open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gjeografia e Çekisë

**Fushëgropa e Çekisë është e valëzuar dhe e rrethuar me malete ulta te shumaves, malit xeheror dhe kerkonosheve te mbuluara me pyje dhe te pasura me kullosa. Ne fusha tokat jane te mira dhe jane mire te punuara . Malet jane te pasura me xehe, qymyrguri, hekur, uran,e ujra minerale.Ajo Ka 5 Baza te zhvillimit ne pasuriteÇ minerale dhe ne fuqine e kualifikuar punetore me tradite industriale.  ka te   , elektroindustrine e e , te instrumenteve ,te birres,  etj.. Cekia ka bujqesi te perparuar, Per banor Cekia ze vendin e pare ne Evrope me prodhimin e sheqerit , ka rreth 70 fabrika sheqeri. Mbillet edhe , misri,panxharsheqeri patatja etj., blegtoria esht e zhvilluar mire. Qendrat me te njohura te qekise jane praga, berno,pellzeni, ostrava,  etj.**
**Republika** ndodhet në pjesën qendrore të Evropës, është vend kontinental në juglindje të Gjermanisë..  

Vija kufitare është 1,881 km që e ndajnë atë nga  Polonia Sllovakia  Austria  dhe Gjermania

Klima e Çekisë është kontinentale e ndryshueshme me verë të freskët  dhe dimër të ftohtë.

Relievi i çekisë është shkëmborë i rrethuar nga malet e ulëta dhe rrafshnaltat.  Pika më e ultë gjendet në brigjet e lumit Elbe (115m) dhe ajo më e larta në lartësi mbidetare prej 1,602 metrave në vendin e quajtur Snezka në pjesën veriore të vendit afër kufirit me Poloninë.

Si pasurit natyrore të këtij vendi llogariten:qymyr guri, grafiti dhe pylltaria.
Mona Liza

**Mona Liza** (italisht: *Gioconda*  ose  ;  ) është një pikturë portreti nga artisti italian Leonardo da Vinçi. E konsideruar si një kryevepër arketipale e Rilindjes Italiane, ajo është cilësuar si "vepra e artit më e njohur, më e vizituar, më e shkruar,, më e kënduara, më e parodikuar në botë". Cilësitë e reja të pikturës përfshijnë shprehjen enigmatike të subjektit, monumentalitetin e kompozimit, modelimin delikate të formave dhe iluzionizmin atmosferik.

Piktura është identifikuar për të përshkruar fisniken italiane Lisa Gherardini, gruan e Francesco del Giocondo. Është e pikturuar me vaj në një panel të bardhë plepi të Lombardisë. Leonardo nuk ia dha kurrë pikturën familjes Giocondo dhe besohet se më vonë ia la në testamentin e tij nxënësit të tij të preferuar Salaì. Besohej se ishte pikturuar midis viteve 1503 dhe 1506; megjithatë, Leonardo mund ta ketë vazhduar punën për të deri në vitin 1517. Ajo u ble nga Mbreti Françesku I i Francës dhe tani është pronë e Republikës Franceze. Ajo është ekspozitë e përhershme në Muzeun e Luvrit në Paris që nga viti 1797. 

## Referime
Nexhmije Pagarusha

parapamje | djathtas

**Nexhmije Pagarusha** (Pagarushë, 7 maj 1933 - 7 shkurt 2020) ishte një këngëtare dhe aktore shqiptare. Ajo mbahet si mbretëresha e muzikës shqiptare.

## Biografia
Veprimtaria e saj muzikore 40-vjeçare është aq e gjerë, sa që është vështirë të thuhet se cilit zhanër i takon. Është e njohur për interpretimet e saj të shkëlqyera në muzikën popullore dhe opera .

Nexhmije Pagarusha ishte edhe aktore e suksesshme, si në film ashtu edhe në operë

Në Beograd vijoi shkollën e muzikës për solo kanto, të cilën ajo e la në vitin e tretë dhe nuk e vazhdoi më. Po ashtu në Beograd kishte paraqitjen e parë muzikore në skenë. Në vitin 1948 është pranuar soliste në Radio Prishtinë.

Bashkëpunoi edhe me këngëtarët nga Shqipëria dhe u paraqit edhe në Shqipëri me ansamblin “Shota” me rastin e një turneu.

”Baresha” është një ndër kryeveprat e interpretimit të saj. Kjo këngë u kompozua nga bashkëshorti i saj Rexho Mulliqi, me tekstin e poetit Rifat Kukaj.

Nexhmije Pagarusha interpretoi në një koncert të muzikës klasike veprat e përkthyera shqip të Bethovenit, Puçinit, Verdit, etj. Ky koncert ka qenë i pari i këtij lloji. Fatkeqësisht, asnjërit nga organizatorët teknikë nuk iu kishte kujtuar që të regjistronte këtë koncert! Për fat të keq, nuk janë evidentuar as të gjitha koncertet dhe repertori i këngëve të kënduara nga ajo, ngaqë, siç ka thënë ajo një herë, për të vetëm muzika ishte me rëndësi; ajo dhe muzika ishin një. Mendohet se ajo ka interpretuar mbi 150 këngë.

Ajo ishte pjesëmarrëse e koncerteve në Kosovë, Shqipëri, Bullgari, etj. Karrierën muzikore e përfundoi në vitin 1984, pas një koncerti në Sarajevë.

Pas 16 vjetësh larg skenës, ajo u paraqit në vitin 2000 me këngën "Për ty" në një emision të udhëhequr nga Ardit Gjebrea, i cili e bindi të bëjë këtë.

Ishte në jurinë e festivalit "Kënga Magjike 2005". Aktualisht është këshilltare e lartë për muzikë në Radio Kosovë dhe në Radio Blue Sky.

Më 2018 Pagarusha u vlerësua me "Medaljen e Mirënjohjes" nga presidenti amerikan, Donald Trump.

Me 7 Shkurt 2020, Nexhmije Pagarusha u nda nga jeta.

## Veprat muzikore 
:**Disa nga këngët e saj:**
*“Baresha"
*”Ani mori nuse”
*”Mora testin”
*“Kur më shkon si zog n'hava”
*“Kur më del në derë”
*”Ke selvitë”
*“Ç'u ngrit lulja në mëngjes”
*“Çil njat zemër plot kujtime”
*“Dallëndyshe”
*“Një lule”
*"Zambaku i Prizrenit"

## Filma
Interpretoi në filmat dhe shfaqjet teatrore
*“Dasma e përgjakur”, (1967)
*“Jugovizioni” (1973)
*“Gëzuar viti i ri” (1976)
*"E kafshoja terrin" (1977)
*"I ikuri". (1980)
*"Tre vetë kapërcejnë malin" (1981)
*"Lepuri me pesë këmbë"
*"Fluturimi i Micakut"
*"Daullet e të çmendurve",
*"Rexha i nënës në grazhd të kalit"
*"Vrasësit bëjnë dasmë natën" (1997)

## Shënime
## Lidhje të jashtme 
*
*Amëza : ForumiShqiptar
*PEPiF rtsh "E kujtoj at takim";oj lulia jone; sy larushe.

## Referime
Lulekuqja

200px|right|alt=Lulekuqja
**Lulekuqja** është një bimë nje vjecare. Rritet ne vende barishtore, nga zonat e ulta e deri ne 1000 m lartesi mbi nivelin e detit.
Ne lengun, si qumesht, gjenden alkaloide helmuese: morfine, papaverine, tebaine, si dhe alkaloidi jo helmues, readine, lende ngjitese, sasi te vogla yndyre, etj. Ne mjeksine popullore petalet perdoren ne forme ekstrakti te lenget si qetesues i lehte i kolles se bardhe, si dhe për te ndaluar rrjedhjen e gjakut. Lengu i perftuar nga zierja e luleve perdoret për t'i dhene ngjyre te kuqe veres dhe për te pergatitur shurup. Petalet perdoren edhe për te ngjyrosur rrobat ne ngjyre roze dhe violet...
Farat permbajne rreth 44 % vaj i pershtatshem për t'u ngrene dhe për qellime teknike...
Supë me lakër të freskët

*Lakra e bardhë pritet në fije të holla ose në copa katrore. Zarzavatet e tjera priten në formë fijesh ose rripi, ndërsa patatet në kubikë mesatarë. Në lëngun e mishit ose në ujë të vluar hidhet lakra e prerë dhe pas 5 minutash vlimi shtohen patatet. Në tigan me yndyrë kaurdisen qepët, karotat, selinoja e grirë hollë dhe pak miell. Pas kaurdisjes shtohen domatet ose salca dhe së bashku hidhen në supë. Zarzavatet e kaurdisura hidhen 10 minuta para përfundimit të zierjes së supës. Në fund shtohet kripë, piper i zi, dafinë dhe majdanoz i grirë hollë. Kjo lloj supe është më e shijshme kur rri 4-5 orë (por jo në zjarr).

