open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Zjarrfikësi

parapamje|Zjarrfikësve iu desh t’i përqendronin përpjekjet e tyre në shpëtimin e kishës ngjitur në vend të kësaj ndërtese që po digjej, një manastir i braktisur në Massueville, Quebec, Kanada.
**Zjarrfikësi** është një reagues i parë dhe shpëtimtar i trajnuar gjerësisht në shuarjen e zjarrit, kryesisht për të shuar zjarret e rrezikshme që kërcënojnë jetën, pronën dhe mjedisin, si dhe për të shpëtuar njerëzit dhe në disa raste ose juridiksione edhe kafshë nga situata të rrezikshme.

Shërbimi i zjarrfikësve, i njohur gjithashtu në disa vende si brigada e zjarrit ose zjarrfikësja, është një nga tre shërbimet kryesore të urgjencës. Nga zonat urbane në bordin e anijeve, zjarrfikësit janë bërë të kudondodhur në mbarë botën.

Aftësitë e kërkuara për operacione të sigurta praktikohen rregullisht gjatë vlerësimeve të trajnimit gjatë gjithë karrierës së një zjarrfikësi. Shkathtësitë fillestare të shuarjes së zjarrit zakonisht mësohen përmes akademive ose kurseve të trajnimit të zjarrit lokale, rajonale ose të miratuara nga shteti. Në varësi të kërkesave të një departamenti, aftësitë dhe certifikatat shtesë si shpëtimi teknik dhe mjekësia paraspitalore mund të fitohen gjithashtu në këtë kohë.[parapamje|300x300px|Motori 7 i Departamentit të Zjarrfikësve të [San Francisko|San Franciskos parë në 2019.]]Zjarrfikësit punojnë ngushtë me agjencitë e tjera të reagimit ndaj urgjencës si policia dhe shërbimi mjekësor i urgjencës. Roli i një zjarrfikësi mund të mbivendoset me të dyja. Hetuesit e zjarrit ose marshallët e zjarrit hetojnë shkakun e një zjarri. Nëse zjarri është shkaktuar nga zjarrvënia ose pakujdesia, puna e tyre do të mbivendoset me zbatimin e ligjit. Zjarrfikësit gjithashtu ofrojnë shpesh njëfarë shkalle shërbimi mjekësor emergjent, duke përfshirë certifikimin dhe punën si paramedik me kohë të plotë nga kompanitë e motorëve, kamionëve dhe shpëtimit në disa sisteme për të filluar mbështetjen e avancuar të jetës derisa të arrijë transporti i ambulancës.

## Referime
Uniforma

parapamje|250x250px|Një uniformë stjuardese, e dizenjuar nga stilistja japoneze Hanae Mori, për Japan Airlines.
**Uniforma** është një larmi veshjesh e veshur nga anëtarët e një organizate gjatë pjesëmarrjes në veprimtarinë e asaj organizate. Uniformat moderne vishen më shpesh nga forcat e armatosura dhe organizatat paraushtarake si policia, shërbimet e urgjencës, rojet e sigurisë, në disa vende pune dhe shkolla dhe nga të burgosurit në burgje. Në disa vende, disa zyrtarë të tjerë gjithashtu mbajnë uniforma në detyrat e tyre; i tillë është rasti i Trupave të Komisionuara të Shërbimit Shëndetësor Publik të Shteteve të Bashkuara ose prefektëve francezë. Për disa organizata, si policia, mund të jetë e paligjshme që jo-anëtarët të veshin uniformën.

## Referime
Qiraja

[parapamje|Njoftim për disponueshmërinë me qira të një ndërtese [Xhamia|xhamie në Kaohsiung, Tajvan]]
**Qiraja**, **Qiramarrja** apo **Qiradhënja** është një marrëveshje ku bëhet një pagesë për përdorimin e përkohshëm të një malli, shërbimi ose prone në pronësi të një tjetri.

Një qira bruto është kur qiramarrësi paguan një shumë të sheshtë qiraje dhe qiradhënësi paguan për të gjitha tarifat e pronës të bëra rregullisht nga pronësia. Një shembull i dhënies me qira është marrja me qira e pajisjeve. Marrja me qira mund të jetë një shembull i ekonomisë së ndarjes.

## Referime
Siguria

parapamje
**Siguria** është mbrojtja ose qëndrueshmëria ndaj dëmeve të mundshme (ose ndryshimeve të tjera të padëshiruara shtrënguese) të shkaktuara nga të tjerët, duke kufizuar lirinë e të tjerëve për të vepruar. Përfitues të sigurisë mund të jenë persona dhe grupe shoqërore, objekte dhe institucione, ekosisteme ose çdo subjekt ose fenomen tjetër i cenueshëm ndaj ndryshimeve të padëshiruara.

Siguria kryesisht i referohet mbrojtjes nga forcat armiqësore, por ajo ka një gamë të gjerë shqisash të tjera: për shembull, si mungesa e dëmit (p.sh. liria nga nevoja); si prania e një malli thelbësor (p.sh. siguria ushqimore); si qëndrueshmëri ndaj dëmtimit ose dëmtimit të mundshëm (p.sh. themele të sigurta); si sekret (p.sh. një linjë telefonike e sigurt); si izolim (p.sh. një dhomë ose qeli e sigurt); dhe si gjendje shpirtërore (p.sh. siguria emocionale).

Termi përdoret gjithashtu për t'iu referuar akteve dhe sistemeve qëllimi i të cilave mund të jetë sigurimi (kompanitë e sigurisë, forcat e sigurisë, rojet e sigurisë, sistemet e sigurisë kibernetike, kamerat e sigurisë, ruajtja në distancë). Siguria mund të jetë fizike dhe virtuale.

## Referime
Stadiumi Olimpiku

**Stadiumi Olimpiku** është një stadium i ndërtuar për KF Olimpiku në Yrshek, Kashar, Tiranë, Shqipëri . Stadiumi është rikonstruktuar në vitin 2011 me investimin e presidentit të klubit Kujtim Beqiri.
Territori

parapamje|300x300px|Territori Verior
**Territori** është një zonë toke, deti ose hapësire, veçanërisht që i përket ose lidhet me një vend, person ose kafshë.

Në politikën ndërkombëtare, një territor është zakonisht sipërfaqja totale nga e cila një shtet mund të nxjerrë burimet e pushtetit ose një ndarje administrative është zakonisht një zonë që është nën juridiksionin e një shteti sovran.

Si një nënndarje, një territor është në shumicën e shteteve një ndarje e organizuar e një zone që kontrollohet nga një shtet, por nuk është formalisht e zhvilluar, ose e përfshirë në, një njësi politike të vendit që ka status të barabartë me njësitë e tjera politike. që shpesh mund të referohen me fjalë të tilla si "provinca" ose "rajone" ose "shtete". Në kuptimin e tij më të ngushtë, ai është "një rajon gjeografik, siç është një zotërim kolonial, që varet nga një qeveri e jashtme".

