Zgjedhjet kuvendore në Kosovë, 2025

Zgjedhjet parlamentare u mbajtën në Kosovë më 9 shkurt 2025 për të zgjedhur 120 anëtarët e Kuvendit.

## Konteksti 
Në zgjedhjet e 2021-tës, Lëvizja Vetëvendosje (LVV) fitoi 58 ulëse. Ata krijuan një koalicion me parti të vogla për të formuar një Qeveri.

## Sistemi zgjedhor 
120 pjesëtarët e Kuvendit përzgjedhen nga një sistem përfaqësor me listë të hapur për një mandat katërvjeçar, me 20 ulëse të rezervuara për pakica etnike. Ulëset përcaktohen përmes metodës Sainte-Laguë me një prag prej 5%.

### Data e zgjedhjeve 
Sipas kushtetutës, zgjedhjet parlamentare duhet të mbahen jo më vonë se 30 ditë dhe jo më herët se 45 ditë para skadimit të mandatit të parlamentit dalës. Më 31 korrik 2024, Presidentja Vjosa Osmani ftoi formalisht udhëheqësit e subjekteve politike për një mbledhje konsultuese rreth vendosjes së datës. Në ftesën e saj, Osmani nënvizoi që, konform kushtetuës dhe kodit elektoral, zgjedhjet duhet të mbahen mes 26 janarit dhe 16 shkurtit 2025. Opozitarët, si Lumir Abdixhiku i Lidhjes Demokratike të Kosovës (LDK), Ramush Haradinaj i Aleancës për Ardhmërinë e Kosovës (AAK) dhe Memli Krasniqi i Partisë Demokratike së Kosovës (PDK), lobuan që zgjedhjet të mbahen më 26 janar, ndërsa Mimoza Kusari-Lila e Alternativës propozoi shtyrjen e zgjedhjeve deri në 9 ose 16 shkurt, duke cekur shqetësime logjistike në lidhje me periudhën pas festave. Kryeministri, njëherësh udhëheqës i Vetëvendosjes (LVV), Albin Kurti nuk mori pjesë në mbledhjen konsultuese për shkak të një angazhimi paraprak. Si përfundim, më 16 gusht, Osmani kumtoi që zgjedhjet do të mbaheshin më 9 shkurt 2025.

## Fushata zgjedhoren
Fushatat zgjedhore n’Kosovë rregullohen me nisë 30 ditë para datës së caktueme të zgjedhjeve e me përfundu ditën para zgjedhjeve.
### Partitë qeverisëse
N’gusht 2024, partitë qeverisëse Vetëvendosje, Guxo edhe Alternativa njoftuen se kanë me garu prapë n’listë të përbashkët zgjedhore, me kryeministrin në detyrë Albin Kurti si bartës të listës. Edhe pse raportet e para kishin tregu se Guxo e Alternativa kishin preferu me hy n’një koalicion ma formal.
Ka pasë disa përçarje mrena në Guxo kundër udhëheqësve të saj, Donika Gërvalla-Schwarz edhe Faton Peci, të dy ministra në qeveri.
Më 9 dhjetor 2024, dega e Ferizajit njoftoi se po e mbyllte veprimtarinë e vet atë ditë, tue përmendë pakënaqësi me drejtuesit.
Më 12 dhjetor, dega e Pejës bani thirrje që votuesit me bojkotu zgjedhjet, mbas publikimit të listës së deputetëve, që sipas tyne, kishte shkelë rregullat e partisë pse s’e kishte përfshi emnin e partisë në listë.
### Partitë opozitare
Më 27 mars 2024, Partia Demokratike e Kosovës (PDK) nominoi Bedri Hamzan, kryetar i Mitrovicës së Jugut dhe ish-Ministër i Financave, për postin e kryeministrit.
Ky veprim u pa si përpjekje me e përqendru fushatën te ekonomia, e cila, sipas kritikëve, kishte ngecë nën qeverinë e re.
Më 3 nandor, gjatë konventës së PDK-së, Hamza shpalli sloganin zgjedhor "Kosova mundet ma mirë" dhe paraqiti platformën e tij politike, me ekonominë si prioritet kryesor.

