open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Argumentimi

**Argumentimi** apo **teoria e argumentimit**, është studimi ndërdisiplinor i mënyrës sesi konkluzionet mund të mbështeten ose minohen nga premisa nëpërmjet arsyetimit logjik. Me origjinë historike në logjikë, dialektikë dhe retorikë, teoria e argumentimit përfshin artet dhe shkencat e debatit civil, dialogut, bisedës dhe bindjes. Ai studion rregullat e konkluzionit, logjikën dhe rregullat procedurale si në mjediset artificiale ashtu edhe në ato të botës reale.

Argumentimi përfshin forma të ndryshme të dialogut si diskutimi dhe negocimi të cilat kanë të bëjnë me procedurat e vendimmarrjes në bashkëpunim. Ai përfshin gjithashtu dialogun eristik, degën e debatit shoqëror në të cilin fitorja ndaj një kundërshtari është qëllimi kryesor, dhe dialogu didaktik që përdoret për mësimdhënie. Kjo disiplinë studion gjithashtu mjetet me të cilat njerëzit mund të shprehin dhe të zgjidhin në mënyrë racionale ose të paktën të menaxhojnë mosmarrëveshjet e tyre.

Argumentimi është një dukuri e përditshme, si në debatin publik, shkencën dhe ligjin. Për shembull në ligj, në gjykata nga gjyqtari, palët dhe prokurori, në paraqitjen dhe testimin e vlefshmërisë së provave. Gjithashtu, studiuesit e argumentimit studiojnë racionalizimet post hoc me të cilat aktorët organizativ përpiqen të justifikojnë vendimet që kanë marrë në mënyrë irracionale.

Argumentimi është një nga katër mënyrat retorike (të njohura edhe si *mënyrat e ligjërimit*), së bashku me ekspozimin, përshkrimin dhe rrëfimin.

## Shiko edhe 
* Teoria

## Referime
Naiviteti

**Naiviteti** është gjendja e të qenit **naiv**. Ai i referohet një mungese të dukshme ose aktuale të përvojës dhe sofistikimit, duke përshkruar shpesh një neglizhencë të pragmatizmit në favor të idealizmit moral. Një person me naivitet quhet *naiv*.

## Etimologji 
Në përdorimin e saj të hershëm, fjala naiv do të thoshte "e natyrshme ose e pafajshme" dhe nuk do të thoshte paaftësi. Si mbiemër francez, ai shkruhet naiv, për emrat e gjinisë femërore, dhe naif, për emrat mashkullorë. Si emër francez, shkruhet naïveté.

Nganjëherë shkruhet "naive" me diaeresis, por si një fjalë angleze e unifikuar, "naive" tani është drejtshkrimi më i zakonshëm. "naïf" shpesh përfaqëson mashkulloren franceze, por ka një kuptim dytësor si një stil artistik. “Naiv” shqiptohet me dy rrokje, në mënyrën franceze dhe me theksin tek e dyta.

## Kulturë 
Naifi shfaqet si tip kulturor në dy forma kryesore. Nga njëra anë, është 'naifi satirik, siç është Candide'. Northrop Frye sugjeroi që ne mund ta quajmë atë "forma ingénu, pas dialogut të Volterit me atë emër." një prizëm për të përcjellë mesazhin satirik. Në të vërtetë, Baudrillard, duke u mbështetur në rrënjët e tij situacioniste, u përpoq të pozicionohej si ingénu në jetën e përditshme: "Unë luaj rolin e fshatarit të Danubit: dikush që nuk di asgjë, por dyshon se diçka nuk është në rregull ... Unë si të jesh në pozicionin e primitivit ... duke luajtur naiv”.

Nga ana tjetër, ekziston "naïf" artistik - gjithë reagimi dhe disponueshmëria në dukje. Këtu 'naifi e ofron veten si në proces formimi, në kërkim të vlerave dhe modeleve... gjithnjë gati për të adoptuar një temperament tradicional "të pjekur" - në një moratorium të përhershëm adoleshentësh. Raste të tilla të "naifit si imazh kulturor... e ofruan veten në thelb të përgjegjshëm ndaj të tjerëve dhe të hapur ndaj çdo ftese... e vendosën identitetin e tyre në papërcaktueshmëri".

## Shiko edhe 
* Përvoja

## Referime
Aktgjykimi

**Aktgjykimi** ose **gjykimi** në ligj, është një vendim i një gjykate në lidhje me të drejtat dhe detyrimet e palëve në një veprim ose procedurë juridike. Vendimet gjithashtu ofrojnë në përgjithësi shpjegimin e gjykatës se përse ka zgjedhur të marrë një urdhër të caktuar gjyqësor.

Shprehja "arsyet e gjykimit" shpesh përdoret në mënyrë të ndërsjellë me "gjykim", megjithëse e para i referohet justifikimit të vendimit të gjykatës, ndërsa e dyta i referohet urdhrit përfundimtar të gjykatës në lidhje me të drejtat dhe detyrimet e palëve. Meqenëse sistemet kryesore juridike të botës njohin ose një ligj të përbashkët, një detyrim ligjor ose kushtetues për të dhënë arsye për gjykim, në shumicën e rrethanave mund të jetë e panevojshme të bëhet dallimi midis "gjykimit" dhe "arsyeve për gjykim".

## Shiko edhe 
* Gjykata
* Gjykatësi
* Ligji

## Referime
Letërsia perëndimore

**Letërsia perëndimore**, e njohur edhe si **letërsia evropiane**, është letërsia e shkruar në kontekstin e kulturës perëndimore në gjuhët e Evropës, dhe është formësuar nga periudhat në të cilat u konceptuan, ku çdo periudhë përmban autorë, poetë dhe pjesë të shquar perëndimorë. letërsi.

Më e mira e letërsisë perëndimore konsiderohet të jetë kanuni perëndimor. Lista e veprave në kanunin perëndimor ndryshon sipas mendimeve të kritikut për kulturën perëndimore dhe rëndësisë relative të karakteristikave të saj përcaktuese. Periudha të ndryshme letrare patën ndikim të madh në letërsinë e vendeve perëndimore dhe evropiane, me lëvizje dhe ndryshime politike që ndikuan në prozën dhe poezinë e periudhës. Shekulli i 16-të është i njohur për krijimin e letërsisë së Rilindjes, ndërsa shekulli i 17-të u ndikua nga format barok dhe jakobiane. Shekulli i 18-të përparoi në një periudhë të njohur si Epoka e Iluminizmit për shumë vende perëndimore. Kjo periudhë e përparimit ushtarak dhe politik ndikoi në stilin e letërsisë së krijuar nga figurat letrare franceze, ruse dhe spanjolle. Shekulli i 19-të njihej si epoka romantike, në të cilën stili i të shkruarit ishte i ndikuar nga çështjet politike të shekullit dhe ndryshonte nga forma e mëparshme klasiciste.

