open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aftësitë e mbijetesës

**Aftësitë e mbijetesës** janë teknika që përdoren për të mbështetur jetën në çdo lloj mjedisi natyror ose mjedisi të ndërtuar. Këto teknika kanë për qëllim të ofrojnë nevojat themelore për jetën e njeriut, duke përfshirë ujin, ushqimin dhe strehimin. Aftësitë e mbijetesës gjithashtu mbështesin njohuritë dhe ndërveprimet e duhura me kafshët dhe bimët për të promovuar ruajtjen e jetës me kalimin e kohës.

Aftësitë e mbijetesës janë ide dhe aftësi bazë që njerëzit e lashtë i shpikën dhe i transmetuan për mijëra vjet. Sot, aftësitë e mbijetesës shoqërohen shpesh me të mbijetuarit në një situatë fatkeqësie.

Aktivitetet në natyrë, si ecja me shpinë, kalërimi, peshkimi dhe gjuetia, të gjitha kërkojnë aftësi themelore të mbijetesës në shkretëtirë, veçanërisht për të trajtuar urgjencat. Individët që praktikojnë aftësitë e mbijetesës si një lloj rekreacioni ose hobi në natyrë mund ta përshkruajnë veten si mbijetues. Aftësitë e mbijetesës përdoren shpesh nga njerëzit që jetojnë në mënyrë jetese jashtë rrjetit, si p.sh. Bushcraft dhe jeta primitive më së shpeshti zbatohen vetë, por kërkojnë shumë nga të njëjtat aftësi. Ka gjithashtu shumë raste të aftësive të mbijetesës që përdoren nga kriminelët, të tillë si të arratisurit, shmangësit e skicave (Shmangiësit e skicave nganjëherë quhen në mënyrë pejorative si shmangës të projektit, megjithëse në kontekste të caktuara ky term është përdorur gjithashtu në mënyrë jogjykuese ose si nderim). gjuetarë pa leje, vrasës serialë, emigrantë të paligjshëm, të burgosur të arratisur, kriminelë të organizuar dhe terroristë, të cilët shmangin kapjen nga autoritetet duke u fshehur në zona të shkreta. Për më tepër, si rojtarët e parkut ashtu edhe oficerët e ruajtjes u mësohen aftësitë e mbijetesës për t'i ndihmuar ata të gjejnë personat e zhdukur dhe në rast se ata mbeten të bllokuar gjatë hetimit të krimeve në shkretëtirë. Forcat e Armatosura të Shteteve të Bashkuara kanë një program trajnimi të quajtur SERE, në të cilin personeli ushtarak, civilët e Departamentit të Mbrojtjes, personeli i inteligjencës dhe kontraktorët ushtarakë privatë mësohen aftësitë e mbijetesës dhe teknikat për t'iu shmangur kapjes dhe arratisjes nga robëria nëse kanë nevojë të mbijetojnë dhe të fshihen në zonat e shkretëtirës duke shmangur kapjen nga luftëtarët e armikut.

## Shiko edhe 
* Paketa e mbijetesës

## Referime
Fatkeqësia

.]]
Një **fatkeqësi** është një problem serioz që ndodh gjatë një periudhe kohore që shkakton humbje të përhapura njerëzore, materiale, ekonomike ose mjedisore, të cilat tejkalojnë aftësinë e komunitetit ose shoqërisë së prekur për të përballuar duke përdorur burimet e veta. Fatkeqësitë ndahen në mënyrë rutinore ose në "Fatkeqësi natyrore" të shkaktuara nga rreziqe natyrore ose "fatkeqësi të nxitura nga njerëzit" të shkaktuara nga rreziqe antropogjene. Megjithatë, në kohët moderne, ndarja midis fatkeqësive natyrore, të shkaktuara nga njeriu dhe fatkeqësive të përshpejtuara nga njeriu është e vështirë të vihet re.

Shembuj të rreziqeve natyrore përfshijnë ortekët, përmbytjet, valët e ftohta dhe valët e të nxehtit, thatësirat, tërmetet, ciklonet, rrëshqitjet e dheut, vetëtimat, cunami, aktiviteti vullkanik, zjarret dhe reshjet e dimrit. Shembuj të rreziqeve antropogjene përfshijnë kriminalitetin, çrregullimin civil, terrorizmin, luftën, rreziqet industriale, rreziqet inxhinierike, ndërprerjet e energjisë elektrike, zjarrin, rreziqet e shkaktuara nga transporti dhe rreziqet mjedisore.

Vendet në zhvillim vuajnë kostot më të mëdha kur godet një fatkeqësi -- më shumë se 95% e të gjitha vdekjeve të shkaktuara nga rreziqet ndodhin në vendet në zhvillim dhe humbjet për shkak të rreziqeve natyrore janë 20 herë më të mëdha (si përqindje e produktit të brendshëm bruto) në vendet në zhvillim sesa në vendet e industrializuara.

## Shiko edhe 
* Fatkeqësia natyrore

## Referime
Urgjenca

Një **urgjencë** është një situatë urgjente, e papritur dhe zakonisht e rrezikshme që paraqet një rrezik të menjëhershëm për shëndetin, jetën, pronën ose mjedisin dhe kërkon veprim të menjëhershëm. Shumica e urgjencave kërkojnë ndërhyrje urgjente për të parandaluar një përkeqësim të situatës, megjithëse në disa situata, zbutja mund të mos jetë e mundur dhe agjencitë mund të jenë në gjendje të ofrojnë vetëm kujdes paliativ për pasojat.

Ndërsa disa urgjenca janë të vetëkuptueshme (siç është një fatkeqësi natyrore që kërcënon shumë jetë), shumë incidente më të vogla kërkojnë që një vëzhgues (ose palë e prekur) të vendosë nëse kualifikohet si një emergjencë. Përkufizimi i saktë i një emergjence, agjencitë e përfshira dhe procedurat e përdorura, ndryshojnë sipas juridiksionit, dhe kjo zakonisht përcaktohet nga qeveria, agjencitë e së cilës (shërbimet e urgjencës) janë përgjegjëse për planifikimin dhe menaxhimin e emergjencave.

## Shiko edhe 
* Ndihma e parë

## Referime
Streha

.]]
Një **strehë** është një strukturë arkitekturore ose formacion natyror (ose një kombinim i të dyjave) që siguron mbrojtje nga mjedisi lokal. Një strehë mund të shërbejë si shtëpi ose të sigurohet nga një institucion rezidencial. Ajo mund të kuptohet si një strukturë e përkohshme dhe e përhershme. Në Kundërkulturën Amerikane të viteve 1960, koncepti i "Strehës" ndërhyn si një nga konceptet kryesore të Katalogut të Gjithë Tokës dhe shpreh një alternativë ndaj mënyrave të mësimdhënies së arkitekturës të praktikuara në akademitë amerikane.

Në hierarkinë e nevojave të Maslow, strehimi konsiderohet një nevojë themelore njerëzore, së bashku me nevojat e tjera fiziologjike si ajri, uji, ushqimi, gjumi, veshja dhe riprodhimi.

## Shiko edhe 
* Shtëpia

## Referime
Prodhimi në masë

.]]
**Prodhimi masiv**, i njohur gjithashtu si **prodhim rrjedhës** ose **prodhim i vazhdueshëm**, është prodhimi i sasive të konsiderueshme të produkteve të standardizuara në një rrjedhë konstante, duke përfshirë dhe veçanërisht në linjat e montimit. Së bashku me prodhimin e vendeve të punës dhe prodhimin në grup, është 1/3 metodat kryesore të prodhimit.

Termi *prodhim masiv* u popullarizua nga një artikull i vitit 1926 në suplementin *Encyclopædia Britannica* që u shkrua bazuar në korrespondencën me Ford Motor Company. *New York Times* përdori termin në titullin e një artikulli që u shfaq përpara publikimit të *artikullit të Britannica*.

