open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Wrs

**Andrei-Ionuț Ursu** (i lindur më 16 janar 1993), i njohur profesionalisht si **Wrs**, është një këngëtar dhe kërcimtar rumun. Para se ta fillonte karrierën e tij si artist, ai punoi si kërcimtar për artistë të famshëm si Inna, Antonia ose Carla's Dreams dhe ishte pjesë e baletit Pro TV në shfaqje si *Vocea României* dhe *Românii au talent*. Në janar 2020, ai nënshkroi me Global Records dhe filloi projektin muzikor elektro-pop me emrin skenik Wrs.

## Jeta dhe karriera 
Andrei-Ionuț Ursu lindi në Buzau, Rumani, më 16 janar 1993. Ai filloi të kërcejë në moshën 12-vjeçare sepse u inkurajua nga prindërit e tij, valltarë të muzikës popullore.

Në vitin 2015 ai filloi karrierën e tij muzikore në grupin e djemve *Shot*. Pas dy vjetësh, ai u largua nga projekti, u transferua në Londër dhe filloi të kompozonte muzikë.

Wrs debutoi në janar 2020 me këngën "Why".

Në shkurt 2022, Wrs publikoi këngën "Llámame", me të cilën ai përfaqësoi Rumaninë në Festivalin Evropian të Këngës 2022.

## Diskografia 
### Shfaqje të zgjeruara 
### Këngë teke 
#### Si artist kryesor 
## Referime 
## Lidhje të jashtme
Guri i Rozetës

**Guri i Rosetës – çelësi për të deshifruar mbishkrimet egjiptiane**

Guri i Rozetës është një gur i rrafshët granodioriti me mbishkrim, i gjetur në 1799, i mbishkruar me tre përkthime të një dekreti lëshuar në Memfis, Egjipt në vitin 196 pr.e.s gjatë dinastisë ptolemeike në emër të mbretit Ptolemeu V. Tekstet në fillim dhe në mes janë në gjuhën e lashtë egjiptiane duke përdorur, përkatësisht, shkrimin me hieroglife dhe atë popullor (demotik), ndërsa teksti poshtë është në gjuhën e lashtë greke. Meqënëse dekreti ka vetëm ndryshime të vogla midis tre versioneve (përkthimeve), Guri i Rozetës rezultoi të ishte çelësi për të deshifruar hieroglifet egjiptiane.
parapamje|*Guri i Rozetës.* Muzeu Britanik
Guri, i skalitur në granodiorit të zi gjatë periudhës helenistike, fillimisht mendohet të ketë qënë ekspozuar brenda një tempulli, mundësisht pranë qytetit Sais. Ndoshta ishte lëvizur gjatë periudhës së hershme kristiane apo asaj mesjetare, dhe ishte përdorur përfundimisht si material ndërtimi në ndërtimin e Fort Julien-it pranë qytetit të Rashidit (Rozetës) në Deltën e Nilit. Ky gur u rizbulua aty në korrik të vitit 1799 nga një ushtar francez gjatë ekspeditës napoleonike ushtarake në Egjipt. Ishte teksti i parë dygjuhësor i lashtë egjiptian i rigjetur në kohët moderne, dhe ka shkaktuar interes të gjerë publik me potencialin për të deshifruar gjuhën e papërkthyer më parë të hieroglifeve. Kopje litografike dhe suvaje nisën të qarkullonin në muzeumet dhe te studiuesit europianë. Ndërkohë, trupat britanike mundën francezët në Egjipt në 1801, dhe guri origjinal u zotërua nga britanikët ku sot ndodhet në Londër i ekspozuar për publikun brenda një muzeumi,që prej vitit 1802, dhe është një nga objektet më të vizituara aty.

Studimi i dekretit nisi tashmë të zbatohej kur përkthimi i parë i plotë i tekstit grek u shfaq në 1803. Mirëpo, u deshën 20 vjet para se përkthimi i shkrimeve egjiptiane të prezantohej nga Jean-François Champollion në Paris në 1822; u desh një kohë e gjatë para se studiuesit të ishin në gjendje të lexonin mbishkrime dhe literaturë të hershme egjiptiane në mënyrë të sigurtë.

Dy kopje të tjera të të njëjtit dekret u zbuluan më vonë, si dhe shumë mbishkrime të ngjashme dygjuhësh apo tregjuhësh të njohura tashmë. Pra, Guri i Rozetës nuk është më unik, por ishte çelësi kryesor për të kuptuar sot literaturën dhe qytetërimin e lashtë egjiptian.

**Referime**
Krk (ishull)

djathtas|parapamje|Ishulli Krk
[parapamje| Qyteti [Krk]]
**Krk** është një ishull kroat në detin Adriatik verior, i vendosur afër Rijekës në Gjirin e Kvarnerit dhe pjesë e qarkut Primorje-Gorski Kotar . Krk është i lidhur me Cres-in si ishulli më i madh i Adriatikut, në varësi të metodologjisë së përdorur për të matur vijën bregdetare .  Krk është ishulli më i populluar në Adriatik, me shumë qytete dhe fshatra që përmbajnë një total prej 19,383 (2011) banorë.

## Historia 
Gjetjet arkeologjike tregojnë se ishulli ka qenë i banuar vazhdimisht që nga Neoliti, megjithëse shumë pak informacione dihen për njerëzit më të hershëm. Në periudhat e mëvonshme, burimet greke dhe latine i referohen *Κύριστα* ( greqishtja e lashtë ) ose *Curicta* ( latinisht ) si një nga ishujt Apsyrtidian ose Elektridian të mbajtur nga njerëzit e njohur si fise ilire Liburnë . Liburnët e quajtën ishullin "Curicum", emri i të cilit supozohet se i është dhënë ishullit nga banorët e tij origjinal. 

Në afërsi të Draga Bašćanska ka mbetje të vendbanimeve prehistorike, si dhe punime tokësore të epokës së bronzit dhe hekurit afër Malinskës, Dobrinjit, Vrbnikut dhe Bashkës .

Krk u vu nën sundimin romak pasi mposhtën liburnët.dhe fiset tjera ilire Qyteti Krk (Curicum) u bë një qytet me ligje italike, statusi i të cilit u zhvillua për t'i dhënë atij të drejtat e një komune. Asgjë nuk dihet për organizimet e brendshme të qytetit Krk gjatë kësaj kohe. Pranë manastirit të sotëm françeskan, janë gjetur mbetjet e banjave termale. Muret mbrojtëse të Curicum romak ishin ndër më të sigurtat nga të gjitha qytetet në Adriatikun Lindor të fortifikuara nga romakët. Puna për ndërtimin e tyre filloi gjatë Luftës Civile në Romë (50 p.e.s.) dhe ato u forcuan më tej në vitet 60 të shekullit II të e.s., për t'u mundësuar t'i bënin ballë sulmeve të Quadi dhe Marcamanni që në atë kohë kërcënonin Adriatikun. Jo shumë larg nga Krk në vitin 49 pes pati një betejë detare vendimtare midis Cezarit dhe Pompeut, e cila u përshkrua në mënyrë mbresëlënëse nga shkrimtari romak Lucan (39–65 e.s.) në veprën e tij *Pharsalia*.  Kur Perandoria u nda, Krk hyri nën Perandorinë Romake Lindore .

