open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kushtetuta e Kanadasë

**Kushtetuta e Kanadasë** (Frëngjisht: *Constitution du Canada*) është ligji suprem në Kanada. Ajo përshkruan sistemin e qeverisjes së Kanadasë dhe të drejtat civile dhe njerëzore të atyre që janë shtetas të Kanadasë dhe joshtetas në Kanada. Përmbajtja e saj është një ndërthurje e akteve të ndryshme të kodifikuara, traktateve midis Kurorës dhe Popujve Indigjenë (si historike ashtu edhe moderne), traditave dhe konventave të pakodifikuara. Kanadaja është një nga monarkitë kushtetuese më të vjetra në botë.

Sipas nënseksionit 52(2) të Aktit të Kushtetutës, 1982, Kushtetuta kanadeze përbëhet nga Akti i Kanadasë 1982 (i cili përfshin Aktin e Kushtetutës, 1982), akte dhe urdhra të përmendura në planin e tij (duke përfshirë në veçanti Aktin e Kushtetutës, 1867 , më parë Akti Britanik i Amerikës së Veriut, 1867), dhe çdo ndryshim në këto dokumente. Gjykata e Lartë e Kanadasë ka vendosur se lista nuk është shteruese dhe gjithashtu përfshin një numër aktesh parakonfederate dhe komponentë të pashkruar gjithashtu. Shih listën e dokumenteve kushtetuese kanadeze për detaje.

## Shiko edhe 
* Kanadaja

## Referime
Sëmundja e Huntingtonit

**Sëmundja e Huntingtonit** (**HD**), e njohur gjithashtu si **çrregullimi motor i Huntingtonit**, është një çrregullim i trashëguar që rezulton në vdekjen e qelizave të trurit. Simptomat më të hershme janë shpesh problemet e mprehta me humorin apo me aftësitë mendore. Shpesh ato pasohen nga një mungesë e përgjithshme e koordinimit dhe paqëndrueshmëri në ecje. Ndërsa sëmundja përparon, lëvizjet e pakoordinuara, të pakontrolluara të trupit bëhen më të dukshme. Simptomat specifike variojnë midis njerëzve. ato zakonisht paraqiten me simptoma ngjashme më tepër me sëmundjen e Parkinsonit. Ky fakt ngre disa debate etike: mosha në të cilën një individ konsiderohet mjaftueshëm i pjekur për të zgjedhur testin; nëse prindërit kanë të drejtë të bëjnë testimin e fëmijëve të tyre; dhe menaxhimin e konfidencialitetit bashkë me zbulimin e rezultateve të testit. Kjo gjendje u përshkrua më në detaje në vitin 1872 nga mjeku amerikan George Huntington.  Organizata kërkimore dhe mbështetëse filluan të formohen në fund të viteve 1960 për të rritur ndërgjegjësimin publik, për të ofruar mbështetje për individët dhe familjet e tyre dhe për të nxitur kërkimin. Drejtimet aktuale të kërkimit përfshijnë përcaktimin e mekanizmit të saktë të sëmundjes, përmirësimin e modeleve të kafshëve për të ndihmuar me kërkimin shkencor, testimin e barnave për trajtimin e simptomave ose ngadalësimin e përparimit të sëmundjes dhe studimin e procedurave të tilla si terapia me qeliza staminale me qëllim riparimin e dëmeve të shkaktuara nga sëmundja.

## Bibliografia
Paola Franchi

**Paola Franchi** (lindur më 17 nëntor 1953) është një dizajnere e brendshme, artiste, autore dhe ish-modele italiane.  Autobiografia e saj e vitit 2010 ''L'amore spezzato* (*"Dashuria e thyer"'') detajon marrëdhënien e saj me biznesmenin italian Maurizio Gucci, i cili u vra në vitin 1995 ndërsa ata ishin çift. 

## Jeta e hershme dhe lidhja me Maurizio Gucci 
Franchi lindi në Milano më 17 nëntor 1953. Ajo ndoqi Accademia di Belle Arti di Brera.  Franchi ishte një mik fëmijërie i biznesmenit italian Maurizio Gucci dhe mori pjesë në dasmën e tij me Patrizia Reggiani në 1972.  Në 1983, Franchi u martua me industrialistin e bakrit Giorgio Colombo.  Djali i tyre, Charly, lindi në 1985. 

Në vitin 1990, Franchi filloi të takohej me Gucci pasi u takuan me njëri-tjetrin në një klub privat në Shën Moric.    Kur divorci i Gucci-t nga Reggiani u finalizua në vitin 1994, Franchi pretendon se ata filluan planet për t'u martuar në pronën e Gucci-t në Shën Moric në Zvicër.   Në lidhje me këtë, ish-e dashura e mëparshme e Maurizio Gucci, Sheree McLaughlin Loud (me të cilën ai u takua 1984-1990) pretendoi se ajo dhe Gucci e ndërprenë marrëdhënien e tyre sepse Gucci refuzoi të martohej me të. 

Në vitin 1995, Maurizio Gucci u qëllua për vdekje nga një vrasës me pagesë. Një ditë pas vrasjes, Franchi mori një urdhër dëbimi nga Reggiani për t'u larguar nga apartamenti luksoz që ajo ndante me Gucci. Urdhri u shkrua më pak se tre orë pas vdekjes së Maurizios. Kur Franchi u shpërngul, Reggiani u transferua me dy vajzat e saj, Alessandra dhe Allegra. Të tre jetuan atje për dy vjet, deri në arrestimin e Reggianit në 1997.  Sipas prokurorëve, Reggiani ishte xheloz për Franchi dhe donte ta pengonte atë të martohej me Gucci. Martesa do ta kishte ulur përgjysmë alimentacionin e Reggianit.  

## Jeta personale 
Në vitin 2001, djali 16-vjeçar i Franchi, Charly Colombo, mori jetën e tij. Franchi është shumë e përfshirë në bamirësinë "L'Amico Charly", e cila u krijua në kujtim të djalit të saj për të ndihmuar adoleshentët me probleme ose vetëvrasje 

## Bibliografi 
*  (autobiografi)

## Referime
Algoritmi i pikëzimit

**Algoritmi i pikëzimit**, i njohur gjithashtu si **pikëzimi i Fisherit**,  është një formë e metodës së Njutonit që përdoret në statistikë për të zgjidhur ekuacionet e përgjasisë maksimale në mënyrë numerike, e quajtur sipas Ronald Fisherit .

## Skica e derivimit 
Le të jenë Y_1,\ldots,Y_n ndryshore rasti, të pavarura dhe të shpërndara identikisht me pdf dy herë të diferencueshme f(y; \theta), dhe ne dëshirojmë të llogarisim vlerësuesin e përgjasisë maksimale (MLE) \theta^* e \theta . Së pari, supozoni se kemi një pikënisje për algoritmin tonë \theta_0 dhe konsideroni një zgjerim të Tejlorit të funksionit të rezultatit, V(\theta), rreth \theta_0 :

: V(\theta) \approx V(\theta_0) - \mathcal{J}(\theta_0)(\theta - \theta_0), \,

ku

: \mathcal{J}(\theta_0) = - \sum_{i=1}^n \left. \nabla \nabla^{\top} \right|_{\theta=\theta_0} \log f(Y_i ; \theta)

është matrica e informacionit të vëzhguar në \theta_0. Tani, vendosja \theta = \theta^*, duke përdorur atë V(\theta^*) = 0 dhe riorganizimi na jep:

: \theta^* \approx \theta_{0} + \mathcal{J}^{-1}(\theta_{0})V(\theta_{0}). \,

Prandaj ne përdorim algoritmin

: \theta_{m+1} = \theta_{m} + \mathcal{J}^{-1}(\theta_{m})V(\theta_{m}), \,

dhe në kushte të caktuara rregullsie mund të tregohet se \theta_m \rightarrow \theta^* .