Letërsia perëndimore përfshin vepra të shkruara në shumë gjuhë:

* Letërsia shqipe
* Letërsia armene
* Letërsia amerikane
* Letërsi argjentinase
* Letërsia australiane
* Letërsia austriake
* Letërsia baske
* Letërsia bjelloruse
* Letërsia belge
* Letërsia boshnjake
* Letërsia braziliane
* Letërsia britanike
* Letërsia bullgare
* Letërsia kanadeze
* Letërsia katalanase
* Letërsia kroate
* Letërsia kolumbiane
* Letërsia qipriote
* Letërsia çeke
* Letërsia daneze
* Letërsia holandeze
* Letërsi angleze
* Letërsia estoneze
* Letërsia finlandeze
* Letërsia franceze
* Letërsia galike
* Letërsia gjermane
* Letërsia greke
** Letërsia e lashtë greke
* Letërsia gjeorgjiane
* Letërsia hungareze
* Letërsia islandeze
* Letërsia irlandeze
* Letërsia italiane
* Letërsia kashubiane
* Letërsia latine
* Letërsia e Amerikës Latine
* Letërsia letoneze
* Letërsia lituaneze
* Letërsia luksemburgase
* Letërsia  maqedonase
* Letërsia malteze
* Letërsia meksikane
* Letërsia moldave
* Letërsia e Zelandës së Re
* Letërsia e Irlandës së Veriut
* Letërsia norvegjeze
* Letërsia polake
* Letërsia portugeze
* Letërsia rumune
* Letërsia ruse
* Letërsia skoceze
* Letërsia serbe
* Letërsia sllovake
* Letërsia sllovene
* Letërsia sorbe
* Letërsia spanjolle
* Letërsia suedeze
* Letërsia zvicerane
* Letërsia ukrainase
* Letërsia uellsiane
* Letërsi jidish

## Shiko edhe 
* Letërsia

## Referime
Historia e regjistruar

**Historia e regjistruar** ose **historia e shkruar** përshkruan ngjarjet historike që janë regjistruar në formë të shkruar ose komunikim tjetër të dokumentuar të cilat më pas vlerësohen nga historianët duke përdorur metodën historike. Për historinë më të gjerë botërore, historia e regjistruar fillon me rrëfimet e botës antike rreth mijëvjeçarit të IV para Krishtit dhe përkon me shpikjen e shkrimit.

Për disa rajone ose kultura gjeografike, historia e shkruar është e kufizuar në një periudhë relativisht të fundit në historinë njerëzore për shkak të përdorimit të kufizuar të të dhënave të shkruara. Për më tepër, kulturat njerëzore jo gjithmonë regjistrojnë të gjithë informacionin që konsiderohet i rëndësishëm nga historianët e mëvonshëm, si ndikimi i plotë i fatkeqësive natyrore ose emrat e individëve. Prandaj, historia e regjistruar për lloje të veçanta informacioni është e kufizuar në bazë të llojeve të regjistrimeve të mbajtura. Për shkak të kësaj, historia e regjistruar në kontekste të ndryshme mund t'i referohet periudhave të ndryshme kohore në varësi të temës.

Interpretimi i historisë së regjistruar shpesh mbështetet në metodën historike, ose grupin e teknikave dhe udhëzimeve me të cilat historianët përdorin burime parësore dhe prova të tjera për të hulumtuar dhe më pas për të shkruar rrëfime të së kaluarës. Çështja se çfarë përbën historinë dhe nëse ekziston një metodë efektive për interpretimin e historisë së regjistruar, shtrohet në filozofinë e historisë si një çështje epistemologjie. Studimi i metodave të ndryshme historike njihet si historiografi, e cila fokusohet në ekzaminimin se si interpretues të ndryshëm të historisë së regjistruar krijojnë interpretime të ndryshme të dëshmive historike.

## Shiko edhe 
* Historia
* Historia e lashtë

## Referime
Kamera digjitale

Një **fotoaparat dixhital** është një fotoaparat që kap fotografi në memorien dixhitale. Shumica e kamerave të prodhuara sot janë dixhitale, duke zëvendësuar kryesisht ato që kapin imazhe në film fotografik. Kamerat dixhitale tani janë përfshirë gjerësisht në pajisjet mobile si telefonat inteligjentë me të njëjtat ose më shumë aftësi dhe veçori të kamerave të dedikuara (të cilat janë ende të disponueshme). Kamerat e dedikuara me cilësi të lartë dhe me definicion të lartë përdoren ende zakonisht nga profesionistët dhe ata që dëshirojnë të bëjnë fotografi me cilësi më të lartë.

Kamerat dixhitale dhe dixhitale të filmave ndajnë një sistem optik, zakonisht duke përdorur një lente me një diafragmë të ndryshueshme për të fokusuar dritën në një pajisje marrjeje imazhi. Diafragma dhe grila pranojnë një sasi të kontrolluar drite në imazh, ashtu si me filmin, por pajisja e marrjes së imazhit është më shumë elektronike sesa kimike. Megjithatë, ndryshe nga kamerat filmike, kamerat dixhitale mund të shfaqin imazhe në ekran menjëherë pas regjistrimit dhe të ruajnë dhe fshijnë imazhet nga memoria. Shumë kamera dixhitale mund të regjistrojnë gjithashtu video në lëvizje me zë. Disa kamera dixhitale mund të presin dhe të qepin foto dhe të kryejnë modifikime të tjera elementare të imazhit.

## Shiko edhe 
* Kamera

## Referime
Llamba fluoreshente

Një **llambë fluoreshente**, ose **tub fluoreshente**, është një llambë shkarkimi gazi me avull-merkuri me presion të ulët që përdor fluoreshencën për të prodhuar dritë të dukshme. Një rrymë elektrike në gaz ngacmon avujt e merkurit, i cili prodhon dritë ultravjollcë me valë të shkurtër që më pas bën që një shtresë fosfori në brendësi të llambës të shkëlqejë. Një llambë fluoreshente konverton energjinë elektrike në dritë të dobishme në mënyrë shumë më efikase sesa një llambë inkandeshente. Efikasiteti tipik i ndriçimit të sistemeve të ndriçimit fluoreshent është 50-100 lumen për vat, disa herë më i lartë se efikasiteti i llambave inkandeshente me prodhim të krahasueshëm të dritës. Për krahasim, efikasiteti ndriçues i një llambë inkandeshente mund të jetë vetëm 16 lumen / vat.
parapamje|Sipër: dy llamba fluoreshente kompakte jo të integruara. Pjesa e poshtme: dy llamba fluoreshente. Të dy llojet kërkojnë një çakëll në ndriçues. Një shkrepëse, majtas, shfaqet për shkallë.
Pajisjet e llambave fluoreshente janë më të kushtueshme se llambat inkandeshente sepse, ndër të tjera, ato kërkojnë një çakëll për të rregulluar rrymën përmes llambës, por kostoja fillestare kompensohet nga një kosto shumë më e ulët e funksionimit. Llambat fluoreshente kompakte tani janë të disponueshme në të njëjtat madhësi popullore si inkandeshentet dhe përdoren si një alternativë e kursimit të energjisë në shtëpi.

Për shkak se ato përmbajnë merkur, shumë llamba fluoreshente klasifikohen si mbetje të rrezikshme. Agjencia e Shteteve të Bashkuara për Mbrojtjen e Mjedisit rekomandon që llambat fluoreshente të ndahen nga mbetjet e përgjithshme për riciklim ose asgjësim të sigurt dhe disa juridiksione kërkon riciklimin e tyre.

