Uno Cygnaeus

parapamje|Uno Cygnaeus (1880)
**Uno Cygnaeus** (12 tetor 1810 në Hämeenlinna - 2 janar 1888 në Helsinki) ishte një klerik finlandez, edukator dhe kryeinspektor i sistemit shkollor të vendit. Ai konsiderohet babai i sistemit shkollor publik finlandez. Arritjet e tij përfshijnë gjithashtu fillimin e trajnimit të mësuesve të klasit të lartë, theksimin e rëndësisë së arsimimit të grave dhe më e rëndësishmja futjen e përdorimit të zanateve ( sloyd -  në finlandisht,  në norvegjisht, *slöjd* në suedisht dhe  në danisht) si lëndë e detyrueshme në kurrikulën shkollore.

## Biografia 
Cygnaeus lindi në Hämeenlinna, Finlandë, më 12 tetor 1810. Babai i tij vdiq herët në fëmijërinë e Cygnaeus, kur ai ishte tetë vjeç. Uno studioi shkenca natyrore dhe teologji në Universitetin e Turkut dhe vazhdoi në Helsinki kur universiteti u zhvendos në Helsinki. Në vitin 1837 ai u shugurua prift dhe shërbeu në Viipuri deri në vitin 1839. Në Viipuri ai shërbeu si ndihmës pastor dhe kapelan burgu, përveç mësimdhënies në një shkollë private. Kjo përvojë dhe studimi i tij i punës së filozofëve të arsimit Johann Heinrich Pestalozzi dhe Friedrich Fröbel çuan në formulimin e filozofisë dhe ideve arsimore të Cygnaeus.

Në vitin 1840 ai u dërgua në Amerikën Ruse për të shërbyer për pesë vjet si pastor i parë i Kishës Luterane Sitka në New Archangel (tani Sitka, Alaska) si një dënim për një lidhje jashtë martesës. Ky vend ishte një vend tregtar, ku Cygnaeus kishte mundësinë të vëzhgonte shkëmbimin e këmbimit mes evropianëve dhe shqiptarëve të origjinës. Pas kthimit të tij, ai kaloi dymbëdhjetë vjet si një mbikëqyrës i një shkolle finlandeze në Shën Petersburg.

Në vitin 1855, senati rus u ngarkua me detyrën për të çuar përpara sistemin arsimor në Finlandë, pasi Cari Aleksandër II u ngjit në fron. Senati mblodhi propozime nga burime të ndryshme. Uno Cygnaeus dërgoi gjithashtu një propozim i cili fitoi mbështetjen e senatit dhe Cygnaeus u emërua për të zhvilluar një sistem shkollor popullor. Ai udhëtoi përmes Suedisë dhe Danimarkës për në shtetet gjermane dhe në Zvicër për të mbledhur informacion rreth sistemeve të ndryshme arsimore. Ai u ndikua më shumë nga kopshtet në Hamburg dhe sistemi shkollor zviceran. Cygnaeus hartoi një plan në bazë të shënimeve, të cilat i mori gjatë udhëtimeve të tij, dhe senati e miratoi planin e tij në vitin 1861.

Cygneu mbështeti ndarjen e shkollave nga mbikëqyrja e kishës dhe krijimin e një kolegji për përgatitjen e mësuesve. Plani i Cygneut formoi bazën për rregulloren e shkollës popullore, e cila u hartua në vitin 1866. Sistemi sloyd u bë i detyrueshëm për djemtë në të gjitha shkollat rurale (siç është ende në të gjithë vendin që prej vitit 2007 dhe për të gjithë mësuesit meshkuj në institucionet e trajnimit të mësuesve. Studentët mësuan rreth metaleve, rreth teknikave të fabrikimit, rreth përzgjedhjes së mostrave të përshtatshme të drurit nga pyjet, rreth kujdesit të nevojshëm për të punuar me materialet dhe së fundmi nevojën për përpjekje bashkëpunuese për të kryer detyrat. Suedia i përvetësoi këto ide disa vjet pas Finlandës. Një shkollë trajnimi për sloyd u ngrit në Nääs, Suedi në vitet 1870 nga Otto Salomon. Mijëra mësues nga e gjithë bota ndoqën mësimet në Nääs. Disa nga vendet në të cilat sloyd u prezantua me sukses ishin Mbretëria e Bashkuar, SHBA-ja, Japonia, Brazili, Argjentina, Kuba dhe vendet skandinave. Aktualisht, sloyd është ende pjesë e kurrikulës së detyrueshme shkollore në Finlandë, Suedi dhe Norvegji.

Ndikimi i Cygnaeus arriti edhe në Shtetet e Bashkuara (Bennet 1937) kur Larsson, i trajnuar nga Otto Salomon, u zhvendos në SHBA dhe themeloi Shkollën Boston Sloyd në 1888. Ky institucion ende konsiderohet si një hap i rëndësishëm në arsimin teknologjik amerikan (Phillips 1985). Pikëpamjet e edukatorit amerikan John Dewey bazoheshin në trendet globale të asaj kohe, një nga më të rëndësishmet ishte lëvizja Sloyd e filluar nga Cygnaeus. DW Olson, studiuesi i parë amerikan që shkruan për arsimin teknologjik, e vlerëson Cygnaeus mjaft lart.

Arsimi i përgjithshëm finlandez ende ka artizanat edukativ (  ) si lëndë shkollore. Është e ndarë në dy lëndë të veçanta: punime tekstile (  ) dhe punë teknike (  Ato mësohen si lëndë të detyrueshme që nga klasa e tretë e arsimit fillor. Nxënësit mund të zgjedhin ose  ose  .

Nga viti 1863 deri në vitin 1869, Cygnaeus shërbeu, përveçse ishte kryeinspektor i sistemit shkollor të vendit, si drejtor i një seminari finlandez në Jyväskylä . Pas kësaj, ai u rikthye në punë me kohë të plotë si kryeinspektor dhe nga viti 1870 deri në vitin 1887 ai ishte gjithashtu anëtar i bordit suprem të arsimit.

Cygnaeus vdiq më 2 janar 1888 në Helsinki, Finlandë.

## Shih edhe 
* Slojdi
* Arsimi në Finlandë

## Referime 
* Vendi i Muzeut të Universitetit Jyväskylä në Uno Cygnaeus
* Artikull i shkurtër në Enciklopedinë Britannica
* 
* 
*