Hipnotikët

**Hipnotikët** (nga greqishtja hipnozë , gjumë ), zakonisht të njohura si pilula gjumi, janë një klasë e barnave psikoaktive, funksioni primar i të cilit është të nxisë gjumin dhe të përdoret në trajtimin e pagjumësisë, ose anestezisë kirurgjikale. 

Ky grup është i lidhur me sedativët.Përderisa termi sedativ përshkruan barna që shërbejnë për të qetësuar ose për të lehtësuar ankthin, termi hipnotik përgjithësisht përshkruan barna, qëllimi kryesor i të cilave është të iniciojë, të mbështesë ose zgjat gjumin. Për shkak se këto dy funksione shpesh mbivendosen njëra mbi tjetrën, dhe për shkak se barnat në këtë klasë në përgjithësi prodhojnë efekte të varura nga doza (duke filluar nga anksioliza në humbjen e ndërgjegjes), ato shpesh përmenden kolektivisht si barëra qetësuese-hipnotike. 

Barnat hipnozike përshkruhen rregullisht për pagjumësi dhe çrregullime të tjera të gjumit, me mbi 95% të pacientëve të pagjumësisë që përshkruajnë hipnotikë në disa vende.  Shumë droga hipnotike ndikojnë në  formimin e disa shprehive dhe për shkak të një numri të madh faktorësh të njohur për të shqetësuar modelin e gjumit të njeriut, një mjek mund të rekomandojë ndryshime në mjedis para dhe gjatë gjumit, higjienë më të mirë të gjumit, shmangie të kafeinës ose substancave të tjera stimuluese , ose ndërhyrje në sjellje të tilla si terapia e sjelljes kognitive për insomni (CBT-I) para se të përshkruajnë ilaçe për gjumë. Kur përshkruhet, mjekimi me hipnotikë duhet të bëhet  në periudhën sa më të shkurtër të mundshme. 

Shumica e hipnotikeve të përshkruara sot janë ose benzodiazepinë ose nonbenzodiazepinë .Ndër individët me çrregullime të gjumit, 13.7% marrin ose përshkruajnë jobenzodiazepine, ndërsa 10.8% janë duke marrë benzodiazepine. Klasët e hershme të barnave, të tilla si barbituratet, kanë rënë jashtë përdorimit në shumicën e praktikave por janë ende të përshkruara për disa pacientë. Tek  fëmijët, përshkrimi i hipnotikut nuk është akoma i pranueshëm nëse nuk përdoret për të trajtuar tmerret e natës ose somnambulizmin.  Njerëzit e moshuar janë më të ndjeshëm ndaj efekteve anësore të mundshme të lodhjes ditore dhe dëmtimeve njohëse.  Një rishikim i literaturës në lidhje me hipnotikën e benzodiazepines dhe drogat Z-së arriti në përfundimin se këto barna mund të kenë efekte negative, si varësia dhe aksidentet, dhe se trajtimi optimal përdor dozën më të ulët efektive për periudhën më të shkurtër terapeutike, me ndërprerje graduale me qëllim përmirësimin shëndetin pa përkeqësim të gjumit. 

## Historia
**Hypnotica** ishte një klasë e drogave somniferike dhe substancave të testuara në mjekësinë e viteve 1890 dhe më vonë, duke përfshirë: Uretanin, Acetalin, Metilalin, Sulfonal, Paraldehyd, Amilenhidrat, Hypnon, Chloralurethan dhe Ohloralamid ose Chloralimid. 

Hulumtimet rreth përdorimit të ilaçeve për trajtimin e pagjumësisë evoluan gjatë gjysmës së fundit të shekullit të 20-të. Trajtimi për pagjumësi në psikiatri daton nga 1869 kur hidrat klorali u përdor për herë të parë si sopoforik. Barbituratet u shfaqën si klasa e parë e barnave në fillim të viteve 1900, pas së cilës zëvendësimi kimik lejoi komponimet derivative. Edhe pse familja më e mirë e barnave në atë kohë (më pak toksike dhe me më pak efekte anësore) ata ishin të rrezikshëm në mbidozim.   

Gjatë viteve 1970, quinazolinonat dhe benzodiazepinat u prezantuan si alternativat më të sigurta për të zëvendësuar barbituratet; nga fundi i viteve 1970 benzodiazepinat u shfaqën si bari më i sigurt.  

**Benzodiazepinat** nuk janë pa pengesa; vartësia e substancës është e mundur dhe ndonjëherë ndodhin vdekje nga mbidoza, sidomos në kombinim me alkoolin dhe / ose me deprsantë të tjerë. Janë ngritur pyetje se a shqetësojnë arkitekturën e gjumit. 

**Nonbenzodiazepinet** janë zhvillimi më i fundit (vitet 1990-të pranishëm). Megjithëse është e qartë se ato janë më pak toksike se paraardhësit e tyre, barbituratet, efikasiteti krahasues mbi benzodiazepinët nuk është përcaktuar. Pa studime gjatësore, është e vështirë të përcaktohet; megjithatë disa psikiatër rekomandojnë këto barna, duke cituar hulumtime që sugjerojnë se ato janë njësoj të fuqishme me më pak potencial për abuzim. 

