Varrezat masive të Batajnicës

**Varrezat masive të Batajnicës**, janë varre që u gjetën në vitin 2001 afër Batajnicës, një periferi e Beogradit, kryeqyteti i Serbisë. Varret përmbanin 744  shqiptarë të Kosovës, civilë, të vrarë gjatë Luftës së Kosovës 1998-99. 

Varret masive u gjetën në terrenet e stërvitjes së një njësie policore serbe, Njësiti Special Anti-Terrorist (SAJ). 

Trupat e pajetë janë sjellë në vend me kamionë nga Kosova; shumica janë djegur para varrimit.  Pas luftës, SAJ kufizoi aksesin e hetuesve në poligonin e qitjes dhe vazhdoi ushtrimet me gjuajtje të drejtpërdrejtë, ndërkohë që ekipet mjeko-ligjore përpiqeshin të hetonin masakrën. 

## Sfondi 
Fondi për të Drejtën Humanitare (FDH), një organizatë joqeveritare me bazë në Serbi dhe Kosovë, publikoi në hulumtimin e tyre se numri i përgjithshëm i të vrarëve gjatë luftës në Kosovë (një kohëzgjatje në hulumtimin e studiuar nga janari 1998 deri më 31 dhjetor 2000) vlerësohet në 13.517, kur nga ky numër i të gjithë civilëve të vrarë apo të zhdukur ishin: 8.661 shqiptarë të Kosovës, 1797 serbë, 447 romë, boshnjakë dhe pakica të tjera etnike.  

Milica Kostiq, e cila është një ish-hulumtuese në FDH dhe aktualisht punon në Koalicionin Ndërkombëtar të Vendeve të Ndërgjegjes, tha në vitin 2019 se ende vlerësohen mbi 1,600 persona të zhdukur pas luftës së Kosovës, prej tyre: 1,100 shqiptarë të Kosovës, rreth 450 serbë., dhe mbi 100 viktima boshnjake dhe rome. 

## Zbulimi i varrezave masive 
Fondi për të Drejtën Humanitare (FDH), një organizatë joqeveritare për të drejtat e njeriut, e cila dokumenton shkeljet e të drejtave të njeriut të ndodhura në territoret e ish- Jugosllavisë,  tha në dosjen "Operacioni i Fshehjes së Kufomave", se katër varre masive u zbuluan në Serbi: në Batajnica (744 trupa - të zbuluar në vitin 2001), Kizevak (17 trupa të zbuluar në vitin 2020) Liqeni Peruçac (84 trupa - të zbuluar në vitin 2001), Petrovo Selo (61 trupa - të zbuluar në vitin 2001),  në Rudnica, fshat afër kufirit me Kosovën (52 trupa — zbuluar në vitin 2013).  

FDH tha në dosjen “Operacioni i Fshehjes së Kufomave”, se trupat e shqiptarëve të Kosovës janë djegur fshehurazi edhe në dy lokacione tjera në Serbi: Kompleksi i aluminit Maçkatica afër Surdulicës si dhe Kompleksi i Mihjes dhe Shkrirjes së Bakrit në Bor. Gjithashtu, FDH-ja e ka thirrur Kombinatin Feronikl në Drenas, ku janë djegur trupat e shqiptarëve të Kosovës, që gjendet në rajonin e Drenicës në Kosovë.   gjatë Luftës së Kosovës në Kosovë në vitet 1998 dhe 1999,  ishte në gjykim në Gjykatën Penale Ndërkombëtare për ish-Jugosllavinë (ICTY) në vitin 2010   si dhe për persekutim të paligjshëm, deportim të shqiptarëve të Kosovës gjatë luftës së Kosovës 1998-99. 

## Dokumentarët 
* "Thellësia e dytë" është një dokumentar me regji të Ognjen Glavoniqit për varrin masiv në Batajnicë me trupa të shqiptarëve të Kosovës, civilë, të vrarë gjatë luftës në Kosovë, varri masiv u zbulua në vitin 2001.  ). "Të Paidentifikuarit" mori çmimin për dokumentarin më të mirë të shkurtër në Festivalin e Filmit të Evropës Juglindore 2016 në Los Anxhelos. Filmi tregon historinë e vrasjes së civilëve shqiptarë nga luftëtarët serbë në Kosovë në vitin 1999, eshtrat e të cilëve u dogjën, disa prej të cilëve u gjetën në Batajnicë në vitin 2001. 

## Iniciativa përkujtimore e Batajnicës 
Pas kësaj krijua një faqe interneti, Iniciativa Përkujtimore e Batajnicës, për të mbledhur fonde për krijimin e Sitit Memorial të Batajnicës për të përkujtuar njerëzit e vrarë. Iniciativa virtuale përkujtimore e Batajnicës ka publikuar fotografi, dokumentarë, të dhëna të të vrarëve, trupat e të cilëve janë gjetur në Batajnicë. 

## Shih edhe 
* Gjykata e Hagës
* Vllastimir Gjorgjeviq
* Masakra e Vushtrrisë
* Varri masiv i Rudnicës, një vend në Rudnicë, Serbinë jugore, ku gjenden mbetjet e shqiptarëve të Kosovës pas Luftës së Kosovës.
* Masakra e Mejës, vrasja në prill 1999 në fshatin Mejë. Shumë prej trupave të të vrarëve në Mejë janë gjetur në varrezat masive të Batajnicës.

## Referime