open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Shoqata “Polifonia shqiptare”

**Shoqata “Polifonia shqiptare”** është një organizatë kulturore e themeluar në vitin 1995 , e cila ka luajtur një rol të rëndësishëm në ruajtjen dhe promovimin e iso-polifonisë shqiptare – një formë e veçantë e të kënduarit shumëzërësh që është pjesë e trashëgimisë shpirtërore të Shqipërisë së Jugut. Kjo shoqatë ka kontribuar në organizimin e koncerteve dhe festivaleve brenda dhe jashtë vendit, duke përfshirë vende si Franca, Italia, Rumania dhe Greqia.​

Kryetari i shoqatës , Yzeir Llanaj, ka theksuar rëndësinë e bashkëpunimit ndërmjet shoqatës, shtetit dhe grupeve të ndryshme të polifonisë për ruajtjen e kësaj trashëgimie kulturore. Ai ka shprehur se polifonia është një nga pasuritë më të vyera të kulturës shqiptare 
, e cila ndoshta i paraprin edhe vetë identitetit të kombit shqiptar.​

Në vitin 2005, iso-polifonia shqiptare u shpall nga UNESCO si “Kryevepër e trashëgimisë gojore të njerëzimit”, duke e njohur si një pasuri të rrallë kulturore që duhet ruajtur dhe promovuar.​

Shoqata “Polifonia Shqiptare”  vazhdon të jetë aktive në organizimin e aktiviteteve kulturore dhe në promovimin e iso-polifonisë si një element kyç i identitetit kulturor shqiptar .​

## Burimet
Tabitha St. Germain

**Tabitha St. Germain** (i lindur më 30 tetor 1964) është një aktore kanadeze.

St. Germain ka qenë aktivisht zëra për filma, seriale televizive, videolojëra dhe reklama që nga viti 1985. Rolet e saj më të njohura përfshijnë Fllay Allster në dublimin Ocean të *Mobile Suit Gundam SEED*, Scary Godmother në duologjinë televizive *Scary Godmother*, Heloise në *Jimmy Two-Shoes*, Lightning Liz, Nanny Boo Boo, dhe personazhe të tjerë të ndryshëm në *League of Super Evil*, Martha Lorraine në serialin PBS Kids *Martha Speaks*, dhe zërin e Rarity dhe Princeshës Luna midis personazheve të tjerë në *My Little Pony: Friendship Is Magic*.

Si **Paulina Gillis**, ajo fitoi një çmim Dora në vitin 1995 për performancën e saj në *Assassins*, muzikalin e Stephen Sondheim. Ajo e ndryshoi ligjërisht emrin e saj në **Tabitha St. Germain** në nëntor të vitit 1997.
Katedralja e Shën Shtjefnit, Shkodër

**Kisha Katolike e Shën Shtjefnit** (tsk. Kisha Katolike e Shën Stefanit), e njohur në popull si **Kisha e Madhe**, është katedralja e qytetit të Shkodrës në Shqipërinë veriperëndimore dhe selia e Arqipeshkvisë Shkodër-Pult.

Katedralja i kushtohet Shën Shtjefnit, pajtor i qytetit sipas besimit katolik.

Gjatë rrethimit të Shkodrës (1912–1913) katedralja u dëmtua nga bombardimet malazeze, veçanërisht nga ana juglindore, duke shkaktuar zjarr në kambanore. Katedralja u mbyll në vitin 1967 duke u shndërruar në pallat sporti nga Revolucioni Kulturor dhe objekti shërbeu si i tillë deri më 1990 kur feja nisi të kremtohej lirisht.

## Historia 
Ipeshkvinjtë dhe famullitarët e Shkodrës banonin në fshatrat Shirq dhe Barbullush deri më 1737 kur për herë të parë u çel shtëpia famullitare në lagjen Tophanë të qytetit nga famullitari Pal Kamsi.

Më 1851 sulltani Abdylmexhit I nxori fermanin që autorizonte ndërtimin e kishës katedrale duke iu përgjigjur kërkesës. Kisha u themelua në oborrin e Palokë Krandjes te ara e Marin Gjonejt, i cili e fali truallin ku do të ndërtohej kisha. Për arsye mbledhje fondesh ndërtimi filloi pas shtatë vitesh më 7 prill 1858, në prani të guvernatorit Abdi pashë Çekrezi.
parapamje|Pjesa e brendshme e katedrales
Në vitin 1990, katedralja u rihap dhe më 11 nëntor 1990, në të u mbajt mesha e parë në vend që nga viti 1967. Një meshë simbolike u mbajt në katedrale më 21 mars 1991. Në vitin 1993 u vizitua nga Papa Gjon Pali II.

## Referime
Gjesti

**Besart Kelmendi** (lindur më 8 maj 2000), i njohur me emrin e skenës **Gjesti**, është këngëtar shqiptar nga Kosova. Ai filloi si këngëtar në 2020 me projekte muzikore duke debutuar me këngën "Idiote". Ai fitoi famë të gjerë pas pjesëmarrjes në sezonin e tretë të emisionit të realitetit *Big Brother VIP Kosova* dhe në sezonin e katërt të *Big Brother VIP Albania* ku u shpall fitues.

## Karriera muzikore 
Gjesti nisi karrierën e tij muzikore në vitin 2020 me këngën debutuese "Idiote", e cila u prit mirë nga publiku. Ai u dallua për stilin e tij unik në performancat dhe tekstet muzikore. Klipi i bashkangjitur, me regjinë e Valon Azirit, zuri brenda një jave 1.5 milionë shikime në YouTube, dhe duke zënë 10 milionë shikime deri në fund të atij viti. 

Pas suksesit të "Idiote", Gjesti vazhdoi me projekte të tjera muzikore. Në vitin 2022, ai shkroi dhe publikoi këngën "Ani" në bashkëpunim me këngëtaren Ema. Në vitin 2023, Gjesti publikoi këngën "Beba", e cila u shoqërua me një klip veror. Teksti dhe melodia ishin punuar nga vetë këngëtari, me prodhim nga Albos.

## Televizioni 
Në fund të vitit 2024, Gjesti mori pjesë si banor në spektaklin televiziv *Big Brother VIP Kosova 3*. Ai qëndroi 83 ditë në shtëpi, duke u eliminua në një televotim përballë Drilon Ramës, i cili u shpall në fund fitues i këtij edicioni.

Pas daljes nga *BBVK*, ai hyri në shtëpinë e *Big Brother VIP Albania 4* në vitin 2025, duke qenë një nga surprizat e këtij edicioni. Gjatë qëndrimit në shtëpinë e *BBVA*, ai arriti të fitojë simpatinë e publikut për sinqeritetin, spontanitetin dhe humorin e tij. Më 20 prill 2025, ai u shpall fitues i edicionit të katërt të *Big Brother VIP Albania*.

## Diskografia 
### Këngë solo 
* "Idiote"
* "Princeshë"
* "Beba"
* "Oh Zot"
* "Ku Mete"
* "Vallah"
* "Injorante"
* "A Menove?"
* "Katile"
* "Babyboo"
* "Prap T'thirri"
* "Qa Mbone"
* "Veshu Ndrequ"
* "Memories"

### Bashkëpunime 
* "Ty" (ft Sead)
* "Vera" (ft Endo)
* "Ani" (ft Ema)
* “Zemren“ (ft Bardhi)

## Referime
Festivali Shqiptar i Letërsisë

**Festivali Shqiptar i Letërsisë**  është një ngjarje e re kulturore që synon të promovojë dhe të forcojë letërsinë shqipe në nivel kombëtar dhe ndërkombëtar. Edicioni i parë   i këtij festivali u zhvillua në Lezhë nga data 18 deri më 20 prill 2025, nën organizimin e Bashkisë Lezhë, Prince Adriatic Resort, Institutit Liberal të Tiranës Pashko dhe shtëpisë botuese UET PRESS

Pikat kryesore të festivalit:

* Pjesëmarrësit: Festivali mblodhi 25 shkrimtarë, studiues, publicistë dhe kritikë të letërsisë, së bashku me 25 maturantë nga shkolla të mesme publike dhe private nga i gjithë vendi .
   
