Pecoranët

**Pecora** është një infrarend i gjitarëve dythundrakë. Shumica e anëtarëve të Pecora kanë kocka kraniale që dalin nga kokat e tyre ; vetëm dy gjini ekzistuese u mungojnë atyre, *Hydropotes* dhe *Moschus* .  Emri "Pecora" rrjedh nga fjala latine **pecus** , që do të thotë "bagëtitë me brirë". Edhe pse shumica e pecoranëve kanë pjesë kraniale, vetëm disa prej tyre kanë brirë, dhe shumë shkencëtarë pajtohen që këto kocka nuk lindin nga një paraardhës i zakonshëm, por përkundrazi evoluan në mënyrë të pavarur të paktën në dy raste.   Po kështu, ndërsa Pecora si grup mbështetet nga studime molekulare dhe morfologjike, mbështetet morfologjike për ndërlidhjet midis familjeve pecorane është e diskutueshme.  

## Historia evolucionare 
Pjestarët e parë fosilë u shfaqën në mes të Eocenit dhe ishin banorë të pyjeve.  Artiodaktilët me brirë kraniale ndodhen së pari në Miocenin e hershëm . 

### Taksonomia 
Përpjekjet e tanishme për të përcaktuar marrëdhëniet midis familjeve pecorane (si dhe të gjithë artiodaktilët) mbështeten në studime molekulare, pasi ekziston pak konsensus në studimet morfologjike.  Familje të ndryshme brenda Pecora njihen si të vlefshme nga grupe të ndryshme të shkencëtarëve.  

Infrarendi Pecora (ripërtypësit me brirë)

* Familja †Gelocidae
* Familja †Hoplitomerycidae
* Familja †Leptomerycidae
* Parvrendi Giraffomorpha 
** Familja †Palaeomerycidae
** Superfamilja Giraffoidea
*** Familja Antilocapridae (pronghorn)
*** Familja Giraffidae (gjirafa, okapi)
*** Family †Climacoceratidae
** Superfamilja Cervoidea
*** Familja Cervidae (drei)
*** Familja Moshidae (dereri i myshjeve)
** Superfamilja Bovoidea
*** Familja Bovidae (lopa, dhia, delja, dhe antilopat)

## Anatomia 
Pecoranët ndajnë karakteristikat me artiodaktilët e tjerë, duke përfshirë një stomak me katër dhoma dhe një këmbë paraksonike, që do të thotë se mbështet peshën në shifrat e treta dhe të katërt. Disa karakteristika dallojnë Pecorënt nga taksoni i saj motër, Tragulina. 

Karakteristikat dalluese të shumicës së familjeve pecorane janë brirët në kokë. Shumica e pecoranëve moderne (me përjashtim të Moshidae ) kanë katër lloje brirësh: 

* Brirët e vërtetë kanë një bërthamë kockore që është e mbuluar në një copë të përhershme të keratinës . Ata janë tregues tek Bovidae. Brirët zhvillohen në periosteumin mbi kockën ballore, dhe mund të jenë të lakuara ose të drejta.  Karakteristikat sipërfaqësore në mbështjellësin keratin mendohet se shkaktohen nga ritmet diferenciale të rritjes rreth bërthamës së kockave. 
* Brirët e drerëve janë struktura kockore që binë dhe zëvendësohen çdo vit .Këto brirë janë specific për anëtarët e familjes Cervidae . Ata rriten nga një dalje e përhershme e kockës ballore të quajtur pedikul.  Brirët mund të degëzohen, si tek dreri bishtëbardhë , ose jo si tek dreri brilopatë .
* Brirët e girafidëve janë struktura të përhershme kockash që bashkohen me kockat frontale ose parietale gjatë jetës së një kafshe.  Ato gjenden vetëm tek familja Girafidae dhe kushurijntë e lidhura ngushtë të zhdukur,  përfaqësuara tek kafshët moderne nga gjirafat ( Giraffa camelopardalis ) dhe okapi ( Okapia johnstoni ).
* Brirët ponoghorn janë brirë që pak dihen, por ato përgjithësisht supozohet se kanë evoluar në mënyrë të pavarur nga brirët e pecoranëve të tjerë.  E vetmja kafshë e gjallë që i ka këto brirë është antilopa pronghorn .

## Referime 
*