Kombëtarja uruguajiane e futbollit

**Kombëtarja uruguajiane e futbollit** përfaqson Uruguajin në futbollin ndërkombëtar dhe kontrollohet nga Federata Uruguajiane e Futbollit, organi qeverisës i futbollit në Uruguaji. Trajneri aktual i ekipit është Óscar Tabárez. Ata njihen me pseudonimin **La Celeste**. Uruguaji e ka fituar Copa Américan 15 herë, për herë të fundit në vitin 2011, duke qënë ekipi më i suksesshëm në historinë e turnamentit. Ekipi gjithashtu ka fituar FIFA Kupën e Botës dy herë, përfshirë edicionin e parë në vitin 1930 ku ata ishin vendi organizator, duke mposhtur Argjentinën 4–2 në finale. Ata fituan titullin e dytë në vitin 1950, duke mposhtur në mënyrë surprizë Brazilin, vendin organizator, 2–1 në finale, e cila ishte një nga ndeshjet më të ndjekura të historisë së futbollit.

Uruguaji ka fituar medaljen e artë në Lojërat olimpike verore dy herë, në vitet 1924 dhe 1928 para krijimit të Kupës së Botës. Ata gjithashtu kanë fituar Mundialiton 1980, një turnament ku garuan të gjithë fituesit e mëparshëm të Kupës së Botës. Gjithsej, Uruguaji ka fituar 20 trofe zyrtar, një rekord botëror.

Suksesi i tyre është amplifikuar nga fakti që popullsia e shtetit është rreth 3.4 milion banorë (censusi i 2011). Uruguaji deri tani është shteti me popullsinë më të vogël që ka fituar Kupën e Botës (ata kishin 1.75 milion banorë në vitin 1930). Ata janë gjithashtu edhe shteti më i vogël gjeografikisht që kanë fituar medalje të Kupës së Botës; vetëm shtatë vende me popullsi më të vogël se Uruguaji janë kualifikuar për në Kupën e Botës: Irlanda e Veriut (tre herë), Sllovenia (dy herë), Uellsi, Xhamajka, Trinidad dhe Tabago dhe Islanda.

## Historia
### 1901–1928: FIllimet dhe suksesi në Copa América
Në vitin 1901, Uruguaji luajti ndeshjen e parë në historinë e tyre kundër Argjentinës, e cila fitoi 3–2. Para vitit 1916, Uruguaji kishte luajtur më shumë se 30 ndeshje, 29 prej të cilave kundër Argjentinës. Edicioni përurues Copa America i dha mundësinë Uruguajit për të luajtur me kundërshtarë të ndyshëm: fitoret kundër Kilit dhe Venezuelës, si dhe barazimi kundër Argjentinës, i dha mundësinë atyre të fitonin turnamentin. Uruguaji më pas u bë vendi organizator i turnamentit një vit më pas, duke ruajtur titullin pasi fituan çdo ndeshje. Ata u mposhtën për herë të parë në edicionin e vitit 1919, duke pësuar humbje 1–0 në finale nga Brazili pas dy kohësh shtesë; kjo ishte ndeshja më e gjatë e historisë së Copa Américas.

Në vitin 1924, Uruguaji u bë ekipi i parë Amerikano Jugor që udhëton në Paris për të marrë pjesë në Lojërat olimpike verore. Në konstrast me stilin e lojës fizik të ekipeve evropiane të asaj kohe, stili i lojës së Uruguajit bazohej në pasimet e shkurtra; ata fituan çdo ndeshje, përfshirë edhe finalen, ku ata mposhtën Zvicrën për të fituar medaljen e artë. Për të mbrojtur titullin, Uruguaji shkoi në Amsterdam, duke fituar sërisht medaljen e artë pasi mposhtën Argjentinën 2–1 në një përsëritje të finales (ndeshja e parë u mbyll në barazim pas kohës shtesë). FIFA sygjeroi që të ishte ajo përgjegjëse e organizimit të ndeshjeve të futbollit, që do të luheshin sipas rregullave të FIFA-s, kurse turnamentet do të njiheshin si Kampionate Botërore. Kjo ndodhi vetëm dy herë (në lojërat olimpike 1924 & 1928) deri sa FIFA krijoi turnamentin e saj, të quajtur FIFA Kupa e Botës, në vitin 1930.

