Kriza në Veri të Kosovës, 2022–2025

[parapamje|Protestat në [Zveçan, Kosova Veriore (2022)]]
Duke filluar nga 31 korriku 2022, **tensionet mes Serbisë dhe Kosovës** u rritën për shkak të skadimit të periudhës së vlefshmërisë njëmbëdhjetëvjeçare të dokumenteve për vetura më 1 gusht 2022, ndërmjet qeverisë së Kosovës dhe serbëve në veri të Kosovës.

Kosova, e cila shpalli pavarësinë në vitin 2008, nënshkroi një marrëveshje me Serbinë në vitin 2011 që rregullonte përdorimin e targave në veri të Kosovës. Kjo marrëveshje është dashur të ndryshojë targat nga ato që i ka lëshuar Serbia në neutrale. Marrëveshja u vazhdua në vitin 2016 dhe skadoi në vitin 2021, pas së cilës ndodhi një krizë dhe përfundoi me një marrëveshje që i dha fund ndalimit të targave të Kosovës në Serbi. Pas njoftimit se shtetasit serbë që hyjnë në Kosovë do të marrin dokumentet e hyrjes dhe daljes, një numër barrikadash u krijuan në veri të Kosovës më 31 korrik 2022, por u hoqën dy ditë më vonë pasi Kosova njoftoi se do të shtyjë ndalimin e targave të lëshuara nga Serbia. Në gusht 2022 u zhvilluan negociata të pasuksesshme për targat, megjithëse u zgjidh mosmarrëveshja e dokumentit të identitetit. Një marrëveshje e propozuar, e cila u shkrua nga  dhe Emmanuel Bonne, iu dërgua Aleksandar Vuçiqit, presidentit të Serbisë, dhe Albin Kurtit, kryeministrit të Kosovës, muajin e ardhshëm, edhe pse ende nuk është bërë përparim në lidhje me marrëveshjen e propozuar.

Kurti nuk pranoi të shtyjë afatin për targat dhe në vend të kësaj njoftoi një zbatim me faza që do të zgjaste deri në prill 2023. Kjo filloi në nëntor dhe në fillim të muajit, një numër i policëve serbë të Kosovës, kryetarëve të komunave, gjykatësve dhe deputetëve të Listës Serbe dhanë dorëheqje nga institucionet qeveritare. Kosova dhe Serbia negociuan sërish në nëntor 2022 dhe kishin gjetur një marrëveshje më 23 nëntor 2022, e cila vendosi që targat e lëshuara nga Serbia të vazhdojnë të jenë në përdorim në veri të Kosovës. Në dhjetor 2022, Serbia i paraqiti një kërkesë Forcave të Kosovës për dislokimin e deri në 1000 forcave ushtarake dhe policore serbe në Kosovë, ndërsa një numër tjetër barrikadash u ngritën në veri të Kosovës më 10 dhjetor; ato u çmontuan më 30 dhjetor. Në Serbi, grupet e ekstremit të djathtë organizuan protesta në mbështetje të serbëve të Kosovës. Kosova zyrtarisht nënshkroi një aplikim për të kërkuar statusin e kandidatit për anëtarësim në Bashkimin Evropian më 14 dhjetor 2022.

## Sfondi 
Në vitin 1991, shqiptarët e Kosovës shpallën themelimin e Republikës së Kosovës, ku Shqipëria e njohu vetëm atë si shtet të pavarur. Pas Luftës së Kosovës, Kombet e Bashkuara vendosën një qeverisje në Kosovë dhe NATO-ja themeloi Forcën e Kosovës (KFOR). Kosova më pas shpalli pavarësinë nga Serbia në vitin 2008; Serbia nuk e njohu pavarësinë e saj. Kosova e Veriut, një rajon me shumicë serbe në Kosovë, është gjithashtu në masë të madhe kundër Kosovës së pavarur dhe para Marrëveshjes së Brukselit të vitit 2013, ajo refuzoi ta njohë pavarësinë e saj; në një referendum të vitit 2012, 99% e votuesve në veri të Kosovës, me një pjesëmarrje prej 75%, refuzuan institucionet e Kosovës, megjithëse referendumi u refuzua nga Serbia dhe Kosova. Sipas Marrëveshjes së Brukselit, Bashkësia e Komunave Serbe duhej të formohej deri në vitin 2016, megjithëse qeveria e Kosovës e ngriu marrëveshjen në vitin 2015, me Gjykatën Kushtetuese që e shpalli atë si jokushtetuese.

