John Hawkins

[thumb|247px|Portreti i John Hawkins në [National Maritime Museum, Londër]]
Sir **John Hawkins** (1532 - 12 nëntor 1595) ishte një tregtar anglez skllevrish, komandant detar dhe administrator, sipërmarrës, navigator, ndërtues anijesh dhe korsar. Ai u konsiderua tregtari i parë anglez që përfitoi nga tregtia trekëndore, bazuar në shitjen e furnizimeve për kolonitë që nuk furnizoheshin nga vendet e tyre të lindjes, dhe kërkesën e tyre për skllevër afrikanë në kolonitë spanjolle të Santo Domingos dhe Venezuelës në fund të shekullit të XVI-të.

Hawkins rindërtoi anijet më të vjetra dhe ndihmoi në dizenjimin e anijeve më të shpejta që i rezistuan Armadës Spanjolle në vitin 1588. Një nga detarët kryesorë të Anglisë së shekullit të XVI-të, Hawkins ishte arkitekti kryesor i Marinës Elizabetiane. Në betejën në të cilën Armada Spanjolle u mund, në vitin 1588, Hawkins shërbeu si një zv. admiral. Ai më vonë hartoi bllokadën detare për të ndjekur anijet e thesarit spanjoll, duke lënë Meksikën dhe Amerikën e Jugut.

## Familja
John Hawkins lindi në një familje të shquar në Plajmuth të qarkut Devon. Ai ishte djali i dytë i William Hawkins dhe Joan Trelawny, vajza dhe trashëgimtarja e vetme e Roger Trelawny. William Hawkins ishte një tregtar, pronar anijesh dhe kapiten detar, i cili me sukses shmangte ngatërrimin e përhershëm me ndonjërin nga fraksionet fetare në Reformimin Anglez, duke shërbyer në parlament nën dy monarkë, Henri VIII dhe Mary I. William ishte veçanërisht i njohur në gjykatën e Henrit të VIII si një të kapitenët kryesorë detarë, që datojnë nga udhëtimi i tij në Botën e Re rreth vitit 1527 (i pari për një anglez). John-i i ri dhe vëllai i tij i madh u rritën pas tregtisë së babait të tyre.

## Udhëtimi i parë (1562–1563)
Hawkins formoi një sindikatë të tregtarëve të pasur për të investuar në tregti. Në vitin 1562, ai lundroi me tre anije për në Karaibe përmes Sierra Leones. Ata rrëmbyen një anije skllevrish portugeze dhe i tregtuan 301 skllevërit në ishujt e Karaibeve. Megjithë kapjen e dy anijeve nga autoritetet spanjolle, ai i shiti skllevërit në Santo Domingo duke arritur një fitim për investitorët e tij në Londër. Udhëtimi i tij bëri që spanjollët ti ndalonin të gjitha anijet angleze që të tregtonin në kolonitë e tyre të Indive Perëndimore.

## Udhëtimi i dytë (1564–1565)
Në vitin 1564, Mbretëresha Elizabeta I investoi te Hawkins duke i dhënë me qira anijen e vjetër 700 tonësge *Jesus of Lübeck*, mbi të cilën ai zhvilloi një udhëtim më të gjerë, së bashku me tre anije të vogla. Hawkins lundroi me kushëririn e tij të dytë, Francis Drake, në brigjet perëndimore të Afrikës, duke kryer korsari gjatë rrugës. Në kohën kur u largua, ai mbante skllevër afrikanë; 400 mbijetuan kur arriti në Borburata në bregdetin perëndimor të Venezuelës, për të bërë tregti skllevrish.

Pas tregtimit në Borburata, Hawkins lundroi në Rio de la Hacha. Zyrtarët u përpoqën ta pengojnë Hawkins-in ti shiste skllevërit duke vendosur taksa. Kapiteni Hawkins refuzoi të paguante taksat dhe kërcënoi se do të digjte qytetet.

Pasi përfundoi biznesin e tij, Kapiteni Hawkins u përgatit të kthehej në Angli. Duke pasur nevojë për ujë, ai lundroi në koloninë franceze të Fort Caroline në Florida. Duke i gjetur ata në nevojë, ai tregtoi anijen e tij më të vogël dhe një sasi furnizimesh për topa, pluhur dhe qëlloi që nuk u duheshin më, pasi po përgatiteshin të ktheheshin në Francë. Dispozitat e marra nga Hawkins u mundësuan francezëve të mbijetojnë dhe të përgatiten për t'u rikthyer në shtëpi sa më shpejt të jetë e mundur. Siç shkruan Laudonnière: "Unë mund të them se kemi marrë shumë mirësjellje të Generall, siç ishte e mundur të merrte ndonjë njeri që jetonte. Kurse pa dyshim se ai ka fituar reputacionin e një njeriu të mirë dhe bamirës, duke merituar të vlerësohet si shumë prej ne të gjithë sikur ai të kishte shpëtuar tërë jetën tonë". Kapiteni Hawkins u kthye në Angli në shtator 1565; ekspedita e tij u konsiderua një sukses i plotë pasi financuesit e tij morën 60% fitim.

