Pierre-Auguste Renoir

**Pierre-Auguste Renoir** (shqiptimi: *Pjerë Ogystë Rënuar*) (25 shkurt 1841 – 3 dhjetor 1919) ishte një artist francez i cili ishte një piktor kryesor në zhvillimin e stilit Impressionist. Si celebrator e bukurisë dhe sensualitetit sidomos femëror, është thënë se "Renoir është përfaqësuesi i fundit i një tradite e cila shkon direkt nga Rubensi të Watteau.

Pierre-Auguste ishte babai i aktorit Pierre Renoir (1885–1952), regjisorit Jean Renoir (1894]]–1979) dhe artistit qeramik Claude Renoir (1901–1969). Ai është gjithashtu gjyshi i regjisorit Claude Renoir (1913–1993), i biri i Pierre.

## Biografia 
Pierre-Auguste Renoir ka lindur në Limoges, Haute-Vjenë,Francë, fëmija i një familjeje të klasës punëtore. Si një djalë, ai ka punuar në një fabrikë prej porcelani, ku talentin e tij duke çuar në atë që të zgjedhur për të pikturuar harton në Kinë gjobë. [2] Ai gjithashtu pikturuar perdet për misionarët e huaj dhe dekorata për tifozët para se ai u regjistrua në shkollën e artit. [3] gjatë këtyre viteve të hershme, ai i vizitoi shpesh Luvrit për të studiuar piktorëve francez master.

Në vitin 1862, ai filloi studimin e artit sipas Charles Gleyre në Paris. Atje ai u takua Alfred Sisley, Frédéric Bazille, dhe Claude Monet. [4] Në disa raste gjatë viteve 1860, ai nuk kishte para të mjaftueshme për të blerë bojë. Edhe pse Renoir parë filloi piktura ekspozuar në Sallonin e Parisit në vitin 1864,[5] njohjen nuk kanë ardhur edhe për dhjetë vjet, për shkak, pjesërisht, për të trazirave të Luftës Franko-Prusiane.

Në vitin 1874, miqësia dhjetë-vjeçare me Jules Le Coeur dhe familjen e tij përfundoi,[7] dhe Renoir humbi jo vetëm mbështetjen e të vlefshme të fituara nga shoqata, por një pritje bujare për të qëndruar në pronën e tyre pranë Fontainebleau dhe pyjet e saj skenike. Kjo humbje e një lokacioni pikturor të preferuar rezultoi në një ndryshim të dallueshëm të subjekteve.

Renoir përvojë brohorit e tij fillestare, kur gjashtë nga pikturat e tij ishin të varura në ekspozitën e parë Impressionist në vitin 1874. Në të njëjtin vit, dy nga veprat e tij ishin treguar me Durand-Ruel në Londër.

Në vitin 1881, ai udhëtoi për në Algjeri, një vend që ai të lidhur me Eugène Delacroix,[8] pastaj në Madrid, për të parë punën e Diego Velázquez. Pas kësaj, ai udhëtoi për në Itali, për të parë kryeveprat e Ticianit në Firence dhe pikturat e Rafaelos në Romë. Më 15 janar 1882, Renoir u takua me kompozitorin Richard Wagner në shtëpinë e tij në Palermo, Siçili. Renoir do të pikturonte portretin e Wagner-it në vetëm tridhjetë e pesë minuta. Në të njëjtin vit, Renoir shkoi me pushime për gjashtë javë në Algjeri, pas kontraktimit të pneumonisë, e cila ia dëmtoi përgjithmonë sistemin e tij të frymëmarrjes.

Në vitin 1883, ai kaloi verën në Guernsey, duke krijuar pesëmbëdhjetë pikturat në pak më shumë se një muaj. Shumica e këtyre Huet Moulin funksion, një gjirin e Shën Martinit, Guernsey. Guernsey është një nga Ishujt e Kanalit në Kanalin e La Manshit, dhe ajo ka një peizazh të ndryshme që përfshin plazhet, shkëmbinjtë dhe gjiret. Këto piktura janë subjekt i një sërë të pullave postare përkujtimore të lëshuar nga rreth i ndihmës-sherifit të Guernsey në vitin 1983.

Ndërkohë që jetojnë dhe punojnë në Montmartre, Renoir punësoi Valadon Suzanne si model, i cili përbën për të (u larë, 1885-87; Dance në Bougival, 1883) [10] dhe shumë prej piktorëve të tij duke studiuar teknikat e tyre, në fund ajo u bë një nga piktorët kryesor i ditës.

Në vitin 1887, vit kur u festua jubileu i artë i mbretëreshës Viktoria, dhe me kërkesën e shokut të mbretëreshës, Phillip Richbourg, ai dhuroi një katalog me disa "piktura impresioniste franceze" si shenjë e besnikërisë së tij.