## Shiko edhe 
* Llamba inkandeshente
* Llamba LED

## Referime
Fluoreshenca

**Fluoreshenca** është emetimi i dritës nga një substancë që ka thithur dritën ose rrezatim tjetër elektromagnetik. Është një formë lumineshence. Në shumicën e rasteve, drita e emetuar ka një gjatësi vale më të madhe, dhe për këtë arsye një energji fotonike më të ulët se rrezatimi i zhytur. Një shembull i dukshëm i fluoreshencës ndodh kur rrezatimi i absorbuar është në rajonin ultravjollcë të spektrit elektromagnetik (i padukshëm për syrin e njeriut), ndërsa drita e emetuar është në rajonin e dukshëm; kjo i jep substancës fluoreshente një ngjyrë të dallueshme që mund të shihet vetëm kur substanca është ekspozuar ndaj dritës UV. Materialet fluoreshente pushojnë së ndriçuari pothuajse menjëherë kur burimi i rrezatimit ndalon, ndryshe nga materialet fosforeshente, të cilat vazhdojnë të lëshojnë dritë për disa kohë më pas.

Fluoreshenca ka shumë aplikime praktike, duke përfshirë mineralogjinë, gjeologjinë, mjekësinë, sensorët kimikë (spektroskopia e fluoreshencës), etiketimi fluoreshent, ngjyrat, detektorët biologjikë, zbulimi i rrezeve kozmike, ekranet fluoreshente me vakum dhe tubat me rreze katodike. Zbatimi i tij më i zakonshëm i përditshëm është në llambat fluoreshente (shkarkuese të gazit) dhe llambat LED, në të cilat veshjet fluoreshente konvertojnë dritën UV ose blu në gjatësi vale më të gjata duke rezultuar në dritë të bardhë e cila madje mund të duket e padallueshme nga ajo e llambës inkandeshente tradicionale, por joefikase për energji.

Fluoreshenca gjithashtu shfaqet shpesh në natyrë në disa minerale dhe në shumë forma biologjike në të gjitha mbretëritë e jetës. Kjo e fundit mund të quhet biofluoreshencë, që tregon se fluorofori është pjesë ose është nxjerrë nga një organizëm i gjallë (në vend të një ngjyre ose njollë inorganike). Por meqenëse fluoreshenca është për shkak të një kimikati specifik, i cili gjithashtu mund të sintetizohet artificialisht në shumicën e rasteve, mjafton të përshkruhet vetë substanca si *fluoreshente*.

## Shiko edhe 
* Drita
* Lumeni

## Referime
Nacionalizmi palestinez

**Nacionalizmi palestinez** është lëvizja kombëtare e popullit palestinez që përkrah vetëvendosjen dhe sovranitetin mbi rajonin e Palestinës. Fillimisht i formuar në kundërshtim me Sionizmin, nacionalizmi palestinez më vonë u ndërkombëtarizua dhe iu bashkua ideologjive të tjera; ka refuzuar kështu pushtimin e territoreve palestineze nga qeveria e Izraelit që nga Lufta Gjashtë Ditore e vitit 1967. Nacionalistët palestinezë shpesh bazoheshin në tradita më të gjera politike në ideologjinë e tyre, si shembuj socializmi arab dhe nacionalizmi etnik në kontekstin e nacionalizmit fetar mysliman. Besimet e ngjashme kanë formuar qeverinë e Palestinës dhe vazhdojnë ta bëjnë këtë.

Në kontekstin më të gjerë të konfliktit arabo-izraelit në shekullin e 21-të, kërkesat nacionaliste palestineze kanë përfshirë përfundimin e statusit të refugjatit të individëve të ndarë nga tokat e tyre amtare gjatë eksodit palestinez të vitit 1948, avokatët që deklarojnë se ekziston "e drejta e kthimit" ose në territoret e pushtuara ose në të dyja këto zona plus vendet brenda vetë Izraelit. Nacionalistët kanë punuar gjithashtu për të avancuar kauza specifike për sa i përket jetës së banorëve aktualë, si liria e tubimit, të drejtat e punës, e drejta për kujdes shëndetësor dhe e drejta për të udhëtuar. Ndarjet midis nacionalistëve shpesh nxisin përplasje të tensionuara për qëllime të veçanta ideologjike, si shembull është hendeku midis palestinezëve islamikë që favorizojnë një shtet më autoritar në krahasim me popujt centristë dhe laikë që mbështesin vetëvendosjen demokratike. Palestianët që favorizojnë jodhunën gjithashtu përplasen shpesh me ultranacionalistët që mbrojnë dhe angazhohen në dhunën politike brenda dhe jashtë Izraelit.

## Referime
Bateria e rikarikueshme

Një **bateri e ringarkueshme** ose **bateri e rikarikueshme** është një lloj baterie elektrike që mund të karikohet, shkarkohet në një ngarkesë dhe rikarikohet shumë herë, në krahasim me një bateri të disponueshme ose primare, ngarkesa e së cilës shkarkohet plotësisht dhe hidhet pas përdorimit. Ajo përbëhet nga një ose më shumë qeliza elektrokimike. Termi "akumulator" përdoret pasi akumulon dhe ruan energjinë përmes një reaksioni elektrokimik të kthyeshëm. Bateritë e rikarikueshme prodhohen në forma dhe madhësi të ndryshme, duke filluar nga qelizat e butonave deri te sistemet megavat të lidhura për të stabilizuar një rrjet shpërndarjeje elektrike. Përdoren disa kombinime të ndryshme të materialeve të elektrodës dhe elektroliteve, duke përfshirë plumb-acid, zink-ajër, nikel-kadmium (NiCd), hidrid nikel-metal (NiMH), litium-jon (Li-jon), fosfat litium hekuri (LiFePO4) , dhe polimer litium-jon (Li-jon polimer).

Bateritë e rikarikueshme zakonisht kushtojnë më shumë se bateritë e disponueshme, por kanë një kosto totale shumë më të ulët të pronësisë dhe ndikimit mjedisor, pasi ato mund të rimbushen me çmim të ulët shumë herë përpara se të kenë nevojë të zëvendësohen. Disa lloje të baterive të rikarikueshme janë të disponueshme në të njëjtat madhësi dhe tensione si llojet e disponueshme, dhe mund të përdoren në mënyrë të ndërsjellë me to. Miliarda dollarë në kërkime po investohen në mbarë botën për përmirësimin e baterive dhe industria gjithashtu fokusohet në ndërtimin e baterive më të mira. Disa karakteristika të baterisë së ringarkueshme janë dhënë më poshtë:

# Në bateritë e rikarikueshme, energjia nxitet duke aplikuar një burim të jashtëm në substancat kimike.
# Reaksioni kimik që ndodh në to është i kthyeshëm.
# Rezistenca e brendshme është relativisht e ulët.
# Ata kanë një shkallë të lartë vetë-shkarkimi në krahasim.
# Ata kanë një dizajn të rëndë dhe kompleks.
# Kanë vlerë të lartë të rishitjes.

## Shiko edhe 
* Bateria
* Karikuesi

## Referime
Shtrigani

parapamje| Dizajni i kostumeve të një shtrigani për operën *Mefistofele* ( Alfredo Leonardo Edel, 1881)
**Shtrigani** është një praktikues mashkull i magjisë . 