Ekzistojnë edhe recetatëe tjera të gjumit të cilat mund të konsiderohen  si "qetësues-hipnotikë". Shembuj të këtyre përfshijnë mirtazapinë (një antidepresant), klonidin (zakonisht përshkruara për të rregulluar gjakun e presionit), quetiapine (një antipsychotic), dhe difenhidraminë kundër ndihmës gjumit (Benadryl - një antihistamine).  

## Llojet
### Barbiturat
Barbituratet janë ilaçe që veprojnë si depresorë të sistemit nervor qendror, dhe për këtë arsye mund të prodhojnë një spektër të gjerë të efekteve, nga sedimi i butë në anestezi totale. Ata janë gjithashtu efektiv si anxiolitikë, hipnotikë dhe antikonvulsiv; megjithatë, këto efekte janë disi të dobëta, duke mos lejuar që barbituratet të përdoren në kirurgji në mungesë të analgjezikëve të tjerë. Ata kanë përgjegjësi të varësisë, fizike dhe psikologjike. Barbituratet tani janë zëvendësuar kryesisht nga benzodiazepinat në praktikën rutinore mjekësore - për shembull, në trajtimin e ankthit dhe pagjumësisë - kryesisht për shkak se benzodiazepinat janë dukshëm më pak të rrezikshëm në mbidozim. Megjithatë, barbituratet përdoren ende në anestezi të përgjithshme, për epilepsi dhe vetëvrasje. Barbituratet janë derivate të acidit barbiturik.Mekanizmi kryesor i veprimit të barbituratëve besohet të jetë modulimi pozitiv i receptorëve të GABAA.    Shembujt përfshijnë amobarbital, pentobarbital, fenobarbital, secobarbital, dhe thiopental natriumi.

### Quinazolinonet
Quinazolinones janë gjithashtu një klasë e barnave të cilat funksionojnë si hipnotikë / sedativë që përmbajnë një bërthamë 4-kinazolinone. Përdorimi i tyre është propozuar edhe në trajtimin e kancerit.   Shembuj të kinazolinoneve përfshijnë kloroqualone, diproqualone, etaqualone (Aolan, Athinazone, Ethinazone), mebroqualone, mecloqualone (Nubarene, Casfen) dhe methaqualone (Quaalude).

### Benzodiazepinet
Benzodiazepinat mund të jenë të dobishme për trajtimin afatshkurtër të pagjumësisë. Përdorimi i tyre përtej 2 deri në 4 javë nuk rekomandohet për shkak të rrezikut të varësisë. Preferohet që benzodiazepinat të merren në mënyrë të përsëritur dhe në dozën më të ulët efektive. Ata përmirësojnë problemet e lidhura me gjumin duke shkurtuar kohën e kaluar në shtrat para se të bjerë në gjumë, duke zgjatur kohën e fjetjes dhe, në përgjithësi, duke zvogëluar zgjimin.  Ashtu si alkooli, benzodiazepinat zakonisht përdoren për të trajtuar pagjumësinë në një afat të shkurtër (të përshkruara dhe të vetë-mjekuara), por përkeqësojnë gjumin në një afat të gjatë. Ndërkohë që benzodiazepinët mund t'i bëjnë njerëzit të flejnë (dmth. Pengojnë stadin 1 dhe 2 të gjumit NREM), ndërsa në gjumë, barnat pengojnë arkitekturën e gjumit: uljen e kohës së gjumit, vonimin e kohës për të fjetur REM dhe uljen e gjumit të thellë të ngadalshëm (pjesa më restauruese e gjumit për energjinë dhe humorin).   

Të meta të tjera të hipnotikave, duke përfshirë benzodiazepinat, janë toleranca e mundshme ndaj efekteve të tyre, pagjumësia e kthyer  dhe  gjumë  I reduktuar  ngadaltë-valë dhe një periudhë tërheqje tipike nga pagjumësia  dhe një periudhë e zgjatur ankthi dhe agjitacion. Lista e benzodiazepineve të miratuara për trajtimin e pagjumësisë është mjaft e ngjashme në shumicën e vendeve, por cilat benzodiazepina janë zyrtarisht të përcaktuara si hipnotikë të linjës së parë të përshkruar për trajtimin e pagjumësisë mund të ndryshojnë dukshëm midis vendeve . Benzodiazepine me veprim të gjatë si nitratepam dhe diazepam kanë efekte të mbetura që mund të vazhdojnë në ditën e ardhshme dhe nuk janë përgjithësisht të rekomanduara. 