:Për 4-5 persona duhen:
:lëng mishi 1.5 litra, lakër e freskët 500 g, yndyrë 1 filxhan kafeje, patate 2-3 kokrra, karota 2 copë, qepë 1 kokërr, selino 1 kokërr, domate 2-3 kokrra, miell 1 lugë kafeje, kripë, piper, fletë dafine, majdanoz.
Supë me lakër turshi

*Lakra turshi seleksionohet, lahet dhe po të jetë shumë e thartë mbahet 1-2 orë në ujë të ftohtë, shtrydhet dhe grihet hollë. Pastaj vendoset në një tenxhere të vogël, shtohet pak lëng mishi ose ujë, pak yndyrë, mbulohet me kapak dhe lihet të ziejë. Në një tenxhere tjetër kaurdisen qepët, karotat, selinoja, i shtohen domatet ose pak salcë, lëngu i mishit sa të marrë valë, patatet e prera në kubikë të vegjël dhe pas 10 minutash zierje hidhet lakra e stufuar.
:Duhet të kihet parasysh se patatet nuk ziejnë në lëngun e lakrës turshi, prandaj duhet të ziejnë veç. Në rast se supa zihet pa patate, atëherë zarzavatet e kaurdisura hidhen drejtpërdrejt në lakër së bashku me sasinë e lëngut të mishit ose të ujit të nevojshëm për supë. Në fund të zierjes supa rregullohet me kripë, piper, fletë dafine dhe majdanoz e kopër të grirë hollë.

:Për 4-5 persona duhen:
:lakër turshi 500 g, patate 2-3 kokrra, karota 2-3 copë, selino 1 kokërr, domate 2 kokrra ose 1/2 lugë salcë, yndyrë 1 filxhan kafeje, kripë, piper, fletë dafine e majdanoz i grirë hollë.
Supë me perime

**Supë me perime** është një lloj ushqimi i përgatitur kryesisht me purri, këpurdha, karota,mish dhe përbërës tjerë shtesë.

## Përbërësit 
Për përgatitjen e supës me perime për 4 persona nevojiten:

* 2 purri
* 1 kokë hudhër
* 2 karota
* 1 qepë
* 1 copë celer
* 1 pashkanat 
* 5 këpurdha 
* 2 kocka të pulës ose viçit 
* 1 lugë vegetë 
* 1.5 litër ujë ,flet dafine dhe majdanoz

## Procedura e përgatitjes 
Fillimisht perimet të gjitha prehen në formën të cilën preferoni*([në formë rrethi, katrori etj.)* dhe të gjitha hudhen në ujë së bashku. Pasi uji të merr valën i hudhen melmesat dhe zihen së bashku 10 deri në 15 minuta. Në fund i hudhet një lugë senf .

Nëse dëshironi supë më të dendur i shtoni një patate më të madhe më parë të grirë në grisen më të imët ose 2l lugë miell të përzier me një ve dhe pakë kos.

Kjo supë është dietale me shumë vitamina dhe shumë e shijshme. Provoni dhe shtoni perime sipas dëshirës
Supë jeshile

*Në një tenxhere kaurdisen qepë, karota, rrënjë selino dhe pak miell, shtojmë lëng mishi ose ujë. Sa të marrë valë hidhen patate patate të prera në copa kubike dhe zihen për 10 minuta. Pastaj shtohet lëpjetë ose spinaq i larë e i prerë në copa : rregullohet me kripë, piper, kopër e majdanoz të grirë hollë dhe me pak uthull. Është mirë që, kur supa të vendoset në pjatë, të hidhen vezë të ziera fort e të prera në katërsh.

:Për 4-5 persona duhen:
:lëng mishi ose ujë 1.5 litra, yndyrë 1 filxhan kafeje, qepë 1 kokërr, karota 2-3 copë, 1 rrënjë selino, miell 1 lugë kafeje, patate 2-3 copë, spinaq ose lëpjetë 300 g, vezë 2 kokrra, uthull 2 lugë gjelle, kripë, piper, majdanoz e kopër.
Supë me lulelakër

*Të bardhat e preshve priten në copa me gjatësi 2–3&nbsp;cm dhe kaurdisen pak. Në lëng mishi ose ujë të vluar hidhen preshtë e kaurdisur, lulelakra e copëtuar në lule të veçanta, patatet e prera në kubikë dhe zihen 10-15 minuta. Në fund të zierjes shtohet kripë, piper, bizele të njoma të ziera veçan dhe rregullohen me mejdanoz të grirë imët. Kjo supë, sipas dëshirës mund të pritet me vezë e limon.

:Për 4-5 persona duhen:
:lëng mishi ose ujë 1.5 litra, lulelakër 300 g, presh 2-3 copë mesatare, patate 2-3 kokrra, bizele të ziera 1/2 gotë, gjalpë ose vaj 1 filxhan kafeje, kripë, piper, majdanoz.
Supë peshku me perime

*Patatet , karotat, mashurkat dhe selinoja, pastrohen e priten në copa kubike. Në tenxhere me vaj (mundësisht vaj ulliri) kaurdiset qepa e grirë hollë, pastaj shtohen karotat, selinoja, mashurkat, pak miell dhe pasi kaurdisen shtohen domate të freskëta të cilave u është pastruar lëkura. Lëngu i peshkut i përgatitur qysh më parë dhe i kulluar i hidhet përzierjes dhe lihet të marrë valë, shtohen patatet dhe lihen të ziejnë rreth 10-15 minuta derisa të jenë gati. Gjatë zierjes hidhet një fletë dafine. Supa rregullohet me kripë, piper e majdanoz. Gjatë vendosjes në pjatë hidhen copa tul peshku të ziera e të pastruara nga halat.

:Për 4-5 persona duhen:
:lëng peshku 1.5 litra, patate 2-3 kokrra, karota 3-4 copë, mashurka 8-10 copë, selino, vaj 3-4 lugë gjelle, domate 2 kokrra, kripë, piper, majdanoz, dafinë.
Jodi

**Jodi** është një element kimik me simbolin **I** dhe me numrin atomik 53. Në trupin e njeriut ka më pak se një majë (0.00004%) luge jod, megjithatë pa të do të vdiste njeriu. Nëse ushqehet larva me jod, ajo do të kthehej në bretkosë.

## Përbërja 
Jodi tretet pak ne uje (0.081% ne temperaturen 10°C). Ai tretet mire ne alkool etilik dhe akoma me mire ne eter dietilik, ne sulfur karboni, benzen, kloroform e ne tretes te tjere organike.
Jodi molekular mund te perftohet nga oksidimi i dy joneve I- me klorin:
  2 I− + Cl2 -> I2 + 2 Cl−
Formon perberje me shume elemente por eshte me pak aktiv se halogjenet e tjere te permendur me siper.
Jodi vepron me niseshtene duke dhene nje ngjyre blu te erret, ky quhet dhe testi i jodit (ose i niseshtese) pasi perdoret per te provuar pranine e njeres prej ketyre substancave kur dihet prania e tjetres.