## Pikëzimi i Fisherit 
Në praktikë, \mathcal{J}(\theta) zakonisht zëvendësohet nga \mathcal{I}(\theta)= \mathrm{E}[\mathcal{J}(\theta)], informacioni i Fisherit, duke na dhënë kështu **Algoritmin e Pikëzimit të Fisherit** :

: \theta_{m+1} = \theta_{m} + \mathcal{I}^{-1}(\theta_{m})V(\theta_{m}) ..

Në disa kushte rregullsie, nëse \theta_m është një vlerësues i qëndrueshëm, pra \theta_{m+1} (korrigjimi pas një hapi të vetëm) është 'optimal' në kuptimin që shpërndarja e gabimit të tij është asimptotikisht identike me atë të vlerësimit të vërtetë të përgjasisë maksimale. 

## Shiko gjithashtu 
* Rezultati (statistikë)
* Pikëzimi i rezultateve
* Informacione për Fisher
Brahma

parapamje|312x312px|Një gravurë e Brahmës, shek XIX
 

**Brahma** ( sanskritisht: ब्रह्मा ; romanizimi: *Brahmā* ) është një hyjni hindu, i referuar si "Krijuesi" brenda Trimurtit, triniteti i hyjnisë supreme që përfshin Vishnun dhe Shivën.    Ai është i lidhur me krijimin, diturinë dhe *Vedat* .     Brahma përmendet dukshëm në legjendat e krijimit . Në disa *Purana*, ai e krijoi veten në një embrion të artë të njohur si Hiranyagarbha .

Brahma identifikohet shpesh me perëndinë Vedike Praxhapati .  Gjatë periudhës pas-Vedike, Brahma ishte një hyjni e shquar dhe sekti i tij ekzistonte; megjithatë, me ardhjen e shekullit të VII, ai e kishte humbur rëndësinë e tij. Ai gjithashtu u la në hije nga hyjnitë e tjera kryesore si Vishnu, Shiva dhe Mahadevi  dhe u ul në rolin e një krijuesi dytësor, i cili u krijua nga hyjnitë kryesore.   

Brahma zakonisht përshkruhet si një burrë mjekër me ngjyrë të kuqe ose të artë, me katër koka dhe duar. Katër kokat e tij përfaqësojnë katër Vedat dhe janë të drejtuara në katër drejtimet kryesore.  Ai është ulur në një zambak uji dhe *vahana* (mali) i tij është një *hamsa* (mjellmë, patë ose vinç). Sipas shkrimeve të shenjta, Brahma krijoi fëmijët e tij nga mendja e tij dhe kështu, ata quhen *Manasaputra*.  

Në hinduizmin bashkëkohor, Brahma nuk gëzon adhurim të gjerë dhe ka shumë më pak rëndësi se dy anëtarët e tjerë të Trimurtit. Brahma nderohet në tekstet e lashta, por rrallëherë adhurohet si hyjni parësore në Indi, për shkak të mungesës së ndonjë sekti të rëndësishëm të kushtuar nderimit të tij.  Pak tempuj kushtuar atij ekzistojnë në Indi, më i famshmi është Tempulli Brahma, Pushkar në Raxhastan.  Disa tempuj Brahma gjenden jashtë Indisë, si në faltoren Erawan në Bangkok . 
[parapamje| Një përshkrim i hershëm i Brahmës, në arkivolin Bimaran, fillimi i shekullit të 1-të të e.s. [Muzeu Britanik.  ]]

## Referime
Ice Spice

**Isis Naija Gaston** (lindur në janar1, 2000), e njohur profesionalisht si **Ice Spice**, është një repere amerikane. E lindur dhe e rritur në Bronx në New York City, ajo filloi karrierën e saj muzikore në vitin 2021 pasi takoi producentin amerikan të diskografisë RiotUSA.

Ice Spice së pari fitoi njohje të madhe në fund të vitit 2022 me këngën e saj " Munch (Feelin' U) ", e cila arriti popullaritet marramëndës në TikTok . Ajo e ndoqi atë me " Bikini Bottom " dhe " In Ha Mood ", duke lançuar në EP-në e saj debutuese, *Like..?* (2023). Ajo arriti hyrjen e saj të parë në tabelën amerikane të *Billboard* *Hot 100* me bashkëpunimin e Lil Tjay " Gangsta Boo ". Ajo u bë e njohur me bashkëpunimet " Boy's a Liar Pt. 2 " (me PinkPantheress ), "Princess Diana " (me Nicki Minaj ), " Karma " (me Taylor Swift ) dhe " Barbie World " (me Minaj dhe Aqua ), të cilat arritën të gjitha në top 10 të Hot 100, duke e bërë Ice Spice artistin e parë që mbledh katër këngë të Hot 100 më të mirë në 10 në 2023.

Gazetarët e muzikës kanë vënë në dukje stilin e relaksuar të repimit të Ice Spice. Në vitin 2023, *Time* e përshkroi atë si një " yll në ngritje ".  Publikime të tilla si *The New York Times* dhe *Billboard* e kanë quajtur atë " princesha e re e repit ".  Ajo është nderuar me MTV Video Music Award për Artistin më të Mirë të Ri, dhe çmimin Impact nga BMI Hip-Hop Awards .
Jitzhak Rabin

**Yitzhak Rabin** (   ; 1 mars 1922 – 4 nëntor 1995) ishte një politikan, burrë shteti dhe gjeneral izraelit. Ai ishte kryeministri i pestë i Izraelit, duke shërbyer dy mandate në detyrë, 1974–1977, dhe nga viti 1992 deri në vrasjen e tij në 1995.

Rabini lindi në Jeruzalem, fëmija i emigrantëve nga Europa Lindore dhe u rrit në një shtëpi punëtore-zionsite. Ai mësoi bujqësi në shkollë dhe shkëlqeu si student. Ai pati një karrierë ushtarake 27 vjecare dhe arriti rankun e Rav Aluf. Si adoleshent ai hyri në rradhët e Palmach-ut,  forca komando e Yishuv-it. Eventualisht ai u ngrit në grada për tu bërë shefi i veprimeve gjatë Luftës Arabo-Izraelite 1948. Ai iu bashkua Forcave të Mbrojtjes së Izraelit në 1948 e vonë kur sapo ishin formuar dhe vazhoi të rritej si një oficer premtues. Ai ndihmoi që doktrina trajnuese e IDF-it të merrte formë në vitet 1950 dhe udhëhoqi Operacionin Direktorata të IDF nga 1959 në 1963. Ai u caktua Shef i Përgjithshëm i Shtabit në vitin 1964 dhe mbikqyri fitoren e Izraelit në Luftën Gjashtë Ditore.

Rabin shërbeu si ambasador i Izraelit në Shtetet e Bashkuara nga viti 1968 deri në 1973, gjatë një periudhe të thellimit të marrëdhënieve SHBA-Izrael . Ai u emërua Kryeministër i Izraelit në 1974 pas dorëheqjes së Golda Meirit . Në mandatin e tij të parë, Rabin nënshkroi Marrëveshjen e Përkohshme të Sinait dhe urdhëroi bastisjen e Entebesë . Ai dha dorëheqjen në vitin 1977 pas një skandali financiar. Rabin ishte ministër i mbrojtjes i Izraelit për pjesën më të madhe të viteve 1980, përfshirë edhe gjatë shpërthimit të Intifadës së Parë .

