Seymour Cray

**Seymour Roger Cray** (28 shtator 1925 – 5 tetor 1996) ishte një inxhinier elektrik dhe arkitekt i superkompjuterëve amerikan i cili ka projektuar një seri të kompjuterëve që ishin më të shpejtët në botë për dekada të tëra, dhe themeloi Cray Research që e ka ndërtuar shumë prej këtyre makinave. I quajtur "babai i superkompjuterit," Joel Birnbaum, atëherë kryeshef i teknologjisë në Hewlett-Packard, tha për të: "Duket e pamundur të ekzagjerojnë efektin që pati në industri; shumë nga gjëra që kompjuterët me performacë të lartë tani të bëjë në mënyrë rutinore ishin në skajin më të largët të besueshmërisë kur Seymour i parashikonte ato."

## Jeta e hershme 
Cray u lind në vitin 1925 në Chippewa Bie, Wisconsin nga Seymour R. dhe Lillian Cray. Babai i tij ishte një inxhinier civil i cili nxiti interesimin e Cray në shkencë dhe inxhinieri. Që në moshën dhjetë vjeçare, ai ishte në gjendje për të ndërtuar një pajisje nga komponentët e Erector Set që konverton shiritin e letrës me vrima në sinjale të kodit Morse. Bodrumi i shtëpisë së familjes ishte lënë për Cray-in e vogël si një "laborator".

Cray u diplomua nga *Chippewa Falls High School*, në vitin 1943, para se të caktohej në Luftën e dytë Botërore si një radio operator. Në kthimin e tij në Shtetet e Bashkuara ai mori një titull B. Sc. në Inxhinierinë Elektrike në Universitetin e Minesotës, duke u diplomuar në vitin 1949. Ndërsa titullin M. Sc. në matematikën e aplikuar e fitoi në vitin 1951.

## Karriera 
### Inxhinieri Research Associates 
Në vitin 1951, Cray iu bashkua Engineering Research Associates (ERA) në Saint Paul, Minnesota. ERA ishte formuar nga një ish-laborator i Marinës të Shteteve të Bashkuara që kishte ndërtuar makina për thyerjen e kodeve, një traditë që ERA e kishte kryer kur një punë e tillë ishte në dispozicion. ERA ishte futur në teknologjinë kompjuterike gjatë kësaj kohe, por në raste të tjera kishte punuar në një shumëllojshmëri të gjerë të fushave me bazë inxhinierinë.

Cray shumë shpejt u konsiderohet si një ekspert i teknologjisë kompjuterike digjitale, sidomos pas punës në projektimin e ERA 1103, kompjuteri i parë shkencor i suksesshëm në treg.

#### Laboratori i CDC-së  në Chippewa Falls 
Gjatë kësaj periudhe Cray ishte bërë gjithnjë e më i mërzitur me atë që ai e shihte si ndërhyrje nga menaxherët e CDC. Cray gjithmonë ka kërkuar një mjedis absolutisht të qetë të punës me një minimum menaxherë mbi kokë, por pasi kompania u rrit, ai e gjeti veten vazhdimisht të ndërprerë nga menaxherët mesatarë të cilët — sipas Cray — bënin pak, por të ngathët dhe e përdorin atë si një mjet për shitjet duke e njoftuar atë me klientët e mundshëm.

### Cray Research 
[parapamje|Seymour Cray pas superkompjuterit [Cray-1.]]
Kjo ndarje ishte shumë miqësore, dhe kur ai e filloi Cray Research, në një laborator të ri në pronën e njëjtën Chippewa, një vit më vonë, Norris investoi $300,000 para në start-up. Si organizimi i CDC, Cray R&D u vendos në Chippewa Falls dhe selia e biznesit ishte në Minneapolis. Ndryshe nga CDC, prodhimi i Cray ishte gjithashtu në Chippewa Falls.

Në fillim kishte disa pyetje, për atë se pikërisht çfarë kompania e re duhet të bëjë. Nuk dukej se do të kishte ndonjë mënyrë për ta që të përballojnë të zhvillojnë një kompjuter të ri, duke qenë se kompania CDC tashmë e madhe nuk kishte qenë në gjendje të mbështesë më shumë se një. Kur Presidenti në krye të financave udhëtoi në Wall Street të shikojë për burime të kapitalit, ai ishte i habitur për atë se Cray gëzonte reputacion dhe ishte shumë mirë i njohur. Larg nga të lufta për të luajtur një rol në treg, bota financiare ishte më shumë se i gatshme ti sigurojë Cray-it të gjitha paratë që ata do të kenë nevojë për të zhvilluar një makinë të re.

