Søren Kierkegaard

**Soren Kirkegard** (danisht: Søren Kierkegaard, shqiptuar: Soren Kierkegard) ishte një shkrimtar i jashtëzakonshëm i shkolluar, i cili shkroi shumë vepra -- pothuajse të gjitha të shkruara në vitet 1840 -- të cilat janë të vështira për t'u kategorizuar, duke u shtrirë në filozofi, teologji, shkrim devocione dhe fetar, kritikë letrare, psikologji dhe kritikë sociale. Mënyra e Kierkegaard-it për të filozofuar kundërshton ndërtimin e sistemit dhe i detyrohet më shumë në qasjen e tij antike, veçanërisht heroit të tij Sokrati, megjithatë vepra e tij gjithashtu tërheq fuqishëm dhe krijueshëm nga Bibla dhe burime të tjera krishtere. Kundërshtimi ndaj ndërtimit të sistemit ka bërë që Kierkegaardi shpesh të kuptohet si një kundërshtar i madh i Hegelit, por studimet në dekadat e fundit kanë sfiduar dhe ngatërruar këtë pikëpamje, duke sugjeruar se disa nga idetë kryesore të Kierkegaardit janë zhvillime krijuese të ideve të Hegelit, dhe se objekti kryesor i kritikës së tij janë disa hegelianë danezë të ndikshëm në kohën e tij, jo vetë Hegeli (shih veçanërisht Stewart 2003 dhe seksioni 4 më poshtë). 

Gjithashtu, ai shpesh quhet "baba i ekzistencializmit", kjo etiketë fsheh të paktën aq sa zbulon, veçanërisht për ata që lidhin ekzistencializmin me figura ateiste siç është Sartre. Veprat e tij janë: *Koncepti i Ironisë me referencë të vazhdueshme ndaj Sokratit*, *Ose/ose*, *Sëmundje deri në vdekje*, etj. Kirkegaardi ishte nën ndikimin e Sokratit, Hegelit, Martensenit, etj. *Koncepti i Ironisë* është poashtu tema e doktoratës së Kirkegardit publikuar me 1841. Në këtë vepër, Kirkegardi e trajton konceptin e ironisë në të dy rrafshet, teorik dhe atë historik apo praktik. 

Mendimi i Kierkegaardit pa dyshim ka ndikuar mendimtarët në traditat fenomenologjike dhe ekzistenciale (përfshirë Heideggerin, Sartre, Jaspersin, Marcelin dhe Lévinas), por gjithashtu edhe mendimtarët në tradita filozofike shumë të ndryshme, si Wittgenstein (i cili e përshkroi atë si një "shënctë" dhe "mendimtari më i thellë" i shekullit të nëntëmbëdhjetë). Përveç ndikimit të tij në filozofë dhe teologë - brenda dhe jashtë traditës së tij luterane - mendimi i Kierkegaardit ka ndikuar gjithashtu shkrimtarë dhe poetë të ndryshëm (përfshirë Henrik Ibsenin, Franz Kafkaun, Miguel de Unamuno, August Strindbergun, W. H. Audenin, Walker Percy, John Updikeun, Richard Wright, R. S. Thomas dhe Haven Kimmel); artistë dhe regjisorë filmash (përfshirë Edvard Munchin dhe Carl Theodor Dreyer); psikiatër dhe psikoterapeutë (përfshirë Ludwig Binswanger, Carl Rogers, Rollo May, R. D. Laing dhe Irvin Yalom). (Për artikuj mbi disa prej këtyre ndikimeve në filozofi, teologji dhe letërsi, shih Carlisle 2013, Welz 2013, Shakespeare 2013, Rudd 2013, Lippitt 2013b, Barrett 2013, Lisi 2013 dhe Pyper 2013.) Një arsye pse Kierkegaardi ka pasur një ndikim në një diversitet të tillë figurash është fokusi i tij në pyetjen se çfarë do të thotë të jesh një qenie ekzistuese dhe e kufizuar, një shqetësim që ai e lidh me "brengën", dhe që kontraston me idenë e gabuar se mund të kuptohet realiteti në një mënyrë të paangazhuar dhe nga asnjë pikëpamje e veçantë. Ai besonte se epoka e tij në mënyra të ndryshme kishte harruar këtë të vërtetë themelore, një dështim i madh që shfaqet në filozofinë dhe teologjinë e saj.

