Joan Malala

**Jon Malala** (, *Iōánnēs Malálas* ; &nbsp;&#x2013; 578) ishte një kronist bizantin nga Antiokia. Në shkrimet e tij gjejmë të dhëna edhe për Ilirinë dhe ilirët.

## Biografia 
Malala ishte me origjinë siriane,  dhe ai ishte një folës amtar i sirianishtes që mësoi se si të shkruante në greqisht më vonë në jetën e tij.  Emri *Malala* ka të ngjarë të rrjedhë nga fjala aramaike ( ܡܰܠܳܠܰܐ *malolo* ) për "retor", "orator"; është aplikuar për të për herë të parë nga Gjoni i Damaskut . Forma alternative *Malelas* është më vonë, duke u shfaqur për herë të parë te Konstandini VII . 

Malala u shkollua në Antioki, dhe ndoshta ishte jurist atje, por u zhvendos në Kostandinopojë në një moment të mbretërimit të Justinianit I (ndoshta pas pushtimit Persian të Antiokisë në vitin 540  ); gjithçka që dimë për udhëtimet e tij nga dora e tij janë vizitat në Selanik dhe Paneas. 

## Shkrime 
Ai shkroi një *Kronografi* (  ) në 18 libra, fillimi dhe fundi i të cilëve kanë humbur. Në gjendjen e tij aktuale fillon me historinë mitike të Egjiptit dhe përfundon me ekspeditën në Afrikën Romake nën tribunin Marciani, nipi i Justinianit, në vitin 563 (redaktori i tij Thurn beson se përfundoi me vdekjen e Justinianit  ); përqendrohet kryesisht në Antioki dhe (në librat e mëvonshëm) Konstandinopojën. Përveç historisë së Justinianit dhe të paraardhësve të tij të afërt, ajo ka pak vlerë historike; autori, "duke u mbështetur në Eusebin e Cezaresë dhe në hartues të tjerë, i bashkoi me besim mitet, historitë biblike dhe historinë reale".  Libri i tetëmbëdhjetë, që trajton mbretërimin e Justinianit, njihet mirë dhe i ngjyrosur nga propaganda zyrtare. Shkrimtari është një mbështetës i Kishës dhe i Shtetit, një mbështetës i parimeve monarkike. (Megjithatë, teoria që e identifikon atë me patriarkun Jon Skolastiku është pothuajse me siguri e pasaktë.  )

Ai përdori disa burime (për shembull Eustathi i Epifanias dhe autorë të tjerë të panjohur).

Vepra e Malalas fitoi popullaritet të madh dhe u përdor nga shkrimtarë të ndryshëm deri në shekullin IX; u përkthye në bullgarishten e vjetër ndoshta në shekullin X dhe pjesë të saj u përdorën për Kronikën e Vjetër Fillore Ruse .  Ai ruhet në një formë të shkurtuar në një dorëshkrim të vetëm tani në Oksford, si dhe në fragmente të ndryshme. Ekziston edhe një përkthim mesjetar në gjeorgjisht. 

## Shih edhe 
* Iliria
* Filokalia
* Ilirët dhe Iliria te autorët antikë

## Literatura 
* Johannes Thurn (ed.) 2000, *Ioannis Malalae Chronographia*, Corpus Fontium Historiae Byzantinae 35 (Berlin, New York: Walter de Gruyter) 
* Elizabeth Jeffreys, Michael Jeffreys, Roger Scott et al. 1986, *The Chronicle of John Malalas: A Translation*, Byzantina Australiensia 4 (Melbourne: Australian Association for Byzantine Studies) 
* E. Jeffreys, B. Croke, and R. Scott (eds.), *Studies in John Malalas* (Sydney: Australian Association for Byzantine Studies, 1990) (Byzantina Australiensia, 6), pp.&nbsp;1–25.
* David Woods, "Malalas, Constantius, and a Church-inscription from Antioch," *Vigiliae Christianae*, 59,1 (2005), pp.&nbsp;54–62.
* J. H. W. G. Liebeschuetz, "Malalas on Antioch," in Idem, *Decline and Change in Late Antiquity: Religion, Barbarians and their Historiography* (Aldershot, Ashgate, 2006) (Variorum Collected Studies).
## Referime