Muret e qytetit të Krk nuk mund t'i rezistonin sulmeve nga avarët (shekulli VII), por ndryshe nga Salona, Scardona dhe Aeona, jeta në Krk u kthye shpejt në normalitet dhe Krk funksionoi si një nga qytet-shtetet dalmate . Kroatët depërtuan në qytet në disa raste. Ata ruajtën shumë nga emrat romakë që gjetën atje dhe kështu thuhet se Krk ka një "dialekt mozaik". Pas Traktatit të Aachenit (812) i gjithë ishulli iu dorëzua Perandorisë Bizantine dhe u qeveris sipas normave të asaj Perandorie. Gjatë mbretërimit të perandorit Konstantin Porfirogenit (shek. X), Krk njihej si *Vekla*, varianti i romanizuar, i përdorur edhe nga venecianët, ishte *Veglia* . 

## Shih edhe 
* Krk
* Dalmacia
* Dalmacia romake

## Referime
Jusuf Gacaferri

**Jusuf Gacaferri** (korrik 1943 - 2003) ishte inxhinier i elektroteknikës dhe profesor universiteti.

U lind në Pejë në korrik 1943 ku ndjeki shkollimin. Studimet universitare i vijoi në Fakultetin e Elektroteknikës të Universitetit të Beogradit ku u diplomua më 1966. Studimet pasuniversitare i vijoi në Fakultetin e Elektroteknikës të Universitetit të Zagrebit ku më 1977 mbrojti temën e magjistraturës me titull “Teoria e gabimeve në programe dhe zgjidhja e tyre me ndihmën e kompjuterëve”. Në Universitetin e Prishtinës më 1997 mbrojti disertacionin e doktoratës me titull “Kontribut i analizës së urave transfomatorike”. 

Karrierën e filloi më 1966 në Ndërmarrjen e Elektroekonomisë në Prishtinë ku punoi deri më 1968. Më 1968 u zgjodh asistent dhe më pastaj ligjërues dhe docent në Fakultetin Teknik të Universitetit të Prishtinës, për lëndët Matjet elektrike dhe Makinat llogaritëse. Ushtroi funksione drejtuese në Fakultetin Teknik në Katedrën e elektroteknikës. Nga viti 1985 deri 1991 dhe 1999-2003 kaloi me punë primare në Elektroekonominë e Kosovës me detyrën e udhëheqësit dhe dispeçerit kryesor të bashkësisë punuese për eksploatim dhe udhëheqje të sistemit elektroenergjetik të Kosovës. 

Pasi ishte pjesë përbërëse nga fillet e Katedrës së Elektroteknikës nga mësimdhënia në Fakultetin e Elektroteknikës nuk u shkëput deri në fund të jetës. 

Është autor i tekstit universitar “Bazat e matjeve elektrike”, dhe i një sërë dispensave për studentët e Fakultetit të Elektroteknikës dhe i teksteve për shkollat e mesme profesionale. Është autor dhe bashkautor i artikujve në revista shkencore dhe përmbledhje studimesh brenda dhe jashtë vendit. 

## Referime 
* *Fjalor Enciklopedik i Kosovës I* (editor: Mehmet Kraja), Akademia e Shkencave dhe Arteve e Kosovës, Prishtinë, 2018, pp. 471-472.
Hidrocentrali i Vërtokut

**HEC i Vërtokut** është një hidrocentral që ndodhet në fshatin Vërtok të Komunës së Gostivarit, në veriperëndim të Maqedonisë së Veriut, i ndërtuar për të shfrytëzuar burimet ujore të pellgut të Radikës së sipërme (një degë e Drinës së Zezë ). Nga mesi i viteve 2010, ky është hidrocentrali më i fuqishëm i vendit.

## Përmbledhje 
Rezervuari i këtij stacioni derivativ u krijua nga diga e Mavrovës në lumin Mavrovska Reka (një degë e majtë e Radikës). Përveç kësaj, uji hyn në rezervuar nga vetë Radika: pas bifurkimit artificial, një pjesë e rrjedhës drejtohet në HEC Vërben (13 MW), nga ku ujërat e zeza hyjnë në liqenin Mavrovës. Ndërtimi i digës së Mavrovës filloi në vitin 1947 dhe përfundoi në vitin 1952. Lartësia e saj nga baza është 62 metra (nga sipërfaqja&nbsp;54 metra), gjatësia 210 metra. Për ndërtimin e digës është shpenzuar 0.8&nbsp;milion&nbsp;m 3 materiale, ndërsa u formua një rezervuar me vëllim 357&nbsp;milion&nbsp;m 3 . 

Nga Liqeni i Mavrovës, një tunel derivativ me gjatësi 6&nbsp;km të çon në lindje në luginën e sipërme të Vardarit, ku ndodhet motori i HEC-it të Vrutokut. Kështu, pavarësisht se Radika i përket pellgut të detit Adriatik, falë krijimit të hidrocentralit të Vërbenit.&nbsp;uji i tij arrin në detin Egje përmes sistemit të lumit Vardar. Skema e përshkruar e derivimit siguron një kokë prej 525 metrash, e cila përcaktoi zgjedhjen për stacionin e turbinave të tipit Pelton. Njësitë hidraulike të vendosura në motorin nëntokësor u vunë në punë në disa faza&nbsp;- një në 1957 dhe 1958 dhe dy të tjera në 1973. Forca e tyre totale ishte 150&nbsp;MW

Në fillim të viteve 2000, HEC-i i Vrutokut, së bashku me disa stacione të tjera në Maqedoni, hynë në një program rehabilitimi, falë të cilit kapaciteti i tij u rrit në 172 MW. Prodhimi vjetor i energjisë elektrike është 350&nbsp;milion&nbsp;kWh

Prodhimi i produkteve kryhet nëpërmjet linjës së energjisë, e cila funksionon me një tension prej 110&nbsp;kV     .

## Shih edhe 
* Liqeni i Mavrovës
* Komuna e Gostivarit

## Referime
Alfred Beleri

**Alfred (**Dhionisis**) Beleri** ka lindur në Himarë me 09 Gusht 1972, është aktivist publik për të drejtat e njeriut në Himarë dhe zv. President i Omonias 

## Karriera Akademike 
Beleri pasi kreu ciklin e ulët dhe atë mesme në Spile në vitin 1990, emigroi në shtetin fqinjë Greqinë ku fillimisht u sistemua në Zakintos e më pas në Athinë deri në dhjetor 93. Gjatë periudhës Janar – Korrik 94, Beleri transferohet në Qipro  për një kurs specializimi për gjuhën greke dhe impiantet termohidraulik e organizuar prej shoqates Panhimariote në ndihmë të shtetasave homogjen. Gjatë viteve 2005 – 2011 Beleri ka kryer arsimin e lartë pranë Universitetit Panteinon  të Athinës, Dega “Të drejtat europiane dhe ndërkombëtare”. Beleri është njohës shumë i mire gjuhëve të huaja; Shqiptare dhe Anglisht.

## Karriera Politike 
Angazhimi i tij në shërbim të komunitetit fillon në Zakynthos ku shumë herët zgjidhet anëtar i Komitetit Drejtues të Bashkim të Unionit të Himariotëve në Peloponezi dhe në ishujt Ionian  dhe më pas në Athinë në përfundim të specializimit rifillon aktivizimin në Unionin e Himarioteve ku rikthehet si anëtar i komitetit të përgjithshëm drejtues të organizatës Omonia. Nga viti 2006 – 2011 zgjidhet Sekretar i Përgjithshëm dhe President i Unionit të Himarioteve. Qe nga viti 2001 e në vazhdim Beleri, ka pasur një rol aktive në mbledhjen dhe organizimin e Himarioteve për të marrë pjesë masivisht në të gjitha proçeset zgjedhore në Himarë për Omonian dhe PBDNJ . Gjithashtu ai ka zhvilluar disa aktivitete politike dhe kulturorë si brenda dhe jashtë vendit lidhur me çështjen e mbrojtjës së të drejtave të banorëve në Himarë dhe tematikës së pronave. Pas kthimit të tij në vendlindje Himarë, në vitin 2014 ai propozohet dhe zgjidhet kryetar i degës lokale të Omonia dhe nga viti 2015 ai mban pozitën dhe si zv. President i Omonias.