## Referime
Roja i sigurisë

parapamje|300x300px|Stërvitje për mbrojtjen e VIP-ave të Policisë së Sigurisë
**Roja i Sigurisë** apo **inspektor sigurie**, **oficer sigurie** ose **agjent mbrojtës** është një person i punësuar nga një palë qeveritare ose private për të mbrojtur asetet e palës punëdhënëse (pronë, njerëz, pajisje, para, etj.) nga një sërë rreziqet (si veprimtaria kriminale, mbeturinat, prona e dëmtuar, sjellja e pasigurt e punëtorëve, etj.) duke zbatuar masa parandaluese. Rojet e sigurisë e bëjnë këtë duke mbajtur një prani me shikueshmëri të lartë për të penguar veprime të paligjshme dhe të papërshtatshme, duke kërkuar (drejtpërsëdrejti, përmes patrullave, ose indirekt, duke monitoruar sistemet e alarmit ose kamerat e vëzhgimit me video) për shenja krimi ose rreziqe të tjera (si zjarri ), duke ndërmarrë veprime për të minimizuar dëmet (siç është paralajmërimi dhe shoqërimi i shkelësve jashtë pronës) dhe raportimi i çdo incidenti te klientët e tyre dhe shërbimet e urgjencës (si policia ose mjekët), sipas rastit.

Oficerët e sigurisë në përgjithësi janë të uniformuar për të përfaqësuar autoritetin e tyre ligjor për të mbrojtur pronën private. Rojet e sigurisë rregullohen përgjithësisht nga rregulloret ligjore, të cilat përcaktojnë kërkesat për përshtatshmërinë (si kontrolli i të dhënave kriminale) dhe autoritetet e lejuara të një roje sigurie në një juridiksion të caktuar. Autoritetet e lejuara për rojet e sigurisë ndryshojnë sipas vendit dhe juridiksionit nënkombëtar. Oficerët e sigurisë punësohen nga një sërë organizatash, duke përfshirë bizneset, departamentet dhe agjencitë qeveritare dhe organizatat jofitimprurëse (p.sh., kishat dhe organizatat bamirëse).

## Shiko edhe 
## Referime
Personi shumë i rëndësishëm

parapamje|346x346px|François Holland
**Personi shumë i rëndësishëm** (**VIP** ose **V.I.P.**) është një person të cilit i jepen privilegje të veçanta për shkak të statusit, ndikimit ose rëndësisë së tij të lartë shoqërore. Termi nuk ishte i zakonshëm deri diku pas Luftës së Dytë Botërore nga pilotët e RAF.

Shembujt përfshijnë njerëz të famshëm, kryetarë shtetesh ose qeverish, politikanë të tjerë, punëdhënës të mëdhenj, drejtues të lartë, zyrtarë të nivelit të lartë të korporatave, bankierë, ekonomistë, mjekë, klerik, personel ushtarak, bosët e krimit, individë të pasur ose çdo person tjetër të shquar shoqëror. i cili merr trajtim të veçantë për çfarëdo arsye. Trajtimi i veçantë zakonisht përfshin ndarjen nga njerëzit e thjeshtë dhe një nivel më të lartë rehatie ose shërbimi.

Në disa raste, si për shembull me bileta, VIP mund të përdoret si titull në mënyrë të ngjashme me premium ose ekskluziv. Zakonisht, biletat VIP mund të blihen nga kushdo, por gjithsesi nënkupton ndarjen nga klientët e tjerë, kontrollet e sigurisë personale etj.

Ndonjëherë, përdoret edhe termi person shumë shumë i rëndësishëm (VVIP ose V.V.I.P.), veçanërisht në lidhje me VIP-at me gradë ose fuqi shpenzuese shumë të lartë. Përdoret veçanërisht kur çdokush mund të blejë trajtim VIP, për të dalluar personat me kërkesa veçanërisht të larta. Dhe V.V.V.I.P. mund të tregojë edhe një nivel tjetër ekskluziviteti.

## Referime
Truproja

parapamje|300x300px|Prezantimi i fushatës së posterit Henriette Reker për zgjedhjet për kryetar bashkie 2020
**Truproja** ose **oficeri i mbrojtjes së afërt**, është një lloj roje sigurie, oficeri i zbatimit të ligjit të qeverisë ose pjesëtar shërbimi që mbron një person ose një grup njerëzish - zakonisht dëshmitarë, zyrtarë ose oficerë publikë të rangut të lartë, njerëz të pasur dhe njerëz të famshëm - nga rreziku: në përgjithësi vjedhja, sulmi, rrëmbimi, atentati, ngacmimi, humbja e informacionit konfidencial, kërcënimet ose vepra të tjera penale. Ekipi i personelit që mbron një VIP shpesh përmendet si detaji i sigurisë së VIP-ve.

Figura më të rëndësishme publike, si krerët e shteteve, krerët e qeverive dhe guvernatorët mbrohen nga disa truproja ose nga një ekip truprojash nga një agjenci qeveritare, forcat e sigurisë ose forcat policore (p.sh., në Shtetet e Bashkuara, Shërbimi Sekret ose Shërbimin Diplomatik të Sigurisë të Departamentit të Shtetit). Në shumicën e vendeve ku kreu i shtetit është edhe udhëheqësi i tyre ushtarak, truprojat e liderit kanë qenë tradicionalisht roje mbretërore, roje republikane dhe njësi të tjera ushtarake. Figura publike më pak të rëndësishme, ose ata me profile më të ulëta të rrezikut, mund të shoqërohen nga një truproje e vetme që dyfishohet si shofer.

Një numër i famshëm dhe CEO të profilit të lartë përdorin gjithashtu truproja. Në disa vende ose rajone (p.sh., në Amerikën Latine), njerëzit e pasur mund të kenë një truproje kur udhëtojnë. Në disa raste, personeli i sigurisë përdor një mjet të blinduar, i cili i mbron ata dhe VIP-at.

## Referime
Kryeshefi ekzekutiv

parapamje|338x338px|Carol Spahn, CEO e Korpusit të Paqes
**Kryeshefi ekzekutiv**, njohur ndryshe si **shefi ekzekutiv**, ose me emërtimin anglisht ***chief executive officer*** (**CEO**), është një nga një numër i drejtuesve të korporatës të ngarkuar me menaxhimin e një organizate - veçanërisht një subjekt juridik i pavarur si një kompani ose institucion jofitimprurës. CEO-t gjejnë role në një sërë organizatash, duke përfshirë korporatat publike dhe private, organizatat jofitimprurëse dhe madje edhe disa organizata qeveritare (veçanërisht ndërmarrjet shtetërore). CEO i një korporate ose kompanie zakonisht i raporton bordit të drejtorëve dhe ngarkohet me maksimizimin e vlerës së biznesit, i cili mund të përfshijë maksimizimin e çmimit të aksionit, pjesës së tregut, të ardhurave ose një element tjetër. CEO-ja delegon dhe mbikëqyr punonjësit e tjerë vazhdimisht.

## Referime
Shoferi

parapamje|250x250px|Një shofer në Japoni duke qëndruar pranë një Nissan Fuga.
**Shoferi** është një person i punësuar për të drejtuar një automjet motorik pasagjerësh, veçanërisht një automjet luksoz si një sedan i madh ose limuzinë.

Fillimisht, shoferë të tillë ishin shpesh punonjës personalë të pronarit të automjetit, por kjo ka ndryshuar në kompani të specializuara të shërbimit të shoferit ose shoferë individualë që ofrojnë si shofer ashtu edhe automjet me qira. Disa kompani shërbimesh thjesht ofrojnë shoferin.