## Komponimet kimike 
Simboli kimik I elementit jod eshte I.
Numri atomik I tij eshte 53.
Masa atomike eshte 253.81 gr/mol.
Dendesia e jodit eshte 4940 kg/m3
Jodi formon kristale te sistemit rombik me ngjyre te murrme te erret (hiri) dhe shfaq shkelqim metalik.
Avujt e tij kane ngjyre vjollce me ere jo te kendshme (te ngjashme pak me klorin ose bromin)
Eshte percjelles I keq I nxehtesise dhe elektricitetit.
Jodi eshte I vetmi halogjen, i cili kalon me nxehje nga gjendja e ngurte ne gaz, pa kaluar ne gjendje te lenget (pra kalon ne procesin e sublimimit).
Nuk gjendet I lire ne natyre dhe e nuk eshte mjaft I perhapur e siperfaqen e Tokes, por mjaft i perqendruar ne ujerat e deteve dhe ne trupin e gallesave.

## Përdorimi i jodit 
Jodi përdoret në mjekësi si tretësirë alkoolike e njohur si "tinktura e jodit". Në formë të komponimeve të tij,si p.sh.,jodoformi (CHI 3 ) perdoret si mjet antiseptik. Jodi është element biogjen.Munges e Jodit në organizmin e njeriut shkakton strumën (gushën) . Për këtë arsye, kripës së gjellës i shtohet jodur i kaliumit KI. Jodi gjithashtu përdoret për përfitimin e preparateve farmaceutike. Joduret e metaleve alkaline përdoren për shërim (terapi) të sëmundjes së eshtrave, arteriosklerozës etj.

## Referimet 
## Shiko edhe
Sistemi i qarkullimit të gjakut

Qelizat e kuqe të gjakut është më e rëndësishme në trupin tonë. 
Një person në 1mm katror gjak duhet të ketë :5.000.000 qeliza të kuqe, 4.000-8.000 qeliza të bardha dhe 300.000 copë pllakëza.thumb|
Gjaku është elementi kryesor në sistemin transportues të trupit të njeriut dhe të kafshëve. Pasi gjaku pompohet nga zemra (deri në 100.000 rrahje në ditë), nëpërmjet tubave që quhen *enë gjaku*, ai hapet në të gjithë trupin, duke shpërndarë oksigjenin, ushqimin dhe elementet kimike, të nevojshme për qelizat. Llogaritet që njeriu mund të jetojë edhe pas humbjes së një të tretës të sasisë së gjakut, çdo humbje e sasisë më të madhe se kjo nga biologët llogaritet vdekjeprurëse.

### Funksioni 
Komponentet esenciale të sistemit kardiovaskular të njeriut janë zemra, gjaku dhe enët e gjakut. Ai përfshin qarkullimin pulmonar, një "lak" përmes mushkërive ku oksigjenohet gjaku; Dhe qarkullimi sistemik, një "lak" përmes pjesës tjetër të trupit për të siguruar gjak të oksigjenuar. Qarkullimi sistemik gjithashtu mund të shihet të funksionojë në dy pjesë - një makrokrikullim dhe një mikrokripsion. Një i rritur mesatar përmban pesë deri në gjashtë kuart (afërsisht 4.7 deri 5.7 litra) gjak, duke përbërë rreth 7% të peshës totale të trupit.Gjaku përbëhet nga plazma, qelizat e kuqe të gjakut, qelizat e bardha të gjakut dhe trombocitet. Gjithashtu, sistemi i tretjes punon me sistemin e qarkullimit të gjakut për të siguruar ushqyesve që sistemi ka nevojë për të mbajtur zemrën e pompimit. Sistemet kardiovaskulare të njerëzve janë të mbyllura, që do të thotë që gjaku kurrë nuk lë rrjetin e enëve të gjakut. 

Në të kundërt, oksigjeni dhe lëndët ushqyese shpërndahen nëpër shtresat e enëve të gjakut dhe hyjnë në lëngun intersticial, i cili transporton oksigjen dhe lëndë ushqyese në qelizat e synuara, dioksidit të karbonit dhe mbeturinave në drejtim të kundërt.

Ø Rruga e qarkullimit të madh të gjakut:

        barkushja  e majtë - veshi i majtë - aortë - arterie - trup - kapilarë - vena - veshi i djathtë - atriumi  i djathtë

Ø Rruga e qarkullimit të vogël të gjakut:

        barkushja  e  djathtë - veshi i djathtë - arterie mushkërore - mushkëri - venë mushkërore - veshi i majtë -atriumi i majtë  kshu them edhe un

## Struktura e sistemit 
:Zemra
:Enët e gjakut
:Venat:
:vena e qafës(vena jugulare)
:vena zgavrore e poshtëme
:vena e krahut
:vena e dores e gishtave
:vena e kofshës
:vena e kërcirit
:vena e këmbës e gishtave 
:Arteriet:
:Aorta
:arteria e kokës
:arteria e qafës
:arteria e krahut
:arteria e dorës e gishtave
:arteria e kofshës(arteria femorale
:arteria e kërcirit
:arteria e këmbës e gishtave
:arteria e barkut

## Shiko edhe këtë 
* Njeriu
MTV

parapamje
**MTV** (shkurtesa për **M**usic **T**ele**V**ision / shqiptimi : **Em-Ti-Vi**) është një stacion televizioni privat, që shfaq kryesisht muzikvideo.  MTV u themelua më 1981 në ShBA dhe ishte në atë kohë program special, që kryesisht në muzikvideo u koncentruar.  Sot MTV ka edhe seriale, shou, animime etj.  MTV është një pjesë të ViacomCBS, e cila e ka edhe VIVA, Comedy Central dhe Nickelodeon në pronë po ashtu edhe disa tjera kompania mediale.
Kastriot Tusha

**Kastriot Tusha** (lindur më 13 Prill 1964 në Elbasan) është tenor shqiptar.

Mësimet fillestare për kanto i mori në Shkollën e Mesme të Muzikës "Onufri" (Elbasan) nga viti 1978 deri në vitin 1982. Në vitet 1983-1984 kryen kursin 9-mujor të krjimtarisë popullore për kanto në Tiranë. Në vitin 1984 fillon studimet e larta në Institutin e Lartë të Arteve, Tiranë, dega kanto, nën drejtimin e tenorit të mirënjohur Gaqo Çako. Përveç detyrimeve shkollore, në këtë periudhë ka zhvilluar aktivitet koncertor me pianiste dhe orkestra. Mbrojtjen e diplomës e bëri me rolin e Pinkertonit nga Opera "Madam Buterfly" e Puçinit, me Orkestrën e Akademisë së Arteve.

Pas mbarimit të studimeve u emërua solist pranë Teatrit të Operas dhe Baletit, kohë në të cilën ka realizuar disa role kryesore.
Nga viti 1999 e në vazhdim është pedagog i kantos në Akademinë e Arteve.

Kastriot Tusha ka treguar aftësitë e tij të këndimit brenda vendit dhe jashtë tij në shumë zhanre dhe turne, si në fushën e muzikës klasike, muzikës së lehtë dhe asaj të zgjedhur popullore si dhe ritmeve latino-amerikane. U paraqit në koncerte në Kosovë, Maqedoni, Gjermani, Itali, Zvicër, Turqi, Angli, Irlandë, Danimarkë, Norvegji, Suedi, ShBA, Kanada, etj. Këndoi ndër të tjera edhe nën shoqërimin e Orkestrës së Re të Filarmonisë. Koncertet e tij shumë të njohura janë: "Kastriot Tusha me Miqtë", "Latino American Classic", "Vikena Kamenica & Kastriot Tusha", "Tre Tenorët" etj.

