Hapësira e Përbashkët Evropiane e Aviacionit

parapamje|300x300px|Vendet anëtare të HPEA janë paraqitur në nuanca të errëta dhe mesatare.
**Hapësira apo Zona e Përbashkët Evropiane e Aviacionit** (**HPEA**) (ang. European Common Aviation Area Agreement apo **ECAA** ) është një treg i përbashkët në shërbimet e aviacionit.

Marrëveshja është e bazuar në qasje të lirë në treg, liri të themelimit, kushte të barabarta të konkurrencës, dhe rregullave të përbashkëta në fushat e sigurisë, sigurimit, menaxhimit të trafikut ajror, rregullave sociale dhe të mjedisit.

HPEA do të arrij një shtrirje të plotë të tregut të brendshëm të transportit ajror të BE-së në rajon. Kjo nënkupton liberalizimin e plotë të trafikut ajror ndër-kufitar mes të gjithë nënshkruesve të marrëveshjes. HPEA do të arrij një shtrirje të plotë të tregut të brendshëm të transportit ajror të BE-së në rajonin e Ballkanit. Nëse palët  e asociuara përmbushin detyrimet e tyre në lidhje me adoptimin e rregullave ligjore, ato kanë të drejtë të marrin pjesë në Tregun e Përbashkët të transportit ajror të BE-së nën kushte të barabarta. Në maj 2023 të gjitha palët ende ishin në fazën e parë të implementimit.

Marrëveshjet HPEA u nënshkrua më 5 maj 2006 në Salzburg, Austri ndërmjet BE-së dhe disa vendeve të treta. Marrëveshja u ndërtua mbi *acquis communautaire* të BE-së dhe Zonën Ekonomike Evropiane (EEA). HPEA liberalizon industrinë e transportit ajror duke lejuar çdo kompani nga çdo shtet anëtar i HPEA-së të fluturojë ndërmjet aeroporteve të çdo shteti anëtar të HPEA-së pa procedura administrative shtesë, sikur të ishin fluturime të brendshme.
parapamje|300x300px| Shtetet e ECAA dhe marrëveshjet e aviacionit EMAA.&nbsp;&nbsp;shtetet themeluese të HPEA

## Anëtarësia 
Marrëveshja HPEA u nënshkrua më 9 qershor 2006, nga pothuajse të gjithë 27 anëtarët e BE-së, vetë Bashkimi Evropian, Shqipëria, Bosnja dhe Hercegovina, Kroacia, Islanda, Mali i Zi, Maqedonia e Veriut, Norvegjia, Serbia si dhe Kosova (përmes UNMIK-ut si përfaqësues i Kosovës sipas rezolutës 1244 të Këshillit të Sigurimit). Dy vendet e fundit anëtare të BE-së që e nënshkruan atë ishin Sllovakia dhe Letonia përkatësisht më 13 qershor 2006 dhe 22 qershor 2006.

### Zgjerimet 
Marrëveshje të mëtejshme për t'u bashkuar me Zonën e Përbashkët të Aviacionit u janë ofruar anëtarëve të Partneritetit Lindor të BE-së.

* Gjeorgjia nënshkroi një marrëveshje më 2 dhjetor 2010.
* Moldavia nënshkroi më 26 qershor 2012.
* Ukraina dhe BE nënshkruan një marrëveshje për Hapësirën e Përbashkët të Aviacionit më 12 tetor 2021, si pjesë e samitit të 23-të Ukrainë-BE në Kiev. Kryeministri i Ukrainës Denys Shmyhal, ambasadori i Sllovenisë (atëherë Presidenca e BE-së) në Ukrainë Tomaž Mentzin dhe shefi i Shërbimit të Jashtëm të BE-së Josep Borrell nënshkruan marrëveshjen.
* Armenia filloi negociatat për t'u anëtarësuar pasi një marrëveshje e re e partneritetit Armeni-BE u nënshkrua në shkurt 2017. Armenia dhe BE përfunduan negociatat më 15 nëntor 2021, me nënshkrimin e një Marrëveshjeje për Zonën e Përbashkët të Aviacionit ndërmjet dy palëve në një ceremoni në Bruksel.

## Marrëveshjet Euro-Mesdhetare të Aviacionit (EMAA) 
Për më tepër, një sistem i marrëveshjeve të asocimit me HPEA është miratuar për vendet e partneritetit mesdhetar.

* Maroku nënshkroi Marrëveshjen e saj Euro-Mesdhetare të Aviacionit (EMAA) me BE-në më 12 dhjetor 2006 me Mbretërinë e Marokut.
* Jordania nënshkroi Marrëveshjen e saj të Aviacionit Euro-Mesdhetar (EMAA) me BE-në më 15 dhjetor 2010.
* Izraeli nënshkroi Marrëveshjen e tij Euro-Mesdhetare të Aviacionit (EMAA) me BE-në më 10 qershor 2013.

## Brexit 
Për shkak se Mbretëria e Bashkuar është larguar nga Bashkimi Evropian (Brexit), Mbretëria e Bashkuar nuk është më pjesë e Hapësirës së Përbashkët Evropiane të Aviacionit.

## Shiko gjithashtu 
* Qiell i vetëm evropian

## Lidhje të jashtme 
* Marrëveshja për Zonën e Përbashkët Evropiane të Aviacionit
* Single European Sky – Faqja e internetit e Komisionit Evropian
* Uebfaqja e Single European Sky – EUROCONTROL 
* [Marrëveshja shumëpalëshe për krijimin e një zone të përbashkët evropiane të aviacionit](http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:22006A1016(01):EN:HTML)

## Referime