## Vitet e hershme 
Kierkegaard lindi në një familje të pasur në Kopenhagen në vitin 1813. Nëna e tij, Ane Sørensdatter Lund Kierkegaard, ishte një ish-shërbëtore që u martua me babain e tij, Michael Pedersen Kierkegaard. Edhe pse nuk kishte një arsimim formal, ajo kishte një ndikim të rëndësishëm në fëmijët e saj dhe ishte përshkruar si një figure mbrojtëse dhe e kujdesur.

Babi i tij, një tregtar suksesshëm vaji nga Jutlandi, ishte një njeri i rreptë dhe racionalist me një imagjinatë të zhvilluar. Ai priti intelektualë në shtëpinë e tyre dhe ishte i interesuar posaçërisht në filozofinë e Christian Wolff. Kierkegaard ndoqi besimet e babait të tij si fëmijë dhe u ndikua nga devotshmëria e tij ndaj racionalizmit.

Gjatë viteve të hershme, Kierkegaard zhvilloi një dashuri për filozofinë dhe letërsinë. Ai kënaqej nga veprat e Ludvig Holberg, Johann Georg Hamann, Gotthold Ephraim Lessing, Edward Young dhe Platon. Figura e Sokratit, e takuar në dialogjet e Platoni, kishte një ndikim të thellë në interesin e Kierkegaardit për ironinë dhe përdorimin e komunikimit të përkthyer.

Kierkegaard gjithashtu kishte një empati të thellë për të varfërit dhe për të margjinalizuarit në shoqëri. Ai shpesh ecën-dallëndysh nëpër rrugët e rralla të Kopenhagës dhe kishte një ndjesi të vërtetë të krishterë në mendjen e tij, që në qytetin e Kopenhagës kishte një njeri, nëse nuk kishte tjetër, të cilin çdo person i varfër mund ta afrohej lirisht dhe të bisedonte me atë në rrugë; që në qoftë se nuk kishte tjetër, kishte një njeri që, pavarësisht nga shoqëria ku ai më së shpeshti frekuentonte, nuk shmange kontaktin me të varfërit, por përshëndeste çdo shërbëtore që ai ishte i njohur me të, çdo shërbëtor njeri, çdo punëtor të zakonshëm. Kisha e Zonjës sonë ishte në një skaj të qytetit, ku Peshkop Mynster predikonte Ungjillin. Në skaj tjetër ishte Teatri Mbretëror ku performonte Fru Heiberg.

(Translation: Søren Kierkegaard u lind në një familje të pasur në Kopenhagen në vitin 1813. Nëna e tij, Ane Sørensdatter Lund Kierkegaard, ishte një ish-shërbëtore që u martua me babain e tij, Michael Pedersen Kierkegaard. Edhe pse nuk kishte një arsimim formal, ajo kishte një ndikim të rëndësishëm në fëmijët e saj dhe ishte përshkruar si një figure mbrojtëse dhe e kujdesur.

Babi i tij, një tregtar të pasur vaji nga Jutlandi, ishte një njeri i rreptë dhe racionalist me një imagjinatë të zhvilluar. Ai priti intelektualë në shtëpinë e tyre dhe ishte i interesuar posaçërisht në filozofinë e Christian Wolff. Kierkegaard ndoqi besimet e babait të tij si fëmijë dhe u ndikua nga devotshmëria e tij ndaj racionalizmit.

