Petronius Arbitri

**Gaius Petronius Arbiter**  (27 – 66 p.e.s; ndonjëherë **Titus Petronius Niger**) ishte një oborrtar romak gjatë mbretërimit të Neronit . Ai përgjithësisht besohet të jetë autori i *Satyricon*, një roman satirik që besohet të jetë shkruar gjatë epokës Neroniane (54–68 pas Krishtit). Ai është një nga personazhet më të rëndësishëm në romanin historik të Henryk Sienkiewicz *Quo Vadis* (1895). Leo Genn e portretizon atë në filmin e vitit 1951 me të njëjtin emër . 

## Biografia 
Një referencë për Petronius nga Sidonius Apollinaris e vendos atë dhe/ose *Satyricon* e tij në Massalia ( Marseja e lashtë).   Ai mund të ketë lindur   dhe të arsimuar atje.  Taciti, Plutarku dhe Plini Plaku e përshkruajnë Petroniun si *arbitrin elegantiae* (i frazuar gjithashtu *arbiter elegantiarum* ), "gjyqtar i elegancës", në oborrin e perandorit Neron . Ai shërbeu si konsull sufekt në vitin 62.  Më vonë, ai u bë anëtar i klasës senatoriale që iu përkushtua një jete plot kënaqësi. Marrëdhënia e tij me Neron ishte me sa duket e ngjashme me atë të një këshilltari mode.

Taciti jep këtë rrëfim për Petronius në veprën e tij historike *Annals* (XVI.18):

Asnjë nga burimet e lashta nuk jep ndonjë detaj të mëtejshëm për jetën e tij, ose nuk përmend se ai ishte një shkrimtar. Megjithatë, një dorëshkrim mesjetar i shkruar rreth vitit 1450 i *Satyricon* vlerësoi një "Titus Petronius" si autorin e veprës origjinale. Tradicionalisht, kjo referencë lidhet me Petronius Arbiter, pasi romani duket se është shkruar ose të paktën është vendosur gjatë jetës së tij. Lidhja, megjithatë, mbetet spekulative dhe e diskutueshme.

Pozicioni i lartë i Petronius shpejt e bëri atë objekt zilie për ata që e rrethonin. Pasi tërhoqi xhelozinë e Tigellinus, komandantit të rojes së perandorit, ai u akuzua për tradhti.  Ai u arrestua në Cumae në vitin 65 pas Krishtit, por nuk priti një dënim. Në vend të kësaj, ai zgjodhi të merrte jetën e tij. Tacitus përsëri regjistron vetëvrasjen e tij elegante në librin e gjashtëmbëdhjetë të *Annals* :

Sipas Plini Plakut : "T. Petronius, një konsullor, kur do të vdiste nga xhelozia dhe zilia e Neronit, theu verën e tij me fluospar që të mos e trashëgonte tavolina e perandorit. Kishte kushtuar 300.000 sesterces ". T. Petronius dhe G. Petronius thuhet se kanë qenë i njëjti njeri. 

## Shkrimtar 
Zhvillimi i Petronius i personazheve të tij në *Satyricon*, përkatësisht Trimalchio, e kapërcen stilin tradicional të shkrimit të letërsisë antike. Në literaturën e shkruar gjatë jetës së Petronius, theksi ishte gjithmonë në konsideratat tipike të komplotit, të cilat ishin përcaktuar nga rregullat klasike. Personazhi, i cili vështirë se njihej në letërsinë antike, ishte dytësor. Petronius shkon përtej këtyre kufizimeve letrare në portretizimin e tij të saktë të fjalës, sjelljes, rrethinës dhe pamjes së personazheve të detajuara.

Një mjet tjetër letrar që Petronius përdor në romanin e tij është një përmbledhje e aludimeve specifike. Aludimet për njerëz dhe ngjarje të caktuara janë dëshmi se *Satyricon* është shkruar gjatë kohës së Neronit. Këto sugjerojnë gjithashtu se ai synonte një audiencë bashkëkohore që përbëhej nga oborrtarët e Neronit dhe madje edhe vetë Neroni.

Një aludim i tillë, i gjetur në kapitullin 9, i referohet historisë së gruas së mirë Lucretia e cila ishte e njohur në atë kohë:

Mesazhi që Petronius përpiqet të përcjellë në veprën e tij është larg moralit dhe nuk synon të prodhojë reforma, por është shkruar mbi të gjitha për të argëtuar dhe duhet konsideruar artistikisht. Megjithatë, shkrimet e tij mund të jenë një mjet i vlefshëm për të kuptuar më mirë zakonet dhe mënyrat e jetesës së shoqërisë romake në atë kohë të caktuar, pasi autori përpiqet të ruajë besueshmërinë e përfaqësimit të tij, siç mund të vërehet nga përdorimi i shpeshtë i aludimeve dhe i detajuar përshkrimet e personazheve dhe sjelljeve. Siç nënkupton edhe titulli, *Satyricon* është një satirë, veçanërisht një satirë menipeane, në të cilën Petronius satirizon pothuajse çdo gjë, duke përdorur shijen e tij si standardin e vetëm. Spekulohet se përshkrimi i Trimalchios nga Petronius pasqyron atë të Neronit. Ndonëse nuk aludohet asnjëherë për mendimin e vetë autorit, mendimet e personazheve të përfshirë në histori janë evidente, siç është edhe mënyra se si Encolpius kritikon Trimalchion.

Në kohët moderne, një citim popullor për riorganizimin shpesh, por në mënyrë të rreme, i atribuohet një romak të quajtur Petronius; në fakt mund të jetë nga Charlton Ogburn, 1957.  

## Shih edhe 
* Satyricon
* Shtatë artet e lira

## Referime