Me rastin e premierës së operës të parë kosovare Dasma arbëreshe Kastriot Tusha interpretoi rolin e Arbrit.

Për dëgjuesin shqiptar u bë i njohur më shumë me zhanrin e këngës qytetare, që ai i këndon me tingullin e tenorit lirik.

## Triviale 
Kastriot Tusha këndoi himnin kombëtar të Gjermanisë me rastin e një ndeshjeje të boksit, për titullin e kampionit te Evropës, për te cilin ndeshej dhe shqiptari Luan Krasniqi. Kjo ndodhi pas kërkesës së vet boksierit.

## Rolet operistke
*1989. TOB - Opera "Pagliacio" (në rolin e Beppes).
*1989. TOB - Opera komike "Paja" (në rolin e Kolës).
*1990. TOB - Opera "Peshkatarët e Perlave" (në rolin e Nadirit).
*1990. Katedrale Tiranë - Mozart "Requiem" për solist, kor dhe orkester (tenori). Trupa e TOB-së.
*1991. TOB - Opera "Traviata" (në rolin e Alfredos).
*1992. TOB - Opera "Mrika" (në rolin e Dodës).
*1992. TOB - Opera "Trovatore" (në rolin e Ruiz).
*1993. TOB - Skena nga Opera "Rigoleto" (në rolin e Dukës).
*2003. Teatri Kombëtar Prishtinë - Opera "Dasma Arbëreshe" (në rolin e Arbrit).

## Veprat muzikore 
:**Cd**
*Jeto jetën
*Serenata
*Dua më shumë Shqipërinë

:**Disa nga këngët e tij**
*Vitet ikën tutje
*Shqipëri falemderit
*Ti Shqipëri më jep nder
*O Korça ime
*Mos harrojmë Adem Jasharin
*Lërmë të të puth
*Drenusha ime
*Emocione nga Turqia  
*Veç nje dite te jetoja prane teje  
*Je si yll e je si hene 
*Jo ... se nena dhe tata nuke don 
*Çapkënia 
*Për datëlindje 
*Falni Dashuri 
*Intimitet - orkestrale për kitarë
*Ditë të bardha 
*Jepma mollën 	
*Rinia nuk vjen më
*Turkesha gazmore
*Vajze xheloze
*Zëri i jetës
Age of Empires

**Age of Empires** është ë vargë i lojrave komojuterike, që i takojnë grupit të lojërave në kohë reale strategjike dhe është zhvilluar nga Ensemble Studios për firmen Microsoft Game-Studios. Kjo seri e kësaj loje llogaritet të jetë ndër lojrat më të sukseshme komjuterike në përgjithsi (diku rreth 16 milion kopje të shitura).

Që nga seriali i parë i kësaj loje në tregun perendimorë janë hudhur këta tituj:

## Lidhje të jashtme 
* Age of Empires
* Forgotten Empires
Addys Mercedes

**Addys Mercedes** është një këngëtare dhe kompozitore, lindur në Moa / Holguin, Kuba.
Jeton në Düsseldorf të Gjermanisë & Tenerife (Spanjës).

## Diskografia 
### Albume 
* *Mundo Nuevo* (2001 Media Luna)
* *Nomad* (2003 Media Luna)
* *Addys* (2012 Media Luna)

### Single dhe Video 
* *Mundo Nuevo (2001 Media Luna)*
* *Gitana Loca (2005 Media Luna)*
* *Esa Voz (2005 Media Luna)*
* *Sabado Roto (2011 Media Luna)*
* *Hollywood (2012 Media Luna)*
* *Gigolo (2012 Media Luna)*

### Remikse 
- Latin House, Ragga, Deep House -
* Mundo Nuevo (Tony Brown - Media Luna)
* Gitana Loca (Tony Brown - Media Luna)
* Esa Voz (4tune twins - Media Luna)
* Afro D' Mercedes (Andry Nalin - Media Luna)
* Oye Colombia (4tune twins - Media Luna)
* Cry It Out (Guido Craveiro - Media Luna)
* Cha Ka Cha  (Ramon Zenker - Media Luna)

## Lidhje të jashtme 
*Official Site Addys Mercedes   
*Myspace.com - Addys
Regjisorët

**Regjisorët** Autori: Josif Papagjoni. Botuesi: Akademia e shkencave. Viti i botimit: 2002. Faqet e librit 386. ISBN 99927-783-4-2
Friesland

**Friesland** është një 12 provincat e Holandës me sipërfaqe 5748.74&nbsp;km² dhe popullsi 647696 banorë. Leeuwarden është kryeqendra e provincës.

## Referime 
## Lidhje të jashtme
*
Ymer Agë Ulqini (këngë)

**Ymer Agë Ulqini**, e njohur në jug si **Aga Ymeri**, është një këngë popullore në të cilën përshkruhen vetitë e popullsisë vendase të rrethit të Ulqinit. Në qendër të këngës gjendet besa dhe kuptimi i saj në frymën shqiptare. Ndër arbëreshë njihet si *Konstandini i Vogëlith* (Kostandini i Vogël).  

Në këngë i këndohet personazhit të quajtur Ymer, një agallarë i cili merr pjesë në luftë dhe pas disa dështimeve zihet rob. Mirëpo kjo i kushtonte atij; Ymeri i kishte dhënë besën gruas së tij që do të kthehej brenda shtate viteve ose në të kundërtën ajo kishte pëlqimin e tij që brenda tri ditëve pas kalimit të besës të martohej me dikë tjetër. Ymer Aga i jep besën bijës së mbretit që nëse e lirojnë të zgjidhë problemet familjare, për të cilat e kishte njoftuar një i burgosur, ai do të kthehej përsëri. Në ditën e kthimit në vendlindje Imeri takon rrugës dasmorët që përcillnin gruan e tij për nuse me ç’rast ai i bindë dasmorët se kishte të drejtë ta mbante nusen pasi që ajo ishte gruaja e tij. Kur Aga Imeri zgjedhë problemet familjare, kthehet në burgun e mbretit për ta vazhduar dënimin. Mirëpo mbreti i befasuar me besnikërinë e Imerit, e liron atë nga burgu dhe ai kthehet në vendlindje te nusja e tij.

## Referime 
## Lidhje te jashtme 
* Teksti i këngës
Motori reaktiv

[thumb|Motori reaktivë i përdorur nga gjuajtësi ushtarak [F-15 Eagle]]

**Motori reaktiv** (angl. **jet**) është një motor që shpejton dhe shkarkon një rrymë të shpejtë fluidi për të gjeneruar forcë sipas ligjit të tretë të Njutonit. Ky definicion përfshinë motorët turbojet, turbofan, raketë, dhe ramjet.

## Tipet 
Ekziston një numër i madh i tipeve të motorëve reaktiv, dhe të gjithë marrin shtytje nga një rrymë e shpejtësisë së lartë të gazrave dalës.
 

Tipi 
**Përshkrimi**
**Përparësitë**
**Shpërparsitë**

Reaktivë uji
Hedh ujë nga prapa lundrës
Mund të veproj në ujë të cekët, dëmton më pakë natyrën 
Mund të jetë më pak efikas se një helikë, dëmtohet më lehtë 

Thermojet
Motori reaktiv më primitiv. Pak a shumë është një motorë me piston me turbo dhe shkarkesë të shpejtë.

I rëndë, jo efikas edhe pa fuqi

Turbojet
Term i përgjithshëm për motorë të thjeshtë me turbinë
Thjeshtësia e dizajnit
Nuk posedon shumë përmirësime që janë bërë në fuqi dhe efikasitet

Turbofan
Kompresori i shkallës së parë është rritur për të krijuar kalim ajrit përreth bërthamës së motorit. 
Më i qetë për shkak të kalimit të masës më të lartë dhe dhe shpejtësi më të vogël të shkarkesë, më efikas për shpejtësi nënsonike për të njëjtën arsye.
Ndërlikueshmëria më e lartë, diametri i madh i motorit, ka thika të rënda. Dëmtohet më lehtë nga hyrja e objekteve fizike në motorë dhe akulli.  

