Veshjet japoneze

parapamje|240px|Një burrë dhe një grua me veshjet tradicionale japoneze
Zakonisht ekzistojnë dy lloje veshjesh të veshura në Japoni: veshje tradicionale të njohura si **veshje japoneze** (和服, *wafuku*), duke përfshirë veshjen kombëtare të Japonisë, kimono dhe **veshjet perëndimore** (洋服, *yōfuku*), që përfshin të gjitha të tjerat që nuk njihen si veshje kombëtare ose veshje e një vendi tjetër.

Moda tradicionale japoneze përfaqëson një histori të vjetër të kulturës tradicionale, duke përfshirë paleta me ngjyra të zhvilluara në periudhën Heian, silueta të adoptuara nga veshjet e dinastisë Tang dhe traditat kulturore, motive të marra nga kultura japoneze, natyra dhe letërsia tradicionale, dhe stilet e veshjes kryesisht plotësisht - zhvilluar nga fundi i periudhës Edo.

Moda moderne japoneze kryesisht përfshin *yōfuku* (rroba perëndimore), megjithëse shumë stilistë të njohur japonezë - të tillë si Issey Miyake, Yohji Yamamoto dhe Rei Kawakubo - kanë marrë frymëzim nga dhe në disa raste kanë dizajnuar rroba që marrin ndikim nga moda tradicionale. Punimet e tyre përfaqësojnë një ndikim të kombinuar në industrinë globale të modës, me shumë pjesë të shfaqura në shfaqjet e modës në të gjithë botën, si dhe kanë pasur një ndikim brenda vetë industrisë së modës japoneze, me shumë dizajnerë ose duke tërhequr ose duke kontribuar Moda japoneze e rrugës.

Pavarësisht se gjeneratat e mëparshëm kishin veshur veshje tradicionale pothuajse tërësisht, pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore, veshja dhe moda perëndimore u bënë gjithnjë e më të popullarizuara për shkak të natyrës së tyre gjithnjë e më të disponueshme dhe, me kalimin e kohës, çmimit të tyre më të lirë. Tani është gjithnjë e më e rrallë që dikush të veshë rroba tradicionale si rroba të përditshme, dhe me kalimin e kohës, rrobat tradicionale brenda Japonisë kanë fituar një shoqatë me veshjen e vështirë dhe të shtrenjtë. Si të tilla, rrobat tradicionale tani vishen kryesisht për ceremoni dhe ngjarje të veçanta, me kohën më të zakonshme që dikush të veshë rroba tradicionale, në festivalet e verës, kur *yukata* është më e përshtatshme; jashtë kësaj, grupet kryesore të njerëzve që kanë më shumë gjasa të veshin rroba tradicionale janë *geisha*, *maiko* dhe *sumo*, të gjithë prej tyre kërkohet të veshin veshje tradicionale në profesionin e tyre.

## Historia
### Ndikimi perëndimor
parapamje|majtas|Një femër e re me veshje kimono
Në Japoni, historia moderne e modës japoneze mund të konceptohet si një perëndimzim gradual i rrobave japoneze; industritë e leshta dhe ato të përkeqësuara në Japoni kanë origjinën si një produkt i kontaktit të rivendosur të Japonisë me Perëndimin në periudhën e hershme të Meiji (vitet 1850-1860). Para viteve 1860, veshjet japoneze përbëheshin tërësisht nga kimono të një numri varietetesh. Këto u shfaqën për herë të parë në periudhën Jōmon (14.500 p.e.r - 300 p.e.r), pa asnjë dallim midis mashkullit dhe femrës.

Me hapjen e porteve të Japonisë për tregtinë ndërkombëtare në vitet 1860, veshjet nga një numër kulturash të ndryshme mbërritën si eksporte; pavarësisht nga kontakti historik i Japonisë me holandezët përpara kësaj kohe përmes porteve të saj në jug, veshjet perëndimore nuk ishin kapur, pavarësisht studimit dhe magjepsjes me teknologjitë dhe shkrimet holandeze.

Japonezët e parë që morën veshjen perëndimore ishin oficerë dhe burra të disa njësive të ushtrisë dhe marinës së shōgunit; diku në vitet 1850, këta burra miratuan uniforma leshi të veshura nga marinsat anglezë të vendosur në Yokohama. Leshi ishte i vështirë për t'u prodhuar në vend, me pëlhurën që duhej të importohej. Jashtë ushtrisë, birësimet e tjera të hershme të veshjeve perëndimore ishin kryesisht brenda sektorit publik, dhe zakonisht krejtësisht meshkuj, me gratë që vazhdonin të vishnin kimono si brenda ashtu edhe jashtë shtëpisë, dhe burrat që ndryshonin në kimono zakonisht brenda shtëpisë për rehati.

