Bosra

**Bosra** ( *Bozrah*, shqiptohet gjithashtu si **Bostra**, **Busrana**, **Bozra** dhe zyrtarisht njihet si **Busra esh-Sham** (, ) është qytet në jug të Sirisë.  Ky qytet ndodhet në rajonin Hauran dhe në provincën Dar'a.

Sipas Byrosë Qendrore të Statistikave të Sirisë (CBS), Bosra kishte një popullsi prej  në regjistrimin e vitit 2004. Është qendra administrative e * nahija * (*nëndistriktit*) të Bosrës e cila përbëhej nga nëntë lokalitete me një popullsi kolektive prej  në 2004. Bosra ka më së shumti myslimanë sunni, por ka një komunitet të vogël që janë shia. 

Bosra ka një histori të lashtë dhe gjatë epokës Romake ishte një kryeqytet i begatë provincial dhe Kryepeshkopata Metropolitane, nën juridiksionin e Patriarkanës Ortodokse të Antiokisë dhe gjithë Lindjes. Ajo vazhdoi të ishte administrativisht e rëndësishme gjatë epokës islame, por u bë gradualisht më pak e shquar gjatë epokës osmane. Sot, është një vend i rëndësishëm arkeologjik dhe është shpallur nga UNESCO si Vend i Trashëgimisë Botërore.

## Historia
Vendbanimi për herë të parë përmendet në dokumentet e Thutmose III dhe Akhenaten (shek XIV pes). Bosra ishte qyteti i parë Nabatean në shekullin e II pes. Mbretëria Nabatean u pushtua nga Cornelius Palma, një gjeneral Trajan, në vitin 106 es.

### Epoka romake dhe bizantine 
Nën Perandorinë Romake, Bosra u quajt *Nova Trajana Bostra* dhe ishte rezidenca e legio III *Cyrenaica*. U bë kryeqyteti i provincës romake të Arabia Petraea. Qyteti lulëzoi dhe u bë një metropol i madh si pikë-takuese e disa rrugëve tregtare, përkatësisht Via Traiana Nova, një rrugë romake që lidhte Damaskun në Detin e Kuq. Ajo u bë një qendër e rëndësishme për prodhimin e ushqimit dhe gjatë sundimit të perandorit Phillip the Arab, Bosra filloi të prodhojë monedhat e veta. Të dy Këshillat e Arabisë u mbajtën në Bosra në vitin 246 dhe 247 es.

Nga periudha bizantine e cila filloi në shekullin e V-të, krishterimi u bë feja mbizotëruese në Bosra. Qyteti u bë një vend i kryepeshkopit metropolitan dhe një katedrale e madhe u ndërtua në shekullin e VI-të.  Rregulli i hershëm islamik nuk ndryshoi arkitekturën e përgjithshme të Bosrës, me vetëm dy struktura që datojnë në epokën Umayyad (721 dhe 746), kur Damasku ishte kryeqyteti i Kalifatit. Ndërsa banorët e Bosrës gradualisht u konvertuan në Islam, vendet e shenjta të epokës romake u shfrytëzuan për praktime muslimane. Në shekullin e IX-të, Ya'qubi shkruante se Bosra ishte kryeqyteti i provincës Hauran.

### Epoka osmane 
Në 1596 Bosra u paraqit në regjistrat e taksave osmane si *Nafs Busra*, duke qenë pjesë e *nahiya* Bani Nasiyya në Qada të Hauranit. Kishte një popullsi myslimane të përbërë nga 75 familje dhe 27 beqarëve, dhe një popullsi e krishterë prej 15 familjesh dhe 8 beqarëve. Taksat janë paguar në grurë, elb, kultura verore, fruta apo pemë të tjera, dhi dhe/ose koshere bletësh dhe mulli me ujë.

### Epoka moderne 
Sot, Bosra është një vend i madh arkeologjik, që përmban rrënojat nga kohët romake, bizantine dhe muslimane, tipari kryesor i saj është teatri romak i ruajtur mirë. Çdo vit ka një festival muzikor kombëtar të organizuar në teatrin kryesor.

