Greva

[lidhja=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5e/The_Right_to_Strike.jpg/280px-The_Right_to_Strike.jpg|parapamje|280x280px| Një tubim sindikal në [Sydney, 2018]]
**Greva** është një ndalim i punës së punëtorëve i shkaktuar nga refuzimi masiv i punonjësve për të punuar . Një grevë zakonisht zhvillohet në përgjigje të ankesave të punonjësve. Grevat u bënë të zakonshme gjatë Revolucionit Industrial, kur puna masive u bë e rëndësishme në fabrika dhe miniera. Ndërsa greva u bë një praktikë më e zakonshme e kohës, qeveritë shpesh shtyheshin të vepronin (qoftë nga biznesi privat ose nga punëtorët e sindikatave). Kur ndodhte ndërhyrja e qeverisë, ajo ishte rrallë neutrale ose miqësore. Sulmet e hershme shpesh konsideroheshin si komplote të paligjshme, ose veprime kundër kartelit konkurrues dhe shumë prej tyre ishin subjekt i shtypjes masive ligjore nga policia e shtetit, fuqia ushtarake federale dhe gjykatat federale.  Shumë vende perëndimore legalizuan goditjet në kushte të caktuara në fund të shekullit të 19-të dhe në fillim të shekullit të 20-të.

## Hyrje 
Grevat përdoren ndonjëherë për t'i bërë presion qeverive që të ndryshojnë politikat e tyre karshi punonjësve. Herë pas here, grevat destabilizojnë sundimin e një partie apo sunduesi të caktuar politik; në raste të tilla, grevat janë shpesh pjesë e një lëvizjeje më të gjerë shoqërore që merr formën e një fushate të rezistencës civile. Shembuj të dukshëm janë kantieri i anijeve në Gdańsk i vitit 1980 dhe Greva Paralajmëruese e vitit 1981, e udhëhequr nga Lech Wałęsa. Këto goditje ishin domethënëse në fushatën e gjatë të rezistencës civile për ndryshime politike në Poloni dhe ishin një përpjekje e rëndësishme mobilizuese që kontribuoi në rënien e Perdes së Hekurt dhe fundin e sundimit të partisë komuniste në Evropën Lindore. 

## Historia 
Tregimi i parë historikisht i sigurt i aksionit të grevës ishte nga fundi i dinastisë së 20-të, nën sundimin e faraonit Ramses III në Egjiptin e lashtë më 14 nëntor 1152 p.e.s. Artizanët e Nekropolit Mbretëror në Deir el-Medina u larguan nga puna sepse nuk ishin paguar.   Fill pas kësaj autoritetet egjiptiane i ngritën pagat.

Burimi i parë hebre për idenë e një greve të punës shfaqet në Talmud, i cili përshkruan se bukëpjekësit që përgatitnin bukën e ekspozimit për altarin hynë në grevë. 

Një paraardhës i hershëm i grevës së përgjithshme mund të ketë qenë *secessio plebis* në Romën e lashtë. Në veprën me titull *The Outline of History*, H.G. Wells e karakterizoi këtë ngjarje si "grevë e përgjithshme e plebejve ; plebejasit duket se janë ata që kanë shpikur grevën, e cila tani shfaqet për herë të parë në histori".  Greva e tyre e parë ndodhi sepse ata "panë me indinjatë miqtë e tyre, të cilët shpesh i kishin shërbyer me guxim shtetit në legjione, të lidhur në zinxhirë dhe të kthyer në skllavëri me kërkesën e kreditorëve patricë". 