Gjatë viteve të hershme, Kierkegaard zhvilloi një dashuri për filozofinë dhe letërsinë. Ai kënaqej nga veprat e Ludvig Holberg, Johann Georg Hamann, Gotthold Ephraim Lessing, Edward Young dhe Platon. Figura e Sokratit, e takuar në dialogjet e Platoni, kishte një ndikim të thellë në interesin e Kierkegaardit për ironinë dhe përdorimin e komunikimit të përkthyer.

Kierkegaard gjithashtu kishte një empati të thellë për të varfërit dhe për të margjinalizuarit në shoqëri. Ai shpesh ecën-dallëndysh nëpër rrugët e rralla të Kopenhagës, ku rrethimele rrallë shkonin. Në vitin 1848, Kierkegaard shkroi, "Unë kisha kënaqësi të vërtetë krishtere në mendjen se, nëse nuk kishte tjetër, ishte definitivisht një njeri në Kopenhagen që çdo person i varfër mund ta afrohej lirisht dhe të bisedonte me atë në rrugë; që në qoftë se nuk kishte tjetër, kishte një njeri që, pavarësisht nga shoqëria ku ai më së shpeshti frekuentonte, nuk shmange kontaktin me të varfërit, por përshëndeste çdo shërbëtore që ai ishte i njohur me të, çdo shërbëtor njeri, çdo punëtor të zakonshëm." Kisha e Zonjës sonë ishte në një skaj të qytetit, ku Peshkop Mynster predikonte Ungjillin. Në skaj tjetër ishte Teatri Mbretëror ku performonte Fru Heiberg.)

Bazuar në një interpretim spekulativ të anekdotave në ditarët e pa-publikuar të Kierkegaard-ut, veçanërisht një shkrim drafti i një historie të quajtur "Tërmeti i Madh", disa studiues të hershëm të Kierkegaard-it argumentuan se Michael besonte se kishte fituar zemërimin e Zotit dhe se asnjë nga fëmijët e tij nuk do të mbijetonte pas tij. Thuhet se ai besonte se mëkatet personale të tij, ndoshta padijetësi si mallkimi i emrit të Zotit në rininë e tij ose shtatzënësia e Anes pa martesë, e bënë të nevojshme këtë ndëshkim. Edhe pse pesë nga shtatë fëmijët e tij vdiqën para tij, Søren dhe vëllai i tij Peter Christian Kierkegaard e mbijetuan atë. Peter, i cili ishte shtatë vjet më i madh se Kierkegaard, më vonë u bë episkop në Aalborg. Julia Watkin mendonte se interesimi i hershëm i Michael për Kishën Moraviane mund t'i ketë çuar atij në një ndjenjë të thellë të efekteve shkatërruese të mëkateve.

Søren Kierkegaard erdhi të shpresonte se askush nuk do të mbante mëkatet e tij pasi ato t'u kishin falur. Dhe në të njëjtën kohë, askush që vërtetë besonte në faljen e mëkatit nuk do të jetonte jetën e tyre si një pikëpyetje kundër ekzistencës së faljes. Ai theksoi se Kato kryejti vetëvrasje para se Cezari të kishte mundësi t'i falte. Ky frikë e mos gjetjes së faljes është shkatërruese. Edna H. Hong citon Kierkegaard-un në librin e saj të vitit 1984, "Falja është një Veprim Ashtu si një Hiri", dhe Kierkegaard shkroi për faljen në vitin 1847. Në vitin 1954, Samuel Barber kompozoi muzikë për lutjen e Kierkegaard-ut, "Atë në Qiell! Mos na mbaj fajet përballë nesh, por mbaje ne përballë fajës tonë, në mënyrë që mendimi për Ty kur zgjohet në shpirtin tonë, dhe çdo herë që zgjohet, të mos na kujtojë atë që kemi kryer, por atë që Ti falë, jo se si humbëm rrugën, por se si na shpëtove!"