Konceptet e prodhimit masiv zbatohen për lloje të ndryshme produktesh: nga lëngjet dhe grimcat e trajtuara me shumicë (ushqimi, karburanti, kimikatet dhe mineralet e minuara), deri te pjesët dhe montimet e pjesëve (pajisjet shtëpiake dhe automobilat).

Disa teknika të prodhimit masiv, të tilla si madhësitë e standardizuara dhe linjat e prodhimit, i paraprijnë Revolucionit Industrial me shumë shekuj; megjithatë, në mesin e shekullit të 19-të, prodhimi masiv modern ishte i mundur deri në prezantimin e mjeteve dhe teknikave të makinerive për prodhimin e pjesëve të këmbyeshme.

## Shiko edhe 
* Prodhimi

## Referime
Zhvillimi ekonomik

Në studimin ekonomik të sektorit publik, zhvillimi ekonomik dhe social është procesi me anë të të cilit mirëqenia ekonomike dhe cilësia e jetës së një kombi, rajoni, komuniteti lokal ose një individi përmirësohen sipas qëllimeve dhe objektivave të synuara.

Termi është përdorur shpesh në shekujt 20 dhe 21, por koncepti ka ekzistuar në Perëndim për shumë më gjatë. "Modernizimi", "Perëndimizimi" dhe veçanërisht "industrializimi" janë terma të tjerë që përdoren shpesh gjatë diskutimit të zhvillimit ekonomik. Historikisht, politikat e zhvillimit ekonomik të fokusuara në industrializimin dhe infrastrukturën; që nga vitet 1960, ajo është fokusuar gjithnjë e më shumë në uljen e varfërisë.

Ndërsa zhvillimi ekonomik është një ndërhyrje politike që synon të përmirësojë mirëqenien e njerëzve, rritja ekonomike është një fenomen i produktivitetit të tregut dhe rritjes së PBB-së; Ekonomisti Amartya Sen e përshkruan rritjen ekonomike si "një aspekt të procesit të zhvillimit ekonomik". Ekonomistët fokusohen kryesisht në aspektin e rritjes dhe ekonomisë në përgjithësi, ndërsa studiuesit e zhvillimit ekonomik të komunitetit merren edhe me zhvillimin socio-ekonomik.

## Shiko edhe 
* Ekonomia

## Referime
Komuniteti Shqiptar i Bashkësisë Islame të Austrisë

**Komuniteti Shqiptar i Bashkësisë Islame të Austrisë** (shk. **ALKIG**; gjermanisht: *Albanische Kultusgemeinde der Islamischen Glaubensgemeinschaft in Österreich*) është organizata amë e myslimanëve shqiptarë në Austri, pjesë e Bashkësisë Islame të Austrisë. Selia e komunitetit është në Vjenë.

Unioni i Shqiptarëve Musliman në Austri (*Dachverband der albanischen Muslime in Österreich, DAMÖ*; nga viti 2013: *Union albanischer Muslime in Österreich, UAMÖ*) është themeluar në vitin 2006, duke bashkuar 17 shoqata të xhamive të shqiptarëve myslimanë në Austri. Pas hyrjes në fuqi të Ligjit të ri për Islamin, në mars 2016 ky union u transformua në Komunitetin Shqiptar të Bashkësisë Islame të Austrisë**.**

## Shih edhe 
* Shqiptarët në Austri
* Komuniteti Musliman Shqiptar në Zvicër
* Unioni i bashkësive islame shqiptare në Gjermani

## Referime 

## Lidhje të jashtme 
* Faqja zyrtare e Komunitetit Shqiptar të Bashkësisë Islame të Austrisë
Satanai me fytyrë tjetër

**Satanai me fytyrë tjetër** libër me autor Naim Kelmendi, red. Rrahman Dedaj. Botuar në Prishtinë në vitin 1994 nga "Rilindja". Libri ka 87 faqe. 

Shënime: Letërsia shqipe, poezia.
Pullazi im i pikëlluar

**Pullazi im i pikëlluar**  poezi, me autor Habib Çelaj, red. Rrahman Dedaj. Botuar në Prishtinë në vitin 1996 nga "Rilindja". Libri ka 70 faqe dhe me ilustrime. 

Shënime: Letërsia shqipe, poezia.
Emjeta

**Emjeta** libër me autor Jakup Ceraja, red. Rrahman Dedaj. Botuar në Prishtinë në vitin 1996 nga "Rilindja". Libri ka 99 faqe. 

Shënime: Letërsia shqipe, poezia.
Zogu i Lasgushit

**Zogu i Lasgushit** libër me autor Rifat Kukaj, red. Rrahman Dedaj. Botuar në Prishtinë në vitin 1997, libri ka 63 faqe dhe me ilustrime. 

Shënime: Letërsia shqipe, letërsia për fëmijë, poezia.
Karriera

**Karriera** është "udhëtimi" metaforik i një individi përmes mësimit, punës dhe aspekteve të tjera të jetës. Ka një sërë mënyrash për të përcaktuar karrierën dhe termi përdoret në mënyra të ndryshme.

## Shiko edhe 
* Zhvillimi i karrierës

## Referime
Kohë idhnake

**Kohë idhnake**  poezi, me autor Nezir Prokshi, red. Rrahman Dedaj. Botuar në Prishtinë në vitin 1997 nga "Rilindja". Libri ka 79 faqe. 

Shënime: Letërsia shqipe, poezia.
Rrëfim pashtriku

**Rrëfim pashtriku**  poemë, me autor Rexhep Smajlaj, red. Rrahman Dedaj. Botuar në Prishtinë në vitin 1998 nga "Rilindja". Libri ka 57 faqe. 

Shënime: Letërsia shqipe, poezia.
Këngë të ditës

**Këngë të ditës** poezi,  me autor Nazmi Rudari, red. Rrahman Dedaj. Botuar në Prishtinë në vitin 1998 nga "Rilindja". Libri ka 107 faqe. 

Shënime: Letërsia shqipe, poezia.
Degë e ndarë

**Degë e ndarë**: Poezi

Autor: Ramiz Kuqi

Redaktor: Rrahman Dedaj

Vendi i botimit: Prishtinë

Botues: Rilindja

Viti i botimit: 1997

Formati: 100 faqe; 20 cm

Libri "Degë e ndarë: Poezi"  është një vëllim poetik nga autori Ramiz Kuqi, një emër i njohur në letërsinë shqipe, veçanërisht në poezi. Ky vëllim u botua në vitin 1997 nga shtëpia botuese prestigjioze Rilindja, në Prishtinë, dhe u redaktua nga shkrimtari dhe redaktori i njohur Rrahman Dedaj. Me një numër të kufizuar kopjesh (tirazhi prej 1000 ekzemplarësh), libri përfaqëson një ndërthurje të thellë të ndjenjës individuale dhe përvojës kolektive, duke adresuar tema universale përmes një lenteje kombëtare.

"Degë e ndarë" reflekton mbi çështje të identitetit, dhembjes, shpirtit njerëzor dhe natyrës së ndarjes, si fizike ashtu edhe shpirtërore. Poemat e përfshira eksplorojnë thellësitë e përjetimeve personale dhe sfidave që përballen individët dhe komunitetet në Kosovë, veçanërisht në një kohë sfidash dhe ndryshimesh të mëdha historike.

Kuqi përdor një gjuhë të pasur poetike, të ndërtuar me simbolizëm të thellë dhe imazhe mbresëlënëse, duke krijuar një univers artistik që rezonon me lexuesit përmes ndjeshmërisë dhe fuqisë estetike.

Libri shënon një kontribut të rëndësishëm në letërsinë bashkëkohore shqipe, veçanërisht në poezi. Me redaktimin e Rrahman Dedajt, një figurë e respektuar në letërsinë shqipe, "Degë e ndarë" arrin një nivel të lartë artistik dhe strukturor. Përmes këtij vëllimi, Kuqi konsolidoi pozitën e tij si një nga poetët e veçantë të kohës, që ka ndikuar në pasurimin e traditës poetike shqiptare.

