Detyra e mëmës : dramë me katër pamje : ngjarje në kufitë shqipëtaro-grekë

**Detyra e mëmës**  është një dramë shqiptare me katër pamje, e shkruar nga Foqion Postoli. Ky krijim përfaqëson një pjesë të rëndësishme të letërsisë shqiptare të fillimit të shekullit XX, duke trajtuar temat e identitetit kombëtar, sakrificës dhe konflikteve kufitare midis Shqipërisë dhe Greqisë. Drama zhvillohet në kontekstin historik dhe kulturor të rajonit jugor të Shqipërisë, ku tensionet etnike dhe kufitare ishin të pranishme.

Drama është botuar për herë të parë në Korçë nga shtëpia botuese "Dhori Koti". Dy edicione të saj njihen: njëra pa datë botimi dhe tjetra e vitit 1921 . Teksti ka një gjatësi që varion nga 64 deri në 93 faqe, duke u shtypur në një format të vogël dhe kompakt që reflekton praktikat botuese të kohës.

Detyra e mëmës fokusohet në ngjarje që zhvillohen në kufijtë shqiptaro-grekë, duke eksploruar marrëdhëniet midis njerëzve të dy kulturave dhe konfliktet që shpesh pasonin ndarjen etnike dhe gjeografike. Drama pasqyron dilemat morale dhe përgjegjësitë e nënës shqiptare, që vepron si simbol i sakrificës dhe unitetit kombëtar.

Në qendër të veprës është figura e nënës, e cila përballet me një sërë sfidash të ashpra dhe të dhimbshme për të mbrojtur familjen dhe identitetin e saj në një situatë kufitare të tensionuar. Pavarësisht mungesës së detajeve specifike për ngjarjet e dramës në përshkrimin e përgjithshëm, titulli sugjeron se çështjet e identitetit kombëtar dhe të drejtës për tokë dhe kulturë janë në themel të konfliktit dramatik.

Drama është një shembull i rëndësishëm i letërsisë patriotike shqiptare, një lloj i veçantë i shkrimit që u zhvillua në periudhën e Rilindjes Kombëtare dhe në vitet pas shpalljes së pavarësisë së Shqipërisë më 1912. Foqion Postoli, si autor, kontribuoi në promovimin e gjuhës dhe kulturës shqipe në një kohë kur përpjekjet për ruajtjen e identitetit kombëtar ishin kyçe për popullin shqiptar.

Drama reflekton ndikimet e forta sociale dhe politike të kohës, duke trajtuar tema universale si drejtësia, sakrifica dhe përkushtimi prindëror, të ndërthurura me çështjet kombëtare dhe lokale.

Vepra përbëhet nga katër pamje, një strukturë që sugjeron një zhvillim të qartë dramatik me një fillim, kulm dhe përfundim. Ajo mund të jetë krijuar për t’u luajtur në skenë, ndoshta në teatrot lokale, duke reflektuar traditën e dramës realiste të kohës.

Stili i Postolit besohet të jetë i thjeshtë dhe i drejtpërdrejtë, duke i lejuar lexuesit dhe shikuesve të kuptojnë konfliktet dhe emocionet që ai dëshiron të përcjellë.

Botimi i parë i dramës Detyra e mëmës u realizua nga shtëpia botuese "Dhori Koti" në Korçë, një qytet që luajti një rol të rëndësishëm në zhvillimin kulturor dhe letrar të Shqipërisë në fillim të shekullit XX. Pavarësisht mungesës së informacionit të detajuar për përhapjen e veprës, ekzistenca e dy botimeve sugjeron që drama mund të ketë pasur një ndikim të caktuar në lexuesit dhe në audiencën teatrore të kohës.

Trashëgimia e Detyra e mëmës qëndron në faktin që ajo përfaqëson një zë letrar të angazhuar në mbrojtjen e identitetit shqiptar dhe në trajtimin e dilemave morale dhe kombëtare në një kontekst të vështirë historik.

Drama e Foqion Postolit mbetet një burim i vlefshëm për studiuesit e letërsisë dhe historisë shqiptare, duke ofruar një dritare në jetën dhe sfidat e shqiptarëve në kufirin jugor të vendit në fillim të shekullit XX. Nëpërmjet saj, mund të studiohen jo vetëm zhvillimet letrare, por edhe ndikimet politike dhe sociale të kohës.

Ky krijim mbetet një testament i fuqisë së artit për të reflektuar dhe ruajtur shpirtin e një kombi.

## Referime