Umm Kulthum

**Umm Kulthum**  (31 dhjetor 1898  – 3 shkurt 1975) ishte një këngëtare, tekstshkruese dhe aktore egjiptiane aktive nga vitet 1920 deri në vitet 1970. Asaj iu dha titulli nderi Kawkab al-Sharq ("Ylli i Lindjes").  Në Egjiptin e saj të lindjes, Kulthumi është një ikonë kombëtare ; ajo është quajtur si "Zëri i Egjiptit"   dhe " Piramida e Katërt e Egjiptit".   Në vitin 2023, *Rolling Stone* e renditi Kultum-in në vendin e 61-të në listën e 200 këngëtarëve më të mëdhenj të të gjitha kohërave. 

## Biografia
### Jeta e hershme
Umm Kulthum lindi në fshatin Tamay e-Zahayra, që i përket qytetit të Senbellawein, Guvernatori i Dakahlia, në Deltën e Nilit  në një familje me prejardhje fetare pasi babai i saj Ibrahim El-Sayyid El-Beltagi ishte imam. nga fshati egjiptian, nëna e saj ishte Fatmah El-Maleegi, një shtëpiake.  Kur ajo ishte 12 vjeç, pasi kishte vënë re forcën e saj në të kënduar, babai i saj i kërkoi të bashkohej me ansamblin familjar, mbi të cilin ajo u bashkua si një zë mbështetës, në fillim vetëm duke përsëritur atë që këndonin të tjerët.  Në skenë, ajo veshi një mantel djali dhe një mbulesë beduini në kokë për të lehtësuar ankthin e babait të saj për reputacionin e saj dhe performancën publike.  Babai i saj do të ndryshonte mendje vetëm me argumentet bindëse të Amin Al Mehdiut.  në 1923 ajo lidhi një kontratë me Odeon records e cila deri në vitin 1926 do ta paguante atë më shumë se çdo artist tjetër muzikor egjiptian për album. 

## Karriera profesionale 
Amin El Mahdi e ftoi atë në qarqet kulturore në Kajro. Në vitin 1924, ajo u njoh me poetin Ahmed Rami,  i cili do të shkruante 137 këngë për të dhe gjithashtu e prezantoi atë me letërsinë franceze, duke u bërë përfundimisht mentorja e saj kryesore në letërsinë arabe dhe analizën letrare. Në vitin 1926, ajo la disqet Odeon për disqet e Gramafonit, të cilët do t'i paguanin asaj rreth dyfishin për disk dhe madje një pagë shtesë prej 10,000 dollarësh.  Ajo gjithashtu mbajti një imazh publik të menaxhuar fort, gjë që padyshim ia shtoi joshjen. Për më tepër, ajo u njoh me virtuozin dhe kompozitorin e njohur *të ud-it*, Mohamed El Qasabgi, i cili e prezantoi atë në Pallatin e Teatrit Arab, ku do të përjetonte suksesin e parë të vërtetë publik. Muzikantë të tjerë që ndikuan në performancat e saj muzikore në atë kohë ishin Dawwod Hosni ose  .  Në vitin 1930, ajo ishte aq e njohur për publikun, saqë ishte shembulli për t'u ndjekur për disa këngëtare të reja.  Në vitin 1932, ajo filloi një turne të madh në Lindjen e Mesme dhe Afrikën e Veriut, duke performuar në kryeqytete të shquara arabe si Damasku, Bagdadi, Bejruti, Rabati, Tunizia dhe më në fund Tripoli ., Palestinë e detyrueshme . 8-9 tetor (viti i panjohur)]]
Në vitin 1934, Umm Kultum këndoi për transmetimin inaugurues të Radio Kajros, stacioni shtetëror.  Që atëherë e tutje, ajo performoi në një koncert çdo të enjte të parë të muajit për dyzet vjet.  Ndikimi i saj vazhdoi të rritej dhe të zgjerohej përtej skenës artistike: familja mbretërore në fuqi kërkonte koncerte private dhe madje ndiqte shfaqjet e saj publike.

