open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
EAlbania

**Platforma e shërbimeve elektronike e-Albania**, ndryshe **Platforma e-Albania** ose thjesht **eAlbania**, është platforma zyrtare online e qeverisë shqiptare, e krijuar për t'u ofruar qytetarëve dhe bizneseve akses në një sërë shërbimesh administrative. E lançuar në vitin 2013 dhe e zhvilluar nga Agjencia Kombëtare e Shoqërisë së Informacionit (ASHI), platforma synon të thjeshtësojë shërbimet qeveritare duke i lejuar përdoruesit të kenë qasje në informata, të dorëzojnë aplikime dhe të kërkojnë dokumente zyrtare në mënyrë elektronike. e-Albania ofron mbi 400 shërbime, duke filluar nga kërkesat për identifikim personal deri te lejet e biznesit dhe shërbimet e lidhura me taksat. Platforma promovon transparencën, redukton vonesat burokratike dhe u mundëson qytetarëve të ndërveprojnë me institucionet qeveritare nga kudo. Përdoruesit mund të qasen në e-Albania përmes faqes së saj të internetit dhe aplikacioneve celulare, në shqip dhe anglisht. 

Ai mbështetet nga teknologjitë moderne për të garantuar sigurinë, efikasitetin dhe navigimin miqësor për përdoruesit. Platforma konsiderohet një hap i rëndësishëm në transformimin dixhital dhe nismat e qeverisjes elektronike në Shqipëri.

Në janar 2025, AKSHI lansoi një asistente virtuale të quajtur *Diella*, e integruar brenda platformës e-Albania. E zhvilluar nga Laboratori i Inteligjencës Artificiale i agjencisë, Diella përdor teknologjitë e inteligjencës artificiale për të ofruar ndihmë në kohë reale për përdoruesit që navigojnë shërbimet publike dhe dokumentacionin online.

## Shiko edhe 
* EKosova

## Lidhje të jashtme 
* Faqja e rrjetit e platformës  

## Referime
Erden Atiq

**Erden Atiq** është kryetar i Komunës së Mitrovicës së Veriut, i zgjedhur nga radhët e Lëvizjes Vetëvendosje në zgjedhjet e jashtëzakonshme të 23 prillit 2023. Ai fitoi me rreth 66% të votave apo 550 vota, megjithëse pjesëmarrja ishte shumë e ulët (vetëm 3.47%), për shkak të bojkotit nga komuniteti serb, të cilët vepruan sipas udhëzimeve të Beogradit zyrtar.

Para betimit, flamuri i Republikës së Kosovës u vendos për herë të parë në ndërtesën e Komunës së Mitrovicës së Veriut, një veprim që simbolizoi autoritetin e shtetit të Kosovës në atë zonë. Si kryetar, Atiq është fokusuar në shtrimin e rrugëve dhe ndriqimin e komunës, përfshirë nismat për lehtësimin e lëvizjes mbi urën e Ibrit, e cila ndan pjesën veriore nga ajo jugore e Mitrovicës.

Ai është përballur me sfida të mëdha për shkak të tensioneve ndëretnike dhe refuzimit të komunitetit serb për të bashkëpunuar me autoritetet e reja. Këto sfida kanë tërhequr vëmendjen e faktorit ndërkombëtar, duke përfshirë SHBA-në, e cila ka kërkuar vetëpërmbajtje nga të gjitha palët për të shmangur përshkallëzimin e situatës.

Historiku dhe angazhimet e tij tregojnë përpjekje për të adresuar problemet shoqërore dhe infrastrukturore të qytetarëve të Mitrovicës Veriore, duke u përballur njëkohësisht me presione politike dhe etnike në rajon.

## Shiko edhe 
* Komuna e Mitrovicës Veriore
* Lëvizja Vetëvendosje

## Referime
Stigma shoqërore

**Stigma**, fillimisht duke iu referuar shënjimit të dukshëm të njerëzve të konsideruar inferiorë, është zhvilluar në shoqërinë moderne në një koncept shoqëror që zbatohet për grupe ose individë të ndryshëm bazuar në karakteristika të caktuara si statusi socio-ekonomik, kultura, gjinia, raca, feja ose statusi shëndetësor. Stigma sociale mund të marrë forma të ndryshme dhe varet nga koha dhe vendi specifik në të cilin lind. Pasi një person stigmatizohet, ai shpesh shoqërohet me stereotipe që çojnë në diskriminim, margjinalizim dhe probleme psikologjike.

Ky proces stigmatizimi jo vetëm që ndikon në statusin shoqëror dhe sjelljen e personave të stigmatizuar, por gjithashtu formon vetëperceptimin e tyre, gjë që mund të çojë në probleme psikologjike si depresioni dhe vetëvlerësimi i ulët. Njerëzit e stigmatizuar shpesh janë të vetëdijshëm se ata perceptohen dhe trajtohen ndryshe, gjë që mund të fillojë që në moshë të hershme. Hulumtimet tregojnë se fëmijët janë të vetëdijshëm për stereotipet kulturore që në moshë të hershme, gjë që ndikon në perceptimin e tyre për identitetin e tyre dhe ndërveprimet e tyre me botën përreth tyre.

## Shiko edhe 
* Kompleksi i inferioritetit

## Referime
Verdikti

Në ligj, një vendim është konstatimi zyrtar i faktit të bërë nga një juri për çështje ose pyetje të paraqitura në juri nga një gjyqtar. Në një gjykim në trup gjykues, vendimi i gjyqtarit afër përfundimit të gjykimit quhet thjesht një konstatim. Në Angli dhe Uells, gjetjet e mjekut ligjor quheshin verdikte, por që nga viti 2009 quhen përfundime.

## Shiko edhe 
* Vendimi

## Referime
Infrastruktura kritike

parapamje|300x300px|Rezervuari Nové Mlýny - Diga 2020.
**Infrastruktura kritike**, ose **infrastruktura kritike kombëtare**, përshkruan infrastrukturën e konsideruar thelbësore nga qeveritë për funksionimin e një shoqërie dhe ekonomie dhe që meriton mbrojtje të veçantë për sigurinë kombëtare. Infrastruktura kritike është parë tradicionalisht si nën objektin e qeverisë për shkak të rëndësisë së saj strategjike, megjithatë ka një tendencë të dukshme drejt privatizimit të saj, duke ngritur diskutime se si sektori privat mund të kontribuojë në këto shërbime thelbësore.

## Lista 
Më së shpeshti të lidhura me termin janë asetet dhe objektet për:

* Strehim; Ngrohje (p.sh. gaz natyror, naftë, ngrohje qendrore);
* Bujqësia, prodhimi dhe shpërndarja e ushqimit;
* Arsimi, zhvillimi i aftësive dhe transferimi i teknologjisë / statistikat bazë të jetesës dhe të papunësisë;
* Furnizimi me ujë (ujë të pijshëm, ujëra të zeza/kanalizime, rrjedhje e ujërave sipërfaqësore (p.sh. priza dhe kanalizime));
* Shëndeti publik (spitale, ambulanca);
* Sistemet e transportit (furnizimi me karburant, rrjeti hekurudhor, aeroportet, portet, transporti në brendësi);
* Shërbimet e sigurisë (polici, ushtri).
* Prodhimi, transmetimi dhe shpërndarja e energjisë elektrike; (p.sh. gaz natyror, naftë, qymyr, energji bërthamore)
** Energjia e rinovueshme, të cilat rimbushen natyrshëm në një shkallë kohore njerëzore, si rrezet e diellit, era, shiu, baticat, valët dhe nxehtësia gjeotermale.
* Telekomunikacioni; koordinimi për operacione të suksesshme
* Sektori ekonomik; Mallrat dhe shërbimet dhe shërbimet financiare (bankare, klering);

## Shiko edhe 
* Siguria kombëtare

## Referime
Filmografia e Tim Burton

parapamje|Burton më 2012
Tim Burton (lindi më 25 gusht 1958) është një regjisor, producent, artist, skenarist, animator, kukullar dhe aktor amerikan.