Një marrëveshje ndërmjet Serbisë dhe Kosovës për përdorimin e targave është lidhur në vitin 2011. Deri në atë moment, Serbia lëshonte targa serbe për veriun e Kosovës, edhe pse pas marrëveshjes targat u ndryshuan në neutrale. Kjo marrëveshje fillimisht ishte menduar të ishte e përkohshme, por në prill të vitit 2022, marrëveshja u zgjat për një periudhë të mëtejshme.

## Shtrirja kohore 
### 2022 
#### Korrik 
Një numër i civilëve serbë të Kosovës në veri të Kosovës filluan të formojnë barrikada më 31 korrik pas njoftimit se qytetarët e Serbisë që hyjnë në Kosovë do të marrin dokumentet për hyrje dhe dalje. Kjo bëri që KFOR-i të dërgonte trupa për të patrulluar rrugët, ndërsa Policia e Kosovës përfundoi duke mbyllur pikat kufitare në Jarinje dhe Bërnjak. Nikola Selakoviq, ministri i atëhershëm i Punëve të Jashtme të Serbisë, pohoi se Albin Kurti, kryeministri i Kosovës, po “përgatiste ferrin në ditët në vijim” për serbët që jetojnë në Kosovë. Është raportuar gjithashtu se sirenat e sulmit ajror janë ndezur në Zubin Potok dhe Mitrovicën e Veriut. Rrugët ishin bllokuar pranë pikës kufitare Jarinje dhe Bërnjak.

Më vonë atë ditë, Ministria e Mbrojtjes e Serbisë deklaroi se "Ushtria Serbe nuk e ka kaluar kufirin në Kosovë", mes raporteve se ajo ka hyrë në Kosovë. Edhe presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, deklaroi se do të dëshironte që ndalimi të shtyhet. Ai shtoi se “nëse nuk duan ta ruajnë paqen, Serbia do të fitojë”; Kurti akuzoi Vuçiqin dhe Petar Petkoviqin, drejtorin e zyrës për Kosovë dhe Metohi, si përgjegjës për trazirat. Sipas qeverisë së Serbisë, një serb është plagosur në pikën kufitare Jarinje, ndonëse qeveria e Kosovës e ka mohuar këtë dhe ka deklaruar se ka pasur vetëm disa të shtëna. Po ashtu, një person i armatosur ka qëlluar edhe mbi Policinë e Kosovës.

#### Gusht 
Pas negociatave me përfaqësuesit diplomatikë të Shteteve të Bashkuara dhe Bashkimit Evropian, qeveria e Kosovës më 1 gusht njoftoi se do të shtyjë përkohësisht ndalimin e targave të lëshuara nga Serbia, pasi vendimin e kishte dhënë një ditë më parë. Kjo marrëveshje u mirëprit nga Josep Borrell, përfaqësuesi i lartë i Bashkimit për Punë të Jashtme dhe Politikë të Sigurisë, dhe Miroslav Lajçak, Përfaqësuesi Special i Bashkimit Evropian për dialogun Beograd-Prishtinë. Një ditë më vonë, KFOR-i konfirmoi se barrikadat që ishin vendosur më 31 korrik ishin hequr, pas së cilës pika kufitare u hap përsëri për përdorim.

