Shpella e Spanagelit

**Shpella e Spanagelit** () ndodhet pranë Hintertuksit, në Alpet Zilertal në zonën austriake të Tirolit. Momentalisht është zbuluar një hapësirë e shpellës rreth 10 kilometra. Udhëtimet me guidë mundësojnë hyrjen deri në 500 metra të shpellës. Hyrja e saj shtrihet poshtë Spannagelhaus-it (2531 m), një kasolle malore e drejtuar më parë nga Klubi Turistik Austriak (ÖTK). Shpella dhe kasollja kanë marrë emrin e dr. Rudolf Spanagel, i cili ishte president i ÖTK-së nga viti 1902 deri në 1904.

## Formacioni 
Pjesa më e madhe e Alpeve Zillertal përbëhet nga shkëmbinj parësorë kristalorë, plutonë dhe shkëmbinj metamorfikë, të cilët nuk janë favorizuese për formimin e shpellave. Përjashtim bëjnë vetëm xhepat e shkëmbinjve favorizuese për karstifikim si: gëlqerorët, dolomitet, gipsi dhe karbonate të ndryshme. Xhepat e formuara në përgjithësi kanë trashësi të vogël dhe formohen në shpella të vogla. Që këto shpella të krijohen, kanë nevojë për ujë. Shpella e Spanagelit është formuar në një hapësirë të madhe mermeri kalcit të Formacionit "Hochstegen".  Ky lloj mermeri ka përmbajtje të karbonatit me mbi 90%, që kalon në mantelin e pllakave të *dritares perëndimore të Tauernit.* Formimi i kësaj shpelle si rezultat i korrozionit gjeologjik shpjegohet me tektonikën në rajon.

## Karakteristikat 
Shpella ka lagështirë të lartë e cila ka mundësuar krijimin e kaskadave. E përshkuar nga përrenj të shumtë (*Mündungslöcher*), janë krijuar sifone në vende që janë të arritshme vetëm me zhytje. Në ato kalime shpellore larg dritës së ditës ka heliktite të rralla. Sistemi i shpellave të Spanagelit shtrihet nga akullnaja *Geforne-Wand-Kees* deri në *Lärmstange*, 2686 m, dhe është shpella më e madhe në Evropë  me një gjatësi 10 kilometra. Gjatë guidave në shpellë tregohen se cilat janë karakteristikat e saj (mermeri me ngjyra, formacione të ndryshme kalci-sinter, speleotema, kristale, mermere me shirita dhe kolloqe). Dia karakteristika referuese të shpellës janë: koha e shpellës, formimi i saj, flora dhe fauna, klima dhe atmosfera, e cila është e dobishme për ata që vuajnë nga sëmundjet e mushkërive. Lakuriqët e natës qëndrojnë vetëm në dalje të shpellës. Në pjesën lindore të saj është krijuar një muze shpellë ku paraqiten disa zbulime nga brendësia e malit.

## Zbulimi 
Në vitin 1919, Alois Hoter, pronari i Spannagelhaus-it, zbuloi hyrjen e shpellës. Ai e quajti shpellën "Grausliches Loch" dhe e përdori si hapësirë me qira. 