## terminologjia 
Etimologjia më e pranuar zakonisht rrjedh nga fjala '** nga anglishtja e vjetër **', që do të thoshte "thyes i betimit" ose "mashtrues"  dhe aty diku rreth vitit 1000 iu dha kuptimi i veçantë i djallit.  Te skocezët e hershëm modernë, fjala filloi të përdoret si ekuivalenti mashkullor i shtrigës (e cila te disa popuj mund të jetë mashkull ose femër, por historikisht është përdorur kryesisht për femra).    Termi mund të ketë qenë i ndërlidhur në Skoci me shtriganët për shkak të idesë se ata kishin bërë pakte me Auld Hornie (djallin) dhe kështu kishin tradhtuar besimin e krishterë dhe kishin thyer betimet e tyre të pagëzimit.  Nga ky përdorim, fjala kaloi në letërsinë romantike dhe përfundimisht në kulturën popullore të shekullit të 20-të. Është sugjeruar gjithashtu një prejardhje nga norvegjishtja e vjetër *varð-lokkur*, "thirrësi i shpirtrave",    por *Fjalori Anglisht i Oksfordit* e konsideron këtë të pabesueshme për shkak të rrallësisë ekstreme të fjalës norvegjeze dhe për shkak se format pa hard *-k*, të cilat janë në përputhje me etimologjinë e vjetër angleze ("tradhtar"), vërtetohen më herët se format me *-k* . 

Edhe pse shumica e viktimave të gjyqeve të shtrigave në Skocinë e hershme moderne ishin gra, u ekzekutuan gjithashtu edhe disa burra me pretedndimin se ishin shtriganë.   

Në kohën e tij, matematikani John Napier shpesh perceptohej si një magjistar ose magjistar për interesin e tij në hamendje dhe okultizëm, megjithëse pozicioni i tij i vendosur ka të ngjarë ta pengonte atë të ndiqej penalisht.  

## Shih edhe 
* Shtriga
* Gjuetia e shtrigave

## Referime
Ambalangoda

Ambalangoda është qyteti i dytë më i madh në rrethin Galle të Sri Lankës. Ndodhet në rrugën kryesore Colombo - Matara A2. Përveç kësaj, hekurudha detare kalon edhe përmes qytetit Ambalangoda. Kjo zonë është e famshme në botë për prodhimin e kukullave dhe maskave. Me një sipërfaqe prej 7480 hektarësh, ai qeveriset nga Këshilli Bashkiak i Ambalangoda dhe Këshilli Rajonal i Ambalangoda. Ka një stacion të madh autobusësh, një stacion kryesor hekurudhor, një port të madh peshkimi, një depo kryesore autobusësh, një stadium, një stacion policie, një spital, shkolla kryesore, banka, etj.

Një qytet antik i vendosur në rrethin Galle, "Kolam Drama Art" mbetet një trashëgimi. Rrënojat e një gjykate të vjetër holandeze mund të shihen pranë bujtinës. Larja në pishinën natyrore që ndodhet pas bujtinës është e sigurt në të gjitha aspektet. Duke qenë i rrethuar natyrshëm nga shkëmbinj nënujorë shkëmborë, u ndikua pak nga cunami. Një qytet marramendës me një plazh spektakolar të pajisur me të gjitha lehtësitë që gjenden në një qytet, ky është një strehë për turizmin.
Ruajtja e energjisë

**Ruajtja e energjisë** është përpjekja për të reduktuar konsumin e kotë të energjisë duke përdorur më pak shërbime të energjisë. Kjo mund të bëhet duke përdorur energjinë në mënyrë më efektive (duke përdorur më pak energji për shërbimin e vazhdueshëm) ose duke ndryshuar sjelljen e dikujt për të përdorur më pak shërbim (për shembull, duke vozitur më pak). Ruajtja e energjisë mund të arrihet përmes përdorimit efikas të energjisë, i cili ka disa avantazhe, duke përfshirë një reduktim të emetimeve të gazeve serrë dhe një gjurmë më të vogël të karbonit, si dhe kursime të kostos, ujit dhe energjisë.

Praktikat e gjelbërta inxhinierike përmirësojnë ciklin jetësor të komponentëve të makinerive që konvertojnë energjinë nga një formë në tjetrën.

Energjia mund të ruhet duke reduktuar mbetjet dhe humbjet, duke përmirësuar efikasitetin përmes përmirësimeve teknologjike, duke përmirësuar funksionimin dhe mirëmbajtjen, duke ndryshuar sjelljet e përdoruesve përmes profilizimit të përdoruesit ose aktiviteteve të përdoruesve, monitorimin e pajisjeve, zhvendosjen e ngarkesës në orët jashtë pikut dhe ofrimin e rekomandimeve për kursimin e energjisë. Vëzhgimi i përdorimit të pajisjes, krijimi i një profili të përdorimit të energjisë dhe zbulimi i modeleve të konsumit të energjisë në rrethana ku energjia përdoret keq, mund të përcaktojë zakonet dhe sjelljet e përdoruesit në konsumin e energjisë. Profili i energjisë së pajisjes ndihmon në identifikimin e pajisjeve joefikase me konsum të lartë energjie dhe ngarkesë energjie. Ndryshimet sezonale gjithashtu ndikojnë shumë në ngarkesën e energjisë, pasi përdoret më shumë ajër i kondicionuar në stinët e ngrohta dhe ngrohja në stinët më të ftohta. Arritja e një ekuilibri midis ngarkesës së energjisë dhe komfortit të përdoruesit është komplekse por thelbësore për ruajtjen e energjisë. Në një shkallë të gjerë, disa faktorë ndikojnë në tendencat e konsumit të energjisë, duke përfshirë çështjet politike, zhvillimet teknologjike, rritjen ekonomike dhe shqetësimet mjedisore.

## Shiko edhe 
* Energjia 
* Energjia elektrike

## Referime 
__PATP__
Edvin Ryding

**Lars Edvin Folke Ryding** (lindur më 4 shkurt 2003) është një aktor suedez. Ai debutoi në serialin televiziv *Mannen nën trappan* në vitin 2009 në moshën 6-vjeçare.  Që atëherë Ryding ka luajtur në disa produksione të tjera si *Fröken Frimans krig*, *The Crown Jewels*, *The Stig-Helmer Story*, *Gåsmamman*,  dhe disa nga filmat rreth Annika Bengtzon të prodhuar në 2011. Ai u bë i njohur ndërkombëtarisht me rolin kryesor në shfaqjen e vitit 2021 në Netflix, me titull *Young Royals*, ku luan personazhin Princ Vilhelm.   Ai kishte rolin kryesor të zërit në filmin e animuar për fëmijë në gjuhën suedeze *Resan till Fjäderkungens rike*. Ryding u paraqit në listën e Forbes të Evropës 30 nën 30 të vitit 2022. 

## Filmografia 
### Filma 
### Televizioni 
## Çmimet dhe nominimet 
## Linqe të jashtme
* Edvin Ryding në Agentfirman
* 
* 
* 

## Referime
Potenciali

**Potenciali** në përgjithësi i referohet një aftësie të parealizuar aktualisht. Termi përdoret në një larmi fushash, nga fizika te shkencat shoqërore për të treguar gjërat që janë në gjendje të ndryshojnë në mënyra që variojnë nga çlirimi i thjeshtë i energjisë nga objektet deri te realizimi i aftësive te njerëzit. Filozofi Aristoteli e inkorporoi këtë koncept në teorinë e tij të potencialit dhe aktualitetit, një palë parimesh të lidhura ngushtë të cilat ai i përdori për të analizuar lëvizjen, kauzalitetin, etikën dhe fiziologjinë në Fizikën, Metafizikën, Etikën Nikomake dhe De Anima, që ka të bëjë me psikikën njerëzore. Ajo që është potenciale teorikisht mund të bëhet aktuale duke ndërmarrë veprimet e duhura; për shembull, një gur në buzë të një shkëmbi ka potencial të bjerë që mund të realizohet duke e shtyrë atë mbi buzë. Disa gjuhë kanë një humor të mundshëm, një ndërtim gramatikor që tregon se diçka është potenciale. Këto përfshijnë finlandisht, japonisht dhe sanskritisht.