Ai njihet për filmat e tij gotik horror dhe fantazi, si *Beetlejuice* (1988), *Edward Scissorhands* (1990), *The Nightmare Before Christmas* (1993), *Ed Wood* (1994), *Sleepy Hollow* (1999), *Corpse Bride* (2005), *Sweeney Todd: The Demon Barber of Fleet Street* (2007), *Dark Shadows* (2012), *Frankenweenie* (2012), dhe *Beetlejuice Beetlejuice* (2024).

Ai është i njohur edhe për filmat blockbuster si komedia aventureske ''Pee-wee's Big Adventure* (1985), filmat superhero *Batman* (1989), dhe *Batman Returns* (1992), filmi fantashkencor *Planet of the Apes* (2001), drama fantazi *Big Fish* (2003), filmi aventurë muzikor *Charlie and the Chocolate Factory* (2005), filmi fantazi *Alice in Wonderland* (2010), dhe përshtatjet filmike *Miss Peregrine's Home for Peculiar Children* (2016), dhe *Dumbo* (2019).

## Film i shkurtër
### Rolet aktrimi
## Film artistik
### Vetëm producent
* *Cabin Boy* (1994)
* *Batman Forever* (1995)
* *James and the Giant Peach* (1996)
* *9* (2009)
* *Abraham Lincoln: Vampire Hunter* (2012)
* *Alice Through the Looking Glass'' (2016)

### Rolet aktrimi
### Rolet tjera
## Television
## Other venues
### Commercials
### Video lojëra
### Video muzikore
## Pritje kritike
Pritje kritike, publike dhe komerciale për filmat që ka drejtuar Burton që nga tetori 2024.

## Shiko gjithashtu 
* Projektet e parealizuara të Tim Burton

## Shënime 
## Referime
Kompleksi i inferioritetit

Në psikologji, një **kompleks inferioriteti** është një ndjenjë e vazhdueshme e pamjaftueshmërisë, që shpesh rezulton në besimin se dikush është në një farë mënyre i mangët ose inferior ndaj të tjerëve.

Sipas Alfred Adler, një ndjenjë inferioriteti mund të shkaktohet nga rritja si fëmijë (për shembull, duke u krahasuar vazhdimisht në mënyrë të pafavorshme me një vëlla, kufizimet fizike dhe mendore ose përvojat e statusit më të ulët shoqëror (për shembull, duke u trajtuar në mënyrë të pafavorshme nga bashkëmoshatarët).

Një kompleks inferioriteti mund të bëjë që një individ të mbikompensojë në një sërë mënyrash. Për shembull, një person që ndihet inferior sepse është më i shkurtër se mesatarja (i njohur edhe si kompleksi i Napoleonit) për shkak të lartësimit të zakonshëm të ditëve tona, mund të shqetësohet tepër se si duken për të tjerët. Ata mund të veshin këpucë të veçanta për ta bërë veten të duken më të gjatë ose të rrethohen me individë që janë edhe më të shkurtër se ata. Nëse kjo çohet në ekstrem, bëhet neurozë.

Mund të shkaktojë gjithashtu që një individ të jetë i prirur ndaj shfaqjeve bie në sy të jashtëm, me sjellje që variojnë nga kërkimi i vëmendjes deri tek konkurrenca dhe agresioni i tepruar, në një përpjekje për të kompensuar mangësitë e tyre reale ose të imagjinuara.

## Shiko edhe 
* Neuroza
* Superioriteti

## Referime
Vejusha

[parapamje|Portreti i një vejushe, [Ludovico Carracci (rreth 1585).]]
Një **e ve** ose **i ve** është një person, bashkëshorti i të cilit ka vdekur dhe zakonisht nuk është rimartuar. Forma mashkullore, "i ve", dëshmohet për herë të parë në shekullin e 14-të, nga shekulli i 19-të duke zëvendësuar "vejushën" duke iu referuar burrave. Mbiemri për secilin seks është i ve. Këto kushte nuk zbatohen për një divorc pas vdekjes së një ish-bashkëshorti.

Gjendja e humbjes së bashkëshortit për vdekje quhet vejë. Termi vejushë mund të përdoret për secilën gjini, të paktën sipas disa fjalorëve, por fjala vejë është gjithashtu e shënuar në disa fjalorë. Një term arkaik për një të ve është "relikt", fjalë për fjalë "dikush i mbetur"; kjo fjalë ndonjëherë mund të gjendet në gurët e varreve të vjetra. Herë pas here, përdoret fjala *vejëri*.

## Shiko edhe 
* Njerka
* Njerku

## Referime
Elbasani (1922)

__NOINDEX__

**Elbasani** është gazetë e përjavshme politike, shoqërore dhe letrare. U botua në Elbasan me drejtor intelektualin Ahmet Hostopalli. Numri i parë doli më 25 nëntor 1922. Qarkulluan 52 numra deri në 26 tetor 1925. Gazeta ka patur dy faqe. Numri i parë i saj ka dalë në prag të dhjetëvjetorit të pavarësisë dhe në numrin e dytë të saj, të datës 28 nëntor 1922, të gjitha shkrimet i dedikohen shpalljes së pavarsisë. Në këtë gazetë kanë dhënë kontribut me shkrimet e tyre personalitete të kohës, si: Ndre Mjeda, Haki Stërmilli, Ahmet Gashi, Aleksandër Xhuvani, Nikollë Ivanaj, Dhimitër Berati, Shefqet Daiu etj. 
parapamje|Gazeta Elbasani

## Programi 
Në programin e saj ishte e përcaktuar qartë përkrahja e qytetërimit i cili, siç shkruhej në numrin e parë të saj, duhej të ishte i vërtetë, i natyrshëm e i dobishëm dhe duhej të mbështetej në traditat dhe shpirtin e kombit. Ndër idetë bazë për të ardhmen ishin drejtësia dhe kushtetutshmëria. 

## Përmbajtja 
Artikujt e kësaj gazete pasqyronin gjëndjen politike, shoqërore dhe ekonomike të kohës. Në to trajtohej çështja e ruajtjes së pavarësisë dhe të bashkimit kombëtar. 

### Të tjera 
Në fondin e bibliotekës publike "Qemal Baholli" Elbasan gjenden të gjithë numrat e kësaj gazete.

## Referime
Abbas II i Persisë

**Shahu Abasi I**, i njohur gjithashtu si **Shahu Abasi i Madh**, ishte një prej sundimtarëve më të shquar të Perandorisë Safavide (Persi). Ai njihet për:

# **Reformat dhe stabilizimin e perandorisë**:  Shahu Abasi reformoi administratën dhe forcoi shtetin duke e centralizuar pushtetin dhe duke e rritur kontrollin mbi provincat.
# **Rritja e fuqisë ekonomike dhe ushtarake**:  Ai modernizoi ushtrinë dhe arriti disa fitore të mëdha ushtarake, duke e zgjeruar territorin e perandorisë dhe duke mbrojtur kufijtë.
# **Promovimi i artit dhe kulturës**:  Shahu Abasi mbështeti zhvillimin e artit, arkitekturës dhe kulturës persiane, duke ndihmuar në ndërtimin e qytetit të Isfahanit si kryeqyteti i perandorisë dhe duke e bërë atë një qendër kulturore dhe artistike.
# **Toleranca fetare**:  Ai shpalli një politikë të tolerancës fetare për të mbajtur paqen dhe harmoninë midis grupeve të ndryshme fetare, si myslimanët shiitë, sunitët, dhe grupe të tjera të përndjekura.
Roboti Besa

**Roboti Besa**  është një platformë e avancuar e inteligjencës artificiale, e zhvilluar për të ofruar shërbime të personalizuara dhe mbështetje teknologjike në gjuhën shqipe . Kjo iniciativë unike kombinon përparimet më të fundit në përpunimin e gjuhës natyrore (NLP) me një fokus të veçantë në nevojat dhe kulturën e përdoruesve shqiptarë. Roboti Besa është zhvilluar nga Artit Muhaxhiri ,  dhe u prezantua në qershor të vitit 2023, duke u bërë një ndër produktet pionierë në këtë fushë në rajon.