Në vitin 1992, Rabin u rizgjodh si kryeministër në një platformë që përfshinte procesin e paqes izraelito-palestineze . Ai nënshkroi disa marrëveshje historike me udhëheqjen palestineze si pjesë e Marrëveshjes së Oslos . Në vitin 1994, Rabin fitoi Çmimin Nobel për Paqe së bashku me rivalin politik për një kohë të gjatë Shimon Peres dhe udhëheqësin palestinez Yasser Arafat. Rabini nënshkroi gjithashtu një traktat paqeje me Jordaninë në 1994. Në nëntor 1995, ai u vra nga një ekstremist i quajtur Yigal Amir, i cili kundërshtonte kushtet e Marrëveshjes së Oslos. Amiri u dënua për vrasjen e Rabinit dhe u dënua me burgim të përjetshëm . Rabini ishte kryeministri i parë i lindur në izrael i Izraelit, i vetmi kryeministër që u vra dhe i dyti që vdiq në detyrë pas Levi Eshkolit. Rabini është bërë simbol i procesit të paqes izraelito &#x2013; palestineze.
Gëzim Boçari

**Gëzim Boçari** (lindur më 25 mars 1949) është profesor universitar i farmakologjisë dhe politikan shqiptar .

Gëzim Boçari është drejtues i sektorit të farmakologjisë në fakultetin e mjekësisë në Universitetin e Tiranës.  Është një nga shkrimtarët e teksteve të mjekësisë dhe farmakologjisë të universiteteve shqiptare.  Në zgjedhjet parlamentare të Shqipërisë 2009 ishte kryekandidat i koalicionit të Polit të Lirisë në rrethin e Vlorës .

## Shih edhe 
* Fakulteti i Mjekësisë
* Shëndetësia në Shqipëri

## Lidhjet e jashtme 
* Intervista e Gëzim Boçarit

## Referime
Ronald Fisher

**Sir Ronald Aylmer Fisher** FRS  (17 shkurt 1890&nbsp;– 29 korrik 1962) ishte një polimat britanik i cili ishte aktiv si matematikan, statisticien, biolog, gjenetist dhe akademik.  Për punën e tij në statistikë, ai është përshkruar si "një gjeni që pothuajse i vetëm krijoi themelet për shkencën moderne statistikore"   dhe "figura e vetme më e rëndësishme në statistikën e shekullit të 20-të".  Në gjenetikë, puna e tij përdori matematikën për të kombinuar gjenetikën Mendeliane dhe përzgjedhjen natyrore ; kjo kontribuoi në ringjalljen e Darvinizmit në rishikimin e fillimit të shekullit të 20-të të teorisë së evolucionit të njohur si sinteza moderne, duke qenë ai që kombinoi në mënyrë më gjithëpërfshirëse idetë e Gregor Mendel dhe Charles Darwin .  Për kontributin e tij në biologji, Richard Dawkins e shpalli Fisherin si "më të madhin ndër pasardhësit e Darvinit".  Ai konsiderohet si një nga themeluesit e Neo-Darvinizmit .  

Nga viti 1919, ai punoi në Stacionin Eksperimental Rothamsted për 14 vjet;  atje, ai analizoi tërësinë e tij të madhe të të dhënave nga eksperimentet e të korrave që nga vitet 1840 dhe zhvilloi analizën e variancës (ANOVA). Ai krijoi reputacionin e tij atje në vitet në vijim si biostatisticien .

Së bashku me J. B. S. Haldane dhe Sewall Wright, Fisher njihet si një nga tre themeluesit kryesorë të gjenetikës së popullsisë . Ai përshkroi parimin e Fisherit, teoritë e hipotezave të hipotezave të arratisje fisheriane dhe djalit seksi të përzgjedhjes seksuale . Kontributet e tij në statistikë përfshijnë promovimin e metodës së përgjasisë maksimale dhe nxjerrjen e vetive të vlerësuesve të përgjasisë maksimale, konkluzionet e besimit, nxjerrjen e shpërndarjeve të ndryshme të mostrave, parimet themelore të projektimit të eksperimenteve dhe shumë më tepër.

Fisheri kishte pikëpamje të forta mbi racën dhe eugjenikën, duke këmbëngulur në dallimet racore. Megjithëse ai ishte qartësisht një eugjenist, ka disa debate nëse Fisher mbështeste racizmin shkencor. Ai ishte profesor Galton i Eugjenikës në University College London dhe redaktor i Annals of Eugenics .
Idhujtaria

[djathtas|parapamje| *Moisiu i indinjuar nga viçi i artë*, pikturë nga [William Blake, 1799–1800]]
**Idhujtaria** është adhurimi i një imazhi të kultit ose "idhulli" sikur të ishte Zoti .    Në fetë abrahamike (domethënë judaizëm, samaritanizëm, krishterim,  Bahá'í dhe Islam ) idhujtaria nënkupton adhurimin e diçkaje ose dikujt tjetër përveç Zotit Abrahamik sikur të ishte Zot.   Në këto fe monoteiste, idhujtaria është konsideruar si "adhurimi i perëndive të rreme " dhe është i ndaluar nga tekste të tilla si Dhjetë Urdhëresat . 

Për shembull, shprehja *zot i rremë* është një term nënçmues i përdorur në fetë abrahamike për të treguar imazhet ose hyjnitë e kultit të feve pagane jo-abrahamike, si dhe entitete ose objekte të tjera konkurruese të cilave u atribuohet një rëndësi e veçantë.  Anasjelltas, ndjekësit e feve animiste dhe politeiste mund t'i konsiderojnë perënditë e feve të ndryshme monoteiste si "zota të rremë", sepse ata nuk besojnë se ndonjë hyjni e vërtetë zotëron vetitë që monoteistët ia atribuojnë hyjnisë së tyre të vetme. 

Ateistët, të cilët nuk besojnë në asnjë hyjni, zakonisht nuk e përdorin termin *zot të rremë* edhe pse kjo do të përfshinte të gjitha hyjnitë nga këndvështrimi ateist. Përdorimi i këtij termi në përgjithësi është i kufizuar për teistët, të cilët zgjedhin të adhurojnë disa hyjni ose hyjni, por jo të tjerët.   Në fetë tradicionale të Egjiptit të lashtë, Greqisë, Romës, Afrikës, Azisë, Amerikës dhe gjetkë, nderimi i imazheve ose statujave të kultit ka qenë një praktikë e zakonshme që nga lashtësia, dhe imazhet e kultit kanë pasur kuptime dhe rëndësi të ndryshme në historinë e fesë. .    Për më tepër, përshkrimi material i një hyjnie ose më shumë hyjnive ka luajtur gjithmonë një rol të dukshëm dhe tej mase të rëndësishëm në të gjitha kulturat e botës.  Shkatërrimi i imazheve si ikona nderimi quhet ikonoklazëm,  dhe kjo është shoqëruar prej kohësh me dhunë midis grupeve fetare që ndalojnë adhurimin e idhujve dhe atyre që kanë pranuar ikona, imazhe dhe statuja për nderim.   Përkufizimi i idhujtarisë ka qenë një temë e kontestuar brenda feve abrahamike, me shumë myslimanë dhe shumicën e të krishterëve protestantë që dënojnë praktikën katolike dhe ortodokse lindore të nderimit të Virgjëreshës Mari në shumë kisha si një formë idhujtarie.  

Historia e feve është shënuar me akuza dhe mohime të idhujtarisë. Këto akuza i kanë konsideruar statujat dhe imazhet si pa simbolikë. Përndryshe, tema e idhujtarisë ka qenë një burim mosmarrëveshjesh midis shumë feve, ose brenda emërtimeve të feve të ndryshme, me supozimin se ikonat e praktikave të veta fetare kanë simbolikë kuptimplotë, ndërsa praktikat e ndryshme fetare të një personi tjetër jo.
Ulza Maksuti

**Ulza Maksuti** (lindur më 8 Korrik 1999) është një futbolliste maqedonase që luan si sulmues për klubin e 1. liga ŽFK ACT Junajted dhe kombëtaren e femrave të Maqedonisë së Veriut.
Maksuti

**Maksuti** është një emër e mbiemër shqiptar. Ndër shqiptarët e njohur me këtë emër janë:
### Mbiemër 
* Kristina Maksuti – (1993–), futbollisti Shqiptar
* Miran Maksuti – (1993–), futbollisti Shqiptar
* Ulza Maksuti – (1999–), futbollisti i Maqedonisë së Veriut

​Details ansehen
19 / 5.000
Übersetzungsergebnisse
Übersetzung
futbollist shqiptar
## Referime dhe shënime
Kristina Maksuti

**Kristina Maksuti** (lindur më 6 shkurt 1993) është një futbolliste profesioniste shqiptare e cila luan si sulmuese për SV Meppen të Frauen-Bundesligës dhe për kombëtaren shqiptare të femrave.
Zgjedhjet vendore në Greqi, 2023

parapamje| Një kabinë e votimit në Argos, Peloponez.
Zgjedhjet vendore u mbajtën në Greqi më 8 tetor 2023 dhe në ato njësi ku u kërkua një raund i dytë, më 15 tetor 2023.  Votuesit zgjodhën përfaqësues në autoritetet vendore të vendit, të përbërë nga 13 rajone dhe 332 bashki .

