Mario

**Mario** (Japonisht: マリオ, Hepburn: *Mario*, ) është një personazh i krijuar nga dizajneri japonez i video lojërave Shigeru Miyamoto. Ai është personazhi titullar i ekskluzivitetit të lojërave video me të njëjtin emër dhe maskota e kompanisë japoneze të video lojërave Nintendo. Mario është shfaqur në mbi 200 video lojëra që nga krijimi i tij. Ai është një hidraulik italian që banon në Mbretërinë e Kërpudhave, aventurat e të cilit përgjithësisht përqendrohen në shpëtimin e Princesha Pjeshkë nga zuzari Bowser. Mario ka hyrje në një sërë fuqish që i japin atij aftësi të ndryshme. Vëllai i Marios është Luigi.

Mario u shfaq për herë të parë si personazhi lojtar i *Donkey Kong* (1981), një lojë me platformë. Miyamoto donte të përdorte Popeye si protagonist, por kur nuk mundi të arrinte të drejtat e licencimit, ai krijoi Mario. Miyamoto priste që personazhi të ishte i papëlqyer dhe planifikoi ta përdorte atë për paraqitjet e filmave; i quajtur fillimisht "Mr. Video", ai u riemërua në Mario pas Mario Segale. Veshjet dhe karakteristikat e Marios ishin tema pas vendosjes së *Donkey Kong*. Më pas ai filloi të luajë në serinë e lojërave të platformës *Super Mario*, duke filluar me *Super Mario Bros.* të vlerësuar nga kritikët në vitin 1985. Që nga viti 1992, zëri i Marios është Charles Martinet.

Pas *Super Mario Bros.*, Mario filloi të degëzohej në zhanre të ndryshme. Këto përfshijnë lojëra puzzle si *Dr. Mario*, lojëra me role si *Paper Mario* dhe *Mario & Luigi*, dhe lojëra sportive si *Mario Kart* dhe *Mario Tennis*. Ai është shfaqur në prona të tjera të Nintendo, të tilla si në serinë *Super Smash Bros.* të lojërave luftarake crossover. Mario është shfaqur gjithashtu në animacione të ndryshme, duke përfshirë tre seri të prodhuara nga DIC Entertainment (me zërin e Lou Albano dhe më vonë Walker Boone), dhe u portretizua nga Bob Hoskins në filmin *Super Mario Bros.* të vitit 1993. Ai u dublua nga Chris Pratt në *The Super Mario Bros. Movie*.

Mario konsiderohet pothuajse unanimisht si personazhi më i famshëm në industrinë e video lojërave dhe një ikonë e njohur e kulturës popullore. Shembulli i Marios është shfaqur në një sërë mallrash, si veshje dhe sende të koleksionit, dhe njerëzit dhe vendet janë mbiquajtur pas tij. Ai gjithashtu ka frymëzuar një sasi të konsiderueshme mediash jozyrtare. Me më shumë se 750 milionë njësi të shitura në mbarë botën, ekskluziviteti i përgjithshëm i Mario është ekskluziviteti më i shitur i video lojërave të të gjitha kohërave.

## Koncepti dhe krijimi
[parapamje|200px|upright|[Shigeru Miyamoto, krijuesi i Marios|majtas]]

Shigeru Miyamoto krijoi Mario ndërsa zhvillonte *Donkey Kong* në një përpjekje për të prodhuar një video lojë më të shitur për Nintendo; lojërat e mëparshme, si *Sheriff,* nuk kishin arritur suksesin e lojërave të tilla si *Pac-Man* i Namco. Fillimisht, Miyamoto donte të krijonte një lojë që përdorte personazhet Popeye, Bluto, dhe Olive Oyl.

Në fazat e hershme të *Donkey Kong*, fokusi i lojës ishte të shpëtonte nga një labirint, ndërsa Mario nuk kishte aftësinë për të kërcyer. Megjithatë, Miyamoto së shpejti prezantoi aftësi kërcimi për personazhin e lojtarit, duke arsyetuar se "[nëse] do të kishit një fuçi që rrotullohej drejt jush, çfarë do të bënit?"