### 1930–1950: Dy tituj të FIFA Kupës së Botës
parapamje|djathtas|Ekipi i Uruguajit që fitoi Kupën e Botës në vitin 1950.
Pas triumfit në Lojërat olimpike verore, Uruguaji u zgjodh si vendi mikpritës i edicionit të parë të FIFA Kupës së Botës, në vitin 1930, në njëqindvjetorin e kushtetutës së parë të shtetit. Gjatë turnamentit, Uruguaji i fitoi të gjitha ndeshjet, dhe përmbysi një disavantazh 1–2 në 4–2 në finale kundër Argjentinës në Estadio Centenario. Për shkak të refuzimit të disa shteteve evropiane për të luajtur në edicionin e parë të Kupës së Botës, Federata Uruguajiane e Futbollit i bëri kërkesë shteteve të tjera për të bojkotuar edicionin e vitit 1934 që do të zhvillohej në Itali. Një tjetër shtet evropian, Franca, u zgjodh si vendi organizator i Kupës së Botës 1938, në kundërshtim të marrëveshjes për zhvillimin e turnamentit një herë në Amerikën e Jugut e një herë në Evropë, duke bërë që Uruguaji të refuzonte pjesmarrjen për të dytën herë. Shumë brazilian morën ndihmën mjeksore pas shokut që pësuan pas fitores surprizë të Uruguajit.

### 1951–2009: Rënja në ekip mesatar
Pasi u renditën në vendin e katërt në edicionin e vitit 1954, ekipi pësoi rënje të konsiderueshme në vitet në vazhdim, duke e përsëritur rezultatin e edicionit të vitit 1954 vetëm një herë në vitin 1970. Uruguaji nuk ishte më një superfuqi në futboll dhe dështoi të kualifikohej për në turnament në pesë nga nëntë edicionet e rradhës. Ata arritën edhe rezultatin më të keq në histori në Renditjen botërore të FIFA-s, duke u renditur në pozicionin e 76të. Megjithatë, ata gjetën pak sukses në kontinentin e tyre, duke fituar Copa Américan në vitet 1956, 1959, 1967, 1983, 1987 dhe 1995.

### 2010–vazhdon: Gjenera e re dhe rikthimi te suksesi
Në vitin 2010, në gjeneratë e re futbollistësh, të udhëhequr nga Luis Suárez, Diego Forlán dhe Edinson Cavani, krijuan një ekip që besohej të ishte më e mira e Uruguajit në katër dekadat e fundit, duke e rikthyer shtetin në Kupën e Botës për edicionin 2010. Uruguaji barazoi me Francën në ndeshjen e parë, por më pas fitoi 3–0 dhe 1–0 respektivisht kundër Afrikës së Jugut dhe Meksikës për të fituar grupin me shtatë pikë. Në ndeshjen e raundit të 16-tave, Uruguaji mposhti Korenë e Jugut me rezultatin 2–1 falë dopietës së Luis Suárez, duke u rikthyer në çerek-finale për herë të parë që nga viti 1970. Në çerek-finale, Uruguaji barazoi 1–1 me Ganën në kohën e rregullt. Të dy ekipet kishin mundësitë e tyre në shtesë, me Ganën që kishte rastin më të pastër me një gjuajtje me kokë nga Dominic Adiyiah, e cila u prit në vijën fatale nga sulmuesi Suárez me dorë, duke shkaktuar një penallti; Suárez u ndëshkua me karton të kuq, por sulmuesi ganez Asamoah Gyan u tregua i pasaktë nga penalltia, duke goditur traversën e duke bërë që ndeshja të shkonte në gjuajtjet e penalltive, ku Uruguaji fitoi 4–2, duke u kualifikuar për në gjysëm-finale. Në gjysëm-finale, Uruguaji u ndal nga Holanda me rezultatin 3–2, kurse në finalen e vogël për vendin e tretë, u mposhtën nga Gjermania me të njëjtin rezultat.

[parapamje|majtas|220px|Portierët e Uruguajit duke festuar kualifikimin pas fitores ndaj [Kombëtarja italiane e futbollit|Italisë.]]
Një vit më vonë, Uruguaji fitoi Copa Américan për herë të parë pas 16 vitesh, duke u bërë ekipi më i suksesshëm i këtij kompeticioni. Në Kupën e Botës 2014, Uruguaji ishte vendosur në Grupi D sëbashku me Italinë, Kosta Rikën dhe Anglinë. Uruguaji u mposht në mënyrë surprizë nga Kosta Rika me rezultatin 3–1, edhe pse ishin ata të parët që kaluan në avantazh me një penallti nga Cavani. 

