open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pigmenti

[parapamje| Pigmente për shitje në një tezgë tregu në [Goa, Indi]]
Një **pigment** është një pluhur që përdoret për të shtuar ngjyrë ose për të ndryshuar pamjen. Pigmentet janë plotësisht ose pothuajse të patretshme dhe kimikisht joreaktive në ujë ose në një mjedis tjetër; në të kundërt, lyerjet janë substanca me ngjyrë të cilat janë të tretshme ose kalojnë në tretësirë në një fazë të përdorimit të tyre.   Ngjyrat janë shpesh përbërje organike ndërsa pigmentet janë shpesh inorganike . Pigmentet me vlerë parahistorike dhe historike përfshijnë okrën, qymyri i drurit dhe lapis lazuli .

## Parimet fizike 
parapamje| Një shumëllojshmëri e gjerë e gjatësive të valëve (ngjyrave) ndeshen me një pigment. Ky pigment thith dritën e kuqe dhe jeshile, por reflekton blunë, duke i dhënë substancës një pamje me ngjyrë blu.
Si të gjitha materialet, ngjyra e pigmenteve lind sepse ato thithin vetëm gjatësi vale të caktuara të dritës së dukshme . Vetitë lidhëse të materialit përcaktojnë gjatësinë e valës dhe efikasitetin e thithjes së dritës.  Drita e gjatësive të tjera valore reflektohet ose shpërndahet. Spektri i dritës së reflektuar përcakton ngjyrën që vëzhgojmë.

Pamja e pigmenteve është e ndjeshme ndaj dritës së burimit. Drita e diellit ka një temperaturë të lartë ngjyrash dhe një spektër mjaft uniform. Drita e diellit konsiderohet një standard për dritën e bardhë. Burimet artificiale të dritës janë më pak uniforme.

Hapësirat e ngjyrave të përdorura për të paraqitur numerikisht ngjyrat duhet të specifikojnë burimin e tyre të dritës. Matjet e ngjyrave të laboratorit, përveç nëse shënohet ndryshe, supozojnë se matja është regjistruar nën një burim drite D65, ose "Daylight 6500 K", që është afërsisht temperatura e ngjyrës së dritës së diellit.

## Shiko edhe 
* Ngjyra

## Referime
Gameti

Një **gamet** (nga greqishtja e lashtë  γαμετή "*grua*", në fund të fundit from greqishtja e lashtë  γάμος "*martesë*" ) është një qelizë haploide që shkrihet me një qelizë tjetër haploide gjatë fekondimit në organizmat që riprodhohen seksualisht .  Gametet janë **qeliza riprodhuese** të një organizmi, të referuara edhe si **qeliza seksuale** .  Emri gamet u prezantua nga citologu gjerman Eduard Strasburger në 1878. 

Gametet e të dy individëve të çifzëtimit mund të kenë të njëjtën madhësi dhe formë, një gjendje e njohur si izogami . Në të kundërt, në shumicën e specieve, gametet janë të madhësive të ndryshme, një gjendje e njohur si anisogami ose heterogami që vlen për njerëzit dhe gjitarët e tjerë. Veza e njeriut ka përafërsisht 100,000 herë vëllimin e një qelize të vetme sperme njerëzore. Lloji i gametës që prodhon një organizëm përcakton seksin e tij  dhe vendos bazën për rolet seksuale dhe përzgjedhjen seksuale .  Tek njerëzit dhe speciet e tjera që prodhojnë dy lloje gametesh të dallueshme morfologjikisht, dhe në të cilat çdo individ prodhon vetëm një lloj, një femër është çdo individ që prodhon llojin më të madh të gametëve të quajtur vezë, dhe një mashkull prodhon llojin më të vogël, të quajtur qeliza e spermës ose spermatozoidet. Qelizat e spermës janë të vogla dhe të lëvizshme për shkak të pranisë së një strukture në formë bishti, flagjelit, që siguron shtytje. Në të kundërt, çdo qelizë vezë ose vezë është relativisht e madhe dhe jo e lëvizshme. 

Oogjeneza, procesi i formimit të gameteve femërore te kafshët, përfshin mejozën (përfshirë rikombinimin mejotik ) të një ovociti primar diploid për të prodhuar një vezë haploide. Spermatogjeneza, procesi i formimit të gameteve mashkullore te kafshët, përfshin mejozën në një spermatocit primar diploid për të prodhuar spermatozoa haploide. Tek kafshët, vezët prodhohen në vezoret e femrave dhe sperma zhvillohet në testikujt e meshkujve. Gjatë fekondimit, një spermatozoid dhe një vezë, secili që mban gjysmën e informacionit gjenetik të një individi, bashkohen për të formuar një zigotë që zhvillohet në një organizëm të ri diploid .
Ndërtesa e Radio Prishtinës

Radio Prishtina, ndryshe RTP është radio e parë shqipe në Kosovë. U projektua nga Oton Gaspari në vitin 1965, në qendër të qytetit, për të strehuar një nga institucionet më të rëndësishme kulturore në vend.

Sot, ndërtesa është një nga të paktat që nuk ka ndryshuar funksionin apo formën e saj.

## Historiku 
Projekti për ndërtimin e Radio Televizionit të Prishtinës u realizua nga studio sllovene e arkitekturës  “Slovenija Projekt” në vitin 1965. RTP, e cila së pari filloi transmentimin 1945 në Prizren më pas u zhvendos në Prishtinë, ku edhe tash vepron si e tillë.

Radio Televizioni i  Prishtinës, ashtu siç edhe shumë institucione tjera në Kosovë, u ndikua nga lufta. Në vitin 1992 Radio Televizioni i Serbisë mori kontrollin mbi RTP, si pasojë e së cilës, shumica e programeve shqiptare u kthyen në gjuhën serbe. Kjo vazhdoi deri në vitin 1999 kur United Nations Mission in Kosovo (UNMIK) ri-hapi radion tashmë të quajtur Radio Kosova.

### Sfidat përgjatë operimit 
Radio Televizioni i Prishtinës (RTP) u përball me disa sfida gjatë funksionimit të tij, veçanërisht në vitet e para dhe gjatë gjithe ekzistencës së tij. Këto sfida përfshinin;

* Staf pa përvojë  dhe burime të kufizuara,
* Kufizime teknologjik,
* Peripecitë politike,
* Varësia ekonomike,
* Shtypja nga autoritetet serbe.

## Arkitektura e ndërtesës 
Ndërtesa e Radio Televizionit të Prishtinës është një shembull tipik i arkitekturës brutaliste me një sipërfaqe totale 7000m2 dhe lartësi 42m. Ndërtesa përbëhet nga dy volume: horizontal, ku është i vendosur produksioni dhe ai vertikal, ku është administrata. Te dy keto volume jane realizuar nga material i brut betonit. Volumi horizontal i kësaj ndërtese është me etazhitet P+1, ku vërejmë që nga ana veriore ka një ngritje të lehtë graduale në lartësi që e shton prezencën e saj në peisazhin urban. Sa i përket kullës vertikale, ajo eshte e ngritur ne etazhitet P+10. Si rezultat i bazës që është trekëndore barabrinjëse, tri fasadat e tij janë në lartësi të trajtuara me dritare të së njëjtes madhësi që janë të përsëritura në mënyrë horizontale në secilen etazhë. Një veçanti e kullës është eleganca në eksterier që i ipet përmes hapësirës mes kateve që është e materializuar në brut beton të lëmuar, me ç’rast dallohet nga ekspresiviteti I volumit horizontal dhe vertikaliteti I saj që theksohet përmes ritmit të dritareve në fasadë.