Policia e Kosovës ka njoftuar se një patrullë e tyre është sulmuar me zjarr më 6 gusht në afërsi të kufirit. Partitë politike opozitare në Kosovë e akuzuan Kurtin se "tremb investitorët për një konflikt të ri të mundshëm me Serbinë"; Kurti mohoi akuzat dhe në vend të kësaj fajësoi Rusinë dhe Vladimir Putinin, duke i akuzuar ata për përhapjen e dezinformatave. Në konferencën e përbashkët për shtyp dhe negociatat me Kurtin dhe Vuçiqin, Jens Stoltenberg, sekretari i përgjithshëm i NATO-s, tha se “NATO kërkon vetëpërmbajtje, por është e gatshme të ndërhyjë nëse është e nevojshme”. Një ditë më vonë, Borrell u takua me Kurtin dhe Vuçiqin; Borrell deklaroi se takimi përfundoi pa marrëveshje, por se bisedimet do të rifillojnë edhe në ditët në vijim. Më 19 gusht, NATO dislokoi forca të tjera të KFOR-it në veri të Kosovës për qëllime paqeruajtëse. Për më tepër, Vuçiq deklaroi se forcat e KFOR-it duhet të "bëjnë punën e tyre" dhe u zotua "të mbrojnë serbët e Kosovës nëse NATO dështon ta bëjë këtë".

Borrell njoftoi se mosmarrëveshja e dokumentit të identitetit u zgjidh më 27 gusht. Është bërë e ditur se Serbia është pajtuar të heqë dokumentet e hyrjes dhe daljes për mbajtësit e ID-së së Kosovës, ndërsa Kosova është zotuar të përmbahet nga zbatimi i masave të tilla për mbajtësit e ID-së serbe. Edhe Kurti e vlerësoi marrëveshjen, por mori kritika nga partitë opozitare në Kosovë për gjoja vazhdimin e politikës së kundërshtarit të tij Hashim Thaçi. Partitë politike në Serbi, si Partia Popullore dhe Dveri, kritikuan marrëveshjen. Ana Brnabiq, kryeministrja e Serbisë, më 5 shtator vizitoi Mitrovicën e Veriut ku u takua me përfaqësuesit e Listës Serbe. Gjatë fjalës së saj, ajo deklaroi se do të ishte e gatshme të "bënte kompromis në interes të paqes dhe stabilitetit". Në të njëjtën ditë, Emmanuel Macron, presidenti i Francës dhe Olaf Scholz, kancelari i Gjermanisë, i kërkuan Vuçiqit dhe Kurtit që "të lëvizin dallimet e kaluara në një moment me rëndësi vendimtare për sigurinë". Në një fjalim në Asamblenë Kombëtare të Serbisë më 13 shtator, Vuçiq deklaroi se “për Kosovën duhet të ofrohet një zgjidhje realiste, por Serbia nuk do ta njohë pavarësinë e saj”.

Një marrëveshje e propozuar që u dërgua nga Lajčák,  dhe Emmanuel Bonne, bashkëpunëtorë të Scholz dhe Macron respektivisht, u zbulua më 19 shtator. Një ditë më vonë, NATO njoftoi se do të dërgonte më shumë forca të KFOR-it në rast të tensioneve të reja. Ministria e Punëve të Brendshme e Kosovës ka konfirmuar më 21 shtator se veturat me targa të lëshuara nga Serbia do të konsiderohen si të paregjistruara pas 1 nëntorit.

#### Tetor 
Në fillim të tetorit, Kosova dhe Serbia konfirmuan ekzistencën e marrëveshjes së propozuar. Vuçiq tha se sipas marrëveshjes së propozuar, Kosova do të anëtarësohej në Kombet e Bashkuara, ndërsa Serbia në këmbim do të merrte një anëtarësim të përshpejtuar në Bashkimin Evropian. *Radio Evropa e Lirë* e kundërshtoi këtë pretendim dhe në vend të kësaj pretendoi se marrëveshja përfshin “zhvillimin e marrëdhënieve të mira mbi bazën e të drejtave të barabarta, njohjen e simboleve kombëtare, aranzhimin e veçantë për komunitetin serb dhe kishën ortodokse serbe në Kosovë, thellimin e bashkëpunimit në të gjitha nivelet, një marrëveshje për të gjitha marrëveshjet e mëparshme dhe se Serbia nuk do të kundërshtojë anëtarësimin e Kosovës në asnjë organizatë ndërkombëtare”. Osmani tha se marrëveshja e propozuar është “bazë e mirë për bisedime”, por se “asnjëherë nuk kemi thënë se dokumenti si i tillë pa asnjë ndryshim mund të jetë i pranueshëm për Kosovën”.

