Myslimanët maqedonas

:: *Shënim: ky artikull është rreth maqedonasve etnikë Myslimanë. Për të popullsi të tjera Myslimane nga rajoni më i gjerë i Maqedonisë së Veriut, shih Selânikli, Pomakët, Myslimanë greqishtfolës të Grebenës, Goran.*
djathtas|parapamje|300x300px|Vendet torbeshe
[parapamje|[Minarete Osmane në horizont Shkupjan]]
**Myslimanët maqedonas** (maqedonisht: Македонци-муслимани, *Makedonci-muslimani*), të njohur edhe si **Maqedonasit Musliman** ose **Torbesh**, (maqedonisht: Торбеш) dhe në origjina më të vjetra të grupuar bashkë me Pomakët, janë një grup pakice fetare brenda komunitetit të Maqedonasve etnik të cilët janë Myslimanë (kryesisht Sunitë, edhe pse Shia është i përhapur në mesin e popullatës). Ata janë në aspektin kulturor të dallueshëm nga shumica e komunitetit maqedonas të Krishterëve Ortodoks, dhe janë të ndarë gjuhësisht nga grupe më të mëdha të myslimanëve etnikë në Maqedoninë e Veriut si: Shqiptarët, Turqit dhe Romët. Rajonet e banuara nga këta myslimanë sllavo-folës janë të Zhupë e Dibrës, Drimkol, Rekë e Poshtme, dhe Gollobordës (në Shqipëri).
## Origjina 
Myslimanët maqedonas janë kryesisht pasardhës të Sllavëve e Krishterë Ortodoks nga rajoni i Maqedonisë që u konvertuan në Islam gjatë shekujve kur Perandoria Osmane sundoi Ballkanët.&#x5B;*citim i duhur*&#x5D; Urdhërat e ndryshme Sufi (si Khalwati, Rifa'i dhe Kadiris) të gjitha luajtën një rol në shndërrimin e maqedonasve dhe popullsisë Paulician.&#x5B;*citim i duhur*&#x5D;

Eksperti akademik dhe i folklorit turk Yaşar Kalafat, në kerkimin krahasues të tij në vitin 1994 mbi kulturën popullore në Turqi dhe Ballkan, vuri në dukje shumë ngjashmëri në mes të disa këtyre komuniteteve, sidomos Torbesh, dhe Turqit e Turqisë dhe erdhi në përfundim se shumica e Myslimanëve maqedonas ndajnë të njëjtat tradita dhe besime turke para-islamike dhe pretendon se kjo është një provë se këto komunitete mund të jenë fillimisht etnikë Turkik ose popull turk të cilët e pranuan Islamin gjatë pushtimit Osman të Ballkanit.

## Fushat e zgjidhjes 
Përqendrimi më i madh i Myslimanëve maqedonas mund të gjenden në Maqedoninë e Veriut perëndimore dhe Shqipërinë lindore. Shumica e fshatrave në rajonin e Dibrës janë të banuar nga Myslimanë maqedonas. Në komunën e Strugës ka edhe një numër të madh Myslimanëve maqedonas të cilët janë kryesisht të përqendruar në fshatin e madh të Llabunishtit. Më tej në veri, në rajonin Dibrës, shumë nga fshatrat përreth janë të banuar nga Myslimanë maqedonas. Rajoni Rekë e Poshtme është kryesisht i banuar nga Myslimanë maqedonas. Ata formojnë pjesën tjetër të popullsisë e cila ka emigruar në Turqi në vitet 1950 dhe 1960. Vende të tilla si Radostusha dhe Tetova kanë gjithashtu popullsi të mëdha Myslimane maqedonase. Shumica e popullatës turke së bashku me kufirin perëndimor maqedonas në fakt, janë Myslimanë maqedonas. Një tjetër përqendrim i madh i Myslimanëve maqedonas është në të ashtuquajturën Torbešija e cila është vetëm jugu i Shkupit. Ka edhe përqendrime të mëdha të Myslimanëve maqedonas në krahina qendrore të Republikës së Maqedonisë, përreth bashkisë së Pllasnicës dhe komuna e Dollnenit.