Nga viti 1821 deri në vitin 1830, Kierkegaard shkoi në Shkollën e Virtytit Qytetar, Østre Borgerdyd Gymnasium, kur shkolla ishte vendosur në Klarebodeme, ku ai studioi latinishten dhe historinë mes disiplinave të tjera. Gjatë kohës së tij atje, ai u përshkrua si "shumë konservator", dikush që do të "nderonte Mbretin, do të donte kishën dhe do të respektonte policinë". Ai shpesh u përplas me studentët e tjerë dhe ishte ambivalent ndaj mësuesve të tij. Ai vazhdoi të studiojë teologjinë në Universitetin e Kopenhagenit. Ai kishte pak interes për veprat historike, filozofia e zhgënjente dhe nuk mund të shihte "të kushtëzonte veten për spekulacion". Ai tha, "Ajo që vërtet duhet të bëj është të bëhem i qartë rreth "çfarë duhet të bëj", jo çfarë duhet të di". Ai dëshironte të "udhëheqte një jetë krejtësisht humane dhe jo vetëm një jetë të dijes". Kierkegaard nuk donte të ishte një filozof në kuptimin tradicional ose hegelian dhe nuk donte të predikonte një Krishterim që ishte një iluzion. "Por ai kishte mësuar nga babai i tij se njeriu mund të bëjë atë që dëshiron dhe jeta e babait të tij nuk e kishte nxjerrë dorë nga ky teori."

Një nga përshkrimet e para fizike të Kierkegaard-ut vjen nga një dëgjues, Hans Brøchner, në festën e dasmës së vëllait të tij Peter në vitin 1836: "Gjej [paraqitjen e tij] pothuajse komike. Ai ishte në atë kohë 23 vjeç; ai kishte diçka shumë të parregullt në formën e tij të tërë dhe kishte një stil flokësh të çuditshëm. Flokët e tij ngriheshin pothuajse gjashtë inç mbi ballin e tij në një krahëz të nxirë që i jepte një pamje të çuditshme, të mahnitur." Një tjetër përshkrim vjen nga mbesa e Kierkegaard-ut, Henriette Lund (1829–1909). Kur Søren Kierkegaard ishte një djalosh i vogël, "ai ishte me pamje të hollë dhe delikate, dhe ecte me një palltoje të ngjyrë verdhë-brusnice. Ai quhej 'piruni' nga babai i tij, për shkak të tendencës së tij, e zhvilluar shumë herët, për komente satirike. Edhe pse në shtëpinë e Kierkegaard-ve mbizotëronte një ton serioz, pothuajse i ashpër, kam përshtypjen e fortë se ka pasur vend edhe për një vivacitet të rinor, edhe pse më i qetë dhe më i krijuar në shtëpi se sa është e zakonshme sot. Shtëpia ishte e hapur për një 'mirëseardhje të vjetërsuar'", ai gjithashtu u përshkrua si "veshur çuditshëm, i hollë dhe i vogël".

Nëna e Kierkegaard-ut "ishte një grua e bukur dhe me një sjellje të barabartë dhe të lumtur", sipas përshkrimit të një nipit. Ajo nuk u përmend kurrë në veprat e Kierkegaard-ut. Ane vdiq më 31 korrik 1834, në moshën 66 vjeç, ndoshta nga tifusi. Babai i tij vdiq më 8 gusht 1838, në moshën 82 vjeç. Më 11 gusht, Kierkegaard shkroi: "Babi im vdiq të mërkurën (8-të) në orën 2:00 të mëngjesit. Unë vërtet dëshiroja që ai të jetonte disa vjet më shumë... Tani ndjej se ka vetëm një person (E. Boesen) me të cilin mund të flas vërtet për të. Ai ishte një 'mik i besnik'". Troels Frederik Lund, mbesa e tij, ishte shumë i rëndësishëm në sigurimin e biografëve me shumë informacion rreth Søren Kierkegaard-ut. Lund ishte mik i mirë i Georg Brandes dhe Julius Lange.

