Feminizmi socialist

**Feminizmi socialist** u ngrit në vitet 1960 dhe 1970 si një degë e lëvizjes feministe dhe të Majtës së Re që fokusohet në ndërlidhjen e patriarkatit dhe kapitalizmit .  Megjithatë, mënyrat se si janë konceptuar apo është menduar për rolet private, shtëpiake dhe publike të grave në shoqëri, mund të gjurmohen nga Mary Wollstonecraft *Shpagimi i të Drejtave të Grave* (1792) dhe puna utopike-socialiste e William Thompson në vitet 1800.  Idetë për tejkalimin e patriarkatit duke u bashkuar në grupe femrash për të folur për problemet personale burojnë nga Carol Hanisch. Kjo u bë në një ese në vitin 1969, e cila më vonë shpiku termin 'vetjakja është politike'.  Kjo ishte gjithashtu koha kur feminizmi i valës së dytë filloi të dilte në sipërfaqe, në të vërtetë kur filloi feminizmi socialist. Feministët socialiste argumentojnë se çlirimi mund të arrihet vetëm duke punuar për t'i dhënë fund burimeve ekonomike dhe kulturore të shtypjes së grave. 

Feminizmi socialist është një teori me dy drejtime që zgjeron argumentin e feminizmit marksist për rolin e kapitalizmit në shtypjen e grave dhe teorinë e feminizmit radikal për rolin e gjinisë dhe patriarkatit. Feministet socialiste hedhin poshtë mëtimin kryesor të feminizmit radikal se patriarkati është burimi i vetëm ose primar i shtypjes së grave.  Në vend të kësaj, feministët socialiste pohojnë se gratë janë të shtypura për shkak të varësisë së tyre financiare nga meshkujt. Gratë janë kryefjalë e dominimit të mashkullit brenda kapitalizmit për shkak të një pabaraspeshe në pasuri. Ata e shohin varësinë ekonomike si forcën lëvizëse të nënshtrimit të grave ndaj burrave. Më tej, feministet socialiste e shohin çlirimin e grave si një pjesë të domosdoshme të një kërkimi më të madh për drejtësi shoqërore, ekonomike dhe politike. Feministët socialiste u përpoqën të integronin luftën për çlirimin e grave me luftën kundër sistemeve të tjera shtypëse të bazuara në racë, klasë, orientim seksual ose status ekonomik. 

Feminizmi socialist bazohet në shumë koncepte që gjenden në marksizëm, të tilla si një këndvështrim materialist historik, që do të thotë se ato i lidhin idetë e tyre me kushtet materiale dhe historike të jetës së njerëzve. Kështu, feministet socialiste konsiderojnë se si seksizmi dhe ndarja gjinore e punës e çdo epoke historike përcaktohet nga sistemi ekonomik i kohës. Këto kushte shprehen kryesisht përmes marrëdhënieve kapitaliste dhe patriarkale. Feministet socialiste hedhin poshtë nocionin marksist ortodoks se lufta e klasave dhe klasat janë të vetmet aspekte përcaktuese të historisë dhe zhvillimit ekonomik.  Karl Marksi pohoi se kur shtypja klasore të tejkalohej, shtypja gjinore gjithashtu do të zhdukej. Sipas feministeve socialiste, kjo pikëpamje e shtypjes gjinore si një nënklasë e shtypjes klasore është naive, dhe pjesa më e madhe e punës së feministeve socialiste ka shkuar drejt specifikimit se si gjinia dhe klasa punojnë së bashku për të krijuar forma të dallueshme të shtypjes dhe privilegji për gratë dhe burra të çdo klase.

Në vitin 1972, " Feminizmi Socialist: Një Strategji për Lëvizjen e Grave ", i cili besohet të jetë botimi i parë që përdor termin feminizëm socialist, u botua nga Kapitulli Hyde Park i Unionit Çlirimtar të Grave të Çikagos ( Heather Booth, Day Creamer, Susan Davis, Deb Dobbin, Robin Kaufman dhe Tobey Klass).  Feministe të tjera socialiste, veçanërisht dy organizata jetëgjata amerikane Gra Radikale dhe Partia Socialiste e Lirisë, theksojnë shkrimet klasike marksiste të Frederik Engelsit ( *Origjina e Familjes, Pronës Private dhe Shtetit* ) dhe August Bebelit ( *Gruaja dhe Socializmi* ) si një shpjegim i fuqishëm i lidhjes midis shtypjes gjinore dhe shfrytëzimit klasor. Në dekadat pas Luftës së Ftohtë, shkrimtarja dhe studiuesja feministe Sarah Evans thotë se lëvizja feministe socialiste ka humbur tërheqjen në Perëndim për shkak të një narrative të përbashkët që e lidh socializmin me totalitarizmin dhe dogmën. 

Pas vitit 1970, lëvizja socialiste feministe vazhdoi të rritet. Në "Gratë Socialiste: Feminizmi Socialist Evropian në shekullin e nëntëmbëdhjetë dhe në fillim të shekullit të njëzetë",  nga Elizabeth Lapovsky Kennedy, feminizmi shoqëror përkufizohet si "gratë që panë rrënjën e shtypjes seksuale në ekzistencën e pronës private dhe që parashikuan një shoqëri të shndërruar në të cilën burri nuk do të shfrytëzonte as burrin as gruan  " Barazia e përshkruar ka të bëjë me një shoqëri të shndërruar në të cilën të dy gjinitë janë të barabarta dhe u jepen të njëjtat mundësi pavarësisht çdo dallimi fiziologjik. Në vijim, përshkruhet se ka nevojë për një ndryshim tërësor si në sistemin ekonomik ashtu edhe në atë shoqëror për të krijuar përmirësimin e qëndrueshëm që kërkon lëvizja socialiste feministe.

Kristen Ghodsee argumenton në librin e saj *Pse gratë bëjnë seks më të mirë nën socializëm* se tregjet e lira diskriminojnë gratë pasi shefat e mëdhenj i konsiderojnë gratë si më pak të besueshme, më të dobëta dhe më emocionale, gjë që çon në hendekun e pagave gjinore pasi ato kanë nevojë për stimuj financiarë për t'i punësuar ato.  George Bernard Shaw citon "Kapitalizmi vepron mbi gratë si një ryshfet i vazhdueshëm për të hyrë në marrëdhënie seksuale për para".  Ai gjithashtu pretendon se shumë gra marrin pjesë në punë brenda shtëpisë, por kjo është e padukshme për sa i përket tregut.