Roboti Besa ,   është projektuar për të mbuluar një gamë të gjerë funksionesh dhe për të lehtësuar jetën e përditshme të përdoruesve të saj. Karakteristikat kryesore të platformës përfshijnë:

* Ndihmë virtuale: Ofron përgjigje të shpejta dhe të sakta për pyetjet e përdoruesve në fusha të ndryshme, duke përfshirë edukimin, teknologjinë, biznesin dhe jetën e përditshme.
* Përpunimi i gjuhës natyrore: Përdor teknologjitë më të avancuara për të kuptuar dhe përpunuar tekstet në gjuhën shqipe, duke ofruar një përvojë natyrale komunikimi.
* Versioni Besa Pro: Një version i avancuar që ofron veçori të përparuara, si:

* Gjenerimi i imazheve sipas kërkesave.
* Analiza dhe përshkrimi i dokumenteve.
* Aftësia për të lexuar dhe kuptuar materiale komplekse.

Roli në zhvillimin teknologjik shqiptar

Roboti Besa përfaqëson një hap të rëndësishëm përpara në zhvillimin e inteligjencës artificiale në gjuhën shqipe. Përmes fokusit të saj në personalizim dhe përfshirjen kulturore, Besa ndihmon në adresimin e nevojave të një komuniteti global të shqiptarëve. Ky projekt është një shembull se si teknologjia mund të adaptohet për të ruajtur dhe avancuar trashëgiminë gjuhësore dhe kulturore.

Roboti Besa ka gjetur zbatim në fusha të ndryshme, duke përfshirë:

1.Edukimin: Ndihmon studentët me pyetje akademike, përkthime dhe shpjegime.

2. Biznesin: Siguron mbështetje për kërkesa të ndryshme, si menaxhimi i dokumenteve dhe analizimi i të dhënave.

3. Komunikimin: Përmirëson ndërveprimet duke ofruar një asistent që kupton gjuhën dhe kulturën e përdoruesve.

E ardhmja e Robotit Besa

Me zhvillimet teknologjike të vazhdueshme, Roboti Besa synon të zgjerojë më tej funksionalitetet e saj. Plane për të ardhmen përfshijnë:

* Integrim më të mirë me sisteme të tjera teknologjike dhe platforma online.
* Rritje të ndërveprimit të bazuar në zë dhe përgjigje vizuale.
* Zhvillim të mëtejshëm të aftësive për të mbështetur më shumë profesione dhe industri.

Roboti Besa është një shembull i inovacionit teknologjik që forcon pozicionin e teknologjisë shqiptare në nivel global, duke ofruar një model të suksesshëm për asistentët virtualë të gjuhëve më pak të përfaqësuara.

## Referime
Dita e Forcës së Sigurisë së Kosovës

**Dita e Forcës së Sigurisë së Kosovës**, është një ngjarje vjetore që shënohet për të nderuar kontributin dhe rolin e FSK-së në sigurinë dhe mbrojtjen e Kosovës. Kjo ditë festohet më 27 Nëntor dhe përfshin aktivitete të ndryshme që pasqyrojnë përkushtimin e forcës ndaj detyrave të saj. Ceremonitë zyrtare përfshijnë parada ushtarake, demonstrime taktike dhe aktivitete publike për të prezantuar aftësitë e FSK-së.

Në këtë ditë, liderët e shtetit, përfshirë presidentin dhe kryeministrin, mbajnë fjalime për të përshëndetur arritjet e FSK-së dhe për të falënderuar pjesëtarët e saj për përkushtimin ndaj atdheut. Dita shërben gjithashtu për të rritur ndërgjegjësimin publik mbi rolin e rëndësishëm që luan FSK-ja në garantimin e paqes dhe sigurisë në vend.

Në kuadër të ngjarjeve organizohen ekspozita të pajisjeve ushtarake dhe vizita të qytetarëve në kazermat e FSK-së. Dita është një simbol i bashkimit kombëtar dhe një frymëzim për brezat e rinj që dëshirojnë të shërbejnë në radhët e forcës. Përveç aktiviteteve brenda vendit, Dita e FSK-së thekson gjithashtu bashkëpunimin ndërkombëtar të Kosovës në fushën e mbrojtjes dhe sigurisë. Kjo ngjarje është një rast për të reflektuar mbi përparimin dhe sfidat e FSK-së në misionin e saj të vazhdueshëm, e sidomos bashkimit të saj në NATO.

## Shiko edhe 
* Forca e Sigurisë së Kosovës
* Përvjetori i Forcave të Armatosura të Shqipërisë

## Referime
Përvjetori i Forcave të Armatosura të Shqipërisë

**Përvjetori i Forcave të Armatosura të Shqipërisë** shënohet çdo vit më 4 dhjetor, duke kujtuar krijimin e ushtrisë shqiptare në vitin 1912. Kjo ditë është një ngjarje e rëndësishme kombëtare që nderon historinë dhe kontributin e Forcave të Armatosura në mbrojtjen e sovranitetit dhe integritetit territorial të Shqipërisë. Aktivitetet për përvjetorin përfshijnë parada ushtarake, ceremonia zyrtare dhe aktivitete që promovojnë rolin e ushtrisë në shoqëri.

Në këtë ditë, drejtuesit më të lartë të shtetit, përfshirë presidentin dhe kryeministrin, mbajnë fjalime për të theksuar rëndësinë e ushtrisë dhe për të shprehur mirënjohjen ndaj ushtarakëve. Përvjetori shërben gjithashtu si një moment për të reflektuar mbi zhvillimin dhe modernizimin e Forcave të Armatosura, si dhe për të riafirmuar angazhimin e tyre në misionet ndërkombëtare të paqes dhe sigurisë.

Ceremonitë përfshijnë edhe ekspozita të pajisjeve ushtarake dhe vizita të hapura për qytetarët në bazat ushtarake. Kjo ngjarje është një simbol i krenarisë kombëtare dhe një mundësi për të frymëzuar brezat e rinj që të kontribuojnë në mbrojtjen e vendit. Përvjetori i Forcave të Armatosura nënvizon përkushtimin e Shqipërisë ndaj standardeve moderne të mbrojtjes dhe bashkëpunimit ndërkombëtar. Ngjarja është një moment historik që pasqyron lidhjen e fortë mes ushtrisë dhe popullit shqiptar.

## Shiko edhe 
* Forcat e Armatosura të Shqipërisë

## Referime
Bashkësia e Tarikateve të Kosovës

**Bashkësia e Tarikateve të Kosovës** (**BTK**) përfaqëson një grup organizatash dhe komunitetesh sufiste që ndjekin mësimet dhe traditat e tarikatit në kuadër të Islamit. Këto organizata janë të lidhura me praktikat e sufitizmit, që përqendrohen në adhurim, meditim dhe lidhje të thellë shpirtërore me Zotin përmes disiplinave dhe mësimeve të trashëguara nga figura të njohura të sufizmit.  

