SPQR

**SPQR** (nga latinishtja: shkurtim per ***Senatus Populusque Romanus***, në shqip ***Senati dhe Populli i Romës***) është një frazë emblematike që i referohet qeverisë së Republikës Romake. Kjo frazë përdorej në shkrime zyrtare, në dedikime të monumenteve dhe punëve publike, si dhe në disa monedha romake. Fraza e plotë është përdorur në letërsinë politike, ligjore dhe historike romake, për shembull në fjalimet e Ciceronit.

## Përkthimi 
Në latinisht, *Senātus* është një emër njëjës në nominim që do të thotë "Senat". Populusque është i përbërë nga emri nominim Populus, "Populli", dhe -que, një grimcë enklitike që do të thotë "dhe" që lidh dy emrat nominues. Fjala e fundit, Rōmānus ("Romak"), është një mbiemër që modifikon të gjithë Senātus Populusque: "Senati dhe Populli Romak", të marrë si një e tërë. Kështu, fraza përkthehet fjalë për fjalë si "Senati dhe Populli Romak", ose më lirisht si "Senati dhe Populli i Romës".

## Konteksti historik 
Data e themelimit të titullit është e panjohur, por shfaqet për herë të parë në mbishkrimet e Republikës së Vonë, nga rreth vitit 80 p.e.s. e tutje. Më parë, emri zyrtar i shtetit romak, siç dëshmohet në monedha, ishte thjesht ROMA. Shkurtesa shfaqet për herë të fundit në monedhat e Kostandinit të Madh (sundoi 312–337 pas Krishtit), perandorit të parë romak që mbështeti Krishterimin.

Ky nënshkrim vazhdoi të përdorej edhe gjatë Perandorisë Romake. Perandorët konsideroheshin përfaqësues de jure të popullit edhe pse senātūs consulta, ose dekretet e Senatit, bëheshin me dëshirën de facto të perandorit.

Populus Romanus në letërsinë romake është një frazë që do të thotë qeverisja e Popullit. Kur romakët emërtonin qeveritë e shteteve të huaja, ata përdornin populus në njëjës ose shumës, si p.sh. populi Priscorum Latinorum, "qeveritë e latinëve të vjetër". Romanus është mbiemri i vendosur që përdoret për të dalluar romakët, si në civis Romanus, "qytetar romak".

Populli romak shfaqet shumë shpesh në ligj dhe histori në fraza të tilla si dignitas, maiestas, auctoritas, libertas populi Romani, "dinjiteti, madhështia, autoriteti, liria e popullit romak". Ata ishin një populus liber, "një popull i lirë". Kishte një exercitus, imperium, iudicia, honores, consules, voluntas të të njëjtit populus: "ushtria, sundimi, gjykimet, zyrat, konsujt dhe vullneti i popullit romak". Ata shfaqen në latinishten e hershme si Popolus dhe Poplus, kështu që zakoni i të menduarit për veten si të lirë dhe sovranë ishte mjaft i rrënjosur.

Romakët besonin se i gjithë autoriteti vinte nga populli. Mund të thuhet se një gjuhë e ngjashme që shihet në revolucionet më moderne politike dhe shoqërore vjen drejtpërdrejt nga ky përdorim. Populli në këtë kuptim nënkuptonte të gjithë qeverinë. Megjithatë, kjo e fundit ishte e ndarë në thelb në Senatin aristokratik, testamenti i të cilit ekzekutohej nga konsujt dhe pretorët, dhe comitia centuriata, "komiteti i shekujve", testamenti i të cilit u mbrojt nga Tribunët.

Një nga mënyrat se si perandori Komodus (180–192) paguante për donacionet dhe argëtimet e tij masive ishte të taksonte rendin senatorial, dhe në shumë mbishkrime, rendi tradicional është përmbysur në mënyrë provokuese (Populus Senatusque...).

## Shiko edhe 
* Senati
* Roma e Lashtë

## Burime