## Rezultatet 
Haris Dukas mundi kryebashkiakun aktual të Athinës Kostas Bakojanis . 

Kryebashkiaku i Selanikut Konstantinos Zervas u mund nga kandidati i pavarur Stelios Angeloudis në një balotazh, ku Angeloudis mori 67% të votave ndaj 32% të Zervas.
Nabhi

parapamje|Pamje e Mbretit Nabhi dhe Mbretëreshës Marudevi
 
Mbreti **Nabhi** ose **Nabhi Rai** ishte *Kulakara* i 14-të ose i fundit i *avasarpinit* (gjysma zbritëse e ciklit kozmik në xhainizëm dhe ajo në të cilën thuhet se bota është aktualisht). Ai ishte babai i Rishabhanathës, *tirthankara* i parë (themeluesi i xhainizmit) i *avasarpinit* aktual. Sipas tekstit xhain *Ādi purāṇa*, Nabhirāja jetoi për 1 krorë *purva* dhe lartësia e tij ishte 525 *dhanusha* (harqe të gjata).

Sipas literaturës xhainiste, India njihej si *Nābhivarṣa* (toka e Nabhi-t) përpara se të riemërtohej si *Bhāratavarṣa* sipas Bharatës, djalit të Rishabhanathës .
Ādi purāṇa

**Ādi purāṇa** është një poemë sanskrite e shekullit të 9-të e kompozuar nga Jinasena (Xhinasena), një murg Digambara . Ai trajton jetën e Rishabhanathës, *Tirthankarës* së parë.

## Përmbajtja 
Vepra fokusohet me stilin e saj unik në pelegrinazhin e një shpirti drejt përsosmërisë dhe arritjes së *muktit* . Në vepër, lufta për pushtet dhe kontrolli mbi të gjithë botën mes vëllezërve Bharata dhe Bahubali, bij të Rishabhadevës. Ndërsa Bahubali fiton, ai heq dorë nga pëlqimet e kësaj bote në favor të vëllait të tij. Shumë Purana xhaine të Mesjetës gjetën një model në këtë punë.

### Citate të famshme 
Një citim i famshëm nga Adi Purana është-

## Versioni kanadez 
Një tekst kanada i shekullit të 10-të, i shkruar në stilin *Champu*, një përzierje e prozës dhe e vargut, që trajton dhjetë jetët e tirthankarëss së parë, Adinatha në gjashtëmbëdhjetë kanto. Kjo vepër dihet se është vepra e parë e poetit kanada Adikavi Pampa (941 e.s.).  Ai bazohet në versionin origjinal sanskritisht nga Jinasena acharya.
Pudgala

Në xhainizëm, **Pudgala** (ose ''* ) është një nga gjashtë *Dravya* (dravjat), ose aspekte të realitetit që fabrikojnë botën në të cilën jetojmë. Gjashtë *dravya* përfshijnë termin jiva dhe ndarjet e pesëfishtë të kategorisë ajiva (jo të gjalla): *dharma* (lëvizje), *adharma* (pushim), *akasha* (hapësirë), *pudgala* (materie/lëndë) dhe *kala* (kohë).  *Pudgala*, si *dravya* të tjera, përveç asaj *kala*, quhet *astikaya* në kuptimin që zë hapësirë.

Njësia individuale e Pudgala(s) është materiali nga i cili është bërë gjithçka i quajtur Paramanu, i cili, me anë të procesit të plotësimit, mund të kombinohet për të formuar atë që mund të thuhet përafërsisht se është një agregat, i quajtur Skandha . Ai zotëron në çdo kohë katër cilësi, përkatësisht, një ngjyrë ( *varna* ), një shije ( *rasa* ), një erë ( *gandha* ) dhe një lloj të caktuar pëlqyeshmërie ( *sparsha'', prekje).
Siddhashila

parapamje| Siddhashila sipas kozmologjisë xhaine
**Siddhashila** është një zonë në kozmologjinë xhainiste në kulmin e universit, ku xhainët besojnë se njerëzit që janë bërë *arihantë* dhe *tirthankara* shkojnë pasi vdesin dhe arrijnë *mokshën* . Njerëz të tillë quhen *siddha* pasi heqin dorë nga trupi i tyre i vdekshëm, nga vjen edhe origjina e termit.
Trilok (xhainizëm)

[parapamje| Katërmbëdhjetë Rajaloka ose Triloka të përshkruara si njeri kozmik. Miniaturë nga shekulli i 17-të, *Saṁgrahaṇīratna* nga Śrīcandra, në [Prakrit|Prakrite me një koment guxharatisht. Teksti kozmologjik xhain Śvetāmbara me komente dhe ilustrime.]]
Xhainët e hershëm mendonin thellë për natyrën e Tokës dhe Gjithësisë dhe zhvilluan një hipotezë të detajuar mbi aspektet e ndryshme të astronomisë dhe kozmologjisë . Sipas teksteve xhainiste, Gjithësia ndahet në 3 pjesë:    

* *Urdhva Loka* - mbretëritë e perëndive ose qiejve
* *Madhya Loka* - sferat e njerëzve, kafshëve dhe bimëve
* *Adho Loka* – mbretëritë e qenieve ferritore ose rajonet e skëterrës
Diwali

**Diwali** (Shqip: Divali; **Deepavali**  ( IAST : *dīpāvalī* ) ose **Divali** ;  ) është festivali hindu i dritave me variacionet e tij që festohet edhe në fetë e tjera indiane. Simbolizon "fitoren shpirtërore të dritës mbi errësirën, të mirës mbi të keqen dhe dijes mbi injorancën".     Divali festohet gjatë muajve hindu hënor të Ashvinit (sipas traditës amanta ) dhe Kartikës — rreth mesit të shtatorit dhe mesit të nëntorit.     Në përgjithësi, festimet zgjasin pesë ose gjashtë ditë.  

Divali është i lidhur me ngjarje të ndryshme fetare, hyjni dhe personalitete, të tilla si dita kur Rama u kthye në mbretërinë e tij në Ayodhya me gruan e tij Sita dhe vëllain e tij Lakshmana pasi mundi mbretin demon Ravana .  Ai është gjithashtu i lidhur gjerësisht me Lakshmin, perëndeshën e begatisë dhe Ganeshën, perëndinë e mençurisë dhe heqësin e pengesave.  Tradita të tjera rajonale e lidhin festën me Vishnun, Krishnën, Durgën, Shivën, Kalin, Hanumanin, Kuberën, Yamën, Yamin, Dhanvantarin ose Vishvakarmanin .

Kryesisht një festival hindu, variacionet e Divalit festohen gjithashtu nga adhuruesit e besimeve të tjera.  Xhainët vëzhgojnë Divalin e tyre që shënon çlirimin përfundimtar të Mahavirës .   Sikët festojnë festivalin Bandi Chhor Divas për të shënuar lirimin e Guru Hargobindit nga një burg Mughal .  Budistët e Newarit, ndryshe nga budistët e tjerë, festojnë Divalin duke adhuruar Lakshmin, ndërsa hindutë e Indisë Lindore dhe Bangladeshit në përgjithësi festojnë Divalin duke adhuruar perëndeshën Kali .   