## Referime
Tekstili

parapamje|300x300px|Pëlhurë
**Tekstili** përfshin materiale të ndryshme me bazë fibrash, duke përfshirë fibra, fije, lloje të ndryshme pëlhure, etj. Në fillim, fjala "tekstile" u referohej vetëm pëlhurave të endura. Megjithatë, endja nuk është metoda e vetme e prodhimit, dhe shumë metoda të tjera u zhvilluan më vonë për të formuar struktura tekstili bazuar në përdorimin e tyre të synuar. Thurja dhe të endura janë lloje të tjera të njohura të prodhimit të pëlhurave. Në botën bashkëkohore, tekstilet plotësojnë nevojat materiale për aplikime të gjithanshme, nga veshjet e thjeshta të përditshme deri te jeleku antiplumb, kostumet hapësinore dhe fustanet e mjekut.

Tekstilet ndahen në dy grupe: për qëllime shtëpiake (tekstile konsumi) dhe tekstile teknike. Tek tekstilet e konsumit estetika dhe komoditeti janë faktorët më të rëndësishëm, por tek tekstilet teknike përparësitë janë vetitë funksionale.

Gjeotekstilet, tekstilet industriale, tekstilet mjekësore dhe shumë fusha të tjera janë shembuj të tekstileve teknike, ndërsa veshjet dhe orenditë janë shembuj të tekstileve të konsumit. Çdo komponent i një produkti tekstili, duke përfshirë fibra, fije, pëlhurë, përpunim dhe përfundim, ndikon në produktin përfundimtar. Përbërësit mund të ndryshojnë midis produkteve të ndryshme tekstili pasi ato zgjidhen në bazë të përshtatshmërisë së tyre për qëllimin.

Fibra është përbërësi më i vogël i një pëlhure; fibrat zakonisht tjerrën në fije, dhe fijet përdoren për të prodhuar pëlhura. Fibra ka një pamje të ngjashme me flokët dhe një raport më të lartë gjatësi-gjerësi. Burimet e fibrave mund të jenë natyrale, sintetike ose të dyja. Teknikat e ndizjes dhe lidhjes i transformojnë drejtpërdrejt fijet në pëlhurë. Në raste të tjera, fijet manipulohen me sisteme të ndryshme të prodhimit të pëlhurave për të prodhuar konstruksione të ndryshme pëlhure. Fijet janë të përdredhura ose të shtruara për të bërë një fije fije të gjatë e të vazhdueshme. Më pas, fijet përdoren për të bërë lloje të ndryshme pëlhure duke endur, thurur, thurur me grep, nyje, rrahje ose gërsheta. Pas prodhimit, materialet tekstile përpunohen dhe përfundojnë për të shtuar vlerë, si estetika, karakteristikat fizike dhe rritja e dobisë. Prodhimi i tekstileve është arti më i vjetër industrial. Ngjyrosja, printimi dhe qëndisja janë të gjitha arte të ndryshme dekorative të aplikuara në materialet tekstile.

## Shiko edhe 
## Referime
Taksia

parapamje|300x300px|Një taksi e Kalkutës, Indi
Një **Taksi** apo **Taksia** është një lloj automjeti me qira me një shofer, i përdorur nga një pasagjer i vetëm ose grup i vogël pasagjerësh, shpesh për një udhëtim jo të përbashkët. Një taksi transporton pasagjerët midis vendndodhjeve të zgjedhjes së tyre. Kjo ndryshon nga transporti publik, ku vendet e marrjes dhe dërgesës vendosen nga ofruesi i shërbimit, jo nga klientët, megjithëse transporti i përgjegjshëm ndaj kërkesës dhe taksitë e përbashkëta ofrojnë një mënyrë hibride autobusi/taksi.

Ekzistojnë katër forma të dallueshme të taksisë, të cilat mund të identifikohen me terma paksa të ndryshëm në vende të ndryshme:

* Karrocat Hackney, të njohura gjithashtu si me qira publike, taksi me breshëri ose në rrugë, të licencuara për breshëri në të gjithë komunitetet
* Automjete private me qira, të njohura gjithashtu si minikabina ose taksi private me qira, të licencuara vetëm për prenotim paraprakisht
* Taksitë, gjithashtu vijnë në shumë variacione në vendet në zhvillim si jitneys ose jeepney, që operojnë në rrugë të paracaktuara të tipizuara nga ndalesa të shumta dhe pasagjerë të shumtë të pavarur
* Limuzina, mjet i specializuar i licencuar për funksionim me prenotim

Megjithëse llojet e automjeteve dhe metodat e rregullimit, marrjes me qira, dërgimit dhe negocimit të pagesës ndryshojnë ndjeshëm nga vendi në vend, ekzistojnë shumë karakteristika të përbashkëta. Mosmarrëveshjet nëse kompanitë e ndarjes së udhëtimit duhet të rregullohen si taksi rezultuan në disa juridiksione që të krijonin rregullore të reja për këto shërbime.

## Referime
Gers

**Gers** (  ; Ocitanisht: *Gers* ose  , [dʒɛɾs] ) është një departament në rajonin e Ocitanisë, Franca Jugperëndimore. I quajtur sipas lumit Gers, banorët e tij quhen *Gersois* dhe *Gersoises* në frëngjisht ose Gersarë dhe Gersare. Në vitin 2019, ai kishte një popullsi prej 191,377. 

## Historia 
Gersi është një nga 83 departamentet origjinale të krijuara gjatë Revolucionit Francez më 4 mars 1790. Ai u krijua nga pjesë të provincave të mëparshme të Gyjenës dhe Gaskonisë. Ai është i rrethuar nga departamentet Pirenejtë e Sipërm, Garonë e Sipërme, Tarn-dhe-Garonë, Olt dhe Garonë, Landes dhe Pirenejtë Atlantikë . Në 1808 ajo humbi Lavitin në anën e saj veri-lindore që iu bashkua departamentit të sapokrijuar të Tarn dhe Garonë . 

## Kultura 
Kultura është kryesisht bujqësore, me theks të veçantë në specialitetet gastronomike vendore si:

* Brandy Armagnac ;
* Cotes de Gascogne ;
* Floc de Gascogne ;
* Foie gras ;
* Kërpudha të egra.

Gjithashtu, disa kultura të spikatura janë misri, kolza, luledielli dhe gruri.

Gjuha Gaskone është një dialekt i ocitanishtes, por nuk flitet gerësisht. Departamenti karakterizohet nga fshatra të përgjumur bastidë dhe kodra që shohin Pirenejtë në jug. Aleksandër Dyma, babai krijoi të famshmin gersar d'Artagnan, musketierin e katërt të *Tre musketierëve*. Një muze për d'Artagnanin gjendet në fshatin gersar Lupiac.

## Demografia 
I vendosur në Francën Jugperëndimore, Gersi shpesh përmendet si ndër zonat më pak të populluara (30.5 njerëz/km 2 në 2016),  zonat më pak urbane ose më rurale në të gjithë Evropën Perëndimore . Lista e 10 komunave më të populluara të departamentit: 

## Klima 
Shiu vjetor varion nga më shumë se 900&nbsp;mm në jug-perëndim të departamentit, në më pak se 700&nbsp;mm në Veri-Lindje ( Auch, Condom, Lectoure ).

