Motori elektrik

[Një **motor elektrik** është një motor që përdor energji elektrike për të prodhuar energji mekanike, zakonisht përmes bashkëveprimit të fushës magnetike dhe përçuesve elektrik.  Procesi i kundërt, duke prodhuar energji elektrike nga energjia mekanike, është kryer nga një gjenerator ose dinamo.  Motor fërkimi që përdoren në automjetet shpesh kryejnë të dy detyrat.  Motore elektrike mund të kandidojë si gjeneratorë dhe anasjelltas, edhe pse kjo nuk është gjithmonë praktike.

Motorët elektrike janë kudo, duke u gjetur në aplikime të ndryshme si turbina industriale, pompa, mjetet e makinës, pajisje shtëpiake, mjete pune, dhe disk drives.  Ata mund të vihen në punë nga rrymë e vazhdueshme (për shembull një bateri mundësuar pajisjen portative ose automjeteve motorike), ose nga rryma alternative nga një rrjetit qendror i shpërndarjes elektrike.  Motorë të vegjël mund të gjenden në orë dore elektrike.  Motorë me  madhësi të përmasave mesatare dhe karakteristika shumë të standardizuar sigurojnë energji mekanik të përshtatshme për përdorime industriale.  Motorë elektrikë shumë më të mëdha janë përdorur për lëvizje e anijeve të mëdha, dhe për qëllime të tilla si kompresorë të naftësjellësëve, me fuqi në miliona Watt.  Motorë elektrikë mund të klasifikohet nga burimi i energjisë elektrike, me ndërtimin e tyre të brendshme, dhe me zbatimin e tyre.

Parimi fizike të prodhimit të forcës mekanike nga bashkëveprimet e një korrenti elektrik dhe një fushë magnetike ishte i njohur që në fillim të 1821.  Motorët elektrikë me efikasitetin të rritur janë ndërtuar gjatë shekullit të 19-të, por shfrytëzimi komercial i motorëve elektrikë në një shkallë të madhe kërkonte gjeneratorë efikase elektrike dhe rrjetet të shpërndarjes elektrike.

Ne kohet e hershme, *motori elektrik* i referohej një hekurudhë lokomotivë elektrike, në vend se një motori elektrik.

## Historia dhe zhvillimi 
#### Parim 
Konvertimin e energjisë elektrike në energji mekanike me ane te mjeteve elektromagnetike ishte demonstruar nga shkencëtari britanik Michael Faraday në 1821.  Një tel i varur ishte zhytur në një en e mbushur me merkur, në të cilën një magnet natyror. Kur një korrent kalonte nëpër tel, teli rrotullohej rreth magnetit, duke treguar se i i kishte dhëne risi një fushe magnetike rrethore rreth telit.  Ky motor është demonstruar shpesh në klasa fizike ne shkollë, por ujë deti (ujë i kripur) përdoret ndonjëherë në vend të merkurit toksike.  Kjo është forma më e thjeshtë e një klasë pajisjesh të quajtura motorë homopolarë.  Një rafinim i më vonshëm është Rrota e Barlow's.  Këto ishin pajisje demonstruese vetëm, te papërshtatshëm për aplikacione praktike për shkak të ndërtimit të tyre primitiv.

Në 1827, në Hungari Ányos Jedlik filloi të eksperimentonte me mjete elektromagnetike qe ai e quajti "rotorë magnetikë vet-rrufe".  Ai i përdori ata për qëllime mësimdhënëse në universitete, dhe në 1828 demonstroi pajisjen e parë i cili përmbante tre komponente kryesore të motorit praktik me korrent direkt : statorin, rotorin dhe komutatorin.  Te dyja pjesët stacionare dhe rrotullues ishin elektromagnetike, duke punësuar një magnet te përhershëm.  Prape, këto pajisje nuk kishën  aplikime praktike në këto kohe të hershme.

## Referime e further reading 
;Citations

## Shikoni gjithashtu 
Kontrollim motori :
* Kontrollues motori

## Lidhje te jashtme
* Electricity museum: early motors
*Video demonstration http://www.youtube.com/watch?v=pkLyhUCIJW0 of an original 1887 domestic-use electric motor.
* Electric Motors and Generators, explanations with animations from the University of New South Wales.
* The Numbers Game: A Primer on Single-Phase A.C. Electric Motor Horsepower Ratings, Kevin S. Brady.
* FRACMO Ltd. DC Electric Motor Guide including definitions to common industry terms
* Theory of DC motor speed control
* International Energy Agency (IEA) 4E Annex concerned with Energy Efficiency in Electric Motor Systems
* Interactive Animation of a 3-Phase AC Electric Motor
* Kinematic Models for Design Digital Library (KMODDL) - Movies and photos of hundreds of working mechanical-systems models at Cornell University. Also includes an e-book library of classic texts on mechanical design and engineering.
* How Printed Motors work
* Interactive Java Animation: The Rotating Magnetic Field