Mark Pakuvi

**Mark Pakuvi** (latinisht: *Marcus Pacuvius,* 220 - rreth 130 pes) ishte një poet tragjik i lashtë romak . Ai konsiderohet si tragjediani më i madh i tyre para Lucius Accius. Disa studiues e konsiderojnë me prejardhje ilire.

## Biografia 
Ai ishte nipi dhe nxënësi i Enius, nga i cili tragjedia romake u ngrit për herë të parë në një pozicion ndikimi dhe dinjiteti. Në intervalin midis vdekjes së Ennius (169&nbsp;para Krishtit) dhe ardhja e Accius, më i riu dhe më produktiv nga poetët tragjikë, vetëm Pakuvi ruajti vazhdimësinë e dramës serioze dhe përjetësoi personazhin që iu dha për herë të parë nga Ennius. Ashtu si Ennius, ai ndoshta i përkiste një stoku oskan dhe lindi në Brundisium, i cili ishte bërë një koloni romake në 244.&nbsp;para Krishtit. Prandaj, ai kurrë nuk arriti në atë pastërti të përsosur idiomatike të stilit, që ishte lavdia e veçantë e shkrimtarëve të hershëm të komedisë, Naevius dhe Plautus .

Mark Pakuvi u dallua edhe si piktor; dhe Plini Plaku ( *Naturalis Historia* xxxv) përmend një vepër të tij në Tempullin e Herkulit në Forum Boarium . Ai ishte më pak produktiv si poet sesa Ennius ose Accius; ne dëgjojmë vetëm për dymbëdhjetë nga dramat e tij, të bazuara në tema greke dhe shumica e tyre të lidhura me ciklin trojan ( *Antiopa*, *Armorum Judicium*, *Atalanta*, *Chryses*, *Dulorestes*, *Hermione*, *Iliona*, *Medus*, *Niptra*, *Pentheus*, *Periboea* dhe *Teucer* ) një *praetexta* ( *Paullus* ) shkruar në lidhje me fitoren e Lucius Aemilius Paullus Macedonicus në Betejën e Pydna (168&nbsp;para Krishtit), pasi *Klastidiumi* i Naevius dhe *Ambracia* e Ennius u shkruan në përkujtim të sukseseve të mëdha ushtarake.

Ai vazhdoi të shkruante tragjedi deri në moshën tetëdhjetë vjeç, kur ekspozoi një dramë në të njëjtin vit me Accius, i cili atëherë ishte tridhjetë vjeç. Ai u tërhoq në Tarentum për vitet e fundit të jetës së tij dhe një histori tregohet nga Aulus Gellius (xiii.2) të vizitës së tij atje nga Accius gjatë rrugës për në Azi, i cili i lexoi *Atreus-* in e tij. Historia është ndoshta, si ajo e vizitës së Terences së ri te veterani Caecilius Statius, për shkak të shpikjes së gramatikanëve të mëvonshëm; por është shpikur në përputhje me kritikën tradicionale (Horace, *Epp.* ii.1.5455) për dallimin midis dy poetëve, më i vjetri karakterizohet më tepër nga arritje të kultivuara ( *doctus* ), më i ri nga vrull dhe gjallëri ( *altus* ).

## Epitafi 
Epitafi i Pakuvit, që thuhet se është kompozuar nga ai vetë, citohet nga Aulus Gellius (i.24), me një nderim admirimi për "modestinë, thjeshtësinë dhe shpirtin e hollë serioz" të tij:
 

" Djalosh, edhe pse nxiton, të pyet ky gur
për ta parë atë, pastaj për të lexuar çka është shkruar.
Këtu janë vendosur eshtrat e poetit Pacuvius Marcus.
Uroj që ju ta dini këtë. Lamtumirë."

## Trashëgimia letrare 
Ciceroni, i cili shpesh citon prej tij me admirim të madh, shfaqet ( *De Optimo Genere Oratorum* ,&nbsp;i) për ta renditur të parin ndër poetët tragjikë romakë, si Ennius ndër epikët dhe Caecilus ndër poetët komikë. Fragmentet e Pakuvit të cituara nga Ciceroni në ilustrim ose zbatim të mësimdhënies së tij etike tërheqin, nga forca, dinjiteti dhe madhështia e ndjenjës së shprehur në to, ndaj asaj që ishte më fisnike në temperamentin romak. Ata janë gjithashtu të frymëzuar nga një shkëlqim i zjarrtë dhe i palëkundur i shpirtit dhe zbulojnë një butësi dhe humanizëm të ndjenjave të përziera me gravitetin e ashpër të karakterit origjinal romak. Përderisa romakët ishin në gjendje të interesoheshin për çështjet spekulative, poetët tragjikë kontribuan në nxitjen e kureshtjes për tema të tilla dhe ata parashikuan që Lucretius të përdorte përfundimet e filozofisë spekulative si dhe të sensit të përbashkët për të sulmuar disa nga format mbizotëruese. e bestytnive.

Ndër pasazhet e cituara nga Pakuvi janë disa që tregojnë një shije për spekulime fizike dhe etike, dhe të tjera që ekspozojnë pretendimet e mashtrimit fetar. Këta poetë ndihmuan gjithashtu në zhvillimin e asaj aftësie që gjuha romake shfaqi më pas për të qenë një organ oratorie, historie dhe diskusioni moral. Gjuha letrare e Romës ishte në proces formimi gjatë shekullit II p.e.s. dhe pikërisht në fund të këtij shekulli fillon seria e oratorëve të mëdhenj romakë, me frymën e të cilëve tragjedia romake ka një afinitet të fortë. Por përpjekja e re krijuese në gjuhë u shoqërua me vrazhdësi të konsiderueshme të ekzekutimit, dhe fjalëformimet e reja dhe varietetet e lakimit të prezantuara nga Pakuvi e ekspozuan atë ndaj talljes së satiristit Gaius Lucilius dhe, shumë më pas, ndaj imituesit të tij Persius . .

Por, pavarësisht përpjekjes për të futur një element të huaj në gjuhën romake, i cili rezultoi i papajtueshëm me gjenialitetin e saj natyror, dhe dështimin e tij për të arritur pastërtinë idiomatike të Naevius, Plautus ose Terence, fragmentet e dramave të tij janë të mjaftueshme për të vërtetuar shërbimin që ai i bëri formimit të gjuhës letrare të Romës si dhe kulturës dhe karakterit të bashkëkohësve të tij.

## Shih edhe 
* Iliria
* Mbretëria e Ilirisë
* Lista e personaliteteve ilire

## Literatura 
* Otto Ribbeck, *Fragmenta scaenicae romanorum poesis* (1897), vëll. i. ; shih gjithashtu *Römische Tragödie* (1875) e tij
* Lucian Müller, *De Pacuvii fabulis* (1889)
* WS Teuffel, *Caecilius Statius, Pacuvius, Attius, Afranius* (1858)
* Theodor Mommsen, *Historia e Romës*, bk. iv. ch. 13.
* G. Manuwald, *Pacuvius.* *Summus tragicus poeta.* *Zum dramatischen Profil seiner Tragödien* (München-Leipzig, 2003).
* Esther Artigas (ed. ), Marc Pacuvi, *Tragjedi.* *Fragmente* (Barcelona, Fundació Bernat Metge, 2009) (Colllecció de classics grecs i llatins, 376).

## Referime