Dimrat variojnë, me temperatura vetëm herë pas here nën 0, por klima mbetet e butë dhe e thatë. Sasia e diellit është rreth 1950 orë/vit.

Verat janë të nxehta dhe të thata. Auch është, së bashku me Tuluzën, Nimesin, Carpentrasin, Ajaçion, Marsejën, Tulonin dhe Përpinjanin, një nga qytetet më të nxehta në Francë.

## Turizmi 
Sipas të dhënave të fundit, turizmi shënon këto shifra:

* 610 000 turistë,
* 5.900.000 netë të fjetura nga ata,
* 22.100 shtretër,
* 2 400 vende pune nga turizmi,
* turisti përfaqëson një të njëvlershme prej 17.100 banorësh të përhershëm,
* shpenzimet e tyre të parashikuara janë 141.000.000 €.

Skeda:Tower of Armagnac, Auch, Gers, France.JPG|Auch
Skeda:Montréal Gers Place de l'hôtel de ville -1.JPG|Montreal, Gers
Skeda:Larressingle - Enceinte fortifiée et tour ouest.jpg|Larressingle
Skeda:Eglise Barran1.JPG|Barran
Skeda:Armagnac-img 0465.jpg|Armagnac
Skeda:Moulard Duck Foie Gras with Pickled Pear.jpg|Foie gra i rosës me turshi me dardhë turshi

## Referime
Dejan Tiago Stankovic

**Dejan Tiago Stankovic** (lindje në 1965, Beogradi dhe vdiq në 21 dhjetor 2022, Lisbonës) ishte shkrimtar dhe përkthyes letrar serb. Ai ishte një shtetas i natyralizuar i Portugalisë. 

Si përkthyes letrar, ai bëri përkthimet e para të José Saramago në serbo-kroatisht si dhe të Ivo Andrić në portugalisht.

Në vitin 2017, Dejan Tiago Stanković nënshkroi Deklaratën për gjuhën e përbashkët të kroatëve, serbëve, boshnjakëve dhe malazezëve. 

Stankoviç vdiq në shtëpinë e tij në Lisbonë më 21 dhjetor 2022, në moshën 57-vjeçare.
Koja e Kuçit

**Koja e Kuçit** është një fis dhe krahinë historike shqiptare në Malësi. Koja është një rajon katolik që ndodhet midis Triepshit dhe Kuçit. Kojasit quhen *Kojanë* ose *Koqas* .

## Historia 
parapamje|490x490px| Gazeta e sulmit kundër Trieshit dhe Kojës nga Mali i Zi në gazetën austro-hungareze *Tagespost Graz*, 14 maj 1862.
Koja është rajoni më i vogël në Malësi. Për herë të parë dëshmohet në *defterin* osman të vitit 1582 kur në nahijen e Kuçit shfaqen fshatrat *Koqa i Madh* dhe *Koqa i Vogël* . Këto vendbanime nuk ishin regjistruar në regjistrat e mëparshëm, gjë që sugjeron se themelimi i tyre mund t'i atribuohet një rritje të popullsisë, ndoshta për shkak të migrimeve, që ndodhën pas konsolidimit të pushtetit osman në rajon. Për sa i përket antroponimit të tyre, mbi gjysma e banorëve të këtyre fshatrave mbanin emra tipikë shqiptarë, pjesa tjetër me antroponime të përziera shqiptaro-sllave.  Në luftën malazezo-osmane (1861–62), Kuçi, Piperi dhe grupe të tjera sulmuan Triepshin dhe Kojën e Kuçit, por ai sulm u zmbraps.  Pretash Zeka Ulaj nga Koja ishte një nga krerët e Malësorëve që udhëhoqi rajonin drejt lirisë kur luftoi në vitin 1911 në Betejën e Deçiqit, përkrah të famshmit Ded Gjo Lulit nga Hoti . Dokë Preci Krcaj, Cakë Uci Ivanaj, Gjeto Toma Kolçaj, Tomë Uci Ivanaj, Kolë Doka Marashaj, Marash Leca Gjokaj dhe Gjeto Gjeka Ivanaj mbahen mend si *Shtatë Heronjtë e Kojës* që dhanë jetën në betejë.

## Vëllazëritë 
Familje të shquara nga Koja;

## Personalitete të shquara 
* Pretash Zeka Ulaj&nbsp;— Udhëheqësi i fisit vullnetar në Betejën e Deçiqit .
* Gjeto Toma Kolçaj&nbsp;— Pjesëmarrës në betejën e Deçiqit.
* Viktor Marku Ula&nbsp;— Studiues i marrëdhënieve ndërkombëtare dhe këshilltar politik i ish- kryeministrit të Kosovës Agim Çeku në vitin 2006.

## Shih edhe 
* Malësia
* Fisi Kuçi
* Fiset shqiptare

## Referime
Shevqet Turgut Pasha

parapamje|Shefqet Turgut Pasha
**Shefqet Turgut Pasha** (turqisht: *Şevket Turgut Paşa*, 1857–1924) ishte një gjeneral i ushtrisë osmane me gradën *mirliva* ("gjeneral major"),  i cili mbante gjithashtu titullin qeveritar *pasha*.

## Biografia 
Shefqet Turgut Pasha shkoi në shkollën ushtarake prusiane.

### Revolta shqiptare e vitit 1910 
Gjatë revoltës shqiptare të vitit 1910, qeveria osmane zëvendësoi Xhavid Pashën dhe dërgoi Turgut Pashën së bashku me 16.000 këmbësorë, disa kalorës dhe artileri për të shuar revoltën e kryengritësve shqiptarë.  Gjatë gjithë fushatës së tij ushtarake në Kosovë, Turguti vendosi mbi popullsinë masa të ashpra për çarmatimin dhe kontrollin e tyre.  Më 10 prill, deputetët shqiptarë në parlamentin osman shprehën shqetësimet e tyre duke i quajtur veprimet e Turgut një "përparim barbar", ndërsa një raport që i referohej ngjarjeve në Shqipëri iu dha Vezirit të Madh nga një pjesë e elitës shqiptare në Stamboll. Përveç maleve veriperëndimore dhe veriore, ushtritë osmane të udhëhequra nga Turgut kontrollonin Shqipërinë e veriut.

### Revolta shqiptare e vitit 1911 
Revolta shqiptare e vitit 1911 u zhvillua në prill dhe Turguti së bashku me 8000 ushtarë u kthyen në rajon për të përballuar situatën. Nënshkruar nga 60 prijës, mesazhi thoshte se në vitin 1910 ata u çarmatosën për shkak të premtimeve të Turgut për të drejtat kushtetuese dhe ato angazhime nuk u mbajtën pasi qeveria osmane mbylli shkollat shqipe, rriti taksat, burgosi njerëz dhe kreu masa të tjera të rënda. Krerët akuzuan gjithashtu qeverinë osmane për provokimin e konfliktit të përbashkët midis shqiptarëve myslimanë dhe të krishterë dhe deklaruan se kthimi i tyre si nënshtetas besnikë varet nga respektimi i kushtetutës.