Në vitin 1842, kërkesat për paga dhe kushte më të drejta në shumë industri të ndryshme më në fund shpërthyen në grevën e parë të përgjithshme moderne. Pasi peticioni i dytë çartist u paraqit në Parlament në prill 1842 dhe u refuzua, dhe si rezultat greva filloi në minierat e qymyrit të Staffordshire, Angli, dhe shpejt u përhap nëpër Britani duke prekur fabrikat, mullinjtë e pambukut në Lancashire dhe minierat e qymyrit nga Dundee deri në Uellsin Jugor dhe Cornwall .  Në vend që të ishte një kryengritje spontane e masave kryengritëse, greva ishte e motivuar politikisht dhe u nxit nga një axhendë për të përfituar lëshime tjera. Ndoshta sa gjysma e fuqisë punëtore të atëhershme industriale ishte në grevë në kulmin e sajdiku mbi 500,000 punonjës. Udhëheqja vendase krijoi një traditë në rritje të klasës punëtore për të organizuar politikisht ndjekësit e tyre për të ngritur një sfidë të artikuluar ndaj establishmentit kapitalist, politik. Friedrich Engels, një vëzhgues në Londër në atë kohë, shkroi:*nga numri i saj, kjo klasë është bërë më e fuqishmja në Angli dhe mjerë anglezët e pasur kur të bëhen të vetëdijshëm për këtë fakt.* *.* *.* *Proletari anglez sapo po ndërgjegjësohet për fuqinë e tij dhe frytet e kësaj ndërgjegjeje ishin trazirat e verës së kaluar.* Ndërsa shekulli i 19-të përparonte, grevat u bënë një pjesë e marrëdhënieve industriale në të gjithë botën e industrializuar, pasi punëtorët u organizuan për të negociuar kolektivisht për paga dhe standarde më të mira me punëdhënësit e tyre. Karl Marksi ka dënuar teorinë e Pierre-Joseph Proudhon që kriminalizon aksionin e goditjes në veprën *e tij Varfëria e Filozofisë* . 

Në vitin 1937 pati gjithsej 4740 greva në Shtetet e Bashkuara.  Kjo ishte vala më e madhe e grevave në historinë amerikane të punës . Numri i grevave dhe bllokimeve të mëdha në SHBA ra me 97% nga 381 në 1970 në 187 në 1980 në vetëm 11 në 2010. Kompanitë kundërshtuan kërcënimin e një greve duke kërcënuar se do të mbyllnin ose zhvendosnin një fabrikë.  

Pakti Ndërkombëtar për të Drejtat Ekonomike, Sociale dhe Kulturore, i miratuar në vitin 1967, siguron të drejtën e grevës në nenin 8. Karta Sociale Evropiane, e miratuar në vitin 1961, siguron gjithashtu të drejtën e grevës në nenin 6.

Greva e Farahut, 1972–1974, e cilësuar si "greva e shekullit", u organizua dhe u drejtua nga gra meksikane amerikane kryesisht në El Paso, Teksas. 

Që nga vitet 1990, aksionet e grevës në përgjithësi kanë rënë më tej, një fenomen që mund t'i atribuohet kostove më të ulëta të informacionit (dhe si rrjedhim aksesit më të lehtë në informacionin mbi qiratë ekonomike) të mundësuar nga kompjuterizimi.  Në Shtetet e Bashkuara, numri i punëtorëve të përfshirë në ndalesa të mëdha të punës (duke përfshirë grevat dhe, më rrallë, bllokimet) që përfshinin të paktën një mijë punëtorë për të paktën një turn të plotë, përgjithësisht ra nga viti 1973 në 2017 (që përkon me një rënie të përgjithshme në anëtarësimin e përgjithshëm në sindikatë), përpara se të rritet ndjeshëm në vitin 2018 dhe 2019.  Në periudhën 2018 dhe 2019, 3.1% e anëtarëve të sindikatave u përfshinë mesatarisht në një ndërprerje pune për çdo vit, këto greva gjithashtu përmbanin më shumë punëtorë se kurrë të regjistruar me një mesatare prej 20,000 punëtorësh që merrnin pjesë në çdo ndërprerje të madhe të punës në vitet 2018 dhe 2019. Raporti, Rritja e vazhdueshme e aktivitetit të grevës sinjalizon pakënaqësinë e punëtorëve me rritjen e pagave, Instituti i Politikave Ekonomike (11 shkurt 2020).

Për periudhën nga viti 1996 deri në vitin 2000, dhjetë vendet me më së shumti greva (të matur me numrin mesatar të ditëve të papunuara për çdo 1000 punonjës) ishin si më poshtë: 