Gjithashtu Beleri është një nga sipërmarrësit më të rëndësishem dhe më të vjetër në sektorin e hotelerise qysh para 20 viteve pasi ka dhëne një kontribut të vecantë në komunitetin e Himares duke ofruar jo vetëm shërbime por edhe duke punësuar qindra banorë të zonës pranë aktivitetet të tij private. Beleri është i martuar me Antonia Taton dhe kanë dy fëmijë Petron dhe Hermionin.

## Publikime 
* **20 Dhjetor 2022** – Intervistë në Report TV “Vizita e Mitsotakis në Himarë” 

* **22 Dhjetor 2022** – Interviste në News 24 “Kandidatë për 14 Maj” 

* **21 Tetor 2022** – Intervistë në EuroNews “Mesazhi i Ramës” 

* **17 Prill 2020** – Intervistë në Zonë e lirë “Ç’thuhet nga Athina” 

## Referime
Njëbrirëshi

parapamje|Gdhendje në dru e shekullit të 17-të e një njëbrirëshi,
**Njëbrirëshi** është një krijesë legjendare që është përshkruar që nga lashtësia si një bishë me një bri të vetëm të madh, me majë, spirale që del nga balli.

Në letërsinë dhe artin evropian, njëbrirëshi për mijëra vitet e fundit është përshkruar si një kafshë e bardhë e ngjashme me kalin ose dhinë me një bri të gjatë të drejtë me brazda spirale, thundra të ndarë dhe nganjëherë mjekër dhie. Në mesjetë dhe në Rilindje, ajo përshkruhej zakonisht si një krijesë jashtëzakonisht e egër pyjore, një simbol i pastërtisë dhe hirit, i cili mund të kapej vetëm nga një e virgjër. Në enciklopedi, briri i tij përshkruhej se kishte fuqinë për ta bërë ujin e helmuar të pijshëm dhe për të shëruar sëmundjet. Në kohët mesjetare dhe të Rilindjes, tufa e narvalit shitej ndonjëherë si një bri njëbrirësh.

Një lloj gjedhi njëbrirësh mendohet nga disa studiues se është përshkruar në vulat e qytetërimit të Luginës së Indusit të epokës së bronzit, interpretimi që mbetet i diskutueshëm. Një formë kuajsh e njëbrirëshi u përmend nga grekët e lashtë në rrëfimet e historisë natyrore nga shkrimtarë të ndryshëm, duke përfshirë Ctesias, Straboni, Plini i Riu, Aelian dhe Cosmas Indicopleustes. Bibla përshkruan gjithashtu një kafshë, re'em, të cilën disa përkthime e përkthejnë si njëbrirësh.

Njëbrirëshi vazhdon të mbajë një vend në kulturën popullore. Shpesh përdoret si simbol i fantazisë ose i rrallë.

## Shiko edhe 
* Mitologjia

## Referime
Kiara Tito

**Kiara Tito** (lindur më 18 janar 1996) është moderatore, aktore dhe modele shqiptare. 

## Biografia 
### Jeta e hershme 
Ajo ka lindur më 18 janar 1996 në Lushnjë, Pas kësaj, Tito mori pjesë në videoklipe të ndryshme dhe në evente të ndryshme në rolin e moderatores. Në vitin 2018, ajo konkurroi në çift me ambientalistin Sazan Guri në sezonin e pestë të garës së kërcimit *Dance With Me Albania* në TV Klan. Ajo filloi të moderojë një program të kirurgjisë plastike të quajtur *Doktor Plastik* në ABC News Albania, Në 2020 ajo ishte prezantuese e programit *Style Star* në ABC për dy sezone. 

### *Big Brother VIP Albania* 
Në vitin 2022 u ftua në sezonin e dytë të programit *Big Brother VIP Albania**,* ku takoi këngëtarin Luiz Ejlli. Me kalimin e kohës, Ejlli dhe Tito zhvilluan një marrëdhënie të ngushtë personale. Kjo marrëdhënie ishte shumë e hapur ndaj publikut, dhe në ditën 39 e zyrtarizoi Tito që ajo dhe Ejlli ishin çift në dashuri. Ajo u eliminua nga shtëpia *Big Brother* në ditën 92, duke u ndarë përkohësisht nga ai. Në natën e fundit të *Big Brother VIP Albania 2*, më 6 maj 2023, Tito kurorëzoi zyrtarisht në martesë lidhjen e saj me Luiz Ejllin në një ceremoni publike martesore në Bashkinë e Tiranës, që shoqëruar nga familjet e tyre dhe pjesëmarrësit e atij sezoni. Ceremoninë martesore e pasoi edhe fitorja e Luiz Ejllit për sezonin e dytë të *Big Brother VIP Albania*. 

### Rikthimi në karrierë dhe zhvillimi i jetës personale 
Vetëm dy muaj pas *BBVA 2*, ajo iu kthye moderimit duke e ngulitur prezencën e saj në Top Channel. Në 2023 ajo drejtoi emisionin *Kepi i VIP-ave*, duke vazhduar me programin *Fan Club DWTS* (ndërmjet episodave të *Dancing With The Stars*).  

Me anë të këngës "Frymë" nga Luiz Ejlli, ajo njoftoi publikun për ardhjen në jetë të fëmijës së tyre të parë, Luna Mari Ejlli, të lindur më 30 prill 2024. 

Në tetor të vitit 2024, Titos iu besua moderimi i emisionit humoristik *Portokalli* krahas Nevina Shtyllës dhe Salsano Rrapit. Ajo edhe iu bashkangjit trupës humoriste si aktore në disa edicione.

## Referime
Sirena

parapamje|291x291px|John William Waterhouse, Një sirenë.
Në folklor, një **sirenë** është një krijesë ujore me kokën dhe pjesën e sipërme të trupit të një njeriu femër dhe bishtin e një peshku. Sirenat shfaqen në folklorin e shumë kulturave në mbarë botën, duke përfshirë Evropën, Azinë dhe Afrikën.

Sirenat ndonjëherë shoqërohen me ngjarje të rrezikshme si përmbytjet, stuhitë, mbytjet e anijeve dhe mbytjet. Në traditat e tjera popullore (ose ndonjëherë brenda të njëjtave tradita), ato mund të jenë dashamirës ose dashamirës, duke dhuruar mirësi ose duke rënë në dashuri me njerëzit.

Ekuivalenti mashkullor i sirenës është merman, gjithashtu një figurë e njohur në folklor dhe heraldikë. Megjithëse traditat dhe shikimet e sirenave janë më pak të zakonshme se ato të sirenave, përgjithësisht supozohet se ato bashkëekzistojnë me homologet e tyre femra. Mashkulli dhe femra kolektivisht nganjëherë quhen merfolk ose merpeople.

Koncepti perëndimor i sirenave si këngëtare të bukura, joshëse mund të jetë ndikuar nga Sirenat e mitologjisë greke, të cilat fillimisht ishin gjysmë zogjsh, por u përfytyruan si gjysmë peshku në epokën e krishterë. Rrëfimet historike të sirenave, të tilla si ato të raportuara nga Christopher Columbus gjatë eksplorimit të tij në Karaibe, mund të kenë qenë shikime të manateve ose gjitarëve të ngjashëm ujorë. Ndërsa nuk ka asnjë provë që sirenat ekzistojnë jashtë folklorit, raportet për pamjet e sirenave vazhdojnë deri në ditët e sotme.