* Qëllimi: Të krijojë një hapësirë për diskutime mbi zhvillimet në letërsinë shqipe, identitetin kulturor dhe çështjet sociale, duke inkurajuar bashkëpunimin ndërkufitar mes shkrimtarëve nga rajone të ndryshme.​
   
* Aktivitetet: Gjatë tre ditëve të festivalit u organizuan lexime publike, panele diskutimi dhe prezantime të veprave letrare, duke ofruar një platformë për dialog dhe shkëmbim idesh mes pjesëmarrësve.​

Ky festival  është një hap i rëndësishëm drejt promovimit të letërsisë shqipe dhe krijimit të një rrjeti të gjerë bashkëpunimi mes autorëve dhe lexuesve.

## Referime
Universiteti i Indianës Bloomington

**Universiteti i Indianës Bloomington** (Indiana University Bloomington, IU Bloomington) është një universitet publik kërkimor i vendosur në Bloomington, Indiana, Shtetet e Bashkuara. U themelua në vitin 1820 dhe është kampusi kryesor i Sistemit të Universitetit të Indianës, i cili përfshin disa institucione të arsimit të lartë në shtetin e Indianës. Universiteti ka mbi 40,000 studentë në nivelin universitar dhe pasuniversitar dhe ofron programe në fusha të ndryshme akademike, përfshirë muzikën, biznesin, shkencat dhe shkencat humane.

IU Bloomington është shtëpia e Shkollës së Muzikës Jacobs, e njohur për madhësinë dhe programet e saj, si dhe e Shkollës së Biznesit Kelley dhe Shkollës së Çështjeve Publike dhe Mjedisore O’Neill. Kampusi ka ndërtesa historike dhe objekte moderne kërkimore. Universiteti i Indianës Bloomington duhet të dallohet nga Sistemi i Universitetit të Indianës, i cili përfshin disa kampuse të tjera si IU Indianapolis, IU Northwest dhe IU South Bend. Bloomington është kampusi më i madh dhe ofron shumicën e programeve kërkimore dhe gradave të avancuara. Universiteti ka gjithashtu ekipe sportive që konkurrojnë në NCAA Division I nën emrin Indiana Hoosiers.

## Referime
Varrezat e Rrmajit

**Varrezat e Rrmajit** janë varrezat më të rëndësishme katolike në Shkodër, Shqipëri, me një vlerë të veçantë historike, fetare dhe kulturore. Të vendosura në periferi të vjetër të qytetit, ato pasqyrojnë gjurmë të thella të historisë së komunitetit katolik dhe të zhvillimeve shoqërore në rajon.

## Vështrim 
Ka dëshmi që sugjerojnë përdorimin e këtij vendi si hapësirë varrimi që nga shekulli XVII, ndërsa tradita gojore e lidh atë madje me varrime edhe më të hershme, të periudhës romake ose ilire. Dokumente të shkruara nga fillimi i shekullit XVII përmendin mbajtjen e ceremonive fetare në këtë zonë, duke e përforcuar rolin e saj si vend i shenjtë.

Në shekullin XVIII, ato shërbyen edhe si vend për kremtime meshash dhe rite shfajësimi, duke i dhënë një dimension komunitar dhe shpirtëror përtej funksionit varror. Ky vendvarrim është vendi i prehjes së shumë figurave të njohura të klerit katolik shqiptar, përfshirë ipeshkvët e Shkodrës dhe Pultit që nga fillimi i shekullit XIX. 

Për rëndësinë e tyre historike dhe arkitekturore, Varrezat e Rrmajit janë shpallur "Monument Kulture". Veçanërisht në vitet 1930, nën drejtimin e Kryepeshkopit Gaspër Thaçi, varrezat u rinovuan dhe u zgjeruan, ndërsa u ndërtua një kishë-kapelë monumentale që i ngjan Akropolit të Athinës. Projekti u realizua nga Ludovik Zojzi, një student i Atë Gjergj Fishtës, duke shtuar një vlerë të veçantë simbolike dhe artistike.

Përveç figurave të klerit, këtu prehen edhe personalitete të shquara shqiptare, që pasqyrojnë historinë e Shkodrës dhe rrethinës së saj. Një pjesë e martirëve të regjimit komunist, gjithashtu janë varrosur këtu. Kjo i jep varrezave një dimension të fortë kujtese dhe reflektimi për periudhën e errët të diktaturës.

Në nëntor 2024, u përurua busti i Dom Gjon Gazullit, një figurë e rëndësishme kishtare dhe kombëtare, duke dëshmuar vijimësinë e nderimit për figurat që lanë gjurmë në historinë shqiptare.

Monumentet e vendosura në këto varreza, shumë prej të cilëve me mbishkrime në shqip, latinisht dhe italisht që datojnë nga gjysma e parë e shekullit XVIII, ofrojnë një pasqyrë të çmuar të zhvillimeve historike, gjuhësore dhe artistike të kohës. Megjithë disa raste dëmtimesh dhe vjedhjesh të monumenteve të vjetra, trashëgimia e ruajtur mbetet e vyer dhe flet për një të kaluar të pasur dhe dinjitoze.

Sot, Varrezat e Rrmajit nuk janë thjesht një vend varrimi, por një vendkujtim i gjallë i identitetit fetar, kulturor dhe historik të Shkodrës dhe më gjerë të Shqipërisë. Ato dëshmojnë për qëndresën, besimin dhe kontributin e brezave që i dhanë formë shpirtit të këtij qyteti.

## Shih edhe 
* Kultura e Shkodrës

## Referime
Baleti i Teatrit Kombëtar Sllovak

Baleti i Teatrit Kombëtar të Sllovakisë **(Slovak Balet Slovenského národného**, shkurt. Baleti SND) është kompania e baletit e Teatrit Kombëtar të Sllovakisë.

Historia e kompanisë filloi në maj të vitit 1920 me shfaqjet e Coppélia dhe Slavonic Dance. Sot, ajo ofron një repertor me pjesë klasike, neoklasike dhe moderne . 

Drejtori i kompanisë është Jozef Dolinský (i riu),  Kompania ka 8 solistë të parë, 12 solistë, 13 solistë të dytë dhe 43 kërcimtarë të trupës së baletit.  Solistët e parë janë: Erina Akatsuka, Olga Chelpanova, Yuri Kaminaka, Romina Cholodziej, Konstantin Korotkov, Artemyj Pyzhov, Tatum Shoptaugh dhe Andrej Szabo. 

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* Faqja zyrtare, Teatri Kombëtar Sllovak
Galeria Kombëtare e Sllovakisë

**Galeria Kombëtare e Sllovakisë** (Sllovakisht:  *Slovenská národná galeria*, shkurtuar SNG) është një rrjet galerish në Sllovaki. Ajo e ka selinë e saj në Bratisllavë .

Galeria u krijua me ligj më 29 korrik 1949. Në Bratislavë, ajo ka ekspozitat e saj të vendosura në Pallatin Esterházy (*Esterházyho palác*) dhe Kazermat e Ujit (*Vodné kasárne* ), të cilat janë ngjitur me njëra-tjetrën. Pallati Esterházy u rindërtua për qëllimet e galerisë në vitet 1950 dhe një zgjerim modern iu shtua në vitet 1970. 

SNG menaxhon edhe galeri të tjera jashtë Bratisllavës: në Kështjellën Zvolen në Zvolen, në rezidencën Strážky në Spišská Belá, në Ružomberok dhe në Pezinok. *Portreti i zisë së K. Horvath-Stansith* konsiderohet si një nga blerjet më domethënëse të koleksioneve të artit barok.

