Kriza e refugjatëve ukrainas (2022–23)

**Kriza e refugjatëve ukrainas** është një krizë e vazhdueshme e refugjatëve që filloi në Evropë në fund të shkurtit 2022 pas pushtimit të Ukrainës nga Rusia . Mbi 8.2 milionë refugjatë që ikin nga Ukraina janë regjistruar në të gjithë Evropën,  ndërsa rreth 8 milionë të tjerë janë zhvendosur brenda vendit deri në fund të vitit 2022.     

## Hyrje 
Përafërsisht një e katërta e popullsisë totale të vendit kishte lënë shtëpitë e tyre në Ukrainë deri më 20 mars.  90% e refugjatëve ukrainas janë gra dhe fëmijë, ndërsa shumica e burrave ukrainas të moshës 18 deri në 60 vjeç janë të ndaluar të largohen nga vendi.  Deri më 24 mars, më shumë se gjysma e të gjithë fëmijëve në Ukrainë ishin larguar nga shtëpitë e tyre, një e katërta e të cilëve ishin larguar nga vendi.   Pushtimi shkaktoi krizën më të madhe të refugjatëve në Evropë që nga Lufta e Dytë Botërore,  dhe është kriza e parë e këtij lloji në Evropë që nga Luftërat Jugosllave në vitet 1990, si dhe kriza e katërt më e madhe e refugjatëve në histori,   .  dhe është kriza më e madhe e refugjatëve të shekullit të 21-të, me shkallën më të lartë të fluturimit të refugjatëve në nivel global.  

Shumica dërrmuese e refugjatëve fillimisht hynë në vendet fqinje në perëndim të Ukrainës ( Poloni, Sllovaki, Hungari, Rumani dhe Moldavi).  Rreth 3 milionë njerëz u zhvendosën më pas në perëndim në vende të tjera evropiane.  Që nga 18 tetori 2022, sipas të dhënave të UNHCR-së, vendet që morën numrin më të madh të ukrainasve ishin Rusia (2.77 milion), Polonia (1.5 milion), Gjermania (1 milion) dhe Republika Çeke (0.5 milion),  Zyra e OKB-së për të Drejtat e Njeriut mes tjerash deklaroi se "Ka pasur pretendime të besueshme për transferime të detyruara të fëmijëve të pashoqëruar në territorin e pushtuar nga Rusia, ose në vetë Federatën Ruse."   Departamenti i Shtetit i Shteteve të Bashkuara vlerësoi se të paktën 900,000 qytetarë ukrainas janë zhvendosur me forcë në Rusi.  Më shumë se 4.5 milionë ukrainas janë kthyer në Ukrainë që nga fillimi i pushtimit. 

Vendet e Bashkimit Evropian (BE) në kufi me Ukrainën kanë lejuar hyrjen për të gjithë refugjatët ukrainas,  dhe BE-ja ka thirrur Direktivën e Mbrojtjes së Përkohshme e cila u jep ukrainasve të drejtën për të qëndruar, punuar dhe studiuar në çdo shtet anëtar të Bashkimit Evropian për një periudhë fillestare. prej një viti.  Disa jo-evropianë dhe romë kanë raportuar diskriminim etnik në kufi.

## Refugjatët para pushtimit 2022 
Para pushtimit, aneksimi i Krimesë nga Federata Ruse dhe lufta në Donbas, të cilat të dyja janë aspekte të Luftës Ruso-Ukrainase, kishin rezultuar tashmë në mbi dy milionë refugjatë dhe persona të zhvendosur brenda vendit  nga viti 2014.   Ata janë referuar si refugjatët e harruar të Evropës nga disa media,   për shkak të pritjes së tyre të ftohtë në Bashkimin Evropian, shkallës relativisht të ulët të suksesit të kërkesave për azil dhe neglizhencës së medias.    

Më shumë se një milion nga refugjatët e para vitit 2022, kryesisht nga Donbasi,  kishin shkuar në Rusi midis 2014 dhe 2016,  ndërsa numri i njerëzve të zhvendosur brenda Ukrainës ishte rritur në 1.6 milion njerëz deri në fillim të marsit 2016 

## Ndihma ndërkombëtare 
Organizata të tilla si UNICEF, Agjencia e Kombeve të Bashkuara për Refugjatët, Komiteti Ndërkombëtar i Shpëtimit dhe të tjera filluan të pranojnë donacione monetare për të ndihmuar refugjatët dhe ata që janë prekur nga kriza. Të tjerë si *The Kyiv Independent* filluan fushatat e GoFundMe për të mbledhur para për shkaqe specifike ose thirrje për dhurimin e sendeve fizike.  

Më 10 maj, Dhoma e Përfaqësuesve e SHBA miratoi legjislacionin që do të siguronte 900 milionë dollarë për strehim, arsim dhe ndihmë të tjera për refugjatët ukrainas në Shtetet e Bashkuara. 

UNICEF-i po ndihmon fëmijët dhe refugjatët ukrainas gjithashtu duke ofruar shërbime thelbësore shëndetësore, furnizime të sigurta me ujë të pijshëm, edukim dhe mbrojtje. 

## Deportimet 
Sipas autoriteteve ukrainase, mijëra refugjatë që mbërrijnë në Rusi janë zhvendosur me forcë duke përdorur 'qendrat e filtrimit', duke ngjallur kujtimin e transferimeve të popullsisë nga epoka sovjetike dhe përdorimin e mëparshëm rus të qendrave të tilla në Luftën e Pavarësisë çeçene .  Dëbimi me forcë nga një palë ndërluftuese është një shkelje e të drejtave të njeriut, 

RIA Novosti dhe zyrtarët ukrainas deklaruan se mijëra u dërguan në qendrat e filtrimit në Penza Oblast,   Taganrog, Donetsk, Ryazan, Yaroslavl dhe qytetet ukrainase të pushtuara nga Rusia të Dokuchaievsk,  Izium   dhe Bezimenne.  Qeveria ukrainase pretendoi se 400,000 qytetarë ukrainas janë dërguar me forcë në Rusi, ku "disa mund të dërgohen deri në ishullin Sakhalin të Oqeanit Paqësor dhe po u ofrohet punë me kusht që të mos largohen për dy vjet", ndërsa "Kremlini " pohoi se njerëzit e zhvendosur donin të shkonin në Rusi.  U raportua se rrjetet nëntokësore të rusëve dhe të mërguarve rusë, kishin ndihmuar refugjatët ukrainas të largoheshin nga Rusia dhe zonat e kontrolluara ruse.  Më shumë se 20,000 ukrainas kanë hyrë në Estoni nga Rusia që nga fillimi i luftës. 

Human Rights Watch,  Zyra e OKB-së për të Drejtat e Njeriut,  Departamenti i Shtetit i Shteteve të Bashkuara,  dhe *The Intercept* kanë raportuar deportime ruse të ukrainasve .  Sipas Departamentit Amerikan të Shtetit, numri i ukrainasve që janë dëbuar ose transferuar me forcë në Rusi është midis 900,000 dhe 1.6 milionë, duke cituar burime të ndryshme, përfshirë qeverinë ruse. 

## Shih edhe 
* Ukraina 
* Refugjatët
* Pushtimi rus i Ukrainës në 2022
* Kriza e refugjatëve gjatë Luftës së Kosovës 

## Referime