### Emri
Edhe pse protagonisti nuk u emërua në botimin japonez të *Donkey Kong*, ai u emërua "Jumpman" në udhëzimet në anglisht të lojës dhe "Mario i vogël" në broshurën e shitjeve. Miyamoto parashikoi një personazh që do të përdorej në çdo lojë të zhvilluar nga Miyamoto; një personazh "go-to" i cili mund të vendosej në çdo lojë nëse do të ishte e nevojshme, megjithëse në paraqitjet më të vogla pasi Miyamoto, në atë kohë, nuk priste që personazhi të bëhej jashtëzakonisht popullor. Për këtë qëllim, ai fillimisht e quajti personazhin "Mr. Video", duke krahasuar atë që ai synonte për paraqitjet e personazhit në lojërat e mëvonshme me kameot që kishte bërë Alfred Hitchcock brenda filmave të tij Në retrospektivë, Miyamoto komentoi se nëse ai do ta kishte emërtuar Marion "Mr. Video", Mario ka të ngjarë të "zhdukej nga faqja e dheut".

Ndërsa nënkuptohet nga titulli i serialit *Mario Bros*, në një intervistë të vitit 1989 emri i tij i plotë u deklarua të mos ishte "Mario Mario". Përdorimi i parë i dukshëm i "Mario Mario" ishte në përshtatjen e filmit live-action të vitit 1993 dhe u përdor më tej në udhëzuesit zyrtarë strategjikë të video lojërave *Prima, në vitin 2000 për *Mario Party 2* dhe në vitin 2003 për *Mario & Luigi: Superstar Saga*.Në vitin 2012, pasi Charles Martinet dubloi Marion duke e deklaruar veten "Mario Mario" në San Diego Comic-Con, muajin tjetër, CEO i Nintendo Satoru Iwata tha se nuk kishte mbiemër, me të cilin Miyamoto ra dakord një muaj më pas. Dy muaj pas vdekjes së Iwata në korrik 2015, Miyamoto ndryshoi qëndrimin e tij, duke pohuar në festivalin e 30-vjetorit të Super Mario Bros. se emri i plotë i Mario ishte me të vërtetë "Mario Mario".

## Karakteristikat
thumb|upright=0.5|E parë në kapelën e tij, emblema e Marios e përfaqëson atë në ndërfaqet e shumë prej lojërave në të cilat ai është shfaqur.
Mario përshkruhet si një hidraulik i sjellshëm që jeton në tokën imagjinare të Mbretërisë së Kërpudhave me Luigin, vëllain e tij më të vogël e më të gjatë. *Mario Bros.* origjinal përshkruan Marion dhe Luigin si italianë në New York, me seritë televizive dhe filmat që i veçonin ata si me prejardhje nga rrethi Brooklyn. Fëmijëria e Marios, në të cilën ai u transportua nga një lejlek në Mbretërinë e Kërpudhave, u përshkrua për herë të parë në *Super Mario World 2: Yoshi's Island*. Në një intervistë të vitit 2005, Miyamoto deklaroi se mosha fizike e Marios ishte rreth 24–25 vjeç, dhe *Nintendo Power* deklaroi se ditëlindja e tij është 11 tetor.

Ai vesh një këmishë të kuqe me mëngë të gjata, një palë tuta blu me kopsa të verdhë, këpucë kafe, doreza të bardha dhe një kapelë të kuqe me një "M" të kuqe të stampuar në një rreth të bardhë. Në *Donkey Kong*, ai kishte veshur një palë kominoshe të kuqe dhe një këmishë blu. Në *Super Mario Bros.'', ai kishte veshur një këmishë kafe me tuta të kuqe. Ai ka sy blu dhe, si Luigi, ka flokë kafe dhe mustaqe kafe të errët ose të zezë. Ky ndryshim i qëndrueshëm në ngjyrë i atribuohet të qenit një relike nga dizajnimi i personazheve për platformat e tyre origjinale, ku veçori të caktuara u dalluan në mënyrë aktive ndërsa të tjerat duhej të kufizoheshin për shkak të kufizimeve teknike.

## Referime