Turgut shpalli një dekret perandorak që ofronte amnisti për banorët më 18 qershor 1911. Kushtet e përshkruara që rebelët të kthehen brenda dhjetë ditësh për të dorëzuar armët e tyre dhe një dhuratë personale prej 10,000 lirash do të jepej nga sulltani për kompensimin e dëmeve. Sulltan Mehmeti V nënshkroi një dekret amnistie më 3 korrik 1911 dhe rebelët refuzuan të ktheheshin për shkak të mospëlqimit të Turgut.

## Shih edhe 
* Mahmud Shevqet Pasha
* Shpallja e Pavarësisë së Shqipërisë

## Literatura 
* 

## Referime
Bressols

**Bressols** (  ; Ocitanisht: *Bressòls* ; Shqip: Bresoli) është një komunë në departamentin Tarn-dhe-Garonë në rajonin Ocitania në Francën jugore.
qendër|parapamje| Bashkia
Agjencia e Sigurisë Kombëtare (Mali i Zi)

parapamje|300x300px
**Agjencia e Sigurisë Kombëtare** (**ANB**) është agjencia kombëtare e inteligjencës e Malit të Zi. Selia e saj ndodhet në Podgoricë.

Sipas ligjit që rregullon ANB, agjencia ka për detyrë mbledhjen, ruajtjen, analizimin, vlerësimin dhe shkëmbimin e informacionit.

* Inteligjenca mbi aktivitetet që synojnë kundër pavarësisë, sovranitetit, integritetit territorial, sigurisë dhe rendit kushtetues të Malit të Zi
* Inteligjenca në lidhje me interesat mbrojtëse të Malit të Zi, dhe përmbushja e qëllimeve dhe interesave strategjike të mbrojtjes së Malit të Zi (aktivitetet e zbulimit dhe kundërzbulimit në fushën e mbrojtjes)
* Inteligjenca mbi aktivitetet terroriste
* Inteligjenca mbi aktivitetet e krimit të organizuar
* Inteligjencë për format më të rënda të krimeve kundër njerëzimit dhe pasuri të tjera të mbrojtura nga ligji ndërkombëtar
* Inteligjenca mbi pasuritë e inteligjencës së huaj, kur ka të bëjë me sigurinë kombëtare malazeze
* Inteligjenca mbi kërcënimet e mundshme ndaj interesave ekonomike malazeze
* Inteligjenca mbi kërcënimet e mundshme për sigurinë ndërkombëtare
* Inteligjenca mbi format e tjera të kërcënimeve ndaj sigurisë kombëtare të Malit të Zi

ANB është gjithashtu përgjegjëse për mbrojtjen kundërzbuluese të Parlamentit të Malit të Zi, Qeverisë së Malit të Zi, Presidentit të Malit të Zi dhe organeve dhe ministrive të tjera qeveritare, që kanë të bëjnë me aktivitete të rëndësishme për sigurinë e personelit, ndërtesave dhe aseteve të institucioneve të lartpërmendura.

## Historia 
## Drejtorët 
## Referime
Agjencia e Inteligjencës (Maqedoni e Veriut)

**Agjencia për Inteligjencë e Republikës së Maqedonisë së Veriut** (maqedonisht: Агенција за разузнавање *Agencija za razuznavanje*) u krijua si organ i veçantë i administratës shtetërore sipas Ligjit për Agjencinë për Inteligjencë të miratuar në prill të vitit 1995.

## Kompetencat 
Agjencia e Inteligjencës (AR) si organ i posaçëm i administratës shtetërore dhe në përputhje me Ligjin e RSH-së është një shërbim inteligjent i autorizuar për mbledhjen, analizën dhe përpunimin e informacionit të inteligjencës relevante për sigurinë, mbrojtjen, politike, ekonomike dhe interesa të tjera të Republika e Maqedonisë së Veriut. Prandaj, Agjencia ka krijuar dhe po zhvillon vazhdimisht mekanizmat e duhur për parandalimin, parashikimin, paralajmërimin e hershëm dhe vlerësimin e rreziqeve. Ai informon autoritetet shtetërore të Maqedonisë së Veriut për proceset që gjenerojnë kërcënime për sigurinë kombëtare dhe për parimet e përhershme dhe jetike me qëllim të krijimit të një mjedisi të qëndrueshëm të sigurt dhe zhvillimit të qëndrueshëm afatgjatë. Agjencia e Inteligjencës përfaqëson një nga shtyllat bazë të sistemit të inteligjencës dhe sigurisë së Maqedonisë së Veriut. Ai është konstituuar në konceptin e inteligjencës si një proces strategjik afatgjatë për mbrojtjen e interesave dhe prioriteteve kombëtare dhe në përputhje me standardet moderne për parandalimin dhe menaxhimin e kërcënimeve dhe rreziqeve aktuale të sigurisë. Agjencia e Inteligjencës vazhdimisht synon zgjerimin e kapaciteteve të saj në ato mjedise ku ka rreziqe për interesat jetike dhe të përhershme kombëtare dhe po ndërton partneritete strategjike që janë relevante për shtetin dhe paraqesin mbështetje të politikave ndërkombëtare të sigurisë. Dinamika e proceseve dhe varësia e përbashkët e shteteve në rajon dhe më gjerë, e detyrueshme imponojnë nevojën e bashkëpunimit të shërbimeve të inteligjencës si në nivel dypalësh ashtu edhe në atë shumëpalësh.

## Kontrolli Civil mbi Agjencinë 
Kuvendi i Maqedonisë së Veriut mbikëqyr punën e Agjencisë përmes një komisioni përkatës. Komisioni i paraqet raport Kuvendit të Maqedonisë së Veriut për aktivitetin e kryer më së shumti një herë në vit. Komisioni para dorëzimit të raportit është i obliguar që të njëjtin t'ia komunikojë drejtorit të Agjencisë.

## Struktura Organizative 
### Drejtorët 
## Shiko edhe 
## Referime
Agjencia e Sigurisë dhe Inteligjencës (Kroaci)

**Agjencia e Sigurisë dhe Inteligjencës** (**SOA**) është shërbimi kroat i sigurisë dhe inteligjencës i themeluar në vitin 2006 pas miratimit të Aktit të Sistemit të Sigurisë dhe Inteligjencës të Republikës së Kroacisë dhe duke kombinuar ish-Agjencinë e Kundërzbulimit (POA) dhe Agjencisë së Inteligjencës (OA), të cilat të dyja pushuan së funksionuari.

Drejtori i SOA-s emërohet ose shkarkohet me vendim të përbashkët të Presidentit dhe Kryeministrit.

## Historia 
## Zonat e Punës 
## Referime
Drejtoria e Përgjithshme për Sigurinë e Jashtme (Francë)

parapamje|300x300px|Logo e Drejtorisë së Përgjithshme të Sigurisë së Jashtme
**Drejtoria e Përgjithshme për Sigurinë e Jashtme** (**DGSE**) është agjencia e huaj e inteligjencës franceze, ekuivalente me MI6 britanike dhe CIA amerikane, e krijuar më 2 prill 1982. DGSE mbron sigurinë kombëtare franceze nëpërmjet mbledhjes së informacionit dhe kryerja e operacioneve paraushtarake dhe kundërzbulimit jashtë vendit, si dhe spiunazhi ekonomik. Ajo ka selinë në rrethin e 20-të të Parisit.