Në fizikë, një potencial mund t'i referohet potencialit skalar ose potencialit vektorial. Në secilin rast, është një fushë e përcaktuar në hapësirë, nga e cila mund të rrjedhin shumë veti të rëndësishme fizike. Shembujt kryesorë janë potenciali gravitacional dhe potenciali elektrik, nga të cilat mund të merret lëvizja e trupave gravitacionalë ose të ngarkuar elektrike. Forca specifike kanë potenciale të lidhura, duke përfshirë potencialin Kulomb, potencialin van der Waals, potencialin Lennard-Jones dhe potencialin Yukawa. Në elektrokimi ekzistojnë potenciali Galvani, potenciali Volta, potenciali i elektrodës dhe potenciali standard i elektrodës. Në termodinamikë, termi potencial shpesh i referohet potencialit termodinamik.

## Shiko edhe 
* Potenciali (faqe kthjelluese)

## Referime
Shtabi i Përgjithshëm i Forcave të Armatosura Greke

parapamje|Stema e Shtabit të Përgjithshëm të Mbrojtjes Kombëtare të Greqisë.
**Shtabi i Përgjithshëm i Forcave të Armatosura Greke** (Greqisht: Γενικό Επιτελείο Εθνικής Άμυνας, ΓΕΕΘΑ) është stafi i lartë i Forcave të Armatosura Greke. Ajo u krijua në vitin 1950, kur ministritë e veçanta të shërbimeve të armatosura u konsoliduan në Ministrinë e Mbrojtjes Kombëtare. Roli i tij në kohë paqeje ishte si një organ koordinues dhe i lartë konsultativ në dispozicion të qeverisë greke dhe në kohë lufte si selia e përgjithshme e Forcave të Armatosura. Vitet e fundit, përmes përpjekjeve të vazhdueshme për rritjen e bashkëpunimit dhe integrimit ndër-shërbimesh, HNDGS ka marrë kontrollin operacional në kohë paqeje mbi degët e veçanta. Midis 19 dhjetorit 1968 dhe 10 gushtit 1977, HNDGS u shfuqizua dhe në vend të tij u krijua Shtabi i Forcave të Armatosura.

## Shefi i HNDGS 
Shefi i Shtabit të Përgjithshëm të Mbrojtjes Kombëtare Greke drejton HNDGS dhe është këshilltari kryesor i Këshillit Qeveritar për Punët e Jashtme dhe Mbrojtjes (KYSEA) dhe i Ministrit të Mbrojtjes për çështjet ushtarake. Nëpërmjet shefave të Shtabit të Përgjithshëm ushtron komandimin operacional të Shtabit të Përbashkët dhe të njësive që i nënshtrohen, si dhe të forcave të tjera, kur bëhet fjalë për çështjet e zbatimit të planeve të operacionit dhe zbatimin, drejtimin e sistemit të menaxhimit të krizave. të operacioneve jashtë territorit kombëtar dhe pjesëmarrjes së Forcave të Armatosura në përballjen e situatave të veçanta në kohë paqeje.

Ai ndërton Strategjinë Kombëtare Ushtarake pasi ka marrë në konsideratë sugjerimet e Shtabit të Përgjithshëm të Shërbimeve të Forcave të Armatosura dhe sipas udhëzimeve të Ministrisë së Mbrojtjes drejton dhe propozon prioritetin e programeve të armatimit dhe sugjeron drejtimet dhe prioritetet e përgjithshme të politikës për çdo objektiv operacional.

Tradicionalisht, që nga shek. 1970, Shefi i HNDGS mban gradën e gjeneralit të plotë, admiralit ose kryemarshallit ajror dhe është i vetmi oficer me katër yje në detyrë i Forcave të Armatosura Greke (në krahasim me pensionistët, pasi gradat me tre yje shpesh promovohen me një gradë në pension).

Që nga 17 janari 2020, shefi në detyrë i Shtabit të Përgjithshëm të Mbrojtjes Kombëtare të Greqisë është gjenerali Konstantinos Floros.

## Shiko edhe 
* Forcat e Armatosura Greke

## Referime
Ministria e Mbrojtjes (Greqi)

parapamje|Stema e Ministrisë Greke të Mbrojtjes.
**Ministria Greke e Mbrojtjes** (Greqisht: Υπουργείο Εθνικής Άμυνας, ΥΠΕΘΑ), është organizata e kabinetit civil përgjegjës për menaxhimin e Forcave të Armatosura Greke, drejtuesi i së cilës është, sipas Kushtetutës (neni 45), Presidenti i Republikës, por administrimi i tyre ushtrohet vetëm nga Kryeministri dhe Qeveria e Greqisë. Ndodhet në 227-231 Messogion Avenue, në kampin Papagos (Pentagon) në Athinë, midis Papagos dhe Holargos.

Sot renditet hierarkikisht e 3-ta në renditjen e ministrive, sipas një vendimi të Kryeministrit (Fletorja e Qeverisë B/1594/25-6-2013). Pozicioni më i lartë në historinë e Ministrisë ishte i dyti, pas ministrisë së presidencës së qeverisë, në qeverinë e fundit të Andreas Papandreu (1993-1996).

Ajo konsiderohet të jetë një ministri me prestigj të veçantë dhe është një nga më të dëshirueshmet për anëtarët e çdo qeverie, sepse mbikëqyr Forcat e Armatosura, menaxhon shuma të mëdha parash dhe zakonisht është larg halleve dhe dëmtimeve të jeta e përditshme.

Që nga 26 maj 2023, Ministër i Mbrojtjes është Alkiviadis Stefanis.

## Historia 
Ajo u themelua në vitin 1950 nga bashkimi i tre ministrive: nën ndikimin e këshilltarëve amerikanë. Megjithatë, një Ministri e vetme e Mbrojtjes Kombëtare u krijua dhe funksionoi në periudhën trevjeçare të viteve 1941-44 nga qeveritë kukull (qeveria legjitime greke e mërguar e Lindjes së Mesme kishte mbajtur ministritë e veçanta të Çështjeve Ushtarake, Çështjeve Detare dhe Aviacionit për Forcat e Armatosura të lira Greke atje).

## Shiko edhe 
* Qeveria e Greqisë
* Forcat e Armatosura Greke

## Referime
Kushtetuta e Greqisë

**Kushtetuta e Greqisë** (Greqisht: *Syntagma tis Elladas*) u krijua nga Parlamenti i Pestë Revizionar i Grekëve në vitin 1974, pas rënies së juntës ushtarake greke dhe fillimit të Republikës së Tretë Helenike. Ai hyri në fuqi më 11 qershor 1975 (miratuar dy ditë më parë) dhe është ndryshuar në 1986, 2001, 2008 dhe 2019.

Historia kushtetuese e Greqisë shkon prapa në Luftën Greke për Pavarësi (1821–1832), gjatë së cilës tre kushtetutat e para greke u miratuan nga asambletë kombëtare revolucionare. Sheshi Sintagma (*Plateia Syntagmatos*) në Athinë është emëruar sipas kushtetutës së parë të miratuar në shtetin modern grek.