Tarikatet në Kosovë kanë një histori të gjatë dhe janë të lidhura me tradita të ndryshme kulturore dhe fetare që ndihmojnë në ruajtjen e unitetit dhe traditave islame në vend. Bashkësia e tyre përpiqet të nxisë tolerancën, bashkëjetesën dhe respektin ndërnacional përmes aktiviteteve kulturore dhe edukative. Sipas Ligjit për Lirinë Fetare dhe ndryshimeve të propozuara, Bashkësia e Tarikateve synon të njohë pozitat e saj juridike dhe të rregullojë funksionet nëpërmjet një administrate të re në kuadër të Zyrës së Kryeministrit.

## Shiko edhe 
* Bashkësia Islame e Kosovës

## Referime
Kopështi letrar

**Kopështi letrar** është revistë e përkohëshme, e përmuajshme, shoqërore e kulturore, botim i shoqërisë kulturore "Qarku letrar". Numri i saj i parë doli nga shtypi në 4 gusht 1918 dhe, për një vit, deri në korrik 1919, dolën në qarkullim 12 numra. Ajo u botua në Elbasan, nga shtypshkronja "Elbasani". 
parapamje|Faqja e parë e revistës "Kopështi letrar", nr. 2, shtator 1918  

## Përmbajtja 
Në këtë revistë letrare, foklorike dhe pedagogjike të organizuar në dhjetë rubrika që i përkasin kulturës, letërsisë dhe shëndetësisë u botuan shkrime të karakterit patriotik, të natyrës shkencore-popullore, materiale nga trashëgimia letrare e Kostandin Kristoforidhit, Dhaskal Todrit si dhe këngë popullore, legjenda, biografi etj. Aty botuan figura si: Aleksandër Xhuvani, Fot Papajani, Lef Nosi, Josif Haxhimima, Et'hem Haxhiademi, Emin Matraxhiu etj.    

### Të tjera 
Në fondin e bibliotekës publike "Qemal Baholli" Elbasan gjenden të gjithë numrat e kësaj gazete.

## Lidhje të jashtme 
Revista në format pdf në koleksionet digjitale të bibliotekës publike Elbasan. 

## Referime
Bojkoti i produkteve serbe në Shqipëri

**Bojkoti i produkteve serbe në Shqipëri** është një nismë e ndërmarrë nga grupe të ndryshme qytetare dhe organizata për të ndërgjegjësuar konsumatorët mbi ndikimin ekonomik dhe politik të produkteve serbe në tregun shqiptar. Ky bojkot ka motive të ndryshme, përfshirë solidaritetin me Kosovën dhe kundërshtimin ndaj politikave të Serbisë ndaj shqiptarëve.

Fushata të tilla përfshijnë shpërndarjen e thirrjeve në rrjetet sociale, organizimin e aktiviteteve publike dhe krijimin e listave të produkteve serbe për të inkurajuar konsumatorët që të zgjedhin alternativa lokale ose nga vende mike. Bojkoti shpesh theksohet në periudha tensionesh politike ose ekonomike në rajon.  

Nismëtarët e bojkotit argumentojnë se paratë e shpenzuara për produkte serbe fuqizojnë një ekonomi që ata e shohin si armiqësore ndaj interesave shqiptare. Në anën tjetër, kritikët e bojkotit vlerësojnë se ai mund të dëmtojë lirinë ekonomike dhe marrëdhëniet tregtare rajonale.  

Kjo nismë ka nxitur diskutime mbi rëndësinë e fuqizimit të prodhimeve vendase dhe rolit të konsumatorëve në promovimin e një ekonomie të qëndrueshme kombëtare. Fushata të tilla vazhdojnë të jenë një reflektim i ndërgjegjësimit qytetar dhe ndikimit të konsumatorëve në politikat ekonomike dhe diplomatike.

## Shiko edhe 
* Bojkoti i produkteve serbe në Kosovë

## Referime
Yoshua Bengio

**Yoshua Bengio** (shqip **Joshua Benxhio**) (lindur më 5 mars 1964) është një shkencëtar kompjuterik kanadez, i njohur për punën e tij mbi rrjetet nervore artificiale dhe të mësuarit e thellë.  Ai fitoi Çmimin Turing në vitin 2018, së bashku me Xhefri Hintonin dhe Jan LeKënin, për punën e tij mbi të mësuarit e thellë.  Aktualisht është profesor në Departamentin e Shkencave Kompjuterike dhe Kërkimeve Operacionale në Universitetin e Montrealit dhe drejtor shkencor i Institutit të Montrealit për Algoritmet e Mësimit (MILA).

## Shiko edhe 
* Inteligjenca Artificiale
* Të mësuarit makinerik
* Të mësuarit e thelluar

## Referime
Shpërndarja e pasurisë

parapamje|305x305px|Vendet sipas pasurisë totale (trilionë dollarë amerikan) sipas Credit Suisse (2022)
Shpërndarja e pasurisë është krahasimi i pasurisë midis anëtarëve ose grupeve të ndryshme brenda një shoqërie dhe shërben si një tregues i pabarazisë ekonomike.

Shpërndarja e pasurisë ndryshon nga shpërndarja e të ardhurave, pasi shqyrton shpërndarjen ekonomike të zotërimit të aseteve brenda një shoqërie dhe jo të ardhurat aktuale të anëtarëve të saj. Sipas Shoqatës Ndërkombëtare të Kërkimeve për të Ardhurat dhe Pasurinë, "*shpërndarja botërore e pasurisë është shumë më e pabarabartë sesa ajo e të ardhurave*".

Për të kuptuar më mirë çfarë nënkupton shpërndarja e pasurisë, duhet të shqyrtojmë vetë konceptin e pasurisë. Një përkufizim më i gjerë i pasurisë, i cili rrallë përdoret në matjen e pabarazisë, përfshin gjithashtu kapitalin njerëzor. Për shembull, përkufizimi gjithëpërfshirës i Kombeve të Bashkuara për pasurinë është një masë monetare që përfshin shumën e aseteve fizike, njerëzore dhe natyrore.

Para viteve 1960, të dhënat mbi shpërndarjen e pasurisë mblidheshin kryesisht nga taksat mbi pasurinë dhe pronat, ndërsa disa të dhëna të tjera sporadike mblidheshin nga palë të treta, por nuk ishin përfaqësuese. Rezultatet nga këto burime priren të tregojnë se shpërndarja e pasurisë ishte e pabarabartë dhe se trashëgimia materiale luante një rol të madh në krijimin e dallimeve të pasurisë dhe në kalimin e saj nga një brez në tjetrin. Kështu, kërkimet teorike të hershme mbi shpërndarjen e pasurisë u përpoqën të kuptojnë marrëdhëniet midis forcave kryesore që mund të shpjegonin përqendrimin e lartë të pasurisë dhe prirjen e saj për të rënë me kalimin e kohës.

## Referime
Universiteti i Nju Jorkut

**Universiteti i Nju Jorkut** është universiteti privat më i madh në Shtetet e Bashkuara i ndodhur në qytetin e Nju Jorkut.

Universiteti u themelua në vitin 1831 nga Albert Gallatin në Grinuiç, Nju Jork. Kampusi i tij është kryesisht përreth Washington Square Park-ut, Broduej dhe në qendër të Bruklinit. Universiteti është anëtar i Shoqatës së Universiteteve Amerikane, një rrjet i universiteteve kryesore të Amerikës së Veriut, që nga viti 1900.