## Shihni gjithashtu 
* Lista e galerive kombëtare

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* Faqja zyrtare e SNG
Zohra Akçurina

**Zohra Akçurina** (1862 – 13 prill 1903) ishte gazetare ruse me origjinë nga Tatari. Ajo lindi në Sviajzsk në vitin 1862. Ndryshe nga gratë tatare në atë kohë, ajo ndoqi shkollë laike. Ajo u transferua në Krime në vitin 1880. Këtu ajo u takua me Ismail Gasprinskin, i cili e punësoi për të punuar si shkrimtare dhe përkthyese për revistën e tij *Terciman*. Ajo vdiq në Bakhçisarai më 13 prill 1903. 

## Referime
Festa e abetares

**Festa e abetares** është njëri prej momenteve më të veçanta dhe më emocionuese në jetën e një fëmije që sapo ka nisur rrugëtimin shkollor. Ajo shënon përfundimin e një periudhe të rëndësishme të klasës së parë, ku nxënësi mëson të gjitha shkronjat e alfabetit dhe hedh hapat e parë në botën e leximit dhe shkrimit. Është një festë që përçon gëzim, krenari dhe përmbushje, sepse pas shumë përpjekjesh, gabimesh dhe korrigjimesh, fëmija arrin të lexojë e të shkruajë vetë. 

## Vështrim 
Festa e abetares si ngjarje organizohet me përkushtim nga mësuesit dhe përfshin të gjithë klasën. Fëmijët nën drejtimin e mësimdhënësit përgatisin një program të larmishëm artistik, ku recitojnë poezi për shkronjat, këndojnë këngë për mësuesen dhe prindërit, shkollën dhe librat, si dhe interpretojnë pjesë të shkurtra teatrale që i bëjnë prindërit dhe të ftuarit të qeshin dhe të emocionohen njëkohësisht. Shpesh, në fund të festës, secilit nxënës i dhurohet një abetare simbolike ose një diplomë për të përkujtuar këtë arritje të parë në jetën e tyre arsimore.

Zakonisht klasa zbukurohet me punime të fëmijëve, si vizatime të shkronjave, figura nga tregimet që kanë lexuar dhe vizatime me thënie të bukura për librin dhe dijen. Prindërit marrin pjesë me interesim të shtuar, duke ndarë me fëmijët e tyre entuziazmin e këtij momenti dhe duke ndjerë një lidhje më të thellë me shkollën dhe mësuesit.

Festa e abetares nuk është thjesht një ceremoni shkollore por ajo paraqet një moment të rëndësishëm që shënon hapin e parë në rrugën drejt dijes dhe kulturës, duke u kthyer në një kujtim të paharruar në jetën e çdo nxënësi. Ajo forcon lidhjen ndërmjet fëmijës dhe librit, ndërmjet dijes dhe kënaqësisë, dhe mbjell farën e dashurisë për të mësuar, e cila do të vazhdojë të rritet në vitet që pasojnë. 

## Shih edhe 
* Abetarja
* Shkrim-leximi
* Dita e shkollës
* Abetarja shqipe
* Dita e parë e shkollës
* Klasa e parë e shkollës fillore

## Lidhje të jashtme 
* 
* 

## Referime
Jeta në Kosovë

***Jeta në Kosovë*** është një program informativ hulumtues kosovar i krijuar nga Jeta Xharra. I prodhuar nga Internews Kosova në bashkëpunim me Rrjetin Ballkanik për Gazetari Hulumtuese (BIRN) për RTK-në, programi synon të shpalosë aktualitetet dhe padrejtësitë në politikë e shoqëri të Kosovës, duke paraqitur tema tabu dhe kontraverse. Temat që janë diskutuar përfshijnë korrupsionin, minoritetet në Kosovë, homoseksualitetin, krimet e luftës, dhe drejtësinë tranzicionale ndër shumë të tjera. Programi përfshin edhe debate në studio.

Në 2006, BIRN nisi organizimin e debateve zgjedhore në kuadër të emisionit.

Programi u transmetua nga viti 2005 deri në 2020 në RTK, të cilit u zëvendësua nga programi *Kallxo Përnime* në RTV Dukagjini.

## Shiko edhe 
* Kallxo

## Lidhje të jashtme 
* *Jeta në Kosovë* në Kallxo.com

## Referime
Dita e shkollës

**Dita e Shkollës** krahas me Festën e abetares është një ngjarje që zakonisht organizohet nga institucionet arsimore për të shënuar një moment të veçantë në historinë e saj ose të komunitetit, siç është përvjetori i themelimit apo dita e lindjes së një figure emrin e të cilit e mbart shkolla. Kjo figurë mund të jetë një mësues, një personalitet historik, një dijetar apo një individ tjetër me ndikim në fushën e arsimit, kulturës ose shoqërisë.

Ngjarja zakonisht përfshin aktivitete të ndryshme, në të cilat marrin pjesë nxënës, mësues, staf administrativ dhe shpesh edhe prindër. Ajo shërben si një moment për të reflektuar mbi rrugëtimin arsimor të institucionit, për të evidentuar arritjet e tij dhe për të forcuar lidhjet brenda komunitetit shkollor.

Përveç aspektit simbolik, "Dita e Shkollës" mund të ketë edhe funksione praktike, si nxitja e bashkëpunimit, promovimi i angazhimit të nxënësve në jetën shkollore dhe krijimi i një ndjenje përkatësie ndaj institucionit. Në këtë kuadër, ajo përbën një pjesë të rëndësishme të jetës institucionale dhe kulturore të shkollës, duke qenë një lloj feste për shkollën dhe komunitetin përkatës në kuptimin tradicional të fjalës.

## Shih edhe 
* Dita e mësuesit
* Dita e parë e shkollës
* Dita Ndërkombëtare e Arsimit
Universiteti i Luksemburgut

**Universiteti i Luksemburgut** ( frëngjisht : *Université du Luxembourg* ; gjermanisht : *Universität Luxemburg* ; luksemburg : *Universitéit Lëtzebuerg* ) është një universitet kërkimor publik në Luksemburg .

## Historia 
Universiteti i Luksemburgut u themelua në vitin 2003 duke kombinuar katër institute ekzistuese arsimore dhe kërkimore: Centre universitaire, Institut supérieur d'études et de recherches pédagogiques, Institut supérieur de technologie dhe Institut d'études socialesducative.    Universiteti është i vetmi universitet publik në Luksemburg. 

Universiteti ka tre kampuse: Kampusi Belval, Kampusi Kirchberg dhe Kampusi Limpertsberg .  Rektori aktual i Universitetit të Luksemburgut është Jens Kreisel. 

### Organizimi 
Universiteti ofron 18 diploma bachelor, 46 diploma master dhe doktoratura . 

Universiteti ka tre fakultete, Fakultetin e Shkencës, Teknologjisë dhe Mjekësisë, Fakultetin e Drejtësisë, Ekonomisë dhe Financës, dhe Fakultetin e Shkencave Humane, Edukimit dhe Shkencave Sociale, dhe ``katër qendra ndërdisiplinore: Qendra Ndërdisiplinore për Sigurinë, Besueshmërinë dhe Besimin (SnT), Qendra e Luksemburgut për SystemBX Historia Bashkëkohore dhe Dixhitale (C 2 DH), dhe një qendër e re kërkimore kushtuar ligjit evropian. Të gjitha fakultetet ofrojnë programe bachelor dhe master, doktoraturë dhe programe profesionale. 