Raketa
Bartë karburantin me vete, shkarkon rrymë. 
Shumë pak pjesë lëvizëse, Mach 0 deri në Mach 25+, efikas në shpejtë shumë të larta (> Mach 10.0), relativisht i thjeshtë, s’ka hyrje të ndërlikuar, ngjeshje të lartë, shpejtësi të lartë,  përdorët më së miri jashtë atmosferës.
Kërkon shumë lëndë djegëse, - specifik impuls shumë të ulët, zakonisht 100-450 sekonda. Mundësia e ripërdorimit zvogëlohet për shkak të mundimit termal të dhomës djegëse nga temperaturat e larta. Zakonisht kërkon bartjen e oksiduesit me vetë që rritë rrezikun.

Ramjet
Ajri hyrës ngjeshëm vetëm nga shpejtësia e hyrjes dhe forma e grykës.
Shumë pak pjesë lëvizëse, Mach 0.8-5+, efikas në shpejtësi të mëdha (> Mach 2.0), më i lehti nga të gjithë reaktivët me frymëmarrje (raporti shtytje/peshë është deri në 30 në shpejtësi optimale)
Duhet të ketë shpejtësi të lartë fillestare, jo efikas në shpejtësi të ulëta.

Turboprop (ngjashëm me Turboshaft)
Sipas definicionit nuk është reaktiv – një turbinë gazi përdorët si motor për të fuqizuar helikën.
Efikasitet të lartë në shpejtësi më të ulëta nënsonike, fuqi të lartë për peshën.
Shpejtësia maksimale e limituar, zhurmë, ndërlikueshmëri në lidhjen me helikë. 

Scramjet
Ajri hyrës ngjeshët por nuk ngadalësohet deri në nënsonik, hyrja, ndezja, dhe shkarkimi ndodhin në të njëjtin tubë të ngushtë.
Mund të operoj në 8-15 Mach

Ende në zhvillim, kërkon shpejtësi fillestare mbi 6 Mach., probleme me fuqi/peshë, ftohje, trup, testim
Italo Svevo

**Italo Svevo** pseudonim i **Aron Hector Schmitz** ka lindur më 19 dhjetor 1861 në Trieste dhe ka vdekur më 13 shtator 1928 në Motta di Livenza, Itali. Ishte shkrimtar i shquar italian.

## Veprat 
* ''L'avvenire dei ricordi* (1877)
* *Ariosto Governatore* (1880)
* *Il primo amore* (1880)
* *Le roi est mort, vive le roi !* (1880)
* *I due poeti* (1880)
* *Difetto moderno* (1881)
* *La storia dei miei lavori* (1881)
* *I tre caratteri*, më pas i titulluar: *La gente superiore* (1881)
* *L'assassinio di via Belpoggio* (1890)
* *Una vita* (1892) 
* *Senilità* (1898) 
* *La coscienza di Zeno* (1923) 
* *La madre* (1926)
* *Una burla riuscita* (1926)
* *Vino generoso* (1926)
* *La novella del buon vecchio e della bella fanciulla* (1926)
* *Terzetto Spezzato* (1927)
* *Il vecchione'' (e papërfunduar)
Xhejms Xhois

**James Augustine Aloysius Joyce** (shqiptimi: Xhejms Xhojs; 2 shkurt 1882 - 13 janar 1941) është një autor irlandez i cili konsiderohet si një nga autorët më me influencë në fillimet e shekullit XX-të. Ai është i njohur me për romanin e tij "Uliksi" (), me veprën e shumë diskutuar "Fineganë zgjohuni" (, përmbledhjen me tregime të shkurtra "Dublinasit" (), si dhe romanin gjysmë autobiografik "Portreti i artistit në rini" (). 

Megjithëse pjesën më të madhe të jetës së tij e kaloi  jashtë Irlandës, universi psikologjik dhe krijues i Xhojsit ishtë thelbësisht i lidhur me Dublinin e tij të lindjes, qytet i cili krijon sfondin dhe frymëzimin për të gjitha veprat e tij. Në veçanti, marrëdhënia e tij e hershme dhe e rrëmbyer me Kishën Romane Katolike të Irlandës është pasqyruar nëpërmjet një konflikti të brendshëm të ngjashëm në alter-egon e tij Stiven Dedalus-it.

## Jeta 
Augustine Aloysius Joyce u lind më 2 shkurt 1882 nga John Stanislaus Joyce dhe Mary Jane Murray në periferi të Dublinit, në Rathgar. Familja e babait të tij, origjina e të cilëve ishte nga Fernoy,Cork; kishte dikur në zotërim një kripore të vogël dhe një punishte gëlqereje. Vdiq më 13 janar 1941 në Zyrih, Zvicër.        

Ai quhet ndryshe edhe  "Shkrimtar i Brezit te Humbur" ky emer i eshte dhene pasi ai jetoi mes luftes se pare dhe te dyte boterore.Xhojsi ka lindur në Dublin,në një familje katolike irlandeze.I edukuar me ndjenja fetare e nacionaliste,ne moshen gjashtë vjeqare prindërit e dërgojnë në kolegjin jezuit,ku qëndron tri vite larg familjes.Meqë ishte nxënës i talentuar kishte mundësi të shkollohej falas.
Gjeografia e Danimarkës

**Danimarka** ndodhet në pjesën veriore të Evropës,  ka dalje në detin baltik dhe ishuj të saj shtrihen në detin verior.  
Sipërfaqja e përgjithshme e Danimarkës është 42,394 km2, shtrihet rreth koordinatave gjeografike 56 00 **V**, 10 00 **L** dhe 43,094 km2 të kësaj sipërfaqeje janë tokë ndërsa 700 km2 ujë.  

Vija bregdetare e Danimarkës është 7,314 km e gjatë ndërsa vija e kufirit tokësorë është e gjatë vetëm 68 km dhe e ndanë atë me Gjermaninë 

Klima e Danimarkës është kontinentale e ndryshueshme me verë të freskët verë të ftoftë dhe dimër të ftohtë e të vranët me frymë.

Relievi i Danimarkës është teren kryesisht i rrafshët dhe në brendi të vendit vijnë vargmalet. Pika më e ultë gjendet nën nivelin e detit në Lammefjord (-7m) dhe ajo më e larta në lartësi mbidetare prej 173 metrave në vendin e quajtur Yding Skovhoej në qendër të vendit.

Si pasurit natyrore të këtij vendi llogariten: nafta, gazi natyrorë, peshkimi, kripa, kalku dhe materiali ndërtimor.
Gjeografia e Estonisë

**Estonia** ndodhet në pjesën verilindore të Evropës,  ka dalje në detin baltik dhe në gjirin e Finlandës, në mes të Letonisë dhe Rusisë. Sipërfaqja e përgjithshme e Estonisë është 45,226 km2, shtrihet rreth koordinatave gjeografike 59 00 **V**, 26 00 **L** dhe 43,211 km2 të kësaj sipërfaqeje janë tokë ndërsa 2,015 km2 ujë.  

Vija bregdetare e Estonisë është 3,794 km e gjatë ndërsa vija e kufirit tokësorë është e gjatë 633 km dhe e ndanë atë nga Letonia (339 km) dhe  Rusia (294 km),

Klima në Estoni është oqeanike me lagështi bregdetare me dimër të butë dhe verë të ftohtë.

Relievi i Estonisë është teren kryesisht i rrafshët në pjesën veriore dhe malorë në pjesën jugore. Pika më e ultë gjendet përgjatë bregdetit në detin baltik (0m) dhe ajo më e larta në lartësi mbidetare prej 318 metrave në vendin e quajtur Suur Munamagi në jug të vendit, afër kufirit me Letonin dhe Rusinë.

