Materializmi dialektik

**Materializmi dialektik** është një teori materialiste e bazuar në shkrimet e Karl Marksit dhe Friedrich Engels-it që ka gjetur aplikime të gjera në një sërë disiplinash filozofike duke filluar nga filozofia e historisë në filozofinë e shkencës. Si një filozofi materialiste, dialektika marksiste thekson rëndësinë e kushteve të botës reale dhe praninë e kontradiktave funksionale brenda dhe midis marrëdhënieve shoqërore, të cilat rrjedhin, por nuk kufizohen në, nga kontradiktat që ndodhin në klasën sociale, ekonominë e punës dhe ndërveprimet socio-ekonomike.Brenda marksizmit, një kontradiktë është një marrëdhënie në të cilën dy forca kundërshtojnë njëra-tjetrën, duke çuar në zhvillimin e ndërsjellë.:256 

Për ndryshim nga këndvështrimi idealist i dialektikës hegeliane, këndvështrimi materialist i dialektikës marksiste thekson se kontradiktat në dukuritë materiale mund të zgjidheshin me analizë dialektike, nga e cila sintetizohet zgjidhja që zgjidh kontradiktën, duke ruajtur thelbin e dukurive. Marksi propozoi se zgjidhja më efektive për problemet e shkaktuara nga kontradikta ishte adresimi i kontradiktës dhe më pas riorganizimi i sistemeve të organizimit shoqëror që janë rrënja e problemit.

Materializmi dialektik njeh evolucionin e botës natyrore dhe rrjedhimisht shfaqjen e cilësive të reja të të qenit njerëzor dhe të ekzistencës njerëzore. Engelsi përdori njohuritë metafizike se niveli më i lartë i ekzistencës njerëzore buron dhe është i rrënjosur në nivelin më të ulët të ekzistencës njerëzore. Se niveli më i lartë i qenies është një rend i ri me ligje të pakalueshme dhe se evolucioni qeveriset nga ligjet e zhvillimit, të cilat pasqyrojnë vetitë themelore të *materies në lëvizje*.

Në vitet 1930, në Bashkimin Sovjetik, libri *Materializmi Dialektik dhe Historik* (1938), i Jozef Stalinit, parashtronte formulimin sovjetik të materializmit dialektik dhe të materializmit historik, të cilat mësoheshin në sistemin arsimor sovjetik. Në Republikën Popullore të Kinës, një tekst analog ishte eseja *Mbi Kontradiktën* (1937), e Mao Ce Dunit, e cila ishte një dokument themelor i Maoizmit. 

## Termi 
Termi *materializëm dialektik* u krijua në vitin 1887 nga Joseph Dietzgen, një socialist që korrespondonte me Marksin, gjatë dhe pas Revolucionit të dështuar gjerman të 1848-ës. Përmendja e rastësishme e termit "materializëm dialektik" gjendet gjithashtu në biografinë *Frederick Engels*, nga filozofi Karl Kautsky, shkruar në 1899. Vetë Marksi kishte folur për "konceptimin materialist të historisë", i cili më vonë u referua si " materializmi historik " nga Engelsi. Engelsi "zhvilloi në thelb dialektikën materialiste" në veprën e tij të paplotë të vitit 1883 *Dialektika e Natyrës*. Georgi Plekhanov, babai i marksizmit rus, përdori për herë të parë termin "materializëm dialektik" në 1891 në shkrimet e tij mbi Georg Wilhelm Friedrich Hegel dhe Marksin.  Stalini më tej përcaktoi dhe përcaktoi materializmin dialektik dhe historik si botëkuptimin e marksizëm-leninizmit, dhe si një metodë për të studiuar shoqërinë dhe historinë e saj.

## Sfondi historik 
Marksi dhe Engelsi nisën secili moshën e tyre të rritur si Hegelianë të Rinj, një nga disa grupe intelektualësh të frymëzuar nga filozofi Hegel. Teza e doktoraturës së Marksit, *Dallimi ndërmjet filozofisë demokratike dhe epikuriane të natyrës*, kishte të bënte me atomizmin e Epikurit dhe Demokritit, i cili konsiderohet si themeli i filozofisë materialiste. Marksi ishte gjithashtu i njohur me teorinë e Lucretius-it për *klinikën.*

Marksi dhe Engelsi arritën të dy në përfundimin se filozofia hegeliane, të paktën siç u interpretua nga ish-kolegët e tyre, ishte shumë abstrakte dhe po keqzbatohej në përpjekjet për të shpjeguar padrejtësinë sociale në vendet e industrializuara së fundmi si Gjermania, Franca dhe Mbretëria e Bashkuar, e cila ishte një shqetësim në rritje në fillim të viteve 1840, siç ilustrohet nga Dicken.

Materializmi dialektik është një aspekt i subjektit më të gjerë të materializmit, i cili pohon epërsinë e botës materiale: me pak fjalë, materia i paraprin mendimit. Materializmi është një filozofi realiste e shkencës,  që thotë se bota është materiale; se të gjitha fenomenet në univers përbëhen nga "materia në lëvizje", ku të gjitha gjërat janë të ndërvarura dhe të ndërlidhura dhe zhvillohen sipas ligjit natyror; se bota ekziston jashtë vetëdijes dhe pavarësisht nga perceptimi i njerëzve për të; se mendimi është një pasqyrim i botës materiale në tru dhe se bota është *në parim* e njohshme.

Marksi kritikoi materializmin klasik si një filozofi tjetër idealiste – idealiste për shkak të kuptimit të tij transhistorik të konteksteve materiale. Hegeliani i ri Ludwig Fouerbach kishte hedhur poshtë filozofinë idealiste të Hegelit dhe kishte mbrojtur materializmin.  Pavarësisht se ishte i ndikuar fuqishëm nga Fojerbahu, Marksi e hodhi poshtë versionin e materializmit të Fojerbahut (materializmi antropologjik) si jokonsistent. Shkrimet e Engels-it, veçanërisht *Anti-Dühring* (1878) dhe *Dialektika e Natyrës* (1875–82), ishin burimi i doktrinave kryesore të materializmit dialektik.
## Referime