### Shih edhe 
* Arsimi në Luksemburg

## Lidhje të jashtme 
* Faqja zyrtare (në frëngjisht)
* Faqja zyrtare (në gjermanisht)
* Faqja zyrtare (në anglisht)

## Referime
Andrej Bagar

**Andrej Bagar** (29 tetor 1900 &#x2013; 31 korrik 1966) ishte një aktor sllovak filmi dhe teatri, si dhe regjisor teatri Ai luajti në 16 filma midis viteve 1935 dhe 1965. Teatri i Nitra-s i njohur më parë si , mori emrin e tij, duke u bërë  në 1979 Teatri Andrej Bagar

## Filmografi e zgjedhur 
* *Jánošík* (1935)
* *Paralajmërim* (1946)
* *Lufta do të përfundojë nesër* (1951)

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
*
Kisha artikulare prej druri në Hronsek

**Kisha druri artikulare në Hronsek** është një kishë luterane e vendosur në fshatin Hronsek, në Sllovaki .

## Dimensionet 
Kisha është në formë kryqi me krahun më të gjatë me përmasa 23m dhe me krahun më të shkurtër 18m. Lartësia e kishës është 8m .

## Historia 
Ndërtimi i kishës filloi më 23 tetor 1725 dhe përfundoi në vjeshtën e vitit 1726.

Më 7 korrik 2008 kisha së bashku me shtatë monumente të tjera u shpallën si trashëgimi botërore e UNESCO-s me emrin " Kisha druri të pjesës sllovake të zonës malore Karpate".

## Referime
Morské oko (Sllovaki)

parapamje|240x240px| Pamje e Morské oko nga Sninský kameň në dimër
**Morské oko** (i quajtur *Veľké Vihorlatské jazero* në të kaluarën, fjalë për fjalë "*Syri i detit*") është një liqen në malet Vihorlat në Sllovakinë lindore. Është liqeni më i madh jo-karstik dhe liqeni i tretë natyror më i madh në Sllovaki. Ndodhet në një lartësi prej 618m, sipërfaqe 0,13km² me thellësi maksimale 25.1m. Prej tij rrjed lumi Okna.

Përshkrimi më i vjetër i njohur i liqenit mund të gjendet në dy harta, që datojnë nga viti 1687. Emri më i hershëm zyrtar i liqenit i njohur si *Blatné jazero* (gjerm. *Blatto teich*) daton në 1784. Emri *Veľké Vihorlatské jazero* u bë i njohur në vitin 1933.

Vetë liqeni është një shtëpi natyrore për 8 lloje peshqish. Llojet vendase përbëhen nga trofta e murrme (*Salmo trutta* m. *fario*), minaku i zakonshëm (*Phoxinus phoxinus*) dhe loach guri (*Barbatula barbatula*). Në të kaluarën, në liqen u fut edhe trofta e ylberit (*Oncorhynchus mykiss*), por specia mbizotëruese sot është trofta e zakonshme (*Squalius cephalus*).

Ai është një rezervat kombëtar natyror (që zë 1.08km²) që nga viti 1984 dhe pjesë e Zonës së Peizazhit të Mbrojtur Vihorlat .

## Galeria 

Skeda:Morské_oko_(v_máji)_002.jpg
Skeda:Morské_oko_(v_máji)_006.jpg
Skeda:Národná_prírodná_rezervácia_Morské_oko_-_jazero,_CHKO_Vihorlat_(03).jpg
Skeda:Kaštielik_Morské_oko_002.jpg|alt=Mansion Morské oko, built in 1924 for Gladys Vanderbilt Széchenyi| Rezidenca Morské oko, ndërtuar më 1924 për Gladys Vanderbilt Széchenyi
Skeda:Sninský_kameň_(v_máji)_026.jpg|alt=View of Morské oko from Sninský kameň in spring| Pamje e Morské oko nga Sninský kameň në pranverë

## Shihni gjithashtu 
* Zonat e mbrojtura të Sllovakisë

## Lidhje të jashtme 
* Rezervat kombëtar natyror Morské Oko në Inventarin Shtetëror të Pjesëve të Mbrojtura posaçërisht të Natyrës dhe Peizazhit
* Morské oko - Sirava.net (në sllovakisht)
* Morské oko në Sirava.sk (shumë foto)  (në sllovakisht)
Maria Bieliková

**Mária Bieliková** është një shkencëtare sllovake e shkencave kompjuterike e specializuar në ndërveprimin njeri-kompjuter dhe në inteligjencën artificiale të besueshme. Ajo është drejtore e Institutit Kempelen të Teknologjive Inteligjente (KInIT).

## Biografia 
Mária Bieliková lindi në Ilava. Ajo studioi në Universitetin Sllovak të Teknologjisë në Bratisllavë, ku mori titullin inxhinier në vitin 1989 dhe doktoraturë në vitin 1995. Pas diplomimit, ajo u bë asistent profesor në Universitetin Sllovak të Teknologjisë. Në vitin 2005 ajo u bë një nga profesoret më të reja me kohë të plotë në Sllovaki. Midis viteve 2015 dhe 2020 ajo ishte dekane e Fakultetit të Informatikës dhe Teknologjive të Informacionit të Universitetit Sllovak Teknik.

Në vitin 2020 Bieliková humbi zgjedhjet për mandatin e dytë si dekane dhe më pas u pushua nga puna si profesor nga pasardhësi i saj Ivan Kotuliak. Arsyet zyrtare për ndërprerjen e punësimit të saj ishin parregullsitë në kontabilitetin e pagesave për asistentët e studentëve. Rreth 30 punonjës dhe disa studentë të Fakultetit të Informatikës u larguan nga universiteti në shenjë proteste.  Në përgjigje të protestave, Kotuliak i ofroi Bielikovás ta rivendoste në postin e profesorit. Megjithatë, ajo e hodhi poshtë ofertën. 

Pas largimit të saj nga universiteti, ajo themeloi Institutin Kempelen të Teknologjive Inteligjente (KInIT), një institut kërkimi, me financim fillestar të ofruar nga kompani sllovake aktive në sektorin e TI, duke përfshirë kompaninë e sigurisë së internetit ESET dhe Tatra banka.

## Shërbimi 
Bieliková është kryetar i Komitetit të Përhershëm Sllovak për Etikën dhe Rregullimin e IA dhe një ish-anëtar i Grupit të Ekspertëve të Nivelit të Lartë për IA të krijuar nga Komisioni Evropian dhe i bordit të guvernatorëve të Qendrës së Përbashkët të Kërkimit të Komisionit Evropian.

## Çmimet 
Në vitin 2010, ajo u nderua me çmimin Personaliteti i Shkencës dhe Teknologjisë nga Ministri i Arsimit Eugen Jurzyca. Në vitin 2016, ajo u vlerësua si personaliteti i vitit në TI nga revista PC Revue. Në vitin 2024, Bielikovás iu dha Urdhri i Ľudovít Štúr, i Klasit të 2të nga presidentja Zuzana Čaputová për kontributin e saj në zhvillimin e Sllovakisë në fushat shkencore dhe teknike.

## Referime
Elena Maróthy-Šoltésová

parapamje| Elena Maróthy-Šoltésová më1937
**Elena Maróthy-Šoltésová** (6 janar 1855 &#x2013; 11 shkurt 1939) ishte një shkrimtare dhe redaktore sllovake. Ajo ishte, gjithashtu, një figurë udhëheqëse në lëvizjen e grave në Sllovaki. 

## Biografia 
E bija e Reverend Daniel Maróthy dhe Karolina Hudecová, ajo lindi në Krupina dhe u shkollua në Luçenec.Nëna e saj vdiq kur ajo ishte ende e re. Ajo u bë anëtare e komitetit për Shoqërinë e grave të Živenas në 1880 dhe shërbeu si kryetare e saj nga 1894 deri më 1927. Nga viti 1912 deri në vitin 1922, ajo ishte redaktore e revistës *Živena*, duke ndihmuar edhe në krijimin e saj. Maróthy-Šoltésová, gjithashtu, ndihmoi në krijimin e arsimit të lartë për gratë në vendin e saj duke përfshirë edhe Institutin Milan Rastislav Štefánik.

Ajo vdiq në Martin në moshën 84 vjeçare.