DGSE operon nën drejtimin e Ministrisë Franceze të Forcave të Armatosura dhe punon së bashku me homologun e saj vendas, DGSI (Drejtoria e Përgjithshme për Sigurinë e Brendshme). Ashtu si ne shumicën e agjencive të tjera të inteligjencës, detajet e operacioneve dhe organizimit të saj janë shumë të klasifikuara dhe nuk bëhen publike.

DGSE ndjek një sistem të cilit i referohet si LEDA. Këto janë komponentë thelbësorë të aktiviteteve që lidhen me etikën dhe menaxhimin e punës së inteligjencës dhe në bashkëpunim me agjentët, autoritetet dhe partnerët.

## Historia 
## Organizimi 
## Aktivitetet 
## Referime
Asfalti

parapamje|300x300px|Afganistan: Shtresa e asfaltit është ngjeshur përgjatë rrugës Kabul-Kandahar
**Asfalti** është një formë e naftës ngjitëse, e zezë, shumë viskoze ose gjysmë e ngurtë. Mund të gjendet në depozitat natyrore ose mund të jetë një produkt i rafinuar dhe klasifikohet si katrani. Depozita më e madhe natyrore e asfaltit në botë, që vlerësohet të përmbajë 10 milionë tonë, është Liqeni Pitch që ndodhet në La Brea të Trinidadit, në kuadër të Korporatës Rajonale Siparia.

Përdorimi parësor (70%) i asfaltit është në ndërtimin e rrugëve, ku përdoret si ngjitës ose lidhës i përzier me grimcat e agregatit për të krijuar asfaltobeton. Përdorimet e tjera kryesore të tij janë për produktet hidroizoluese bituminoze, duke përfshirë prodhimin e mbulesës së çatisë dhe për mbylljen e kulmeve të sheshta.

Asfalti natyror nganjëherë specifikohet me termin "bitum bruto". Viskoziteti i tij është i ngjashëm me atë të melasës së ftohtë, ndërsa materiali i marrë nga distilimi i pjesshëm i naftës së papërpunuar që zien në 525 °C nganjëherë quhet "bitum i rafinuar". Provinca kanadeze e Albertës ka shumicën e rezervave botërore të asfaltit natyror në rërat e naftës Athabasca, të cilat mbulojnë 142.000 km2, një zonë më e madhe se Anglia.

Karakteristikat e asfaltit ndryshojnë me temperaturën, që do të thotë se ekziston një gamë specifike ku viskoziteti lejon ngjeshjen e duhur duke siguruar lubrifikimin midis grimcave gjatë procesit të ngjeshjes. Temperatura e ulët parandalon lëvizjen e grimcave të agregatit dhe dendësia e kërkuar nuk është e mundur të arrihet. Simulimet kompjuterike të sistemeve të modeleve të thjeshtuara janë në gjendje të riprodhojnë disa nga vetitë karakteristike të asfaltit.

## Referime
Principata e Zetës

djathtas|parapamje|Principata e Zetës në fund të shekullit XIV
**Principata e Zetës** (serbisht: Кнежевина Зета *Kneževina Zeta*) është një emër historiografik për një principatë të mesjetës së vonë e vendosur në pjesët jugore të Malit të Zi modern dhe pjesët veriore të Shqipërisë moderne, rreth liqenit të Shkodrës.

U sundua nga familjet e Balshiqit, Lazareviqit, Brankoviqit dhe Crnojeviqit në vazhdimësi nga gjysma e dytë e shekullit të 14-të deri në pushtimin osman në fund të shekullit të 15-të. Më parë, i njëjti rajon i Zetës ishte një tokë e kurorës serbe, e cila ishte bërë vetëqeverisëse pas rënies së Perandorisë Serbe, kur familja Balshiq krijoi një principatë rajonale, diku pas vitit 1360. 

## Zeta nën Balshajt 
* Balsha I (1356–1362)
* Gjergji I (1362–1378)
* Balsha II (1378–1385)
* Gjergji II (1385–1403)
* Balsha III (1403–1421)

## Zeta nën despotatin serb 
* Despot Stefan Lazareviq (1421–1427)
* Despot Gjuragj Brankoviq (1427–1451)

## Zeta nën Crnojeviqët 
* Stefan I Crnojeviq (1451–1465)
* Ivan Crnojeviq (1465–1490)
* Gjuragj Crnojeviq (1490–1496)
* Stefan II Crnojeviq (1496–1499)

## Shih edhe 
* Lufta e Parë e Shkodrës
* Lufta e Dytë e Shkodrës
* Historia e Malit të Zi
* Shqipëria venedikase 

## Referime
Pronoia

***Pronoia*** (shumës ***pronoiai*** ; greqisht : πρόνοια, që do të thotë "kujdes" ose "mendim paraprak", nga πρό, "para" dhe νόος, "mendje")  ishte një sistem i dhënies së flukseve të dedikuara të të ardhurave shtetërore për individët dhe institucionet. në Perandorinë e vonë Bizantine . Duke filluar nga shekulli i 11-të dhe duke vazhduar deri në pushtimin e perandorisë në shekullin e 15-të,  sistemi ndryshonte në mënyra të konsiderueshme nga feudalizmi evropian i së njëjtës periudhë.

## Përmbledhje 
Një *pronoia* ishte një grant që transferonte përkohësisht të drejtat fiskale perandorake tek një individ ose institucion. Këto të drejta ishin më së shpeshti taksa ose të ardhura nga tokat e kultivuara, por ato mund të ishin gjithashtu rrjedha të tjera të ardhurash si uji dhe të drejtat e peshkimit, grumbullimi i doganave, etj. dhe të drejtat e ndryshme për një pjesë të caktuar gjeografike mund t'u jepeshin individëve të veçantë. Grantet ishin për një periudhë të caktuar, zakonisht gjatë gjithë jetës, dhe të revokueshme sipas dëshirës nga Perandori. Kur institucionet, zakonisht manastiret, merrnin grante, ato ishin efektivisht në përjetësi pasi institucionet ishin në vazhdim. Grantet nuk ishin të transferueshme ose (duke përjashtuar disa raste të veçanta të vonuara në institucion) të trashëguara; një *pronoia* i jepte përfituesit posedim, jo pronësi, e cila mbeti Imperial. 

Kufijtë dhe specifikat e një *pronoia* u regjistruan në një dokument perandorak të quajtur *praktika* ("regjistrat"); mbajtësit e *pronoia* (përfituesit, me fjalë të tjera) quheshin *pronoiarios*, dhe ata që punonin me rrjedhën e të ardhurave në fjalë (për shembull, fermerët në tokë) quheshin *paroikoi* në dokumente. Fjala *pronoia* mund t'i referohet vetë grantit (toka, për shembull), vlerës së tij monetare ose të ardhurave që prodhonte. 

Edhe pse *pronoia* përdorej shpesh për të shpërblyer shërbimin ushtarak ose besnikëri të tjera, ato nuk mbanin asnjë detyrim specifik ushtarak (në ndryshim nga feudet feudale), megjithëse kërcënimi i revokimit siguronte fuqi shtrënguese për shtetin.