Në vitin 1944, mbreti Farouk I i Egjiptit e dekoroi atë me nivelin më të lartë të urdhrave ( *nishan el kamal* ),  një dekoratë e rezervuar ekskluzivisht për anëtarët e familjes mbretërore dhe politikanët. Pavarësisht nga kjo njohje, familja mbretërore e kundërshtoi me rreptësi martesën e saj të mundshme me xhaxhain e Mbretit, një refuzim që plagosi thellë krenarinë e saj dhe e bëri atë të distancohej nga familja mbretërore dhe të përqafonte kauzat bazë, si p.sh. përgjigjja e saj ndaj kërkesës së legjionit egjiptian të bllokuar. në Xhepin Faluja gjatë Luftës Arabo-Izraelite të vitit 1948 për të kënduar një këngë të veçantë. Midis ushtarëve të bllokuar ishin figurat që do të drejtonin revolucionin pa gjak të 23 korrikut 1952, kryesisht Gamal Abdel Nasser . 

Pas revolucionit, shoqëria e muzikantëve egjiptianë, anëtare e së cilës ajo u bë (dhe përfundimisht presidente) e refuzoi atë sepse ajo kishte kënduar për mbretin e rrëzuar në atë kohë, Faruk të Egjiptit. Kur Nasser zbuloi se këngët e saj ishin të ndaluara të transmetoheshin në radio, ai thuhet se tha diçka në lidhje me "Çfarë janë ata, të çmendur? A doni që Egjipti të kthehet kundër nesh?”  Më vonë, Naseri do të planifikonte fjalimet e tij në mënyrë që ato të mos ndërhynin në shfaqjet radiofonike të Umm Kulthumit. 

Disa pretendojnë se popullariteti i Umm Kulthumit ndihmoi axhendën politike të Naserit. Për shembull, fjalimet e Naserit dhe mesazhet e tjera të qeverisë u transmetuan shpesh menjëherë pas koncerteve mujore radiofonike të Umm Kulthumit. Ajo këndoi shumë këngë në mbështetje të Naserit, me të cilin u krijua një miqësi e ngushtë. Një nga këngët e saj e lidhur me Naserin - " Wallāhi Zamān, Yā Silāḥī " ("Ka kaluar një kohë e gjatë, o arma ime") - u miratua si himni kombëtar egjiptian nga viti 1960 deri në 1979, kur Presidenti Sadat e revokoi atë për shkak të negociatat e paqes me Izraelin dhe e zëvendësuan atë me më pak militantin " Bilady, Bilady, Bilady ", i cili vazhdon të jetë himni i Egjiptit edhe sot.  

Umm Kultum ishte gjithashtu e njohur për kontributin e saj të vazhdueshëm në veprat që mbështesin përpjekjet ushtarake egjiptiane.  Deri në vitin 1972, për rreth gjysmë shekulli ajo dha të paktën një koncert mujor.  Koncertet mujore të Umm Kulthumit ishin të njohura për aftësinë e tyre për të pastruar rrugët e disa prej qyteteve më të populluara në botë ndërsa njerëzit nxituan në shtëpi për t'u akorduar.   Gjatë karrierës së saj, ajo do të aktrojë edhe në pesë filma të tjerë, nga të cilët katër do të drejtoheshin nga Ahmad Badrakhan 

### Mosha e artë 
, Mohamed El Qasabgi, Farid al-Atrash dhe Zakariya Ahmad .]]
Drejtimet muzikore të Umm Kulthumit në vitet 1940 dhe fillimi i viteve 1950 dhe stili i saj i pjekur i interpretimit e çuan këtë periudhë që të njihet gjerësisht si "epoka e artë" e Umm Kulthumit. Në përputhje me ndryshimin e shijes popullore si dhe me prirjet e saj artistike, në fillim të viteve 1940, ajo kërkoi këngë nga kompozitori Zakariya Ahmad dhe poeti bisedues Mahmud Bayram el-Tunsi, të hedhura në stile që konsideroheshin si indigjene egjiptiane. Kjo përfaqësonte një largim dramatik nga këngët romantike moderniste të viteve 1930, të udhëhequra kryesisht nga Mohammad El-Qasabgi. Umm Kulthumi kishte abstenuar nga këndimi i muzikës së Qasabgi që nga fillimi i viteve 1940. Bashkëpunimi i tyre i fundit në këngën skenike në vitin 1941 ishte "Raq el Habib" ("Zemra e të dashurës zbutet"), një nga këngët e saj më të njohura, më të ndërlikuara dhe të kalibrit të lartë.