## Punime të zgjedhura 
Burimi: 

* *Proti prúdu* (Kundër rrymës), roman (1894)
* *Moje deti* (Fëmijët e mi), ditari (1923–24)
* *Sedemdesiat rokov života* (Shtatëdhjetë vjet jetë), kujtime (1925)
* *Pohľady na literatúru* (Perspektiva mbi letërsinë), ese (1958)

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* *Šesťdesiatročná pamiatka Živeny, spolku slovenských žien* . turqisht. Sv. Martin: Knihtlač. uč. spolok, 1929. 15f. - në dispozicion në Bibliotekën Dixhitale të ULB
Margita Figuli

**Margita Figuli** (2 tetor 1909 – 27 mars 1995; e njohur pas martesës së saj si **Margita Šustrová** edhe me pseudonimin '''Ol'ga Morena'*) ishte një prozatore sllovake, përkthyese dhe autore e letërsisë për fëmijë dhe të rinj.

## Biografia 
Margita Figuli lindi në një familje fermeri në Vyšný Kubín. Pas studimeve në Banska Bistrica, ajo u transferua në Bratislavë për të punuar në një bankë, ndërsa shkruante. Tregimet e saj më të hershme u botuan në vitin 1937. Më pas, ajo punoi si korrespondente angleze në Tatrabanka deri në vitin 1941 kur u pushua nga puna për shkak të botimit të *Olovený vták* që denonconte publikisht pushtimin nga Gjermania të Polonisë. Pas kësaj, ajo u fokusua në shkrime dhe përkthime.

Ajo ndërroi jetë në Bratisllavë në vitin 1995.

## Punimet 
### Shkrimi 
Margita Figuli është një përfaqësuese e rëndësishme e shkollës sllovake të natyralizmit. Veprat e saj filluan të botoheshin në vitin 1930 në *Slovenská nedeľa* (E diela sllovake), *Elán* (Shpirti), *Slovenské pohľady* (vështrime sllovake) dhe revista të tjera periodike. Dashuria, dhembshuria dhe problemet aktuale sociale ishin mbizotëruese në shkrimet e saj. Një e krishterë e devotshme,  ajo shkroi romanin historik biblik Babilonia, i cili portretizoi rënien e perandorisë kaldease te Persianët.  Veprat e saj më të mira u përkthyen në gjermanisht, rusisht, polonisht dhe gjuhë të tjera.

### Lista e punimeve të përzgjedhura 
Prozë

* 1932 - *List od otca* (Letër nga babai)
* 1938 - *Čierny býk* (Demi i zi)
* 1940 - *Olovený vták* (Zog plumbi)
* 1940 - *Tri gaštanové kone* (*Tre kuaj gështenjë*)
* 1942 - *Tri noci a tri sny* (Tri netë dhe tri ëndrra)
* 1946 - *Babilonia* (Pjesët 1 dhe 2) 
* 1973 - *Rebeka* (Rebeka)
* 1974 - *Vietor v nás* (Era brenda nesh)

Për fëmijët dhe të rinjtë:

* 1963 - *Lista Môj prvý* (Letra ime e parë)
* 1964 - *Ariadnina niť* (Fija e Ariadnës)
* 1980 - *Balada o Jurovi Jánošíkovi'' (Baladë për Juro Jánošík )

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* Margita Figuli at Find a Grave
Tatiana Pauhofová

**Tatiana Pauhofová** (lindur më 13 gusht 1983) është një aktore sllovake e lindur në Bratisllavë.

## Jeta dhe karriera 
Tatiana (Táňa) Pauhofová studioi për aktrim në Akademinë e Arteve Performuese në Bratisllavë. Ajo u zgjodh ndër "Yjet që bien nga qielli" gjatë Promovimit të Filmit Evropian në vitin 2007. 

Krahas roleve të saj në filma dhe seriale në Sllovaki dhe Republikën Çeke, ajo ka punuar si komediane teatri dhe, gjithashtu, në dublime dhe reklama. Si aktore ajo është ndoshta më e njohur për rolet e saj në *Kruté radosti* (2002), *Nezné vlny* (2013) dhe *Kousek nebe* (2005). Në vitin 2016 ajo luajti rolin kryesor të Lida Baarova në ''The Devil's Mistress*, një film që qarkulloi në mbarë botën përmes Netflix .

## Jeta personale 
Nga viti 2003 deri në 2011, Pauhofová ishte në një lidhje me aktorin Tomáš Maštalír. Pauhofová është e martuar me muzikantin Jonathán Pastirčák. Vajza e tyre Míla lindi në vitin 2022.

## Filmografia 
* Seriali *"Škriatok"* (1995).
* *Hu-hu bratia* (1995) (TV)
* *Vater wider Willen* (1995) (TV)
* *Caro múdrosti a lásky* (1997)
* *Len treba chciet* (1997)
* *Kruté radosti* (2002) .... Valentina
* *Pokrevní vztahy* (2003) .... Marienka
* *Cert ví proc* (2003) ... Princesha Anna
* *Trampoty vodníka Jakoubka* (2004) (TV)
* *Siegfried* (2004)
* *Indian a sestricka* (2005) .... Kajovka
* *Kousek nebe* (2005) .... Dana
* Seriali televiziv *"Poslední sezóna"* (2006).
* *Polcas rozpadu* (2007) (TV)
* *Tri životy* (2007) (TV)
* *BrainStorm* (2008) (TV)
* *Muzika* (2008)
* Seriali *"Soukromé pasti"* (2008) .... Sezoni 1/Episodi 10
* *Ženy môjho muža* (2009)
* *Zlatá voci* (2009) (TV)
* *Vlna* (2009) Mini-seriale televizive
* *Smog* (2009)
* Seriali televiziv *"Obchod so štastím"* (2009).
* *Chut leta* (2009) (film televiziv)
* *Fabrika smrti: mladá krv* (2009)
* *3 sezóny v pekle* (3 Stinët në Ferr) ( 2009 ) .... Hana
* *Historia e vërtetë e Janosik dhe Uhorcik* (2009) ....
* *Terapiea* (2011) .... Sandra
* *Burning Bush* (2013) .... Dagmar Burešova
* *Zonja e Djallit* (2016)   .... Lida Baarova
* *The Sleepers (Bez vedomí)* (2019) - Marie

## Teatri 
### Festivali Veror i Shekspirit, Pragë 
* *Ëndrra e një nate vere* …. Puk (Premierë 27/7/2009 - Pallati Lichtenstein)

### Drama (SND), Bratisllavë 
* *Anna Karenina* .... Kitty
* *Matka Guráž a jej děti* .... Kathrin, vajza e saj memece (Bertolt Brecht, Paul Dessau)
* *Plantáž* .... Sandra
* *Intriga dhe dashuri* .... Luise, vajza e saj
* *Tre motra* .... Irina
* *Ëndrra e një nate vere*
* *Manon Lescaut*
* *Irena Hrováthová: Fetišistky* .... Michaela, vajza e Marylës
* *Sakati i Inishman*
* *Otello*
* *Kocúr na kolieskových korčuliach'' .... Rebeka Rybková

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* Táňa Pauhofová at IMDb
Timrava

**Božena Slančíková** (2 tetor 1867, Polichno - 27 nëntor 1951, Lučenec), e njohur më mirë me nofkën **Timrava**, ishte një romanciere, shkrimtare dhe dramaturge sllovake. Ajo ka shkruar edhe me emrin “Halla Poliçna”. "Timrava" është marrë nga emri i një liqeni të vogël popullor me një shatërvan, ku asaj i pëlqente të ulej kur shkruante.