Megjithatë, ekipi bëri kthesë në dy ndeshjet e tjera, duke fituar 2–1 me Anglinë dhe 1–0 ndeshjen vendimtare me Italinë, që i siguroi Uruguajit vendin e dytë në grup dhe kualifikimin për në fazën me eliminim direkt. Ndeshja kishte shumë polemika për shkak se gjyqtari nuk pa kafshimin që Luis Suárez i bëri mbrojtësit italian Giorgio Chiellini në shpatullën e majtë. Dy ditë më vonë, Këshilli i Disiplinës FIFA-s e dënoi uruguajianin me nëntë ndeshje, duke vendosur dënimin më të gjatë në historinë e Kupës së Botës, duke thyer rekordin me tetë ndeshje të Mauro Tassottit pasi italiani i theu hundën lojtarit të Spanjës Luis Enrique në vitin 1994. Ai gjithashtu u dënua të mos merrte pjesë në asnjë aktivitet futbollistik për katërt muajtë e ardhshëm, ju ndalua hyrja në çdo stadium dhe si dhe u gjobit me 100,000 Franga zvicerane.

Në edicionin 2015 të Copa Américas, pa sulmuesin e pezulluar Suárez, Uruguaji u eliminua në çerek-finale. Një vit më pas, në Copa América Centenario, Uruguaji zhgënjeu sërisht, këtë herë duke u eliminuar në fazën e grupeve. Pas një fushate të suksesshme kualifikuese, Uruguaji u kualifikua në Kupën e Botës 2018 në Rusi, ku pavarësisht tre fitoreve në grup dhe një në raundin e 16-tave kundër Portugalisë, u eliminua në çerek-finale nga Franca, e cila në fund fitoi turnamentin.

## Fanellat
[parapamje|majtas|Uruguaji në [2014 FIFA Kupa e Botës|Kupën e Botës 2014, duke veshur fanellën bojqielli, një fanellë që e kanë mbajtur nga viti 1910.]]
Nga viti 1901 e deri në 1910, Uruguaji luajti me disa fanella të ndryshme, përfshirë fanella me ngjyrë të jeshile dhe të bardhë. Një fanellë u modelia pas flamurit të Artigas, e cila është një nga tre famujtë zyrtar të Uruguajit. Më 10 prill 1910, River Plate F.C., tani i shpërbërë, mposhti 2–1 ekipin argjentinas Alumni, duke u bërë ekipi i parë uruguajian që mposht këtë ekip legjendar. Atë ditë, River Plate kishte veshur fanellat e dyta, të cilat ishin bojqielli, kjo për shkak se fanella e parë e tyre ishte e ngjashme me atë të Alumnit. Ricardo LeBas i propozoi Uruguajit që të luante me fanella të bojqielli si shenjë nderimi ndaj fitores së River Plates kundër Alumnit. Ky sygjerim u pranua nga presidenti i federatës, Héctor Gómez.

Fanella e kuqe, e vendosur si fanella e dytë, u përdor për herë të parë në edicionin e vitit 1935 të Copa América, e zhvilluar në Santa Beatriz të Perusë, ku Uruguaji fitoi. Ajo nuk u përdor më deri në vitin 1991 (me përjashtim të një ndeshje kundër Kolumbisë në Kupën e Botës 1962), ku u vendos zyrtarisht si fanella për ndeshjet si vizitor.

Fanella e Uruguajit ka të vendosur sipër stemës katër yje: dy përfaqsojnë fitoret e ekipit në edicionet 1934 dhe 1950 në Kupën e Botës, kurse dy të tjerat përfaqsojnë fitoret në edicionet 1924 dhe 1928 të lojërave olimpike verore, të njohura nga FIFA si kampionate botërore.

### Prodhuesit e fanellave
parapamje|djathtas|Fanella e parë e Uruguajit, 2017.

## Stadiumi
Që nga viti 1930, ekipi i ka luajtur ndeshjet si vendas në Estadio Centenario, e cila ndodhet në Montevideo, kryeqyteti i Uruguajit. Stadiumi u ndërtua si festë për njëqindvjetorin e kushtetutës së parë të shtetit. Në kohën e përurimit, stadiumi kishte kapacitet 90,000 ulëse. Stadiumi priti disa ndeshje të Kupës së Botës 1930, përfshirë edhe finalen, e cila u pa nga 93,000 spektatorë.

Estadio Centenario është një nga stadiumet më të mëdhenjë të botës me përmasa 100m gjërësi dhe 100m lartësi.

Ky është derbi më i luajtur në historinë e futbollit, me të dy ekipet që janë përballuar gjithsej në 193 ndeshje zyrtare, ku Uruguaji ka fituar 59, Argjentina 89 kurse 45 janë barazime.

### Brazili
Uruguaji ka gjithashtu një rivalitet të vjetër me Brazilin. Ndeshja më e njohur midis dy ekipeve është finalja e Kupës së Botës 1950, ku Uruguaji mposhti vendin organizator me rezultatin 2–1 para më shumë se 200,000 spektatorëve në Stadiumin Maracanã, duke fituar trofeun e tyre të dytë të Kupës së Botës.