## Shih edhe 
* Arkitektura e Kosovës 

## Referime
Planktoni

parapamje|Mikroplankton dhe mezoplankton detar.

Imazhi përmban organizma të ndryshëm planktonikë të tillë si cianobakterie fotosintetike dhe diatome deri në shumë zooplanktone.
**Planktonet** janë një koleksion i larmishëm i organizmave që lëvizin në ujë (ose ajër ), por nuk janë në gjendje të lëvizin në mënyrë aktive kundër rrymave (ose erës ).   Organizmat individualë që përbëjnë plankton quhen **plankterë** .  Në oqean, ato sigurojnë një burim thelbësor ushqimi për shumë organizma të vegjël dhe të mëdhenj ujorë, të tillë si bivalvët, peshqit dhe balenat .

Planktonet detare përfshijnë bakteret, arkeat, algat, protozoarët, kërpudhat mikroskopike,  dhe kafshët lëvizëse ose lundruese që banojnë në ujërat e kripura të oqeaneve dhe në ujërat e njelmëta të grykëderdhjeve . Planktoni i ujërave të ëmbla është i ngjashëm me planktonin detar, por gjendet në liqene dhe lumenj. Kryesisht planktonet thjesht lëvizin aty ku i çojnë rrymat, megjithëse disa, si kandil deti, notojnë ngadalë, por jo aq shpejt sa të fitojnë përgjithësisht kontrollin nga ndikimi i rrymave.

Megjithëse planktoni zakonisht mendohet si banues të ujërave, ka edhe versione ajrore që jetojnë një pjesë të jetës së tyre duke lëvizur në atmosferë. Këto *aeroplanktone* përfshijnë spore bimore, polen dhe fara të shpërndara nga era. Ato mund të përfshijnë gjithashtu mikroorganizma të përfshirë në ajër nga stuhitë tokësore të pluhurit dhe plankton oqeanik të përfshirë në ajër nga spërkatja e detit.

Megjithëse shumë specie planktonike janë me madhësi mikroskopike, *planktoni* përfshin organizma në një gamë të gjerë madhësish, duke përfshirë organizma të mëdhenj si kandil deti.  Kjo është për shkak se planktonet përcaktohen nga zona e tyre ekologjike dhe niveli i lëvizshmërisë dhe jo nga ndonjë klasifikim filogjenetik ose taksonomik . Kategoria "plankton" i dallon këta organizma nga ata që notojnë në sipërfaqen e ujit, të quajtur *neuston ,* ata që mund të notojnë kundër një rryme, të quajtur *nekton*, dhe ata që jetojnë në fundin e detit të thellë, të quajtur *bentos* .
Paul Kruger

**Stephanus Johannes Paulus Kruger** ( 10 tetor 1825&nbsp;– 14 korrik 1904), i njohur më mirë si **Paul Kruger**, ishte një politikan i Afrikës së Jugut. Ai ishte një nga figurat dominuese politike dhe ushtarake në Afrikën e Jugut të shekullit të 19-të, dhe President i Shtetit i Republikës së Afrikës së Jugut (ose Transvaal) nga 1883 deri në 1900. I mbiquajtur *Oom Paul* ("Xha Pali"), ai u bë i njohur ndërkombëtarisht si fytyra e kauzës Boere - ajo e Transvaalit dhe fqinjit të saj , Shtetit të Lirë Portokalli - kundër Britanisë gjatë Luftës së Dytë Boere të 1899-1902. Ai është quajtur një personifikimi i Afrikanerdomit dhe admiruesit e nderojnë atë si një hero tragjik popullor.

I lindur pranë skajit lindor të Kolonisë së Kepit, Kruger mori pjesë në Udhëtimin e Madh si fëmijë gjatë fundit të viteve 1830. Ai nuk kishte pothuajse asnjë arsim përveç Biblës. Një i mbrojtur i udhëheqësit të Voortrekkerëve Andries Pretorius, ai dëshmoi nënshkrimin e Konventës së lumit Sand me Britaninë në 1852 dhe gjatë dekadës së ardhshme luajti një rol të rëndësishëm në formimin e Republikës së Afrikës së Jugut, duke udhëhequr komandot e saj dhe duke zgjidhur mosmarrëveshjet midis rivalit Boer. liderët dhe fraksionet. Në 1863 ai u zgjodh Komandant i Përgjithshëm, një post që e mbajti për një dekadë përpara se të jepte dorëheqjen menjëherë pas zgjedhjes së Presidentit Thomas François Burgers.

Kruger u emërua Zëvendës President në mars 1877, pak para se Republika e Afrikës së Jugut të aneksohej nga Britania si Transvaali. Gjatë tre viteve të ardhshme ai drejtoi dy deputime në Londër në përpjekje për ta përmbysur këtë. Ai u bë figura kryesore në lëvizjen për të rivendosur pavarësinë e Republikës së Afrikës së Jugut, duke kulmuar me fitoren e Boerëve në Luftën e Parë Boere të 1880–1881. Kruger shërbeu deri në 1883 si anëtar i një triumvirati ekzekutiv, më pas u zgjodh President. Në 1884 ai drejtoi një deputim të tretë që ndërmjetësoi Konventën e Londrës, sipas së cilës Britania e njohu Republikën e Afrikës së Jugut si një shtet plotësisht të pavarur.

Pas fluksit të mijëra kolonëve kryesisht britanikë me Ethet e Arit të Witwatersrandit të vitit 1886, " uitlanders " (të huajt) siguruan pothuajse të gjitha të ardhurat tatimore të Republikës së Afrikës së Jugut, por u mungonte përfaqësimi qytetar; Burgerët boerë ruajtën kontrollin e qeverisë. Problemi i tokës dhe tensionet e lidhura me Britaninë dominuan vëmendjen e Krugerit për pjesën tjetër të presidencës së tij, në të cilën ai u rizgjodh në 1888, 1893 dhe 1898, dhe çoi në Bastisjen e Jameson të 1895-1896 dhe përfundimisht në Luftën e Dytë Boere. Krugeri u largua për në Evropë ndërsa lufta u kthye kundër boerëve në vitin 1900 dhe e kaloi pjesën tjetër të jetës në mërgim, duke refuzuar të kthehej në shtëpi pas fitores britanike. Pasi vdiq në Zvicër në moshën 78-vjeçare në vitin 1904, trupi i tij u kthye në Afrikën e Jugut për një funeral shtetëror dhe u varros në Akrën e Heronjve në Pretoria .
[alt=|parapamje| Rrugët [Treku i madh|e mëdha të udhëtimit të viteve 1830 dhe 1840]]
Dekadenca

parapamje| *Një orgji në Romën Perandorake*, nga Henryk Siemiradzki
[parapamje| *[Romakët gjatë Dekadencës*, nga Thomas Couture]]
'''*D*ekadenca''' si koncept i referohet një lëvizjeje të fundit të shekullit të 19-të që thekson nevojën për sensacionizëm, egocentrizëm; ndjesi dhe përvoja të çuditshme, artificiale, perverse dhe ekzotike. Si shtrirje, mund t'i referohet një rënieje në art, letërsi, shkencë, teknologji dhe etikë pune ose (shumë lirshëm) sjelljes vetëkënaqëse.