Libri ka një format të thjeshtë prej 100 faqesh dhe një madhësi kompakte prej 20 cm, duke e bërë të lehtë për t’u mbajtur dhe lexuar. Me tirazh të kufizuar, ai ka një vlerë të veçantë për koleksionistët dhe lexuesit e letërsisë shqipe.

"Degë e ndarë: Poezi" pasqyron shpirtin e Kosovës në letërsinë shqipe dhe mbetet një burim i rëndësishëm për të kuptuar artin dhe ndjeshmëritë poetike të periudhës së botimit.

## Referime
Ismail Boçari

**Ismail Boçari** (1917 – 11 maj 2014) ishte profesor shqiptar i mjekësisë. Gjatë Luftës së Dytë Botërore mori pjesë në Frontin Nacionalçlirimtar Shqiptar . Për veprimtarinë e tij ka marrë disa çmime. 

## Biografia 
Ismail Boçari lindi në vitin 1917 në Tragjas të Vlorës në Shqipërinë jugperëndimore. Ka studiuar mjekësi në Universitetin e Bolonjës dhe në Universitetin e Sofjes . Gjatë rezistencës shqiptare të Luftës së Dytë Botërore ai shpëtoi tre herë nga ekzekutimi nga trupat italiane dhe gjermane në 1942, 1943 dhe 1944. Në vitin 1993 ai mori çmimin Castriota Scanderbeg për aktivitetet e tij gjatë Luftës së Dytë Botërore. Në vitin 1999 ai u dekorua me medaljen Kavalier Kombëtar i Italisë nga Massimo D'Alema në një ceremoni që u zhvillua në Romë .  
## Referime
Gala Dragot

**Gala Aliaj Dragot** (lindur më 2 shtator 2005) është këngëtare shqiptaro-belge. Ajo është vajza e artistit Robert Aliaj Dragot dhe e përkthyeses Mimoza Dino.

## Karriera artistike 
Dragoti mori pjesë në sezonin e pestë të *The Voice Kids* në vitin 2020, si pjesë e ekipit të Shon Dondit. Ajo e fitoi këtë garë muzikore duke interpretuar këngë nga Elton John dhe Bob Dylan. Pas pjesëmarrjes në *The Voice Kids*, nxori këngën e saj të parë "Contagious".

Në fund të vitit 2022, Dragoti interpretoi në Festivalin e Këngës për përzgjedhjen e këngëve që do të përfaqësonin Shqipërinë në Eurovision. Më 14 janar 2023, Gala mori pjesë në Eurosong, zgjedhja kombëtare belge për *Eurovision Song Contest*. Ajo kishte shkruar dy këngë, "Ollie" dhe "T'inquiète", dhe u përzgjodh së bashku me 6 kandidatë të tjerë. Dragoti performoi këngën "T'inquiète" në finalen kombëtare në Paleis 12, ku u rendit e treta dhe fitoi çmimin e jurisë atë natë.

## Referime
Konstantin Fedin

**Konstantin Aleksandrovich Fedin** ( Russian    ; 24 February [    &#x2013; 15 korrik 1977) ishte një romancier dhe funksionar letrar sovjetik dhe rus.

## Biografia 
I lindur në Saratov me origjinë modeste, Fedin studioi në Moskë dhe Gjermani dhe u internua atje gjatë Luftës së Parë Botërore .  Pas lirimit të tij, ai punoi si përkthyes në ambasadën e parë sovjetike në Berlin .  Pas kthimit në Rusi, ai u bashkua me bolshevikët dhe shërbeu në Ushtrinë e Kuqe . Pas largimit nga Partia në 1921, ai u bashkua me grupin letrar të quajtur Vëllezërit Serapion, të cilët mbështetën Revolucionin, por donin lirinë për letërsinë dhe artet.

Tregimi i tij i parë, "Kopshti", u botua në vitin 1922, si dhe drama e tij *Bakunin v Drezdene* (Bakunin në Dresden). Dy romanet e tij të para janë më të rëndësishmet; *Goroda i gody* (1924; tr. si *Qytete dhe vite*, 1962, "një nga romanet e para të mëdha në letërsinë sovjetike"  ) dhe *Bratya* (Vëllezërit, 1928) trajtojnë të dyja problemet e intelektualëve në kohën e tetorit . Revolucioni, dhe përfshijnë "përshtypjet e botës borgjeze gjermane" bazuar në burgosjen e tij gjatë luftës. 

Romanet e tij të mëvonshme përfshijnë *Pokhishchenie Evropy* (Përdhunimi i Evropës, 1935), *Sanatorii Arktur* (Sanatoriumi Arktur, 1939) dhe trilogjinë historike *Pervye radosti* (Gëzimet e para, 1945), *Neobyknovennoe leto* (Një verë e pazakontë, 1948), dhe *Kostyor* (Zjarri, 1961–67). Ai gjithashtu shkroi një kujtim *Gorky sredi nas* (Gorky ndër ne, 1943). Edward J. Brown e përmbledh atë si më poshtë: "Fedin, megjithëse ndoshta nuk është një shkrimtar i madh, zotëronte në një shkallë të lartë talentin për të komunikuar atmosferën e një kohe dhe vendi të caktuar. Shkrimi i tij më i mirë të kujton rikrijimin e përvojave të tij, dhe kujtesa e tij është në gjendje të përzgjedhë dhe të mbajë elementë sensualë të skenave të së shkuarës së gjatë, të cilat e bëjnë rrëfimin e tyre një përvojë të pasur." 

Nga viti 1959 deri në vdekjen e tij në 1977, ai shërbeu si kryetar i Unionit të Shkrimtarëve Sovjetikë .

## Çmimet 
* Hero i Punës Socialiste (1967)
* Katër Urdhrat e Leninit
* Urdhri i Flamurit të Kuq të Punës, dy herë
* Urdhri i Revolucionit të Tetorit
* Çmimi Stalin, klasa e parë (1949) - për romanin "Gëzimi i parë" (1945) dhe "Asnjë verë e zakonshme" (1947-1948)

## Referime
Jouy-en-Josas

**Jouy-en-Josas** është komunë në perëndim të Parisit, në departamentin e Yvelines. Është një nga rrethinat më të pasura të Parisit. Qyteti është i njohur në mbarë botën sepse ka pritur kampusin kryesor të HEC Paris që nga viti 1964.
Stefan Lasko

**Peshkopi Stefan** ose **Episkopi Stefan** (emri laik: **Vangjel Lasko**; 1900 – 1975) ishte Peshkop i Kishës Ortodokse Shqiptare në Amerikë.

Stefan Lasko ka lindur më 2 shtator 1900 në Malëshovë. Në vitet 1930-ta emigroi në SHBA, ku më 20 qershor 1949 u hirotonis prift nga Fan Noli në kishën e Shën Gjergjit në Boston. Me kërkesën e Imzot Fan Nolit, i cili në atë kohë ishte i sëmurë rëndë dhe dëshironte që të linte një pasardhës, në vitin 1965 Stefan Lasko u dërgua në Shqipëri për tu bërë episkop. Stefan Lasko u dorëzua në gradën episkopale më 20 mars të vitit 1965 në kishën e Shën Spiridhonit në Durrësit, nga Sinodi i Shenjtë Shqiptar, i përbërë prej Kryepeshkopit të Gjithë Shqipërisë Paisit, Peshkopit të Beratit Kirillit dhe Peshkopit të Gjirokastrës Damianit. Stefan Lasko ishte hierarku i fundit që u dorëzua në gradën episkopale në Shqipëri, sepse më pas vijoi persekutimi ndaj fesë. Pas vdekjes së Nolit, Stefani udhëhoqi shqiptarët ortodoksë të Amerikës duke dorëzuar priftërinj shqiptarë, siç ishin atë Artur Liolinin dhe peshkopi Nikon. Më 14 tetor 1971, Peshkopi Stefan udhëhoqi shumicën e famullive shqiptare në Kishën Ortodokse në Amerikë.

