Elizabeta I

**Elizabeta I** (7 shtator 1533&#x20;– 24 mars 1603) ishte Mbretëresha e Anglisë dhe Irlandës nga 17 nëntori 1558, deri në vdekjen e saj. Nganjëherë quhet **Mbretëresha e Virgjër**, **Gloriana** ose **E Mira Mbretëresha Bess**. Elizabeta ishte e fundit nga pesë monarkët të dinastisë Tudor.

Elizabeta ishte vajza e Henrit të VIII dhe Anne Boleyn-ës, gruas së parë, e cila u ekzekutua dy vjet e gjysmë pas lindjes së Elizabetës. Martesa e Anne-s me Henrin e VIII u anullua, dhe Elizabeta u shpall e paligjshme. Gjysmë-vëllai i saj, Eduardi VI, sundoi deri në vdekjen e tij, në vitin 1571, duke ia lënë kurorën Lady Jane Grey-t dhe duke injoruar kërkesat e dy gjysmë-motrave të tij, Mary dhe Elizabetës së re, në dritën e statutit të ligjit për të kundërtën. Eduardi do të mënjanohej dhe Maria u bë mbretëreshë, duke larguar Lady Jane Grey-n. Gjatë sundimit të Mary-së, Elizabeta u burgos për gati një vit nën dyshimin se mbështeste rebelët protestantë.

Në vitin 1558, Elizabeta i zuri vendin e gjysme-motrës së saj në fron dhe e rrëzoi atë më të drejtën që i ishte dhënë nga zoti. Ajo varej kryesisht në një grup i besuar këshilltarësh, të udhëhequr nga William Cecil, Baroni I Burghley. Një nga veprimet e saj të para si mbretëreshë, ishte krijimi i një kishe protestante angleze, nga e cila ajo u bë Guvernatore Supreme. Kjo zgjidhje fetare e Elizabetës do të zhvillohej në Kishën e Anglisë. Pritej që Elizabeta do të martohej dhe të prodhonte një trashëgimtar, sidoqoftë ajo nuk e bëri kurrë atë. Kur ajo u rrit, Elizabeta u bë e famshme për e virgjërinë e saj. Përreth saj u zhvillua një kult, i cili u kremtua në portrete, shërbëtorët dhe letërsinë e ditës.

Në qeveri, Elizabeta ishte më e moderuar se babai dhe gjysmë-vëllezërit e motrat e saja. Një nga motot e saj ishte  ("unë shoh, por s'të them asgjë"). Në fe, ajo është relativisht tolerante dhe iu shmang përndjekjes sistematike. Pasi papa e deklaroi atë të paligjshme në vitin 1570 dhe i liroi subjektet e saj nga bindja ndaj saj, disa komplote i kërcënuan jetën asaj, të cilatu mundën të gjitha me ndihmën e ministrave të saj të shërbimit sekret. Elizabeta ishte e kujdesshme në punët e jashtme, manovrat mes fuqive të mëdha të Francës dhe të Spanjës. Ajo vetëm gjysma zemër mbështetur një numër të paefektshme, të dobët të mira fushatave ushtarake në Holandë, Francë dhe Irlandë. Nga mesi i viteve 1580, Anglia nuk mund ta shmangte luftën me Spanjën.

Mbretërimi i Elizabetës është i njohur si Epoka Elizabetiane. Kjo periudhë është e famshme për lulëzimin e letërsisë angleze dramaturgjike, të udhëhequr nga shkrimtarë të njohur anglezë, si William Shakespeare dhe Christopher Marlowe, dhe për aftësinë detare të aventurierëve anglezë, të tillë si Francis Drake. Disa historianë e përshkruajnë Elizabetën si gjaknxehtë, ndonjëherë sundimtare e pavendosur, që e ka gëzuar më shumë se sa e saj të ndarë fat. Në fund të mbretërimit të saj, një seri ekonomike dhe ushtarake problemet e dobësuar e saj e popullaritetit. Elizabeta është e njohur si një interpretuese karizmatike dhe një e mbijetuar e paepur në një epokë kur qeveria ishte degraduar dhe e kufizuar, dhe kur mbretërit në vendet fqinje përballeshin me problemet e brendshme që rrezikonin fronet e tyre. I tillë ishte rasti me rivales së Elizabetës, Maria, Mbretëresha e Skocezëve, të cilën ajo e burgosi në vitin 1568 dhe do ta ekzekutonte në vitin 1587. Pas mbretërimit të shkurtër të motrës / vëllezërve të saj nga njerka, Elizabeta, 25 vjeç u ngjit në fron duke mirëpritur stabilitetin për mbretërinë dhe ndihmoi të krijojë një ndjenjë të identitetit kombëtar.

Elizabeta lindi në Pallatin e Greenwich dhe u emërua sipas dy gjysheve të saj, Elizabeta e Jorkut dhe Elizabeth Howard. Ajo ishte fëmija e dytë e Henrit të VIII të Anglisë, lindur në martesë për të mbijetuar fillimet. Nëna e saj ishte gruaja e dytë e Henrit, Anne Boleyn. Në lindje, Elizabeta ishte trashëgimtare e supozuar për fronin e Anglisë. Gjysmë-motra e saj e madhe, Maria, kishte humbur pozicionin e saj si një trashëgimtare e ligjshme kur Henri anuloi martesën e tij me nënën e Marisë, Katerinën e Aragonës, për t'u martuar me Anne, me qëllim që të lindte një mashkull trashëgimtar dhe për të siguruar dinastinë Tudor. Ajo ishte e pagëzuar më 10 shtator 1533, Kryepeshkopi Thomas Cranmer, Marquess e Exeter, Dukesha e Norfolk dhe Dowager Marchioness e Dorset qëndruan si kumbaret e saj.

## Shiko edhe
* Henri VIII
* Anne Boleyn
* Mary I e Anglisë
* Kisha Anglikane
* Reformimi Protestant
* Lista e mbretërve të Anglisë
* Armada Spanjolle
* Mbretëria e Anglisë
* Elizabeta II

## Shënime