Rrjeti privat virtual

**VPN**

**Virtual private network** ose **VPN** është një term për të cilin keni mundur të mos dëgjoni, por po bëhet më i zakonshëm këtyre viteve.Bizneset e kompanive të ndryshme në ditët e sotme nuk jane njtë lokalizuara vetëm në një lokacion por janë te shtrira në tërë rajonin apo më gjërë.Në mënyrë që komunikimi mes degëve te kompanisë të jetë sa më i sigurt, më i shpejt dhe i më besueshëm, këto kompani janë duke krijuar VPN-at e tyre që të plotësojnë nevojat e tyre.
VPN-është shkurtesë për *virtual private network*, është rrjetë private që i përket një ose më shumë kompanive, për komunikim të sigurt e cila krijohet duke shfrytëzuar rrjetin publik (Internetin) në të cilën përdoren metoda të ndryshme te enkriptimit dhe sigurisë. Metoda si tunneling-mode, enkriptimi dhe procedurat e sigurisë, sigurojnë që vetëm klientët e autorizuar të kenë qasje në rrjetë. Trafiku i VPN-it bartet nëpër infrastrukturën e rrjetit public (Internetit), duke përdorur protokole standarde, ose nëpër rrjetin e Service Provider që shërben VPN i cili shërbim është i ruajtur sipas marveshjes së shërbimit(SLA , Service Level Agreement) në mes të klientit dhe shërbyesit.Goli kryesor i VPN-it është që ti mundësohet kompanisë komunikim i shpejt efikas dhe i sigurt mes te zyres qëndrore dhe zyreve të largëta(remote) nepërmes rrjetit publik që është shume me i lirë se sa linjat e huazuara.

### Përshkrimi operacional
Për të përdorur VPN PC-ja e klientit të largët duhet që të ketë të instaluar VPN klient software-in. Firewall-i gjendet në mes të klientit të largët dhe serverit. Kur të kërkohet lidhja me rrjetin e korporatës së pari VPN klient software-i do të lidhet me VPN serverin nëpermes të (Tunneling Protokolli). Pasi që të bëhet vërtetimi se klienti ështe kyçur në rrjet (authentifikuar me sukses) , krijohet nje tunnel i sigurt në mes klientit dhe serverit nëper mes të cilit bëhet transferimi i shënimeve të cilat janë të enkriptuara.Një tunel i
tillë edhe pse I vendosur në një rrjet publik të pa-besueshëm mund të konsiderohet si mjaft I sigurt ashtu që një klient I largët të ndihet si pjesë e Intranet-it të kompanisë.

***Spjegim I shkurtër :***
Klienti lidhet me internet përmes ISP-se. VPN klient software-i e inicion lidhjen me VPN serverin.VPN serveri enkripton shenimet ashtu
që ato të mos jenë të lexueshme për të tjerët gjatë transferit.Në anën tjetër shënimet dekriptohen dhe janë të lexueshme per klientin. 
Për siguri më të madhe shume prej programeve te VPN klientave konfigurohen në atë mënyrë që kërkohet që i gjithë trafiku duhet të kaloj
përms tunelit derisa VPN është aktiv.Nga ana e klientit kjo d.m.th që derisa VPN klienti është aktiv i tërë akcesi jashta rrjetit të punëdhënësit të kaloj nëpëermes të njejtit firewall sikur se të ishte pjesë e LAN-it. Kjo mënyrë redukton rrezikun e ndonjë sulmuesi i cili mund të hyj në rrjetin e siguruar.
Ky sigurim është shumë i rendësishëm për shkak se kompjuterët në rrjetin lokal nga i cili është kyqur klienti nuk mund të jenë të besueshëm.
Nëse klienti është në udhëtim zyrtar dhe shftyëzon VPN software-in duke iu qasur Wi-Fi akces point në ndonjë vend publik atëherë një
sigurim si ky i lartpërmenduri do të ishtë më se i nevojshëm.

## Referime