Stefan Lasko ndërroi jetë më 30 prill 1975 në Boston. Ceremonia funerale u zhvillua në Katedralen Ortodokse Shqiptare të Shën Gjergjit në Boston. Ai u varros pranë varrit të Fan Nolit në varrezat e Forest Hillsit të Bostonit.

## Shih edhe 
* Kryepeshkopata Ortodokse Shqiptare në Amerikë

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* Reportazh mbi dorëzimin në gradën episkopale të Stefan Laskos
Lufta Civile Irlandeze

**Lufta Civile Irlandeze** (Irlandisht: *Cogadh Cathartha na hÉireann*; 28 qershor 1922 - 24 maj 1923) ishte një konflikt që pasoi Luftën Irlandeze për Pavarësi dhe shoqëroi krijimin e Shtetit të Lirë irlandez, një entitet i pavarur nga Mbretëria e Bashkuar por brenda Perandorisë Britanike.

Lufta civile u zhvillua midis Qeverisë së Përkohshme të Irlandës dhe Ushtrisë Republikane Irlandeze (1922–1969) (IRA) kundër Traktatit mbi Traktatin Anglo-Irlandez. Qeveria e Përkohshme (e cila u bë Shteti i Lirë në dhjetor 1922) mbështeti kushtet e traktatit, ndërsa opozita kundër Traktatit e pa atë si një tradhti të Republikës Irlandeze që ishte shpallur gjatë Ngritjes së Pashkëve të vitit 1916. Shumë nga luftëtarët kishin luftuar së bashku kundër britanikëve në Ushtrinë Republikane Irlandeze (1919-1922) gjatë Luftës së Pavarësisë, dhe ishin ndarë pas përfundimit të konfliktit dhe fillimit të negociatave të traktatit.

Lufta Civile u fitua nga Ushtria Kombëtare pro traktatit, e cila së pari siguroi Dublinin në fillim të korrikut, më pas shkoi në ofensivë kundër bastioneve kundër Traktatit të jugut dhe perëndimit, veçanërisht 'Republika Munster', duke pushtuar me sukses të gjitha qendrat urbane deri në fund të gushtit. Faza guerile e Luftës Civile Irlandeze zgjati edhe 10 muaj të tjerë, përpara se udhëheqja e IRA-s të lëshonte një urdhër "dump armësh" për të gjitha njësitë, duke i dhënë fund konfliktit. Ushtria Kombëtare përfitoi nga sasi të konsiderueshme armësh të ofruara nga qeveria britanike, veçanërisht artileri dhe makina të blinduara.

Konflikti e la shoqërinë irlandeze të ndarë dhe të hidhëruar për breza. Sot, tre partitë më të mëdha politike në Republikën e Irlandës, Fine Gael, Fianna Fáil dhe Sinn Féin janë pasardhës të drejtpërdrejtë të palëve kundërshtare të luftës; Fine Gael nga mbështetësit e palës pro Traktatit, Fianna Fáil partia e formuar nga pjesa më e madhe e palës kundër Traktatit nga Éamon de Valera dhe Sinn Féin, pasardhës nga partia republikane kundër Traktatit dhe irredentiste e lënë pas nga mbështetësit e De Valerës.

## Shënime
## Referime
## Bibliografia
*
Kozmetika

**Kozmetika** është një term që nënkupton tërësinë e aktiviteteve ndaj bukurisë trupore të njeriut. Për këto qëllime përdoren përzierje të disa përbërjeve kimike që rrjedhin ose nga burime natyrore, ose nga ato të krijuara në mënyrë sintetike.  Shkenca që merret me studimin e kozmetikës quhet kozmetologji. 

Aktivitetet të cilat janë të dizajnuara dhe përdoren për kujdesin personal dhe kujdesin ndaj lëkurës mund të përdoren edhe për të pastruar ose mbrojtur trupin ose lëkurën. Kozmetika e krijuar për të përmirësuar ose ndryshuar pamjen e dikujt (makijazhi) mund të përdoret për të fshehur njollat, për të përmirësuar tiparet natyrore të dikujt (si vetullat dhe qerpikët ), për t'i shtuar ngjyrë fytyrës së një personi ose për të ndryshuar pamjen e fytyrës tërësisht për t'i ngjasuar një fytyre tjetër. person, krijesë ose objekt. Për shkak të përbërësve të ashpër në produktet e kozmetikës, individët me lëkurë të prirur ndaj akneve kanë më shumë gjasa të vuajnë nga shpërthimet.  Kozmetika gjithashtu mund të dizajnohet për të shtuar aromë në trup.

## Përkufizimi 
Fjala *kozmetikë* rrjedh nga greqishtja  (  ), që do të thotë "teknika e veshjes dhe stolisjes", nga  (  ), "i aftë në renditje ose rregullim"  dhe atë nga  (  ), që do të thotë "rend" dhe "stoli".  Kozmetikët përbëhen nga një përzierje e përbërjeve kimike që rrjedhin ose nga burime natyrore, ose nga ato të krijuara në mënyrë sintetike.  përkufizon kozmetikën si produkte "të destinuara për t'u aplikuar në trupin e njeriut për pastrimin, zbukurimin, promovimin e atraktivitetit ose ndryshimin e pamjes pa ndikuar në trupin e njeriut. struktura apo funksionet”. Ky përkufizim i gjerë përfshin çdo material të destinuar për t'u përdorur si një përbërës i një produkti kozmetik, me FDA duke përjashtuar në mënyrë specifike sapunin e pastër nga kjo kategori. 

## Përdorimi 
Kozmetika e dizajnuar për kujdesin e lëkurës mund të përdoret për të pastruar, eksfoluar dhe mbrojtur lëkurën, si dhe për ta rimbushur atë, duke përdorur pastrues, toner, serum, hidratues, krem për sytë dhe balsam. Kozmetikët e krijuar për kujdesin personal më të përgjithshëm, si shampo, sapun dhe larje trupi, mund të përdoren për të pastruar trupin.

Kozmetika e krijuar për të përmirësuar pamjen e dikujt (makijazhi) mund të përdoret për të fshehur njollat, për të përmirësuar tiparet natyrore (si vetullat dhe qerpikët ), për t'i shtuar ngjyrë fytyrës së një personi dhe - në rastin e formave më ekstreme të grimit që përdoren për performanca, Shfaqjet e modës dhe njerëzit me kostum - mund të përdoren për të ndryshuar pamjen e fytyrës tërësisht për t'i ngjasuar një personi, krijese ose objekti tjetër. Teknikat për ndryshimin e pamjes përfshijnë konturimin, i cili synon t'i japë formë një zone të fytyrës.

Kozmetika gjithashtu mund të dizajnohet për të shtuar aromën në trup.

## Shih edhe 
* Parfumet
* Kozmetologjia

## Literatura 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Referime
Këshilli Kroat i Mbrojtjes

parapamje|Stema e Këshillit Kroat të Mbrojtjes.
**Këshilli Kroat i Mbrojtjes** (Kroatisht: *Hrvatsko vijeće obrane* ose **HVO**) ishte formacioni zyrtar ushtarak i Republikës Kroate të Herceg-Bosnjës, një entitet i panjohur që ekzistonte në Bosnje dhe Hercegovinë midis 1991 dhe 1996. HVO ishte forca kryesore ushtarake e kroatëve të Bosnjës dhe Hercegovinës.

Në fazën fillestare të Luftës së Bosnjës, HVO luftoi së bashku me Ushtrinë e Republikës së Bosnjë dhe Hercegovinës (ARBiH) kundër serbëve të Bosnjës, por në fazën e fundit të konfliktit u përlesh kundër ish-aleatit të saj, veçanërisht në zonën e Mostarit. Misioni Monitorues i Komunitetit Evropian (ECMM) vlerësoi fuqinë e HVO në fillim të vitit 1993 në 45,000–55,000. Në korrik 1993, CIA vlerësoi forcat HVO në 40,000 deri në 50,000 burra.