Gabriel Escobar, i dërguari special i Departamentit të Shtetit për Ballkanin, deklaroi më 20 tetor se Kosova duhet të shtyjë afatin. Goran Rakiq, kreu i Listës Serbe, u takua me Vuçiqin më 27 tetor. Gjatë një konference për shtyp, Rakiq tha se “nëse Kosova fillon të zbatojë konfiskimin e automjeteve dhe targave, ne do të përdorim të gjitha mjetet kundër saj”, por siguroi se “të gjitha mjetet demokratike dhe paqësore” do të përdoren vetëm. Kurti nuk pranoi të shtynte afatin, edhe pse më 28 tetor ai njoftoi zbatimin me faza të ndryshimit të targave deri më 21 prill. Ai gjithashtu shtoi se veturat me targa që janë lëshuar nga Serbia do të "qortohen, pastaj do të gjobiten dhe më pas do të detyrohen t'i vendosin targa provuese në veturat e tyre". Një ditë më vonë, Nenad Gjuriq, drejtor i Drejtorisë Rajonale të Policisë për veriun e Kosovës, deklaroi se policia në veri të Kosovës nuk do ta zbatojë vendimin për riregjistrimin e targave që janë lëshuar nga Serbia për ato që janë lëshuar nga Kosova. Më 5 nëntor, qindra policë serbë të Kosovës, kryetarë komunash, gjyqtarë dhe deputetë të Listës Serbe u tërhoqën nga institucionet qeveritare në shenjë proteste. Në përgjigje, Kurti, Borrell dhe Christopher R. Hill, ambasadori i Shteteve të Bashkuara në Serbi, deklaruan se "tërheqja nuk është zgjidhja e krizës", ndërsa Vuçiq akuzoi Kurtin për injorim të Marrëveshjes së Brukselit; Kurti tri ditë më parë deklaroi se “Asociacioni i Komunave Serbe” nuk ekziston. Më 6 nëntor, në Mitrovicën e Veriut u mbajt një protestë e organizuar nga Lista Serbe. Dorëheqjet masive të serbëve të Kosovës vazhduan të ndodhin edhe pas dorëheqjeve të 5 nëntorit, pas së cilës Kurti akuzoi Serbinë se “po tenton të destabilizojë Kosovën”. Si përgjigje, NATO vendosi më shumë trupa paqeruajtëse të KFOR-it.

Ivica Daçiq, tani ministër i punëve të jashtme të Serbisë, deklaroi më 6 nëntor se marrëveshja e propozuar është "e papranueshme" dhe pretendoi se marrëveshja "fillon nga pozicioni se Kosova është e pavarur". Kurti dhe Vuçiç u takuan me Macron dhe Borrell në Francë më 11 nëntor, ku diskutuan për krizën. Vuçiq akuzoi gjithashtu Gjermaninë dhe Mbretërinë e Bashkuar se dyshohet se mbështesin Kurtin. Pas takimit, Osmani bëri të ditur se zgjedhjet lokale do të mbahen në katër komuna të veriut të Kosovës në dhjetor të vitit 2022; zgjedhjet më vonë u shtynë për në prill 2023. Kurti dhe Vuçiq u takuan sërish me Lajčák dhe Borrell për të diskutuar rreth zbatimit të targave më 21 nëntor. Ata nuk arritën marrëveshje, ndonëse Kurti shumë shpejt njoftoi se e ka pranuar propozimin e SHBA-së për shtyrjen e aplikimit të masës për ndëshkimin e pronarëve të veturave që nuk kanë ndërruar targat e lëshuara nga Serbia për dy ditë. Një ditë më vonë u zhvillua një seri tjetër bisedimesh gjatë të cilave u arrit marrëveshja ndërmjet Kosovës dhe Serbisë. Borrell deklaroi se Kosova dhe Serbia tani do të "përqendrohen në normalizimin e marrëdhënieve të tyre", ndërsa Petkoviç, i cili ishte një nga negociatorët, deklaroi se targat që janë lëshuar nga Serbia do të vazhdojnë të përdoren në veri të Kosovës. Në të njëjtën ditë, dy protesta antiqeveritare u mbajtën në Mitrovicën e Veriut dhe në Graçanicë.

