Çaykur Rizespor

**Çaykur Rizespor Kulübü** është një klub futbolli profesionist turk me seli në Rize, një qytet në bregun lindor të Detit të Zi. Ekipi garon në Süper Lig, niveli më i lartë i futbollit turk. Klubi u themelua fillimisht më 19 maj 1953, me ngjyrat e tij fillestare që ishin jeshile dhe e verdhë, duke simbolizuar lidhjen e rajonit me prodhimin e çajit dhe agrumeve. Më vonë ngjyrat ndryshuan në jeshile dhe blu.

Në vitin 1968, Rizespor u bashkua me dy klube të tjera lokale, Fener Gençlik dhe Güneşspor, gjë që çoi në një riorganizim të klubit dhe miratimin e ngjyrave jeshile dhe blu si ngjyrat e tij zyrtare, jeshilja përfaqëson kodrat e harlisura të Rize-s dhe bluja simbolizon Detin e Zi. Klubi i ka ruajtur këto ngjyra që atëherë.

Që nga viti 1990, Rizespor është sponsorizuar nga kompania shtetërore turke e çajit Çaykur, gjë që çoi në ndryshimin zyrtar të emrit në Çaykur Rizespor Kulübü. Ky partneritet ndikoi gjithashtu në identitetin vizual të klubit, ku gjetja e çajit u bë elementi qendror i stemës së klubit.

Çaykur Rizespor i zhvillon ndeshjet e tij si vendas në Rize City Stadium, një strukturë moderne e vendosur pranë bregdetit, e cila ofron pamje piktoreske dhe një atmosferë vibrante. Klubi është i njohur për tifozerinë e tij pasionante lokale dhe rolin e tij të rëndësishëm në përfaqësimin e rajonit të Detit të Zi në futbollin turk.

## Historia 
### Origjina e futbollit në Rize (1919–1924) 
Futbolli modern në qytet i paraprin Çaykur Rizespor-it dhe u rrit nga dy klube lagjesh të formuara menjëherë pas Luftës së Parë Botërore. **Rize İdman Yurdu** ishte klubi i parë sportiv i organizuar në Rize. Ai u themelua nga të rinjtë lokalë që ende po rimëkëmbeshin nga vitet e luftës dhe u përurua zyrtarisht në përvjetorin e parë të çlirimit të qytetit nga pushtimi.

Udhëzimet nga zyrtarët si **Suphi Bey** (atëherë me shërbim në Rize) dhe oficeri i lartë i sigurisë **İsmail Kentay** ndihmuan grupin të siguronte një seli të vogël me dy dhoma pranë ndërtesës së Bashkisë së Rizes. Përveç futbollit dhe gjimnastikës, klubi mbante një degë muzike që më vonë evoluoi në Bandën e Qytetit të Rizes; instrumentet u dhuruan nga deputeti **Süleyman Sudi Sofoğlu**, anëtar i Parlamentit për Lazistan.

Një klub i dytë, **Şark İdman Ocağı**, filloi aktivitetet më 25 qershor 1923 nga vendi i njohur si *Barış Oteli*. Këshilli i tij themelues përfshinte Ali Kemal Kavrakoğlu, Rıfkı Tuzcuoğlu, İshak Turnaoğlu, Hamdullah Şadoğlu, Hasan Biber, Riyazi Diren dhe Kamil Karadeniz. Pavarësisht klimës shoqërore konservatore të qytetit në atë kohë, Şark İdman Ocağı krijoi shpejt një ndjekje besnike dhe u bë një pikë qendrore për kulturën sportive në rritje të Rizes.

Rivaliteti mes dy klubeve prodhoi derbit e parë të rregullt të qytetit. Regjistrimet e shtypit të kohës shënojnë një takim të hershëm më 7 nëntor 1923, kur Şark İdman Ocağı mundi Rize İdman Yurdu me rezultatin 1–0; arbitri ishte Kapiten **İsmet Bey** i Regjimentit të 7-të, atëherë i vendosur në Rize. Këto ekipe komuniteti hodhën bazat organizative dhe kulturore nga të cilat doli më vonë struktura profesionale e qytetit dhe përfundimisht Çaykur Rizespor.

Në vitet e para, **Şark İdman Ocağı** dhe **Rize İdman Yurdu** i dhanë formë lojës së qytetit dhe rivalitetit të parë lokal. Raportet e kohës tregojnë takime të rregullta midis palëve dhe udhëtime ekspozite në qendrat fqinje të futbollit si Trabzon dhe Samsun, duke ndihmuar në përhapjen e sportit përgjatë bregdetit lindor të Detit të Zi.

Përveç futbollit, të dyja shoqatat promovuan gjimnastikën dhe edukimin fizik të përgjithshëm. Şark İdman Ocağı i mbajti aktivitetet e tij për rreth dy vjet, ndërsa Rize İdman Yurdu evoluoi përmes disa fazave të riorganizimit dhe më vonë shërbeu si platformë për strukturat e mëvonshme të klubeve të qytetit (përfshirë atë që do të bëhej **Rize Fener Gençlik Kulübü**), duke ruajtur kështu vazhdimësinë futbollistike që çoi përfundimisht në themelimin e Çaykur Rizespor.