Si pasurit natyrore të këtij vendi llogariten: rreshpe nafte, guri gëlqerorë, pylltaria, peshkimi si dhe toka e punueshme. 

## Shih dhe këtë 
*Estonia
Gjeografia e Francës

**Franca** ndodhet në pjesën perëndimore të Evropës, me dalje në gjirin e Biskajt (ang.Biscay) dhe kanalin anglezë (ang. English Channel), në mes të Belgjikës dhe Spanjës në juglindje të Britanisë Madhe dhe me dalje në detin Mesdhe në mes të Italisë dhe Spanjës. Sipërfaqja e përgjithshme e Francës është 547,030 km2 duke lënë anash viset tjera nën administrimin e saj, shtrihet rreth koordinatave gjeografike 46 00 **V**, 2 00 **L** dhe 551,600 km 2 të kësaj sipërfaqeje janë tokë ndërsa 1,400 km 2 ujë.  

Vija bregdetare e Francës është 3,427 km e gjatë dhe vija kufitare tokësore është 2,889 km që e ndajnë atë nga Belgjika (620 km), Luksemburgu (73 km), Gjermania (451 km), Zvicra (573 km),  Italia (488 km), Monako (4.4 km), Spanja (623 km) dhe Andora (56.6 km).

Klima e Francës në përgjithësi është me dimër të ftohtë dhe verë të butë por kjo nuk vlen për viset ë bregdetin e Mesdheut ku dimëni është i butë dhe vera e nxehtë.  

Pjesa më e madhe e relievit në veri dhe perëndim e përbëjnë terrenet e rrafshëta dhe malet e ulëta, pjesa tjetër jugore përshkruhet nga Pirinjtë dhe ajo lindore nga Alpet e larta. Pika më e ultë e relievit gjendet nën nivelin përgjatë lumit Rëne (ang. Rohne) (-2m) dhe ajo më e lara në lartësi mbidetare prej 4,807 metrave në qafën malore Mont Blank (ang. Mont Blanc).

Si pasurit natyrore të këtij vendi llogariten: qymyr guri, hekuri, boksiti, zinku, uraniumi, gipsi, pylltaria dhe peshkimi.
Gjeografia e Greqisë

**Greqia** ndodhet në pjesën jugore të Evropës, me dalje në detin Egje dhe detin Mesdhe, në mes të Shqipërisë dhe Turqisë. Sipërfaqja e përgjithshme e Greqisë është 131,940 km2, shtrihet rreth koordinatave gjeografike 39 00 **V**, 22 00 **L** dhe 130,800 km 2 të kësaj sipërfaqeje janë tokë ndërsa 1,140 km 2 ujë.  

Vija bregdetare e Greqisë është 13,676 km e gjatë ndërsa kufiri tokësorë është 1,228 km që e ndajnë atë nga Bullgaria (494 km), Turqia (206 km), Shqipëria (282 km) dhe Republika e Maqedonisë (246 km)

Klima e Greqisë është e butë me dimër të lagësht dhe verë të nxehtë e të thatë.  

Pjesa më e madhe e relievit është male dhe shkëmbinj që zbresin në bregdet duke formuar ishuj dhe ujdhesa. Pika më e ultë e relievit gjendet në bregdetin e Mesdheut (0m) dhe ajo më e larta në lartësi mbidetare prej 2,917 metrave në maje të maleve të Olimpit (ang.:Olympus).

Si pasurit natyrore të këtij vendi llogariten: ligniti, derivate të naftës, hekuri, boksiti, zinku, nikeli, magneziti, kripa si dhe prurja e ujit e mirë për energji.
Zejnullah Halili

**Zejnullah Halili** lindi më 5 nëntor 1945 në fshatin Kokaj të Gjilanit në Kosovë dhe vdiq në Prishtinë më 24 shkurt të  vitit 2004, ishte shkrimtar shqiptar.
Rrjedh nga një familje e varfër nga fshati Kokaj në Malet e Karadakut.  
fillore e kreu në fshatrat fqinj Llocë e Pogragjë, shkollën e mesme normale në Gjilan, ndërsa studimet për letërsinë shqipe në Prishtinë. Që në shkollën e mesme u dallua me krijimet e tij letrare. Punoi si mësues në shumë shkolla të fshatrave të Gjilanit, ndërsa më vonë u punësua në Radio Prishtinë, ku udhëhoqi emisionet për fëmijë, e më vonë redaktoi revistën letrare për fëmijë “Pionieri” dhe “GEP”. Pos shkrimeve për fëmijë, ai ka publikuar vepra edhe për të rritur. Në manifestimin, tashmë tradicional “*Karvani i poetëve për fëmijë*” ishte njeri ndër anëtarët më aktiv dhe më i dashur për fëmijë.
Zejnullah Halili me krijimtari letrare nisi herët të bëjë emër, duke filluar që në bankat e shkollës fillore, për të përvijuar edhe gjatë kohës sa punoi si mësues në fshat dhe qytetin e Gjilanit. Fillimisht për disa vjet punoi si gazetar, redaktor, udhëheqës i emisioneve për fëmije të RTV Prishtinës, sikur edhe në redaksinë e botimeve të revistave të /Rilindjes/, kryeredaktor i GEP-it, Pionierit, etj., duke lënë pas vetit një opus letrar të pasuruar prej 26 veprave të ndryshme letrare për fëmijë dhe të rritur. 

Z. Halili ishte një shkrimtar gjithperfshirese  ne fushën Thematiken e letërsise për fëmije. Ai ishte dhe mbetet nje nga shkrimtaret merituar te letërsise për fëmije: Ai shkroi e botoi me shume se çdo shkrimtar tjetër i kësaj letërsisë dhe ne veprën e tij, kapi tema dhe fusha te mbështetura ne motivet e aferta e veçanërisht te vendlindjes se tij kokajt. Zejna gjithmonë sillte diçka te re ne frymen letërsise, si dhe e pasuroi atë me risi, përvoja elemente dhe format te reja artistike. Ai i lindur ishte për te shkruar letërsi për fëmije, duke qene një krijues i mirëfillte i letrave shqipe dhe iu përkushtua asaj tere jetën, me gjithe qenien, talentin, pasionin dhe aftësitë krijuese qe zotëronte.
Zejnullah Halili është përfaqësuar në shumë publikime dhe antologji të shkrimtarëve shqiptarë.

## Veprat 
*Ylberi, 1969
*Shitësja flokartë, 1971
*Ç’thonë pulëbardhat, 1973
*Eshkë e dritë, 1977
*Lamtumirë shkurtabiqë, 1983
*Vendlindja shihet me zemër, 1984
*Përralla lozonjare, 1987
*Qirinj të ndezur, 1988
*Pikaloshja, 1988
*Mollëkuqja, 1989
*Ylli t’na hyj në mes, 1990
*Udha kah agu, 1993
*Lulëshqiponja, 1993
*Si u bë pikalorja bletë, 1997
*Dallga, 1998
*Djaloshi brenda mollës, 1999
*Ëndërr e këputur, 2000
*Pres orën tënde, 2001
*Unazë, 2004

## Shih edhe këtë 
*Kokaj
* Malet e Karadakut

## Burimet
Gjeografia e Finlandës

**Finlanda** ndodhet në pjesën veriore të Evropës, me dalje në detin Baltik, gjirin Bothnia, gjirin e Finlandës në mes të Suedisë dhe Rusisë. Sipërfaqja e përgjithshme e Finlandës është 338.145 km2, shtrihet rreth koordinatave gjeografike 64 00 **V**, 26 00 **L** dhe 304.473 km 2 të kësaj sipërfaqeje janë tokë ndërsa 33.672 km 2 ujë.  

Vija bregdetare e Finlandës është 1,250 km e gjatë dhe vija kufitare tokësore është 2690 km që e ndajnë atë nga Norvegjia (736 km), Suedia (614 km) dhe Rusia (1340 km).