## Trajnerët
Nga viti 1901 e deri në 1914, Uruguaji nuk kishte trajner dhe përzgjedhja e lojtarëve bëhej nga federata. Dy trajnerët e parë të Uruguajit ishin Jorge Pacheco dhe Alfredo Foglino, me këtë të fundit që ishte edhe lojtar. Që nga ajo kohë, 30 trajnerë të ndryshëm e kanë drejtuar Uruguajin. Trajneri aktual i kombëtares është Óscar Tabárez, i cili aktualisht është në periudhën e tij të dytë, duke e marrë detyrën në vitin 2006. Ai është trajneri me më shumë ndeshje në nivel kombëtaresh, me 202. Ai gjithashtu e ka drejtuar Uruguajin në katër edicione të Kupës së Botës (1990, 2010, 2014 dhe 2018), duke u bërë trajneri me më shumë pjesmarrje në Kupën e Botës.

### Lista e trajnerëve
[parapamje|djathtas|[Óscar Tabárez, trajneri aktual i Uruguajit.]]

### Stafi aktual
## Lojtarët
### Skuadra aktuale
23 lojtarët e mëposhëm janë pjesë e skuadrës për Copa América 2019.
*Ndeshjet dhe golat janë përditsuar më 24 qershor 2019 pas ndeshjes kundër Kilit.*

## Rekordi në kompeticione
### FIFA Kupa e Botës
 **Kampionë **&nbsp;&nbsp; **Finalist **&nbsp;&nbsp; Vendi i tretë&nbsp;&nbsp; Vendi i katërt&nbsp;&nbsp;

:**Tregon barazime ku përfshihen edhe ndeshjet me eliminim direkt që janë vendosur nga gjuajtjet e penalltive. Ngjyra e errët tregon fitore, ngjyra normale tregon humbjen.*
:***Ngjyra e kuqe te viza tregon që turnamenti është zhvilluar në shtëpinë e tyre.*
:****Uruguaji, Kili, Bolivia dhe Paraguaji u kualifikua automatikisht pas tërheqjes së Argjentinës, Ekuadorit dhe Perusë.*

### FIFA Kupa e Konfederatave
 **Kampionë **&nbsp;&nbsp; **Finalist **&nbsp;&nbsp; Vendi i tretë&nbsp;&nbsp; Vendi i katërt&nbsp;&nbsp;

### Copa América
 **Kampionë **&nbsp;&nbsp; **Finalist **&nbsp;&nbsp; Vendi i tretë&nbsp;&nbsp; Vendi i katërt&nbsp;&nbsp;

## Rekordet dhe statistikat
### Më shumë ndeshje
[parapamje|djathtas|[Diego Godín është lojtari me më shumë ndeshje në historinë e kombëtares.]]

### Më shumë gola
[parapamje|djathtas|220px|[Luis Suárez është lojtari me më shumë ndeshje në historinë e kombëtares.]]

### Kapitenët fitues të Kupës së Botës
### Më shumë pjesmarrje në Kupën e Botës
[parapamje|djathtas|[Pedro Rocha është lojtari me më shumë pjesmarrje në Kupën e Botës për Uruguajin.]]

### Më shumë gola në Kupën e Botës
[parapamje|djathtas|[Diego Forlán shënoi gjashtë gola në tre edicione, përfshirë pesë në vitin 2010.]]

### Më shumë ndeshje në Kupën e Botës
[parapamje|djathtas|[Fernando Muslera është lojtari që ka luajtur më shumë herë në Kupën e Botës për Uruguajin.]]

## Trofe
***FIFA Kupa e Botës**:
** **Kampionë:** 1930, 1950
*** Vendi i katërt: 1954, 1970, 2010
***FIFA Kupa e Konfederatave**:
** Vendi i katërt: 1997, 2013
***Kampionati Amerikano Jugor / Copa América**:
** **Kampionë (15):** 1916, 1917, 1920, 1923, 1924, 1926, 1935, 1942, 1956, 1959, 1967, 1983, 1987, 1995, 2011
** Finalist: 1919, 1927, 1939, 1941, 1989, 1999
** Vendi i tretë: 1921, 1922, 1929, 1947, 1953, 1957, 2004
** Vendi i katërt: 1989, 2001, 2007
***Lojërat olimpike verore**:
** **Medalje e artë**: 1924, 1928

## Shënime
## Referime 
## Lidhje të jashtme
*Uebfaqja zyrtare
*Profili te FIFA 
*Arkiva e rezultateve 1902– te RSSS.com