Në dhjetor 2023, Lidhja Demokratike e Kosovës (LDK) publikoi platformën e vet të quajtun “” (“Rruga e Re”, “Udha e Re” ose “Mënyra e Re”).
Në korrik 2024, LDK dhe partia minoritare kristiane PSHDK njoftuen se kanë me garu bashkë në një listë të përbashkët zgjedhore.
Lumir Abdixhiku asht kandidati i tyne për kryeministër, tue shërby si kryetar i LDK-së prej vitit 2021.
Në janar 2024, partitë opozitare Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës (AAK), Nisma Socialdemokrate (NISMA) edhe Lista Konservatore e Kosovës (LKK) njoftuen se kanë me garu bashkë në një koalicion të udhëhequn prej Ramush Haradinajt, kryetar i AAK-së dhe ish-kryeministër i Kosovës.
Sipas Partisë Socialdemokrate të Kosovës (PSD), ajo gjithashtu ishte ftu me iu bashku këtij koalicioni, por e kishte refuzu për shkak të dallimeve ideologjike.
Koalicioni u formalizue në gusht 2024 dhe pak ma vonë publikuen programin e përbashkët, tue theksu marrëdhëniet e jashtme dhe synimin për anëtarësim në NATO e Bashkimin Evropian.

Aleanca e Re për Kosovën (AKR), Partia e Drejtësisë (PD) edhe disa deputetë të shumicës qeverisëse LVV njoftuen krijimin e koalicionit "Lista e Familjes".
### Çashtjet e fushatës
#### Ekonomia
Gjendja ekonomike ka qenë nji prej temave kryesore të fushatës zgjedhore të vitit 2025.
Edhe pse Kosova kishte shënu rritje të moderueme gjatë viteve 2023 e 2024, inflacioni mbeti i naltë, tue ia zvoglu fuqinë blerëse familjeve. Rritja e çmimeve të energjisë dhe kostot ma të larta për ushqim e banim krijuen perceptimin e nji standardi jetese në rënie.
Papunsia, sidomos te të rinjtë, vazhdoi me qenë ndër ma të lartat në rajon, me vlerësime zyrtare ndërmjet 25% e 30%.

Kombinimi i krijimit të kufizuem të vendeve të punës brenda vendit dhe pagave ma të nalta jashtë mbajti të lartë nivelin e emigrimit, sidomos të punëtorëve të kualifikuem.
Remitancat nga diaspora, të cilat përbajnë pjesë të madhe të PBB-së së Kosovës, mbetën burim kyç i të ardhunave për shumë familje.

Gjatë fushatës, të gjitha partitë kryesore paraqitën masa ekonomike.
Vetëvendosje propozoi politika të fokusueme në investime publike, mbështetje industriale dhe zhvillim të kapaciteteve të energjisë vendore.
Partitë opozitare, përfshi Partinë Demokratike të Kosovës (PDK) dhe Lidhjen Demokratike të Kosovës (LDK), theksuen rritjen e sektorit privat, investimet e huaja dhe reformën në administratën publike si rrugë për krijim të vendeve të reja pune.
Pakënaqësia ekonomike u konsiderue gjerësisht si faktor i randësishëm pas rënies së përkrahjes për Vetëvendosjen krahasue me vitin 2021.

#### Korrupsioni dhe qeverisja
Qeverisja dhe korrupsioni qenë ndër temat përcaktuese të fushatës së vitit 2025.
Edhe pse administrata e Kurtit kishte ardhë në pushtet me nji platformë kundër korrupsionit, deri në vitin 2025 shumë qytetarë shprehën pakënaqësi me ritmin e reformave institucionale.
Partitë opozitare, përfshi PDK-në e LDK-në, e akuzuen qeverinë për favorizime politike në emërime publike, mungesë të pavarësisë së gjyqësorit, dhe zbatim selektiv të masave kundër korrupsionit.
Sipas tyne, Vetëvendosje kishte zëvendësu praktikat e vjetra të patronazhit partiak me nji formë të re të centralizimit politik nën drejtimin e kryeministrit Kurti.

Organizatat e pavaruna mbikëqyrëse, si Instituti Demokratik i Kosovës (KDI) dhe Transparency International Kosovo, raportuen përmirësime të kufizueme në transparencën e prokurimit, por shprehën shqetësime të vazhdueshme për ndikim joformal politik në ndërmarrjet publike dhe administratat komunale.
Sondazhet publike të kryeme në fund të vitit 2024 treguen rënie të besimit në gjyqësi dhe perceptime të përziera rreth përkushtimit të qeverisë ndaj reformës sistemike.

Vetëvendosje e mbrojti punën e vet, tue theksu rritjen e kallëzimeve për keqpërdorim fondesh publike, digjitalizimin e prokurimit dhe përpjekjet për profesionalizimin e shërbimit civil.
Megjithatë, partitë opozitare thanë se këto masa ishin të pamjaftueshme dhe e akuzuen qeverinë se po e përdorte retorikën anti-korrupsion për qëllime politike kundër kundërshtarëve.

Debati mbi korrupsionin dhe qeverisjen u ba nji prej ndasive ma të dukshme gjatë zgjedhjeve të vitit 2025.

