Neturei Karta

**Neturei Karta** ( aramaishtja hebraike babilonase :  , romanized: nāṭōrēy qartāʾ, lit. Gardianët e qytetit &#x27; ) është një komunitet fetar i hebrenjve Haredi, i krijuar zyrtarisht në Jerusalem, më pas në Palestinë, në 1938, duke u ndarë nga Agudas Yisrael . Neturei Karta kundërshton zionizmin dhe bën thirrje për një "dekonstruktim paqësor" të shtetit të Izraelit, me besimin se hebrenjve u ndalohet të kenë shtetin e tyre deri në ardhjen e Mesisë hebraike dhe se shteti i Izraelit është një rebelim kundër Zotit.  Teksa Neturei Karta e përshkruajnë veten si hebrenj të vërtetë tradicionalë, Lidhja Laike Hebraike Kundër Shpifjes me bazë në SHBA i ka cilësuar ata si "sektet më periferike të judaizmit". 

Në Izrael, disa anëtarë luten gjithashtu në *beit midrash*, në lagjen Meah Shearim të Jerusalemit dhe në Ramat Beit Shemesh Bet. Neturei Karta deklaron se nuk ekziston asnjë census zyrtar i numrit të anëtarëve.  Anti-Defamation League vlerëson se më pak se 100 anëtarë të komunitetit marrin pjesë në aktivizmin anti-izraelit, gjë e cila hidhet poshtë nga një kqyrje e videove në You Tube.  Sipas Lidhjes Anti-Shpifje (ADL), anëtarët e Neturei Karta kanë një histori të gjatë "deklaratash ekstremiste" dhe mbështetje për anti-zionistët dhe islamistët e shquar. 

### Historia 
Në përgjithësi, anëtarët e Neturei Karta janë pasardhës të hebrenjve hungarezë dhe hebrenjve lituanezë, të cilët ishin studentë të Gaonit të Vilnës (i njohur si *Perushim* ), të cilët ishin vendosur në Jerusalem në fillim të shekullit të nëntëmbëdhjetë. Në fund të shekullit të nëntëmbëdhjetë, paraardhësit e tyre morën pjesë në krijimin e lagjeve të reja jashtë mureve të qytetit për të lehtësuar mbipopullimin në Qytetin e Vjetër, dhe shumica tani janë të përqendruar në lagjen Batei Ungarin dhe në lagjen më të madhe Meah Shearim . Anëtarët e Malachim janë gjithashtu të përfaqësuar dukshëm brenda Neturei Kartës.

Në atë kohë, ata ishin kundërshtarë të zëshëm të ideologjisë së re politike të Sionizmit që po përpiqej të vendoste sovranitetin hebre në Palestinën e kontrolluar nga osmanët . Ata kundërshtuan të ardhurit e rinj, të cilët ishin kryesisht jo-fetarë, ndërsa pohuan se shpëtimi hebre mund të sillej vetëm nga mesia hebre.
[parapamje|Anëtarët e Neturei Karta në protestat e [Dita e Kudsit|Ditës së Kudsit në Berlin 2014]]
Neturei Karta u themelua nga rabini Amram Blau dhe rabini Aharon Katzenelbogen. Rabbi Blau ishte një vendas në Meah Shearim në Jerusalem dhe ishte aktiv në Izraelin Agudat gjatë epokës së Mandatit Britanik .  Megjithatë, nga vitet 1930, Aguda filloi të merrte një qasje më kompromentuese dhe akomoduese ndaj lëvizjes zioniste. Kjo bëri që Rabini Blau të ndahej nga Aguda në 1937 dhe të bashkëthemelonte Chevrat HaChayim (me rabinin Katzenelbogen), organizatë që së shpejti do të njihej më pas si Neturei Karta. 

Lëvizjet e tjera ortodokse hebreje, duke përfshirë disa që kundërshtojnë zionizmin, kanë denoncuar aktivitetet e degës radikale të Neturei Kartës. Sipas *The Guardian*, "[e]edhe midis qarqeve Haredi, ose ultra-ortodokse, Neturei Karta konsiderohen si një ekstrem i egër".  Neturei Karta ngatërrohet ndonjëherë me Satmarin, për shkak se të dy janë anti-zionistë ; megjithatë, ata janë grupe të veçanta dhe kanë pasur mosmarrëveshje. Për shembull, Satmar kritikoi Neturei Kartën për pjesëmarrjen në një konferencë revizioniste të holokaustit të vitit 2006 në Iran.  Neturei Karta pohon se mjetet e komunikimit masiv e minimizojnë qëllimisht këndvështrimin e tyre dhe i bëjnë ata të jenë të pakët në numër. Në protestat e tyre në Amerikë zakonisht marrin pjesë, më së shumti, disa dhjetëra njerëz. Në Izrael, protestat e grupit zakonisht tërheqin disa qindra pjesëmarrës, në varësi të natyrës së protestës dhe vendndodhjes së saj. 

Faqja e internetit e Neturei Karta thotë se anëtarët e saj "shpesh marrin pjesë në djegien publike të flamurit izraelit". Në festën hebraike të Purim, anëtarët e Neturei Karta kanë djegur në mënyrë rutinore flamuj izraelitë në festime në qytete si Londra, Bruklini dhe Jerusalemi .     

Ndërsa shumë në Neturei Karta zgjodhën thjesht të injoronin Shtetin e Izraelit, kjo është bërë më e vështirë. Disa morën hapa për të dënuar Izraelin dhe për të çmontuar përfundimisht deri në ardhjen e Mesisë . Me nam midis tyre ishte Moshe Hirsch, udhëheqës i një dege aktiviste të Neturei Karta, i cili shërbeu në kabinetin e Yasser Arafat si Ministër për Çështjet Hebraike.