## Konteksti 
Kushtetuta përbëhet nga 120 nene, në katër pjesë:

* Pjesa e parë (nenet 1-3), Dispozitat Themelore, e vendos Greqinë si një demokraci parlamentare presidenciale (ose republikë – greqishtja δημοκρατία mund të përkthehet në të dyja mënyrat) dhe konfirmon mbizotërimin e Kishës Ortodokse në Greqi.
* Pjesa e dytë (Të drejtat individuale dhe sociale, nenet 4-25), ka të bëjë me të drejtat individuale dhe sociale, mbrojtja e të cilave është përforcuar pas rishikimit të vitit 2001. Dispozitat e reja rregullojnë çështje të tilla si mbrojtja e të dhënave personale dhe kompetenca e disa të pavarurve. autoritetet.
* Pjesa e tretë (Organizata dhe funksionet e shtetit, nenet 26-105) përshkruan organizimin dhe funksionin e shtetit. Neni 28 integron zyrtarisht ligjet ndërkombëtare dhe konventat ndërkombëtare në ligjin grek.
* Pjesa e katërt (Dispozitat e veçanta, përfundimtare dhe kalimtare, nenet 106-120) përfshin dispozita të veçanta, përfundimtare dhe kalimtare.

## Ndryshimet kushtetuese 
Kushtetuta e vitit 1975 është rishikuar 4 herë: në 1986, 2001, 2008 dhe 2019.

## Shiko edhe 
* Greqia
* Qeveria e Greqisë

## Referime
Fregata

[parapamje|Fregata e klasës Barbaros të [Forcat Detare Turke|Marinës Turke TCG Kemalreis (F 247), një nga anijet e bazuar në dizajnin e fregatës MEKO 200.]]
Një **fregatë** është një lloj luftanijeje. Në periudha të ndryshme, rolet dhe aftësitë e anijeve të klasifikuara si fregata kanë ndryshuar disi.

Emri fregatë në shekullin e 17-të deri në fillim të shekullit të 18-të iu dha çdo anijeje të kompletuar të ndërtuar për shpejtësi dhe manovrim, të destinuara për t'u përdorur në rolet e zbulimit, përcjelljes dhe patrullimit. Termi u aplikua lirshëm për anijet që ndryshonin shumë në dizajn. Në çerekun e dytë të shekullit të 18-të, "fregata e vërtetë" u zhvillua në Francë. Ky lloj anijeje karakterizohej nga posedimi i vetëm një kuvertë të armatosur, me një kuvertë të paarmatosur poshtë saj që përdorej për ankorimin e ekuipazhit.

Në fund të shekullit të 19-të (prototipet britanike dhe franceze u ndërtuan në 1858), fregatat e blinduara u zhvilluan si anije luftarake të fuqishme me hekur, termi fregatë u përdor për shkak të kuvertës së tyre të vetme të armëve. Zhvillimet e mëvonshme në anijet e veshura me hekur e bënë të vjetëruar emërtimin e fregatës dhe termi ra në favor. Gjatë Luftës së Dytë Botërore emri 'fregatë' u rifut për të përshkruar një anije përcjellëse detare me përmasa të mesme midis një korvete dhe një shkatërruesi. Pas Luftës së Dytë Botërore, një shumëllojshmëri e gjerë anijesh janë klasifikuar si fregata. Shpesh ka pasur pak qëndrueshmëri në përdorim. Ndërsa disa marina i kanë konsideruar fregatat si luftanije kryesisht të mëdha të luftës kundër nëndetëseve detare (ASW), të tjerët e kanë përdorur termin për të përshkruar anijet që njihen ndryshe si korveta, shkatërrues dhe madje edhe kryqëzues me raketa të drejtuara me energji bërthamore. Disa marina evropiane përdorin termin "fregatë" si për shkatërruesit ashtu edhe për fregatat e tyre. Grada "kapiten fregate" rrjedh nga emri i kësaj lloj anijeje.

## Shiko edhe 
* Luftanija
* Korveta
* Shkatërruesi (marinë)

## Referime
Karakaftja

[alt=Bimë endemike|parapamje|Karakaftja - lulja e [Dita e Verës|Ditës së Verës.]]
parapamje
**Karakaftja** (Latinisht: ***Iris tuberosa***, më parë: *Hermodactylis tuberosus Salisb.*). Emri sinonim: *H. longifolius* Sweet, *H. repens Sweet*. Lulja prelud i pranverës për Elbasanin. Bimë barishtore shumëvjeçare me zhardhokë të zgjatur. Gjethet i ka vezake me qoshe, më të gjata se kërcelli. Çel një lule të vetme 4-5 cm me ngjyrë të murrme në kafe me nuancë të blertë. Pjesët e jashtme rreth lules janë të përkulura nga jashtë, dy herë më të gjata se të brendshmet. Rritet në vendet e ulëta kodrinore e në ullishta. Mbledhja e tyre është një traditë e hershme për gjithë zonën. Mblidhet nga populli i Elbasanit në kohën e Ditës së Verës më 14 mars.

## Në kulturën popullore 
## Lidhje të jashtme 
* Karakaftja dhe Dita e Verës
* Tregim për karakaften

## Shiko edhe 
* Lulja

## Referime
Korveta

Një **korvetë** është një luftanije e vogël. Tradicionalisht është klasa më e vogël e anijes që konsiderohet të jetë një anije luftarake e duhur (ose "e vlerësuar"). Klasa e anijeve luftarake mbi korvetë është ajo e fregatës.

Rolet moderne që përmbush një korvetë përfshijnë anijen e patrullimit bregdetar, anije me raketa dhe anije me sulm të shpejtë. Këto korveta janë zakonisht midis 500 dhe 2000 tonë. Modelet e fundit të korvetave mund t'i afrohen 3000 tonëve dhe përfshijnë një hangar për të akomoduar një helikopter, me madhësi dhe aftësi që mbivendosen me fregata më të vogla. Sidoqoftë, ndryshe nga fregatat bashkëkohore, një korvetë moderne nuk ka qëndrueshmëri ose aftësi të mjaftueshme detare për udhëtime të gjata.

Fjala "corvette" gjendet për herë të parë në frëngjishten e mesme, një zvogëlim i fjalës holandeze *corf*, që do të thotë "shportë", nga latinishtja *corbis*.

Grada “kapiten korvete”, ekuivalente në shumë marina me “toger komandant”, rrjedh nga emri i kësaj lloj anijeje. Rangu është më i riu nga tre gradat "kapiten" në disa marina evropiane (p.sh., Franca, Spanja, Italia, Kroacia) dhe Amerika e Jugut (p.sh. Argjentina, Kili, Brazili, Kolumbia), sepse një korvetë, si klasa më e vogël e një luftanijeje të vlerësuar, tradicionalisht ishte klasa më e vogël e anijes që kishte të drejtën e komandantit të gradës "kapiten".