## Udhëtimi i tretë (1567–1569)
Udhëtimi i tij i tretë filloi në vitin 1567. Hawkins dhe Drake fituan shumë më tepër skllevër nga tregtarët në Afrikë, dhe gjithashtu shtuan ngarkesën duke kapur anijen skllevër portugez *Madre de Deus* dhe ngarkesat e saj njerëzore. Ai mori rreth 400 skllevër përtej Atlantikut në udhëtimin e tretë për të shitur në Santo Domingo, ishullin Margarita dhe Borburata.

Në San Juan de Ulúa (në Vera Cruz moderne), ai u ndesh me një forcë të fortë spanjolle, e cila kishte mbërritur për të shkatërruar një lëvizje të pavarësisë meksikane. Me dekretin e 16 qershorit 1567, Mbreti Filipi II i Spanjës kishte urdhëruar një komision hetimor për të studiuar thashethemet për një lëvizje meksikane për të fituar pavarësinë nga Kurora Spanjolle. Komisioni përbëhej nga Licenciado Gaspar de Jarav a, Licenciado Alonso Muñoz dhe Doktor Luis Carrillo. De Jarava dhe Muñoz ishin nga Këshilli i Indive, ndërsa Carrillo ishte një zyrtar në Gjykatë.

Komisioni u mbështet nga Komandanti i Përgjithshëm i Flotës, guvernatori i sapo-emëruar i Kubës Pedro Menéndez de Avilés (themeluesi i qytetit të St. Augustine, Florida). Ai u ndihmua nga detari i aftë Sancho Pardo Donlebún, i cili më vonë do të ishte një kundërshtar i fuqishëm i Hawkins dhe Drake.

Në betejën pasuese të San Juan de Ulúa, spanjollët i shkatërruan të gjithë, përveç dy nga anijet angleze. Udhëtimi i Hawkins për në shtëpi ishte mjerueshëm. Sulmuesi i Hawkins, Job Hartop, pati një kohë po aq të vështirë për t’u rikthyer në Angli dhe nuk pati sukses për shumë vite.

Megjithëse tre udhëtimet e tij të para ishin ndërmarrje gjysmë piratike, Mbretëresha Elizabeta I kishte nevojë për të ardhurat e tyre. Ajo i konsideroi piratët që po luftonin betejat e saj me Spanjën dhe Portugalinë me koston dhe rrezikun e tyre.

## Armada spanjolle
Masat inovative të John Hawkins i bënë anijet e reja të Anglisë të shpejta dhe shumë të manovrueshme. Në vitin 1588 ata u testuan kundër Armadës Spanjolle. Hawkins ishte kundër-admiral, një nga tre komandantët kryesorë të flotës angleze kundër Armadës, së bashku me Francis Drake dhe Martin Frobisher. Flamurtari i Hawkins ishte *Victory*. Hawkins mund të ketë organizuar sulmet me anije zjarri në Kale. Për rolin e tij në betejën e madhe në det, Hawkins mori një kalorësi të fushës së betejës (ndoshta një flamurtar) nga Lordi i Lartë Admiral, Effingham në emër të Mbretëreshës Elizabeta.

Pas humbjes së Armadës, Hawkins nxiti sekuestrimin e thesarit kolonial të Filipit të II, në mënyrë që të ndalonte ri-armatosjen e Spanjës. Në vitin 1589, Hawkins lundroi me Francis Drake në një operacion masiv ushtarak (Ekspedita Drake & Norris). Një nga qëllimet e tij ishte të përpiqej të përgjonte anijet e thesarit spanjoll që niseshin nga Meksika. Një veprim vendimtar mund ta ketë detyruar Filipin e II në tryezën e bisedimeve dhe të shmangte katërmbëdhjetë vjet luftë të vazhdueshme. Në vend të kësaj, udhëtimi dështoi dhe mbreti ishte në gjendje të përdorte lehtësimin e shkurtër për të rindërtuar forcat e tij detare dhe deri në fund të vitit 1589, Spanja pati edhe një herë një flotë Atlantiku mjaft të fortë, sa të shoqëronte anijet e thesarit amerikan në shtëpi. Megjithë këtë dështim, ideja bëri që shumë piratët e tjerë anglezë të bënin përpjekje të ngjashme dhe të tjerët ishin të suksesshëm.

## Vdekja
Në vitin 1595, Hawkins shoqëroi kushëririn e tij të dytë Sir Francis Drake në një udhëtim për gjuetinë e thesareve në Inditë Perëndimore. Ata sulmuan dy herë San Juan-in në Porto Riko, por nuk mundën të mposhtnin mbrojtjen e saj. Gjatë udhëtimit ata të dy u sëmurën. Hawkins vdiq më 12 nëntor 1595 dhe u varros në det në Porto Riko. Drake iu nënshtrua sëmundjes, me shumë gjasë dizenteri dhe vdiq më 28 janar duke u varrosur në det diku larg bregdetit të Portobelo në Panama. Hawkins u pasua nga djali i tij Sir Richard Hawkins.

## Shiko edhe
* Francis Drake
* Armada Spanjolle
* Galeoni
* Elizabeta I

## Referencat