Arsyeja e ndarjes nuk është e qartë. Spekulohet se kjo ishte pjesërisht për shkak të dështimit popullor të filmit *Aida*, në të cilin Umm Kulthum këndon kryesisht kompozime të Qasabgi, duke përfshirë pjesën e parë të operës. Qasabgi po eksperimentonte me muzikën arabe, nën ndikimin e muzikës klasike evropiane, dhe po kompozonte shumë për Asmahan, një këngëtare që emigroi në Egjipt nga Siria dhe ishte i vetmi konkurrent serioz për Umm Kulthumin përpara vdekjes së Asmahanit në një aksident automobilistik në 1944.

Njëkohësisht, Umm Kulthum filloi të mbështetej shumë në një kompozitor më të ri i cili iu bashkua ekipit të saj artistik disa vite më parë: Riad Al-Sunbati . Ndërsa Sonbati ishte dukshëm i ndikuar nga Qasabgi në ato vite të hershme, linjat melodike që ai kompozoi ishin më lirike dhe më të pranueshme për audiencën e Umm Kulthumit. Rezultati i bashkëpunimeve me Rami/Sonbati dhe al-Tunisi/Ahmad ishte një repertor populist dhe popullor që pati një tërheqje të qëndrueshme për audiencën egjiptiane.

Në vitin 1946, Umm Kultum sfidoi të gjitha shanset duke paraqitur një poemë fetare në arabishten klasike. Salou Qalbi ["Ask My Heart"] është shkruar nga Ahmad Shawqi dhe kompozuar nga Ryad Al Sunbati.  Suksesi ishte i menjëhershëm dhe e rilidhi Umm Kulthumin me vitet e saj të hershme të këngës. Poema të ngjashme të shkruara nga Shawqi u kompozuan më pas nga Sonbati dhe u kënduan nga Umm Kulthum, duke përfshirë Woulida el Houda ["Profeti lindi"] 1949), në të cilën ajo befasoi mbretërorët duke kënduar një varg që përshkruan Muhamedin si " imamin e socialistëve ". . Në kulmin e karrierës së saj, në vitin 1950, Umm Kulthum këndoi kompozimin e Sonbatit të fragmenteve të asaj që Ahmad Rami e konsideroi arritjen e karrierës së tij: përkthimin nga persishtja në arabishten klasike të katraineve të Omar Khayyám ( *Rubayyiat el Khayyam* ). Kënga përfshinte katrante që trajtojnë si epikurianizmin ashtu edhe shpengimin . Poema e Ibrahim Nagi " Al-Atlal " ["Rrënojat"] u këndua nga Umm Kalthum në një version personal dhe në një melodi të kompozuar nga Sonbati dhe premierë në vitin 1966, konsiderohet si një këngë e saj nënshkrim.  Për shembull, performancat e disponueshme live (rreth 30) të Ya Zalemni, një nga këngët e saj më të njohura, varionin në gjatësi nga 45 deri në 90 minuta, në varësi të gjendjes së saj krijuese për improvizime, duke ilustruar marrëdhënien dinamike midis këngëtares dhe audiencës. ndërsa ushqeheshin me energjinë emocionale të njëri-tjetrit. Një teknikë improvizuese, e cila ishte tipike për këngën e vjetër klasike arabe, dhe të cilën ajo e ekzekutoi për aq kohë sa mundi (si aftësitë e saj vokale regresive me kalimin e moshës, ashtu edhe perëndimorizimi në rritje i muzikës arabe u bënë pengesë për këtë art), ishte të përsëritej. një rresht ose qëndrim i vetëm pa pushim, duke ndryshuar në mënyrë delikate theksin dhe intensitetin emocional dhe duke eksploruar një ose shkallë të ndryshme modale muzikore ( *maqām* ) çdo herë për të sjellë audiencën e saj në një gjendje euforike dhe ekstatike të njohur në arabisht si "tarab" طرب.  . Një burim tjetër përmend krijimin e një kënge lufte.  Laura Lohman  ka identifikuar disa këngë të tjera luftarake të krijuara për të në të njëjtën periudhë. Në vitin 1969 u pasua nga një tjetër, Asbaha al-Ana 'indi Bunduqiyyah ["Tani kam një pushkë"].  Këngët e saj morën më shumë një cilësi shpirtërore në vitin 1967 pas disfatës së Egjiptit gjatë Luftës Gjashtë Ditore. Hadith el Rouh ["predikimi i shpirtit"], i cili është një përkthim nga "Shikwa" i poetit Mohammad Ikbal, ka krijuar një ton shumë reflektues. Gjeneralët në audiencë thuhet se kanë mbetur në lot. Pas formimit të Emirateve të Bashkuara Arabe (EBA) në 1971, ajo organizoi disa koncerte me ftesë të presidentit të saj të parë Zayed bin Sultan Al Nahyan për të festuar ngjarjen. 