Në mes të krizës, ministria e mbrojtjes e Serbisë pretendoi se "disa dronë kanë hyrë në hapësirën ajrore serbe nga Kosova gjatë tre ditëve të fundit" më 2 nëntor. Vuçiq ka urdhëruar “eliminimin” e çdo droni që hyn në hapësirën ajrore të Serbisë dhe ka vendosur ushtrinë serbe në “gadishmëri të lartë”. Ministria e Mbrojtjes e Serbisë po ashtu ka pohuar se një “dron komercial” është shkatërruar pranë kazermave të ushtrisë në Rashkë, ndonëse Armend Mehaj, ministri i Mbrojtjes i Kosovës, mohoi që ndonjë dron nga Kosova të ketë hyrë në hapësirën ajrore të Serbisë.

#### Dhjetor 
Kurti emëroi Nenad Rashiqin si ministër të komuniteteve dhe kthehet më 1 dhjetor, post të cilin Rakiq e mbajti deri në dorëheqjen e tij më 5 nëntor. Lista Serbe pretendoi se emërimi i tij ishte "jokushtetues", ndërsa Vuçiq e quajti Rashiqin "llumrin më të keq serb" gjatë një konference për shtyp. Gjatë samitit BE-Ballkani Perëndimor në Tiranë më 6 dhjetor, Vuçiç dhe Osmani morën një version të përditësuar të marrëveshjes së propozuar. Po ashtu, Osmani zyrtarisht njoftoi se Kosova do të aplikojë për anëtarësim në Bashkimin Evropian në dhjetor të vitit 2022; Kosova zyrtarisht nënshkroi një kërkesë për të kërkuar statusin e kandidatit për anëtarësim në Bashkimin Evropian më 14 dhjetor, me Vuçiç që pretendonte se Kosova shkeli Marrëveshjen e Uashingtonit duke nënshkruar aplikacionin.

Më 8 dhjetor, Petkoviç deklaroi se Serbia do të konsideronte dislokimin e 1000 forcave ushtarake serbe në Kosovë, duke përmendur përmbajtjen e nenit 4 dhe aneksit 2, nenit 6 të Rezolutës 1244 të Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara, për shkak të pretendimeve se Njësia Rajonale e Mbështetjes Operative (ROSU) dyshohet se ka bastisur Mitrovicën e Veriut. Qeveria e Kosovës ka mohuar se ROSU ka hyrë në Mitrovicën e Veriut, duke thënë se “ka qenë policia dhe jo ndonjë njësi tjetër”. Po të njëjtën ditë, Policia e Kosovës raportoi se një grup personash të armatosur kanë sulmuar një polic të tyre. Një ditë më vonë, Brnabiq u pajtua me Petkoviçin dhe akuzoi KFOR-in për "dështim në mbrojtjen e serbëve" nga një ngacmim i supozuar i serbëve të Kosovës. Osmani e cilësoi konsideratën si “akt agresioni”. Më 10 dhjetor, Vuçiq deklaroi se do t'i dërgojë një kërkesë KFOR-it për të dislokuar forcat ushtarake dhe policore në Kosovë, por gjithashtu shtoi se "e di se kjo kërkesë do të refuzohet". Escobar deklaroi më 13 dhjetor se "Shtetet e Bashkuara janë kundër dërgimit të forcave ushtarake nga Serbia në Kosovë". Serbia i dërgoi një kërkesë KFOR-it për vendosjen e 1,000 forcave ushtarake dhe policore serbe më 16 dhjetor. Një numër barrikadash filluan të formoheshin pas arrestimit të Dejan Pantiqit, një ish-oficer policie me përkatësi etnike serbe, në të njëjtën ditë. Është raportuar se barrikadat janë parë në Leposaviq dhe Zveçan dhe se sirenat e sulmit ajror janë ndezur gjithashtu. Një ditë më vonë, një granatë trullosëse u hodh në një makinë që i përkiste Misionit të Bashkimit Evropian për Sundimin e Ligjit në Kosovë (EULEX), edhe pse nuk raportohet për të lënduar. Borrell dhe NATO e dënuan sulmin, ndërsa Borrell deklaroi gjithashtu se barrikadat duhet të hiqen. Në të njëjtën ditë, Kurti kërkoi nga KFOR-i që të garantojë "lirinë e lëvizjes" pasi akuzoi demonstruesit për bllokimin e rrugëve, ndërsa Vuçiq u zotua "të ruajë paqen". Protestat vazhduan të qeta, ndërsa shkollat në veri të Kosovës u mbyllën përkohësisht.