Përdorimi i termit ndonjëherë nënkupton censurë morale ose një pranim të idesë, e njohur në të gjithë botën që nga kohërat e lashta, se rënie të tilla janë objektivisht të dukshme dhe se ato në mënyrë të pashmangshme i paraprijnë shkatërrimit të shoqërisë në fjalë; për këtë arsye, historianët modernë e përdorin atë me kujdes. Fjala e ka origjinën në latinishten mesjetare *(dēcadentia)*, u shfaq në frëngjisht të shekullit të 16-të dhe hyri në anglisht menjëherë pas kësaj. Ai mbante kuptimin neutral të kalbjes, rënies ose zvogëlimit deri në fund të shekullit të 19-të, kur ndikimi i teorive të reja të degjenerimit shoqëror kontribuoi në kuptimin e tij modern.

Ideja se një shoqëri apo institucion është në rënie quhet deklinizëm . Kjo mund të shkaktohet nga paragat, i shkaktuar nga paragjykimet njohëse si retrospektiva rozë, për ta parë të kaluarën më favorizuese dhe të ardhmen më negativisht.  Deklinizmi është përshkruar si "një mashtrim i mendjes" dhe si "një strategji emocionale, diçka ngushëlluese për t'u strukur kur dita e sotme duket jashtëzakonisht e zymtë". Faktorë të tjerë njohës që kontribuojnë në popullaritetin e deklinizmit mund të përfshijnë gungën e reminishencës si dhe efektin pozitiv dhe paragjykimin negativ.

Në letërsi, lëvizja Dekadente filloi në *fin de siècle* të Francës duke u përzier me simbolizmin dhe lëvizjen estetike ndërsa u përhap në të gjithë Evropën dhe Shtetet e Bashkuara.  Titulli Dekadent fillimisht u përdor si kritikë, por shpejt u miratua triumfalisht nga vetë disa prej shkrimtarëve.  Dekadentët lavdëruan artin mbi natyrën dhe sofistikimin mbi thjeshtësinë, duke sfiduar diskurset bashkëkohore të rënies duke përqafuar tema dhe stile që kritikët e tyre i konsideronin morbide dhe tepër të rafinuara.  Disa nga këta shkrimtarë u ndikuan nga tradita e romanit gotik dhe nga poezia dhe fiksioni i Edgar Allan Poe. 

## Referime
Gurbansoltan Eje

**Gurbansoltan Niýazowa** (1913 - 6 tetor 1948), e njohur si **Gurbansoltan Eje**, *nee* **Atamyradowa**, ishte nëna e presidentit të parë post-sovjetik të Turkmenistanit, Saparmyrat Nyýazow ("Türkmenbaşy"). Ajo u vra në tërmetin e vitit 1948 në Ashgabat (bashkëshorti i saj Atamyrat Nyýazow u vra gjatë Luftës së Dytë Botërore ), duke e lënë Saparmuratin tetë vjeçar jetim. 

Disa vende dhe institucione u emëruan pas saj, duke përfshirë qytetin Andalyp, siç ishte muaji prill në kalendarin turkmen, i riemërtuar në vitin 2002 pasi qeveria turkmene miratoi një ligj që riemërtonte të gjithë muajt dhe shumicën e ditëve të javës, një vendim i cili u anulua. nga pasardhësi i tij, Gurbanguly Berdimuhamedow, në prill 2008.  Djali i saj hoqi gjithashtu fjalën turkmene për bukë, për t'u zëvendësuar me *Gurbansoltan* .
Vezët si ushqim

parapamje| Vezë të skuqura dhe karota me parmixhan dhe kremNjerëzit dhe të afërmit e tyre hominidë kanë konsumuar vezë për miliona vjet. Vezët më të konsumuara janë ato të shpezëve, sidomos të pulave. Njerëzit në Azinë Juglindore filluan të mbarështonin pula për vezët e tyre në vitin 1500 pes. Vezët e zogjve të tjerë, si rosat dhe strucat, hahen rregullisht, por shumë më rrallë se ato të pulave. Njerëzit mund të hanë gjithashtu vezët e zvarranikëve, amfibëve dhe peshqve. Vezët e peshkut të konsumuara si ushqim njihen si ro ose havjar.

Pulat dhe krijesat e tjera që bëjnë vezët rriten në të gjithë botën dhe prodhimi masiv i vezëve të pulës është një industri globale. Në vitin 2009, rreth 62.1 milionë tonë metrikë vezë u prodhuan në mbarë botën nga një tufë e përgjithshme vezore prej rreth 6.4 miliardë pulash. Ka çështje të ndryshimit rajonal në kërkesë dhe pritshmëri, si dhe debate aktuale në lidhje me metodat e prodhimit në masë. Në vitin 2012, Bashkimi Evropian ndaloi kultivimin e pulave me bateri.

## Prodhimi 
parapamje| Prodhimi botëror i vezëve të pulës
Në vitin 2017, prodhimi botëror i vezëve të pulës ishte 80.1 milion tonë. Prodhuesit më të mëdhenj ishin Kina me 31.3 milionë nga ky total, Shtetet e Bashkuara me 6.3 milionë, India me 4.8 milionë, Meksika me 2.8 milionë, Japonia me 2.6 milionë dhe Brazili dhe Rusia me 2.5 milionë secila. Fabrika më e madhe e vezëve në Kolumbinë Britanike, për shembull, dërgon 12 milionë vezë në javë.[parapamje| Një vezë pule e papërpunuar brenda membranës së saj, me lëvozhgën e hequr duke u zhytur në [Uthulla|uthull]]

## Të ushqyerit dhe efektet shëndetësore 
Të verdhat e vezëve dhe vezët e plota ruajnë sasi të konsiderueshme proteinash dhe koline. Për shkak të përmbajtjes së tyre të proteinave, Departamenti i Bujqësisë i Shteteve të Bashkuara i ka kategorizuar më parë vezët si *mish* brenda Piramidës së Udhëzuesit Ushqimor (tani MyPlate ).

Një vezë pule 50&nbsp;g mesatare/e madhe siguron afërsisht 70&nbsp;kilokalori (290&nbsp;kJ) të energjisë ushqimore dhe 6&nbsp;gram proteina.

Vezët (të ziera) furnizojnë disa vitamina dhe minerale si sasi të konsiderueshme të vlerës ditore (DV), duke përfshirë (për 100 g) vitaminë A (19% DV), riboflavinë (42% DV), acid pantotenik (28% DV), vitaminë B12 (46% DV), kolinë (60% DV), fosfor (25% DV), zink (11% DV) dhe vitaminë D (15% DV). Mënyrat e gatimit ndikojnë në përmbajtjen ushqyese të vezëve.

Dieta e pulave vezore gjithashtu mund të ndikojë në cilësinë ushqyese të vezëve. Për shembull, vezët e pulës që janë veçanërisht të larta në acide yndyrore omega-3 prodhohen duke ushqyer pulat me një dietë që përmban yndyrna të pangopura nga burime të tilla si vaji i peshkut, farat kia ose farat e lirit. Pulat e rritura në kullota, të cilat ushqehen për ushqimin e tyre, prodhojnë gjithashtu vezë që janë relativisht të pasura me acide yndyrore omega-3 në krahasim me ato të pulave të rritura në kafaz.

## Referime
Qershia e thatë

djathtas|parapamje| Qershitë e thata - Montmorency (majtas) dhe Bing (djathtas)
**Qershitë e thata** janë një lloj frutash të thata. Ato përbëhen nga qershitë të cilat i janë nënshtruar një procesi tharjeje .