Umm Kulthum këndoi gjithashtu për kompozitorët Mohammad El Mougi, Sayed Mekawy dhe Baligh Hamdi .

### Vdekja dhe funerali 
Umm Kulthum vdiq më 3 shkurt 1975 në moshën 76 vjeçare, nga dështimi i veshkave para se të mund të mbaronte dhe këndonte dy këngët e saj  dhe një këngë tjetër që ajo i kërkoi poetit Saleh Goudet të shkruante. që ajo të këndojë për të përkujtuar fitoren e Egjiptit në Luftën e Tetorit (e njohur edhe si: Lufta Yom Kippur) kundër Izraelit. Ajo vdiq para se të mund ta performonte në përvjetorin e dytë të luftës. Kortezhi i saj funeral u mbajt në xhaminë Omar Makram dhe u bë një ngjarje kombëtare, me rreth 4 milionë  egjiptianë rreshtuan rrugëve për të kapur një paraqitje të shkurtër ndërsa kortezhi i saj kalonte.  Pjesëmarrja në funeralin e saj tërhoqi një audiencë më të madhe se ajo e presidentit egjiptian Gamal Abdel Nasser .   Në zonën ku u zhvillua kortezhi mortor, trafiku u ndërpre dy orë përpara kortezhit. Vajtuesit gjithashtu do të hiqnin arkivolin nga shpatullat e mbajtësve të tij, do ta detyronin procesionin të ndryshonte drejtimin e tij  Ajo u varros në një mauzoleum afër mauzoleumit të Imam al-Shafi'i në qytetin e të vdekurve në Kajro.  Vdekja e saj ishte një tragjedi e madhe për vendin dhe gjithashtu mori vëmendjen e mediave ndërkombëtare pasi lajmi për vdekjen e saj u raportua nga revista amerikane Times dhe revista gjermane Süddeutsche Zeitung.

## Trashëgimia artistike 
Umm Kulthumi konsiderohet si një nga këngëtaret më të mëdha në historinë e muzikës arabe,  me ndikim të rëndësishëm në një numër muzikantësh, si në botën arabe ashtu edhe më gjerë. Jah Wobble e ka cituar atë si një ndikim të rëndësishëm në punën e tij, dhe Bob Dylan është cituar gjithashtu duke e lavdëruar atë.   Maria Callas,  Marie Laforêt,  Bono,  mes shumë artistëve të tjerë, janë gjithashtu admirues të njohur të muzikës së Kultum. Youssou N'Dour, një fanse e saj që nga fëmijëria, regjistroi albumin e tij të vitit 2004 *Egjipt* me një orkestër egjiptiane në homazh ndaj trashëgimisë së saj.  Një nga këngët e saj më të njohura, “ Enta Omri ”, është trajtuar dhe riinterpretuar shumë herë. "Alf Leila wa Leila" u përkthye në xhaz në albumin *Kalthoum* të trumpetistit franko-libanez Ibrahim Maalouf të vitit 2015. 
Ajo u referua si "Zonja" nga Charles de Gaulle dhe konsiderohet si "Zëri i pakrahasueshëm" nga Maria Callas . Është e vështirë të matet me saktësi diapazoni i saj vokal në kulmin e tij, pasi shumica e këngëve të saj janë regjistruar drejtpërdrejt. Edhe sot, ajo ka ruajtur një status thuajse mitik në mesin e të rinjve egjiptianë dhe të gjithë botës arabe. Në vitin 2001, qeveria egjiptiane hapi Muzeun Kawkab al-Sharq ("Ylli i Lindjes") në kujtim të këngëtarit. I vendosur në një pavijon në terrenin e Pallatit Manesterly të Kajros, koleksioni përfshin një sërë pasurish personale të Umm Kulthumit, duke përfshirë syze dielli dhe shalle të markës së saj, së bashku me fotografi, regjistrime dhe materiale të tjera arkivore. 