## Shiko edhe 
* Luftanija

## Referime
Lufta nënujore

**Lufta nënujore** është luftë detare që përfshin automjete nënujore ose operacione luftarake të kryera nën ujë. Është një nga 4 zonat operative të luftës detare, të tjerat janë lufta sipërfaqësore, lufta ajrore dhe lufta e informacionit. Lufta nënujore përfshin:

* Veprimet nga nëndetëset, dhe lufta kundër-nëndetëseve, d.m.th., lufta midis nëndetëseve, nëndetëseve të tjera dhe anijeve sipërfaqësore; aeroplanët luftarakë dhe helikopterët mund të angazhohen gjithashtu kur lëshojnë bomba speciale zhytjeje dhe raketa-siluri kundër nëndetëseve;
* Operacione speciale nënujore, duke marrë parasysh:
** Sabotim zhytjeje ushtarake kundër anijeve dhe porteve.
** Teknika kundër bretkosave.
** Detyrat e zbulimit.

## Shiko edhe 
* Lufta detare
* Lufta kundër-nëndetëseve

## Referime
Kushtetuta e Maqedonisë së Veriut

**Kushtetuta e Republikës së Maqedonisë së Veriut** është një kushtetutë e kodifikuar që përshkruan sistemin e qeverisjes së Maqedonisë së Veriut dhe të drejtat themelore të njeriut. Ai u miratua në Kuvendin e Republikës së Maqedonisë në atë kohë më 17 nëntor 1991.

Në vitin 2001 u njoftua se vendi kishte miratuar amendamentet në Kushtetutën e tij që përfshinte 15 amendamente themelore dhe i kishte dhënë të drejta popullatës etnike shqiptare të vendit, si pjesë e Marrëveshjes së Ohrit.

Në vitin 2018, qeveria ra dakord për marrëveshjen e Prespës me Greqinë, ku emri kushtetues i vendit do të ndryshohej nga "Republika e Maqedonisë" në "Republika e Maqedonisë së Veriut" në këmbim të garancive se Greqia nuk do të kundërshtonte më Veriun. Integrimi i Maqedonisë në organizatat ndërkombëtare. Pas ratifikimit të marrëveshjes dhe referendumit jodetyrues, Kuvendi i Maqedonisë miratoi një projekt-amendament kushtetues më 3 dhjetor 2018. Më 11 janar 2019, versioni përfundimtar i amendamentit u miratua nga parlamenti dhe u publikua të nesërmen në Gazetën Zyrtare. duke i dhënë fuqi amendamentit.

## Detajet e politikës 
Kushtetuta thekson rëndësinë e barazisë për të gjithë qytetarët. Në nenin 1 thuhet se “Republika e Maqedonisë së Veriut është shtet sovran, i pavarur, demokratik dhe social. Sovraniteti i Republikës së Maqedonisë së Veriut është i pandashëm, i patjetërsueshëm dhe i patransferueshëm”. Shembuj të tjerë artikujsh thonë gjëra të tilla si fakti që Shkupi është kryeqyteti i vendit, dhe se alfabeti cirilik është alfabeti zyrtar i maqedonishtes (sipas nenit 7). Seksionet e tjera të kushtetutës kanë të bëjnë me të drejtat që kanë të bëjnë me liritë dhe të drejtat e qytetarëve, idetë në lidhje me organizimin e qeverisjes dhe sistemet gjyqësore, gjykatën e veçantë kushtetuese të Maqedonisë së Veriut. Ka gjithashtu seksione që detajojnë të drejtat e pushtetit vendor dhe marrëdhëniet ndërkombëtare. Në total, kushtetuta ka 134 nene; ai gjithashtu ka 32 amendamente që janë vendosur.

## Shiko edhe 
* Maqedonia e Veriut

## Lidhje të jashtme 
* http://www.sobranie.mk/the-constitution-of-the-republic-of-macedonia.nspx

## Referime
Rivaroxaban

**Rivaroxaban**, i shitur me emrin e markës **Xarelto** ndër të tjera, është një ilaç kundërmpiksës (hollues gjaku) që përdoret për të trajtuar dhe parandaluar mpiksjen e gjakut. Në mënyrë të veçantë përdoret për të trajtuar trombozën e venave të thella dhe embolizmin mushkëror dhe parandalimin e mpiksjes së gjakut në fibrilacionin atrial dhe pas operacionit në ije ose gju. Krahasuar me warfarin, ajo ka më pak ndërveprime me medikamente të tjera. Ajo funksionon duke bllokuar aktivitetin e faktorit të proteinës së mpiksjes Xa. Në Shtetet e Bashkuara, ai nuk do të jetë i gatshëm si një mjekim i zakonshëm deri në vitin 2024. Është në listën e barnave thelbësore të OBSHsë. Në vitin 2020, ishte ilaçi i 86-të më i përshkruar në Shtetet e Bashkuara, me më shumë se 8milion receta.

## Përdorime mjekësore 
Në të sëmurët me fibrilacion atrial jovalvular, paraqitet të jetë po aq efektiv sa warfarina në parandalimin e goditjeve ishemike dhe ngjarjeve embolike. Rivaroxabani shoqërohet me shkallë më të ulët të gjakderdhjeve serioze dhe fatale sesa warfarina, megjithëse xarelto shoqërohet me shkallë më të lartë të gjakderdhjes në traktin gastrointestinal.

## Referime
Donut

.]]
Një **donut** (Anglisht: *doughnut*) është një lloj ushqimi i bërë nga brumi i skuqur me maja. Është popullor në shumë vende dhe përgatitet në forma të ndryshme si një rostiçeri e ëmbël që mund të bëhet në shtëpi ose të blihet në furra buke, supermarkete, tezga ushqimore dhe shitës të specializuar të ekskluzivitetit. *Doughnut* është drejtshkrimi tradicional, ndërsa *donut* është versioni i thjeshtuar; termat përdoren në mënyrë të ndërsjellë.

Donutët zakonisht skuqen thellë nga një brumë mielli, por mund të përdoren edhe lloje të tjera brumësh. Mbushje dhe shije të ndryshme përdoren për lloje të ndryshme, të tilla si lustrim me sheqer, çokollatë ose panje. Donuts mund të përfshijë gjithashtu ujë, thartim, vezë, qumësht, sheqer, vaj, shkurtues dhe shije natyrale ose artificiale.

Dy llojet më të zakonshme janë donuti me unazë dhe donuti i mbushur, i cili injektohet me konserva frutash (pelte donut), krem, krem, krem ose mbushje të tjera të ëmbla. Copa të vogla brumi ndonjëherë gatuhen si vrima për donut. Pasi të skuqen, donutët mund të lustrohen me krem sheqeri, të lyhen me krem ose çokollatë, ose sipër me sheqer pluhur, kanellë, spërkatje ose fruta. Forma të tjera përfshijnë topa, sfera të rrafshuara, kthesa dhe forma të tjera. Varietetet e donutëve ndahen gjithashtu në ëmbëlsira (përfshirë ato të modës së vjetër) dhe donuts të rritur nga maja. Donutët shpesh shoqërohen me kafe ose qumësht. Ato shiten në dyqane donutash, dyqane komoditeti, pompa benzine/benzinë, kafene ose restorante të ushqimit të shpejtë.

## Shiko edhe 
* Ëmbëlsira

## Referime
Mosbarazimet e Turanit

Në matematikë, **mosbarazimet e Turanit** janë disa mosbarazime për polinomet e Lezhandrit të gjetura nga Pál Turan ( 1950) (dhe botuar për herë të parë nga  ). Ka shumë përgjithësime për polinomet e tjera, të quajtura shpesh mosbarazitë e Turánit, të dhëna nga (E. F. Beckenbach, W. Seidel & Otto Szász 1951  dhe autorë të tjerë.

