Gino Severini

**Gino Severini** (; 7 prill 1883 - 26 shkurt 1966) ishte një piktor italian dhe një anëtar kryesor i Lëvizjes Futuriste. Për pjesën më të madhe të jetës së tij ai e ndau kohën e tij midis Parisit dhe Romës. Ai u shoqërua me neoklasicizmin dhe "kthimin në rregull" në dekadën pas Luftës së Parë Botërore. Gjatë karrierës së tij ai ka punuar në një larmi mediash, përfshirë mozaik dhe afresk. Ai tregoi punën e tij në ekspozitat kryesore, duke përfshirë *Quadrennialin* e Romës dhe fitoi çmime arti nga institucionet kryesore.

## Biografia 
[parapamje|majtas|*Balerina në blu*, [1912]]
U lind në Cortona, ku arriti në moshën tetëmbëdhjetë vjeç në Romë. Këtu Giacomo Balla e njohu atë me pikturën pointiliste, të cilën ai e thelloi në Paris duke filluar nga 1906 (*Pranvera në Montmartre*, 1909).

Ai ishte njeri ndër nënshkruesit në 1909 të Manifestit të Futurizmit të shkruar nga Filippo Tommaso Marinetti. Në Paris ai ishte në kontakt me Pablo Picasso, Georges Braque, Juan Gris dhe Guillaume Apollinaire dhe mori pjesë në lindjen dhe zhvillimin e Kubizmit. 

Në vitin 1913 ai u martua me Jeanne,e cila ishte vajzën e poetit Paul Fort, me të cilën patën tre fëmijë: Gina (1915 – 2004), Romana (1937) dhe Jaques (1927-1933), që vdiq para kohe.

Midis tetorit të vitit 1917 dhe gushtit të vitit 1918, ai botoi një seri artikujsh me titull ''La Peinture d'avant-garde* në revistën *De Stijl''.

Theo van Don'tburg përcaktoi stilin *psikik* të Severinit si kubizëm (në italisht: *cubismo psicico*).

[parapamje|379px|Russolo, Carrà, Marinetti, Boccioni dhe Severini përballë *Le Figaro*, [1912, Paris]]
## Futurizmi 
Pasi u transferua në Paris në vitin 1906, për të studiuar pikturën Impresioniste dhe Post-Impresioniste përtej Alpeve, Severini takoi shumë nga eksponentët kryesorë të avangardave artistike të kryeqytetit francez, duke përfshirë Paul Signac, Georges Braque, Juan Gris, Amedeo Modigliani, Pablo Picasso dhe poetët Guillaume Apollinaire, Paul Fort dhe Max Jacob. 

Përkundër qëndrimit që kishte në Paris, ai nuk i ndërpreu kurre kontaktet me Italinë. Në fakt, pasi u bashkua me Lëvizjen Futuriste me ftesë të Filippo Tommaso Marinetti-t, ai është një nga firmëtarët së bashku me Giacomo Balla, Boccioni, Carrà dhe Russolo në vitin 1910 të manifestit të pikturës futuriste. 

[parapamje|majtas|372px|*Kërcimi pan pan në Moniko*, 15 gusht [1912, Montmartre]]
Në vitin 1912 ai organizoi ekspozitën e parë të futuristëve në Galerinë Bernheim-Jeune, ku nxiti Umberto Boccionin dhe Carlo Carrà të bashkoheshin me të në Paris. Më vonë ai morri pjesë në ekspozitat e njëpasnjëshme futuriste në Evropë dhe Shtetet e Bashkuara. Në vitin 1913 në Londër, në Galerinë Marlborough, u vendos ekspozita e tij e parë solo, e cila më pas u prezantua në galerinë Der Sturm në Berlin.

Severini luajti një rol të rëndësishëm në lidhjen e qarqeve artistike franceze dhe italiane, veçanërisht midis ndjeshmërisë kubiste dhe futuriste gjate periudhes parisiene.

Frekuentues i rregullt i kabaresë, Severini ishe i përfaqësuar në një mënyrë shumë efektive dhe origjinale atë botë nate e dritave dhe vallet në kryeveprat e tilla si *Kërcimi pan pan al në Moniko* (1911, ), *Hieroglifi Dinamik i Bal Tabarinit* (dhe *Balerina në blu* (1912, ), duke arritur në një vizionit kaleidoskopik, në të cilin hapësira dhe koha, e tashmja dhe e kaluara, e përbashkëta dhe e veçanta shkrihen në një festë dritash dhe ngjyrash. 

parapamje|336px|Artikull i Chicago Examiner me titull *The New Crazy Exploding Pictures by Art Anarchists* duke paraqitur piktura të Gino Severinit
## Nga kubofuturizmi te klasicizmi 
Prej vitit 1921, në të cilën ai boton traktatin *Du cubisme au classicisme* ("Nga Kubizmi te Klasicizmi"), Severini kalon nga një estetikë "kubotuturiste" në një pikturë që mund të konsiderohet si "neoklasike" me ndikime metafizike, duke provuar të jetë një matës i mirë i një ndjenje të përhapur në të gjithë Evropën pas traumës së madhe të Luftës së Parë Botërore.