## Prodhimi 
Një metodë për prodhimin industrial të qershive të thata përfshin fillimisht zhytjen e tyre në një tretësirë në zierje 0,5–2% të karbonatit të natriumit (NaCO 3 ) deri në 20 sekonda, dhe më pas shpëlarjen me ujë të ftohtë; kjo shkakton çarje të vogla në lëkurë dhe përshpejton procesin e tharjes. Disa materiale të tjera të mundshme për tretësirën e zhytjes përfshijnë oleatin etilik dhe alkoolin oleil ; Shtimi i alkaleve si karbonati i kaliumit (K2CO3 ) në një zhytje të tillë u tregua se nuk kishte efekt pozitiv në kohën e tharjes. Rezultate të tilla ishin demonstruar tashmë në kërkimet shkencore në vitet 1940.  Qershitë e thata mund të prodhohen gjithashtu nga tharja në ngrirje ose tharja në ajër.  Pas tharjes, ato zakonisht kanë një përmbajtje lagështire prej rreth 25%. 

Varietetet e ëmbla të rekomanduara për tharje përfshijnë Lambert, Royal Ann, Napoleon, Van ose Bing; Varietetet e tharta të rekomanduara për tharje përfshijnë Early Richmond ose Large Montmorency. 

## Përdorimet e kuzhinës 
Njerëzit e Kombit Sorrë shpesh përdorin qershi të thata të bluara imët në prodhimin e pemikanit .
Togolandi

**Togoland**, zyrtarisht **Protektorati i Togolandit** (  ;  ), ishte një protektorat i Perandorisë Gjermane në Afrikën Perëndimore nga viti 1884 deri në 1914, duke përfshirë atë që tani është shteti i Togos dhe pjesa më e madhe e asaj që tani është Rajoni Volta i Ganës, afërsisht 90,400&nbsp;km 2 në sipërfaqe.   Gjatë periudhës së njohur si " Përplasja për Afrikën ", kolonia u krijua në 1884 dhe u zgjerua gradualisht në brendësi të vendit.

Në shpërthimin e Luftës së Parë Botërore në 1914, kolonia u pushtua dhe u mësym shpejt nga forcat britanike dhe franceze gjatë fushatës së Togolandit dhe u vendos nën sundimin ushtarak. Në vitin 1916 territori u nda në zona të veçanta administrative britanike dhe franceze, dhe kjo u zyrtarizua në vitin 1922 me krijimin e Togolandit Britanik dhe Togolandit Francez .

## Guvernatorët 
## Simbolet e planifikuara për Togolandin 
Në vitin 1914 u bënë një sërë draftesh për stemën dhe flamujt e propozuar për kolonitë gjermane . Sidoqoftë, Lufta e Parë Botërore shpërtheu përpara se dizajnet të përfundonin dhe zbatoheshin dhe simbolet nuk u përdorën kurrë. Pas humbjes në luftë, Gjermania humbi të gjitha kolonitë e saj dhe për këtë arsye stema dhe flamujt e përgatitur nuk u përdorën kurrë.
Skeda:Proposed_Flag_of_Togoland.svg|alt=Proposed flag|Flamuri i propozuar
Skeda:Proposed_Coat_of_Arms_Togo_1914.svg|alt=Proposed coat of arms|Stema e propozuar
Rasol (pjatë rumune)

***Rasol***   është një pjatë e kuzhinës rumune e bërë nga mishi, patatet dhe perimet, të cilat zihen së bashku. Mishi mund të jetë shpezë (zakonisht pulë, por edhe rosë, patë ose gjeldeti ), viçi ose derri . Zakonisht përdoren një pulë të copëtuar ose mish derri. Patatet (të qëruara), karotat, domatet dhe qepët shtohen të plota dhe zihen me mishin.

Zakonisht shërbehet së bashku me pak nga supa që rezulton dhe me mujdei ose rrikë .
Plani (matematikë)

Në matematikë, një **plan** është një hapësirë dy-dimensionale ose sipërfaqe e sheshtë që shtrihet pafundësisht. Një rrafsh është analogu dydimensional i një pike (zero dimensione), i një drejtëze (një dimension) dhe i hapësirës tredimensionale. Kur punohet vetëm në hapësirën dydimensionale Euklidiane, përdoret artikulli i caktuar, kështu që *rrafshi* Euklidian i referohet të gjithë hapësirës.

Mund të përcaktohen disa nocione të një rrafshi. Rrafshi Euklidian ndjek gjeometrinë Euklidiane, dhe në veçanti postulatin paralel . Një plan projektues mund të ndërtohet duke shtuar "pikat në pafundësi" ku dy drejtëza paralele do të kryqëzoheshin, në mënyrë që çdo palë drejtëza të kryqëzohet saktësisht në një pikë. Plani eliptik mund të përcaktohet më tej duke shtuar një metrikë në planin real projektues. Dikush mund të konceptojë gjithashtu një plan hiperbolik, i cili i bindet gjeometrisë hiperbolike dhe ka një lakim negativ.
Blaincourt-lès-Précy

**Blaincourt-lès-Précy** (fjalë për fjalë *Blaincourt pranë Précy*, ) është një komunë në departamentin Oise në Francën veriore .

## Popullsia
WebAssembly

**WebAssembly** ( **Wasm** ) përcakton një format portativ të kodit binar dhe një format teksti përkatës për programet e ekzekutueshme  si dhe ndërfaqet e softuerit për lehtësimin e komunikimit midis programeve të tilla dhe mjedisit të tyre pritës.    

Qëllimi kryesor i WebAssembly është të lehtësojë aplikacionet me performancë të lartë në faqet e internetit, por është krijuar gjithashtu që të jetë i përdorshëm në mjedise jo-web.  Është një standard i hapur   që synon të mbështesë çdo gjuhë në çdo sistem operativ,  dhe në praktikë shumë nga gjuhët më të njohura tashmë kanë të paktën një nivel mbështetjeje.

Shpallur në  dhe u publikua për herë të parë në , WebAssembly u bë një rekomandim i Konsorciumit World Wide Web më 5 dhjetor 2019    dhe mori *Çmimin e Softuerit të Gjuhëve të Programimit* nga ACM SIGPLAN në 2021.  Konsorciumi World Wide Web (W3C) ruan standardin me kontribute nga Mozilla, Microsoft, Google, Apple, Fastly, Intel dhe Red Hat .
Korali

**Koralet** janë jovertebrorë detarë kolonialë brenda klasës Anthozoa të grupit Cnidaria. Ata zakonisht formojnë koloni kompakte të shumë polipeve identike individuale. Llojet e koraleve përfshijnë ndërtuesit e rëndësishëm të shkëmbinjve që banojnë në oqeanet tropikale dhe sekretojnë karbonat kalciumi për të formuar një skelet të fortë.

Një "grup" koralësh është një koloni e shumë polipeve gjenetikisht identike . Çdo polip është një kafshë e ngjashme me një qese, zakonisht vetëm disa milimetra në diametër dhe disa centimetra në lartësi. Një grup tentakulash rrethojnë një hapje qendrore të gojës. Çdo polip nxjerr një ekzoskelet pranë bazës. Gjatë shumë gjeneratave, kolonia krijon kështu një skelet karakteristik të specieve që mund të arrijë në disa metra madhësi. Kolonitë individuale rriten nga riprodhimi aseksual i polipeve. Koralet gjithashtu shumohen seksualisht duke pjellur vezët : polipet e së njëjtës specie lëshojnë gamete njëkohësisht gjatë natës, shpesh rreth një hënë të plotë . Vezët e fekonduara formojnë planulae, një formë e hershme e lëvizshme e polipit koral, i cili, kur piqet, vendoset për të formuar një koloni të re.