## Demografia 
Numrin e saktë të maqedonisë Myslimanët nuk janë të lehtë për të krijuar. Historianit Ivo Banac vlerëson se në Mbretërinë e vjetër të Jugosllavisë, para Luftës së dytë Botërore, popullsia maqedonase Myslimane qëndroi në rreth 27,000. Regjistrimet e mëvonshme kanë prodhuar në mënyrë dramatike shifra të ndryshme: 1,591 në vitin 1953, 3,002 në vitin 1961, 1,248 në vitin 1971 dhe 39,355 në vitin 1981. Komentatorët kanë sugjeruar se shifra e fundit përfshin shumë njerëz të cilët më parë e kanë identifikuar veten si Turq. Ndërkohë, Shoqata e maqedonasve myslimanë ka pohuar se që nga Lufta e dytë Botërore më shumë se 70.000 Myslimanë maqedonas janë asimiluar nga grupe të tjera Myslimane, më së shumti Shqiptarët (shih Albanizacioni). Mund të vlerësohet se popullata maqedonase Myslimane në Republikën e Maqedonisë në vitin 2013 është 40.000 njerëz.&#x5B;*citim i duhur*&#x5D;

## Gjuha dhe përkatësia etnike 
Sikur farefisi i tyre etnik i krishterë, Myslimanët maqedonas flasin gjuhën maqedonase si gjuhë të parë të tyre. Përkundër gjuhës së tyre të përbashkët dhe trashëgimisë racore, ajo është pothuajse e padëgjuar për Myslimanët maqedonas të bëjnë martesë me maqedonasit të Krishterë Ortodoksë.&#x5B;*citim i duhur*&#x5D; Etnologët maqedonas nuk i konsiderojnë Maqedonasit myslimanë si grup etnik të veçantë nga Maqedonasit e Krishterë, por përkundrazi minoritet fetar në kuadër të bashkësisë etnike maqedonase. Martesat mes njerëzve me grupet e tjera muslimane të vendit (Shqiptarë dhe Turq) janë shumë më të pranuar, duke pasur parasysh lidhjet e përbashkëta fetare dhe historike.&#x5B;*citim i duhur*&#x5D;

Kur Republika Socialiste e Maqedonisë është themeluar në korrik të vitit 1944, qeveria Jugosllave inkurajoi Myslimanët maqedonas që të përvetësojnë një identitet etnik maqedonas.&#x5B;*citim i duhur*&#x5D; Kjo që atëherë ka çuar në disa tensione me komunitetin e maqedonasve të bashkësisë së Krishterë mbi shoqatat e përhapura mes identitetit kombëtar maqedonas dhe respektimit të Kishës Ortodokse maqedonase.

## Aktivitetet politike 
Rrugëdalja kryesore për aktivitetet politike të maqedonasve Myslimanë ka qenë Shoqata e myslimanëve maqedonas. Ajo është themeluar në vitin 1970, me përkrahjen e autoriteteve, ndoshta si një mënyrë për ti mbajtur aspiratat e maqedonasve Mysliman në kontroll.

Frika e asimilimit në komunitetin Mysliman shqiptar, ka qenë një faktor i rëndësishëm në politikat maqedonase Myslimane, të përforcuara nga tendencat e disa Myslimanëve maqedonas për të votuar për kandidatët shqiptarë. Në vitin 1990, kryetari i organizatës së myslimanëve maqedonas, Riza Memedovski, i ka dërguar një letër të hapur Kryetarit të Partisë për Prosperitet Demokratik të Maqedonisë, duke akuzuar partinë që po përdor fenë për të promovuar Shqiptarizmin e maqedonasve myslimanë.http://www.greekhelsinki.gr/pdf/cedime-se-macedonia-muslims.PDF. Një polemikë shpërtheu në vitin 1995 kur *Meshihat-i *i dominuar me shqiptarë ose këshilli i bashkësisë Islame në Maqedoninë e Veriut deklaroi se shqiptarët janë gjuha zyrtare e Muslimanëve në Maqedoninë e Veriut. Vendimi shkaktoi protesta nga udhëheqësit e komunitetit maqedonas të muslimanëve.

## Profesioni 
Shumë Myslimanë maqedonas janë të angazhuar në bujqësi dhe punojnë poashtu jashtë vendit. Maqedonasit Myslimanë janë të njohur si piktorë-afresk, gëdhendës druri dhe mozaik-bërës. Në dekadat e fundit një numër i madh i Myslimanëve maqedonas kanë emigruar në Evropën Perëndimore dhe Amerikën e Veriut.

## Galeria 
[parapamje|180x180px|Pas rënies nën sundimit Osman, shumë [Xhamia|xhami dhe ndërtesa të tjera Islame, të tilla si Xhamia e Isa Beut, u themeluan në të gjithë qytetet si Shkup]]

Bitola old.jpg|Manastir Osmane në vitet 1800
Prilepstreet.png|Prilep, në fund të shekullit të 19
Štip-Ottoman-Birdeye.jpg|Shtip Osmane

## Shih edhe 
* Maqedonasit etnik
* Myslimanë Greqishtfolës
* Myslimanët Bullgarë dhe Pomakët
* Goranët
* Islami në Maqedoninë e Veriut

## Lidhje të jashtme 
* Wayback Machine (arkivuar tetor 27, 2009) (bullgar)
* Muslimanët e Maqedonisë së Veriut

## Referime