Sirenat kanë qenë një temë popullore e artit dhe letërsisë në shekujt e fundit, si në përrallën letrare të Hans Christian Andersen "Sirena e Vogël" (1836). Më pas ato janë përshkruar në opera, piktura, libra, komike, animacione dhe filma live-action.

## Shiko edhe 
* Mitologjia

## Referime
Grifini

parapamje|Një ushtar që lufton një griffin, Psalteri 'Alphonso', 1284.
**Griffin**, **griffon** ose **gryphon** (greqishtja e vjetër: *γρύψ, gryps*; latinishtja klasike: *grȳps ose grȳpus*; latinishtja e vonë dhe mesjetare: *gryphes, grypho* etj.; frëngjishtja e vjetër: *griffon*) është një krijesë legjendare me trup, bisht dhe shpinë. Këmbët e një luani; koka dhe krahët e një shqiponje; dhe nganjëherë kthetrat e shqiponjës si këmbët e saj të përparme. Për shkak se luani konsiderohej tradicionalisht mbreti i kafshëve, dhe shqiponja mbreti i zogjve, në mesjetë, griffin mendohej të ishte një krijesë veçanërisht e fuqishme dhe madhështore. Që nga antikiteti klasik, griffins ishin të njohur për ruajtjen e thesareve dhe pasurive të paçmueshme.

Në tekstet greke dhe romake, griffins dhe Arimaspians u shoqëruan me depozitat e arit të Azisë Qendrore. Në të vërtetë, siç shkroi Plini Plaku, "thuhej se grifinat vendosnin vezë në strofulla në tokë dhe këto fole përmbanin copa ari".

Në heraldikën mesjetare, griffin u bë një simbol i krishterë i fuqisë hyjnore dhe një kujdestar i hyjnores.

## Shiko edhe 
* Mitologjia

## Referime
Bazilisku

parapamje|Basilisk aldrovandi.
Në bestiaret dhe legjendat evropiane, një **bazilisk** (/ˈbæsɪlɪsk/ ose /ˈbæzɪlɪsk/) është një zvarranik legjendar i njohur si një mbret gjarpër, i cili shkakton vdekjen për ata që e shikojnë në sy. Sipas Natyralis Historia të Plinit Plakut, bazilisku i Kirenës është një gjarpër i vogël, "jo më shumë se dymbëdhjetë centimetra i gjatë", që është kaq helmues, saqë lë pas një gjurmë të gjerë helmi vdekjeprurës dhe vështrimin e tij. është gjithashtu vdekjeprurëse.

Dobësia e baziliskut është aroma e nuselalës, e cila, sipas Plinit, u hodh në vrimën e baziliskut, e dallueshme sepse disa nga shkurret dhe bari përreth ishin djegur nga prania e saj. Është e mundur që legjenda e baziliskut dhe lidhjes së tij me nuselalin në Evropë të jetë frymëzuar nga rrëfimet e disa llojeve të gjarpërinjve aziatikë (siç është kobra mbreti) dhe grabitqari i tyre natyror, mangusta.

## Shiko edhe 
* Mitologjia

## Referime
Zana (mitologji)

parapamje|Sophie Anderson, Merre fytyrën e bukur të Gruas.
Një **zanë** është një lloj qenieje mitike ose krijese legjendare që gjendet në folklorin e kulturave të shumta evropiane (përfshirë folklorin kelt, sllav, gjermanik, anglez dhe francez), një formë e shpirtit, e përshkruar shpesh si metafizike, e mbinatyrshme ose paranatyrore.

Mitet dhe tregimet për zanat nuk kanë një origjinë të vetme, por janë më tepër një koleksion besimesh popullore nga burime të ndryshme. Teori të ndryshme popullore rreth origjinës së zanave përfshijnë hedhjen e tyre si engjëj ose demonë të degraduar në një traditë të krishterë, si hyjni në sistemet e besimit pagan, si shpirtra të të vdekurve, si pararendës parahistorikë të njerëzve ose si shpirtra të natyrës.

Etiketa e zanave është aplikuar ndonjëherë vetëm për krijesa magjike specifike me pamje njerëzore, fuqi magjike dhe një prirje për mashtrim. Herë të tjera është përdorur për të përshkruar çdo krijesë magjike, të tilla si goblins dhe gnomes. Fairy është përdorur ndonjëherë si mbiemër, me një kuptim të barabartë me "e magjepsur" ose "magjike". Përdoret gjithashtu si emër për vendin nga vijnë këto qenie, toka e Zanave.

Një motiv i përsëritur i legjendave për zanat është nevoja për të larguar zanat duke përdorur hijeshi mbrojtëse. Shembuj të zakonshëm të hijeshave të tilla përfshijnë këmbanat e kishës, veshjen e veshjeve nga brenda, tërfilin me katër fletë dhe ushqimin. Gjithashtu nganjëherë mendohej se zanat ndjekin vende të veçanta dhe i çonin udhëtarët në rrugë të gabuar duke përdorur vullnetarisht. Para ardhjes së mjekësisë moderne, zanat shpesh fajësoheshin për sëmundje, veçanërisht tuberkulozin dhe deformimet e lindjes.

Përveç origjinës së tyre folklorike, zanat ishin një tipar i përbashkët i letërsisë së Rilindjes dhe artit romantik, dhe ishin veçanërisht të njohura në Mbretërinë e Bashkuar gjatë epokave Viktoriane dhe Eduardiane. Rilindja Keltike gjithashtu pa zanat të themeluara si pjesë kanonike e trashëgimisë kulturore kelte.

## Shiko edhe 
* Mitologjia

## Referime
Krakeni

parapamje|Kraken, një cefalopod i pakonfirmuar. Gdhendje nga W. H. Lizars, në Hamilton, Robert (1839). Biblioteka e Natyralistëve. Përshtatur "nga Denys Montford".
**Kraken** (/ˈkrɑːkən/) është një përbindësh legjendar deti me përmasa të mëdha që thuhet se shfaqet në brigjet e Norvegjisë.

Kraken, subjekt i bestytnive dhe miteve të marinarëve, u përshkrua për herë të parë në epokën moderne në një udhëtim nga Francesco Negri në 1700. Ky përshkrim u pasua në 1734 nga një rrëfim nga misionari dhe eksploruesi dano-norvegjez Hans Egede, i cili përshkroi krakenin në detaje dhe e barazoi me hafgufen e dijes mesjetare.

Sidoqoftë, përshkrimi i parë i krijesës zakonisht i atribuohet peshkopit norvegjez Pontoppidan (1753). Pontoppidan ishte i pari që e përshkroi krakenin si një oktapod (polipus) me përmasa të jashtëzakonshme,[b] dhe shkroi se kishte një reputacion për rrëzimin e anijeve. Malakologu francez Denys-Montfort, i shekullit të 19-të, është gjithashtu i njohur për kërkimet e tij pioniere në ekzistencën e oktapodëve gjigantë.

Oktapodi i madh vrasës njeriu hyri në trillimet franceze kur romancieri Victor Hugo (1866) prezantoi oktapodin pieuvre të dijes së Guernsey-t, të cilin ai e identifikoi me kraken e legjendës. Kjo çoi në përshkrimin e Zhyl Vernit të krakenit, megjithëse Verne nuk bëri dallimin midis kallamarit dhe oktapodit.

Legjenda e Krakenit mund të ketë origjinën nga shikimet e kallamarëve gjigantë, të cilët mund të rriten në 12-15 metra gjatësi.