Një protestë ultranacionaliste në mbështetje të serbëve të Kosovës u mbajt në Beograd më 12 dhjetor; Demonstruesit brohorisnin slogane si "Kosova është Serbi" dhe dogjën flamujt e Kosovës. Protesta u ndoq nga grupe të ekstremit të djathtë si Dveri, Patrulla Popullore dhe e Djathta Serbe. Në të njëjtën ditë, Borrell njoftoi se Bashkimi Evropian do të përforcojë EULEX-in, i cili ka për detyrë të patrullojë Kosovën e Veriut. Pas takimit me Kurtin më 13 dhjetor, Lajçak tha se “barrikadat duhet të hiqen me marrëveshje politike, e jo me buldozerë”, ndërsa Escobar tha se pret një marrëveshje në lidhje me Asociacionin e Komunave Serbe. Patrulla e Popullit dhe grupe të tjera të ekstremit të djathtë organizuan një tjetër protestë më 18 dhjetor, edhe pse këtë herë në pikën kufitare Jarinje. Demonstruesit u ndaluan nga KFOR-i pasi tentuan të kalojnë nëpër pikën kufitare. Serbët e Kosovës organizuan një protestë masive pranë Zveçanit më 22 dhjetor. Në protestë, Rakiq kërkoi nga qeveria që “të lirojë të gjithë serbët e arrestuar dhe të tërheqë Policinë e Kosovës nga veriu i Kosovës”. Një e shtënë ka ndodhur më 25 dhjetor në Zubin Potok pasi Policia e Kosovës dyshohet se ka tentuar të heqë barrikadat nga një rrugë aty pranë; Policia e Kosovës e mohoi këtë, megjithatë KFOR-i konfirmoi se disa të shtëna kanë ndodhur pranë patrullave të tyre. Menjëherë pas kësaj, u formuan më shumë barrikada pranë Mitrovicës Veriore dhe pikës kufitare Merdare, ndërsa Millosh Vuçeviq, ministri i mbrojtjes i Serbisë, njoftoi se forcat e ushtrisë serbe ishin vendosur "në nivelin më të lartë të gatishmërisë", me urdhër të Vuçiqit. Qeveria e Kosovës për shkak të barrikadave mbylli pikën kufitare Merdare më 28 dhjetor. Një ditë më vonë, serbët e Kosovës ranë dakord të fillonin çmontimin e barrikadave pas një marrëveshjeje që u arrit një ditë më parë; ato u hoqën deri më 30 dhjetor. Këtë vendim e përshëndeti kryetarja e UNMIK-ut, Caroline Ziadeh, ndërsa u hoq edhe “rritja e gatishmërisë luftarake” të forcave të ushtrisë serbe. Menjëherë pas kësaj, Hill dhe Vuçiq njoftuan se negociatat në lidhje me marrëveshjen e propozuar do të fillojnë në mes të janarit.