[parapamje|majtas|312px|Afresket e Gino SEverinit në Bazilikën e Notre-Dame du Valentin në [Lozana|Lozanë]]
Evolucioni klasicist është plotësisht pjesë e asaj prirjeje, shumë e larmishme brenda saj (duke filluar nga Picasso, te Derain, te De Chirico), e cila përcaktohet "*Kthimi në Rend*", ose *Rikthimi në Rregull*, një prirje analoge me atë të "kthimit në profesion", prezantuar nga një artikull i famshëm nga Giorgio De Chirico, botuar në vitin 1919 në revistën *Valori plastici*.

Nga viti 1924 deri në vitin 1934, gjithashtu duke ndjekur një krizë fetare, ai iu përkushtua pothuajse ekskluzivisht artit të shenjtë në afreske dhe mozaikë të mëdhenj, veçanërisht për kishat zvicerane të Semsales dhe La Roche.

Në vitin 1923 ishte i pranishëm në Bienalen Romane dhe më vonë mori pjesë në dy ekspozita të Lëvizjes artistike *Novecento* në Milano (1926 dhe '29) dhe një në Gjenevë (1929). Në vitin 1930 ai u pranua në Bienalen e Venecies. Ai u transferua në Romë, ku mori pjesë në *Quadriennale* në 1931 dhe në vitin 1935, vit në të cilin fitoi Çmimin e Madh për pikturë, duke paraqitur një dhomë të tërë kushtuar tij.

[parapamje|291px|Artikulli *The Futursts latest comers in the world of art* i New York Sun mbi Gino Severinin, 25 shkurt [1912]]
Ai kthehet në Paris, ku krijon një dekoratë të madhe për *Ekspozitën Universale* dhe më vonë qëndron midis Francës dhe Romës.

## Periudha e dytë e pasluftës dhe kthimi në futurizëm 
Pas Luftës së Dytë Botërore ai iu rikthye temave të periudhës së tij Futuriste, duke rishkruar disa nga veprat e tij Futuriste në çelësin e dekorativizmit abstrakt.

[parapamje|majtas|379px|Ekspozita "Le Paris de la modernité. 1905-1925", Salla e Futurizmit, në pamje vepra *Kërcimi pan-pan në Moniko*, Petit Palais, [Paris, Francë]]
Në 1949 - 1950, Severini u bashkua me projektin për koleksionin e rëndësishëm Verzocchi, me temën e punës, duke dërguar, përveç një autoportreti, veprën *Simboli del lavoro*. Ky koleksion momentalisht gjendet në Galerinë e Arteve Qytetare të Forlì.

Ai u zhvendos përfundimisht në Paris, ku do të ketë një karrige në mozaik me Riccardo Licata si ndihmës.

Më 26 shkurt 1966 ai vdiq në shtëpinë e tij në nr. 11 të rrugës Schoelcher. Më 15 prill të të njëjtit vit eshtrat e tij transferohen në Cortona e cila njohet si vendlindja e tij.

## Arkivi Severini-Franchina 
Gino Severini kishte ndarë studion romane me dhëndrin e tij, skulptorin Nino Franchina, burrin e vajzës së tij Gina, në Via Margutta. Pas vdekjes së dhëndrit te tij (1987) studioja u bë selia e arkivit *Severini-Franchina*. Ai mblodhi dokumente, fotografi origjinale dhe objekte të shumta personale të mbajtura nga trashëgimtarët të cilët janë përpjekur të ruajnë gjendjen origjinale të vendit sa më shumë që të jetë e mundur. Arkivi, në personat e historianëve të artit Alessandra Franchina dhe Valentina Raimondo, jane përfshirë prej vitesh me studimin dhe promovimin e punës së dy artistëve.

## Nderime 
Ai është nderuar nga presidenti i Republikës së Italisë Luigi Einaudi me propozim të kryetarit të këshillit të ministrave, Alcide de Gasperi Urdhrin e Oficerit të Madh të Meritës së Republikës Italiane, më 30 dhjetor 1952.