## Biografia 
Ajo lindi në familjen e Paul Slančík, një pastor luteran dhe një nga bashkëthemeluesit e Matica Slovenská. Ajo kishte dhjetë vëllezër e motra nga të cilët gjashtë mbijetuan deri në moshën madhore. Në moshën pesëmbëdhjetë vjeç, ajo ndoqi shkurtimisht një shkollë me konvikt publik në Banská Bistrica, Më pas, arsimimi i saj u zhvillua tërësisht në shtëpi, ku jetoi deri në vdekjen e babait të saj më 1909. Megjithëse bëri disa përpjekje për t'u larguar, ajo pati pak sukses në gjetjen e një pune. Për tre muaj, ajo ishte shoqëruese e një të veje të pasur në Dolný Kubín, kurse më vonë u bë kujdestare e koleksioneve në Muzeun Kombëtar Sllovak në Martin, por edhe kjo zgjati vetëm për një kohë të shkurtër. Pas vdekjes së babait, ajo u vendos me nënën e saj, pranë vëllait të saj binjak në fshatin Ábelová, dy milje në perëndim të Polichno-s. Kur ishte në Martin, ajo kishte njohur Elena Maróthy-Šoltésová, një anëtare e lëvizjes së grave sllovake, e cila e inkurajoi atë të bëhej shkrimtare. Megjithatë, honoraret ishin të pakta dhe ajo u detyrua të gjente një punë si mësuese kopshti, post që e mbajti nga viti 1919 deri më 1929, kur doli në pension. Pensioni i saj i vogël nuk ishte i mjaftueshëm dhe të ardhurat nga shkrimet e saj nuk u rritën, kështu që ajo u transferua në Luçenec në vitin 1945, për të jetuar me të afërmit. Në vitin 1947 iu dha titulli “Artiste e Kombit”.

## Shkrimi 
Edhe pse jetoi relativisht e izoluar gjatë gjithë jetës së saj, ajo pati takime me shumë figura të shquara kulturore sllovake si poeti Kolomon Banšell, Ema Goldpergerová (një nga bashkëthemeluesit e Muzeut Kombëtar Sllovak) dhe Olga Petianová (nëna e Štefan Krčméry). Punimet e saj të para u botuan në një ditar të shkruar me dorë të quajtur "*Ratolest*" (Degë), prodhuar së bashku me motrën e saj Irene. Vargjet satirike përbënin shumicën e veprave të saj të hershme, por ajo përfundimisht iu kthye romaneve dhe tregimeve të shkurtra, me ndonjë shfaqje të rastësishme. Shkrimet e saj përshkruajnë njerëzit dhe mendimet e tyre, si dhe ofrojnë disa komente kritike mbi çështjet politike dhe etnike. Historitë zakonisht zhvillohen në një fshat ose qytet të vogël në rajonin e saj të lindjes, dhe shumë prej tyre bazohen në përvojat e saj. Megjithëse dashuria është shpesh motivi kryesor në tregimet e saj, ajo nuk u bë kurrë sentimentale, gjë që ishte edhe tendenca e shumicës së prozës së mëparshme sllovake.

## Në anglisht 
* *Ajo tokë joshëse: Tregime Sllovake*, përkthyer dhe redaktuar nga Norma L. Rudinsky. Shtypi i Universitetit të Pittsburgh, (1992) 

## Referencat 
## Lidhje të jashtme 
* DOKweb: *Tezja ime Timrava* (film dokumentar)
* Faqja e internetit Timrava (në sllovakisht)
Brigita Schmögnerová

**Brigita Schmögnerová** (lindi më 17 nëntor 1947) është ekonomiste dhe politikane sllovake. Ajo ishte Ministre e Financave e Sllovakisë nga viti 1998 deri në vitin 2002 në qeverinë e kryeministrit Mikuláš Dzurinda. Ajo u emërua Sekretare Ekzekutive e Komisionit Ekonomik të Kombeve të Bashkuara për Evropën në vitin 2002.

Schmögnerová udhëhoqi pranimin e vendit në euro, gjë që i dha asaj pseudonimin "Zonja e Hekurt e Sllovakisë".

## Referime
Anna Sychravová

**Anna Sychravová** (7 korrik 1873 – 22 shkurt 1925) ishte pedagoge dhe politikane çekosllovake. Në vitin 1920 ajo u zgjodh në Dhomën e Deputetëve, duke u bërë kështu një nga grupi i parë i anëtarëve femra dhe e vetmja e zgjedhur nga Sllovakia.

## Biografia 
Sychravová lindi në një familje klerike në Humpolec në Austro-Hungari (tani në Republikën Çeke) më 1873. Ajo u bë mësuese, duke punuar në Pragë dhe Žižkov, ku gjithashtu punoi për shërbimet rinore të autoriteteve lokale dhe të qarkut. Pas pavarësisë së Çekosllovakisë, pas Luftës së Parë Botërore, ajo punoi në Ministrinë e Mirëqenies Sociale për një vit përpara se të transferohej në Vrútky, ku iu kthye mësimdhënies.

Ajo ishte kandidate e Partisë Socialdemokrate Çekosllovake e Punëtorëve në zgjedhjet parlamentare të vitit 1920 dhe u zgjodh në a Gjatë mandatit të saj ajo ishte pjesë e Komitetit të Kulturës. Megjithatë, ajo vdiq në shkurt 1925 në spitalin Vinohrady përpara se të përfundonte mandati i saj në detyrë. Vendin e saj e zuri Jozef Pajger . 

## Referencat
Natália Šubrtová

**Natália Šubrtová** (lindi më 1 maj 1989 në Kežmarok) është një skiatore alpine sllovake në pension, udhërrëfyese për personat me vështirëi shikimi dhe njëmbëdhjetë herë kampione paraolimpike .

Si udhërrëfyese e Henrieta Farkašová, ajo ka fituar tre medalje të arta në Paraolimpiket Dimërore 2010, në Whistler Creekside në sllallomin gjigant për femra, në super-kombinim për femra, në super-G për femra, me shikim të dëmtuar dhe një medalje të argjendtë në zbritje të lirë për femra.Në Kampionatin Botëror të Skive Alpine të Komitetit Ndërkombëtar Paralimpik (IPC) 2011 në Sestriere, Itali, janar 2011 medaljen e artë në garën e femrave me dëmtime shikimi e mori dyshja e njohur nga Sllovakia, Henrieta Farkasova me drejtuesen e saj Natalia Subrtova. Të dy morën katër medalje ari të pabesueshme gjatë kampionateve: sllallomi gjigand për femra, superkombinimi, zbritje e lirë dhe sllallomi. Ato, gjithashtu, fituan edhe një medalje bronzi në garën ekipore.

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* Media related to  at Wikimedia Commons
* Natalia Subrtova në Komitetin Ndërkombëtar Paralimpik
Lucia Žitňanská

**Lucia Žitňanská** (lindi në 3 qershor 1964) politikane sllovake dhe anëtare e Most–Híd . Ajo shërbeu si Ministre e Drejtësisë në qeverinë e tretë të Robert Ficos nga viti 2016 deri në vitin 2018. Në vitin 2006 ajo shërbeu si Zëvendëskryeministre dhe Ministre e Drejtësisë e Sllovakisë dhe, nga 2010 deri në 2012 ajo përsëri shërbeu si Ministre e Drejtësisë në kabinetin e Iveta Radičovás.

## Karriera juridike 
Në janar 2013, firma ligjore TaylorWessing e/n/w/c u njoftoi avokatëve se Žitňanská ishte bërë "përforcimi i ri", duke dashur të rinovonte licencën e saj të avokatit. Që nga qershori i vitit 2013, ajo figuron në listën e arbitrave të Gjykatës së Arbitrazhit të Vjenës.

## Karriera politike 
### Zgjedhjet parlamentare të Sllovakisë 2012 
Në zgjedhjet parlamentare të Sllovakisë 2012, Žitňanská mori pothuajse katër herë më shumë vota (103,517), duke kaluar kështu kryetarin e SDKÚ-DS Mikuláš Dzurinda dhe nënkryetarin Ivan Mikloš, ky i fundit mori 56,771 vota preferenciale.

