Transcendentalizmi

[parapamje| [Ralph Waldo Emerson]]
**Transcendentalizmi** është një lëvizje filozofike që u zhvillua në fund të viteve 1820 dhe 1830 në rajonin e New England të Shteteve të Bashkuara .    Një besim thelbësor është në mirësinë e natyrshme të njerëzve dhe natyrës, dhe ndërkohë që shoqëria dhe institucionet e saj kanë korruptuar pastërtinë e individit, njerëzit janë në maksimumin e tyre kur me të vërtetë " të mbështetur te vetja " dhe të pavarur. Transcendentalistët e panë përvojën hyjnore të natyrshme në të përditshmen, në vend që të besonin në një parajsë të largët. Transcendentalistët i shihnin fenomenet fizike dhe shpirtërore si pjesë të proceseve dinamike dhe jo si entitete diskrete.
## Hyrje 
[parapamje| [Henry David Thoreau|Henri David Thoreau]]
[parapamje| [Margaret Fuller]]
Transcendentalizmi është një nga rrymat e para filozofike që u shfaq në Shtetet e Bashkuara;  prandaj është një pikë kyçe e hershme në historinë e filozofisë amerikane . Duke theksuar intuitën subjektive mbi empirizmin objektiv, adhuruesit e saj besojnë se individët janë të aftë të gjenerojnë njohuri krejtësisht origjinale me pak vëmendje dhe respekt ndaj zotërinjve të kaluar. Ajo u ngrit si një reagim, për të protestuar kundër gjendjes së përgjithshme të intelektualizmit dhe spiritualitetit në atë kohë.  Doktrina e kishës unitariane siç mësohej në Shkollën Hyjnore të Harvardit ishte e lidhur ngushtë.

Transcendentalizmi doli nga " Romantizmi anglez dhe gjerman, kritika biblike e Johann Gottfried Herder dhe Friedrich Schleiermacher, skepticizmi i David Hume ",  dhe filozofia transcendentale e Immanuel Kant dhe idealizmit gjerman . Perry Miller dhe Arthur Versluis i konsiderojnë Emanuel Swedenborg dhe Jakob Böhme si ndikime të përhapura mbi transcendentalizmin.   Ai u ndikua gjithashtu fuqishëm nga tekstet hindu mbi filozofinë e mendjes dhe shpirtërore, veçanërisht Upanishads .

## Klubi Transcendental 
Transcendentalizmi u bë një lëvizje koherente dhe një organizatë e shenjtë me themelimin e Klubit Transcendental në Kembrixh, Massachusetts, më 12 shtator 1836, nga intelektualë të shquar të New England, duke përfshirë George Putnam (ministri unitar),  Ralph Waldo Emerson dhe Frederic . Henri Hedge . Anëtarë të tjerë të klubit përfshinin Sophia Ripley, Margaret Fuller, Elizabeth Peabody, Ellen Sturgis Hooper dhe Caroline Sturgis Tappan . Anëtarët meshkuj përfshinin Amos Bronson Alcott, Orestes Brownson, Theodore Parker, Henry David Thoreau, William Henry Channing, James Freeman Clarke, Christopher Pearse Cranch, Convers Francis, Sylvester Judd dhe Jones Very . Nga viti 1840, grupi publikonte shpesh në revistën e tyre *The Dial*, së bashku me vende të tjera.

## Vala e dytë e transhendentalistëve 
Nga fundi i viteve 1840, Emerson besonte se lëvizja po shuhej, dhe aq më tepër pas vdekjes së Margaret Fuller në 1850. "Gjithçka që mund të thuhet", shkroi Emerson, "është se ajo përfaqëson një orë dhe grup interesant në kultivimin amerikan".  Megjithatë, pati një valë të dytë transcendentalistësh më vonë në shekullin e 19-të, duke përfshirë Moncure Conway, Octavius Brooks Frothingham, Samuel Longfellow dhe Franklin Benjamin Sanborn .  Veçanërisht, transcendenca e shpirtit, e shkaktuar më shpesh nga zëri prozaik i poetit, thuhet se i jep lexuesit një ndjenjë qëllimi. Kjo është tema themelore në shumicën e eseve dhe punimeve transcendentaliste – të gjitha këto janë të përqendruara në tema që shprehin një dashuri për shprehjen individuale.  Grupi përbëhej kryesisht nga estetët në vështirësi, më i pasuri mes tyre ishte Samuel Grey Ward, i cili, pas disa kontributeve në *The Dial*, u fokusua në karrierën e tij bankare. 

Transcendentalizmi ndikoi në lëvizjen në rritje të "Shkencave Mendore" të mesit të shekullit të 19-të, e cila më vonë do të bëhej e njohur si lëvizja e Mendimit të Ri . New Thought e konsideron Emerson babain e tij intelektual.  Emma Curtis Hopkins ("mësuesja e mësuesve"), Ernest Holmes (themeluesi i Shkencës Fetare ), Charles dhe Myrtle Fillmore (themeluesit e Unity ) dhe Malinda Cramer dhe Nona L. Brooks (themeluesit e Shkencës Hyjnore ) u ndikuan shumë nga Transcendentalizmi. 

## Figurat kryesore 
Figura kryesore në lëvizjen transcendentaliste ishin Ralph Waldo Emerson, Henry David Thoreau, Margaret Fuller dhe Amos Bronson Alcott . Disa transcendentalistë të tjerë të shquar përfshinin Louisa May Alcott, Charles Timothy Brooks, Orestes Brownson, William Ellery Channing, William Henry Channing, James Freeman Clarke, Christopher Pearse Cranch, John Sullivan Dwight, Convers Francis, William Henry Furvester Henry . Theodore Parker, Elizabeth Palmer Peabody, George Ripley, Thomas Treadwell Stone, Jones Very dhe Walt Whitman . 

## Shih edhe 
* Natyra
* Masoneria
* Spiritualiteti
* Shamanizmi
* Feja natyraliste
* E mbinatyrshmja
* Spiritual por jo fetar

## Referime