Arsimi në Armeni

**Arsimi në Armeni** vlerësohet veçanërisht në kulturën armene . Arsimi u zhvillua më shpejt nga shërbimet sociale, ndërsa shërbimet shëndetësore dhe të mirëqenies u përpoqën të ruanin strukturën bazë të planifikuar nga shteti të epokës sovjetike, pas pavarësisë së Armenisë në 1991.  Sot, Armenia po përpiqet të zbatojë një vizion të ri për sistemin e saj të arsimit të lartë duke ndjekur synimet e Zonës Evropiane të Arsimit të Lartë .  Ministria e Arsimit dhe Shkencës mbikëqyr arsimin në vend.

Arsimi K–12 është pjesë e sistemit arsimor dhe kërkohet për 12 vjet. Ai përbëhet nga arsimi parashkollor, fillor, i mesëm dhe i mesëm, me institucione të drejtuara nga qeveria (publike) dhe private që krijojnë peizazhin arsimor.

Iniciativa për Matjen e të Drejtave të Njeriut (HRMI)  konstaton se Armenia është duke përmbushur vetëm 84.9% të asaj që duhet të përmbushë për të drejtën e arsimimit bazuar në nivelin e të ardhurave të vendit.  HRMI zbërthen të drejtën për arsim duke parë të drejtat për arsimin fillor dhe atë të mesëm. Duke marrë parasysh nivelin e të ardhurave të Armenisë, kombi po arrin 78.2% të asaj që duhet të jetë e mundur bazuar në burimet (të ardhurat) e tij për arsimin fillor dhe 91.6% për arsimin e mesëm.  Në epokën komuniste, arsimi armen ndoqi modelin standard sovjetik të kontrollit të plotë shtetëror (nga Moska ) të kurrikulave dhe metodave të mësimdhënies dhe integrimit të ngushtë të aktiviteteve arsimore me aspekte të tjera të shoqërisë, si politika, kultura dhe ekonomia.  Ashtu si në periudhën sovjetike, arsimi fillor dhe i mesëm në Armeni është falas, dhe përfundimi i shkollës së mesme është i detyrueshëm .  Në shtator 2018, qeveria armene mori një vendim për të hapur shkollën e parë të gjuhës kineze në Jerevan. Shkolla e Miqësisë Kineze-Armene u bë lidhja e parë në një rrjet të institucioneve arsimore të pajisura teknikisht me një mësim të thelluar të gjuhës kineze dhe është vendosur të bëhet qendra më e madhe e trajnimit për mësimin e gjuhës kineze jo vetëm në Armeni, por edhe në Evropën Lindore dhe rajonin e CIS . 

## Arsimi K-12 
### Arsimi parashkollor 
Arsimi parashkollor në përgjithësi fillon në moshën dy vjeç dhe zgjat afërsisht 4 vjet. 

#### Shkolla bazë/shkolla e mesme 
Shkolla e mesme zgjat 5 vjet dhe përfshin klasat 5-9 të arsimit K-12.  Kurrikula është e sofistikuar dhe përfshin lëndë të ndryshme si matematika, shkencat natyrore dhe sociale, aftësitë gjuhësore, artet dhe edukimi fizik, duke u mundësuar studentëve të kenë një edukim gjithëpërfshirës për botën e tyre përreth. 

### Llojet e shkollave 
#### Shkollat publike 
Shkollat publike janë lloji kryesor i shkollave në Armeni, duke përbërë 97% të të gjitha shkollave. [4] Shkollat publike krijohen nga qeveria bazuar në politikën arsimore kombëtare dhe sponsorizohen nga buxheti i shtetit. Buxheti përbën “kosto operative, mirëmbajtje të infrastrukturës, paga për edukatorët” dhe materiale të tjera të nevojshme edukative.  

Armenia ka një numër relativisht të madh të institucioneve terciare. Armenia është shtëpia e 26 universiteteve shtetërore, duke përfshirë katër institucione ndërkombëtare, dhe 33 institucione private të arsimit të lartë të licencuara. Armenia ofron një shumëllojshmëri të institucioneve të arsimit të lartë, duke përfshirë universitete, institute, akademi dhe një konservator. Sistemi shkencor dhe arsimor i vendit është veçanërisht i fortë në fusha të tilla si Fizika, Matematika, Kimia, Mikrobiologjia, Inxhinieria, Mjekësia, Teknologjia e Informacionit dhe studimet armene . 

## Marrëveshjet e arsimit të lartë 
Armenia ka nënshkruar Konventën e Njohjes së Lisbonës në 1997 dhe Procesin e Bolonjës, një marrëveshje midis vendeve evropiane për të siguruar krahasueshmërinë në standardet dhe cilësinë e kualifikimeve të arsimit të lartë në 2005 dhe më pas u bë anëtare e plotë e Zonës Evropiane të Arsimit të Lartë .  Armenia është gjithashtu anëtare e Shoqatës së Universiteteve Evropiane, Bashkimit Evropian të Studentëve dhe një anëtare e asociuar e Horizon Europe . 

Që nga viti 2004, institucionet e arsimit të lartë armene dhe studentë individualë janë përfshirë në programet e mobilitetit Erasmus Mundus të Bashkimit Evropian, Programin Jean Monnet dhe nga viti 2015 në projekte të ndryshme të Programit Erasmus .  Armenia është gjithashtu një vend partner TEMPUS (Programi Trans-Europian i Lëvizshmërisë për Studime Universitare), i cili lejon bashkëpunim të strukturuar ndërmjet institucioneve të arsimit të lartë në shtetet anëtare të BE-së dhe vendeve partnere. 

Një tjetër reformë e madhe në sistemin e arsimit të lartë armen përfshinte krijimin e një agjencie për sigurimin e cilësisë që është përfshirë në Shoqatën Evropiane për Sigurimin e Cilësisë në Arsimin e Lartë (ENQA) dhe që u shtua në Regjistrin Evropian të Sigurimit të Cilësisë për Arsimin e Lartë (EQAR) në vitin 2017.  Standardet dhe procedurat për sigurimin e cilësisë, si dhe për akreditimin institucional dhe të programeve, u zhvilluan dhe u miratuan në përputhje me Standardet dhe Udhëzimet Evropiane për Sigurimin e Cilësisë.

Një Dialog për Politikat Arsimore Bashkimi Evropian -Armeni u inaugurua në mars 2019 për të mbështetur reformën e vazhdueshme në sektorin e arsimit. 

## Arsimi pas shkollës 
Ka disa qendra të reja arsimore të bazuara në teknologji në Armeni që u ofrojnë të rinjve aftësi dhe njohuri të shekullit të 21-të për të avancuar në fushën e tyre, si Qendra Tumo për Teknologjitë Kreative, Qendra SMART e Fondit Fëmijët e Armenia, ndër të tjera.

## Shih edhe 
* Universiteti Shtetëror i Jerevanit

## Referime