## Reagimet 
Në fillim të gushtit, kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, komentoi tensionet e ndodhura më 31 korrik dhe deklaroi se Kosova duhet t'i bashkohet zonës së hapur ekonomike dhe politike të Ballkanit për të shmangur luftën e mundshme; kjo u përsërit më vonë nga Hill. Maria Zaharova, zëdhënësja e Ministrisë së Punëve të Jashtme të Rusisë, akuzoi shqiptarët e Kosovës për përshkallëzimin e konfliktit, ndërsa Dmitri Peskov, sekretari i shtypit i Kremlinit, deklaroi se Rusia kërkon që "të respektohen të gjitha të drejtat e serbëve". Më vonë në dhjetor, Peskov tha se "Rusia mbështet Beogradin në veprimet që po ndërmerren". Richard Grenell, i dërguari i posaçëm presidencial për negociatat e paqes në Serbi dhe Kosovë nën administrimin e Donald Trump, ka deklaruar se është i zhgënjyer me ecurinë e negociatave.

Pas zbulimit të marrëveshjes së propozuar në fund të shtatorit 2022, Dushan Janjiq nga Forumi i Beogradit për Marrëdhëniet Etnike deklaroi se marrëveshja ka të bëjë me "vendosjen e dialogut ekskluzivisht në nivel politik", ndërsa Bodo Weber, gazetar dhe analist politik, deklaroi se marrëveshja "mund të ndryshojë rrjedhën e dialogut", por ai gjithashtu vlerësoi se "Kosova dhe Serbia janë ende larg një marrëveshjeje përfundimtare". Milorad Dodik, presidenti i Republika Srpska, deklaroi se Republika Srpska, një entitet i Bosnjës dhe Hercegovinës, është "gati të ndihmojë popullin serb në Kosovë, edhe përtej kapacitetit të saj". Weber e përshkroi dorëheqjen masive të serbëve të Kosovës nga institucionet e Kosovës si "krizë si pasojë e mungesës de fakto të negociatave". Konrad Clewing, një ekspert për Institutin Leibniz për Kërkimet e Evropës Lindore dhe Juglindore, deklaroi se dorëheqja masive mund të krijojë "pasoja të mëdha".

Pas njoftimit se Serbia do të konsideronte dislokimin e 1000 forcave ushtarake serbe në Kosovë, *Deutsche Welle* deklaroi se kërkesa për vendosje është e mundur sipas Rezolutës 1244, megjithëse vëzhguesit vunë në dukje se dislokimi do të ishte "i kotë sepse do të çonte në një konfrontim të drejtpërdrejtë me njësitë policore dhe ushtarake ndërkombëtare të stacionuara në Kosovë”. *Radio Evropa e Lirë* deklaroi se sipas Rezolutës 1244, personeli serb mund të kthehej dhe të kryente funksione të caktuara në Kosovë, megjithëse këto funksione përfshijnë vetëm lidhjen me misionin civil ndërkombëtar dhe praninë ndërkombëtare të sigurisë, pastrimin e fushave të minuara, mbajtjen e pranisë në objektet e trashëgimisë kulturore serbe dhe në vendkalimet kryesore kufitare. Analistët deklaruan gjithashtu se kërkesa me shumë mundësi do të refuzohej. Boris Tadiq, ish-presidenti i Serbisë, kritikoi qeverinë e Serbisë dhe deklaroi se Petkoviç dhe Brnabiq "mashtruan opinionin", ndërsa Momir Stojanoviç, ish-kreu i Agjencisë së Sigurisë Ushtarake, tha se kthimi i forcave serbe në Kosovë "është i pamundur". Rama e cilësoi atë si një “lëvizje surreale”. Janjić deklaroi se "nuk është e paligjshme të merret parasysh ta bësh këtë" por se "në këtë rast nuk është e dëshirueshme", ndërsa Ivo Visković, diplomat dhe ish-profesor në Fakultetin e Shkencave Politike në Universitetin e Beogradit, deklaroi se "tani është koha kur diplomacia duhet të funksionojë”. Përveç kësaj, Shtetet e Bashkuara dhe Peter Stano, zëdhënësi i Bashkimit Evropian, kërkuan uljen e tensionit.

## Shiko edhe 
* Konflikti doganor mes Kosovës dhe Serbisë (2011–2013)
* Drejtoria Koordinuese Serbe

## Referime