#### Dialogu me Serbinë
Pas formimit të qeverisë, kryeministri Albin Kurti deklaroi se dialogu me Serbinë do të ishte “prioriteti i gjashtë apo i shtatë”, tue u përqendru ma shumë në çashtjet e brendshme.
Më 20 shtator 2021, Kosova njoftoi ndalimin e përdorimit të targave serbe nga qytetarët serbë në territorin e Kosovës.
Qeveria e justifikoi këtë masë si reciproke ndaj Serbisë, e cila nuk i njeh targat e Kosovës.
Kjo shkaktoi protesta në veriun me shumicë serbe dhe dëni nga Beogradi, që kërcënoi me ndërhyrje ushtarake.
Më 30 shtator 2021, Bashkimi Evropian njoftoi se kishte ndërmjetësu nji marrëveshje të përkohshme mes Serbisë e Kosovës, që e pezullonte çashtjen për gjashtë muaj.

Në korrik 2022, qeveria e Kosovës shpalli se shtetasit serbë që hynin në Kosovë kanë me marrë dokumente hyrjeje e daljeje, tue shkaktu barrikada nga serbët lokalë në veri.
Si pasojë, shumë politikanë e policë serbë u tërhoqën nga institucionet kosovare.
Këto zhvillime, bashkë me tensionet e vazhdueshme rreth zgjedhjeve lokale në zonat me shumicë serbe, e mbajtën dialogun Kosovë-Serbi në qendër të vëmendjes diplomatike ndërkombëtare gjatë gjithë periudhës parazgjedhore.

#### Të drejtat e LGBTQ-së
Çashtja e rregullimit të martesave dhe bashkësive civile për çiftet e gjinisë së njëjtë shkaktoi përplasje mendimesh në Kuvendin e Kosovës.
Në mars 2022, projekti i ri i Kodit Civil nuk kaloi leximin e parë për shkak të kundërshtimeve të forta, sidomos për pjesën që parashihte mundësinë e bashkësive civile mes personave të gjinisë së njëjtë.
Ligji i propozuem do të krijonte kuadër ligjor të veçantë për regjistrimin e këtyne bashkësive, por hasi në kundërshtime nga disa deputetë dhe figura fetare që e panë si rishikim të konceptit tradicional të martesës e familjes.
Mbështetësit e komunitetit LGBT kërkuen barazi në të drejtën e martesës, tue theksu se Kushtetuta e Kosovës garanton të drejtën për martesë për të gjithë qytetarët.

Në prill 2024, kryeministri Albin Kurti njoftoi planet për miratimin e Kodit të ri Civil në maj, që përfshinte dispozita për bashkësi civile mes çifteve të së njëjtës gjini.
Nëse miratohej, Kosova do të bahej vendi i tretë në Ballkanin Perëndimor pas Kroacisë e Malit të Zi që njeh zyrtarisht këto bashkësi.
Megjithatë, votimi nuk u mbajt dhe procesi u shty pa afat.
Propozimi hasi në kundërshtime nga disa anëtarë të partisë së Kurtit dhe udhëheqës fetarë, që argumentuen se ligji do ta ndryshonte përkufizimin tradicional të martesës e familjes.
Drafti e përcakton martesën si “bashkim ligjërisht i njohun midis burrit dhe gruas”, por lejon regjistrimin e bashkësive civile për çiftet e së njëjtës gjini.
Pavarësisht vonesës, Kurti ka deklaru se ligji do të kalojë eventualisht.
## Vëzhguesit
Bashkimi Evropian formoi nji ekip prej 100 vëzhguesish, të udhëhequn nga eurodeputetja franceze Nathalie Loiseau, për me monitoru zgjedhjet.
Ata iu bashkuen edhe vëzhgues nga institucione të tjera, përfshi edhe Këshillin e Evropës.

Në nji deklaratë të publikueme më 11 shkurt 2025, menjëherë mbas zgjedhjeve, vëzhguesit e BE-së e vlerësuen procesin si “të qetë dhe garues”, por kritikuen disa aspekte, përfshi retorikën e ashpër që pasqyronte ndasi të thella politike, presionin e Listës Serbe ndaj votuesve “që varen kryesisht nga ndihmat sociale ose punësimi në institucionet që menaxhohen nga Serbia në komunat me shumicë serbe”, si dhe përpjekjet e Vetëvendosjes për me pengu Listën Serbe me marrë pjesë në zgjedhje e për retorikë të ashpër ndaj saj.
Raporti përmendi gjithashtu përfshirjen e të dërguemit të posaçëm amerikan, Richard Grenell, i cili gjatë fushatës e kishte quajtë Albin Kurtin partner të pabesueshëm për Shtetet e Bashkueme.

## Shiko edhe 
* Ngërçi i konstituimit të Kuvendit të Kosovës

## Referime 
### Referime 
*
*
*