Megjithëse disa korale janë në gjendje të kapin plankton dhe peshq të vegjël duke përdorur qeliza thumbuese në tentakulat e tyre, shumica e koraleve marrin pjesën më të madhe të energjisë dhe lëndëve ushqyese nga dinoflagjelat njëqelizore fotosintetike të gjinisë *Symbiodinium* që jetojnë brenda indeve të tyre. Këto njihen zakonisht si zooxanthellae dhe i japin ngjyrën e koralit. Koralet e tilla kërkojnë rrezet e diellit dhe rriten në ujë të pastër e të cekët, zakonisht në thellësi më pak se , por koralet në gjininë *Leptoseris* janë gjetur deri në . Koralet janë kontribuesit kryesorë në strukturën fizike të shkëmbinjve koralorë që zhvillohen në ujërat tropikale dhe subtropikale, si p.sh. Këto korale janë gjithnjë e më të rrezikuara nga ngjarjet e zbardhjes ku polipet i nxjerrin zooksanthelat në përgjigje të stresit si temperatura e lartë e ujit ose toksinat.

## Referime
Kirschenmichel

***Kirschenmichel*** ( emrat e tjerë përfshijnë *Kirschenplotzer*, *Kerschemischel*, *Kirschpfanne* dhe *Kirschenmännla* ) është një ëmbëlsirë tradicionale e kuzhinës gjermane, veçanërisht e popullarizuar në rajonet Palatinate, Baden-Württemberg, Bavaria Jugore, Franconia dhe pjesa jugore e Hesse . Është një lloj pudingu dhe i ngjashëm me pudingun e bukës dhe pudingun me bukë e gjalpë .

Ëmbëlsira përbëhet nga buka disa ditëshe e cila përzihet në brumë me gjalpë, qumësht, vezë dhe sheqer. Vishnjat ose vishnjat palosen në brumë dhe masa piqet në një tavë.  Para se të serviret ëmbëlsira hidhet sipër me vanilje, kanellë, bajame dhe karafil dhe më pas shërbehet e nxehtë me kremin e salcës së vaniljes.

Edhe pse tradicionalisht një ëmbëlsirë, mund të gjendet edhe si pjatë kryesore pas një supe me meze.
Betcave-Aguin

**Betcave-Aguin** ( Ocitanisht: *Vathcava e Aguin* ; Shqip: *Vathkavagini*) është një komunë në departamentin Gers në Francën jugperëndimore.

## Gjeografia 
qendër|parapamje|300x300px| Vathkavagini dhe komunat përreth

## Popullsia
Executable

[parapamje| Një hale gjashtëkëndore e një ngarkuesi të modalitetit real të ekzekutueshëm. Kolona e parë përbëhet nga adresat e bajtit të parë në kolonën e dytë, e cila përfshin bajt të dhënash në shënimin [Sistemi i numrave heksadecimal|heksadecimal ( bajt më pak i rëndësishëm i pari), dhe kolona e fundit përbëhet nga forma përkatëse ASCII . ]]
Në shkencën kompjuterike, **kodi i ekzekutueshëm**, një **skedar i ekzekutueshëm**, ose një **program i ekzekutueshëm**, ndonjëherë i referuar thjesht si një **ekzekutues** ose **binar**, bën që një kompjuter "të kryejë detyrat e treguara sipas udhëzimeve të koduara",  në krahasim me një skedar të dhënash që duhet të interpretohet ( parsohet ) nga një interpretues për të qenë funksional. 

Interpretimi i saktë varet nga përdorimi. "Udhëzime" tradicionalisht nënkupton udhëzimet e kodit të makinës për një CPU fizike.  Në disa kontekste, një skedar që përmban udhëzime skriptimi (si p.sh. bytecode ) mund të konsiderohet gjithashtu i ekzekutueshëm.
Dridhja

[parapamje| Një nga mënyrat e mundshme të [Lëkundjet e membranës elastike|dridhjes së një daulle rrethore (shih  ).]]
[parapamje| Pezullimi i makinës: Projektimi i kontrollit të dridhjeve ndërmerret si pjesë e [Inxhinieria|inxhinierisë akustike, automobilistike ose mekanike .]]
**Dridhja** ( nga latinishtja vibrāre 'të tundet' ) është një dukuri mekanike ku ndodhin lëkundje rreth një pike baraspeshe . Dridhja mund të jetë përcaktuese nëse lëkundjet mund të karakterizohen saktësisht (p.sh. lëvizja periodike e një lavjerrës ), ose e rastësishme nëse lëkundjet mund të analizohen vetëm statistikisht (p.sh. lëvizja e një gome në një rrugë me zhavorr).

Dridhja mund të jetë e dëshirueshme: për shembull, lëvizja e një piruni akordimi, kallami në një instrument frymor ose harmonikë, një telefon celular ose koni i një altoparlanti.

Megjithatë, në shumë raste, dridhja është e padëshirueshme, duke harxhuar energji dhe duke krijuar tinguj të padëshiruar. Për shembull, lëvizjet vibruese të motorëve, motorëve elektrikë ose ndonjë pajisjeje mekanike në funksion janë zakonisht të padëshiruara. Dridhje të tilla mund të shkaktohen nga çekuilibrat në pjesët rrotulluese, fërkimi i pabarabartë ose rrjetëzimi i dhëmbëve të ingranazheve . Modelet e kujdesshme zakonisht minimizojnë dridhjet e padëshiruara.

Studimet e zërit dhe dridhjeve janë të lidhura ngushtë (të dyja i përkasin akustikës ). Zëri, ose valët e presionit, krijohen nga strukturat vibruese (p.sh. kordat vokale ); këto valë presioni mund të nxisin edhe dridhjen e strukturave (p.sh. daulle e veshit ). Prandaj, përpjekjet për të reduktuar zhurmën shpesh lidhen me çështjet e dridhjeve.
Spanja në Mesjetë

**Spanja në Mesjetë** është një periudhë në historinë e Spanjës që filloi në shekullin e 5-të pas rënies së Perandorisë Romake Perëndimore dhe përfundoi me fillimin e periudhës së hershme moderne më 1492.

Historia e Spanjës është shënuar nga valët e pushtuesve që sollën kulturat e tyre të veçanta në gadishull. Pas migrimit të vandalëve dhe alanëve në brigjet e Mesdheut të Hispanisë nga viti 408, historia e Spanjës mesjetare fillon me mbretërinë Iberike të Visigotëve Arianistë (507–711), të cilët u konvertuan në katolicizëm së bashku me mbretin e tyre Reccared në vitin 587. Kultura visigotike në Spanjë mund të shihet si një fenomen i Antikitetit të Vonë po aq sa pjesë e Epokës së Migrimeve.

Nga Afrika Veriore në vitin 711, Kalifati musliman Umajad kaloi në Spanjë, me ftesë të një klani visigotik për ta ndihmuar atë në ngritjen kundër mbretit Roderic. Gjatë periudhës 711-788, Umajadët pushtuan shumicën e tokave të mbretërisë visigotike të Hispanisë dhe krijuan territorin e njohur si Al-Andalus. Një revoltë gjatë pushtimit krijoi Mbretërinë e krishterë të Asturias në veri të Spanjës.