Gjatë festës, festuesit ndriçojnë shtëpitë, tempujt dhe hapësirat e punës me *dija* (llamba vaji), qirinj dhe fenerë.  Hindutë, në veçanti, bëjnë një banjë rituale me vaj në agim në çdo ditë të festës.  Divali shënohet gjithashtu me fishekzjarre dhe dekorimin e dyshemeve me dizajne *rangoli*, dhe pjesë të tjera të shtëpisë me *xhhalarë* . Ushqimi ka një vëmëndje të veçantë me familjet që marrin pjesë në festa dhe shpërndajnë *mithai* .  Festivali është një periudhë vjetore e kthimit në shtëpi dhe e lidhjes jo vetëm për familjet,   por edhe për komunitetet dhe shoqatat, veçanërisht ato në zonat urbane, të cilat do të organizojnë aktivitete, ngjarje dhe tubime.   Shumë qytete organizojnë parada dhe panaire të komunitetit me parada ose shfaqje muzikore dhe vallëzimi në parqe.  Disa hindu, xhainë dhe sikë dërgojnë kartolina përshëndetëse Divali për familjen afër dhe larg gjatë sezonit festiv, herë pas here me kuti me ëmbëlsira indiane.  Një aspekt tjetër i festivalit është kujtimi i paraardhësve. 

Diwali është gjithashtu një ngjarje e madhe kulturore për diasporën hindu, sikhe dhe xhaine .    Dita kryesore e festivalit të Divalit (dita e Lakshmi Puxhës) është një festë zyrtare në Fixhi,  Guajanë,  Indi, Malajzi,   Mauricius, Mjanmar,  Nepal,  Pakistan,  Singapor,  Sri Lankë, Surinam dhe Trinidad dhe Tobago .
Krore

Një **crore** ( shqiptohet: /k r ɔːr / ; shkurtuar **cr** ) shënon dhjetë milionë (10,000,000 ose 107 në shkrimin shkencor ) dhe është e barabartë me 100 lakh në sistemin indian të numërimit . Shkruhet si **1,00,00,000** me stilin vendor 2,2,3 të ndarësve të grupeve të shifrave (një lakh është i barabartë me njëqind mijë dhe shkruhet si 1,00,000). 

Përdoret gjerësisht si në kontekste zyrtare ashtu edhe në kontekste të tjera në Afganistan, Bangladesh, Butan, Indi, Myanmar, Nepal dhe Pakistan . Përdoret shpesh në anglishten Bengale, Indiane dhe Pakistaneze.
Xhiva (xhainizëm)

***Jīva*** ( sanskritisht: *जीव* ) ose *Ātman* ( sanskritisht: *आत्मन्* ) është një term filozofik i përdorur brenda xhainizmit për të identifikuar shpirtin .  Sipas kozmologjisë xhaine, *xhiva* ose shpirti është parimi i ndjeshmërisë dhe është një nga *tattva-t* ose një nga substancat themelore që përbëjnë Gjithësinë. Metafizika xhainiste, thotë Jagmanderlal Jaini, e ndan universin në dy kategori të pavarura, të përjetshme, bashkëekzistuese dhe të pakrijuara të quajtura *jiva* (shpirt) dhe *ajiva* ( sanskritisht: अजीव jo-shpirt).  Kjo premisë bazë e xhainizmit e bën atë një filozofi dualiste.  *Jiva*, sipas xhainizmit, është një pjesë thelbësore e mënyrës sesi funksionon procesi i karmës, rilindja dhe procesi i çlirimit nga rilindja. 
parapamje| Përshkrim i konceptit të shpirtit (në transmigrim) në xhainizëm. Ngjyra e artë përfaqëson *jokarma* - materien gjysëm-karmike, ngjyra cian përshkruan *dravya karma*(n) - materien delikate karmike, portokallia përfaqëson *bhav karma*(n)- materien psiko-fizike karmike dhe e bardha përshkruan *sudhatma*(n), ndërgjegjen e pastër.
Jnana Palam

[parapamje|261x261px|Jnana palam përshkruhet si një [mango e artë ]]
**Jnana palam** ( Tamil: ஞானப்பழம் , romanizimi: *Jñāna paḻam* , fpf.: 'fruti i urtësisë'), e përkthyer gjithashtu **Gnana Palam**, është emri i një fruti hyjnor në mitologjinë hindu . Ajo lidhet me mitin e Muruganit dhe Ganeshës që marrin pjesë në një konkurs, dhe vendbanimin e shenjtë të Palanit .  I paraqitur nga i urti  Narada ndaj Shivës, jnana palam konsiderohet të ketë zotëruar eliksirin e mençurisë. Në disa përsëritje, jnana palam përshkruhet si një mango e artë. 
parapamje|260x260px| Tempulli i Palanit e çon origjinën e tij mitologjike në frytin e mençurisë
Mango

parapamje| Frutat e mangos - i tëri dhe gjysma
**Mango** është një frut i ngrënshëm me bërthamlë i prodhuar nga pema tropikale *Mangifera indica* . Besohet se e ka origjinën në Azinë Jugore, veçanërisht në Indinë Lindore, Bangladesh dhe Ishujt Andaman .  *M. indica* është kultivuar në Azinë Jugore dhe Juglindore që nga kohërat e lashta duke rezultuar në dy lloje të kultivarëve modernë të mangos: "lloji indian" dhe "lloji aziatik juglindor".   Lloje të tjera në gjininë *Mangifera* prodhojnë gjithashtu fruta të ngrënshëm që quhen gjithashtu "mango", shumica e të cilave gjenden në ekorajonin malezian . 

Në mbarë botën, ka disa qindra kultivarë të mangos . Në varësi të kultivarit, frutat e mangos ndryshojnë në madhësi, formë, ëmbëlsi, ngjyrë të lëkurës dhe ngjyrë të mishit, e cila mund të jetë e verdhë e zbehtë, ari, jeshile ose portokalli.  
Mango është fruti kombëtar i Indisë, Pakistanit dhe Filipineve,   ndërsa pema e mangos është pema kombëtare e Bangladeshit. 

## Referime
Ātman

***Ātman*** ( sanskritisht: आत्मन् ) është një fjalë sanskrite për Veten e vërtetë ose të përjetshme ose thelbin vetë-ekzistent të çdo individi, i cili vazhdon nëpër trupa dhe jetë të shumta . Disa shkolla të filozofisë indiane e konsiderojnë *Ātman-in* si të dallueshëm nga egoja materiale ose mortore ( *Ahamkara* ), aspekti emocional i mendjes ( *Citta* ) dhe ekzistenca në një formë të trupëzuar ( *Prakṛti* ). Termi shpesh përkthehet si shpirt, por përkthehet më mirë si "Vetja",  pasi i referohet vetëm ndërgjegjes së pastër ose ndërgjegjes së dëshmitarit, përtej identifikimit me dukuritë. Për të arritur mokshën (çlirimin), një qenie njerëzore duhet të fitojë vetënjohje ( *Atma Gyaan ose Brahmajnana* ).

*Atmani* është një koncept qendror në shkollat e ndryshme të filozofisë indiane, të cilat kanë pikëpamje të ndryshme mbi marrëdhënien midis *Atmanit*, Vetes individuale ( *Jīvātman* ), Vetes supreme ( *Paramātmā* ) dhe Realitetit Përfundimtar ( *Brahman* ), duke shpallur se ato janë: plotësisht identike. ( Advaita, Jo-Dualiste),   krejtësisht të ndryshme ( Dvaita, Dualiste), ose njëkohësisht jo të ndryshme dhe të ndryshme ( Bhedabheda, Jo-Dualiste + Dualiste). 