Linnaeus mund të ketë shkruar në mënyrë indirekte për kraken. Linnaeus shkroi për gjininë Microcosmus (një kafshë me organizma të tjerë ose rritje të lidhura me të, që përfshin një koloni). Autorët e mëvonshëm i janë referuar shkrimeve të Lineus, dhe shkrimeve të cetusit të Bartolinit të quajtur hafgufa, dhe marinumit monstruoz të Paullinit si "krakens".

Thënë kështu, pretendimi se Linnaeus përdori fjalën "kraken" në kufirin e një botimi të mëvonshëm të Systema Naturae nuk është konfirmuar.

## Shiko edhe 
* Mitologjia

## Referime
Hidra (mitologji)

parapamje|231x231px|Gustave Moreau - Hercules and the Lernaean Hydra - 1964.231 - Instituti i Artit i Çikagos.
**Hidra** (greqisht: Λερναῖα Ὕδρα, *Lernaîa Hýdra*), është një përbindësh uji gjarpër në mitologjinë greke dhe romake. Zona e saj ishte liqeni i Lernës në Argolid, i cili ishte edhe vendi i mitit të Danaidëve. Lerna njihej si një hyrje në botën e nëndheshme dhe arkeologjia e ka vendosur atë si një vend të shenjtë më të vjetër se Argosi mikenas. Në mitin kanonik të Hidrës, përbindëshi vritet nga Herakliu (Herkuli) si e 2-ta nga 12 Punët e tij.

Sipas Hesiodit, Hidra ishte pasardhës i Typhon dhe Echidna. Kishte frymë helmuese dhe gjak aq virulent sa edhe aroma e tij ishte vdekjeprurëse. Hidra kishte shumë koka, numri i saktë i të cilave ndryshon sipas burimit. Versionet e mëvonshme të historisë Hydra i shtojnë përbindëshit një veçori rigjenerimi: për çdo kokë të prerë, Hydra do të rilindte dy koka. Herakliu kërkoi ndihmën e nipit të tij Iolaus për të prerë të gjitha kokat e përbindëshit dhe për të djegur qafën duke përdorur një shpatë dhe zjarr.

## Shiko edhe 
* Mitologjia greke
* Mitologjia romake

## Referime
Gogoli

parapamje|Puss in çizme para ogre. Një nga pjatat në tryezë u shërben foshnjave njerëzore (ilustruar nga Gustave Doré).
Një **gogol** është një përbindësh legjendar i përshkruar si një qenie e madhe, e frikshme, e ngjashme me njeriun që ha qeniet e zakonshme njerëzore, veçanërisht foshnjat dhe fëmijët. Ogret shfaqen shpesh në mitologji, folklor dhe trillime në të gjithë botën. Ato shfaqen në shumë vepra klasike të letërsisë, dhe më së shpeshti shoqërohen në përralla dhe legjenda me një shije për foshnjat.

Në mitologji, ograt shpesh përshkruhen si çnjerëzisht të mëdhenj, të gjatë dhe me një kokë në mënyrë disproporcionale të madhe, flokë të bollshëm, lëkurë me ngjyrë të pazakontë, një oreks të pangopur dhe një trup të fortë. Ogret janë të lidhur ngushtë me gjigantët dhe me kanibalët njerëzorë në mitologji. Si në folklor ashtu edhe në letërsi, gjigantëve u jepen shpesh tipare të ashpra (siç janë gjigantët në "Jack and the Beanstalk" dhe "Jack the Giant Killer", Dëshpërimi gjigant në The Pilgrim's Progress dhe Jötunn i mitologjisë norvegjeze); ndërsa ograve mund t'u jepen tipare të ngjashme me gjigantin.

Shembuj të famshëm të ograve në folklor përfshijnë ogre në "Puss in Boots" dhe ogre në "Hop-o'-My-Thumb". Personazhe të tjerë të përshkruar ndonjëherë si ogra përfshijnë personazhin e titullit nga "Blueard", Bisha nga Bukuroshja dhe Bisha, Humbaba nga Eposi i Gilgameshit, Grendel nga Beowulf, Polyphemus the Cyclops nga Odisea e Homerit, gjigandi njeri-ngrënës në "Sinbad the Sailor", oni i folklorit japonez dhe grykët e fesë arabe paraislamike.

## Shiko edhe 
* Mitologjia

## Referime
Forumi shqiptar

**Forumi shqiptar** është një aleancë poltike e partive shqiptare në Malin e Zi, me seli në Tuz. Forumi shqiptar u themelua më 21 dhjetor 2018 nga Alternativa Shqiptare dhe Lidhja Demokratike Shqiptare. Më 29 janar 2019 iu bashkua dhe Unioni Demokratik i Shqiptarëve. Forumi Shqiptar morri pjesë në zgjedhjet lokale në Tuz të vitit 2019 si lista "Malësia na bashkon".

Për zgjedhjet lokale në Tuz të vitit 2023, Forumi shqiptar merr pjesë si lista "Zhvillim e Bashkim", e përbërë nga Alternativa Shqiptare, Lidhja Demokratike Shqiptare, Unioni Nacional Shqiptar dhe Lidhja Demokratike në Mal të Zi. 

Forumi shqiptar njoftoi pjersëmarrjen në zgjedhjet parlamentare të Malit të Zi, që do mbahen më 11 qershor 2023.

## Rezultati zgjedhor 
### Zgjedhjet lokale 
## Referime
Barbera

parapamje|Tufë Barbera e zezë
Barbera është një verë tipike piemonteze e bërë nga hardhia autoktone me të njëjtin emër, megjithëse dihet se është më pak e lashtë se të tjerat e rritura në Piemonte, si Moscato, Grignolino dhe Nebbiolo. Zgjerimi i saj ka qenë i vazhdueshëm gjatë shekujve dhe sot hardhia nga e cila është marrë është më e përhapura në rajon ndër ato me rrush të kuq, kryesisht në zonat e Alessandria, Alba, Asti dhe Oltrepò Pavese.

Barbera mund të tregtohet nën emërtime të ndryshme me origjinë të kontrolluar, shpesh me lloje të veçanta, si Barbera di Asti, d'Alba ose Canavese. Versioni "i gjallë" është gjithashtu tipik piemontez, një verë e re me një vrull të lehtë. Ne gjejmë dallime mjaft të rëndësishme midis Barberave të Albës, Asti dhe Monferrato, për shkak të ndryshimit të territorit rajonal në lidhje me zonat e ndryshme.

Barbera duhet të pihet e re në versionin e saj të mosplakjes, të lihet të pushojë për disa vjet para se ta shijojë, versionet e vjetra. Sidomos në versionet e tij superiore gjejmë se taninet (të cilat e bëjnë atë të pasur me acid gallotanik dhe për rrjedhojë me një shije veçanërisht të thartë) janë mjaft të theksuara dhe për rrjedhojë, nëse pihet menjëherë pas shisheve, zbulon një këndvështrim të caktuar në qiell, i cili ngadalë rrumbullakoset. me kalimin e kohës. Disa barbera, në vitet më të mira, mund të arrijnë 15°, pa demonstruar megjithatë përmbajtjen e tyre veçanërisht të fortë të alkoolit, pasi vetë struktura e verës tenton ta balancojë atë, duke e bërë të këndshme dhe të lehtë për t'u pirë.