Pjesa më e madhe e periudhës është shënuar nga konflikti midis shteteve muslimane dhe të krishtera të Spanjës, të referuara si Reconquista, ose Ripushtimi (d.m.th., të krishterët "ripushtojnë" tokat e tyre si një kryqëzatë fetare). Kufiri midis tokave muslimane dhe të krishtera u lëkund drejt jugut gjatë 700 viteve të luftës, të cilat e shënuan gadishullin si një hapësirë ​​të kontestuar ushtarakisht. Shekujt mesjetarë dëshmuan gjithashtu episode lufte midis shteteve të krishtera të Spanjës dhe midis taifave muslimanë, shtete pasardhëse të Kalifatit të Kordobës. Luftërat midis Kurorës së Aragonit dhe Kurorës së Kastiljes u ndezën nga rivalitetet ose mosmarrëveshjet dinastike mbi pjesët e tokës të pushtuara ose që do të pushtoheshin nga jugu musliman.

Mesjeta në Spanjë thuhet shpesh se përfundon më 1492 me aktet përfundimtare të Reconquista në kapitullimin e Emiratit Nasrid të Granadës dhe dekretin e Alhambras që urdhëronte dëbimin e jehudëve. Spanja e hershme moderne u bashkua fillimisht si një institucion në mbretërimin e Karlit V, Perandorit të Shenjtë Romak si Karli I i Spanjës.
Masa e Lebegut

Në teorinë e masës, një degë e matematikës, **masa e Lebegut**, e quajtur sipas matematikanit francez Henri Lebesgue, është mënyra standarde e caktimit të një mase për nënbashkësitë e hapësirave *n* Euklidiane me dimensione më të larta . Për dimensione më të ulëta *n* = 1, 2 ose 3, ajo përkon me masën standarde të gjatësisë, sipërfaqes ose vëllimit . Në përgjithësi, quhet edhe '*vëllimi *n* -dimensional**, ***n* -volumi**, **hipervolumi** ose thjesht **vëllimi*' .  Përdoret gjatë analizës reale, në veçanti për të përcaktuar integrimin sipas Lebegut. Bashkësive që mund t'u caktohet një masë Lebesgue quhen **të matshme sipas Lebegut** ; masa e bashkësisë së matshme sipas Lebegut *A* shënohet këtu me *λ*(*A*).

Henri Lebegu e përshkroi këtë masë në vitin 1901, i cili, një vit më pas, u pasua nga përshkrimi i tij i integralit të Lebegut . Të dyja u botuan si pjesë e disertacionit të tij në 1902. 

## Përkufizimi 
Për çdo interval I = [a,b], ose I = (a, b), në komplet \mathbb{R} të numrave realë, le \ell(I)= b - a tregojnë gjatësinë e saj. Për çdo nëngrup E\subseteq\mathbb{R}, masa e jashtme Lebesgue  \lambda^{\!*\!}(E) përkufizohet si një infimum

: \lambda^{\!*\!}(E) = \inf \left\{\sum_{k=1}^\infty \ell(I_k) : {(I_k)_{k \in \mathbb N}} \text{ është një varg i intervaleve të hapura } E\subset \bigcup_{k=1}^\infty I_k\right\}.

Përkufizimi i mësipërm mund të përgjithësohet në dimensione më të larta si më poshtë.  Për çdo kuboid drejtkëndor C që është një produkt kartezian C=I_1\times\cdots\times I_n të intervaleve të hapura, le \operatorname{vol}(C)=\ell(I_1)\times\cdots\times \ell(I_n) (produkt me numër real) tregojnë vëllimin e tij. Për çdo nëngrup E\subseteq\mathbb{R^n} ,

: \lambda^{\!*\!}(E) = \inf \left\{\sum_{k=1}^\infty \operatorname{vol}(C_k) : {(C_k)_{k \in \mathbb N}} \text{ është një varg i prodhimeve të intervaleve të hapura } E\subset \bigcup_{k=1}^\infty C_k\right\}.

Disa komplete E plotësoni kriterin Carathéodory, i cili kërkon që për çdo  A\subseteq \mathbb{R} ,

: \lambda^{\!*\!}(A) = \lambda^{\!*\!}(A \cap E) + \lambda^{\!*\!}(A \cap E^c).

Kompletet E që plotësojnë kriterin Carathéodory thuhet se janë të matshme sipas Lebegut, me masën e tij të Lebegut që përcaktohet si masa e jashtme e Lebesgue: \lambda(E) = \lambda^{\!*\!}(E) . Kompleti i të gjithave të tilla E formon një  -algjebër .

Një grup E që nuk plotëson kriterin Carathéodory nuk është i matshëm sipas Lebegut. ZFC vërteton se bashkësi të pamatshme ekzistojnë; një shembull janë bashkësitë Vitali .
Matambre

djathtas|parapamje|250x250px| Një matambre relleno
**Matambre** është emri i një prerjeje shumë të hollë viçi në Argjentinë, Uruguaj dhe gjithashtu Paraguaj. Është një muskul me ngjyrë trëndafili i marrë midis lëkurës dhe brinjëve të timonit,  një lloj bifteku i krahut . Nuk është prerja e njohur normalisht në SHBA si biftek krahu. Disa njerëz i referohen si "tundës i mizave", sepse është muskuli që përdoret nga kafsha për t'u dridhur për të zmbrapsur mizat dhe insektet e tjera fluturuese.

**Matambre** është emri i një prerjeje shumë të hollë viçi në Argjentinë, Uruguaj dhe gjithashtu Paraguaj. Është një muskul me ngjyrë trëndafili i marrë midis lëkurës dhe brinjëve të timonit,
Grupi funksionor

parapamje|150x150px|Shembuj të grupeve funksionale të benzil acetatit :- grupi i estereve (me të kuqe)

- grupi acetil (me vija të gjelbra të verdha)- grupi benziloksi (me të verdha të ndërprera)
Në kiminë organike, një **grup funksionor** është një zëvendësues ose pjesë në një molekulë që shkakton reaksionet kimike karakteristike të molekulës. I njëjti grup funksional do t'i nënshtrohet reaksioneve kimike të njëjta ose të ngjashme, pavarësisht nga pjesa tjetër e përbërjes së molekulës.   Kjo mundëson parashikimin sistematik të reaksioneve kimike dhe sjelljen e përbërjeve kimike dhe projektimin e sintezës kimike. Reaktiviteti i një grupi funksionor mund të modifikohet nga grupe të tjera funksionale aty pranë. Ndërkonvertimi i grupeve funksionale mund të përdoret në analizën retrosintetike për të planifikuar sintezën organike .

Një grup funksionor është një grup atomesh në një molekulë me veti kimike të dallueshme, pavarësisht nga atomet e tjera në molekulë. Atomet në një grup funksional janë të lidhur me njëri-tjetrin dhe me pjesën tjetër të molekulës me lidhje kovalente . Për përsëritjen e njësive të polimereve, grupet funksionale i bashkohen bërthamës së tyre jopolare të atomeve të karbonit dhe kështu shtojnë karakter kimik në zinxhirët e karbonit. Grupet funksionale gjithashtu mund të kenë ngarkesë, p.sh. në kripërat karboksilate ( -COO- ), e cila e kthen molekulën në një jon poliatomik ose një jon kompleks . Grupet funksionale që lidhen me një atom qendror në një kompleks koordinues quhen *ligandë* . Kompleksimi dhe tretja shkaktohen gjithashtu nga ndërveprimet specifike të grupeve funksionale. Në rregullin e përbashkët "të ngjashme shpërbëhet si", janë grupet funksionale të përbashkëta ose që ndërveprojnë mirë në mënyrë reciproke që shkaktojnë tretshmëri . Për shembull, sheqeri tretet në ujë sepse të dy ndajnë grupin funksional hidroksil ( -OH ) dhe hidroksilet ndërveprojnë fuqishëm me njëri-tjetrin. Plus, kur grupet funksionale janë më elektronegative se atomet me të cilat bashkohen, grupet funksionale do të bëhen polare, dhe molekulat ndryshe jopolare që përmbajnë këto grupe funksionale bëhen polare dhe kështu bëhen të tretshme në një mjedis ujor .
Brazimi