Nuk është e qartë nëse hipnotikët e rinj të nonbenzodiazepines (Z-droga) janë më të mira se benzodiazepinët me veprim të shkurtër. Efikasiteti i këtyre dy grupeve të medikamenteve është i ngjashëm.  [26] Sipas Agjencisë Amerikane për Hulumtime dhe Cilësi të Kujdesit Shëndetësor, krahasimi i tërthortë tregon se efektet anësore nga benzodiazepinat mund të jenë rreth dy herë më të shpeshta nga ato të nonbenzodiazepines.   Disa ekspertë sugjerojnë përdorimin e nonbenzodiazepineve në mënyrë të parapëlqyer si një trajtim afatgjatë i linjës së parë të pagjumësisë.  Megjithatë, Instituti Kombëtar i Mbretërisë së Bashkuar për Shëndetësi dhe Përsosmëri Klinike (NICE) nuk ka gjetur dëshmi bindëse në favor të Z-drogës. Një rishikim NICE vuri në dukje se Z-droga me veprim të shkurtër ishin krahasuar në mënyrë të papërshtatshme në sprovat klinike me benzodiazepina që vepronin gjatë. Nuk ka pasur prova që krahasojnë Z-droga me veprim të shkurtër me doza të përshtatshme të benzodiazepinave me veprim të shkurtër. Bazuar në këtë, NICE rekomandoi zgjedhjen e hipnozës bazuar në koston dhe preferencën e pacientit. 
Të rriturit e moshuar nuk duhet të përdorin benzodiazepine për të trajtuar pagjumësinë, përveç nëse trajtimet e tjera kanë dështuar së qeni efektive. Kur përdoren benzodiazepinat, pacientët, kujdestarët e tyre dhe mjeku i tyre duhet të diskutojnë rritjen e rrezikut të dëmtimeve, duke përfshirë dëshmi që tregojnë dyfishin e rasteve të përplasjeve të trafikut në mesin e vozitjes së pacientëve, si dhe frakturën e kofshës për të gjithë pacientët më të vjetër.  Mekanizmi i veprimit të tyre është kryesisht tek receptorët GABAA. 

**Nonbenzodiazepinet**

Nonbenzodiazepines janë një klasë e barnave psikoaktive që janë shumë  të ngjashëm me benzodiazepinat në natyrë. Fenikodinamika jo-benzodiazepinë është pothuajse krejtësisht e njëjtë me medikamentet benzodiazepinë dhe prandaj sjell përfitime të ngjashme, efekte anësore dhe rreziqe. Megjithatë, nonbenzodiazepines kanë struktura kimike të ndryshme ose krejtësisht të ndryshme dhe prandaj nuk kanë lidhje me benzodiazepinët në një nivel molekular.   Shembujt përfshijnë zopiklon (Imovane, Zimovane), eszopiklon (Lunesta), zaleplon (Sonata) dhe zolpidem (Ambien, Stilnox, Stilnoct).

Hulumtimet për nonbenzodiazepine janë të reja dhe kontradiktore. Një rishikim nga një ekip hulumtues sugjeron përdorimin e këtyre barnave për njerëzit që kanë vështirësi të bien në gjumë por që nuk qëndrojnë në gjumë, pasi dëmtimet e ditëve të ardhshme ishin minimale.  Ekipi vuri në dukje se siguria e këtyre barnave ishte vendosur, por kërkoi më shumë kërkime për efektivitetin e tyre afatgjatë në trajtimin e pagjumësisë. Prova të tjera sugjerojnë se toleranca ndaj nonbenzodiazepines mund të jetë më e ngadalshme për të zhvilluar se sa me benzodiazepinat  Një ekip tjetër ishte më skeptik, duke gjetur dobi të vogël për benzodiazepinat.

### Të tjera
#### Melatonina
Melatonina, hormoni i prodhuar në gjëndrën pineale në tru dhe e sekretuar në dritë të zbehtë dhe në errësirë, ndër funksionet e tjera të saj, nxit gjumin në gjitarë diellor. 
#### Antihistaminat
Në përdorim të përbashkët, termi antihistamine i referohet vetëm komponimeve që pengojnë veprimin në receptorin H1 (dhe jo H2, etj).Klinikisht, antagonistët H1 përdoren për trajtimin e alergjive të caktuara. Sedacioni është një efekt i përbashkët anësor, dhe disa antagoniste H1, siç janë difenhidramina (Benadryl) dhe doxilamine, përdoren gjithashtu për të trajtuar pagjumësinë.Antihistaminet e gjeneratës së dytë e kalojnë pengesën e gjakut në një shkallë shumë më të ulët se sa ato të para. Kjo rezulton në prevalencën e tyre kryesisht tek receptorët periferik të histamines dhe prandaj ka një efekt qetësues shumë më të ulët. Doza të larta ende mund të nxisin efektin e sistemit nervor qendror të përgjumjes.
#### Antidepresantët
Disa antidepresantë kanë efekte sedative. Disa mund të rrisin cilësinë aktuale të gjumit (biologjikisht) në dallim nga benzodiazepinat që zvogëlojnë cilësinë.

## Referime