Një verë shumë klas, e vlerësuar në tryezat ndërkombëtare, përshtatet shumë mirë edhe në përgatitjen e disa pjatave tipike piemonteze, si mish i pjekur apo rizoto.
Muzeu i Dibrës

**Muzeu i Dibrës** është një institucion kombëtar historik dhe etnografik i kulturës në qytetin e Peshkopisë në Qarkun e Dibrës në Shqipëri. Muzeu ka më shumë se 2,000 objekte të vendosura në tre pavijone të veçanta, të cilat kërkojnë një orë e gjysmë për t'u parë. 

## Vendndodhja 
[parapamje|200x200px| Selia e muzeut të Dibrës ndodhet në [Peshkopi]]
Muzeu në Dibër, me pavionet e tij gjithëpërfshirëse historike, etnografike dhe arkeologjike, ndodhet në pjesën qendrore të qytetit të Peshkopisë në zonën e Dibrës, i cili sipas regjistrimit të vitit 2011 kishte 13.251 banorë. Gjendet 187 km larg Tiranës  dhe 20 km nga kufiri me Maqedoninë e Veriut. Në perëndim të Peshkopisë rrjedh lumi Drini i Zi. Për shkak të vendndodhjes së tij më veriore, në rajonin e Dibrës, është padrejtësisht një nga më të anashkaluarit në Shqipëri, megjithëse kontributi i tij për atë vend dhe kulturën e tij është pafundësisht i pasur, siç flet koleksioni i këtij muzeu.

## Pavionet 
### Pavioni historik 
Duke qenë se zona e Dibrës njihet për shumë figura të rëndësishme historike në historinë, kulturën dhe shoqërinë e vendit, një pjesë e muzeut i kushtohet atyre emrave dhe veprave të tyre. Një emër i tillë është, për shembull, heroi kombëtar shqiptar Skënderbeu, i lindur pikërisht në Dibër dhe të cilit, natyrisht, një pjesë e hapësirës i kushtohet. Gjithashtu, ky pavion përfshin të tjerë relevantë, por ndoshta më pak të njohur ndërkombëtarisht, si Iliaz Pashë Dibra, kryetar i Lidhjes së Prizrenit, nënkryetar i Qeverisë së Përkohshme të Shqipërisë, Dom Nikollë Kaçorri, Eleza Isufa Ndreu e shumë të tjerë.

### Pavioni arkeologjik 
Në këtë pavion janë ekspozuar zbulime interesante arkeologjike nga zona e Dibrës, duke filluar nga neoliti i hershëm. Një nga objektet më të çmuara të ekspozuara në këtë pavijon janë pitosët (nga shekujt 2 dhe 3 p.e.s.), një arkë e lashtë ruajtëse nga zona e Grazhadanit. Artikuj të tjerë përfshijnë ato prej guri, vegla, qeramikë, armë dhe pajisje ushtarake (sëpata dhe helmeta) dhe më shumë. 

### Pavioni etnografik 
Ky pavijon e njeh vizitorin me një nga kontributet më të mëdha të Dibrës për Shqipërinë: kulturën e saj vendase. Ky koleksion artefaktesh tregon Dibrën nëpër shekuj, përmes mjeteve bujqësore, pajisjeve dhe enëve të kuzhinës, veshjeve tradicionale popullore të burrave dhe grave e shumë të tjera. Oxhaku, i zbukuruar me sabera, është një nga ambientet më të bukura të muzeut.

## Galeria e Arteve 
Në kuadër të Muzeut të Dibrës, ekziston edhe një galeri më e vogël e artit, ku ekspozohen piktura të piktorëve më të njohur të rajonit të Dibrës.

## Shih edhe 
* Lista e muzeumeve në Shqipëri

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* Të njohim pak muzeun e Dibrës  
* Muzeu i Dibrës - Wikimapia
Njeriu ujk

parapamje|Prerje druri e një sulmi ujku nga Lucas Cranach der Ältere, 1512.
Në folklor, **njeriu-ujk** (nga anglishtja e vjetër werwulf '**njeri-ujk**'), ose herë pas here **likantrop** (nga greqishtja e lashtë λυκάνθρωπος, *lukánthrōpos*, 'ujk-njeri'), është një individ që mund të shndërrohet në një ujk (ose, veçanërisht në modernen film, një krijesë hibride theriantropike e ngjashme me ujkun), ose me qëllim ose pasi është vendosur nën një mallkim ose mundim (shpesh një pickim ose gërvishtje të herëpashershme nga një ujk tjetër) me transformimet që ndodhin natën e hënës së plotë. Burimet e hershme për besimin në këtë aftësi ose mundim, të quajtur **likantropi**, janë Petronius (27-66) dhe Gervase of Tilbury (1150-1228).

Ujku është një koncept i përhapur në folklorin evropian, që ekziston në shumë variante, të cilat lidhen me një zhvillim të përbashkët të një interpretimi të krishterë të folklorit themelor evropian të zhvilluar gjatë periudhës mesjetare. Nga periudha e hershme moderne, besimet e ujqërve u përhapën edhe në Botën e Re me kolonializëm. Besimi në ujqër u zhvillua paralelisht me besimin te shtrigat, në rrjedhën e mesjetës së vonë dhe periudhës së hershme moderne. Ashtu si gjyqet e magjisë në tërësi, gjyqi i ujqërve të supozuar u shfaq në atë që është sot Zvicra (veçanërisht Valais dhe Vaud) në fillim të shekullit të 15-të dhe u përhap në të gjithë Evropën në 16-të, duke arritur kulmin në 17-të dhe u zvogëlua në shekullin e 18-të.

Persekutimi i ujqërve dhe folklori shoqërues është një pjesë integrale e fenomenit të "gjuetisë së shtrigave", ndonëse margjinale, akuzat për likantropi janë përfshirë vetëm në një pjesë të vogël të gjyqeve të magjisë. Gjatë periudhës së hershme, akuzat për likantropi (shndërrim në ujk) u përzien me akuzat për hipur në ujk ose ujk-simpatik. Rasti i Peter Stumpp (1589) çoi në një kulm të rëndësishëm në interesin dhe persekutimin e ujqërve të supozuar, kryesisht në Evropën frëngjisht-folëse dhe gjermanishtfolëse. Fenomeni vazhdoi më gjatë në Bavari dhe Austri, me persekutimin e magjistarëve të ujqërve të regjistruar deri pas vitit 1650, rastet përfundimtare u zhvilluan në fillim të shekullit të 18-të në Carinthia dhe Styria.

Pas përfundimit të gjyqeve të shtrigave, ujku u interesua për studimet folklorike dhe për zhanrin e horrorit gotik; Fiksioni i ujqërve si zhanër ka precedentë paramodernë në romancat mesjetare (p.sh. Bisclavret dhe Guillaume de Palerme) dhe u zhvillua në shekullin e 18-të jashtë traditës "gjysmë-fiktivale" të kapave. Grumbullimet e letërsisë horror në shekullin e 20-të u bënë pjesë e zhanrit horror dhe fantazi të kulturës moderne popullore.

## Shiko edhe 
* Mitologjia

## Referime
Mantikori

parapamje|Manticore nga Rochester Bestiary (rreth 1230–1240).
**Mantikori** (latinisht: *mantichōra*; persishtja e vjetër e rindërtuar: *merthykhuwar*; persishtja moderne: مردخوار *mardykhor*) është një krijesë legjendare persiane e ngjashme me sfinksin egjiptian që u përhap edhe në artin mesjetar të Evropës Perëndimore. Ajo ka kokën e njeriut, trupin e një luani dhe një bisht me gjemba helmuese të ngjashme me gjilpërat e derrit, ndërsa përshkrimet e tjera e kanë atë me bishtin e një akrepi. Ka disa tregime që shtyllat mund të gjuhen si shigjeta, duke e bërë kështu mantikorin një grabitqar vdekjeprurës.