## Jeta (1847-1855) 
Søren Kierkegaard vazhdoi të jetojë nga viti 1847 deri në vitin 1855. Ky periudhë ishte e rëndësishme për zhvillimin e tij si shkrimtar dhe filozof. Në vitin 1847, ai botoi veprën "Piktori dhe të Ëmbëltat", në të cilën shpalosi ide të rëndësishme rreth estetikës dhe roli të artit në jetën e individit. Gjatë kësaj periudhe, ai vazhdoi të shkruante shumë vepra të tjera, si "Në Repetim" dhe "Fryma e Trembur".

Në vitin 1850, Kierkegaard publikoi veprën e tij më të njohur, "Enten-Eller" (Apo-Apo), një veprë që trajton konfliktin midis jetës estetike dhe jetës etike. Ai gjithashtu vazhdoi të shkruante pseudonime të ndryshme dhe të përfundojë vepra të tjera të rëndësishme si "Timoni" dhe "Tërthorja e Së Vërtetës".

Në vitin 1854, Kierkegaard publikoi veprën "Brenda ose Jashte Kishës", ku trajtoi temën e besimit të vërtetë dhe rolin e Kishës në shoqëri. Ai gjithashtu u përpjek të përgatiste botimin e veprës së tij të fundit, "Vërtetimi", por ai nuk u publikua gjatë jetës së tij.

Gjatë kësaj periudhe, Kierkegaard vazhdoi të përjetojë konflikte të brendshme dhe të luftojë me të tashmen e tij, duke reflektuar mbi temat e mendimit, feve dhe jetës së individit. Ai vazhdoi të kritikonte Kishën dhe shoqërinë për mungesën e vërtetësisë dhe përdori shpesh metoda të ndryshme, si komunikimi indirekt, për të shprehur ide të tijat.

Në vitin 1855, Kierkegaard ndërpreu aktivitetin e shkrimit dhe u tërhoq në privatësi. Më 11 nëntor të atij viti, ai ndërroi jetë në moshën 42-vjeçare. Edhe pse ai nuk ishte i njohur gjerësisht në kohën e tij, pas vdekjes së tij veprat e tij fituan vlerësim dhe ndikim të madh, duke e bërë atë një nga mendimtarët më të rëndësishëm të shekullit të 19-të.

## Brendësia e krishterimit 
Kierkegaard besonte se Zoti vjen te secili individ në një mënyrë të fshehtë.[105][106] Ai publikoi Tre Fjalime mbi Raste të Imagjinuara (të quajtura fillimisht Mendime mbi Situata të Rëndësishme në Jetën e Njeriut, në përkthimin e David F. Swenson-it në vitin 1941) me emrin e tij më 29 prill, dhe Stages on Life's Way të redaktuar nga Hilarius Bookbinder, më 30 prill 1845. Stages është një ndjekje e Either/Or, që Kierkegaard nuk mendonte se ishte lexuar mjaftueshëm nga publiku dhe në Stages ai parashikoi "që dy të tretat e lexuesve të librit do ta braktisin para se të arrijnë në mes të tij, nga mërzia do ta hedhin librin larg". Ai e dinte se po shkruante libra, por nuk kishte idenë se kush i lexonte ato. Shitjet e tij ishin të pakta dhe ai nuk kishte një publicist ose redaktor. Ai po shkruante në terr, në njëfarë mënyre.[108] Shumë nga lexuesit e tij kanë qenë dhe vazhdojnë të jenë në terr rreth qëllimeve të tij. Ai shpjegoi veten në "Ditarin" e tij: "Ajo që unë kam kuptuar si detyrën e autorësisë është kryer. Është një ide, ky vazhdim nga Either/Or te Anti-Climacus, ideja e besimin religjioz në reflektim. Detyra më ka zënë plotësisht, sepse më ka zënë religjiozisht; kam kuptuar përfundimin e kësaj autorësie si detyrën time, si një përgjegjësi që po vazhdon mbi mua." Ai i këshillonte lexuesit e tij të lexonin librat e tij ngadalë dhe gjithashtu t'i lexonin ata me zë të lartë, pasi kjo mund të ndihmonte në kuptim.[109]