## Filma kushtuar grevës 
### Dokumentar 
* *Final Offer (Oferta Përfundimtare)*Një vështrim në negociatat e kontratës të vitit 1984 midis General Motors dhe bashkimit të tij.
* *Harlan County, SHBA*, Regjisor: Barbara Kopple, SHBA 1976–Një film dokumentar për një grevë shumë të gjatë dhe të hidhur të minatorëve të qymyrit në Kentaki
* *American Dream ,* Regjisori: Barbara Kopple, SHBA 1990Një film dokumentar rreth goditjes së pasuksesshme të paketuesit të mishit të viteve 1985–1986 kundër Hormel Foods në Austin, Minesota .
* Jimmy Hoffa, një lider i sindikatave të punës që drejtoi sindikatat e Vëllazërisë Ndërkombëtare të Teamsters (IBT) nga 1958 deri në 1971, u portretizua nga Robert Blake në filmin televiziv të vitit 1983 *Blood Feud*, Trey Wilson në mini-serialin televiziv të 1985 *Robert Kennedy &amp;amp; His Times* . dhe nga Jack Nicholson në filmin biografik të vitit 1992 *Hoffa* .
* *Newsies*, një film i Disney -t i bazuar në Strike të Newsboys të vitit 1899 me regji nga Kenny Ortega dhe muzikë të kompozuar nga Alan Menken .
* *Bastard Boys*, Një mini-serial i bazuar në mosmarrëveshjen ujore Australiane të vitit 1998 .
* *Made in Dagenham*, Një film për grevën e punonjëseve femra në kompaninë Ford Motor në MB.
* *The Great Grunwick Strike 1976-1978* Regjisori: Chris Thomas, Brent Trades Union Council (film 2007)

### Fiksion 
* *Statschka* ("Strike"), Regjisor: Sergei Eisenstein, Bashkimi Sovjetik 1924
* *Brüder* ("Vëllai"), Regjisor: Werner Hochbaum, Gjermani 1929–Në grevën e përgjithshme në portin e Hamburgut, Gjermani në 1896/97
* *The Stars Look Down*, Regjisori: Carol Reed, Angli 1939Film rreth një greve mbi standardet e sigurisë në një minierë qymyri në Anglinë Verilindorebazuar në romanin Cronin
* *The Grapes of Wrath* një film i vitit 1940 nga John Ford përfshin përshkrimin e punëtorëve migrantë në grevë dhe thyerjen e tij të dhunshme nga punëdhënësit, të ndihmuar nga policia. Bazuar në romanin e John Steinbeck .
* *Salt of the Earth*, Regjisori: Herbert J. Biberman, SHBA 1953–Rrëfim i trilluar i një greve të vërtetë të minatorëve të zinkut në Silver City, New Mexico, në të cilën gratë morën përsipër linjat e kunjave për të anashkaluar një urdhër që ndalonte "minatorët grevistë" nga pronë e kompanisë. Gratë greviste u luajtën kryesisht nga anëtarë të vërtetë të grevës dhe një grua u deportua në Meksikë gjatë xhirimeve. Organizatori i sindikatës Clinton Jencks (nga Jencks v. Fama e Shteteve të Bashkuara ) gjithashtu mori pjesë.
* *The Molly Maguires*, Regjisori: Martin Ritt, film i vitit 1970 me Sean Connery dhe Richard Harris. E frustruar nga dështimi i aksionit të grevës për të arritur objektivat e tyre industriale, një shoqëri sekrete mes minatorëve të qymyrit në Pensilvani saboton minierën me eksplozivë në përpjekje për të marrë atë që veprimi i tyre industrial nuk arriti të arrinte. Një agjent Pinkerton depërton në to.
* *FIST*, Regjisori: Norman Jewison, 1978bazuar në sindikatat e Teamsters dhe ish-presidentit Jimmy Hoffa.
* *Norma Rae*, Regjisori: Martin Ritt, 1979.
* *Matewan*, Regjisori: John Sayles, 1987rrëfim i vlerësuar nga kritika për një grevë të punëtorëve të minierës së qymyrit dhe përpjekje për t'u bashkuar me sindikata në vitin 1920 në Matewan, një qytet i vogël në kodrat e Virxhinias Perëndimore .
* *Made in Dagenham*, 2010bazuar në grevën në uzinën e Fords në Dagenham, Angli, Britani e Madhe, e cila fitoi pagë të barabartë për punëtorët femra.* Sindikata 

## Shih edhe 
* Sindikata
* Sindikalizmi
* Organizata Ndërkombëtare e Punës
* Konfederata e Sindikatave Evropiane
* Konfederata Ndërkombëtare e Sindikatave

## Literatura 
* Norwood, Stephen H. *Strikebreaking and Intimidation.* Chapel Hill, N.C.: University of North Carolina Press, 2002.  ISBN&nbsp;0-8078-2705-3
* Montgomery, David. "Strikes in Nineteenth-Century America," *Social Science History* (1980) 4#1 pp.&nbsp;81–104 in JSTOR, includes some comparative data
* Silver, Beverly J. ''Forces of Labor: Workers' Movements and Globalization Since 1870.'' New York: Cambridge University Press, 2003.  ISBN&nbsp;0-521-52077-0

## Referime