Edukimi parafillor

[parapamje|[Gjeografia në një institucion parashkollor sipas Metodës Montessori në QAIS]]

**Edukimi parafillor** i njohur edhe si **arsimi parashkollor** dhe edukimi i **fëmijërisë së hershme**, është një degë e teorisë së edukimit që lidhet me kujdesin dhe mësimin e fëmijëve, në mënyrë formale dhe joformale nga lindja deri në moshën 8 vjeç. Tradicionalisht, kjo është deri në ekuivalentin e klasës së tretë. Arsimi parafillor përshkruhet si një periudhë e rëndësishme në zhvillimin e fëmijës.

## Hyrje 
Niveli i arsimit parafillor u shfaq si një fushë studimi gjatë Iluminizmit, veçanërisht në vendet evropiane me shkallë të lartë të shkrim-leximit.  Ai vazhdoi të rritet gjatë shekullit XIX pasi arsimi fillor universal u bë një normë në botën perëndimore. Vitet e fundit, edukimi i fëmijërisë së hershme  është bërë një çështje e përhapur e politikave publike, pasi financimi për institucionet parashkollore debatohet nga ligjvënësit komunalë, shtetërorë dhe federalë.    Subjektet qeverisëse po debatojnë gjithashtu për fokusin qendror të edukimit të fëmijërisë së hershme me debat mbi lojën e përshtatshme zhvillimore kundrejt kurrikulës së fortë të përgatitjes akademike në lexim, shkrim dhe matematikë.  Prioriteti global i vendosur në edukimin e fëmijërisë së hershme nënvizohet me objektivat e Objektivit 4 të Kombeve të Bashkuara për Zhvillimin e Qëndrueshëm .

Arsimi parafillor është gjithashtu një emërtim profesional i fituar përmes një programi arsimor pas arsimit të mesëm. Për shembull, në Ontario, Kanada, emërtimet 'Edukator i fëmijërisë së hershme' dhe 'Edukator i regjistruar në fëmijërinë e hershme' mund të përdoren vetëm nga anëtarët e regjistruar të Kolegjit të Edukatorëve të Fëmijërisë së Hershme, i cili përbëhet nga profesionistë të akredituar të kujdesit për fëmijët që mbahen përgjegjës për standardet e praktikës së Kolegjit. 

## Teoritë e zhvillimit të fëmijëve 
Qasja e Ndërveprimit Zhvillimor bazohet në teoritë e Jean Piaget, Erik Erikson, John Dewey dhe Lucy Sprague Mitchell. Qasja fokusohet në të mësuarit përmes zbulimit.    Jean Jacques Rousseau rekomandoi që mësuesit të shfrytëzojnë interesat individuale të fëmijëve për t'u siguruar që çdo fëmijë të marrë informacionin më thelbësor për zhvillimin e tij personal dhe individual.  Për të përmbushur fushat përkatëse zhvillimore, një fëmijë ka një sërë nevojash që duhet të plotësohen për një sukses në mësim. Hierarkia e nevojave e Maslowit tregon nivelet e ndryshme të nevojave që duhet të plotësohen, grafiku në të djathtë i shfaq këto nevoja. Pesë fushat e zhvillimit të fëmijërisë përfshijnë:  
[parapamje|218x218px|[Hierarkia e nevojave e Maslowit]]

* Fizike: mënyra në të cilën një fëmijë zhvillon funksionet biologjike dhe fizike, duke përfshirë shikimin dhe aftësitë motorike
* Sociale: mënyra në të cilën një fëmijë ndërvepron me të tjerët  Fëmijët zhvillojnë një kuptim të përgjegjësive dhe të drejtave të tyre si anëtarë të familjeve dhe komuniteteve, si dhe një aftësi për t'u lidhur dhe për të punuar me të tjerët. 
* Emocionale: mënyra në të cilën një fëmijë krijon lidhje emocionale dhe zhvillon vetëbesimin. Lidhjet emocionale zhvillohen kur fëmijët lidhen me njerëzit e tjerë dhe ndajnë ndjenjat.
* Gjuha: mënyra në të cilën një fëmijë komunikon, duke përfshirë mënyrën se si ai i paraqet ndjenjat dhe emocionet e tij, si për njerëzit e tjerë ashtu edhe për veten e tyre. Në 3 muaj, fëmijët përdorin klithma të ndryshme për nevoja të ndryshme. Në 6 muaj ata mund të njohin dhe imitojnë tingujt bazë të gjuhës së folur. Në 3 vitet e para, fëmijët duhet të ekspozohen ndaj komunikimit me të tjerët në mënyrë që të kuptojnë gjuhën. Zhvillimi "normal" i gjuhës matet me shkallën e përvetësimit të fjalorit. 
* Aftësitë njohëse: mënyra në të cilën një fëmijë organizon informacionin. Aftësitë njohëse përfshijnë zgjidhjen e problemeve, kreativitetin, imagjinatën dhe kujtesën.  Ato mishërojnë mënyrën në të cilën fëmijët e kuptojnë botën. Jean Piaget besonte se fëmijët shfaqin dallime të dukshme në modelet e tyre të të menduarit ndërsa kalojnë nëpër fazat e zhvillimit kognitiv: periudha sensoromotore, periudha para operacionale dhe periudha operacionale. 

## Marrëveshjet ndërkombëtare 
Konferenca e parë Botërore për Kujdesin dhe Edukimin në Fëmijërinë e Hershme u zhvillua në Moskë nga 27 deri më 29 Shtator 2010, e organizuar bashkërisht nga UNESCO dhe qyteti i Moskës. 

Sipas UNESCO-s, kurrikula parashkollore është ajo që ofron përmbajtje edukative përmes aktiviteteve të përditshme dhe nxit zhvillimin fizik, njohës dhe social të fëmijës. Në përgjithësi, kurrikulat parashkollore njihen nga qeveritë vetëm nëse bazohen në kërkime akademike dhe rishikohen nga bashkëmoshatarët. 

Parashkollorët për të Drejtat e Fëmijëve kanë qenë pionier në fushat kurrikulare parashkollore dhe po kontribuojnë në të drejtat e fëmijëve përmes kurrikulës së tyre parashkollore. 

## Shih edhe 
* Arsimi
* Fred Rogers
* Friedrich Fröbel
* Çerdhe fëmijësh
* Maria Montessori
* Kopshti i fëmijëve
* Arsimi parashkollor
* Pedagogjia parashkollore

## Referime