Klima e Finlandës ndryshon varësisht nga viset e sajë por kryesisht zotëron një klimë polare e ftohtë. Falë liqeneve të shumtë në këtë pjesë (60 000 liqenjë) të cilët ndikojnë në zbutjen e të ftohtit është i mundshëm edhe jetesa e njerëzve. 

Pjesa më e madhe e relievit e përbëjnë terrenet e rrafshëta të cilat ndërpriten rrallë nga malet e ulëta dhe liqenet. Pika më e ultë e relievit gjendet nën brigjet e detit Baltik (0 m) dhe ajo më e larta në lartësi mbidetare prej 1,328 metrave në vendin e quajtur Halti në pjesën veriore të vendit afër kufirit me Norvegjinë.

Si pasurit natyrore të këtij vendi llogariten : pylltaria, hekuri, bakri, legurat e zinkut, kromi, nikeli, ari, argjendi, etj.  

## Shiko dhe këtë 
* Lista e lumenjve në Finlandë
Gjeografia e Holandës

**Holanda** ndodhet në pjesën perëndimore të Evropës, me dalje në detin Verior, mes Belgjikës dhe Gjermanisë. Sipërfaqja e përgjithshme e Holandës është 131,940 km2, shtrihet rreth koordinatave gjeografike 52 30 **V**, 5 45 **L** dhe 33,883 km 2 të kësaj sipërfaqeje janë tokë ndërsa 7,643 km 2 ujë.  

Vija bregdetare e Holandës është 451 km e gjatë ndërsa kufiri tokësor është 1,027 km duke e ndarë atë nga Belgjika (450 km) dhe Gjermania (577 km)

Klima e Holandës është e butë me verë të freskët deri të ftohtë dhe dimër të butë.  

Pjesa më e madhe e relievit është terren i rrafshët dhe i ulët, ndërsa në juglindje gjenden disa male. Pika më e ultë e relievit gjendet në nivelin e detit në vendin e quajtur Cuidplaspolder (hol.: *Zuidplaspolder*) (-7m) dhe ajo më e larta, 322 metra mbi nivelin e detit, në vendin e quajtur Valserberg (*hol.:Vaalserberg*).

Në pasuritë natyrore të këtij vendi llogariten: gazi natyror, derivatet e naftës, kripa, zalli si dhe toka e punueshme. 
 
Hapësirat e shpallura me ligj ne "mbrojtje mjedisore" përbëjne rreth 12% të sipërfaqes së përgjithshme të Holandës
Gjeografia e Hungarisë

**Hungaria** ndodhet në pjesën qendrore të Evropës, në veriperëndim të Rumanisë.  

Hungaria është një vend kontinental.  

Klima e Hungarisë është klimë kontinentale me dimër të ftohtë dhe verë të ngrohtë deri të nxehtë.  

Pjesa më e madhe e relievit është i rrafshët, janë disa  Pika më e ultë e relievit gjendet përgjatë bregut të lumit Tisa (78 m) dhe ajo më e larta në lartësi mbidetare prej 1.014 metrave në vendin e quajtur Kekes në veriperëndim të Budapestit.
Gjeografia e Irlandës

**Irlanda** ndodhet në pjesën perëndimore të Evropës, zë pestë të gjashtat e ishullit irlandez në oqeanin Atlantik, në perëndim të Britanisë së Madhe.  Sipërfaqja e përgjithshme e Irlandës është 70.280 km2, shtrihet rreth koordinatave gjeografike 53 00 **V**, 8 00 **L** dhe 68.890 km 2 të kësaj sipërfaqeje janë tokë ndërsa 1.390 km 2 ujë.  

Vija bregdetare e Irlandës është 1.448 km e gjatë ndërsa kufiri tokësorë është 360 km i gjatë dhe e ndanë atë nga Irlanda Veriore njësi shtetërore e Britanisë së Madhe.  

Klima e Irlandës është e detare e lagësht dhe ndikohet nga rrymimet në oqeanin Atlantik. Dimri është i butë dhe vera e ftohët janë karakteristika të klimës së ishullit.  

Pjesa më e madhe e relievit është terren me rrafshnalta të rrethuara nga bjeshkët dhe malet e ulëta ndërsa pjesa perëndimore përshkrohet me një teren me shumë gjire.  Pika më e ultë e relievit gjendet në nivelin e oqeanit Atlantik  (0 m) dhe ajo më e larta në lartësi mbidetare prej 1.041 metrave në vendin e quajtur Karauntuhil (ang. : Carrauntoohil).  

Si pasurit natyrore të këtij vendi llogariten: gazi natyrorë, bakri, plumbi, zinku, argjendi, guri gëlqerorë etj.
Gjeografia e Gjermanisë

**Gjermania** ndodhet në pjesën qendrore të Evropës, me dalje në detin Baltik dhe detin e Veriut, në mes të Holandës dhe Polonisë në veri të Austrisë. Sipërfaqja e përgjithshme e Gjermanisë është 357,021 km², shtrihet rreth koordinatave gjeografike 51 00 **V**, 9 00 **L** dhe 349,223 km² të kësaj sipërfaqeje janë tokë ndërsa 7,798&nbsp;km² ujë.

Vija bregdetare e Gjermanisë është 2,389&nbsp;km e gjatë dhe vija kufitare tokësore është 3,621&nbsp;km që e ndajnë atë nga Danimarka (68&nbsp;km), Polonia (456&nbsp;km), Çekia (646&nbsp;km), Austria (784&nbsp;km), Zvicra (334&nbsp;km), Franca (451&nbsp;km), Luksemburgu (138&nbsp;km), Belgjika (167&nbsp;km) dhe Holanda (577&nbsp;km).

## Relievi 
Pjesa më e madhe e relievit në veri dhe perëndim e përbëjnë terrenet e rrafshëta dhe malet e ulëta,në pjesën jugore e posaçërisht në Bavari, tereni është malorë dhe përshkohet nga Alpet. Pika më e ultë e relievit gjendet nën nivelin e detit në Wilstermarsch (lexo: *Vilstemásh*) është 3.54m nën nivelin e detit (-3.54m) kurse më e larta në lartësi mbidetare prej 2,962 metrave në vendin e quajtur Zugspitze (lexo: *Cugshpicë*).🫶🫶

## Klima 
Pjesa më e madhe e Gjermanisë ka një klimë transitore, në të cilën dominojnë erërat e lagështa perëndimore. Klima varet prej Oqeanit Atlantik, përkatësisht Rrymës Veri-Atlantike, që është pjesa veriore e Rrymës së Golfit. Ky ujë i ngrohtë i prek zonat që kanë dalje në Detin e Veriut përfshirë gadishullin Jutland dhe zonën përgjatë Rinit, që derdhet në Detin e Veriut. Rrjedhimisht në veriperendim dhe në veri, klima është oqeanike; Reshjet i hasim gjatë tërë vitit me maksimumin gjatë verës. Dimrat në këtë pjesë janë kryesisht të butë kurse verërat priren si të freskëta, megjithëse temperaturat mund të tejkalojnë 30&nbsp;°C (86&nbsp;°F) në disa periudha. Në lindje, klima është më shumë kontinentale; dimrat mund të jenë shumë të ftohtë kurse verërat shumë të ngrohta, dhe periudha të gjata thatësie janë shënuar shpesh. Gjermania qendrore dhe jugore janë regjione tranzite ku mund të ketë si klimë oqeanike ashtu edhe kontinentale. Sërish, temperatura maksimale mund të arrijë 30&nbsp;°C (86&nbsp;°F) gjatë verës.

