Protestat dhe masakra e Sheshit Tiananmen, 1989

parapamje| Foto e Pu Zhiqiangut, student protestues në Tiananmen, e bërë më 10 maj. Fjalët thonë: "Ne duam lirinë e gazetave, lirinë e shoqatave, gjithashtu duam të mbështesim 'Shoqërinë Ekonomike Botërore' dhe ata gazetarë të drejtë."
**Protestat e Sheshit Tiananmen**, të njohura në Kinë si **Incidenti i Katër Qershorit**, ishin demonstrata të udhëhequra nga studentë të mbajtura në Sheshin Tiananmen, Pekin, Kinë, që zgjatën nga 15 prilli deri më 4 qershor 1989. Pas disa javësh përpjekjesh të pasuksesshme midis demonstruesve dhe qeverisë kineze për të gjetur një zgjidhje paqësore, qeveria kineze shpalli ligjin ushtarak natën e 3 qershorit dhe vendosi trupa për të pushtuar sheshin në atë që quhet **masakra e Sheshit Tiananmen**. Ngjarjet quhen ndonjëherë '''Lëvizja e '89-ës për Demokraci**, **Incidenti i Sheshit të Tiananmenit**, ose **kryengritja e Tiananmenit'''.

Protestat u nxitën nga vdekja e sekretarit të përgjithshëm proreformatik të Partisë Komuniste Kineze (PKK), Hu Jaobang, në prill 1989 në sfondin e zhvillimit të shpejtë ekonomik dhe ndryshimeve shoqërore në Kinën pas Maos, duke reflektuar ankthet e njerëzve dhe elitës politike për të ardhmen e vendit. Reformat e viteve 1980 kishin çuar në një ekonomi tregu të sapolindur, nga e cila përfitonin disa njerëz, por disa të tjerë i vinte seriozisht në disavantazh, dhe sistemi politik njëpartiak gjithashtu u përball me një sfidë për legjitimitetin e tij. Ankesat e zakonshme në atë kohë përfshinin inflacionin, korrupsionin, gatishmërinë e kufizuar të të diplomuarve për ekonominë e re, dhe kufizimet në pjesëmarrjen politike. Megjithëse ishin shumë të çorganizuar dhe qëllimet e tyre të ndryshme, studentët kërkuan gjëra të tilla si heqja e vendeve të punës në "tasin e hekurt të orizit", përgjegjësi më e madhe, procesi i rregullt ligjor kushtetues, demokracia, liria e shtypit dhe liria e fjalës. Protestat e punëtorëve u fokusuan përgjithësisht tek inflacioni dhe erozioni i mirëqenies. Këto grupe u bashkuan rreth kërkesave kundër korrupsionit, rregullimit të politikave ekonomike dhe mbrojtjes së sigurimeve shoqërore.

Pasi disa javë përplasjesh dhe konfrontimesh të dhunshme midis ushtrisë dhe demonstruesve lanë shumë të plagosur rëndë nga të dyja palët, një takim i mbajtur midis udhëheqjes së lartë të PKK-së më 1 qershor përfundoi me një vendim për të pastruar sheshin. Trupat përparuan në pjesët qendrore të Pekinit në rrugët kryesore të qytetit në orët e hershme të mëngjesit të 4 qershorit dhe u përfshinë në përleshje të përgjakshme me demonstruesit që tentonin t'i bllokonin, në të cilat u vranë shumë njerëz - demonstrues, kalimtarë të rastit dhe ushtarë. Vlerësimet e numrit të të vdekurve variojnë nga disa qindra në disa mijëra, me mijëra të tjerë të plagosur. 

Ngjarja pati pasoja afatshkurtra dhe afatgjata. Vendet perëndimore vendosën embargo armësh ndaj Kinës, dhe media të ndryshme perëndimore e etiketuan goditjen si "masakër". Pas protestave, qeveria kineze shtypi protesta të tjera rreth Kinës, kreu arrestime masive të protestuesve që katalizuan Operacionin Zogu i Verdhë, kontrolloi rreptësisht mbulimin e ngjarjeve në shtypin vendas dhe të huaj, dhe uli ose spastroi zyrtarët e saj që i konsideroi si dashamirës ndaj protestave. Qeveria gjithashtu investoi shumë në krijimin e njësive më efektive të kontrollit të trazirave të policisë. Më gjerësisht, shtypja i dha fund reformave politike të filluara në 1986 dhe ndaloi politikat e liberalizimit të viteve 1980, të cilat u rifilluan vetëm pjesërisht pas turneut jugor të Deng Xiaopingut në 1992. E konsideruar si një ngjarje , reagimi ndaj protestave vendosi kufizime në shprehjen politike në Kinë që kanë zgjatur deri në ditët e sotme. Ngjarjet mbeten një nga temat më të ndjeshme dhe më të censuruara në Kinë.

## Shiko edhe 
* Sheshi Tiananmen

## Referime