pse fasulet janë të zakonshme për të gjitha varietetet, mishrat ndryshojnë në mënyrë të konsiderueshme. *Udhëzuesi Michelin* komenton se çdo qytet sjell prekjen e tij vetjake në recetë, duke pretenduar të gjithë titullin e fortesës së vetme të kasuletit autentik. 

Beck, Bertholle dhe Child komentojnë se pavarësisht nga zakonet vendore, një tavë jashtëzakonisht e mirë mund të bëhet kudo nga fasule me "çfarëdo mishi tradicional që është në dispozicion: pate, gjahu, derri, salcice, qengji, dele".  Në këtë listë, David shton këmbët ose krahët e gjelit të detit,  dhe Grigson shton thëllëzat .  Në vitin 1996, *Etats généraux de la gastronomie traditnelle française*, një organ profesional i dedikuar ndaj provimit të produkteve rajonale dhe kuzhinës tradicionale, specifikoi proporcionet e mëposhtme për *cassoulet*: të paktën 30% mish derri (i cili mund të përfshijë sallam dhe salçiçe Tuluze), mish deleje ose pate të konservuar ; dhe deri në 70% fasule dhe lëngje, lasë derri të freskët, barishte dhe aromatizues. 

Redaktori i gazetës origjinale *Larousse Gastronomique*, Prosper Montagné, i ndau varietetet kryesore të kasuletit në "Trinitetin", sipas mishrave të përdorura, ku "Babai" është *cassoulet* nga Kastelnadri, "Biri" *cassoulet* nga Karkasona dhe " Fryma e Shenjtë" *cassoulet* nga Tuluza .  Tava Castelnaudary përmban mish derri (ijë, proshutë, këmbë, salcice dhe lëkurë të freskët) dhe në disa receta patë të konservuar. Versioni i Karkasonës përdor këmbë deleje dhe, kur është në sezon, thëllëzë. Cassoulet i Tuluzës përdor sasi më të vogla të të njëjtit mish të përdorur në Castelnaudary, por shton salçiçe Tuluze dhe mish deleje dhe gjithashtu rosë ose patë, sipas *Larousse*, ose thëllëzë, sipas Grigson. 

Variante të tjera përfshijnë tavën Montaubon, erëz me pure domatesh;  historiania e ushqimit Maguelonne Toussaint-Samat vëren se "do të ishte sakrilegj të bësh tavë në Corbières pa bishtin dhe veshët e derrit pak të kripur";  dhe *Larousse'' regjistron një tavë peshku, të bërë me merluc kripe që zëvendëson rosën ose patën.  E zakonshme për shumicën e recetave për tavë është spërkatja e thërrimeve të bukës, për të formuar një kore në sipërfaqen e pjatës. 

Edhe pse janë botuar receta për versionet e kuzhinës së lartë të kasuletit në të cilat mishrat e pjekur përzihen me fasule që janë zier veçmas me perime aromatike,  Beck, Bertholle dhe Child komentojnë se kasuleti nuk është "një lloj ambrozie e rrallë", por më tepër "një tarife ushqyese fshati ".  Davidi e quan atë një "përzierje të bollshme të fasuleve, sallamit, derrit, deles dhe patës së konservuar, erëzave aromatike me hudhër dhe barishte".  Në procesin e përgatitjes së gjellës është tradicionale që tenxherja të shkëlqejë nga tava e mëparshme për t'i dhënë bazën tjetër. Kjo ka çuar në tregime, të tilla si ajo e dhënë nga David, duke cituar Anatole France, të një kasuleti të vetëm origjinal që zgjatet për vite apo edhe dekada. 

## La Grande confrérie 
Në vitin 1970 *La Grande confrérie du cassoulet de Castelnaudary* - Vëllazëria e Madhe e Kasuletit të Kastelnadrit - u krijua për të rritur prestigjin dhe përhapjen dhe mbrojtjen e traditave dhe cilësisë së kasuletit.  Së bashku me këshillin e qytetit dhe organet e tjera, konferenca ngriti Fête du Cassoulet në 2000, një festival vjetor tre-ditor që feston kasulet, duke ofruar shijime së bashku me koncerte falas, një paradë lulesh dhe atraksione të tjera. 

### Referime