Në vitin 1890, ai u martua me Aline Victorine Charigot, me të cilën, së bashku me një numër shokësh të artistit, kishte shërbyer tashmë si një model për Le canotiers Déjeuner des (Drekë të Partisë Boating, 1881), dhe me të cilin ai tashmë kishte një fëmijë, Pierre, në vitin 1885.[9] pas martesës së tij, Renoir pikturuar shumë skena e gruas së tij dhe jetën e përditshme të familjes, duke përfshirë fëmijët e tyre dhe infermiere të tyre, kushëriri Aline e Gabrielle RENARD. Renoirs kishte tre djem, njëri prej të cilëve, Jean, u bë një regjisor të përmendet dhe një tjetër, Pierre, u bë një fazë dhe aktor i filmit.

## Vitet e Fundit 
Rreth vitit 1892, Renoir zhvilluar artrit reumatoid. Në vitin 1907, ai u transferua në klimën e ngrohtë të "Les Collettes", një fermë në Cagnes-sur-Mer, në afërsi të bregdetit të Mesdheut. [11] Renoir pikturuar gjatë njëzet viteve të fundit të jetës së tij, edhe kur artrit kufizuar e tij lëvizjes, dhe ai ishte i lidhur me rrota. Ai zhvilluar deformime progresive në duart e tij dhe ankylosis e shpatullën e tij të djathtë, duke kërkuar atë për të përshtatur teknikën e tij pikturë. Ajo ka qenë shpesh raportuar se në fazat e avancuara të artritit tij, ai pikturuar nga të paturit e një furçë të ngjitur në gishtat e tij të paralizuar, [12], por kjo është e gabuar, Renoir mbeti në gjendje të kuptojnë një furçë, edhe pse ai kërkohet një asistent në vendin e tij në dorën e tij. [13] duke i dhënë duart e tij me zakonshëm, e dukshme në fotografi fund e artistit, shërbeu për të parandaluar acarim të lëkurës.

Gjatë kësaj periudhe, ai ka krijuar skulptura duke bashkëpunuar me një artist i ri, Richard Guino, i cili ka punuar balta. Renoir përdorur edhe një kanavacë të lëviz, apo roll foto, për të lehtësuar punon pikturë e madhe me lëvizshmëri të kufizuar e tij të përbashkët.

## Vdekja 
Në vitin 1919, Renoir vizitoi Luvrin për të parë pikturat e tij varur me ato të mjeshtrave të vjetër. Ai vdiq në fshatin Cagnes-sur-Mer, Provence-Alpes-Côte d'Azur, më 3 dhjetor vdiq në Paris.