Ai njihet kryesisht për fakultetet e tij të ekonomisë, drejtësisë, mjekësisë, shkencave kompjuterike, matematikës, filozofisë, shkencave politike dhe neuroshkencave. Për shkak të prestigjit dhe cilësisë së arsimit, universiteti konsiderohet në shumë aspekte i barabartë ose edhe superior ndaj universiteteve tradicionale të Ivy League-ës. Për këtë arsye, shpesh quhet një "New Ivy".

## Referime
Dhora Leka, kompozitorja e parë

## Dhora Leka, kompozitorja e parë 
Autori: Vasil S. Tole 

**Titulli:** *Dhora Leka, kompozitorja e parë*

**Shtëpia botuese:** *Graphic Line-01*

**Viti i botimit:** *2024*

**Nr. faqeve:** *303*

**ISBN:** 978-9928-482-65-5
__NOINDEX__
## Shikoni dhe 
https://www.youtube.com/watch?v=iZpptpCeTSk

## Referimet 
https://www.vasiltole.com/?product=1017

## Lidhjet e jashtme
Vjedhja e energjisë elektrike në Shqipëri

Vjedhja e energjisë elektrike është një sfidë e vazhdueshme në Shqipëri, e cila ndikon në stabilitetin e sistemit energjetik dhe në financat e operatorëve të furnizimit. Shkaqet kryesore përfshijnë gjendjen ekonomike të vështirë, mungesën e kontrollit efektiv dhe rrjetet e vjetruara që lejojnë lidhje të paligjshme. Kjo situatë jo vetëm që ndikon në humbje financiare, por rrit edhe kostot për konsumatorët që paguajnë energjinë në mënyrë të rregullt. Sidoqoftë, autoritetet kanë nisur masa për të adresuar këtë fenomen, përmes rritjes së kontrollit, përdorimit të teknologjisë së re dhe penalizimeve ligjore. Zbatimi i këtyre masave është i domosdoshëm për të garantuar një furnizim më të qëndrueshëm dhe për të rritur besueshmërinë në sistemin energjetik në Shqipëri.

Vjedhja e energjisë shkakton pabarazi shoqërore, ulë sigurinë e sistemit dhe rritë çmimin e kWh për konsumatorët në fund të muajit duke e fryrë faturën padrejtësisht.

## Llojet e vjedhjes 
### Vjedhjet nga qytetarët 
### Vjedhjet për përfitime financiare 
#### Vjedhjet për aparate të kriptovalutave 
## Dëmet ndaj kompanive të rrjetit energjetik 
## Dëmet ndaj shtetit shqiptar 
## Shiko edhe 
* Vjedhja e energjisë elektrike
* Vjedhja e energjisë elektrike në Kosovë

## Referime
Anthropic

**Anthropic PBC** është një startup amerikan që merret me inteligjencën artificiale. Ai hulumton dhe zhvillon IA për të "studiuar vetitë e saj të sigurisë në kufijtë teknologjik" dhe përdor këtë hulumtim për të zbatuar modele të sigurta dhe të besueshme për publikun. Anthropic ka zhvilluar një familje modelesh të mëdha gjuhësore (LLM), të quajtura Claude, si konkurrent i ChatGPT të OpenAI dhe Gemini të Google.

Anthropic u themelua në vitin 2021 nga ish-anëtarët e OpenAI, motra dhe vëllai Daniela dhe Dario Amodei. Në shtator 2023, Amazon njoftoi një investim deri në 4 miliardë dollarë, i ndjekur nga një shumë prej 2 miliardë dollarësh nga Google në muajin pasues.

## Shiko edhe 
* Claude
* ChatGPT
* Gemini

## Referime
Baki Jashari

**Baki Jashari** (lindur më 1960 në Prishtinë) është kompozitor, dirigjent dhe edukator muzikor kosovar, i cili drejtoi Filarmoninë e Kosovës nga viti 2006 deri në vitin 2024. 

Kreu shkollën e mesme të muzikës në Prishtinë dhe vazhdoi studimet për kompozim në Akademinë e Muzikës në Lubjanë, ku u diplomua më 1984. Në vitin 1985, absolvoi në Degën e Muzikologjisë.

Nga viti 1987 deri më 1990, Jashari drejtoi Korin Profesional të Radio Televizionit të Prishtinës, duke performuar në festivale të rëndësishme si Skena Muzikore e Prishtinës, Ditët e Muzikës Kosovare dhe Tribuna e Krijimtarisë Muzikore të ish-Jugosllavisë në Opati, Kroaci. Në periudhën 1990–2000, jetoi dhe punoi në Lubjanë, Slloveni, ku ishte pedagog i lëndëve teorike dhe dirigjent i Orkestrës Harkore të Shkollës së Muzikës. Me këtë orkestër koncertoi në Trieshtë, Vjenë, Barcelonë dhe Çikago. Ai drejtoi gjithashtu dy orkestra frymore, duke marrë pjesë në gara kombëtare dhe ndërkombëtare, ku fitoi vendin e parë në garat e orkestrave frymore në Veszprém, Hungari, në konkurrencë me 22 orkestra evropiane.

Që nga viti 2000, Jashari ligjëron lëndët Harmoni dhe Analizë Harmonike në Fakultetin e Arteve në Prishtinë. Një nga momentet kulmore të karrierës së tij ishte dirigjimi i koncertit historik në Vatikan-Romë më 2016, me rastin e shenjtërimit të Nënës Terezë. 

Si kompozitor, veprat e tij përfshijnë krijime korale, vokalo-instrumentale, orkestrale dhe simfonike. Ndër veprat e tij më të spikatura janë “Passacaglia” për orkestër harkore; “Pakëz në ëndërr...” për kor dhe recitues; “Lutje” për soprano dhe piano; dhe “Simfoniettain due tempi” për orkestër simfonike.

Nga viti 2006 deri më 2024, Baki Jashari shërbeu si Drejtor i Filharmonisë së Kosovës,

## Jeta personale 
Gruaja e Jasharit, Elife Podvorica, dhe vajza e tij, Arta Jashari, janë të dyja soprano. Jashari është i prekur nga diabeti dhe një sëmundje në zemër, dhe vuajti nga COVID-19 në vitin 2020.

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* Shkrimi i Kosovo 2.0 për drejtimin e tij të koncertit të mbajtur për shpalljen e pavarësisë së Kosovës
Autoriteti Kombëtar i Ushqimit (Shqipëri)

**Autoriteti Kombëtar i Ushqimit (AKU)** është një agjenci qeveritare nën mbikëqyrjen e Ministrisë Shqiptare të Bujqësisë dhe Zhvillimit Rural. Kjo agjenci është përgjegjëse për sigurimin e sigurisë ushqimore të vendit si dhe stabilitetin e furnizimit dhe çmimit të ushqimeve.

## Referime
Teoria e rikapitullimit

**Teoria e rikapitulimit**, e quajtur edhe **ligji biogjenetik** ose **paralelizmi embriologjik** - shpesh i shprehur duke përdorur frazën e Ernst Haeckel " **ontogjeneza ripërmbledh filogjeninë** " - është një hipotezë historike se zhvillimi i embrionit të një kafshe, nga fekondimi deri në shtatzani ose lindje ( ontogjeneza ), kalon nëpër faza që ngjajnë ose përfaqësojnë faza të njëpasnjëshme të rritjes dhe zhvillimit deri në evolucion të paraardhësve të largët të kafshës ( filogjenia ). Ai u formulua në vitet 1820 nga Étienne Serres bazuar në veprën e Johann Friedrich Meckel, sipas të cilit njihet edhe si **ligji Meckel-Serres** .
Meqenëse embrionet gjithashtu evoluojnë në mënyra të ndryshme, mangësitë e teorisë ishin njohur nga fillimi i shekullit të 20-të dhe ajo ishte zhvendosur në "mitologji biologjike"  nga mesi i shekullit të 20-të. 