, Kajro ; ndodhet në vendin e shtëpisë së dikurshme të këngëtares]]
Shfaqjet e saj kombinuan emocione të papërpunuara dhe retorikë politike; ajo kishte një ndikim të madh dhe fliste për politikën përmes muzikës së saj. Një shembull i kësaj shihet në muzikën e saj të realizuar pas Luftës së Dytë Botërore. Tema në sipërfaqe ishte dashuria, por një interpretim më i thellë i tekstit – për shembull në këngën “Salue Qalbi” – zbulon vënien në dyshim të motiveve politike në kohë tensionesh politike.  Retorika politike e Umm Kulthumit në muzikën e saj është ende me ndikim sot, jo vetëm në Egjipt, por në shumë vende të tjera të Lindjes së Mesme dhe madje edhe globalisht. I gjithë katalogu i saj u ble nga Mazzika Group në fillim të viteve 2000.

Umm Kulthum është gjithashtu e shquar në Bagdad për shkak të dy vizitave të saj, e para në nëntor 1932 dhe e dyta në 1946, në të cilat ajo ishte e ftuar nga Regjenti Abd al-Ilah . Gjatë këtyre dy vizitave, qarqet artistike, shoqërore dhe politike irakiane u interesuan për Umm Kulthumin dhe si rezultat, një numër i madh i fansave të saj dhe dashamirësve të zërit hapën dhjetëra kafene që mbanin emrin e saj në vende të ndryshme. Sot, vetëm një nga këto kafene është ruajtur në rrugën Al-Rasheed dhe ende lidhet me të. 

### Zëri 
Umm Kultum ishte një kontralto .  Këngëtarët Contralto janë të rralla dhe këndojnë në regjistrin më të ulët të zërit femëror.  Sipas disave, ajo kishte aftësinë për të kënduar aq ulët sa oktavën e dytë dhe aq lart sa oktavën e tetë në kulmin e saj vokal. Forca e saj e jashtëzakonshme vokale, me aftësinë për të prodhuar 14,000 dridhje në sekondë me kordat e saj vokale, kërkonte që ajo të qëndronte tre metra larg mikrofonit.  Ajo njihej se ishte në gjendje të improvizonte dhe thuhej se nuk do të këndonte një varg dy herë në të njëjtën mënyrë.  Ajo ishte studente e Abu al-Ila Muhamedit që nga momenti kur mbërriti në Kajro deri kur ai vdiq në vitin 1927. Ai e mësoi atë të përshtatte zërin e saj me kuptimin dhe melodinë në një estetikë tradicionale arabe. 

## Kujtimi 
Ajo përmendet gjerësisht në tekstet e baladës qendrore "Omar Sharif" në muzikalin ''The Band's Visit'' .  Një gjerdan me perla me 1888 perla, të cilën ajo e mori nga Zayed bin Sultan Al Nahyan, është ekspozuar në Luvrin në Abu Dhabi .  Edhe 40 vjet pas vdekjes së saj, në orën 22:00 të së enjtes së parë të çdo muaji, radiostacionet egjiptiane transmetonin vetëm muzikën e saj në kujtim të saj. 
, 1940]]
Në janar 2019, në festivalin Winter in Tantora në Al-'Ula, u mbajt për herë të parë një koncert live me atë "duke u shfaqur si një hologram me shoqërimin nga një orkestër dhe e zbukuruar me fustane të gjalla të gjata, siç kishte kur duke debutuar në vitet 1920”.  Koncerte holograme me të janë organizuar gjithashtu nga Ministri egjiptian i Kulturës Inas Abde-Dayem në Kajro dhe Opera e Dubait  Duke krijuar një muze privat për artisten egjiptiane, Umm Kultum, në 1998 dhe fitoi çmime.    

## Këngë të shquara 
## Filmagrafia 
* *Weddad* (1936)
* *Nashid al-Amal* (*The Chant of Hope*) (1937)
* *Dananir* (1940)
* *Aydah* (1942)
* *Salamah* (1945)
* *Fatmah* (1947)

## Notes
## Referime 
## Referime 
* 
* Virginia Danielson. "Umm Kulthūm". *Grove Music Online*. *Oxford Music Online*. Oxford University Press. Web. 20 July 2016.
* *Halfaouine: Boy of the Terraces* (film, 1990). This DVD contains an extra feature short film that documents Arab film history, and it contains several minutes of an Umm Kulthum public performance.
*  – articles and essays marking the 25th anniversary of the singer's death
* 
* 
* 
*  from Tuesday, 17 June 2008 to Sunday, 2 November 2008
* 
* Murat Özyıldırım, Arap ve Turk Musikisinin 20. yy Birlikteligi, Bağlam Yay. (Müzik Bilimleri Serisi, Edt. V. Yildirim), Istanbul Kasım 2013.

## External links 
*