HVO u inkorporua në Ushtrinë e Federatës së Bosnjë dhe Hercegovinës (VFBiH) në dhjetor 1995 pas marrëveshjes së bërë pas nënshkrimit të Marrëveshjes së Dejtonit. Në dhjetor 2005 HVO u riorganizua si Regjimenti i Parë i Këmbësorisë (Gardës) i Forcave të Armatosura të Bosnjë dhe Hercegovinës, pasi VFBiH dhe Ushtria e Republikës Srpska u bashkuan në një forcë të vetme të armatosur.

## Historia 
HVO (Këshilli Kroat i Mbrojtjes) u krijua më 8 prill 1992 në Grude nga udhëheqja politike e kroatëve, kryesisht anëtarë të Bashkimit Demokratik Kroat (*Hrvatska demokratska zajednica*) si një formacion ushtarak i Herceg-Bosnjës.

## Shiko edhe 
* Lufta e Bosnjës

## Referime
Republika Kroate e Herceg-Bosnjës

parapamje|Flamuri i Herceg-Bosnjës.
**Republika Kroate e Herceg-Bosnjës** (Kroatisht: *Hrvatska Republika Herceg-Bosna*) ishte një entitet gjeopolitik dhe kuazi-shtet i panjohur në Bosnje dhe Hercegovinë. Ajo u shpall më 18 nëntor 1991 me emrin **Komuniteti Kroat i Herceg-Bosnjës** (*Hrvatska Zajednica Herceg-Bosna*) si një "tërësi politike, kulturore, ekonomike dhe territoriale" në territorin e Bosnjë-Hercegovinës dhe u shfuqizua më 14 gusht. 1996.

Komuniteti Kroat i Posavinës Boshnjake, i shpallur në Bosnjën veriore më 12 nëntor 1991, u bashkua me Herzeg-Bosnjë në tetor 1992. Në kufijtë e saj të shpallur, Herceg-Bosnja përfshinte rreth 30% të vendit, por nuk kishte kontroll efektiv mbi i gjithë territori pasi pjesë të tij u humbën nga Ushtria e Republikës Serbe (VRS) në fillim të Luftës së Bosnjës. Forcat e armatosura të Herceg-Bosnjës, Këshilli Kroat i Mbrojtjes (HVO), u formua më 8 prill 1992 dhe fillimisht luftoi në një aleancë me Ushtrinë e Republikës së Bosnje dhe Hercegovinës. Marrëdhëniet e tyre u përkeqësuan gjatë fundit të vitit 1992, gjë që çoi në Luftën Kroato-Boshnjake.

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Bosnje dhe Hercegovinës e shpalli Herceg-Bosnjën jokushtetuese më 14 shtator 1992. Herceg-Bosnja njohu zyrtarisht Qeverinë e Republikës së Bosnje dhe Hercegovinës dhe funksionoi si një shtet brenda një shteti, ndërsa disa në udhëheqjen e saj mbrojtën shkëputja e entitetit dhe bashkimi i tij me Kroacinë.

Më 28 gusht 1993, Herceg-Bosnja u shpall republikë pas propozimit të Planit Owen-Stoltenberg, që parashikonte Bosnjën dhe Hercegovinën si një bashkim të 3 republikave. Kryeqyteti i saj ishte Mostari, i cili atëherë ishte një zonë lufte, dhe qendra efektive e kontrollit ishte në Grude. Në mars 1994, u nënshkrua Marrëveshja e Uashingtonit që i dha fund konfliktit midis kroatëve dhe boshnjakëve. Sipas marrëveshjes, Herceg-Bosnja do të bashkohej në Federatën e Bosnjë dhe Hercegovinës, por ajo vazhdoi të ekzistonte derisa u shfuqizua zyrtarisht në 1996.

## Shiko edhe 
* Luftërat në Jugosllavi
* Këshilli Kroat i Mbrojtjes

## Referime
Lufta Kroato-Boshnjake

**Lufta Kroato-Boshnjake** ishte një konflikt midis Republikës së Bosnjë-Hercegovinës dhe Republikës së Herceg-Bosnjës, të mbështetur nga Kroacia, që zgjati nga 18 tetori 1992 deri më 23 shkurt 1994. Shpesh quhet "luftë brenda luftës". " sepse ishte pjesë e Luftës më të madhe të Bosnjës. Në fillim, Ushtria e Republikës së Bosnjë-Hercegovinës dhe Këshilli Kroat i Mbrojtjes luftuan së bashku në një aleancë kundër Ushtrisë Popullore Jugosllave (JNA) dhe Ushtria e Republikës Serbe (VRS). Megjithatë, nga fundi i vitit 1992, tensionet midis boshnjakëve dhe kroatëve të Bosnjës u rritën. Incidentet e para të armatosura mes tyre ndodhën në tetor të vitit 1992 në Bosnjën qendrore. Aleanca ushtarake vazhdoi deri në fillim të vitit 1993, kur më së shumti u shpërbë dhe dy ish-aleatët u përfshinë në konflikt të hapur.

Lufta kroato-boshnjake u përshkallëzua në Bosnjën qendrore dhe shpejt u përhap në Hercegovinë, ku shumica e luftimeve u zhvilluan në ato dy rajone. Lufta në përgjithësi përbëhej nga konflikte sporadike me armëpushime të shkurtra të shumta. Megjithatë, nuk ishte një luftë e gjithanshme midis boshnjakëve dhe kroatëve dhe ata mbetën aleatë në rajone të tjera – kryesisht Bihaq, Sarajevë dhe Teshanj. Gjatë luftës u propozuan disa plane paqeje nga bashkësia ndërkombëtare, por secili prej tyre dështoi. Më 23 shkurt 1994, u ra dakord për një armëpushim të qëndrueshëm dhe një marrëveshje për t'i dhënë fund armiqësive u nënshkrua në Uashington më 18 mars 1994, kohë në të cilën Këshilli Kroat i Mbrojtjes pati humbje të konsiderueshme territoriale. Marrëveshja çoi në krijimin e Federatës së Bosnjë-Hercegovinës dhe rifillimin e operacioneve të përbashkëta kundër forcave serbe, të cilat ndihmuan në ndryshimin e ekuilibrit ushtarak dhe në përfundimin e Luftës së Bosnjës.

Gjykata Penale Ndërkombëtare për ish-Jugosllavinë (ICTY) dënoi 17 zyrtarë kroatë të Bosnjës, 6 prej tyre për pjesëmarrje me presidentin kroat Franjo Tuđman dhe zyrtarë të tjerë të lartë kroatë në një sipërmarrje të përbashkët kriminale që synonte të aneksonte ose kontrollonte pjesët me shumicë kroate të Bosnjës dhe Hercegovina, dhe për të spastruar etnikisht boshnjakët. 2 Zyrtarë boshnjakë u dënuan gjithashtu për krime lufte të kryera gjatë konfliktit. ICTY vendosi se Kroacia kishte kontroll të përgjithshëm mbi Këshillin Kroat të Mbrojtjes dhe se Ushtria Kroate kishte hyrë në Bosnje, gjë që e bëri konfliktin ndërkombëtar.

## Shiko edhe 
* Lufta e Bosnjës

## Referime
Kroatët e Bosnjës dhe Hercegovinës

, pikturuar nga Oton Iveković.]]
**Kroatët e Bosnjës dhe Hercegovinës** (Kroatisht: *Hrvati Bosne i Hercegovine*), të referuar shpesh si **kroatë boshnjakë** (bosanski Hrvati) ose **kroatët hercegovinë** (*hercegovački Hrvati*), janë vendas dhe grupi i 3-të etnik më i populluar në Bosnje dhe Hercegovinë, pas boshnjakëve dhe serbëve, dhe janë një nga kombet konstituive të Bosnjë-Hercegovinës. Kroatët e Bosnjë-Hercegovinës kanë dhënë kontribut të rëndësishëm në kulturën e Bosnje-Hercegovinës. Shumica e kroatëve e deklarojnë veten katolikë dhe folës të gjuhës kroate.