## Shih edhe 
* Stratiotët
* Perandoria Bizantine

## Literatura 
* "Ekonomia në botën e vonë bizantine", nga Fondacioni i Botës Helenike http://www1.fhw.gr/chronos/10/en/o/oa/oa3.html 
* Warren T. Treadgold. Një histori e shtetit dhe shoqërisë bizantine. Stanford: Stanford University Press, 1997. 
* Frederick Lauritzen, Leichoudes' pronoia of the Mangana, Zbornik Radova Vizantinoloskog Instituta 55 (2018) 81-96 https://www.academia.edu/38142736/Leichoudes_pronoia_of_the_Mangana

## Referime
Mbretëresha

[parapamje|333x333px|[Elizabeta II|Mbretëresha Elizabet II, e cila mbretëroi si mbretëreshë e Mbretërisë së Bashkuar nga viti 1952 deri në 2022, është mbretëresha mbretërore më jetëgjatë në historinë botërore.]]
**Mbretëresha** është një monarke femër, ekuivalente në gradë dhe titull me një mbret, e cila mbretëron *suo jure* mbi një mbretëri; në krahasim me një bashkëshorte mbretëreshë, e cila është gruaja e një mbreti; ose një mbretëreshë, e cila është kujdestari i një monarku fëmijë dhe sundon *pro tempore* në vend të fëmijës, qoftë *de jure* në ndarjen e pushtetit ose *de facto* në sundimin e vetëm. Ajo nganjëherë quhet një grua mbret. Një princeshë është një monarke femër që mbretëron *suo jure* mbi një "principatë"; një perandoreshë është një monarke femër që mbretëron *suo jure* mbi një "perandori".

Një mbretëreshë zotëron dhe ushtron fuqi sovrane, ndërsa një bashkëshorte mbretëreshë ose regjente mbretëreshë ndan gradën dhe titujt e bashkëshortit dhe/ose fëmijës së saj, por nuk ndan sovranitetin e bashkëshortit ose fëmijës së saj. Burri i një mbretëreshe tradicionalisht nuk e ndan gradën, titullin ose sovranitetin e mbretëreshës. Sidoqoftë, koncepti i një bashkëshorti mbret ose bashkëshorti princ nuk është i padëgjuar si në periudhat bashkëkohore ashtu edhe në ato klasike.

Dowager mbretëreshë ose perandoresha është e veja e një mbreti ose perandori; një nënë mbretëreshë është një mbretëreshë e trashëguar, e cila është gjithashtu nëna e një sovrani në fuqi.

## Shiko edhe 
* Princesha
* Dukesha

## Referime
Princi

parapamje|300x300px|Ikonë e kurorës për lojë ose aplikacion, sfond i bardhë
Një **Princ** apo **Princi** është një sundimtar mashkull (i renditur poshtë një mbreti, princi i madh dhe duka i madh) ose një anëtar mashkull i familjes së një monarku ose ish-monarku. Princi është gjithashtu një titull fisnikërie (shpesh më i lartë), shpesh i trashëguar, në disa shtete evropiane. Ekuivalenti femëror është një princeshë. Fjala angleze rrjedh, nëpërmjet fjalës franceze princ, nga emri latin prīnceps, nga primus (i pari) dhe caput (kokë), që do të thotë "i pari, kryesori, shefi, më i dalluari, sundimtari fisnik, princi".

## Shiko edhe 
* Mbreti
* Duka
* Princesha
* Mbretëresha

## Referime
Princesha

parapamje|307x307px|Kurora e mbretëreshave të Bavarisë
**Princesha** është një gradë mbretërore dhe ekuivalenti femëror i princit (nga latinishtja princeps, që do të thotë qytetari kryesor). Më shpesh, termi është përdorur për bashkëshorten e një princi, ose për vajzën e një mbreti ose princi.

## Shiko edhe 
* Mbretëresha
* Princi

## Referime
Kundërevropianizmi

parapamje| Një shenjë e BE e vandalizuar në Sopot, Poloni, 2003
**Antievropianizmi** dhe **eurofobia** janë terma politikë të përdorur në një sërë kontekstesh, duke nënkuptuar ndjenja ose politika në kundërshtim me Evropën .

Në kontekstin e politikës racore ose etno-nacionaliste, kjo mund t'i referohet kulturës ose popujve të Evropës. Në stenografinë e "Evropës" (një përdorim britanik, që qëndron për Bashkimin Evropian ose integrimin evropian), ai mund t'i referohet euroskepticizmit, kritikës ndaj politikave të qeverive evropiane ose Bashkimit Evropian.  Në kontekstin e politikës së jashtme të Shteteve të Bashkuara, ai mund t'i referohet ndarjes gjeopolitike midis marrëdhënieve " transatlantike ", " transpaqësore " dhe " hemisferike " (pan-amerikane).

## Përdorimi britanik 
"Eurofobia" përdoret për qëndrimet britanike ndaj kontinentit, qoftë në kontekstin e ndjenjave anti-gjermane ose të anti-katolicizmit,  ose, së fundmi, të euroskepticizmit në Mbretërinë e Bashkuar . 

## Përdorimi në SHBA 
Ekstraktalizmi amerikan në Shtetet e Bashkuara  ka çuar prej kohësh në kritika ndaj politikës së brendshme evropiane (siç është madhësia e shtetit të mirëqenies në vendet evropiane)  dhe politikës së jashtme (të tilla si vendet evropiane që nuk e mbështetën SHBA-në e udhëhequr nga pushtimi i Irakut në vitin 2003 ).  Ndarja ideologjike midis nderimit për rafinerinë evropiane dhe klasikët dhe një ndjenjë anti-franceze dhe anti-evropiane luajti tashmë një rol midis John Adams, Alexander Hamilton dhe kolegëve të tyre federalistë dhe Thomas Jefferson dhe demokratë-republikanë të tjerë që nxisnin lidhje më të ngushta. 

## Shih edhe 
* Eurocentrizmi
* Shqiptarofobia
* Panevropianizmi
* Antiamerikanizmi

## Referime
Transportues personeli i blinduar

parapamje|300x300px|Automjeti i zbulimit M1127 i Ushtrisë së Shteteve të Bashkuara
Një **Transportues Personeli i Blinduar** (**APC**) është një lloj i gjerë mjeti ushtarak i blinduar i krijuar për të transportuar personel dhe pajisje në zona luftimi. Që nga Lufta e Parë Botërore, APC-të janë bërë një pjesë shumë e zakonshme e pajisjeve ushtarake në mbarë botën.

Sipas përkufizimit në Traktatin për Forcat e Armatosura Konvencionale në Evropë, një APC është "një mjet luftarak i blinduar i cili është projektuar dhe pajisur për të transportuar një skuadër këmbësorie luftarake dhe e cila, si rregull, është e armatosur me një armë integrale ose organike me kalibër më pak se 20 milimetra”. Krahasuar me Makinën Luftarake të Këmbësorisë (IFV), e cila përdoret gjithashtu për të transportuar këmbësorinë në betejë, APC-të kanë më pak armatim dhe nuk janë të dizajnuara për të ofruar mbështetje të drejtpërdrejtë me zjarrin në betejë. Njësitë e këmbësorisë që udhëtojnë në APC njihen si këmbësoria e mekanizuar. Disa ushtarakë bëjnë gjithashtu një dallim midis njësive të këmbësorisë që përdorin APC dhe njësive të këmbësorisë që përdorin IFV, me këto të fundit që njihen si këmbësoria e blinduar në ushtri të tilla.

