Gjon Renësi

**Gjon Renesi** ( 1567-1624) i njohur në italisht si *Giovanni Renesi* ishte një kapiten ushtarak dhe mercenar shqiptar . Ai ishte i përfshirë në organizimin e rrjeteve të spiunazhit në Perandorinë Osmane në mbështetje të fuqive katolike të Evropës Jugore dhe mori pjesë në disa plane për revolta në shkallë të gjerë kundër osmanëve. 

## Jeta e hershme 
Giovanni Renesi lindi rreth vitit 1567 në qytetin Zara ( Zadar i sotëm).  Ai rridhte nga një familje katolike shqiptare, e cila i përkiste fisit të Renesit të Lezhës në Shqipërinë e Veriut. Ata ishin vendosur në Zara si refugjatë pas pushtimit osman të Shqipërisë dhe iu bashkuan regjimenteve stradiotë të Venedikut si shumë refugjatë të tjerë shqiptarë në Dalmaci.   Familja e tij kishte nxjerrë shumë kapitenë ushtarakë, administratorë dhe guvernatorë në Stato da Mar. Babai dhe vëllai i tij ishin të dy komandantë ushtarakë të Republikës së Venedikut.   Pas këtyre ngjarjeve, Renesi do t'i informonte rregullisht venedikasit për aktivitetet e tij të ardhshme, të cilat ai ndoshta e bëri me shpresën se ata do të hiqnin ndalimin që i pritej.  Një raport venecian në vitet 1617-18 e përshkruan atë si një burrë me ngjyrë të zbehtë të lëkurës që kishte një trup të dobët, një mjekër të zezë dhe që vishej në "stilin francez" ( *alla francese* ). 

## Rebelim dhe spiunazh 
Në fillim të vitit 1607, Renesi ishte në Torino dhe u takua me Carlo Emanuele I të Savojës . Ai i propozoi dukës të merrte pjesë në një rebelim kundër turqve osmanë, i cili u promovua nga vojvodi Grdan i Nikshiqit dhe patriarku Jovan II i Pejës .   Afër fundit të vitit 1607 dhe fillimit të 1608, Renesi mori pjesë në një mision në Mljet, të udhëhequr nga Carlo Emanuele, i cili dërgoi spiunë në ishull dhe në Raguzë me qëllimin për të mbështetur liderët rebelë që ishin mbledhur në rregull. për të kundërshtuar sundimin osman. Renesi kishte si rol të negocionte drejtpërdrejt me krerët e kryengritësve të mundshëm. 

Në fund të verës së vitit 1608, Renesi mbërriti në Dalmaci me të dërguarit e Karlo Emanuelës dhe e informoi Grdanin për vendimin e dukës në lidhje me rebelimin e tyre të planifikuar më parë. Carlo Emmanuele siguroi mbështetjen e tij për kryengritjen për muajt janar ose shkurt 1609, në varësi të kushteve të motit.  Megjithatë, ndërhyrja e shpallur nga Carlo Manuele për janar-shkurt 1609 nuk u bë dhe duka humbi çdo interes për Ballkanin.  Renesi së bashku me përfaqësuesit e tjerë të fshatrave të kryengritjes, u detyruan të kërkonin mbështetje nga një princ tjetër, Duka i Mantovës, Vincenzo I Gonzaga . 

Renesi mbërriti në Mantua në fund të vitit 1609, i shoqëruar nga një tregtar holandez dhe dy fisnikë nga Raguza. Ata ia paraqitën planin dukës dhe e informuan se Maurice of Nassau gjithashtu dëshironte të merrte pjesë në të. Bisedimet me Dukën e Mentuas mbizotëruan deri në vdekjen e tij më 9 shkurt 1612.  Më vonë në të njëjtin vit, Renesi shkoi në Milano për t'i propozuar një guvernatori tjetër, Markez de la Hinojosa, ndërmarrjen e kryengritjes në Mal të Zi dhe Shqipëri. . Renesi u përpoq të bindte dukën duke i ofruar, në rast fitoreje, dy nga bastionet më të rëndësishme të rajonit. Hinojosa e inkurajoi Renesin që të shkonte në oborrin e Madridit si ambasador i shqiptarëve dhe serbëve. 

Renesi i dërgoi një letër peshkopit të Vigevano Lombardisë, i cili ia përcolli gjykatës spanjolle në Madrid, ku Renesi kërkoi mbështetje ushtarake për kryengritjen. 

Në 1614, Renesi ishte në Parma, për të propozuar Dukën Ranuccio I Farnese për të marrë drejtimin e rebelimit. Farnese e dërgoi me para në Ballkan. Më 14 korrik, gjatë Konventës së Kuçit, Renesi njoftoi drejtuesit vendas të Dukës së Parmës për mbështetjen e planeve të tyre dhe ata pranuan ta njihnin Farnesen si zotër të tyre.  Këto plane u braktisën kur ai u kthye në Itali pasi konfliktet e brendshme evropiane ndaluan çdo plan për një fushatë të ardhshme kundër Perandorisë Osmane.

Në gusht 1615, pretenduesi i fronit osman, Sulltan Jahja dhe Duka i Nevres u takuan në Paris . I pranishëm ishte edhe Renesi dhe sulltan Jahja i dha një dekret emërimi drejtuar kryepeshkopëve, fisnikëve dhe krerëve të Ballkanit. Në dekret Renesi paraqitej si ambasador i Sulltan Jahjasë dhe autorizohej të negocionte në emër të tij. Duka i Nevres i dha Renesit një pasaportë që e lejonte të udhëtonte lirshëm.  Renesi u largua nga Parisi në prill 1616, me urdhër që të takohej me dukët e Toskanës dhe Mantovës përpara se të shkonte në Ballkan. 

Në vitin 1617, me kërkesë të Farnese, Renesi shkoi në Madrid . Farnese urdhëroi ambasadorin e tij në Spanjë, Flavio Atti, të takohej me Dukën e Lermës, sekretarin Antonio de Aróstegui, Markezin e Hinojosa-s dhe me rrëfimtarin e mbretit Filipe II . Gjatë takimit, Renesi i tha Hinjorës se në kryengritje kishte shumë krahina dhe ai i shpjegoi se ato banoheshin nga shqiptarë dhe sllavë dhe jo nga grekë.  Hinojosa ofroi të ndërmerrte kryengritjen në një bashkim me Romën dhe Venedikun. Renesi argumentoi se ndërmarrja e rebelimit do të përfshinte kostot fillestare të dy ushtrive dhe 12,000 ushtarëve. Negociatat në oborrin spanjoll zgjatën deri në fund të tetorit 1617, por nuk u arrit asnjë rezultat. 

## Shih edhe 
* Arbanasi
* Arbëreshët në Zarë

## Referime