## Shiko edhe 
* Mitologjia

## Referime
Helen McCrory

**Helen Elizabeth McCrory** OBE (17 gusht 1968 - 16 prill 2021) ka qenë një aktore angleze. Pas studimeve në Qendrën e Dramës në Londër, ajo bëri debutimin e saj në skenë në *The Importance of Being Earnest m*ë 1990. Role të tjera skenike përfshijnë luajtjen e Lady Macbeth në *Makbeth* në Shakespeare's Globe, Olivia në *Twelfth Night* dhe Rosalind në *As You Like It* në West End.

McCrory portretizoi Cherie Blair në të dyja *"Mbretëresha"* (2006) dhe *"Marrëdhënia speciale"* (2010), së bashku me Michael Sheen, i cili gjithashtu portretizoi bashkëshortin dhe kryeministrin Tony Blair në të dyja. Ajo gjithashtu portretizoi Françoise në filmin *Charlotte Grey* (2001), anti-heroinën e errët Narcissa Malfoy në tre filmat e fundit të *Harry Potter* (2009, 2010, 2011), Mama Jeanne në filmin familjar të Martin Scorsese *Hugo* (2011), Clair Dowar në filmin e James Bond *Skyfall* (2012), Polly Grey në *Peaky Blinders* (2013–2019), Emma Banville në *Fearless* (2017) dhe Kathryn Villiers në *MotherFatherSon* (2019).

## Filmografia 
### Film 
### Televizion 
## Skenë 
## Çmimet dhe nominimet 
## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* Helen McCrory në Institutin Britanik të Filmit
*
Paul Anderson

**Paul Anderson** (lindur më 19 nëntor 1978) është një aktor anglez i filmit dhe televizionit që u bë i njohur për portretizimin e Arthur Shelby Jr. në *Peaky Blinders*, z. Anderson në filmin e vitit 2015, *The Revenant* dhe Sebastian Moran në *Sherlock Holmes: A Game of Shadows*.

## Filmografia 
### Film 
### Televizion 
## Referime 
## Lidhje të jashtme 
*
Sophie Rundle

**Sophie Rundle** (lindur më 21 prill 1988) është një aktore angleze, e njohur më së shumti për portretizimin e Ada Thorne në serialin televiziv historik të dramës kriminale të BBC One, *Peaky Blinders*, Ann Walker në BBC One dhe dramën e periudhës së HBO *Gentleman Jack*, Vicky Budd në serialin televiziv BBC. *Bodyguard*, shkelësi i kodeve Lucy në serialin dramatik të ITV*, Rrethi Bletchley* dhe Labia në serialin televiziv britanik/amerikan "*Episodes"* . Ajo gjithashtu luajti Alice në dramën *Jamestown* të vitit 2017 të Sky One.

## Filmografia 
### Film 
### Televizion 
### Radio 
### Teatër 
## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* 
*
Joe Cole

**Joseph Michael Cole** (lindur më 28 nëntor 1988) është një aktor anglez nga Kingston, Londër. Disa nga rolet e tij më të shquara përfshijnë: Luke në *Skins*, Tommy në *Offender*, John Shelby në *Peaky Blinders*, Marzin dhe Beckwith në *Secret in Their Eyes*, Reece në *Green Room*, Billy Moore në *A Prayer Before Dawn*, Frank në episodin "Hang the DJ" të *Black Mirror*, Sean Wallace në *Gangs of London* dhe Iver Iversen në *Against the Ice*.

## Filmografia 
### Film 
### Televizion 
## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* 
*
Warwick Davis

**Warwick Ashley Davis** (lindur më 3 shkurt 1970) është një aktor anglez. Ai luajti personazhin e titullit në *Willow* (1988) dhe serinë e filmave Leprechaun (1993–2003), disa personazhe në serinë e filmave *Star Wars* (1983–2019), më së shumti në Ewok Wicket, dhe Profesor Filius Flitwick dhe Goblin Griphook në serinë e filmave *Harry Potter* (2001–2011). Davis luajti si një version i trilluar i tij në sitcom ''Life's Too Short* (2012–2013). Ai gjithashtu ka prezantuar shfaqjet e lojës ITV *Celebrity Squares* (2014–2015) dhe *Tenable* (2016–tani).

Aktiv brenda industrisë që kur ishte dymbëdhjetë vjeç, Davis është një nga aktorët dytësorë me fitimet më të larta të të gjitha kohërave (duke përjashtuar paraqitjet e filmave), kryesisht për shkak të paraqitjeve të tij në seritë e filmave *Star Wars* dhe *Harry Potter''. 

## Filmografia 
### Film 
### Televizion 
## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* 
* 
* Willow Management
Kanali i Vivarit

djathtas|parapamje|230x230px| Vivari Channel.
**Kanali i Vivarit** ( shqip: **Kanali i Butrintit**, i njohur gjithashtu si **lumi Butrintit**) lidh liqenin e Butrintit në Shqipëri me ngushticat e Korfuzit dhe formon një kufi të gadishullit të Butrintit .

## Përmbledhje 
Kanali rrjedh në të dy drejtimet, nga liqeni në det dhe anasjelltas gjatë valës në rritje. Pranë portës së Parkut Kombëtar të Butrintit ndodhet një ponton . Dy kalatë të vogla ndodhen në pjesën jugore të kanalit; të dyja janë ndërtuar gjatë sundimit të Ali Pashës së Janinës .

Sipas organizatave ndërkombëtare, kanali shërben si vijë demarkacioni ku përfundon deti Adriatik dhe fillon deti Jon .

Kanali krijon një situatë unike në liqenin e Butrintit, i cili ushqehet pjesërisht me ujë të ëmbël dhe pjesërisht me ujë të kripur, duke krijuar kështu kushte ideale për kultivimin e molusqeve . Gjatë regjimit komunist, shumë studentë dilnin vullnetarë gjatë verës për të kërkuar rrënojat antike në Parkun Kombëtar të Butrintit.

## Shih edhe 
* Butrinti
* Liqeni i Butrintit
* Gjeografia e Shqipërisë
* Parku Kombëtar i Butrintit
* Kalaja veneciane e Akropolit
* Kalaja trekëndore veneciane
* Liqenet e Shqipërisë & Lagunat e Shqipërisë
Tommy Shelby

**Thomas Michael Shelby** është një personazh imagjinar dhe protagonist i dramës kriminale të periudhës britanike *Peaky Blinders*. Ai luhet nga aktori irlandez Cillian Murphy, i cili ka fituar një çmim të filmit dhe televizionit irlandez dhe një çmim televiziv kombëtar për portretizimin e Shelby. Personazhi ka marrë vlerësime nga kritika.

Regjisori Steven Knight ka zgjedhur Murphy për rolin e Tommy Shelby. Personazhi prezantohet si një veteran i Luftës së Parë Botërore nga një familje me prejardhje rome, sipërmarrja kriminale e së cilës është me qendër në Birmingham. Rrëfimi fillon në vitin 1919 dhe kryesisht sillet rreth romancës së Shelby me Grace dhe konfliktit të tij me inspektorin Campbell. Ndërsa seriali përparon, marrëdhënia e Shelby me shefin e mafias Alfie Solomons është një element kyç në shumë nga linjat e tregimeve.

