Gustavus Adolphus

**Gustavus Adolphus** (9 dhjetor  NS 19 dhjetor] 15946 Nëntor  NS 16 Nëntor] 1632), i njohur gjithashtu si **Gustav II Adolf.**  Ishte Mbret i Suedisë nga 1611 deri në 1632 dhe vlerësohet për ngritjen e Suedisë si një fuqi e madhe evropiane. Gjatë mbretërimit të tij,Suedia u bë një nga forcat kryesore ushtarake në Evropë gjatë Luftës Tridhjetëvjeçare, duke ndihmuar në përcaktimin e ekuilibrit politik dhe fetar të pushtetit në Evropë. Atij zyrtarisht dhe pas vdekjes iu dha emri **Gustavus Adolphus the Great** nga Riksdag i Estates në 1634.   

Ai  konsiderohet si një nga komandantët më të mëdhenj ushtarakë në historinë moderne. Fitorja e tij më e dukshme ushtarake ishte Beteja e Breitenfeld në 1631. Gustavus Adolphus u bë një udhëheqës i madh evropian.  Ai u vra një vit më vonë në Betejën e Lützen . Ai u ndihmua në përpjekjet e tij nga Konti Axel Oxenstierna, Zoti Kancelari i Lartë i Suedisë, i cili gjithashtu veproi si regjent pas vdekjes së tij.

Me ardhjen në fron në moshën 16-vjeçare, Gustavus Adolphus trashëgoi tre luftëra nga babai i tij Karli IX i Suedisë :

1- Konfliktet kufitare me Rusinë 

1-Konfliktet kufitare  Danimarkë-Norvegji 

2- Lufta dinastike me kushëririn e tij të parë, Mbretin Sigismund III Vasa të Polonisë .  

Lufta daneze ishte më e rënda.  Gjatë mbretërimit të tij, Suedia u ngrit nga statusi i një fuqie rajonale të pellgut të Detit Baltik në një nga fuqitë e mëdha të Evropës dhe një model i qeverisjes së hershme të epokës moderne . Gustavus Adolphus njihet si "babai i luftës moderne".      Ai mësoi  komandantë të tjerë ushtarakë, si Lennart Torstensson, i cili do të vazhdonte të zgjeronte kufijtë dhe fuqinë e Perandorisë Suedeze pas vdekjes së Gustavus Adolphus. 

Kontributet e tij në ngritjen e pushtetit të Suedisë përfshinin reformimin e strukturës administrative. Gjithashtu,ai përkujtohet gjerësisht nga protestantët në Evropë si mbrojtësi kryesor i kauzës së tyre gjatë Luftës Tridhjetëvjeçare, me kisha të shumta, fondacione dhe ndërmarrje të tjera të emëruara pas tij, duke përfshirë Gustav-Adolf-Werk .  

## Biografia 
Gustavus Adolphus lindi në Stokholm më 9 dhjetor 1594. Ai ishte djali i madh i Dukës Charles të Shtëpisë së Vasës dhe gruas së tij të dytë, Christina of Holstein-Gottorp . Në atë kohë, kushëriri i tij Sigismund ishte mbret i Suedisë dhe Polonisë. Duka protestant Charles e detyroi Sigismundin katolik të braktiste fronin e Suedisë në 1599.Princi i kurorës Gustav Adolph kishte Gagnef-Floda në Dalecarlia si dukat nga viti 1610. Pas vdekjes së babait të tij në tetor 1611, Gustavus 16 vjeç e trashëgoi fronin.  Ai gjithashtu trashëgoi një sërë mosmarrëveshjesh dinastike herë pas here ndërluftuese me kushëririn e tij polak. Sigismund III dëshironte të rimarrë fronin e Suedisë dhe u përpoq të detyronte Gustavus Adolphus të hiqte dorë nga titulli. 

Gustavus Adolphus pushtoi Livonian kur ishte 31 vjeç, duke filluar Luftën Polako-Suedeze (1626–29) . Mbretërimi i tij u bë i njohur nga veprimet e tij disa vjet më vonë, kur, në qershor 1630, ai zbarkoi në Gjermani, duke shënuar ndërhyrjen suedeze në Luftën Tridhjetëvjeçare . Gustavus Adolphus ndërhyri në anën anti-Pandorake, e cila në atë kohë po humbiste ndaj Perandorisë së Shenjtë Romake dhe aleatëve të saj katolikë; forcat suedeze do ta ndryshonin shpejt atë situatë.