[djathtas|parapamje|250x250px| Faqe kau e brasuar në anise dhe [salcë soje]]
**Brazimi** (nga fjala franceze *braiser* ) është një metodë gatimi e kombinuar që përdor nxehtësinë e lagësht dhe të thatë: në mënyrë tipike, ushqimi fillimisht nxihet në temperaturë të lartë, më pas valohet në një tenxhere të mbuluar në lëng gatimi (si verë, lëng mishi, qumësht kokosi ose birrë). Është e ngjashme me çomlekun, por brazimi bëhet me më pak lëng dhe zakonisht përdoret për prerje më të mëdha mishi. Brazimit të mishit shpesh i referohen si pjekje në tenxhere, megjithëse disa autorë bëjnë një dallim midis dy metodave, bazuar në atë nëse shtohet lëng shtesë.   Osso buco dhe coq au vin janë gatime të njohura me mish të brazuar, dhe teknika mund të përdoret gjithashtu për të përgatitur peshk, tempeh, tofu ose fruta dhe perime.

## Teknikat 
Shumica e brazimeve ndjekin të njëjtat hapa bazë. Ushqimi që do të zihet (mishrat, perimet, kërpudhat, etj.) fillimisht skuqet në tigan për të kafëzuar sipërfaqen e tij dhe për të përmirësuar shijen e tij (përmes reaksionit Majard ). Nëse ushqimi nuk prodhon mjaftueshëm lëng nga vetja, një sasi e caktuar lëngu gatimi që shpesh përfshin një element acid (p.sh., domate, birrë, uthull balsamike, verë ) shtohet në tenxhere, shpesh me lëng . Një zierje klasike bëhet me një prerje relativisht të plotë të mishit dhe lëngu i zierjes do të mbulojë dy të tretat e ushqimit në tigan. Më pas gjella mbulohet dhe gatuhet në një valë të ngadaltë derisa mishi të bëhet aq i butë sa të mund të "pritet" vetëm me presionin më të lehtë të pirunit (përkundrejt një thike). Shpesh lëngu i gatimit përfundon për të krijuar një salcë ose lëng mishi gjithashtu.  

## Ushqime të brazuara 

Skeda:Potroast.JPG|alt=Braised pot roast|Pjekje në tenxhere të brazuar
Skeda:Braised_Pork_Spare_Ribs_with_Preserved_Mustard_Greens.jpg|alt=Chinese braised pork spare ribs with preserved mustard greens|Brinjë rezervë derri të ziera kineze me zarzavate mustardë të konservuar
Skeda:Braised_Baby_Artichokes.jpg|alt=Braised baby artichokes|Angjinare bebe të brazuara
Skeda:BraisedPorkBelly.JPG|alt=Chinese braised pork belly|Barku i derrit i zier
Role kanelle

[parapamje|Një role kanelle në [Stokholmi|Stokholm]] Një **rrotull kanelle** (e njohur edhe si **simite kanelle**, **rrotullim kanelle**, **kanelle daneze** dhe **kërmill kanelle** ) është një rrotull e ëmbël që shërbehet zakonisht në Evropën Veriore (kryesisht në vendet nordike, por edhe në Austri, Estoni dhe Gjermani ) dhe Amerikën e Veriut . Në Suedi quhet *kanelbulle*, në Danimarkë njihet si *kanelsnegl*, në Norvegji njihet si *kanelbolle*, *skillingsbolle*, *kanelsnurr*, ose *kanel i svingene*, në Finlandë njihet si *korvapuusti*, në Islandë njihet si *kanelsnúður*, Estonia njihet si *kaneelirull* .    Në Austri dhe Gjermani quhet *Zimtschnecke* . Në Sllovaki dhe Republikën Çeke, quhet *osie hniezdo* / *vosí hnízdo* (që do të thotë 'fole e grerëzave').
## Pastiçeria 
parapamje| Përzierja e kanellës shpërndahet në brumë përpara se të rrotullohet
Një role kanelle përbëhet nga një fletë e mbështjellë brumi me maja, mbi të cilin një përzierje kanelle dhe sheqeri (dhe sheqer kaf, rrush të thatë ose përbërës të tjerë në disa raste) spërkatet mbi një shtresë të hollë gjalpi . Brumi më pas rrotullohet, pritet në pjesë individuale dhe piqet. Versioni i skuqur i thellë është role me kanellë ose simite kanelle . Përbërësit kryesorë të tij janë mielli, kanella, sheqeri dhe gjalpi, të cilët ofrojnë një aromë të fortë dhe të ëmbël.
parapamje| Një copë brumë me kanellë të papërpunuar, duke u prerë në role individuale përpara se të piqet
parapamje| Simite-role kanelle te papjekura

## Galeria 

Skeda:Korvapuusti1.jpg|alt=Finnish korvapuusti| *korvapusti* finlandeze
Skeda:Danskkanelsnegl.jpg|alt=Danish kanelsnegl| *kanelsnegl* daneze
Skeda:Kanelboller.jpg|alt=Norwegian skillingsbolle| Norvegjezja *skillingsbolle*
Skeda:Cinnamon-Roll-US-Bakery.jpg|alt=American cinnamon roll|Role me kanellëamerikane

Skeda:Cinnamon_rolls_shaped_and_ready_to_proof.jpg|alt=7 raw cinnamon rolls in a round pan, with some space between them to allow for expansion|Rrotulla të papërpunuara kanelle
Skeda:Cinnamon_rolls_ready_to_bake.jpg|alt=The rolls look puffier and have expanded to fill most of the space|Gati për t'u pjekur pasprovës
Skeda:Cinnamon_rolls_partially_baked_in_a_solar_oven.jpg|alt=The rolls have expanded even more, to fill the entire pan from edge to edge with no gaps. The dough looks dry but is pale and soft|Roleta pjesërisht të pjekura në një tenxhere solare
Skeda:Cinnamon_rolls_fully_baked.jpg|alt=The rolls are dry and golden brown.|Rrotulla kanelle te pjekura plotesisht

## Shihni gjithashtu 
* Ensaïmada
Panetone

**Panettone** (  Milaneze: *panetton* [ paneˈtũː ])  është një lloj italian i bukës së ëmbël dhe tortës me fruta, me origjinë nga Milano, Itali, që zakonisht përgatitet dhe shijohet për Krishtlindje dhe Vitin e Ri në Evropën Perëndimore, Jugore dhe Juglindore, si dhe në Amerikën e Jugut, Eritrea,  Australia, Shtetet e Bashkuara dhe Kanadaja . 

Ka një formë kupole, e cila shtrihet nga një bazë cilindrike dhe zakonisht është rreth 12–15 cm i lartë për një panetone me peshë 1 kg . Mund të përdoren baza të tjera, të tilla si një tetëkëndësh, ose një frustum me një formë seksioni ylli më të zakonshëm për *pandoro* . Bëhet gjatë një procesi të gjatë që përfshin tharjen e brumit, i cili është acid, i ngjashëm me brumin e thartë . Vetëm procesi i prufimit zgjat disa ditë, duke i dhënë tortës karakteristikat e saj dalluese me gëzof. Përmban portokall të ëmbëlsuar, qitro dhe lëkurë limoni, si dhe rrush të thatë, të cilët shtohen të thatë dhe jo të njomur. Shumë variacione të tjera janë në gatishmëri si p.sh. e thjeshtë ose me çokollatë. Shërbehet në forma pykë, të prera vertikalisht, shoqëruar me pije të ëmbla të nxehta ose një verë të ëmbël, si Asti ose Moscato d'Asti . Në disa rajone të Italisë, shërbehet me *crema al mascarpone*, një krem i bërë nga kombinimi i vezëve, mascarpone dhe një liker i ëmbël.

