Mustafa Pashë Bajraktari

**Alendar Mustafa Pasha** (gjithashtu u quajt **Bajraktar Mustafa Pasha**; vdiq më 15 nëntor 1808) ishte një komandant ushtarak osman dhe një vezir i madh i lindur në Hotin në territorin e atëhershëm osman të Ukrainës në vitin 1765. Ai ishte me prejardhje toske shqiptare, nga fshati Goskovë afër Korçës. Si '***alemdar**** dhe ****bajraktar***' do të thotë "bartësi i flamurit" dhe ishin emrat që i jepeshin të njëjtit gradë në korpusin jeniçer. Alendar Mustafa Pasha shpesh konsiderohet si një nga figurat publike pioniere, i cili pranoi nevojën e një ushtrie moderne, pasi ai ishte i rëndësishëm në ngritjen e misionit ushtarak francez më 1796.

## Karriera e hershme 
Ai ishte fillimisht *ayan* (i shquar provincial) i Rusçukut dhe një nga *ayan* më të fortë të kohës së tij. Depozitimi i reformatorit Sulltan Selim III në vitin 1807, dhe zëvendësimi i tij me Mustafa IV reaksionar nga jeniçerët dhe kundërshtarët e tjerë të reformës, provokuan Alendar Mustafa Pashën të drejtonte ushtrinë e tij të shqiptarëve dhe boshnjakëve në Stamboll (Kostandinopojë) në përpjekje për të rikthyer Selimin III dhe të rivendosë reformat e tij. Pasi mbërriti, Mustafa IV urdhëroi vrasjen e Selimit III dhe Mahmud II, duke pasur sukses në rastin e parë. Alendar Mustafa Pasha, duke parë Selimin III të vdekur, i dha besnikërisë Mahmud II (kushëriri i Selimit) dhe ai u vendos në detyrën e sulltanit, me Alendarin si Vezirin e tij të Madh.

Si vezir, Bajraktari spastroi ushtarët që ishin rebeluar kundër Selimit, largoi konservatorët nga postet qeveritare dhe i zëvendësoi me njerëz dashamirës ndaj reformës. Bajraktari modernizoi ushtrinë dhe marinën dhe u përpoq të reformonte jeniçerët, por Mahmudi, nga frika e një reagimi politik të korpusit elitar, e ndaloi një ndryshim të tillë. Fuqia dhe ndikimi i Bajraktarit dhe arroganca e tij që e përdori atë shkaktuan një rebelim kundër pozicionit të tij. Në nëntor 1808, jeniçerët sulmuan Portën dhe rrethuan revistën e pluhurit prej guri, ku ai dhe roja e tij personale ishin strehuar. Ndërsa jeniçerët ishin gati të hynin në fuçi me pluhur shpërthyen, duke vrarë Bajraktarin, rojen e tij dhe disa qindra jeniçerë.

Ai u ngrit përmes korpusit jeniçer. Pasi u gradua komandant, mori pjesë në luftërat kundër Austrisë dhe Perandorisë Ruse.

Në vitin 1808, kur Sulltan Mustafa IV u ngjit në fron me ndihmën e reaksionarëve që kundërshtuan përpjekjet reformuese të ndërmarra nga Selim III dhe Selim III i rrëzuar u burgos, Alendar Mustafa Pasha ishte guvernator i qytetit Rusçuk (sot "Ruse") në Bullgari.

## Sulmi në Kostandinopojë dhe lufta kundër reaksionarëve 
Alendar Mustafa Pasha ka qenë gjithmonë një përkrahës i zjarrtë i Sulltan Selimit III. Me Mustafa IV në sundimin e fronit dhe rebelët reaksionarë të komanduar nga Kabakçı Mustafa në komandën e kryeqytetit osman, Mustafa Pasha mblodhi një këshill në Rusçuk dhe këshilli vendosi të ndërmerrte veprime.

Më 21 qershor 1808, Alendar Mustafa Pasha dhe ushtria e tij prej rreth 15,000 burrash mbërritën në Kostandinopojë. Ata morën lehtësisht kontrollin dhe Alendar Mustafa Pasha urdhëroi që rebelët të vriteshin ose të internoheshin.

Kur Mustafa IV mësoi për këto ngjarje, ai vendosi të vriste dajën e tij, Selimin III dhe vëllain e tij të vogël, Princin Mahmut, në mënyrë që të mbetej i vetmi anëtar i familjes perandorake. Xhelatët mbërritën të parët në dhomën e Selimit III në pallat. Selim III, i cili i binte fyellit me kallam dhe nuk kishte armë, rezistoi me fyellin e tij, por përpjekjet e tij dolën të kota dhe ai u mbyt. Trupi i tij i pajetë u soll para Alendar Mustafa Pashës, i cili filloi të qante, duke menduar se kishte dështuar në të gjitha objektivat e tij.

Njerëzit e tij e paralajmëruan se njerëzit e Mustafa IV planifikonin të vrisnin edhe Princin Mahmud. Xhelatët kishin bastisur dhomën e princit, por shërbëtorët e fshehën princin në çati. Alendar Mustafa dhe njerëzit e tij mbërritën dhe thyen dyert e pallatit. Ata vranë rebelët dhe përfundimisht shpëtuan princin.

Alendar Mustafa Pasha e shpalli princin Mahmud sulltanin e ri me emrin Mahmud II dhe u bë veziri i tij i madh.

## Në shërbim të Sulltan Mahmud II 
Por shumë shpejt u shfaqën dallime mendimesh mes të dyve. Para së gjithash, ai bëri një marrëveshje me përfaqësuesin rebel nga trojet e Anadollit, e cila u emërua "Karta e Aleancës" (*Sened-i Ittifak*). Sulltan Mahmudi mendoi se autoriteti i tij ishte i kufizuar nga ajo marrëveshje dhe ai tërhoqi mbështetjen e tij për Pashain.

Së dyti, ai rithemeloi ushtrinë e Nizam-ı Cedid me një emër tjetër: Ushtria Sekban-i Djedid. Ushtria Nizam-ı Cedid ishte një rivale e korpusit të jeniçerëve; prandaj jeniçerët e urrenin këtë ushtri. Emri i ri mund të shpjegohet si një përpjekje për të mos zemëruar jeniçerët. Për më tepër, Bajraktari kreu një hetim midis korpusit jeniçer dhe pushoi nga puna burrat që në fakt nuk ishin jeniçerë, por që merrnin rrogat e jeniçerëve.

## Vdekja 
Masat e tij përfundimisht do të krijonin terrenin për reforma të mëtejshme në Perandorinë Osmane. Por ndërkohë, elitat në pushtet ishin të inatosur me të. Më 15 nëntor 1808, rreth një mijë jeniçerë bastisën shtëpinë e Alendar Mustafa Pashës. Duke kuptuar se nuk mundi t'i mbijetonte sulmit, ai ndezi rezervat e barutit në bodrumin e shtëpisë së tij, duke vrarë veten dhe afërsisht 400 jeniçerë në shpërthimin që pasoi. Alendar Mustafa Pasha u varros në oborrin e Xhamisë Zeynep Sultan në Stamboll.

Një rrugë në Stamboll pranë Portës së Lartë mban emrin e Alendar Mustafa Pashës. Në një pllakë atje thuhet se babai i tij ishte jeniçer nga Rusçuku.

## Referime 
* Shaw, S. J. and Shaw, E. Z. 1997. History of the Ottoman Empire, Volume 2. Cambridge: Cambridge University Press.
* Ortayli, I. İmparatorluğun En Uzun Yüzyılı (*Longest Century of the Empire*). Hil Yayinlari (1983)