Gjashtë shkollat ortodokse të hinduizmit besojnë se ka *Ātman* në çdo qenie të gjallë ( *jiva* ), e cila është e dallueshme nga dyshja trup-mendje. Kjo është një pikë e madhe dallimi me doktrinën budiste, *Anatta*, e cila thotë se në thelb nuk ka asnjë esencë ose Vete të pandryshueshme që mund të gjendet në përbërësit empirikë të një qenieje të gjallë, duke qëndruar në heshtje për *atë* që është ajo e cila çlirohet.
Bolze

**Bolze** është një gjuhë e përzier e folur në distriktin e Qytetit të Poshtëm në Friburg, Zvicër. Një përzierje e Frëngjishtes dhe Gjermanishtja zvicerane, Bolze lindi si rezultat i migrimit të folësve gjermanë nga distrikti Sense në Kantonin e Fribourg-ut duke filluar nga shekulli i XIX.

## Origjina 
Qyteti i Friburgut ndodhet në kufirin e dy rajoneve të gjuhëve. Fermerët pa tokë nga Friburgu u zhvendosën në qytetin e poshtëm (qyteti i vjetër) nga shekulli i 19-të deri në vitet 1940. Fëmijët e tyre emigrantë flisnin gjermanisht në shtëpi dhe një përzierje të frëngjishtes dhe gjermanishtes në rrugë: Bolze.
Graubyndeni italian

[parapamje|300x300px| Kantoni i Graubyndenit me komunat italishtfolëse me të kuqe. Theksohet gjithashtu fshati [Bivio, në të cilin italishtja më parë ishte gjuha dominuese.]]
**Graubyndeni italian** ose **Grixhoni italian** (  ose ; ; Romansh: *Grischun talian* ; Frengjisht : *Grisons italiens* ) ose nganjëherë quhet edhe **Grixhoni Lombard** ( Lombard: *Grison lombard, lumbard* ; Romansh: *Grischun lumbard* ), është rajoni i Kantonit Grisons, Zvicër, në të cilin italishtja është gjuha mbizotëruese.

E vendosur në pjesën më jugore të kantonit, ai përbëhet (nga perëndimi në lindje) nga rajoni i Moesës, komuna e Bregaljas në Rajonin e Malojës dhe rajoni i Berninës . Ka një popullsi prej rreth 15,000 banorësh, nga të cilët më shumë se 85% flasin italisht ose lombardishten standarde.  Fshati dhe ish-komuna e Bivios në rrethin e Albulës, që ndodhet në veri të Bregaljas, dikur kishte gjithashtu një pluralitet italishtfolës. Midis viteve 1980 dhe 1990, megjithatë, ajo u tejkalua nga gjermanishtja, e cila tani është gjuha e shumicës së fshatit.

## Gjeografia 
Të tre rajonet që përbëjnë Grixhonin italian ndahen me male, të izoluara nga pjesa tjetër e kantonit, si dhe nga njëri-tjetri dhe nga Italia. Për shkak të largësisë së tyre dhe mungesës së mundësive ekonomike, emigracioni ka qenë tradicionalisht një çështje serioze dhe edhe sot më shumë se gjysma e njerëzve të lindur në Grixhonin italian jetojnë dhe punojnë jashtë rajonit në kantonin italishtfolës të Tiçinos . 

## Feja 
Moesa dhe Bernina janë kryesisht katolike, ndërsa Bregalja është kryesisht protestante. Bregaglia është e vetmja komunë në Zvicër me shumicë protestante që flet italisht.

## Arsimi 
Dominimi i gjuhës italiane në kanton është zvogëluar vitet e fundit, veçanërisht në lindje në dy rajonet më të largëta nga Tiçino . Kjo besohet të jetë rezultat i migrimit të gjermanishtfolësve në zonat tradicionalisht italishtfolëse, përhapja e masmedias në gjuhën gjermane dhe mungesa e shkollave të mesme që mësojnë italisht në Grixhoni.  Situata është e ngjashme me atë të Romanshes në kanton.

Pro Grigioni Italiano, një organizatë e krijuar në 1918 për të promovuar gjuhën dhe kulturën italiane në Grixhoni, njihet zyrtarisht nga qeveria kantonale si përfaqësuese e pakicës autoktone italisht-folëse të kantonit. 

## Shiko gjithashtu 
* Jura Berneze
Röstigraben

parapamje| Zonat e gjuhës frënge (jeshile) dhe gjermane (portokalli) të Zvicrës
parapamje| Frëngjishtja dhe dialekti gjermanik vendor në zonën e kontaktit në të ashtuquajturën "Röstigraben".
'*** ( fjalë për fjalë "hendeku i Röstit" ose "llogorja Rösti" transkriptuar gjithashtu ***' për të pasqyruar shqiptimin gjerman zviceran [ ˈrøːʃtiˌɡrabə ]) është një term i përdorur për t'iu referuar kufirit kulturor midis pjesëve gjermanishtfolëse dhe frëngjishtfolëse të Zvicrës, kjo e fundit e njohur në frëngjisht si . Ekziston edhe termi '''**, duke iu referuar kufirit midis kantoneve gjermanishtfolëse dhe kantonit italishtfolës të Tiçinos . 

Termi u shfaq për herë të parë gjatë Luftës së Parë Botërore, kur Zvicra neutrale qëndronte midis Perandorisë gjermane ndërluftuese dhe Republikës Franceze .&#x5B; **' &#x5D;

## Etimologjia 
Pjesa e parë e termit rrjedh nga emri gjerman zviceran për patatet e grira,  , e cila e ka origjinën në kantonin e Bernës dhe konsiderohet tipike e kuzhinës gjermane zvicerane . 

## Përkufizimi 
parapamje| Lumi Sarine në Friburg
Gjeografikisht linja shtrihet nga malet Jura (kantoni Jura dhe Jura berneze ) në veri përgjatë liqenit Biel, liqenit Neuchâtel dhe liqenit Morat përmes Rrafshnaltës Zvicerane, pastaj kalon Alpet Zvicerane dhe luginën e Ronës, duke ndarë Valënë e Poshtme dhe të Epërme, dhe më në fund arrin në kufirin italian midis komunave Evolène dhe Zermatt . Folkloristët vënë theksin në rëndësinë e drejtëzës paralele Brünig-Napf-Reuss më tej në lindje, duke ndarë sferat historike të ndikimit alemanik (Lindje) dhe Burgundian (Perëndim).

Për analogji, termi  përdoret për t'iu referuar dallimeve kulturore dhe politike midis Tiçinos italisht-folës me Graubyndenin Italian dhe Zvicrës gjermanishtfolëse.  Kantoni i Tiçinos shihet se ka një qëndrim më të ashpër ndaj punëtorëve migrantë dhe një lidhje më të madhe me nocionin e Zvicrës.
Sorbet

**Sorbet** është një ëmbëlsirë e ngrirë e bërë duke përdorur akull të kombinuar me lëng frutash, purée frutash ose përbërës të tjerë, si verë, liker ose mjaltë. Në përgjithësi, sorbetet nuk përmbajnë produkte të qumështit.

## Etimologjia
Fjala *sorbet* rrjedh nga italishtja *sorbetto*, e cila nga ana tjetër erdhi nga turqishtja osmane ose *sharbat* iraniane, fillimisht duke iu referuar një lloj pijeje. Fjala *sharbat* rrjedh nga folja arabe *shariba*, që do të thotë "të pish".

Sherbet në Evropë ende i referohet një lloj pije me shije, ndërsa sherbet i Amerikës së Veriut është i ngjashëm me sorbet. August Escoffier e përshkruan sorbet si "akullore shumë të lehta dhe mezi të ngjizura, të shërbyera pas ushqimeve. Ato shërbejnë për freskimin e stomakut; përgatitjen e tij për të marrë siç duhet pjekjen. Janë meze dhe ndihmojnë për të ndihmuar tretjen". Sorbet nganjëherë quhet "akull uji".