Pas disa viteve të zhvillimit, produkti i parë i tyre u lëshua në vitin 1976 si Cray-1. Si me projektimet e mëhershme të Cray, Cray-1 ishte ndërtuar që *i tërë* kompjuteri ishte i shpejtë, në krahasim me vetëm procesorin. Kur ai u lëshua lehtësisht mundi pothuajse çdo makinë në aspektin e shpejtësisë, duke përfshirë STAR-100 që kishte mundur në aspektin financiar 8600. E vetmja makinë të aftë për të kryer në të njëjtin nivelit ishte ILLIAC IV, një makinë e specializuar që rrallë funksiononin me performancën maksimale, përveç në disa detyra të veçanta. Në përgjithësi, Cray-1 mundi gjithçka në treg me një diferencë të gjerë.

### Cray Computer Corporation 
### SRC Computers 
## Qasjet teknike 
Cray shpesh përmenden dy aspekte të rëndësishme të filozofisë së tij të projektimit: largoj nxehtësinë, dhe sigurohu që të gjitha sinjalet që janë menduar për të arritur diku në të njëjtën kohë, vërtetë do të mbërrijë në të njëjtën kohë.

## Jeta personale 
Përtej projektimit të kompjuterëve, Cray udhëhoqi një "jetë efektive". Ai shmangi publicitetin, dhe ka një numër të pazakontë të tregimeve rreth jetës së tij larg nga puna (me termin "Rollwagenisms", nga CEO i atëhershëm i Cray Research, John A. Rollwagen). Ai pëlqyer skijimin, rrëshqitje në uji me erë, tenis, dhe sporte të tjera. Një tjetër aktivitet i preferuar për kalim kohe ishte të gërmojë një tunel nën shtëpinë e tij; ai i atribuon sekretin e suksesit të tij "vizitave nga kukudhët" ndërsa ai punonte në tunel: *"Ndërkohë që unë jam duke gërmuar në tunel, kukudhët, shpesh do të vijnë tek unë me zgjidhje për problemin tim."*

## Vdekja 
Cray vdiq më 5 tetor 1996 (në moshës 71 vjeçare) nga lëndimet e kokës dhe qafës të pësuara në një aksident trafiku më 22 shtator të vitit 1996. Një shofer tjetër u përpoq për të kaluar Cray në "Interstate 25"* *në Kolorado Springs, Colorado, por goditi një makinë tjetër, e cila më pas e goditi makinën Jeep Cherokee të Cray-it, duke e rrokullisur atë tri herë. Cray u operua urgjentisht dhe qëndroi në spital deri në vdekjen e tij dy javë më vonë.

## Trashëgimia 
Trashëgimia e Cray jeton në çmime si Seymour Cray Computer Engineering Award, i cili është sponsorizuar nga *IEEE Computer Society*. Ai është krijuar në fund të vitit 1997. Një përkujtesë kristali, certifikatë e ndriçuar, dhe $10,000 si shpërblim jepen për të nderuar kontribuetet inovative në sistemet kompjuterike me performancë të lartë e cila më së miri përshkruan shpirtin krijues të Seymour Cray.

## Shënime 
## Referime 
* Bell, Gordon (November 10, 1997). "A Seymour Cray Perspective". Microsoft Research.&nbsp;
* 
* 
*  Pagelkopf, Don;  et al. (1975). "Reminiscences of computer architecture and computer design at Control Data Corporation". *University of Minnesota Digital Conservancy*. Charles Babbage Institute.&nbsp; Discussion topics include Control Data Corporation, CDC 1604, CDC 6600, CDC 7600, CDC 8600, CDC STAR-100 and Seymour Cray.

## Lidhje të jashtme 
* Seymour Cray Oral History
*  Quotations related to  at Wikiquote
* An Imaginary Tour of a Biological Computer (Why Computer Professionals and Molecular Biologists Should Start Collaborating): Remarks of Seymour Cray to the Shannon Center for Advanced Studies, University of Virginia, May 30, 1996