## Roli dhe prapavija
Cillian Murphy kishte shprehur një interes për të luajtur më shumë role televizive, "Ato shfaqje ikonike amerikane ishin shfaqur dhe ne i shikonim ato dhe të gjithë ishin të vetëdijshëm për këtë. skenarët dhe ata [Peaky Blinders] ishin skenarët e parë televizivë që më dërguan”. Murphy pranoi se ai nuk ishte në dijeni se cilët ishin Peaky Blinders kur iu prezantua fillimisht skenari. Jason Statham fillimisht u preferua për rolin nga regjisori Steven Knight, i cili shpjegon: "Unë i takova të dy në LA për të folur për rolin dhe zgjodha Jason. [...] Cillian, kur e takoni, nuk është Tommy, padyshim , por isha aq budalla sa të mos e kuptoja këtë”. Knight më pas zgjodhi t'i merrte Murphy-t në vend të kësaj pasi mori një mesazh me tekst nga Murphy që thoshte "Mos harroni, unë jam një aktor".

Edhe pse shumë personazhe në seri bazohen në figura historike të jetës reale, shumica e Peaky Blinders janë tërësisht fiktive dhe janë krijuar nga Knight. Tommy Shelby është nga një familje rome me bazë në Birmingham. Murphy kaloi kohë me romët për t'u përgatitur për rolin. Shelby është një veteran i Luftës së Parë Botërore dhe vuan nga çrregullimi i stresit pas-traumatik si rezultat i përvojave të tij gjatë luftës; diçka që është një temë e përsëritur gjatë gjithë serisë. Shelby ka një stil flokësh undercut dhe kjo ka çuar në një ringjallje të popullaritetit të saj.

## Referime
Drejtoria e Sigurimit Shtetëror (Serbi)

parapamje|265x265px|Stema e Drejtorisë së Sigurimit të Shtetit.
**Shërbimi i Sigurimit të Shtetit** (Serbisht: *Resor državne bezbednosti*; shkurt. РДБ / **RDB**) ose thjeshtë **Sigurimi i Shtetit** (*Državna bezbednost*; shkurt. ДБ / **DB**), ishte agjencia e sigurisë në kuadër të Ministrisë së Punëve të Brendshme të Republikës Federale të Jugosllavisë e ngarkuar me mbrojtjen e vendit nga kërcënimet e brendshme.

## Historia 
Ajo u formua në mars të vitit 1991 pas shpërbërjes së Administratës së Sigurimit Shtetëror (UDBA). Ajo u shpërbë në korrik 2002 dhe u zëvendësua me Agjencinë e Inteligjencës së Sigurisë (BIA) më 1 gusht 2002.

## Forcat speciale 
Sipas aktakuzës në serinë e gjyqeve para Tribunalit Ndërkombëtar për ish-Jugosllavinë (ICTY), *Forcat Speciale Jugosllave*, të njohura gjithashtu si *Paraushtarakët Jugosllavë*, u krijuan fshehurazi nga ose me ndihmën e Shërbimit të Sigurimit Shtetëror. Midis tyre ishin Garda Vullnetare Serbe (Tigrat e Arkanit), Njësia e Operacioneve Speciale (Beretat e Kuqe) dhe Akrepat.

Zyrtarisht, Njësia e Operacioneve Speciale (JSO) u inkorporua në Shërbimin e Sigurimit Shtetëror pas vitit 1996.

## Drejtorët 
## Shiko edhe 
* Ministria e Punëve të Brendshme (Serbi)
* Administrata e Sigurimit Shtetëror (Jugosllavi)
* Agjencia e Inteligjencës së Sigurisë (Serbi)

## Referime
Rupishti (komunë)

**Orestida** është një komunë në njësinë rajonale të Kastorisë, Greqi . Selia e bashkisë është në Argos Orestiko.  Komuna ka një sipërfaqe prej 340.731 km   . 

Qyteti i Argos Orestiko pret festën e Ngjitjes së Kryqit të Shenjtë, në shtator. Ky është një nga festivalet më të mëdha të njësisë rajonale të Kastorisë.

## Bashkia 
Bashkia Orestida u formua në reformën e qeverisjes vendore të vitit 2011 nga bashkimi i 2 ish-bashkive të mëposhtme, të cilat u bënë njësi bashkiake: 

* Argos Orestiko
* Jon Dragoumis

## Shih edhe 
* Greqia
* Greqia e lashtë

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* Faqja zyrtare (në greqisht)
Mantinea

**Mantineia** (gjithashtu **Mantinea** edhe koine greqisht  *Antigoneia* ) ishte një qytet në Arkadinë e lashtë, Greqi, i cili ishte vendi i dy betejave të rëndësishme në historinë klasike greke .

Në kohët moderne është një ish komunë në Arkadia, Peloponez, Greqi . Që nga reforma e qeverisjes vendore të vitit 2011 është pjesë e bashkisë Tripoli, njësi bashkiake e së cilës.  Selia e tij ishte fshati Nestani (pop. 486 në 2011). Ndodhet në pjesën verilindore të Arkadisë. Njësia bashkiake ka një sipërfaqe trualli prej 205.393&nbsp;km 2  dhe një popullsi prej 2114 banorësh. Qytetet e tjera më të mëdha të tij janë Artemisio, Loukas dhe Kapsas .

## Nëndarjet 
Njësia bashkiake Mantineia ndahet në bashkësitë e mëposhtme (fshatrat përbërës në kllapa):

* Artemisio
* Kapsas
* Loukas (Loukas, Milia)
* Nestani (Nestani, Milea, Manastiri Gorgoepikoos)
* Pikernis
* Sanga
* Simiades (Simiades, Neos Kardaras)
* Shkupi 

## Shih edhe 
* Greqia

## Referime
Republika e Krajinës Serbe

parapamje|Flamuri Shtetëror i Krajinës Serbe (1991).
parapamje|Harta në Kroaci
**Republika e Krajinës Serbe** ose **Republika Serbe e Krajinës** (serbo-kroatisht: Република Српска Крајина / *Republika Srpska Krajina* ose *РСК*/*RSK*), e njohur si **Krajina Serbe** (Српска Крајина / *Srpska Krajina*) ose thjesht **Krajina**, ishte një proto-shtet i vetëshpallur serb, një territor brenda Republikës së re të pavarur të Kroacisë (dikur pjesë e Jugosllavisë Socialiste), të cilën ajo e sfidoi dhe që ishte aktive gjatë Luftës Kroate për Pavarësi (1991–95).

Nuk u njoh ndërkombëtarisht. Emri *Krajina* ("Kufi") u përvetësua nga kufiri historik ushtarak i monarkisë së Habsburgëve (Austro-Hungaria), e cila kishte një popullsi të konsiderueshme serbe dhe ekzistonte deri në fund të shekullit të 19-të. Qeveria e RSK-së zhvilloi një luftë për pavarësinë etnike serbe nga Kroacia dhe bashkimin me Republikën Federale të Jugosllavisë dhe Republikën Srpska (sot në Bosnje dhe Hercegovinë).

Qeveria e Krajinës kishte kontroll *de facto* mbi pjesët qendrore të territorit, ndërsa kontrolli i periferisë ndryshoi me sukseset dhe dështimet e aktiviteteve të saj ushtarake. Territori mbrohej ligjërisht nga Forca Mbrojtëse e Kombeve të Bashkuara *(UNPROFOR)*.

Pjesa kryesore e saj u pushtua nga forcat kroate në 1995 dhe Republika e Krajinës Serbe u shpërbë përfundimisht si rezultat; një gungë mbeti në Sllavoninë Lindore nën administrimin e UNTAES deri në riintegrimin paqësor të saj në Kroaci në 1998 sipas Marrëveshjes së Erdutit.

## Shiko edhe 
* Asociacioni i Komunave Serbe
* Enklavat serbe të Kosovës

## Referime