Nga kjo pikë e tutje, stilet e veshjeve perëndimore u përhapën jashtë sektorit ushtarak dhe sektorit të sipërm publik, me oborrtarë dhe burokratë të nxitur për të adoptuar veshje perëndimore, të promovuara si moderne dhe më praktike. Ministria e Arsimit urdhëroi që uniformat studentore të stilit perëndimor të visheshin në kolegjet dhe universitetet publike. Biznesmenët, mësuesit, mjekët, bankierët dhe drejtuesit e tjerë të shoqërisë së re kishin veshur kostume për të punuar dhe në funksione të mëdha shoqërore. Pavarësisht se veshjet perëndimore u bënë të njohura brenda vendit të punës, në shkolla dhe në rrugë, ato nuk visheshin nga të gjithë, dhe konsideroheshin në mënyrë aktive të pakëndshme dhe të padëshirueshme nga disa; një llogari tregon për një baba që premton t'u blejë bijave të tij kimono të re si një shpërblim për veshjen e veshjeve perëndimore dhe ngrënien e mishit. Një numër modelesh të ndryshme nga Perëndimi arritën dhe u përfshinë gjithashtu në mënyrën se si njerëzit mbanin kimono; Printime të shumta në dru nga periudha e mëvonshme e Meiji tregojnë burra që mbanin kapele dhe mbanin çadra të stilit perëndimor ndërsa kishin veshur kimono, dhe vajza Gibson - tipike një simite të madhe në majë të një modeli flokësh relativisht të gjerë, të ngjashme me *nihongami* japoneze - u bënë të famshëm në mesin e grave japoneze si një model flokësh me më shumë përpjekje për jetën e përditshme.

Nga fillimi i shekullit të 20-të, veshja perëndimore ishte bërë një simbol i dinjitetit shoqëror dhe progresivitetit; megjithatë, kimono konsiderohej akoma si modë, me të dy stilet e veshjes në thelb rriteshin paralelisht me njëra-tjetrën me kalimin e kohës. Me veshjen perëndimore që konsiderohej veshje në rrugë dhe një shfaqje më zyrtare e veshjeve në modë, shumica e njerëzve japonezë vishnin kimono të rehatshme në shtëpi dhe kur ishin larg vëmendjes së publikut.

### Hakama, obi, zōri
*Hakama*, e cila i ngjan një skaji të gjatë, të gjerë të palosur, zakonisht vishet mbi kimono dhe konsiderohet si veshje zyrtare. Megjithëse ishte krijuar tradicionalisht për tu veshur nga burra të të gjitha profesioneve (zanatçinj, fermerë, samurai, etj.), Tani është pranuar shoqërisht që të vishet edhe nga gratë.

*Obi* është i ngjashëm me një rrip, duke mbështjellë kimonon e jashtme dhe ndihmon për të mbajtur të gjitha shtresat së bashku, megjithëse nuk i lidh ato mbyllur. Obi janë rripa zakonisht të gjatë, drejtkëndëshe që mund të zbukurohen dhe ngjyrosen në mënyra të ndryshme, si dhe të bëhen nga një numër pëlhurash të ndryshme. Obi modern janë bërë zakonisht nga një thurje e rrallë, nëse jo e ngurtë, e pëlhurës dhe mund të jetë relativisht e trashë dhe jo e përshtatshme.

*Zōri* janë një lloj sandale e veshur me kimono që i ngjan flip-flopit nga modeli, me përjashtim që baza është më e fortë dhe ndonjëherë formon një thembër të butë. Zōri mund të jetë prej druri, lëkure dhe vinili, me varietete më zyrtare që përmbajnë rripa të zbukuruar (të njohur si hanao) që mund të qëndisen dhe të enden me fije ari dhe argjendi. Këto këpucë zakonisht vishen me çorape të bardha zakonisht të mbuluara kryesisht nga buza e kimonos. *Geta* janë sandale të ngjashme me *zōri* që janë bërë për t'u veshur në dëborë ose papastërti, të paraqitura me kolona prej druri poshtë këpucëve.

## Ndikimi në modën moderne
[parapamje|Vajzat [Kogal|kogal të indentifikuara nga funde të shkurtëra uniforma shkollore japoneze]]
Moda japoneze e rrugës u shfaq në vitet 1990 dhe ndryshoi nga moda tradicionale në kuptimin që ajo u iniciua dhe popullarizua nga publiku i gjerë, veçanërisht adoleshentët, sesa nga stilistët. Forma të ndryshme të modës së rrugës janë shfaqur në vende të ndryshme të Tokios, të tilla si lolita në Harajuku, Shibuya.

Moda Lolita u bë e njohur në mesin e viteve 2000. Karakterizohet nga "një fund apo fustan deri në gjunjë në formë zile të ndihmuar nga petk, të veshur me një bluzë, çorape ose çorape të larta deri në gju dhe një fustan koke". Nën-stilet e ndryshme të lolitës përfshijnë rastësor, gotik dhe hime ("princesha"). "flutura swallowtail" (揚羽, Ageha) bazohet në një pamje të zonjës Shibuya-zonjë, me vijë të syve të errët, të rëndë, qerpikë të rremë dhe lente kontakti që i bëjnë sytë të duken më të mëdhenj. Stili karakterizohet gjithashtu nga flokët më të lehta dhe aksesorët me shkëlqim. Trendi kogal gjendet si në Shibuya ashtu edhe në Harajuku, dhe ndikohet nga një pamje "nxënëse", me pjesëmarrësit shpesh të veshur me funde të shkurtra, çorape të tepërta deri në gju. Karakterizohet gjithashtu nga lëkura e nxirë artificialisht ose përbërja e errët, buzëkuqi i zbehtë dhe flokët e lehta.

## Referime