Nga shekulli i 15-të deri në shekullin e 19-të, katolikët në Bosnjë-Hercegovinën Osmane u persekutuan shpesh nga Perandoria Osmane, duke bërë që shumë prej tyre të largoheshin nga zona. Në shekullin e 20-të, trazirat politike dhe kushtet e këqija ekonomike shkaktuan më shumë emigrim. Spastrimi etnik brenda Bosnje dhe Hercegovinës në vitet 1990 i detyroi kroatët të shkonin në pjesë të ndryshme të Bosnje dhe Hercegovinës, pavarësisht se kishin jetuar në rajone të shumta përpara Luftës së Bosnjës. Regjistrimi i popullsisë i vitit 2013 në Bosnje dhe Hercegovinë regjistroi 544,780 banorë të regjistruar me përkatësi etnike kroate.

## Shiko edhe 
* Boshnjakët
* Serbët e Bosnjës dhe Hercegovinës

## Referime
Ditëlindja e zjarrit

**Ditëlindja e zjarrit** : Poezi

Libër nga Zana Pira

“Ditëlindja e Zjarrit”  është një përmbledhje poetike e shkruar nga poetja shqiptare Zana Pira, nën redaktimin e shkrimtarit dhe poetit të njohur, Rrahman Dedaj. Ky libër përfaqëson një shembull të letërsisë bashkëkohore shqipe, e cila trajton tema universale përmes një qasjeje të ndjeshme dhe artistike.

Botimi:

* Vendi i botimit: Prishtinë
* Botuesi: Rilindja
* Viti i botimit: 1998
* Përmasat: 64 faqe, 20 cm

Poezitë e Zana Pirës në këtë vëllim reflektojnë një qasje të thellë filozofike dhe emocionale ndaj jetës, ndjenjave dhe përvojave njerëzore. Përmes figurave të pasura letrare dhe një përdorimi mjeshtëror të gjuhës shqipe, autorja i fton lexuesit në një udhëtim meditativ, ku zjarri, si simbol, pasqyron shpirtin, dashurinë dhe pasionin.

Vepra është e ndarë në cikle të ndryshme poetike, ku trajtohen tema si:

* Dashuria dhe dhimbja
* Kujtesa dhe koha
* Liria dhe identiteti kombëtar
* Harmonia me natyrën dhe universin

“Ditëlindja e Zjarrit” zë një vend të veçantë në letërsinë shqipe të viteve ’90, duke reflektuar frymën krijuese të një periudhe të trazuar historike dhe shoqërore për shqiptarët e Kosovës. Poezitë e Pirës janë të përshkuara nga një ndjeshmëri unike që ndërthur përvojën personale me atë kolektive, duke krijuar kështu një rezonancë të fuqishme me lexuesit.

Redaktori:

Rrahman Dedaj, një figurë e shquar e letërsisë shqipe, ka luajtur një rol të rëndësishëm në formësimin e këtij libri, duke ndihmuar që zëri poetik i Zana Pirës të shkëlqejë edhe më shumë.

Ky libër është një testament i fuqisë së artit poetik për të ndriçuar dhe frymëzuar, duke bërë që “Ditëlindja e Zjarrit” të mbetet një kontribut i çmuar në pasurinë letrare shqiptare.

## Referime
Shirat flasin

**Shirat flasin** poezi, me autor Muhamed Kërveshi, red. Rrahman Dedaj. Botuar në Prishtinë në vitin 1997 nga "Rilindja" Libri ka 129 faqe. 

Shënime: Letërsia shqipe, poezia.
Gjeometria e syrit

**Gjeometria e syrit** libër me autor Gani Xhafolli, red. Rrahman Dedaj. Botuar në Prishtinë në vitin 1998 nga "Rilindja". Libri ka 117 faqe. 

Shënime: Letërsia shqipe, poezia.
Teatri memec

**Teatri memec** poezi, me autor Ramadan Oraca, red. Rrahman Dedaj. Botuar në Prishtinë në vitin 1998 nga "Rilindja". Libri ka 65 faqe. 

Shënime: Letërsia shqipe, poezia.
Aroma

**Aroma** shkaktohet nga një ose më shumë komponime kimike të avulluara që në përgjithësi gjenden në përqendrime të ulëta që njerëzit dhe shumë kafshë mund t'i perceptojnë nëpërmjet shqisës së tyre të nuhatjes . Një aromë quhet gjithashtu një " **erë** " e cila mund t'i referohet ose një erë të këndshme ose të pakëndshme.

Ndërsa "aroma" dhe "era" mund t'i referohen aromave të këndshme dhe të pakëndshme, termat "aroma" dhe "aromë" zakonisht rezervohen për aromat me erë të këndshme dhe përdoren shpesh në industrinë ushqimore dhe kozmetike për të përshkruar. aroma lulesh ose për t'iu referuar parfumeve .
## Vështrim 
Perceptimi i aromave ose ndjenja e nuhatjes ndërmjetësohet nga nervi i nuhatjes . Qelizat e receptorit të nuhatjes (OR) janë neurone të pranishëm në epitelin e nuhatjes, i cili është një copë e vogël indi në pjesën e pasme të zgavrës së hundës . Ka miliona neurone të receptorit të nuhatjes që veprojnë si qeliza sinjalizuese shqisore. Çdo neuron ka cilia në kontakt të drejtpërdrejtë me ajrin. Molekulat me erë lidhen me proteinat e receptorit që shtrihen nga cilia dhe veprojnë si një stimul kimik, duke inicuar sinjale elektrike që udhëtojnë përgjatë aksoneve të nervit të nuhatjes në tru. 

Kur një sinjal elektrik arrin një prag, neuroni ndizet, i cili dërgon një sinjal që udhëton përgjatë aksonit në llambën e nuhatjes, një pjesë e sistemit limbik të trurit. Interpretimi i aromës fillon aty, duke e lidhur erën me përvojat e kaluara dhe në lidhje me substancën(at) e thithur. Llamba e nuhatjes vepron si një stacion rele që lidh hundën me korteksin e nuhatjes në tru. Informacioni i nuhatjes përpunohet më tej dhe përcillet në sistemin nervor qendror (CNS), i cili kontrollon emocionet dhe sjelljen, si dhe proceset bazë të të menduarit.

Ndjesia e aromës zakonisht varet nga përqendrimi (numri i molekulave) në dispozicion të receptorëve të nuhatjes. Një erë aromatike e vetme zakonisht njihet nga shumë receptorë. Aromatizues të ndryshëm njihen nga kombinimet e receptorëve. Modelet e sinjaleve të neuroneve ndihmojnë në identifikimin e erës. Sistemi i nuhatjes nuk interpreton një përbërje të vetme, por përkundrazi të gjithë përzierjen me erë. Kjo nuk korrespondon me përqendrimin ose intensitetin e ndonjë përbërësi të vetëm.  

Shumica e aromave përbëhen nga komponime organike, megjithëse disa përbërës të thjeshtë që nuk përmbajnë karbon, të tilla si sulfidi i hidrogjenit dhe amoniaku, janë gjithashtu aromatizues. Perceptimi i një efekti erë është një proces me dy hapa. Së pari, është pjesa fiziologjike. Ky është zbulimi i stimujve nga receptorët në hundë. Stimujt njihen nga rajoni i trurit të njeriut i cili trajton nuhatjen. Për shkak të kësaj, një matje objektive dhe analitike e erës është e pamundur. Ndërsa ndjenjat e erës janë perceptime personale, reagimet individuale zakonisht lidhen. Ato lidhen me gjëra të tilla si gjinia, mosha, gjendja shëndetësore dhe historia personale.

## Shih edhe 
* Parfumi
* Kozmetika
* Aromaterapia 

## Literatura 
* 
* 
* 
* 
* 

## Referime
Mirsad Ndrecaj

**Mirsad Ndrecaj** (i lindur më 17 qershor 1979) ishte pjesëtar i Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës gjatë Luftës së Kosovës. Ka marrë pjesë edhe në Luftën e vitit 2001 në Maqedoni si pjesëtar i Ushtrisë Çlirimtare Kombëtare. Ka qen pjestar dhe në Konfliktin e Kumanoves 2015.