## Veprat
[parapamje|389px|Sallë e Palazzo del Bo, e afreskuar nga Gino Severini, [Padova]]
### Pikturore 
* *Cannone in Azione* (1915), Mart – Museo di arte moderna e contemporanea di Trento e Rovereto
* *Bois of Boulogne* (1907)
* *Pranvera në Montmartre* (1909)
* *Kërcimi pan pan në Moniko* (1911)
* *Hieroglif Dinamik i Bal Tabarinit* (1912), Nju Jork, Muzeu i Artit Modern
* *Tango Argjentinase* (1912)
* *Balerina në blu* (1912),
* *Ballerina a Pigalle* (1912)
* *La chahuteuse* (1912)
* *Veri-Jug* (1912-13), GAM i Torinos
* *Natyrë e vdekur me gazetën Lacerba*, (1913), Saint-Étienne, Musee Municipal d'Art et d'Industrie
* *Peisazhi urban me drita artificiale* (1913)
* *Restorant në Montmartre* (1913)
* *Pranvera në Montmartre* (1913)
* *Format në zgjerim* (rreth vitit 1914)
* *Parajsa tokësore* (1914)
* *Mare = Ballerina* (1914), Koleksioni Peggy Guggenheim, Venecia
* *Heshtarët italianë në galop* (1915)
* *Treni i blinduar* (1915), New York, RS Zeisler Collection
* *Portreti i Paul Forte* (1915)
* *La Modista* (1915)
* *La Danseuse* (1915)
* *Maternita*, vaj në kanavacë, (1916), Cortona, Muzeu i Akademisë Etruske
* *Tuneli* (1917)
* *Paysage à Civray* (1917, Casa-museo Boschi Di Stefano, Milano
* *Dy Pierrotët* (1922)
* *Salla e maskave* (1922)
* *Natyrë e vdekur me statujë* (1930)
* *Portreti i Gina Severinit* (1934, e bija)
* *Portret Arlekini i Nino Franchina-s* (1936, dhëndri)
* *Simbolet e Punës* (1949-1950)
* *Makinë për prodhimin e çorapeve*

parapamje|301px|Mozaik i Gino Severinit, Via Crucis, Cortona, Jezusi duke rënë nga pesha e kryqit
### Mozaikë 
* *Artet*, 1933, V Triennale di Milano
* *Dhjetë Urdhëresat*, Palazzo di Giustizia, Milano
* *Historia e shërbimeve të postës dhe telegrafit*,
* *Via Crucis*, Cortona, 1947
* *San Marco*, Cortona, Kisha e San Markos, 1961

parapamje|345px|Kryqëzim në mozaik i Gino Severinit, Via Crucis, Cortona
### Shkrime 
* Gino Severini, *Du cubisme au classicisme* J. Povolozky & Co., Paris, 1921 (botimi italian: Gino Severini, *Dal cubismo al classicismo*, Milano, Abscondita, 2001. ISBN 9788884163134)
* Gino Severini, *Arsyetimi mbi Artet Figurative*, Hoepli, Milano, 1936 (Botimi i dytë i rishikuar dhe i shtuar me një hyrje të re, Hoepli, 1942)
* Gino Severini, *Art i pavarur, art borgjez, art shoqëror*, Danesi, Romë, 1944
* Gino Severini, *E tërë jeta e një piktori*, (me dy vëllime të pritshme vetëm një u shfaq me nëntitullin "Vëllimi i parë Roma - Paris") Garzanti, Milano, 1946 (Ripublikuar, rishikuar dhe rritur, nga Edizioni di Comunità në 1965, nga Feltrinelli në 1983 dhe nga Abscondita në 2008, me titullin *Jeta e një piktori*)
* Gino Severini *Témoignages - 50 përgjigje*, Art Moderne, Romë, 1963
* Gino Severini, ''Tempo de "L'effort moderne" La vita di un pittore* (autobiografi) redaktuar nga Piero Pacini Vallecchi Editions Firence 1968

## Shiko edhe
* Umberto Boccioni
* Pablo Picasso
* Paul Cézanne
* Klod Monet
* Pierre-Auguste Renoir
* Arti Avant-Garde
* Modernizmi
* Ekspresionizmi
* Racionalizmi (arkitekturë)
* Kubizmi

## Referime 
## Bibliografia 
* Piero Pacini, *Gino Severini.* *Vizatime dhe Gdhendje të zgjedhura dhe shënuara nga Piero Pacini*, La Nuova Italia, Firence . 1977
* G. Mascherpa, *Gino Severini*, RAS 1983
* Maurizio Scudiero, *Kartolina - Futurizëm*, Botimet e Kartolinave, Romë, 1985
* Furio Arrasich, *Katalogu i Illustratorëve të Kartolinave Italiane*, Botimet e Kartolinave, Romë, 1990
* Enrica Amelotti / Maria Luisa Caffarelli / Mario Mantelli / Silvana Serra, *Ai mozaik në shesh - Gino Severini në Palazzo delle Poste në Alessandria'', Botimet Amnesia / WR Ediprint, Alessandria, 1990
* Alessandro Masi, Tonino Sicoli, "South Zang South: Umberto Boccioni, Giacomo Balla, Gino Severini and Southern Futurism ", Edimond, 2009

## Linqe të jashtme 
* 
*