## Galeri pikturash 
### Portrete dhe peizazhe

File:Romaine Lacaux, by Pierre-Auguste Renoir, Cleveland Museum of Art, 1942.1065.jpg|*Portreti i Romaine Lacaux*, 1864, Cleveland Museum of Art
File:Pierre-Auguste Renoir - Spring Bouquet - 1943.277 - Fogg Museum.jpg|*Buqetë pranverore*, 1866, Fogg Museum, Cambridge. 
File:Dans la forêt de Fontainebleau 1866.jpg|*Dans la forêt de Fontainebleau*, 1866, Private Collection. 
File:Lise Sewing - 1866.jpg|*Lise duke qepur*, 1866, Dallas Museum of Art
File:Auguste Renoir - La Grenouillère - Google Art Project.jpg|*La Grenouillère*, 1868, Nationalmuseum, Stockholm
File:Pierre-Auguste Renoir 110.jpg|*Portret i Alfred Sisley*, 1868, Foundation E. G. Bührle, Zyrih
File:Auguste Renoir - En été - La bohémienne - Google Art Project.jpg|*Në verë (En été)*, 1868, Alte Nationalgalerie, Berlin
File:Pont-Neuf (1872) - Pierre-Auguste Renoir (National Gallery of Art, Washington D.C.).jpg|*Pont-Neuf*, 1872, National Gallery of Art, Washington, D.C.
File:La Loge de P.-A. Renoir (Fondation Vuitton, Paris) (46499625955).jpg|*La Loge *, 1874, The Courtauld Institute of Art, London
File:Pierre-Auguste Renoir, Danseuse.jpg|*Balerina*, 1874, National Gallery of Art, Washington, D.C.
File:Renoirgarden.jpg|*Gruaja me një parasol në një kopësht*, 1875, Thyssen-Bornemisza Museum, Madrid
File:Pierre August Renoir, Claude Monet Reading.jpg|*Portret i Claude Monet duke lexuar*,  1875, Musée Marmottan Monet, Paris, Francë
File:Les Grands Boulevards - Renoir - 1875 - NG.jpg|*The Grands Boulevards*, 1875, Philadelphia Museum of Art
File:Auguste Renoir - A Girl with a Watering Can - Google Art Project.jpg|*Një vajzë me kanë me ujë*, 1876, National Gallery of Art, Washington, D.C.
File:Eugène Murer (Hyacinthe-Eugène Meunier, 1841–1906) MET DT1882.jpg|*Portret i Eugène Murer*, 1876, Metropolitan Museum of Art, Nju Jork 
File:Pierre-Auguste Renoir - La Promenade - Google Art Project.jpg|*Nëna dhe fëmijët*, 1876, Frick Collection, Nju Jork
File:Pierre-Auguste Renoir 096.jpg|*Portret e Jeanne Samary*, 1877, Pushkin Museum, Moskë
File:Renoir - Madame Georges Charpentier et ses enfants.jpg|*Madamë Charpentier dhe fëmijët e saj*, 1878, Metropolitan Museum of Art, Nju Jork
File:Campo de trigo.jpg|*Fusha me grurë*, 1879, Thyssen-Bornemisza Museum, Madrid
File:La Yole - The Skiff - Renoir.jpg|Pierre-Auguste Renoir, *Duke lundruar me varkë në Senë (La Yole)*,  1879, National Gallery, Londër
File:Pierre-Auguste Renoir - By the Water.jpg|*Buzë ujit*, 1880, Art Institute of Chicago, Çikago, Illinois
File:Pierre-Auguste Renoir, The Umbrellas, ca. 1881-86.jpg|*Ombrellat*,  1880–1886, National Gallery, Londër
File:Renoir Девушки в черном.jpg|*Gratë e reja në të zeza*,  1880–1882, Pushkin Museum, Moskë 
File:Renoir Mlles Cahen d Anvers.jpg|*Rozë dhe Blu* duke paraqitur Alice dhe Elisabeth Cahen d'Anvers, 1881, São Paulo Museum of Art, São Paulo
File:Pierre Auguste Renoir - The Piazza San Marco, Venice - Google Art Project.jpg|*Piazza San Marco, Venecie*, 1881, Minneapolis Institute of Art
File:Pierre-Auguste Renoir - Jeanne Henriot.jpg|*Fillette au chapeau bleu*, 1881, (Jane Henriot), private collection
File:Pierre-Auguste Renoir 107.jpg|*Portreti i Charles dhe Georges Durand-Ruel*, 1882
File:Dance-At-Bougival.jpg|*Kërcimi në Bougival*, 1882–1883, (gruaja majtas është piktorja Suzanne Valadon), Boston Museum of Fine Arts
File:Pierre Auguste Renoir - Country Dance - Google Art Project.jpg|*Kërcimi në Fshat* (*Aline Charigot dhe Paul Lhote*), 1883, Musée d'Orsay, Paris
File:Pierre-Auguste Renoir 019.jpg|*Kërcimi në Qytet*, 1883, Musée d'Orsay, Paris
File:Pierre-Auguste Renoir - Children on the Seashore, Guernsey (Enfants au bord de la mer à Guernesey) - BF10 - Barnes Foundation.jpg|*Fëmijë në Plazh në Guernsey,* 1883, Barnes Foundation, Filadelfia
File:Pierre-Auguste Renoir - Sailor Boy (Portrait of Robert Nunès) - BF325 - Barnes Foundation.jpg|''Jeune garçon sur la plage d'Yport*, 1883, Barnes Foundation, Filadelfia
File:Girl with a Hoop.JPG|*Vajza me një Rreth*, 1885, National Gallery of Art, Washington, D.C.
File:Pierre-Auguste Renoir - Suzanne Valadon - La Natte - Girl Braiding Her Hair.jpg|*Vajza duke bërë flokët gërshet (Suzanne Valadon)*, 1885, Langmatt Museum, Baden
File:Still Life with Flowers and Prickly Pears MET DP257756.jpg|*Natyrë e Qetë me lule dhe fiq indie*, 1885, Metropolitan Museum of Art, Nju Jork
File:Pierre Auguste Renoir - Portrait of Mme. Paulin - Google Art Project.jpg|*Portreti i madame Paulin*,  1885–1890, Israel Museum, Jerusalem
File:Pierre Auguste Renoir - Paysage à La Roche-Guyon.jpg|*Paysage à La Roche-Guyon*,  1887, Pérez Simón Collection, Meksiko Siti
File:Auguste Renoir - Julie Manet - Google Art ProjectFXD.jpg|*Julie Manet me macen,'' 1887, Musée d'Orsay, Paris
File:Pierre-Auguste Renoir - Jeune fille au ruban bleu.jpg|*Gruaja e re me një gjerdan blu*, [1888]], Museum of Fine Arts of Lyon
File:Two Girls Reading LACMA M.68.46.1.jpg|*Vajzat duke lexuar*,  1890–1891, LACMA, Los Angeles
File:Renoir - Jeune fille se peignant (La Toilette), 1894.jpg|*Vajza me flokë të kuq*, 1894, Private Collection
File:Pierre-Auguste Renoir - Christine Lerolle brodant.jpg|*Christine Lerolle duke qëndisur*, 1895, Columbus Museum of Art 
File:Gabrielle et Jean, by Pierre-Auguste Renoir, from C2RMF cropped.jpg|*Gabrielle Renard dhe i mituri Jean Renoir*, 1895, Musée de l'Orangerie, Paris
File:Renoir - The guitar player, c. 1896.jpg|*Luajtësja me kitarë*, 1896, National Gallery of Victoria, Melbourne
File:Pierre-Auguste Renoir - The Artist's Family (La Famille de l'artiste) - BF819 - Barnes Foundation.jpg|*Familja e artistit*, 1896, Barnes Foundation, Filadelfia
File:Pierre-Auguste Renoir 042.jpg|*Gabrielle me bluzë të hapur*, 1907, Tehran Museum of Contemporary Art
File:Pierre-Auguste Renoir 106.jpg|*Portreti i Ambroise Vollard*, 1908, Courtauld Institute of Art, Londër
File:Pierre-Auguste Renoir - Jean en tant que Chasseur (1910).jpg|*Portreti i Jean Renoir si gjahtar*, 1910, LACMA, Los Angeles
File:Pierre-Auguste Renoir 113.jpg|*Portreti i Paul Durand-Ruel*, 1910
File:The Farm at Les Collettes, Cagnes MET DT215205.jpg|*Ferma në Les Collettes, Cagnes*, 1908–1914, Metropolitan Museum of Art, Nju Jork
File:Pierre-Auguste Renoir - Vera Sergine Renoir.jpg|*Portreti i Vera Sergine Renoir*, 1918, Botero Museum, Bogotá