Ai përdorte komunikimin indirekt në shkrimet e tij duke iu referuar personit religjioz si "kavaleri i brendshëm të fshehur" në të cilin ai është ndryshe nga të gjithë të tjerët, edhe pse duket si të gjithë të tjerët, sepse gjithçka është e fshehur në brendësi të tij.[110] Ai e shprehu kështu në vitin 1847: "Ti nuk dallon nga askush tjetër midis atyre që dëshiron të ngjashërohesh, atyre që në vendimin e tyre janë me të mirën - të gjithë ata janë veshur njësoj, të lidhur me të vërtetën rreth kofshëve, të veshur me mburojën e drejtësisë, me kasken e shpëtimit!"[111][112]

Kierkegaard ishte i vetëdijshëm për thellësitë e fshehura në brendësi të secilit individ. Brezat e brendshëm janë të gënjeshtërta në mashtrimin ose shmangien e të tjerëve. Shumica e tyre janë të frikësuar të shihen dhe të zbulojnë plotësisht. "Prandaj të gjithë të qetët dhe, në kuptimin intelektual, vëzhguesit e paanë të cilët dinë si të qëndrojnë me vëzhgim të thellë dhe në mënyrë të thithshme në të brendshmen, ata i gjykojnë me kaq kujdes të pafund ose i refuzojnë plotësisht, sepse, të pasuruar nga vëzhgimi, ata kanë një kuptim të zhvilluar të botës enigmatike të fshehur, dhe sepse si vëzhgues kanë mësuar të sundojnë pasionet e tyre. Vetëm njerëzit e pavëmendshëm, të pasionuarit e përmendshëm, të cilët nuk e kuptojnë vetveten dhe për këtë arsye natyrshëm nuk janë të vetëdijshëm që nuk njohin të tjerët, gjykojnë pa vonuar. Ata që kanë kuptim, ata që dinë, kurrë nuk bëjnë këtë."[113] Ai shkruante për natyrën subjektive të brendshme të ndeshjes së Zotit me individin në shumë prej librave të tij, dhe qëllimi i tij ishte të largonte individin e vet nga spekulimet që po bëheshin rreth Perëndisë dhe Krishtit. Spekulimi krijon shumë mënyra për të gjetur Perëndinë dhe të mirat e Tij, por gjetja e besimit në Krishtin dhe përdorimi i kuptimit ndalon spekulimin, sepse atëherë fillon të ekzistojë vërtet si një Krishterim, ose në një mënyrë etiko-reliogjike. Ai ishte kundër një individi që prishte deri sa të ishte i sigurt për dashurinë dhe shpëtimin e Perëndisë përpara se të fillonte të mundohet të bëhej një Krishterim. Ai e përcaktonte këtë si një "lloj të veçantë konflikti religjioz që gjermanët e quajnë Anfechtung" (përplasje ose mosmarrëveshje).[114][115]