Njihet ndryshe edhe me nofkën e luftës **Komandant Nato**. 

Me fillimin e aksioneve të UÇK-së, ai erdhi dhe ju bashkangjit Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK-së). Këtu ishte si Luan, sepse e kishte përvojen, taktiken dhe mbi te gjitha i dinte taktikat dhe mënyrat e luftimit kundër forcave Jugosllave, andaj ky gjithmon ju kundërpërgjigjej në mënyrën më efikase dhe ju shkaktonte dëme të mëdha si në trupa ushtarak ashtu edhe në tekniken luftarake të armikut.    

Në vitin 2001 bashkohet ne rradhët e Ushtrisë Çlirimtare Kombëtare ku edhe ishte njëri nga bashkëthemeluesit e saj. Ndërsa ka shërbyer në vitin 2001 si komandant i përgjithshëm i  Policia ushtarake e cila vepronte në rajonin e Kumanovës dhe me gjere. Është shquar dhe nderuar nga bashkëluftëtaret dhe qytetaret dhe të gjithë bashkëkombasit për heroizmin e pashoq që tregoi gjatë betejave të njëpasnjëshme kundër forcave qeveritare Maqedonase.

## Shiko edhe 
* Përleshja e armatosur në Kumanovë (2015)
* Beg Rizaj

## Referime
Hernia

**Hernia** është dalja jonormale e indit ose e një organi, siç është zorra, përmes murit të zgavrës në të cilën qëndron normalisht. Herniet mund të jenë disa lloje. Zakonisht ato përfshijnë barkun, veçanërisht ijën.

Faktorët e rrezikut për zhvillimin e një hernie përfshijnë ndër të tjerash: duhanpirjen, sëmundjen pulmonare obstruktive kronike, obezitetin, shtatzëninë, dializën peritoneale, sëmundjen e kolagjenit vaskular dhe apendektominë e mëparshme të hapur.   Herniet e ijëve ndodhin më shpesh para moshës 1 vjeçare dhe pas moshës 50 vjeçare.

## Bibliografia
Shteti i Lirë Irlandez

**Shteti i Lirë Irlandez** (Irlandisht: *Saorstát Éireann*, 6 dhjetor 1922 - 29 dhjetor 1937) ishte një shtet i themeluar në dhjetor 1922 sipas Traktatit Anglo-Irlandez të dhjetorit 1921. Traktati i dha fund Luftës trevjeçare irlandeze të Pavarësisë midis forcave të Republikës Irlandeze – Ushtria Republikane Irlandeze (IRA) – dhe forcave të Kurorës Britanike.

Shteti i Lirë u krijua si një dominim i Perandorisë Britanike. Përbëhej nga 26 nga 32 qarqet e Irlandës. Irlanda Veriore, e cila përbëhej nga gjashtë qarqet e mbetura, ushtroi të drejtën e saj sipas Traktatit për të hequr dorë nga shteti i ri. Qeveria e Shtetit të Lirë përbëhej nga Guvernatori i Përgjithshëm - përfaqësuesi i mbretit - dhe Këshilli Ekzekutiv (kabineti), i cili zëvendësoi qeverinë revolucionare të Dáil dhe Qeverinë e Përkohshme të krijuar sipas Traktatit. W. T. Cosgrave, i cili kishte udhëhequr të dyja këto administrata që nga gushti 1922, u bë Presidenti i parë i Këshillit Ekzekutiv (kryeministër). Oireachtas ose legjislatura përbëhej nga Dáil Éireann (dhoma e ulët) dhe Seanad Éireann (dhoma e sipërme), e njohur gjithashtu si Senati. Anëtarëve të Dáil iu kërkua të bënin një betim për besnikëri ndaj Kushtetutës së Shtetit të Lirë dhe të deklaronin besnikëri ndaj mbretit. Betimi ishte një çështje kyçe për kundërshtarët e Traktatit, të cilët refuzuan ta merrnin atë dhe për këtë arsye nuk zunë vendet e tyre. Anëtarët pro-traktatit, të cilët formuan Cumann na nGaedheal në vitin 1923, mbajtën një shumicë efektive në Dáil nga vitin 1922 deri më 1927 dhe më pas sunduan si një qeveri pakicë deri në vitin 1932.

Në vitin 1931, me miratimin e Statutit të Westminsterit, Parlamenti i Mbretërisë së Bashkuar hoqi dorë nga pothuajse të gjithë autoritetin e tij të mbetur për të nxjerrë ligje për Shtetin e Lirë dhe zotërimet e tjera. Kjo ndikoi në dhënien e pavarësisë së njohur ndërkombëtarisht të Shtetit të Lirë.

Në muajt e parë të Shtetit të Lirë, Lufta Civile Irlandeze u zhvillua midis Ushtrisë Kombëtare të sapokrijuar dhe IRA kundër Traktatit, e cila refuzoi të njihte shtetin. Lufta Civile përfundoi me fitore për forcat qeveritare, me kundërshtarët e saj që hodhën armët në maj 1923. Partia politike kundër Traktatit, Sinn Féin, refuzoi të zinte vendet e saj në Dáil, duke e lënë Partinë e Punës relativisht të vogël si të vetmen parti opozitare. Në vitin 1926, kur kryetari i Sinn Féin Éamon de Valera dështoi të ndryshonte këtë politikë, ai dha dorëheqjen nga Sinn Féin dhe udhëhoqi shumicën e anëtarëve të saj në një parti të re, Fianna Fáil, e cila hyri në Dáil pas zgjedhjeve të përgjithshme të vitit 1927. Ajo formoi qeverinë pas zgjedhjeve të përgjithshme të vitit 1932, kur u bë partia më e madhe.

De Valera hoqi betimin e besnikërisë dhe filloi një luftë ekonomike me MB. Në vitin 1937, ai hartoi një kushtetutë të re, e cila u miratua nga një plebishit në korrik të atij viti. Shteti i Lirë mori fund me hyrjen në fuqi të kushtetutës së re më 29 dhjetor 1937, kur shteti mori emrin "Irlandë".

## Shënime
## Referime
Rrëzimi i Sllobodan Millosheviçit

parapamje|Protestuesit në Shtëpinë e Asamblesë Federale të Republikës Federale të Jugosllavisë, e cila është në flakë.
**Rrëzimi i Sllobodan Millosheviçit** në Beograd, Jugosllavi, filloi pas zgjedhjeve presidenciale më 24 shtator 2000 dhe kulmoi me rënien e qeverisë së Sllobodan Millosheviçit më 5 tetor 2000. Nganjëherë quhet Rrëzimi i 5 Tetorit (Serbisht: Петооктобарска револуција, *Petooktobarska revolucija*) dhe nganjëherë i quajtur në gjuhën e folur *Bager revolucija*, pas një prej episodeve më të paharrueshme nga protesta një-ditore në të cilën një operator i pajisjeve të rënda sulmoi ndërtesën e Radio Televizionit të Serbisë, që konsiderohej simbolikë e propagandës së regjimit të Millosheviqit.

## Shiko edhe 
* Sllobodan Millosheviç

## Referime
Fakhruddin Ali Ahmed

**Fakhruddin Ali Ahmed** (13 maj 1905 - 11 shkurt 1977) ishte një avokat dhe politikan indian që shërbeu si presidenti i pestë i Indisë nga viti 1974 deri në 1977.