### Themeli 
Rizespor u themelua në Rize më 19 maj 1953, në 34-vjetorin e Ditës së Pavarësisë, "për të rritur aftësitë fizike dhe kulturore të rinisë lokale". Komiteti themelues përfshinte Yakup Temizel, Atıf Taviloğlu, Bilsel, Yaşar Tümbeçkioğlu dhe Muharrem Kürkçü; Yaşar Dömekçioğlu shërbeu si presidenti i parë. Ngjyrat origjinale të klubit ishin e verdha dhe jeshilja: "e verdha" për portokallet dhe limonët që atëherë ishin të bollshëm në qytet, dhe "jeshilja" (e gjelbra) që simbolizonte çajin, i cili mbetet emblema e Rize-s sot.

Nga viti 1953 deri në vitin 1968 ekipi garoi si amator. Në vitin 1968, një statut i rishikuar solli statusin profesional përmes një bashkimi me Rize Güneşspor, Rizegücü dhe Fener Gençlik; klubi i ristrukturuar miratoi ngjyrat blu-jeshile (mavi-yeşil) për të pasqyruar Detin e Zi dhe fushat e çajit, dhe u pranua në TFF 2. Lig.

Në fushatën e tyre të parë profesionale, Rizespor humbi promovimin pas një vendimi disiplinor që i dha një fitore 3–0 në tavolinë Sivasspor-it dhe i hoqi dy pikë Rizespor-it, me Tarsus İdman Yurdu që u promovua në vend të tyre. Pas një kthimi të shkurtër në rangjet amatore, ata fituan TFF 2. Lig në vitet 1978–79 dhe arritën promovimin e parë të klubit në TFF 1. Lig.

### Historia e fundit 
Më 9 shkurt 1991, një asamble e jashtëzakonshme e përgjithshme miratoi një bashkim me kompaninë shtetërore të çajit Çaykur, pas së cilës seksioni i futbollit profesionist vazhdoi si **“Çaykur Rizespor”**.

Rizespor ra nga Süper Lig në sezonin 2001–02, por u rikthye menjëherë në tentativën e parë sezonin vijues përmes TFF First League (atëherë 1. Lig). Ata qëndruan në nivelin më të lartë deri në 2003–04, por ranë sërish në fund të sezonit 2007–08.

Midis viteve 2008 dhe 2013, klubi garoi në Ligën e Parë, duke përfunduar si nënkampion në 2012–13 për të siguruar rikthimin në Süper Lig pas pesë sezonesh mungesë. Rënia pasoi në 2016–17, por Rizespor menjëherë fitoi titullin e Ligës së Parë 2017–18 dhe u rikthye sërish në elitë.

Më 13 qershor 2023, klubi emëroi İlhan Palut si trajner kryesor pas largimit të Bülent Korkmaz. Sezoni i parë i Palut (2023–24) përfundoi me një vend të 9-të me 50 pikë, rezultati më i mirë i klubit në Süper Lig që nga sezoni 2018–19.

Përveç futbollit, në shkurt 2015 klubi njoftoi një program shumë-degësh duke shtuar futbollin e femrave dhe 19 disiplina të tjera (përfshirë basketbollin, hendbollin, volejbollin, kanotazhin dhe atletikën) në strukturën e tij si pjesë e një strategjie më të gjerë komunitare.

## Rivalitetet 
Rivaliteti kryesor i Rizespor-it është me Trabzonspor-in, dhe takimet midis palëve zakonisht cilësohen në shtypin turk si **Karadeniz derbisi** (derbi i Detit të Zi). Ky ballafaqim bazohet në afërsinë gjeografike në bregdetin lindor të Detit të Zi, takimet e rregullta ligore që nga vitet 1970 dhe mbështetjen e madhe të tifozëve udhëtues përgjatë autostradës bregdetare.

Një rivalitet i dytë tradicional lidh Rizespor-in me Giresunspor-in dhe shpesh referohet si **Doğu Karadeniz derbisi** (Derbi i Detit të Zi Lindor). Dy fqinjët bregdetarë kanë kontestuar promovimet dhe rëniet në epokat e Ligës së Parë dhe të Dytë.

## Stadiumi 
Për pjesën më të madhe të historisë së tyre profesionale, Rizespor luajti në stadiumin e vjetër Rize Atatürk Stadium, një fushë kompakte buzë detit, afër qendrës së qytetit. I hapur në vitet 1950, ai shërbeu si shtëpia e klubit deri në fund të viteve 2000, kur u mbyll si pjesë e një skeme më të gjerë të rinovimit urban.

Që nga sezoni 2009–10, klubi ka pritur ndeshjet si vendas në stadiumin e ri Rize City Stadium në periferinë perëndimore të qytetit. Stadiumi u përurua më 12 gusht 2009 me një ndeshje hapëse kundër Fenerbahçe-s. Stadiumi me të gjitha vendet ulur ka një kapacitet prej rreth 15,500 spektatorësh, zona moderne mikpritjeje dhe mbulim të plotë me çati.

Në vitin 2015, të drejtat e emrit të impiantit u blenë nga prodhuesi shtetëror i çajit ÇAYKUR dhe që atëherë stadiumi njihet si **Çaykur Didi Stadyumu** në publikimet e ligës.

## Lojtarët 
### Skuadra aktuale
### Në huazim
## Referime