Analogjitë e teorisë së rikapitullimit janë formuluar në fusha të tjera, duke përfshirë zhvillimin kognitiv  dhe kritikën muzikore . 

## Shih edhe 
* Teoria kognitive

## Referime
Intensiteti i zërit

**Intensiteti i zërit**, i njohur gjithashtu si **intensiteti akustik**, përcaktohet si fuqia e bartur nga valët e zërit për njësi sipërfaqe në një drejtim pingul me atë zonë. Njësia SI e intensitetit, e cila përfshin intensitetin e zërit, është vat për metër katror (W/m 2 ). Një aplikim është matja e zhurmës së intensitetit të zërit në ajër në vendndodhjen e dëgjuesit si një sasi energjie e zërit. 

Niveli i intensitetit të zërit është një shprehje logaritmike e intensitetit të zërit në lidhje me një intensitet referencë.

Intensiteti i zërit nuk është e njëjta sasi fizike si presioni i zërit . Dëgjimi i njeriut është i ndjeshëm ndaj presionit të zërit i cili lidhet me intensitetin e zërit. Në elektronikën audio të konsumit, dallimet e nivelit quhen dallime "intensiteti", por intensiteti i zërit është një sasi e përcaktuar në mënyrë specifike dhe nuk mund të ndihet nga një mikrofon i thjeshtë.

## Shih edhe 
* Intensiteti

## Referime
Gjimnazi "Bedri Pejani"

**Gjimnazi "Bedri Pejani"** ose **Gjimnazi i Pejës** është themeluar në vitin 1946 dhe sot mban emrin e heroit Bedri Pejani ndërsa ndodhet në qytetin e Pejës. 

## Vështrim 
Gjimnazi i Pejës paraqet një ndër institucionet më të rëndësishme arsimore në Kosovë, që është themeluar në vitin 1946 si gjimnaz real shtetëror. Ky institucion trashëgoi traditën arsimore të pararendësve të tij: idadisë turke të themeluar në vitin 1908, gjimnazit malazez të vitit 1913, gjimnazit jugosllav të vitit 1919 dhe degës liceale shqiptare të hapur në vitin 1941 gjatë administratës italiane. Këto institucione krijuan një bazë të rëndësishme për zhvillimin e arsimit të mesëm në Pejë.

Në vitin 1955, gjimnazi u konsolidua si një shkollë e mesme katërvjeçare ndërsa në vitin shkollor 1959/60, ai ofronte tri drejtime kryesore: atë shoqëror, natyror dhe pedagogjik, duke adresuar nevojat e ndryshme të arsimimit në atë kohë. Me reformën arsimore të vitit 1977/78, gjimnazi pësoi ndryshime strukturore, duke u ndarë në dy faza dhe duke ofruar drejtime të specializuara si kulturologjia, biologjia, shëndetësia, kimi-teknologjia dhe matematikor-teknik. Kjo strukturë u ruajt deri në vitin shkollor 1987/88, kur të dyja fazat u bashkuan në një sistem të unifikuar.

Periudha e viteve 1991-1999 shënoi një nga sfidat më të vështira për këtë institucion. Për shkak të administratës së dhunshme serbe, mësimi në gjuhën shqipe u dëbua nga ambientet e shkollës, dhe procesi mësimor për nxënësit shqiptarë u organizua në kushte të vështira, kryesisht në shtëpi private që shërbyen si shkolla alternative. Ky veprim ishte pjesë e rezistencës së popullit shqiptar për të ruajtur arsimin dhe identitetin kombëtar.

Pas vitit 1999, gjimnazi rifitoi funksionin e tij të plotë dhe vazhdoi të zhvillojë mësim në gjuhën shqipe dhe bosnjane. Sot, Gjimnazi "Bedri Pejani" në Pejë mbetet një shtyllë e rëndësishme e arsimit të mesëm në Kosovë, duke ofruar një arsim dhe edukim cilësor dhe një mjedis që inkurajon zhvillimin intelektual, kulturor dhe profesional të të rinjve. Ai vazhdon të ruajë traditën e tij, ndërsa përpiqet të përmbushë nevojat e shoqërisë moderne dhe të sfidave të reja që sjell koha.

## Shih edhe 
* Arsimi në Pejë
* Arsimi në Kosovë
* Historia e arsimit shqiptar

## Referime
Paskali (njësi)

parapamje|Një lexim i matësit të presionit në psi (shkalla e kuqe) dhe kPa (shkalla e zezë).
**Paskali** (ang. *pascal*, shkurtesa *Pa*) është njësia matëse e presionit në Sistemin Ndërkombëtar të Njësive (SI).  Është emërtuar kështu në nder të filozofit, fizikanit dhe matematikanit francez, Blaise Pascal.

Paskali përcaktohet si i barabartë me presionin që shkakton një forcë prej 1 njutoni (*N*) mbi një sipërfaqe prej një metër katror (*m²*). Kjo është një njësi mjaft e vogël, prandaj në praktikë përdoren shumëfishat e saj, si kilopaskali (1 *kPa* = 1000 *Pa*) dhe hektopaskali (1 *hPa* = 100 *Pa*).

Presioni atmosferik është i barabartë, në nivelin e detit dhe në temperaturën 25°C, me 101,325 Pa.

1 \, \text{Pa} = \frac{1 \, \text{N}}{\text{m}^2} = \frac{1 \, \text{kg}}{\text{m} \cdot \text{s}^2}

## Vlerat në njësi të tjera 
## Referime
Yiğit Koçak

**Bilal Yiğit Koçak** (lindi më 12 tetor 1995) është një aktor turk.

## Jeta dhe karriera
Koçak ka lindur më 12 tetor 1995 në Samsun. Ai mori pjesë në Samsun Anadolu Lisesi. Më pas ai studioi në Universitetin Bahçeşehir.

Ai bëri debutimin e tij në serialin televiziv *Seni Kimler Aldı* më 2017. Koçak më pas mori një rol në *Kimse Bilmez* më 2019. Ai u përfshi gjithashtu në serialin *Gel Dese Aşk* më 2020. Ai luajti personazhin e Omer Eren në serialin televiziv *Kardeşlerim*, i cili u transmetua midis 2021 dhe 2024. Ai u nominua gjithashtu për aktorin më të mirë në Altın Kelebek Awards 2022. Në vitin 2024, ai ndau rolet kryesore me Eylül Tumbar në filmin *Bir Ömrün Sonbaharı*

## Filmografia
## Referime
Shkolla me ndërrime

**Shkolla me ndërrime** është një lloj shkolle që funksionon në dy ndërrime, me një grup nxënësish që bëjnë mësimin në ndërtesë herët gjatë paraditës dhe një grup të dytë nxënësish më vonë gjatë pasditës. Qëllimi i një shkolle me dy ndërrime është të rrisë kapacitetin e nxënësve që mund të mësohen aty pa pasur nevojë të ndërtohet një ndërtesë tjetër. Për të shmangur klasat e mbushura me njerëz, një shkollë mund të miratojë një sistem me ndërrime të dyfishta pa reduktuar kohën aktuale të studimit të studentit.

## Referime
Libri i Jubilejeve

**Libri i Jubilejeve** është një tekst i lashtë apokrif hebre me 50 kapituj (1341 vargje), i konsideruar kanonik nga Kisha Ortodokse Etiopiane Tewahedo, si dhe nga Beta Israel (hebrenjtë etiopianë). Jubiletë konsiderohen si një nga pseudepigrafët nga kishat lindore ortodokse, katolike dhe protestante. Përveç komunitetit Beta Israel, libri nuk konsiderohet kanonik brenda asnjë prej emërtimeve të Judaizmit.