Përpjekjet janë duke u zhvilluar për të marrë statusin e emrit të origjinës së mbrojtur (PDO) dhe *denominazione di origine controllata* (DOC) për këtë produkt, por këto nuk kanë qenë ende të suksesshme.  Ish-ministri italian i Bujqësisë, Paolo De Castro, njihej se po kërkonte mënyra për të mbrojtur ëmbëlsirat e vërteta italiane nga konkurrenca në rritje në Amerikën e Jugut dhe duke eksploruar nëse mund të ndërmerreshin veprime në Organizatën Botërore të Tregtisë .
Paramagnetizmi

parapamje| Oksigjeni i lëngshëm (blu) mund të pezullohet midis poleve të një magneti të fortë si rezultat i paramagnetizmit të tij.
**Paramagnetizmi** është një formë magnetizmi ku disa materiale tërhiqen dobët nga një fushë magnetike e zbatuar nga jashtë dhe formojnë fusha magnetike të brendshme, të induktuara në drejtim të fushës magnetike të aplikuar. Në kontrast me këtë sjellje, materialet diamagnetike zmbrapsen nga fusha magnetike dhe formojnë fusha magnetike të induktuara në drejtim të kundërt me atë të fushës magnetike të zbatuar.  Materialet paramagnetike përfshijnë shumicën e elementeve kimike dhe disa përbërje ;  ata kanë një përshkueshmëri magnetike relative pak më të madhe se 1 (dmth. një ndjeshmëri e vogël pozitive magnetike ) dhe për këtë arsye tërhiqen nga fushat magnetike. Momenti magnetik i shkaktuar nga fusha e zbatuar është linear në forcën e fushës dhe mjaft i dobët. Zakonisht kërkon një ekuilibër të ndjeshëm analitik për të zbuluar efektin dhe matjet moderne në materialet paramagnetike shpesh kryhen me një magnetometër SQUID.

Paramagnetizmi është për shkak të pranisë së elektroneve të paçiftuara në një material, kështu që shumica e atomeve me orbitale atomike të mbushura jo plotësisht janë paramagnetike, megjithëse ekzistojnë përjashtime të tilla si bakri. Për shkak të rrotullimit të tyre, elektronet e paçiftuara kanë një moment dipoli magnetik dhe veprojnë si magnet të vegjël. Një fushë magnetike e jashtme bën që rrotullimet e elektroneve të rreshtohen paralelisht me fushën, duke shkaktuar një tërheqje neto. Materialet paramagnetike përfshijnë aluminin, oksigjenin, titanin dhe oksidin e hekurit (FeO). Prandaj, një rregull i thjeshtë praktik përdoret në kimi për të përcaktuar nëse një grimcë (atom, jon ose molekulë) është paramagnetike ose diamagnetike:  nëse të gjitha elektronet në grimcë janë çiftuar, atëherë substanca e bërë nga kjo grimcë është diamagnetike. ; nëse ka elektrone të paçiftuar, atëherë substanca është paramagnetike.

Ndryshe nga feromagnetët, paramagnetët nuk ruajnë asnjë magnetizim në mungesë të një fushe magnetike të aplikuar nga jashtë, sepse lëvizja termike randomizon orientimet e rrotullimit. (Disa materiale paramagnetike ruajnë çrregullimin e rrotullimit edhe në zero absolute, që do të thotë se janë paramagnetikë në gjendjen bazë, dmth në mungesë të lëvizjes termike.) Kështu, magnetizimi total bie në zero kur fusha e aplikuar hiqet. Edhe në prani të fushës ka vetëm një magnetizim të vogël të induktuar sepse vetëm një pjesë e vogël e rrotullimeve do të orientohet nga fusha. Ky fraksion është proporcional me forcën e fushës dhe kjo shpjegon varësinë lineare. Tërheqja e përjetuar nga materialet ferromagnetike është jolineare dhe shumë më e fortë, kështu që vërehet lehtësisht, për shembull, në tërheqjen midis një magneti të frigoriferit dhe hekurit të vetë frigoriferit.
Kristali

[parapamje| Kristalet e [Kuarci|kuarcit të ametistit.]]
[parapamje| Mikroskopikisht, një kristal i vetëm ka atome në një rregullim [Funksioni periodik|periodik pothuajse të përsosur; një polikristal është i përbërë nga shumë kristale mikroskopike (të quajtura " kristalitë " ose "kokrra"); dhe një trup i ngurtë amorf (siç është qelqi ) nuk ka rregullim periodik as mikroskopik.]]
Një **kristal** ose **i ngurtë kristalor** është një material i ngurtë, përbërësit e të cilit (si atomet, molekulat ose jonet ) janë rregulluar në një strukturë mikroskopike shumë të renditur, duke formuar një rrjetë kristalore që shtrihet në të gjitha drejtimet. Përveç kësaj, kristalet e vetme makroskopike zakonisht janë të identifikueshme nga forma e tyre gjeometrike, e përbërë nga faqe të sheshta me orientime specifike dhe karakteristike. Studimi shkencor i kristaleve dhe formimit të kristaleve njihet si kristalografi . Procesi i formimit të kristaleve nëpërmjet mekanizmave të rritjes së kristaleve quhet kristalizimi ose ngurtësimi .

Fjala *kristal* rrjedh nga fjala greke e lashtë  (krustallos), që do të thotë edhe "akull" dhe "kristal shkëmbi", nga  (kruos), "ftohti i akullt, ngrica".

Shembuj të kristaleve të mëdha përfshijnë flokët e borës, diamantet dhe kripën e tryezës . Shumica e lëndëve të ngurta inorganike nuk janë kristale, por polikristale, pra shumë kristale mikroskopike të shkrirë së bashku në një të ngurtë të vetme. Polikristalet përfshijnë shumicën e metaleve, shkëmbinjve, qeramikës dhe akullit. Një kategori e tretë e trupave të ngurtë janë trupat e ngurtë amorfë, ku atomet nuk kanë asnjë strukturë periodike. Shembuj të lëndëve të ngurta amorfe përfshijnë qelqin, dyllin dhe shumë plastika.

Pavarësisht emrit, kristali i plumbit, qelqi kristal dhe produktet e ngjashme *nuk* janë kristale, por më tepër lloje qelqi, dmth. lëndë të ngurta amorfe.

Kristalet, ose lëndët e ngurta kristalore, përdoren shpesh në praktika pseudoshkencore si terapia me kristal, dhe, së bashku me gurët e çmuar, ndonjëherë shoqërohen me magji në besimet Wiccan dhe lëvizjet fetare të lidhura me to.

## Shiko edhe 
* Metalet

## Referime
Vernet, Haute-Garonne

**Vernet** (  ;  ) është një komunë në departamentin Haute-Garonne në Francën jugperëndimore.

## Gjeografia 
Lumi Lèze përbën pjesën më të madhe të kufirit veriperëndimor të komunës. Ariège formon kufirin lindor të komunës.

## Popullsia