Pak ditë pas zgjedhjeve, Dzurinda njoftoi se nuk do të aplikonte për një pozicion në kryesinë e partisë dhe shprehu mbështetjen e tij për kandidaturën presidenciale të Žitňanskás, që i besoi të përfaqësonte partinë në kongres. Në kongresin e SDKÚ-DS më 19 maj 2012, ajo nuk pati sukses në zgjedhjet presidenciale të Sllovakisë 2014 kur Pavol Frešo e mundi atë në raundin e dytë. Më 27 nëntor, Žitňanská zëvendësoi Ľudovít Kaník si Kryetar i Klubit Parlamentar të SDKÚ-së. Më 12 dhjetor 2013, ajo dha dorëheqjen nga SDKÚ-DS bashkë me Miroslav Beblavý dhe Magdaléna Vášáryová.

### Ministër i Drejtësisë 
Më 8 prill 2014, presidenca e Most–Híd konfirmoi se Žitňanská, që ishte një politikane i pavarur, do të bëhej anëtare e partisë. Ajo premtoi se do të mbante postin e nënkryetares, por ndryshoi mendje dhe nuk u interesua më.

### 2016–2018: Zgjedhjet parlamentare sllovake dhe largimi nga politika 
Pas renditjes së dytë në listën e kandidatëve Most–Híd gjatë zgjedhjeve parlamentare të Sllovakisë 2016 Žitňanská u emërua Ministër i Drejtësisë nga Presidenti Andrej Kiska. Ajo u bë kryetare e Këshillit Legjislativ të Qeverisë Sllovake më 11 maj. Në qershor 2017, Žitňanská kritikoi kandidaturën e Sekretares së Shtetit të Ministrisë së Drejtësisë, Monika Jankovská, në Këshillin Gjyqësor.

Më 14 mars 2018, Žitňanská vendosi të mos vazhdojë në kabinetin e ri të Peter Pellegrini, duke përmendur paaftësinë e saj për të gjetur kompromiset e nevojshme me partnerët e koalicionit. Ajo, gjithashtu, dha dorëheqjen nga Most-Híd në të njëjtin vit më 20 shtator.

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
Media lidhur me  at Wikimedia Commons

|-

|-
Kelbet Nurgazina

**Kelbet Nurgazina** (lindi në 8 Korrik 1986) është xhudiste nga Kazakistani. 

Ajo fitoi një medalje bronzi në kategorinë e peshave shumë të lehta (48kg) të Lojërave Aziatike 2006, pasi mundi Gereltuya Erdenechimeg të Mongolisë në ndeshjen për medaljen e bronztë.

Aktualisht ajo banon në Karaganda .

## Lidhje të jashtme 
* Profili i Lojërave Aziatike 2006
Lucia Piussi

parapamje| Lucia Piussi (2012)
**Lucia Piussi** (lindi më 21 tetor 1971) aktore dhe këngëtare rock-u sllovake. Ajo ka luajtur shpesh në Teatrin Stoka të Bratisllavës dhe është drejtuesja e grupit rock "Živé kvety". Piussi studioi në Akademinë e Arteve Performuese (VŠMU) në Bratisllavë.

## Diskografia 
* *12 + 1*, Slnko 2008
* *Bez konca*, Živé kvety, Slnko 2007
* *Sloboda*, Živé kvety, Slnko 2005
* *Na mojej ulici*, Živé kvety, Slnko 2004
* *V dobrom aj v zlom*, Živé kvety, Pavian 2003
* *Živé kvety*, Živé kvety, Mediálny inštitút 2000

## Teatri 
* *Strata (Multimedialna grcanica)*, premiera 21.12.2004
* *Gala (Kto rozjebal Betlehem)*, premiera 9.6.2003
* *Bol-a som nevinn -ý -á, Isha i pafajshëm*, premiera 1.9.2002
* *Komisia*, premiera 12.4.2002
* *Z diaľky*, premiera 17.12.1999
* *Hetstato (Hystericko-zúfalý výkrik šialenstva)*, premiera 17.9.1999
* *Prepad (Estráda)*, premiera 31.12.1998
* *Dno (Óda na McWorld)*, premiera 19.12.1998
* *Tváre*, premiera 19.12.1997
* *Monodrámy*, premiera 29.11.1997
* *Nox (Kto uhádne meno berného úradníka)*, premiera 10.2.1995
* *Eo ipso*, premiera 4.3.1994
* *Nikto, len čajka si omočí nohy v mojich slzách*, premiera 29.5.1993
* *Donárium (Metamorfóza premien)*, premiera 19.12.1992
* *Vres (Optimistická)*, premierë 10.10.1992
* *Slepá baba (inscenácia aj pre deti)*, premiéra 3.4.1992
* *Dyp inaf (Mendore e rëndë)*, premiera 6.12.1991
* *Bllokimi (Udhëtimi sentimental)*, premiera 22.6.1991

## Lidhje të jashtme 
* rozhovor v časopise .týžděň 49/2007
* rozhovor v MF Plus, 14/2007
* stránky skupiny Živé kvety 
* e çuditshme Divadla Stoka
* rozhovor z deníku SME, 17. 8. 2004
* rozhovor z týdeníku Slovo, č.38, 2004
* recenze alba *Sloboda* z Lidových novin, 27. 4. 2006
* recenze alba *Sloboda* në freemusic.cz
Agathangjel Çamçe

**Agathangjel Çamçe** (emri laik **Vangjel Çamçe**; 1877–1946) ishte klerik ortodoks shqiptar dhe figurë e rëndësishme e kishës ortodokse shqiptare . Ai ishte një mbështetës i vendosur i autoqefalisë kishtare dhe bashkëpunëtor i ngushtë i Imzot Nolit, themeluesit të Kishës Ortodokse Shqiptare. Ishte peshkop mitropolit i Beratit e më pas i Korçë dhe anëtar i Sinodit të Shenjtë të Kishës Ortodokse Shqiptare . 

Lindi në qytetin e Korçës në vitin 1877 . Në vitin 1913 emigroi në SHBA, ku u shqua si veprimtar i Lëvizjes Kombëtare Shqiptare. Në vitin 1919 shugurohet meshtar në Nju Jork, ku shërbeu për dy vjet duke u predikuar shqiptarëve ortodoksë në gjuhën shqipe. Përgjatë qëndrimitnë Amerikë, hodhi themelet e kishës ortodokse të Shën Mërisë në Natick të Massachusetts, një nga qendrat e diasporës dhe lëvizjes atdhetare shqiptare.  Pas largimit të pushtuesve italianë, në atë kohë, Atë Vangjel Çamçe nga Xhejmstuni i Nju Jorkut dhe atë Vasil Marku nga Saint Luis, Missouri, erdhën në Shqipëri për t'i ofruar shërbimet e tyre qeverisë dhe kishës shqiptare. 

Në vitin 1921, Agathangjel Çamçe tashmë në Shqipëri, mori pjesë në Kongresin e Beratit (10–17 shtator 1922 ) nga ku u hodhën themelet dhe filluan punimet e shpalljes së autoqefalisë së kishë shqiptare ortodokse nga Patriarkana Ekumenike e Kostandinopojës. Më 18 shkurt 1929 u zgjodh Mitropolit i Beratit, Vlorës, Kaninës dhe Myzeqesë në Kishën Katedrale të Ungjillëzimit në Tiranë, nga Kryepeshkopi Visarion dhe peshkopi Viktor i Zetinjës (i Kishë Ortodokse Serbe), duke u bërë në këtë mënyrë, pjesë e Sinodit të Shenjtë.  Së bashku me Episkopin Ambroz të Drinopojës dhe Gjirokastrës dhe ndihmës Kryepeshkopin Eftimi Kostevën, krijuan Sinodin e parë të Kishës Ortodokse Shqiptare, nën drejtimin e Kryepeshkopit Visarion.  Në tetor 1940, Mitropolit Agathangjeli mori pjesë në sinodin e posaçëm të organizuar nga eparkitë italo-shqiptare në abacinë e Grottaferratës, ku diskutohej mundësia që Grottaferrata të mirëpriste klerin ortodoksë të sapokthyer dhe të ndihmonte formimin teologjik të tyre.  Në vitin 1941 Agathangjel Çamçe u bë Mitropoliti i Korçës . Ai drejtoi dioqezat metropolitane deri në vdekjen e tij në 1964.  