## Hidrografia 
Gjermaninë e përshkojnë lumenjtë Ren (Rajna), Ems, Vezer dhe Laba. Rrjedhi prej pjesëve  jugore të shtetit dhe gravitojnë në Detin e Veriut. Uji relativisht i mjaftueshëm gjat vitit, pjerrtësia e vogël, mundësia e mirë për lidhje me kanale I kanë mundësuar të shfrytëzohen për lundrim. Ujërat jugorë i mbledh Danubi, i cili Gjemaninë e lidhë  me shum shtete të Evropës së Mesme

## Pasuritë natyrore 
Si pasurit natyrore të këtij vendi llogariten: qymyr guri, ligniti, gazi natyrorë, hekuri, bakri, nikeli, uraniumi, kripa, materiali ndërtimor, pylltaria dhe toka e punueshme. 

## Referime 
## Shih edhe 
* Gjermania
* Lista e majave malore në Gjermani

## Lidhje të jashtme
Gjeografia e Islandës

**Islanda** ndodhet në pjesën veriore të Evropës, në mes të detit të Grinlandës dhe pjesa perëndimore të oqeanit Atlantik, në veriperëndim të Britanisë së Madhe . Sipërfaqja e përgjithshme e Islandës është 103,000 km2, shtrihet rreth koordinatave gjeografike 65 00 **V**, 18 00 **L** dhe 100,250 km 2 të kësaj sipërfaqeje janë tokë ndërsa 2,750 km 2 ujë.  

Vija bregdetare e Islandës është 4,988 km e gjatë ndërsa ajo nuk ndanë asnjë milimetër kufi tokësor me ndonjë shtet.

Klima e Islandës është gjithnjë e varur nga ajo që vije nga veriu i oqeanit. Zakonisht klima është e butë me dimër me frymë dhe verë të ftohtë e të lagshtë.  

Pjesa më e madhe e relievit është terren i rrafshët me ca male e fusha akulli ndërsa bregdeti i saj është i mbytur në gjirinjët dhe ujdhesat e shumta në oqean. Pika më e ultë e relievit gjendet në nivelin e oqeanit Atlantik  (0m) dhe ajo më e larta në lartësi mbidetare prej 2,119 metrave në vendin e quajtur Uvanadalshukur (ang.:Hvannadalshnukur).

Si pasurit natyrore të këtij vendi llogariten: peshkimi, prurja e ujit, 
Ajo është e njohur edhe se ka shume gejzerë.
Gjeografia e Italisë

**Italia** ndodhet në pjesën jugore të Evropës, në gadishullin në pjesën qendrore të detit Mesdhe, në veri të Shqipërisë. Sipërfaqja e përgjithshme e Italisë është 301,230 km2, shtrihet rreth koordinatave gjeografike 42 50 **V**, 12 50 **L** dhe 294,020 km 2 të kësaj sipërfaqeje janë tokë ndërsa 7,210 km 2 ujë.  

Vija bregdetare e Italisë është 7,600km e gjatë ndërsa kufiri tokësorë 1,932.2 km i gjatë dhe e ndanë atë nga Austria (430 km), Franca (488 km), Vatikani (3.2 km), San Marino (39 km), Sllovenia (232 km) dhe Zvicra (740 km).      

Klima e Italisë është klimë e Mesdheut, në pjesën veriore alpine dhe atë jugore e thatë.  

Pjesa më e madhe e relievit është terren i vrazhdë dhe malorë, përgjatë bregdetit është teren i ulët dhe i rrafshët. Pika më e ultë e relievit gjendet përgjatë bregut të detit Mesdhe  ( 0m ) dhe ajo më e larta në lartësi mbidetare prej 4,748 metrave pika e dytë më e lartë e Monte Biankos ( ang.:Mont Blanc).

Si pasurit natyrore të këtij vendi llogariten: qymyri, zhiva, mermeri, asbesti, sulfuri,  gazi natyrorë si dhe rezerva të gazit të parafinuar, peshkimi dhe toka e punueshme.
Gjeografia e Kroacisë

**Kroacia** ndodhet në pjesën jugore të Evropës, me dalje në detin Adriatik, në mes të Sllovenisë dhe Bosnjës. Sipërfaqja e përgjithshme e Kroacisë është 56,542 km2, shtrihet rreth koordinatave gjeografike 45 10 **V**, 15 30 **L** dhe 56,414 km 2 të kësaj sipërfaqeje janë tokë ndërsa 128 km 2 ujë.  

Vija bregdetare e Kroacisë është 5,835 km e gjatë nga e cila 1,777 km janë bregdet i brendisë së vendit dhe 4,058 km bregdet i ishujve në Adriatik. Vija e kufirit tokësorë është 2,197 km e gjatë dhe e ndanë atë nga Sllovenia (670 km), Hungaria (329 km), Serbia dhe Mali i Zi (veri 241km), Bosnja dhe Hercegovina  (932 km) dhe në jug nga pjesa tjetër e Serbisë dhe Malit Zi   

**Klima** e Kroacisë është klimë e mesdheutare dhe kontinentale. Klima kontinentale dominon me dimër të ftoftë dhe verë të nxehtë në veri ndërsa në bregdet mbanë verë e thatë.   

Pjesa më e madhe e **relievi**t përgjatë kufirit me Hungarinë është e rrafshët, përgjatë bregdetit në Dalmaci është teren i vrazhdë me bjeshkë dhe male. Pika më e ultë e relievit gjendet përgjatë bregut të detit Adriatik  ( 0m ) dhe ajo më e larta në lartësi mbidetare prej 1,830 metrave në Dinara, afër kufirit me Bosnjën.

**Lumenjtë** e Kroacisë u takojnë  dy pellgjeve: Detit të Zi ( Sava, Drava, Kupa, Una, Mura dhe Korana) dhe Detit Adriatik( Mirna, Rasha, Zërmanja, Kërak dhe Cetina). Lumenjtë fushor në veri janë më të gjatë, kanë më shumë ujë, shërbejnë për ujitje e transport, ndërsa lumenjtë bregdetarë janë të shkurtër, të shpejtë, shërbejnë për energji dhe furnizim të vendbanimeve e të industrisë. Në viset gëlqerore të dalmacisë dhe të Likës hidrografia është e vërfër, në pjesën veriore dhe te brendshme malore ka më shumë lumenj dhe liqene. Mes Kapelës së Vogël dhe Pleshevicës gjenden 16 liqenet e Plitvicës, prej të cilëve buron lumi Korana, degë e Kupës, e cila derdhet në Savë.

Si **pasuri natyrore** të këtij vendi llogariten: nafta, pakë qymyr, boksiti, kalciumi, gipsi, asfalti natyrorë, silici, kripa si dhe  prurja e ujit.

## Shiko dhe këtë 
* Lista ë lumenjeve në Kroaci
* Lista e liqeneve në Kroaci
* Lista e majave malore në Kroaci
Gjeografia e Letonisë

**Letonia** ndodhet në pjesën lindore të Evropës, me dalje në detin Baltik, në mes të Estones dhe Lituanisë. Sipërfaqja e përgjithshme e Letonisë është 64,589 km2, shtrihet rreth koordinatave gjeografike 57 00 **V**, 25 00 **L** dhe 63,589 km 2 të kësaj sipërfaqeje janë tokë ndërsa 1,000 km 2 ujë.  

Vija bregdetare e Letonisë është 531 km e gjatë. Vija e kufirit tokësorë është 1,150 km e gjatë dhe e ndanë atë nga Estonia (339 km), Rusia (217 km), Bjellorusia (141 km) dhe Lituania (453 km).  

Klima e Letonisë është klimë bregdetare-oqeanike me dimër të lagësht e temperatura mesatarë për këtë stinë.   

Pjesa më e madhe e relievit është terren i rrafshët e i ulët. Pika më e ultë e relievit gjendet përgjatë bregut të detit Baltik ( 0m ) dhe ajo më e larta në lartësi mbidetare prej 312 metrave në vendin e quajtur Gaizinkalëns (ang.:Gaizinkalns).

Si pasurit natyrore të këtij vendi llogariten: guri gëlqerorë, qelibari, prurja e ujit, pylltaria si dhe toka e punueshme.