Ajo ishte e njohur për të krishterët e hershëm, siç dëshmohet nga shkrimet e Epifanit, Justin Martirit, Origjenit, Diodorit të Tarsusit, Isidorit të Aleksandrisë, Isidorit të Seviljes, Eutichius të Aleksandrisë, Gjon Malalas, George Syncellus dhe George Kedrenos. Teksti u përdor gjithashtu nga komuniteti që mblodhi rrotullat e Detit të Vdekur. Nuk dihet se ka mbijetuar asnjë version i plotë hebraisht, greqisht ose latinisht, por versioni Geʽez është një përkthim i saktë i fragmenteve në hebraishten biblike që gjenden në rrotullat e Detit të Vdekur.

Libri i Jubileut paraqet një "histori të ndarjes së ditëve të ligjit dhe të dëshmisë, të ngjarjeve të viteve, të javëve të tyre (viteve), të jubilenjve të tyre gjatë gjithë viteve të botës, si Zoti i foli Moisiut në malin Sinai kur ai u ngjit për të marrë tabelat e ligjit dhe të urdhërimit" siç iu zbulua Moisiut (përveç Tevratit ose "Udhëzimit") nga engjëjt ndërsa ai ishte në malin Sinai për dyzet ditë e dyzet net. Kronologjia e dhënë në Jubile bazohet në shumëfishat e shtatë. Viti jubilar është viti që pason kalimin e shtatë "javëve të viteve" (shtatë cikle të viteve sabatike, ose 49 vjet gjithsej), në të cilat është ndarë e gjithë koha.

## Shiko edhe 
* Bibla
* Bibla hebreje

## Referime
Religjiocentrizmi

**Religjiocentrizmi** përkufizohet si "bindje se feja e një personi është më e rëndësishme ose më e lartë se fetë e tjera". Në analogji me etnocentrizmin, religjiocentrizmi është një term neutral ndaj vlerave për qëndrimin psikologjik.

## Terminologjia 
Neologjizma *religiocentrizmi* kombinon *religio*- (p.sh., religiofobinë) dhe -*centrizmin* (p.sh., eurocentrizmin). Derivimet përfshijnë *religjiocentrike* ose *religjio-centrike*.

Megjithëse origjina e saktë e religjiocentrizmit dhe religjiocentrizmit mbeten të paqarta, fjalët janë përdorur që nga fillimi i shekullit të 20-të. Ekonomisti amerikan Adrian Augustus Holtz përshkroi se si reformat e hershme të shkollave gjermane "u kryen në një mënyrë që lejonte një sistem arsimor me qendër fenë". Rruga kryesore e Sinclair Lewis tha: "Maud Dyer ishte neurotike, fetare, e venitur; emocionet e saj ishin të lagështa dhe figura e saj ishte josistematike".

Termi *kristocentrik* teologjikisht do të thotë "forma të krishterimit që përqendrohen në mësimin e Jezu Krishtit", por ndonjëherë përdoret si një sinonim afërsisht i *religiocentrik*. Për shembull, "Pa marrë parasysh se ku shfaqet, kristocentrizmi i sponsorizuar nga qeveria, apo edhe religjiocentrizmi, minon idealet e këtij kombi."

## Shiko edhe 
* Feja

## Referime
Të drejtat e njeriut në Greqi

**Të drejtat e njeriut në Greqi** vezhgohen nga organizata të ndryshme. Vendi është nënshkrues i Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut, Konventës së Gjenevës në lidhje me Statusin e Refugjatëve dhe Konventës së Kombeve të Bashkuara kundër Torturës. Kushtetuta greke garanton gjithashtu të drejtat themelore të njeriut për të gjithë qytetarët grekë.

## Shiko edhe 
* Shqiptarofobia në Greqi
* Të drejtat e njeriut në Shqipëri

## Referime
Zgjidhja me një shtet

parapamje|Harta e Izraelit që tregon Bregun Perëndimor, Rripin e Gazës dhe Lartësitë Golan.
**Zgjidhja e një shteti** është një qasje e propozuar për procesin e paqes Izrael-Palestinë. Kjo parashikon krijimin e një shteti të vetëm brenda kufijve të asaj që ishte Palestrina e Mandatuar midis 1920 dhe 1948, sot që përbëhet nga territori i bashkuar i Izraelit (përjashtuar Lartësitë e Golanit të aneksuara) dhe Shtetit të Palestinës (Bregu Perëndimor dhe Rripi i Gazës). Termi **realiteti i një shteti** përshkruan besimin se situata aktuale e konflikti Izrael-Palestinë në terren është ajo e një shteti . Zgjidhja e një shteti ndonjëherë njihet si **shteti bi-nacional**, për shkak të shpresës se ajo do të ofrojë suksesshëm vetëvendosje për Izraelitët dhe Palestinienët në një shtet, duke u dhënë të dy popujve pavarësi dhe akses të plotë në të gjithë territorin.

Modele të ndryshme janë propozuar për zbatimin e zgjidhjes së një shteti. Një nga këto modele është shteti unitar, i cili do të përfshinte një qeveri të vetme me qytetari dhe të drejta të barabarta për çdo grup etnik dhe fetar në tokë, Një model tjetër kërkon që Izraeli të aneksojë Bregun Perëndimor dhe ta integrojë atë si një rajon autonom palestinez. Një katërt model, i përshkruar nga lëvizja paqeruajtëse Izrael-Palestinë A Land for All, përfshin krijimin e një konfederate ku shtetet izraelite dhe palestineze do të ndanin pushtetin në disa fusha dhe do t'u jepnin të drejtën e qëndrimit izraelitëve dhe palestinezëve në shtetin e njëri-tjetrit.

Edhe pse gjithnjë e më shumë po diskutohet në qarqet akademike, zgjidhja e një shteti ka mbetur jashtë fushës së përpjekjeve diplomatike zyrtare për zgjidhjen e konfliktit, pasi ajo ka qenë historikisht e zëvendësuar nga zgjidhja e dy shteteve. Sipas sondazhit më të fundit të përbashkët të Pulsit Palestinezo-Izraelit në vitin 2023, mbështetja për një zgjidhje demokratike të një shteti është 23% mes palestinezëve dhe 20% mes Hebrenjve izraelitë. Një zgjidhje e një shteti jo të barabartë dhe jo demokratike mbetet më popullore mes të dyja grupeve, e mbështetur nga 30% e palestinezëve dhe 37% e hebrenjve izraelitë. Një sondazh palestinez në shtator 2024 zbuloi se vetëm 10% e të anketuarve mbështetën një shtet të vetëm që do të ofronte të drejta të barabarta për të dyja palët, izraelitët dhe palestinezët.

## Shiko edhe 
* Zgjidhja me dy shtete

## Referime
Zgjidhja me dy shtete (Qipro)

.]]
**Zgjidhja me dy shtete** për mosmarrëveshjen e Qipros i referohet ndarjes së propozuar të përhershme të ishullit të Qipros në një shtet qipriot turk në veri dhe një shtet qipriot grek në jug, në krahasim me propozimet e ndryshme për ribashkim që janë sugjeruar që nga ajo kohë. ishulli u nda në dysh nga pushtimi turk i vitit 1974. Zgjidhja me dy shtete do të sillte legalizimin e status quo-së, ku grekët qipriotë qeverisin pjesën jugore të ishullit dhe turqit qipriotë qeverisin pjesën veriore, kjo e fundit nga e cila aktualisht nuk njihet nga asnjë vend tjetër përveç Turqisë.