Në pikëpamjen e Kierkegaard-ut, Kisha nuk duhet të përpiqet të provojë Krishtëndimin ose edhe ta mbrojë atë. Ajo duhet të ndihmojë individin e vetëm të bëjë një leap of faith, besimin se Zoti është dashuri dhe ka një detyrë për atë individ të vetëm. Ai shkroi në vazhdimin e shenjave dhe ankandeve në jetën e njeriut në vitin 1839, "Frica dhe dridhja nuk është e para si motor në jetën e Krishterimit, sepse është dashuria; por ajo është sa rrotulluesi krenar në orën - është rrotulluesi krenar i jetës së Krishterimit.[117] Kierkegaard e identifikoi leap of faith si vendim të mirë.[118] Kierkegaard diskutoi riterin e besimit në Veprat e Dashurisë, 1847 duke përdorur historinë e Jezusit që i shëronte gruan që kruante dhe që tregoi "origjinalitetin e besimit" duke besuar se nëse ajo prekte fustanin e Jezusit, ajo do të shërohej. Ajo e mbajti këtë sekret në vetvete. Studiues të hershëm kierkegaardianë, si Theodor W. Adorno dhe Thomas Henry Croxall, argumentojnë se gjithë autorësia duhet trajtuar si pikëpamje personale dhe religjioze e vetë Kierkegaard-ut.[125] Ky pikëpamje sjell konfuzione dhe kundërshtime që bëjnë që Kierkegaard të duket filozofikisht i paplotë.[126] Studiues më të mëvonshëm, si post-strukturalistët, interpretuan veprat e Kierkegaard-ut duke atribuar tekstit pseudonim autorët e tyre të respektivë.[127] Krishterimtarët postmoderne paraqesin një interpretim të ndryshëm të veprave të Kierkegaard-ut.[128] Kierkegaard përdori kategorinë e "Individit"[129] për të ndaluar[130] Either/Or të pafundësisë.

## Vdekje 
Søren Kierkegaard u shua në 11 nëntor 1855, në moshën 42 vjeç. Ngjarja e vdekjes ishte shkaktuar nga komplikimet e një sëmundjeje të kurrizit të quajtur shkëputje aortike. Kierkegaard kishte vuajtur nga probleme shëndetësore për disa vjet, duke përfshirë dhimbje të rënda në kurriz dhe vështirësi në ecje. Edhe pse shëndeti i tij po pësonte rënie, ai vazhdoi të shkruante me produktivitet deri në vdekjen e tij. Veprat filozofike dhe letrare të Kierkegaardit kanë pasur një ndikim të rëndësishëm në mendimin filozofik dhe ekzistencial të mëvonshëm.

## Recepsioni pas vdekjes 
Në shekullin e 19-të, pritja ndaj Kierkegaardit ishte e ndryshme dhe ndryshonte në varësi të kontekstit kulturor dhe intelektual të atyre që e lexonin. Disa njerëz e admiruan për thellësinë e mendimeve të tij, stilin e shkrimi tërheqës dhe ndikimin që ai kishte në filozofi dhe letërsi. Disa lexues e konsideruan atë si një shkrimtar të shquar dhe filozof të madh.

Megjithatë, disa njerëz u vështirësuan të kuptonin ose të pranonin idetë e tij, veçanërisht sepse ai shpesh përdorte metoda të ndryshme, siç ishte komunikimi indirekt dhe pseudonime të shkrimtarit. Në atë kohë, mendimi filozofik ishte më tepër i orientuar drejt racionalizmit dhe sistemave të mëdha filozofike, ndërsa Kierkegaardu shfaqej me një qasje më subjektive dhe individualiste.

Në fillim, veprat e tij nuk fituan një audienca të gjerë dhe shitjet ishin të kufizuara. Megjithatë, pas vdekjes së tij, veprat e Kierkegaardit gradualisht u vlerësuan më shumë dhe filluan të kenë një ndikim të madh në mendimin filozofik dhe ekzistencial të shekullit të 20-të. Ajo që fillimisht mund të ketë përjetuar mospërfillje ose kundërshti u bë objekt i vlerësimit dhe studimit serioz për kontributin e tij në filozofi dhe kulturë.

Sot, Søren Kierkegaard njihet si një nga mendimtarët më të rëndësishëm dhe të ndikimit të thellë të shekullit të 19-të. Veprat e tij janë të lexuara dhe studiuar nga akademikë, filozofë dhe lexues të interesuar në fushën e filozofisë, letërsisë dhe studimeve të feve. Ai është shpesh konsideruar si themeluesi i ekzistencializmit dhe një prej figurave kyçe të filozofisë moderne. 

## Referime