Nëse P_n eshte polinomi i n -të i Lezhandrit, mosbarazimet e Turánit thonë se

: \,\! P_n(x)^2 > P_{n-1}(x)P_{n+1}(x)\ \text{for}\ -1

Për H_n, të n -tin polinom hermitik, mosbarazimet e Turanit janë

: H_n(x)^2 - H_{n-1}(x)H_{n+1}(x)= (n-1)!\cdot \sum_{i=0}^{n-1}\frac{2^{n-i}}{i!}H_i(x)^2>0 ,

ndërsa për polinomet Çebishevit janë

: T_n(x)^2 - T_{n-1}(x)T_{n+1}(x)= 1-x^2>0 \ \text{for}\ -1

## Shiko gjithashtu 
* Mosbarazimi Askey–Gasper
* Zinxhiri Sturm
Mosbarazimi Askey–Gasper

Në matematikë, **mosbarazimi Askey–Gasper** është një mosbarazim për polinomet Jacobi, e vërtetuar nga    dhe përdoret në vërtetimin e konjekturës së Bieberbahut .

## Pohimi 
Në të thuhet se nëse \beta\geq 0, \alpha+\beta\geq -2, dhe -1\leq x\leq 1 atëherë

: \sum_{k=0}^n \frac{P_k^{(\alpha,\beta)}(x)}{P_k^{(\beta,\alpha)}(1)} \ge 0

ku

: P_k^{(\alpha,\beta)}(x)

është një polinom Jakobi.

Rasti kur \beta=0 mund të shkruhet edhe si

: {}_3F_2 \left (-n,n+\alpha+2,\tfrac{1}{2}(\alpha+1);\tfrac{1}{2}(\alpha+3),\alpha+1;t \right)>0, \qquad 0\leq t-1.

Në këtë formë, me α një numër të plotë jo-negativ, mosbarazimi u përdor nga Louis de Branges në vërtetimin e tij të konjekturës Bieberbach .

## Prova 
 dha një provë të shkurtër të këtij mosbarazimi, duke kombinuar identitetin

: \begin{align}
\frac{(\alpha+2)_n}{n!} &\times {}_3F_2 \left (-n,n+\alpha+2,\tfrac{1}{2}(\alpha+1);\tfrac{1}{2}(\alpha+3),\alpha+1;t \right) = \\
&= \frac{\left(\tfrac{1}{2} \right)_j\left (\tfrac{\alpha}{2}+1 \right )_{n-j} \left (\tfrac{\alpha}{2}+\tfrac{3}{2} \right )_{n-2j}(\alpha+1)_{n-2j}}{j!\left (\tfrac{\alpha}{2}+\tfrac{3}{2} \right )_{n-j}\left (\tfrac{\alpha}{2}+\tfrac{1}{2} \right )_{n-2j}(n-2j)!} \times {}_3F_2\left (-n+2j,n-2j+\alpha+1,\tfrac{1}{2}(\alpha+1);\tfrac{1}{2}(\alpha+2),\alpha+1;t \right )
\end{align}

me mosbarazimin e Klausenit .

## Shiko gjithashtu 
* Mosbarazimet e Turanit
Numrat e Majave

parapamje|275x275px|Numrat Maja
 
**Sistemi i numrave Maja** ishte sistemi për të përfaqësuar numrat dhe datat kalendarike në qytetërimin Maja . Ishte një sistem numrash pozicionalë njëzetor (bazë-20). Numrat përbëhen nga tre simbole: zero (një guaskë ),  një (një pikë) dhe pesë (një shirit). Për shembull, trembëdhjeta (13) shkruhet si tre pika në një rresht horizontal mbi dy shirita horizontalë; ndonjëherë shkruhet edhe si tre pika vertikale në të majtë të dy shiritave vertikalë. Me këto tre simbole mund të shkruhet secila nga shifrat njëzetore.

Numrat pas 19 shkruheshin vertikalisht me fuqitë e njëzetës. Majat përdornin fuqitë e njëzetës, ashtu si sistemi numerik hindu-arab përdor fuqitë e dhjetës.  Për shembull, tridhjetë e tre (33) do të shkruhej si një pikë, mbi tre pika mbi dy shirita. Pika e parë përfaqëson njëzetën ose "1×20", e cila u shtohet tre pikave dhe dy shiritave, ose trembëdhjetë. Prandaj, (1×20) + 13 = 33. Me arritjen e 20 2 ose 400, fillon një rresht tjetër (20 3 ose 8000, pastaj 20 4 ose 160,000, e kështu me radhë). Numri 429 do të shkruhet si një pikë mbi një pikë mbi katër pika dhe një shirit, ose (1×20 2 ) + (1×20 1 ) + 9 = 429.

Përveç shënimit të shiritit dhe pikës, numrat e Majave nganjëherë ilustroheshin me glife ose fotografi të llojit të fytyrës. Glifi i fytyrës për një numër përfaqësonte hyjninë e lidhur me numrin. Këto gërma të numrave të fytyrës janë përdorur rrallë dhe janë parë kryesisht në disa nga gdhendjet monumentale më të përpunuara.

## Mbledhja dhe zbritja 
Mbledhja dhe zbritja e numrave nën 20 duke përdorur numrat Maja është shumë e thjeshtë. Mbledhja kryhet duke kombinuar simbolet numerike në çdo nivel:210x210px

Nëse nga kombinimi rezultojnë pesë ose më shumë pika, pesë pikat hiqen dhe zëvendësohen nga një shirit. Nëse rezultojnë katër ose më shumë shirita, katër shiritat hiqen dhe një pikë shtohet në rreshtin tjetër më lart. Kjo gjithashtu do të thotë se vlera e 1 shiriti është 5.

Në mënyrë të ngjashme me zbritjen, hiqni elementet e simbolit të zbritshëm nga simboli zbritës :210x210px

Nëse nuk ka pika të mjaftueshme në një pozicion zbritës, një shirit zëvendësohet me pesë pika. Nëse nuk ka shirita të mjaftueshëm, një pikë hiqet nga simboli tjetër më i lartë i zbritësit në kolonë dhe katër shirita i shtohen simbolit zbritës mbi të cilin po punohet.

## Origjina 
Disa kultura mezoamerikane përdornin numra të ngjashëm dhe sisteme me bazë njëzet dhe kalendarin Mezoamerikan të numërimit gjatë që kërkon përdorimin e zeros si vend-mbajtës. Data më e hershme e numërimit të gjatë (në Stela 2 në Chiapa de Corzo, Çiapas ) është nga viti 36 para Krishtit.
Formula e Klausenit

Në matematikë, **formula e Klausenit**, e gjetur nga   , shpreh katrorin e një serie hipergjeometrike gausiane si një seri hipergjeometrike të përgjithësuar . Aty pohohet:

: \;_{2}F_1 \left[\begin{matrix}
a & b \\ 
a+b+1/2 \end{matrix} 
; x \right]^2  = \;_{3}F_2 \left[\begin{matrix} 
2a & 2b &a+b \\ 
a+b+1/2 &2a+2b \end{matrix} 
; x \right]

Në veçanti ai jep kushte që një seri hipergjeometrike të jetë pozitive. Kjo mund të përdoret për të vërtetuar disa mosbarazime, siç është mosbarazimi Askey–Gasper e përdorur në vërtetimin e teoremës së de Branges .