Ndryshime të rëndësishme sociale dhe ekonomike kanë prekur Bosrën që nga fundi i mandatit francez në vitin 1946. Deri në vitet 1950 dyqanet e Bosrës ishin me pronarë nga Damasku, që atëherë shumica e pronarëve të dyqaneve janë banorë të qytetit. Në fundin e epokës osmane dhe në periudhën e mandatit francez, marrëdhënia bujqësore ishte midis pronarit të tokës dhe pjesëve të vogla, pas reformave agrare në fund të viteve 1950 dhe 1960, marrëdhëniet përkatëse kanë qenë midis pronarëve të tokave dhe punëtorëve të pagave. Shumë nga banorët e saj kanë gjetur punë në shtetet e Gjirit Persik dhe Arabinë Saudite, duke dërguar të ardhura për të afërmit e tyre në Bosra. Ndryshimet sociale së bashku me rritjen e qasjes në arsim kanë zvogëluar gjerësisht jetën tradicionale të fiseve sipas historianit Hanna Batatu.

## Pamjet kryesore
Nga qyteti i cili dikur kishte  banorë, sot mbetet vetëm një fshat i vendosur midis rrënojave. Teatri romak i shekullit të dytë, i ndërtuar ndoshta nën Trajanit, është i vetmi monument i këtij lloji me galerinë e saj të sipërme në formën e një portiku të mbuluar që është ruajtur në mënyrë integruese. Ajo u fortifikua midis viteve 481 dhe 1231.

Më tej, monumentet Nabatean dhe Romake, kishat e krishtera, xhamitë dhe medreset janë të pranishme brenda gjysmës së shkatërruar të qytetit. Struktura e këtij monumenti një plan qendror me apsidet lindore të rrethuar nga 2 sakrista ushtroi një ndikim vendimtar mbi evolucionin e formave arkitektonike të krishtera dhe në një farë mase në stilin islamik. Xhamia Al-Omari e Bosrës është një nga xhamitë më të vjetra të mbijetuara në historinë islame.

Afër janë Ura e Kharabës dhe Ura e Gemarrinit, të dyja janë ura romake.

## Demografia 
Në fund të viteve 1990 Bosra kishte një popullsi prej  banorë. Popullsia e saj u rrit në  sipas regjistrimit të vitit 2004 nga Byroja Qendrore e Statistikave të Sirisë (SIR). Popullsia e zonës së saj metropolitane ishte .

Banorët e Bosrës janë kryesisht muslimanë sunitë dhe kryesisht ndahen midis tetë klaneve kryesore. Klani kryesor është el-Miqdad, anëtarët e të cilit emigruan në Bosra nga el-Suwayda në mesin e shekullit të XVIII-të.

## Njerëz të dalluar nga Bosra 
* Simon ben Lakish, shekulli i III, amora i gjeneratës së dytë dhe rabin
* Titusi i Bostrës, fl. shekulli i IV, teolog i krishterë
* Shën Antipater i Bostrës, fl. shekulli i 5-të, peshkopi i krishterë
* Bahira,  600, murg asirian
* Ibn Kathir (1301–1373), Dijetar islamik

## Galeria 

File:010Bosra.JPG
File:016 Bosra ruins.JPG
File:017 Bosra ruins.jpg
File:026Bosra.JPG
File:027Bosra.JPG
File:A03 Bosra - Teatro Primo ordine 331.jpg|
File:Bosra, Daraa, Syria, Ancient City, Walls.jpg|
File:An ancient village discovered from sands - panoramio.jpg|
File:Ancient Paved Road at Bosra, Syria..jpg|
File:Ancient House Bosra.jpg|
File:Bahira.jpg|
File:Bosra, Daraa, Syria, Ancient City, Columns.jpg|
File:Bosra, Daraa, Syria, Ancient City.jpg|
File:Bosra ruins - panoramio.jpg|
File:Bosra terme sudHPIM3310.JPG
File:Roman ruins in citadel at Bosra, Syria..jpg|

## Bibliografia 
*
*
*
*

## Lidhje të jashtme
* Enciklopedia Katolike në Bosra
* Faqja zyrtare e qytetit të Bosrës 
* Më shumë fotografi në lidhje me Bosrën
* Galeria e Fotove të Bosrës 
* GCatholic Latin titular see
* Harta e qytetit, Google Maps
* Bosra-map; 22M
* Kryepeshkopata Ortodokse Lindore e Bosra, Horanit dhe Jabal al-Arab
* Historia e shkurtër e Kryepeshkopatës së Bosra-Hauranit

## Referime