## Referime 
* 

## Referime
Shpërthimi i zemërimit

[parapamje|"[Christina Rossetti në një tërbim" nga vëllai i saj, Dante Gabriel Rossetti.]]
Një **shpërthim zemërimi** ose **krizë nervozizmi** është një shpërthim emocional, zakonisht i shoqëruar me ata që janë në shqetësim emocional. Zakonisht karakterizohet nga kokëfortësi, të qara, të bërtitura, dhunë, sfidë, të folur me zemërim, rezistencë ndaj përpjekjeve për qetësim dhe, në disa raste, goditje dhe sjellje të tjera fizikisht të dhunshme. Kontrolli fizik mund të humbasë; personi mund të mos jetë në gjendje të qëndrojë i qetë; dhe edhe nëse "qëllimi" i personit arrihet, ai mund të mos qetësohet. Shpërthimi i një shpërthimi zemërimi mund të çojë në ndalimin e një fëmije ose pezullimin nga shkolla për fëmijët më të rritur në moshë shkollore, dhe mund të rezultojë në një pushim ose ndëshkim, të plotë me kohë në dhomë ose cep, në shtëpi. Një shpërthim zemërimi mund të shprehet në një tiradë: një fjalim i zgjatur dhe i zemëruar.

## Shiko edhe 
* Zemërimi
* Ankthi

## Referime
Nataliya Shtaymets

**Nataliya Shtaymets** (e lindur më 5 Nëntor 1963) është skiatore garuese në disa disiplina nga Kazakistani. Në Lojërat Olimpike Dimërore 1994 ajo konkurroi në dy aktivitete. 

## Referencat 
## Lidhje të jashtme 
* Nataliya Shtaymets në Olympedia
Marta Kos Marko

**Marta Kos** (shqiptimi sllovenisht [ˈmáːrta ˈkóːs]; e lindur më 28 qershor 1965) është diplomate dhe politikane sllovene. Ajo ka  shërbyer si ambasadore në Gjermani nga viti 2013 deri në vitin 2017, dhe, si ambasadore në Zvicër nga viti 2017 deri në vitin 2020. Që nga Dhjetori 2024, ajo mban pozicionin e Komisionerit Evropian për Zgjerimin në Komisionin e dytë të von der Leyen.

Nga Prilli deri në Shtator tëvitit 2022, ajo ishte një nga nënkryetaret e Lëvizjes për Liri.  Përpara zgjedhjeve presidenciale të vitit 2022, ajo ishte kandidate e Lëvizjes së Lirisë për presidente të Sllovenisë deri në tërheqjen e saj në gusht. Pas tërheqjes ajo dha dorëheqjen si nënkryetare e Lëvizjes së Lirisë. Pas dorëheqjes së Tatjana Bobnar nga posti i Ministres së Brendshme, ajo dha dorëheqjen edhe nga Lëvizja e Lirisë duke thënë se nuk është më partia e saj.

## Jeta e hershme dhe karriera 
Në rininë e saj, Kos ishte një kampione  jugosllave dhe sllovene e rekordeve të notit.[1] Ajo studioi gazetari dhe iu bashkua divizionit sportiv të RTV, dhe më vonë u transferua në Gjermani ku punoi për Deutsche Welle dhe si korrespondente në Bon për RTV duke filluar nga viti 1993.[1] Nga viti 1997 deri në vitin 1999, ajo shërbeu si drejtore e zyrës së informacionit të qeverisë sllovene dhe si zëdhënëse e qeverisë.[2] Në vitin 2000, ajo u emërua nënkryetare e Dhomës së Tregtisë dhe Industrisë.[1

Në vitin 2013, qeveria e Alenka Bratušek e emëroi ambasadoren e saj në Berlin, Gjermani, si pjesë e një kuote politike (diplomatë pa karrierë). Në vitin 2017 u emërua ambasadore në Bernë të Zvicrës. Në vitin 2020, ajo dha dorëheqjen si ambasadore për shkak të mosmarrëveshjeve me politikën e jashtme të qeverisë, si dhe për akuzat për bullizim në grup (mobbing), dhe për rrjedhojë kontrollin e brendshëm mbi punën e ambasadës.

Në vitin 2022, ajo shpalli kandidaturën e saj për Presidente të Republikës. Në rrethana të pasqaruara, ajo e tërhoqi kandidaturën e saj dhe dha dorëheqjen si nënkryetare e Lëvizjes së Lirisë. Pas dorëheqjes së Tatjana Bobnar si ministre e Brendshme, për shkak të një konflikti me kryeministrin Robert Golob, ajo dha dorëheqjen edhe nga partia Lëvizja e Lirisë në vitin 2023, duke shpjeguar se nuk ishte më partia e saj dhe duke mbështetur kështu Tatjana Bobnar.

Në shtator 2024, ajo u propozua si kandidate për anëtare e Komisionerit Evropian për Zgjerimin, përgjegjëse për mbikëqyrjen e marrëdhënieve me fqinjët lindorë duke zëvendësuar Tomaž Veselin, i cili dha dorëheqjen nga kandidatura për Komisioner Evropian. Më 17 shtator 2024, Ursula von der Leyen njoftoi se Kos do të ishte në krye të Zgjerimit Evropian, në pritje të miratimit nga Parlamenti Evropian, duke vlerësuar kështu kërkesat për anëtarësim të Ukrainës dhe Moldavisë dhe vendeve të tjera për t'u bashkuar me Bashkimin Evropian.

## Jeta personale 
Kos është e martuar me Henri Gétaz, i cili është Sekretar i Përgjithshëm i Shoqatës Evropiane të Tregtisë së Lirë.

## Referime
Esquisse historique sur le Monténégro d'après les traditions de l'Albanie

'''Esquisse historique sur le Monténégro d'après les traditions de l'Albanie''' është një vepër e rrallë dhe me rëndësi historike, e botuar në Kostandinopojë në vitin 1872 nga Pashko Vasa (i njohur edhe si Vaso Pasha), një nga figurat më të shquara të Rilindjes Kombëtare Shqiptare.​

## Konteksti dhe qëllimi i veprës 
Në këtë vepër, Pashko Vasa synon të paraqesë një histori të Malit të Zi duke u mbështetur në traditat shqiptare, ndoshta edhe në ato gojore, për të ofruar një perspektivë alternative ndaj narrativave zyrtare të kohës. Kjo përpjekje është pjesë e angazhimit të tij më të gjerë për të promovuar çështjen shqiptare dhe për të sfiduar përshkrimet e njëanshme që shpesh injoronin ose shtrembëronin rolin e shqiptarëve në historinë e Ballkanit.​

## Përmbajtja dhe rëndësia 
Vepra është vlerësuar për përdorimin e historisë orale dhe për cilësinë e lartë të analizës, e cila tejkalon shumë nga përshkrimet bashkëkohore të autorëve perëndimorë të asaj kohe. Ajo ofron një pasqyrë të marrëdhënieve shqiptaro-malazeze dhe përpiqet të vendosë shqiptarët në një kontekst historik më të gjerë, duke theksuar ndikimin e tyre në rajon.​

## Rëndësia për studimet shqiptare 
Esquisse historique sur le Monténégro d'après les traditions de l'Albanie është një burim i çmuar për studiuesit e historisë shqiptare dhe ballkanike, pasi ofron një perspektivë të veçantë dhe të detajuar mbi marrëdhëniet ndërmjet shqiptarëve dhe malazezëve. Ajo gjithashtu ndihmon në kuptimin e përpjekjeve të hershme për të ndërtuar një identitet kombëtar shqiptar dhe për të artikuluar një narrativë historike që pasqyron realitetet dhe përvojat e popullit shqiptar.

## Referime