## Biografia 
Fahrudin Ali Ahmed ishte i lindur në Delhi, studioi në Delhi dhe Kembrixh dhe u thirr në bar nga Inner Temple, Londër në 1928. Pas kthimit në Indi, ai ushtroi profesionin e avokatit në Lahore dhe më pas në Guwahati . Duke filluar një lidhje të gjatë me Kongresin Kombëtar Indian në vitet 1930, Ahmed ishte ministër i financave i Assam në ministrinë Gopinath Bordoloi në 1939. Ai u bë Avokati i Përgjithshëm i Assam në vitin 1946 dhe ishte sërish ministër i financave nga viti 1957 deri në 1966 nën Bimala Prasad Chaliha . Ai u bë ministër i kabinetit kombëtar nga kryeministrja Indira Gandhi në 1966 dhe ishte në krye të ministrive të ndryshme duke përfshirë Energjinë, Ujitjen, Industritë dhe Bujqësinë . Ai u zgjodh president i Indisë mbi Tridib Chaudhuri në 1974. 

Si president, Ahmed vendosi Urgjencën në gusht 1975 dhe dha pëlqimin e tij për urdhëresat dhe amendamentet e shumta kushtetuese që kufizuan ashpër liritë civile dhe lejuan Indira Gandhin të sundonte me dekret . Ai e mbështeti Urgjencën në fjalimet publike. I lampuar në një karikaturë ikonë nga Abu Abrahami, reputacioni i Ahmedit u dëmtua nga mbështetja e tij për Urgjencën. Ai është përshkruar si president i pullës së gomës.

Ahmedi vdiq në shkurt 1977 nga një atak në zemër. Atij iu dha një funeral shtetëror dhe u varros në një xhami pranë Shtëpisë së Parlamentit në Nju Delhi. Ahmedi, i cili ishte muslimani i dytë që u bë president i Indisë, ishte gjithashtu presidenti i dytë që vdiq në detyrë. Ahmedi u pasua nga BD Jatti si president në detyrë dhe nga Neelam Sanjiva Reddy si presidenti i gjashtë i Indisë në 1977. 

## Shih edhe 
* Delhi
* India
* Nju-Delhi

## Literatura 
* *Fakhruddin Ali Ahmed*, by M. A. Naidu, 1975
* *Fakhruddin Ali Ahmed*, by Attar Chand. Pub. Homeland, 1975.
* 
* *Speeches of President Fakhruddin Ali Ahmed*, Publications Division, Ministry of Information and Broadcasting, Govt. of India, 1980.
* *My eleven years with Fakhruddin Ali Ahmed*, by F. A. A. Rehmaney. S. Chand, 1979.

## Referime
Pishtar Lutfiu

**Pishtar Lutfiu** është një politikan nga Maqedonia e Veriut me përkatësi shqiptare .

## Biografia 
Ai ka lindur më 17.03.1986 në Dibër . Në vitin 2004 kreu shkollën e mesme “Nikola Stein” në Tetovë . Në vitin 2009 ka diplomuar për administratë publike dhe shkenca politike në Universitetin e Evropës Juglindore në Tetovë, ndërsa në vitin 2012 ka diplomuar për shkenca politike në të njëjtin universitet. Në periudhën 2011-2013 ka qenë Sekretar i Përgjithshëm i Institutit për Studime Politike dhe Ndërkombëtare në Shkup. Nga viti 2013 punon në Sekretariatin për Zbatimin e Marrëveshjes Kornizë të Ohrit .  Më 16 janar 2016. u bë Ministër i Arsimit në Qeverinë e përkohshme të Republikës së Maqedonisë..

## Shih edhe 
* Qeveria e Maqedonisë së Veriut
* Shqiptarët në Maqedoninë e Veriut

## Referime
Suhejl Fazliu

'**Suhejl Fazliu** është politikan, Ministër i Vetëqeverisjes Lokale të Maqedonisë së Veriut që nga 1 qershori 2017.

## Biografia 
Ai ka lindur më 30 gusht 1986 në Shkup. Fazliu është anëtar i partisë Aleanca për Shqiptarët . Shkollën e mesme “Pançe Karagjozov” e kreu në vendlindje, e më pas shkencat dhe teknologjitë moderne në Universitetin e Evropës Juglindore në Tetovë . Nga 2013 deri në 2016 është një konsulent i pavarur në qeverisjen elektronike, shërbimet e qeverisjes vendore, ndërmarrjet komunale dhe teknologjinë e informacionit. 

## Shih edhe 
* Qeveria e Maqedonisë së Veriut
* Shqiptarët në Maqedoninë e Veriut

## Referime
Arlind Zeqiri

**Arlind Zeqiri** është  politikan nga Maqedonia e Veriut me origjinë shqiptare .

## Biografia 
Arlind Zeqiri u lind më 18.10.1983 në Tetovë . Ndërmjet viteve 2002 dhe 2007, ai studioi drejtësi në Universitetin e Evropës Juglindore në vendlindjen e tij. Në vitin 2010, ai u diplomua për diplomaci dhe studime strategjike në Universitetin Ndërkombëtar të paakredituar të Vjenës. Në vitin 2011, ai u diplomua me një diplomë master në ekonomi në Universitetin Megatrend në Beograd, Serbi . Më pas ai punoi si bashkëpunëtor në König Rechtsanwelte Aternis në Vjenë. Ai ishte konsulent rajonal i Lanski Ganzger Partner Aternis në Maqedoni. Nga viti 2012 deri në vitin 2013 ka qenë asistent me kohë të pjesshme në Universitetin Shtetëror në Tetovë. Ai ishte bashkëpunëtor për çështje ndërkombëtare në Odën Ekonomike të Maqedonisë Veriperëndimore në Shkup .  Nga viti 2013 deri në vitin 2016, ai ishte bashkëpunëtor ekonomik në Zvicër. Nga 16 janari 2016 u emërua ministër pa portofol përgjegjës për tërheqjen e investimeve të huaja në qeverinë zyrtare të Republikës së Maqedonisë.

## Shih edhe 
* Qeveria e Maqedonisë së Veriut
* Shqiptarët në Maqedoninë e Veriut
Xhevdet Hajredini

Xhevdet Hejdini (1939, Tetovë) është politikan shqiptar nga Maqedonia e Veriut.

## Biografia 
Hejdrini është i diplomuar në Fakultetin Ekonomik të Universitetit të Shkupit. Ai punonte si gazetar në gazetën kryesore kosovare në gjuhën albaneze ⁇ Koka Ditore". Ai ka punuar në mënyrë të veçantë si analist politik në revista vendore dhe ndërkombëtare dhe ka qenë redaktor i revistës analitike ⁇ Kosova & Balkan Observer".

Xhevdet Hajredini në periudhën nga 4 shtatori 1992 deri më 20 dhjetor 1994 ishte Ministër i Financave i Republikës së Maqedonisë. Në vitin 2008 u bë kryetar i koalicionit "Makedonia pa korrupsion", në të cilën hynin 18 organizatat joqeveritare.

## Shih edhe 
* Qeveria e Maqedonisë së Veriut
* Shqiptarët në Maqedoninë e Veriut
Blerim Bexheti

**Blerim Bexheti** (1978) është avokat dhe politikan shqiptar nga Maqedonia e Veriut.

## Biografia 
Blerim Bejeti ka lindur më 16 tetor 1976 në fshatin Glumovë të Shkupit, Republika Socialiste e Maqedonisë, sot Maqedonia e Veriut . Të diplomuar në Fakultetin Juridik të Universitetit të Prishtinës . Nga viti 2002 deri në vitin 2005 ka qenë bashkëpunëtor në Ministrinë e Drejtësisë së Republikës së Maqedonisë . Nga viti 2006 deri në vitin 2009 ka qenë deputet i Popullit. Në periudhën 2006-2008 ka qenë anëtar i *Komisionit Ligjvënës* dhe *i Komisionit për Mbikëqyrjen e Punës së Zyrës së Sigurisë dhe Kundërzbulimit* . Nga viti 2008 deri në vitin 2009 ka qenë kryetar i komisionit për çështje të vetëqeverisjes lokale. Në periudhën 2009 – 2011 ka qenë kryetar i komunës së Sarait , për çka ka hequr dorë nga posti i përfaqësuesit të popullit. Ai u bë Ministër i Drejtësisë më 28 korrik 2011.

## Shih edhe 
* Qeveria e Maqedonisë së Veriut
* Shqiptarët në Maqedoninë e Veriut