Njohja e Republikës Turke të Qipros Veriore si një shtet më vete, siç kërkohet nga një zgjidhje me dy shtete, është refuzuar me vendosmëri si nga Kombet e Bashkuara ashtu edhe nga Bashkimi Evropian. Ky refuzim bazohet në parimet e ruajtjes së integritetit territorial dhe sovranitetit sipas ligjit ndërkombëtar dhe rezolutave të OKB-së. Bashkimi Evropian ka deklaruar se "kurrë, kurrë" nuk do të pranojë një zgjidhje me dy shtete për Qipron.

Më 14 dhjetor 2019, Ministri i Jashtëm i Qipros Veriore Kudret Özersay tha se një zgjidhje me dy shtete për këtë çështje ishte "afër dorës". Më 23 shkurt 2020, Ersin Tatar, i cili në atë kohë ishte kryeministër i Qipros Veriore dhe u zgjodh president i saj tetë muaj më vonë, tha se "një martesë e detyruar nuk mund të jetë e suksesshme". Ai shtoi: "Ne jemi të ndryshëm, ne flasim turqisht dhe ata flasin greqisht. Ne jemi myslimanë dhe ata janë të krishterë. Brezi i ri nuk e njeh fare njëri-tjetrin. Një fëmijë që ishte 10 vjeç në 1974 tani është 55 vjeç, ka nipër e mbesa. Jemi të ndarë”.

## Shiko edhe 
* Zgjidhja me dy shtete
* Zgjidhja me një shtet

## Referime
Mosha e martesës

**Mosha e martesës**, është mosha e përgjithshme, një moshë ligjore ose mosha minimale e martesës. Mosha dhe parakushtet e tjera për martesën ndryshojnë ndërmjet juridiksioneve, por në shumicën dërrmuese të juridiksioneve, mosha e martesës si e drejtë përcaktohet në moshën madhore. Megjithatë, shumica e juridiksioneve lejojnë martesën në një moshë më të re me miratim prindëror ose gjyqësor, veçanërisht nëse femra është shtatzënë. Midis shumicës së kulturave indigjene, njerëzit martohen në moshën pesëmbëdhjetëvjeçare, në moshën e pjekurisë seksuale si për mashkullin ashtu edhe për femrën. Në kulturat e industrializuara, mosha e martesës është zakonisht 18 vjeç, por ka ndryshime dhe mosha e martesës nuk duhet të ngatërrohet me moshën madhore ose moshën e pëlqimit, megjithëse mund të jenë të njëjta.

55 palët në Konventën e vitit 1962 mbi pëlqimin për martesë, moshën minimale për martesë dhe regjistrimin e martesave kanë rënë dakord të përcaktojnë një moshë minimale martese me ligj, për të anashkaluar ligjet dhe traditat zakonore, fetare, fisnore. Kur mosha e martesës sipas ligjit të një bashkësie fetare është më e ulët se ajo sipas ligjit të vendit, ligji i shtetit mbizotëron. Megjithatë, disa bashkësi fetare nuk e pranojnë supremacinë e ligjit shtetëror në këtë aspekt, gjë që mund të çojë në martesë të fëmijëve ose martesë të detyruar. 123 palët në Konventën Plotësuese të vitit 1956 për Heqjen e Skllavërisë kanë rënë dakord të miratojnë një moshë minimale "të përshtatshme" të përshkruar për martesë. Në shumë vende në zhvillim, recetat zyrtare të moshës qëndrojnë thjesht si udhëzime. UNICEF, Organizata e Kombeve të Bashkuara për Fëmijët, e konsideron martesën e të miturit (fëmijë ligjor), një personi nën moshën madhore, si martesë të fëmijëve dhe shkelje të të drejtave.

Deri kohët e fundit, mosha minimale e martesës për femrat ishte më e ulët në shumë juridiksione sesa për meshkujt, me premisën se femrat maturohen në një moshë më të hershme se meshkujt. Ky ligj është parë nga disa si diskriminues, kështu që në shumë vende mosha e martesës së femrave është rritur në të barabartë me atë të meshkujve.

## Shiko edhe 
* Martesa
* Mosha madhore

## Referime
Shkalla Ndërkombëtare e Ngjarjeve Bërthamore dhe Radiologjike

**Shkalla Ndërkombëtare e Ngjarjeve Bërthamore dhe Radiologjike** u prezantua në vitin 1990 nga Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë Bërthamore për të mundësuar komunikimin e shpejtë të informacionit të rëndësishëm të sigurisë në rast aksidentesh bërthamore.

Shkalla synohet të jetë logaritmike, e ngjashme me shkallën e magnitudës së momentit që përdoret për të përshkruar magnitudën krahasuese të tërmeteve. Çdo nivel në rritje përfaqëson një aksident afërsisht dhjetë herë më të rëndë se niveli i mëparshëm. Krahasuar me tërmetet, ku intensiteti i ngjarjes mund të vlerësohet në mënyrë sasiore, niveli i ashpërsisë së një fatkeqësie të shkaktuar nga njeriu, siç është aksidenti bërthamor, i nënshtrohet më shumë interpretimit. Për shkak të këtij subjektiviteti, niveli INES i një incidenti caktohet shumë pas faktit. Prandaj, shkalla synon të ndihmojë në vendosjen e ndihmave për katastrofa.

## Shiko edhe 
* Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë Bërthamore

## Referime
Konflikti Irako-Kurd

parapamje|300x300px|Refugjatët kurdë në kampet përgjatë kufirit Turqi-Irak, 1991.
**Konflikti Irakiano-Kurd** është një seri luftërash, kryengritjesh dhe mosmarrëveshjesh midis Kurdëve dhe autoritetit qendror të Irakut, i cili filloi në shekullin e 20-të, pak pas humbjes së Perandoria Osmane në Lufta e Parë Botërore. Disa e shohin fillimin e këtij konflikti në tentativën e Mahmud Barzanji për të krijuar një Mbretëria e Kurdistanit të pavarur, ndërsa të tjerë e lidhin këtë konflikt vetëm me kryengritjen post-1961 të Barzanëve. 

Që nga pushtimi i Irakut nga SHBA dhe miratimi i federalizmit në vitin 2005 dhe njohja e Rajoni i Kurdistanit (KRI) si një rajon federal në Kushtetutën e Irakut, numri dhe shkalla e përplasjeve të armatosura midis qeverisë qendrore të Irakut dhe kurdëve ka rënë. Megjithatë, ka ende çështje të pazgjidhura që vazhdojnë të shkaktojnë përplasje, siç janë territoret e diskutueshme të Irakut verior dhe e drejta për të eksportuar naftë dhe gaz, çka ka çuar në mosmarrëveshje të herëpashershme dhe përplasje të armatosura. Në shtator 2023, pas një serie masash ndëshkuese nga qeveria qendrore e Irakut kundër KRI, Masrour Barzani dërgoi një letër Presidentit të Shteteve të Bashkuara Joseph Biden duke shprehur shqetësime për një mundësi rëniesh të Rajonit të Kurdistanit dhe duke kërkuar ndërhyrjen e Shtetet e Bashkuara. Në mars 2024, pas disa vendimesh gjyqësore të lëshuara kundër Rajonit të Kurdistanit nga Gjykata e Lartë e Irakut, autoritetet kurde në Irak shprehën pakënaqësi ndaj asaj që ata e përshkruan si një kalim të qartë të sistemit politik të Irakut nga një shtet unitar në një sistem qendrorist.

## Shiko edhe 
* Konflikti Kurdo-Turk
* Separatizmi kurd në Iran

## Referime