Në vitin 1960, Rudolf Radislovik eksploroi për herë të parë pjesën e përparme të saj (*Hauptgang)*) dhe "hyrjen e ujit" (*Wassergang*), të cilat takohen në pikën e takimit (*Halle der Vereinigung*). Pas një viti, Maks H. Fink vëzhgoi pjesën e njohur të shpellës dhe zbuloi *Labirintin*. Në vitin 1964, Zyra Federale e Monumenteve (*Bundesdenkmalamt*) e caktoi shpellën si monument natyror për shkak të rëndësisë shkencore. Në vitin 1968, Valter Knezicek dhe Gunter J. Volf zbuluan dy akse dhe *Knesi-Harnisch* në skajin e djathtë të *Halle der Vereinigung*, të cilat të gjitha çonin poshtë në një tunel 10 metra poshtë. Ky ishte fillimi i asaj që më vonë u bë e njohur si *Schrauben-Cañon* ("Kanioni i Vidhave"). Në vitin 1970, Hanes Jodl gjeti *Postkastl* ("Kutia postare") në skajin e majtë të *Halle der Vereinigung*, e cila ishte një vazhdim i shpellës të Spanagelit. Personi i parë që hyri në këtë seksion ishte Gunter J. Volfi me shtatë anëtarë të kursit të tij. Hulumtimi i kalimit *Kolkgang* (duke u ngjitur në kalimin *Elchschädelgang* dhe dhomën *Dirndlkammer*, një lidhje me *Wassergang*, dhe duke zbritur nëpërmjet *Kolkgang* në *Hannes-Jodl-Dom*, në tavanin e të cilit hyn *Schrauben-Cañon*, e tutje në *Dr.- Klaus-Karger-Halle* dhe vazhdimi si *Kolkgang* deri në skajin e aksit *ÖTK-Schacht*) rezultoi në një dyfishim të shtrirjes së njohur deri më tani të shpellës dhe ofroi një nxitje për eksplorim të mëtejshëm.
parapamje| Kanioni Schrauben-Cañon.
Nga 1972-shi deri në 1975-ën, shpella u vëzhgua nga Klubi Shtetëror i Shpellarave të Tirolit përgjatë 4 ekspeditave (*Landesverein für Höhlenkunde në Tirol*) deri në përroin "Gneisbach". Në vitin 1975, si pjesë kërkimore nga *Groupe Spéléologique Luxembourgeois* me E. Jacoby, M. Möller, G. Mutschlechner dhe B. Schmitz, u krijua kursi i përroit të Höhlenbach-ut. Pasi thanë ujin, doli në sipërfaqe 1980 m një faqe shkëmbi në jug të Valdebenit. Po kështu Shpella Schneefleck (*Schneefleckhöhle*), e cila ecën paralelisht me shpellën e Spanagelit, u zbulua dhe u vëzhgua. Në 1976-ën, Klubi i Shpellave ngriti një bivuak në sallën *Umkehrhalle*. Një ekspeditë 50-orëshe e udhëhequr nga E. Jacoby në 1976/77 zbuloi dhe hulumtoi kalimin *Spinnengang*, shpellën *Mutschlechner-Dom* dhe dhomën *Schatzkammer*. Në vitin 1978, F. Maiberger dhe W. Mayr arritën në pikën më perëndimore të shpellës, *Bauchbad*.

Në vitin 1984, speleologë gjermanë në Klubin e Shpellave të Tirolit nën drejtimin e C. Cavelius vëzhguan sistemin jugor (*Südsystem*). Në vitet 1987-1988, zona e hyrjes së shpellës u pastrua dhe galeria që bashkonte *Trümmerhalle* dhe *Gneisbach* u zbuluan dhe u vëzhguan nga W. Mayr dhe G. Völkl. *Schrauben-Cañon* u negociua për herë të parë në 1989 nga E. Türke dhe R. Tobitsch.
## Burime 
* Max H. Fink (1961): *Die Höhle unter dem Spannagelhaus* . – Österr. Touristenzeitung (Vjenë) 74 (6): 70
* Günther J. Wolf (1971): *Bergfahrt në die Unterwelt* . – Österr. Touristenzeitung (Vjenë) 84 (2): 24-25
* Gerhard Schirmer (1976): *Die Höhle beim Spannagelhaus* . – Österr. Touristenzeitung (Vjenë) 88 (9): 109-111
* Heinz Ilming, Hans Mrkos (1979): *Höhlenforschung në Österreich seit 1961* . – Wissenschaftliche Beihefte zur Zeitschrift "Die Höhle" (Vjenë) 13: 67-81
* Gerhard Schirmer (1979): *Die Höhle unter dem Spannagelhaus* . – Festschrift "50 Jahre Bergsteigergruppe im Österr. Touristenklub" (Vjenë) 123-125
* Ernest Jacoby, Günter Krejci (1992): *Die Höhle beim Spannagelhaus und ihre Umgebung* . – Wissenschaftliche Beihefte zur Zeitschrift "Die Höhle" 26
## Referime