## Historia
Besohet se sorbetet e kanë origjinën në Persinë e lashtë që në vitet 550-530 pes.

Romakët nuk shtuan akull në pijet e tyre, sepse akulli lehtësisht i arritshëm përgjatë shpateve më të ulëta të maleve nuk ishte sanitar për t'u përdorur në përgatitjen e ushqimit. Pijet e ftohta besohej se shkaktonin konvulsione, dhimbje barku dhe një mori sëmundjesh të tjera. Fjala *sherbet* hyri në gjuhën italiane si *sorbetto*, e cila më vonë u bë *sorbet* në frëngjisht. Ai rekomandon që ato të regjistrojnë 15° në sakarometër dhe të jenë të konsistencës së pijshme. Recetat për *sorbeti* u botuan në edicionin e vitit 1694 të *Lo Scalco alla Moderna* (The Modern Stiward) të Antonio Latinit.

Sorbet zakonisht bëhet me fruta të freskëta dhe shurup të thjeshtë, por ekzistojnë lloje të tjera përgatitjesh. Sorbet i tortës shërbehet si pastrues i qiellzës midis kurseve të shijshme të një vakti. 

Givré (frëngjisht për "brymosur") është termi për një sorbet që shërbehet në një lëvozhgë kokosi të ngrirë ose fruta të zbrazura, të tilla si një limon. Agraz është një lloj sorbet me aromë acidike që i atribuohet nga Larousse Gastronomique rajonit të Magrebit të Afrikës së Veriut. Është bërë nga bajame, lëng verzi dhe sheqer.

## Referime
Sherbet (ëmbëlsirë e ngrirë)

Në Amerikën e Veriut, **sherbet**, shpesh i referuar si **sherbert** në Shtetet e Bashkuara, është një ëmbëlsirë e ngrirë e bërë nga uji i ëmbëlsuar me sheqer, një produkt qumështit si kremi ose qumështi dhe një aromatizues - zakonisht lëng frutash, purée frutash, verë, liqueur dhe herë pas here shije jo frutash si vanilje, çokollatë, ose erëza si mente. Është e ngjashme, por e dallueshme nga sorbet, me shtimin e qumështit që zakonisht është dallimi kryesor.

Sherbeti Rainbow është një prezantim i sherbetit ku tre shije, secila me ngjyrë të ndryshme, kombinohen në një paketë, me ngjyrat tipike jeshile, magenta dhe portokalli.

## Etimologjia
Sherbet vjen nga fjala persiane *Sharbat* e cila është një pije frutash me akull.

## Përgatitja
*Sherbet* është i ndryshëm nga *sorbet* në Kanada dhe Shtetet e Bashkuara, termi zakonisht nënkupton një produkt të bërë me qumësht dhe/ose aditivë të tjerë për një strukturë më kremoze dhe më të ngjashme me akulloren.

Sherbeti i prodhuar komercialisht në Shtetet e Bashkuara përkufizohet në *Code of Federal Regulations* si një produkt i ngrirë që përmban një ose më shumë produkte të qumështit opsional. Sorbet,, nga ana tjetër, bëhet me akull të ëmbël dhe pa bulmet; është i ngjashëm me italian ice, por i bërë me fruta të vërteta në vend të aromës imituese.

Në Kanada, sherbet përkufizohet si një "ushqim i ngrirë, përveç [Akullorja|akullores]] ose qumështit të akullit, i bërë nga një produkt qumështi". Një sherbet tipik kanadez mund të përmbajë ujë, një agjent ëmbëlsues, frut ose lëng frutash, acide citrik ose tartarik, përgatitje aromatizuese, ngjyrosje ushqimore, agjent(ët) sekuestrues dhe laktozë.

Sherbeti i bërë në shtëpi nuk përmban gjithmonë bulmet. Recetat amerikane të fillimit të shekullit të 20-të për sherbet përfshijnë disa versione të bëra me ujë. Revista American Kitchen nga viti 1902 dallon "akullin e ujit" nga sherbeti, duke shpjeguar se "sherbeti është akull uji i ngrirë më shpejt dhe shpesh shtohet e bardha e vezës ose xhelatina për të dhënë një konsistencë kremoze". Në një recetë për sherbetin e ananasit, në vend të qumështit mund të përdoret uji. Veçmas diskutohet edhe “sherbeti i qumështit”.

Sipas *The American Produce Review* (1913), "Sherbeti është një produkt i ngrirë i bërë nga uji ose qumështi, të bardhat e vezëve, sheqeri, lëngu i limonit dhe materiali aromatizues". Sherbet janë bërë nga një bazë e "akulli të thjeshtë" që është uji, sheqeri, të bardhat e vezëve dhe lëngu i limonit.

## Referime
Jiva

***Jiva*** ( sanskritisht: जीव, IAST : '*** ), i referuar gjithashtu si ***Jivātman'* ,* është një qenie e gjallë ose çdo njësi e mbushur me një forcë jete në hinduizëm dhe xhainizëm .  Vetë fjala e ka origjinën nga folja sanskrite *jīv*, e cila përkthehet si 'të frymosh' ose 'të jetosh'.   *Jiva*, si një entitet metafizik, është përshkruar në shkrime të ndryshme si Bhagavad Gita dhe Upanishadët . Çdo nënshkollë e Vedantës përshkruan rolin e *xhivës* me entitetet e tjera metafizike në kapacitete të ndryshme. Përkthimi më i afërt në filozofitë angleze dhe abrahamike do të ishte *shpirti .*

## Përshkrimi në shkrimet e shenjta 
Një entitet i zakonshëm metafizik i diskutuar në shkrimet e shenjta (të tilla si Bhagavad Gita, Upanishad dhe Vachanamrut) në shtatë shkollat e Vedantës është *jiva* ose *atman*i : shpirti ose vetvetja. 

### Bhagavad Gita 
Kapitulli 2 i Bhagavad Gitës përmban vargje që përshkruajnë *xhivën.* Për shembull, *xhiva* përshkruhet si e përjetshme dhe e pathyeshme në kapitullin 2, vargu 20:

### Upanishadet 
बालाग्रशतभागस्य शतधा कल्पितस्य च । भागो जीवः स विज्ञेयः स चानन्त्याय कः ९ . https://sa.wikisource.org/wiki/श्वेताश्वतरोपनिषत्/पञ्चमः_अध्यायः

: "Nëse maja e flokëve do të ndahej në njëqind pjesë dhe secila pjesë do të ndahej në 100 pjesë të tjera, ky do të ishte dimensioni i Jiva (shpirtit)". Śvetāśvatara Upaniṣad (5.9)

Shvetashvatara Upanishad krahason termat *jiva* dhe *Paramatma* me dy zogj miqësorë të ulur në të njëjtën pemë:

समाने वृक्षे पुरुषो निमग्नोऽनीशया निमग्नोऽनीशयाा ्यमानः । जुष्टं यदा पश्यत्यन्यमीशमस्य महिमा शोकः ॥ ७ . https://sa.wikisource.org/wiki/श्वेताश्वतरोपनिषत्/चतुर्थः_अध्यायः

: "Dy zogj të ulur në pemë (trupi). Njëri zog, xhiva është duke shijuar frutat e pemës dhe tjetri Paramatma është duke parë xhivën." Śvetāśvatara Upaniṣad (4.7)
Kali Yuga

***Kali Yuga***, në hinduizëm, është e katërta dhe më e keqja nga katër *yugat* (epokat botërore) në një *cikël Yuga*, e paraprirë nga *Dvapara Yuga* dhe e ndjekur nga *Krita (Satya) Yuga* e ciklit tjetër. Besohet se është epoka e tanishme, e cila është plot konflikte dhe mëkate.   