## Shiko edhe 
* Këmbësoria
* Autoblinda
* Makina Luftarake e Këmbësorisë
* Këmbësoria e Mekanizuar
* Tanku

## Referime
Automjeti luftarak i këmbësorisë

[parapamje|300x300px|Automjeti luftarak [Gjermania|gjerman i këmbësorisë, Puma.]]
**Automjeti luftarak i këmbësorisë** (**IFV**) i njohur gjithashtu si një **mjet luftarak i mekanizuar i këmbësorisë** (**MICV**), është një lloj mjeti luftarak i blinduar që përdoret për të transportuar këmbësorinë në betejë dhe për të ofruar mbështetje me zjarr të drejtpërdrejtë. Traktati i vitit 1990 mbi Forcat e Armatosura Konvencionale në Evropë përcakton një mjet luftarak këmbësorie si "një mjet luftarak i blinduar i cili është projektuar dhe pajisur kryesisht për të transportuar një skuadër këmbësorie luftarake dhe e cila është e armatosur me një top integral ose organik të kalibrit të paktën 20 milimetra dhe ndonjëherë një lëshues raketash anti-tank”. IFV-të shpesh shërbejnë si sistemi kryesor i armëve dhe si mënyrë e transportit për një njësi të mekanizuar të këmbësorisë.

Automjetet luftarake të këmbësorisë dallohen nga transportuesit e personelit të blinduar (APC), të cilat janë mjete transporti të armatosura vetëm për vetëmbrojtje dhe jo të projektuara në mënyrë specifike për të luftuar. IFV-të janë projektuar të jenë më të lëvizshëm se tanket dhe janë të pajisura me një auto-top me gjuajtje të shpejtë ose një armë të madhe konvencionale; ato mund të përfshijnë porte anësore për këmbësorët që të gjuajnë me armët e tyre personale gjatë kohës që janë në bord.

IFV fitoi me shpejtësi popullaritet me ushtritë në mbarë botën për shkak të kërkesës për automjete me fuqi zjarri më të lartë se APC-të që ishin më pak të kushtueshme dhe më të lehta për t'u mirëmbajtur sesa tanket. Megjithatë, ai nuk e zëvendësoi plotësisht konceptin APC, për shkak të dobisë së vazhdueshme të këtij të fundit në role të specializuara. Disa ushtri vazhdojnë të mbajnë flota IFV dhe APC.

## Shiko edhe 
* Këmbësoria
* Autoblinda
* Këmbësoria e Mekanizuar
* Transportues Personeli i Blinduar
* Tanku

## Referime
Këmbësoria e mekanizuar

[parapamje|310x310px|Këmbësoria e Mekanizuar, [Siria|Siri.]]
**Këmbësoria e Mekanizuar** është njësi këmbësorie e pajisur me transportues të blinduar të personelit (APC) ose makina luftarake e këmbësorisë (IFV) për transport dhe luftim.

Siç përcaktohet nga Ushtria e Shteteve të Bashkuara, këmbësoria e mekanizuar dallohet nga këmbësoria e motorizuar në atë që automjetet e saj ofrojnë një shkallë mbrojtjeje të blinduar dhe armatim për përdorim në luftime, ndërsa këmbësoria e motorizuar pajiset me automjete me rrota "me lëkurë të butë" vetëm për transport. Shumica e APC-ve dhe IFV-ve gjurmohen plotësisht ose janë automjete me të gjitha rrotat (6×6 ose 8×8), për lëvizshmëri nëpër tokë të ashpër. Disa kombe bëjnë dallimin midis **këmbësorisë** së mekanizuar dhe të **blinduar**, duke përcaktuar trupat e transportuara nga APC si të mekanizuara dhe ato në IFV si të blinduara.

Armët mbështetëse për këmbësorinë e mekanizuar pajisen edhe me transport të motorizuar, ose ndërtohen direkt në mjete luftarake për të mbajtur ritmin me këmbësorinë e mekanizuar në luftime. Për njësitë e pajisura me shumicën e llojeve të APC ose çdo lloj IFV, armët mbështetëse të zjarrit, të tilla si mitralozët, topat automatik, obusët e zjarrit të drejtpërdrejtë me hapje të vogël dhe raketat e drejtuara antitank shpesh montohen drejtpërdrejt në automjetet e transportit të këmbësorisë.

Krahasuar me këmbësorinë e lëvizshme të kamionit "të lehtë", këmbësoria e mekanizuar mund të mbajë lëvizje të shpejtë taktike dhe, nëse montohet në IFV, të ketë më shumë fuqi zjarri integrale. Ata kërkojnë më shumë furnizime luftarake (municion dhe veçanërisht karburant) dhe furnizime municionesh (përbërës rezervë të automjeteve), dhe një pjesë relativisht më e madhe e fuqisë punëtore kërkohet për të ekuipazhuar dhe mirëmbajtur automjetet. Për shembull, shumica e APC-ve montojnë një seksion prej shtatë ose tetë këmbësorësh, por kanë një ekuipazh prej dy. Shumica e IFV-ve mbajnë vetëm gjashtë ose shtatë këmbësorë, por kërkojnë një ekuipazh prej tre personash. Për të qenë efektive në terren, njësitë e mekanizuara kërkojnë edhe shumë mekanikë, me mjete dhe pajisje të specializuara për mirëmbajtje dhe rikuperim.

## Shiko edhe 
* Këmbësoria
* Autoblinda
* Transportues Personeli i Blinduar
* Automjeti Luftarak i Këmbësorisë

## Referime
M134 Minigun

parapamje|300x300px|Një fëmijë luan me Minigun M134 të lidhur me një Sikorsky HH-60G Pave Hawk të Skuadronit të 66-të të Shpëtimit. Pave Hawk ishte në shfaqje statike në Aviation Nation 2017. Aviation Nation është një shfaqje ajrore në bazën e forcave ajrore Nellis, Nevada.
**Minigun M134** është një mitraloz rrotullues amerikan 7.62×51mm NATO me gjashtë tyta me shpejtësi të lartë zjarri (2000 deri në 6000 fishekë në minutë). Ai përmban një montim fuçi rrotulluese të stilit Gatling me një burim të jashtëm energjie, zakonisht një motor elektrik. "Mini" në emër është në krahasim me modele me kalibër më të madh që përdorin një dizajn tyte rrotulluese, si M61 Vulcan i mëparshëm 20 mm i General Electric dhe "armë" për përdorimin e municioneve të pushkëve në krahasim me predhat e auto-topëve.

"Minigun" i referohet një modeli specifik arme që gjeneral Electric prodhoi fillimisht, por termi "minigun" ka ardhur gjerësisht për t'iu referuar çdo arme rrotulluese të kalibrit të pushkës me fuqi të jashtme. Termi ndonjëherë përdoret lirshëm për t'iu referuar armëve me shkallë të ngjashme zjarri dhe konfigurimi, pavarësisht nga burimi i energjisë dhe kalibri.

Minigun përdoret nga disa degë të ushtrisë amerikane. Versionet janë caktuar M134 dhe XM196 nga Ushtria e Shteteve të Bashkuara, dhe GAU-2/A dhe GAU-17/A nga Forcat Ajrore të SHBA dhe Marina e SHBA.

## Referime