### Auto-portrete

File:Pierre-Auguste Renoir - Autoportrait, 1875.jpg|*Auto-portret*, 1875
File:Renoir, Pierre-Auguste - Self-portrait - Harvard Art Museums.Fogg Museum.jpg|*Auto-portret*, 1876
File:Renoir Self-Portrait 1910.jpg|*Auto-portret*, 1910
File:Pierre-Auguste Renoir - Autoportrait 5.JPG|*Auto-portret*, 1910

### Nudo

File:Pierre-Auguste Renoir 020.jpg|*Diana*, 1867, National Gallery of Art, Washington, D.C.
File:Pierre-Auguste Renoir - Torse, effet de soleil.jpg|*Nudo në diell*, 1875, Musée d'Orsay, Paris
File:Femme Nue dans un Paysage, by Pierre-Auguste Renoir, from C2RMF cropped.jpg|*Vajza e ulur*, 1883
File:The river (Le Fleuve) - Renoir - 1885.jpg|*Lumi (Le Fleuve)*, 1885
File:Pierre-Auguste Renoir, French - The Large Bathers - Google Art Project.jpg|*Les Grandes Baigneuses*, 1887, Philadelphia Museum of Art
File:1887, Renoir, Nu Dans un Paysage.jpg|*Nudo në një peizazh*, 1887, Princeton University Art Museum
File:Pierre-Auguste Renoir - Trois Baigneuses au crabe.jpg|*Tre Plazhistet*, 1895, Cleveland Museum of Art, Cleveland, Ohio
File:Renoir's Nude.jpg|*Nudo*, National Museum of Serbia, Beograd
File:Renoir18.jpg|*Pas larjes*, 1910, Barnes Foundation, Filadelfia
File:Pierre-Auguste Renoir 030.jpg|*Gruaja në Pus*, 1910
File:Pierre-Auguste Renoir - Baigneuse assise s'essuyant une jambe.jpg|*Plazhiste e ulur duke tharë këmbën*, 1914, Musée de l'Orangerie, Paris
File:Bathing Women (Auguste Renoir) - Nationalmuseum - 19163.tif|*Plazhistet*, 1916, National Museum, Stockholm
File:Pierre Auguste Renoir Les baigneuses.jpg|*Plazhistet*, 1918, Barnes Foundation, Filadelfia

## Shiko edhe
* Klod Monet
* Jean Auguste Dominique Ingres
* Eugène Delacroix
* Paul Cézanne
* Gustave Courbet
* Nicolas Poussin