Sipas burimeve Puranike, vdekja e Krishnës  shënoi fundin e epokës *Dvapara Yuga* dhe fillimin e asaj *Kali Yuga*, e cila daton më 17/18 shkurt 3102.&nbsp;pes .   Duke zgjatur për 432,000 vjet (1,200 vite hyjnore), *Kali Yuga* filloi 5,124 vjet më parë dhe ka 426,876 vjet të mbetura tani që flasim 2023&nbsp;erës sonë .    *Kali Yuga* do të përfundojë në vitin 428,899 të erës sonë.  

Afër fundit të *Kali Yuga*, kur virtytet janë në më të keqen e tyre, ndodh një kataklizëm dhe një rivendosje e *dharmës* për të sjellë në ciklin tjetër *Krita (Satya) Yuga*, e profetizuar se do të ndodhte nga Kalki . 

## Karakteristikat 
Hinduizmi shpesh përfaqëson në mënyrë simbolike moralin ( *dharma* ) si një dem indian. Në Satya Yuga, faza e parë e zhvillimit, demi ka katër këmbë, të cilat zvogëlohen me një për çdo moshë që pason. Në epokën e Kalit, morali është reduktuar në vetëm një të katërtën e atij të epokës së artë, kështu që demi i Dharmës ka vetëm një këmbë.
Ishvara

[parapamje| [Vishnu dhe Shiva, bartësit kryesorë të epitetit *Ishvara*, të ulur në male me bashkëshortet Lakshmi dhe Parvati, të shoqëruar nga Vinayaka]]
***Ishvara*** ( sanskritisht: ईश्वर ; romanizimi: *Īśvara*) është një koncept në hinduizëm, me një gamë të gjerë kuptimesh që varen nga epoka dhe shkolla e hinduizmit.   Në tekstet e lashta të filozofisë hindu, në varësi të kontekstit, *Ishvara* mund të nënkuptojë Vete supreme, sundimtar, zot, mbret, mbretëreshë ose bashkëshort.     Në vaishnavizëm është sinonim me Vishnun, si në epitetin e tij të Venkateswara .  Në lëvizjet tradicionale Bhakti, *Ishvara* është një ose më shumë hyjni të preferencës së një individi ( Iṣṭa-devatā ) nga kanoni politeist i hyjnive të hinduizmit. Në lëvizjet sektare moderne si Arya Samaj dhe Brahmoizmi, *Ishvara* merr formën e një Zoti monoteist.  Në shkollën joga të hinduizmit, është çdo "hyjni personale" ose "frymëzimi shpirtëror".  Në Advaita Vedanta, Ishvara është forma e manifestuar e Brahmanit .
Yuga

Një ***yuga***, në hinduizëm, përdoret përgjithësisht për të treguar një moshë kohore.  

Në *Rigveda*, një *yuga* u referohet brezave, një periudhe kohore (qoftë e gjatë apo e shkurtër), ose një zgjedhë (bashkimi i dy gjërave).  Në *Mahabharata*, fjalët *yuga* dhe *kalpa* (një ditë e Brahmës ) përdoren në mënyrë të ndërsjellë për të përshkruar ciklin e krijimit dhe shkatërrimit.

Në tekstet pas-Vedike, fjalët " *yuga* " dhe "moshë" zakonisht tregojnë një catur-yuga (shqiptohet *Çatur Juga* ), një cikël prej katër epokash botërore - për shembull, në *Surya Siddhanta* dhe *Bhagavad Gita* (pjesë e *Mahabharatës* ) — përveç nëse kufizohet shprehimisht nga emri i një prej moshave të saj të vogla: *Krita (Satya) Yuga*, *Treta Yuga*, *Dvapara Yuga* ose *Kali Yuga* .   

## Etimologjia 
*Yuga* ( sanskritisht: युग ) do të thotë "një zgjedhë " (bashkim i dy gjërave), "breza" ose "një periudhë kohore" si p.sh. një epokë, ku drejtshkrimi i saj arkaik është *yug*, me forma të tjera si *yugam*, , dhe *yuge*, që rrjedhin nga *yuj* ( sanskritisht: युज् ; fpf: "*të bashkosh ose të vësh nën zgjedhë*"), besohet se rrjedh nga **yeug-* ( proto-indo-evropiane : fpf. 'për t'u bashkuar'). 

Në gjuhën latine, *juga* ose *jug* përdoret nga fjala *jugum*, që do të thotë "një zgjedhë që përdoret për të lidhur dy qe" (p.sh. *cali-juga* = *kali-yuga* ).
Vaishja

**Vaishya** ( Sanskritisht : वैश्य, *vaiśya* ) është një nga katër varnat e rendit shoqëror hindu në Indi . Vaishyas klasifikohen të tretët në rendin e hierarkisë së Varnës.

Zanatet/ Aktivitetet e Vaishjave janë kryesisht bujqësia, kujdesi për bagëtinë, tregtia dhe aktivitetet e tjera të biznesi.

## Detyrat tradicionale 
Tekstet fetare hindu i caktonin Vaishjave rolet tradicionale në bujqësi dhe blegtori, por me kalimin e kohës ata u bënë pronarë tokash, tregtarë dhe huadhënës .  Kështu, ata kishin përgjegjësinë e tyre për të siguruar ushqim për ata të klasës më të lartë, pasi ata ishin të klasës më të ulët.  Vaishjat, së bashku me anëtarët e varnave Brahmin dhe Kshatriya, pretendojnë statusin *dvija* ("i lindur dy herë", një lindje e dytë ose shpirtërore) pas sakramentit të fillimit sipas teologjisë hindu.  Tregtarët indianë u vlerësuan gjerësisht për përhapjen e kulturës indiane në rajone deri në Azinë juglindore . 

Historikisht, Vaishjat kanë qenë të përfshirë në role të tjera përveç blegtorisë, tregtisë dhe tregtisë së tyre tradicionale. Sipas historianit Ram Sharan Sharma, Perandoria Gupta ishte një dinasti Vaishja që "mund të jetë shfaqur si një reagim kundër sundimtarëve shtypës". 

Vaishjat janë zakonisht vegjetarianë për shkak të konceptit të ahimsës .
Sutra

[parapamje|360x360px| Një faqe dorëshkrimi [Gjuha sanskrite|sanskrite e dorëshkrimit Lotus Sutra (Budiste) nga Turkestani i Jugut në shkrimin Brahmi]]
[parapamje|360x360px| Një faqe dorëshkrimi nga [Kalpa Sūtra (xhainizëm)]]
***Sutra*** ( sanskritisht: सूत्र, romanizimi: *sūtra* , fpf. 'fije' )  në traditat letrare indiane i referohet një aforizmi ose një koleksioni aforizmash në formën e një doracaku ose, më gjerësisht, një doracaku ose teksti të përmbledhur. Sutrat janë një zhanër i teksteve të lashta dhe mesjetare indiane që gjenden në hinduizëm, budizëm dhe xhainizëm .    Çdo shkollë e filozofisë hindu, udhëzues vedik për ritet e kalimit, fusha të ndryshme të arteve, ligjit dhe etikës sociale kanë zhvilluar sutra përkatëse, të cilat ndihmojnë në mësimin dhe tejçimin e ideve nga një brez në tjetrin. 

Në Budizëm, sutrat, të njohura edhe si *sutta*, janë shkrime kanonike, shumë prej të cilave konsiderohen si regjistrime të mësimeve gojore të Gautama Budës . Ato nuk janë aforistike, por janë mjaft të detajuara, ndonjëherë me përsëritje. Kjo mund të pasqyrojë një prejardhje nga *sūkta* vedike ose sanskrite (e folur mirë), në vend të konceptit *sutra* (fije). 

Në xhainizëm, sutrat, të njohura gjithashtu si *suya*, janë predikime kanonike të Mahavirës të përfshira në Agamasin xhain, si dhe në disa tekste normative të mëvonshme (post-kanonike).