Vemjet

[parapamje|Vemja e *[Papilio machaon*]]
parapamje|Një vemje e fluturës monark (*Danaus plexippus*) duke u ushqyer
**Vemjet** /ˈkætərˌpɪlər/ janë faza larvore e anëtarëve të rendit Lepidoptera (rendit të insekteve ku bëjnë pjesë fluturat dhe molat)

Shumica e llojeve të vemjeve janë herbivorë, por jo të gjitha, disa (rreth 1%) janë insektivorë, dhe kanibale. Disa ushqehen me prodhime të kafshëve tjera; për shembull molat e rrobave ushqehen me lesh, dhe mola e bririt ushqehen me thundrat dhe brirët e ungulatëve

Vemjet zakonisht janë ushqyes të pangopur dhe shumë prej tyre janë ndër dëmtuesit më të rëndë bujqësorë. Në të vërtetë, shumë specie të molave janë më të njohura në etapat e vemjes për shkak të dëmit që shkaktojnë në fruta dhe të tjera prodhime bujqësore, ndërsa molat nuk bëjnë asnjë dëm të drejtpërdrejtë. Në anën tjetër, lloje të ndryshme të vemjeve janë vlerësuar si burime  mëndafshi,si ushqim i njeriut apo i kafshëve.
majtas|parapamje|Vemje gjeometride ose inchworm

## Mbrojtjet 
majtas|parapamje|vemja me shalë .
Shumë kafshë ushqehen me vemje sepse ato janë të pasura në proteina. Si rezultat, vemjet kanë zhvilluar mjete të ndryshme të mbrojtjes.

Larva kanë evoluar mbrojtje ndaj kushteve fizike të tilla si të ftohtit, të nxehtit apo kushteve të thata mjedisore. Disa specie të Arktikut si *Gynaephora groenlandica* kanë sjellje të veçantë ngrohje dhe grumbullim përveç  përshtatjeve fiziologjike që të mbeten në një gjendje gjumi.

### Pamje 
[parapamje|Vemja leshtore e [Kosta Rika|Kosta Rikës. Gjembat  janë një mekanizëm vetë-mbrojtjes ]]
Pamja e vemjes shpesh mund të zbyth një grabitqar: shenjat e saj dhe disa pjesë të trupit mund ta bëjnë të duket helmuese, ose më e madhe dhe kërcënuese, apo jo e ngrënshme. Disa lloje të vemjeve janë helmuese ose të pakëndshëme dhe ngjyrosja e tyre e ndritshme është aposematike. Disa të tjera mund të imitojnë vemjet e rrezikshme ose kafshë të tjera, pa qenë vetë të tilla. Shumë vemje kanë ngjyrosje kamuflazhi dhe ngjajnë me bimët me të cilat ato ushqehen. Një shembull i tillë është vemja e llojit *Nemoria arizonaria*. Nëse vemjet çelin në pranverë dhe ushqehen me katekina lisi ato duken të gjelbërta. Nëse ato çelin në verë ata të shfaqet me ngjyrë të errët, si degët e lisit. Zhvillimit diferencial i tyre është i lidhur me përmbajtjen e taninës në dietë. Vemjet madje, mund të kenë ose pjesë që ngjajnë me pjesët e bimëve të tilla si gjemba. Disa duken si objekte të mjedisit të tilla si hedhje zogu.

### Mbrojtje kimike 
Disa vemje ndërmarrin masat më agresive të vetëmbrojtjes. Këto masa përfshijnë qime të forta shpuese ose setae të gjata dhe të holla si floku, me maja të shkëputshme që irritojnë duke u futur në lëkurës ose mukozë membranë. Megjithatë disa zogj (si cuckoos)  gllabërojë edhe vemjet më leshtore. Të tjera vemje marrin helme nga bimët nikoqire duke u bërë të pangrënshme për shumicën e grabitqarëve të tyre. Për shembull, vemjet e Utetheisa ornatrix shfrytëzojë alkaloide pirrolizidine që i marrin prej bimëve ushqyese të tyre për të larguar grabitqarët. Mbrojta më agresive e vemjeve është me anë të qimeve të forta të shoqëruara nga gjëndra helmuese. Këto qime janë quajtur qime urtrikuese. Një ndër helmet më të fuqishme vetëmbrojtëse të të gjitha kafshëve prodhohet nga gjinia Lonomia e  molës së mëndafshit e Amerikës Latine. Helmi i saj është aq i fuqishëm sa mund të shkaktojë vdekjen e njeriut. 
majtas|parapamje|Gjiganti swallowtail duke emetuar erë të keqe për tu mbrojtur
Bimët përmbajnë toksina të cilat i mbrojnë ato nga herbivorët, por disa vemje kanë zhvilluar kundërmasa të cilat u mundësojnë të hanë gjethe të tilla të bimëve toksike. Përveç që janë të paprekshme nga helmi, vemjet e  atë në trupin e tyre, duke u bërë tepër toksike për grabitqarët. Kimikatet ruhen edhe në fazat e rritura. Këto lloje toksike, si vemjet *Tyria jacobaeae* dhe monark (*Danaus plexippus*), zakonisht shfaqen publikisht me ngjyrat e rrezikut, ngjyra e kuqe, e verdhë dhe e zezë, shpeshherë me vija të ndritshme (shih aposematism). Çdo grabitqar që përpiqet të hajë një vemje që ka mekanizëm mbrojtës agresiv do të pësojë dhe do ta shmangë në të ardhmen.

Disa vemje hedhin lëngje acidike kundër armiqve që i sulmojnë. Shumë vemje papilionide prodhojnë erë të keqe.

### Sjelljet mbrojtëse 
parapamje|Vemje të lidhura së bashku në një "tren"
Shumë vemje shfaqin sjellje të të ushqyerit që lejojnë të mbeten të fshehura nga grabitqarët potencialë. Shumë ushqehen në mjedise të mbrojtura, si të futura brenda galerive të mëndafshit ose gjetheve të mbështjella 

Disa vemje, kanë organe si "kamzhik" në skajet më të largëta të trupit të tyre. Vemja i tund këto organe për të trembur mizat dhe grabitqarët. Disa vemje mund të shmangin grabitqarët duke përdorur një fije mëndafshi për të rënë nga degët kur trazohen. Shumë lloje shkelmojnë dhunshëm kur trazohen për të trembur grabitqarët. Një specie (*Amorpha juglandis*) madje bën fishkëllima me frekuencë të lartë të cilat mund të trembin zogjtë.

### Sjelljet sociale dhe marrëdhëniet me insekte të tjera 
Disa vemje mbrohen duke u shoqëruar me milingona. Fluturat Lycaenid janë veçanërisht të njohura për këtë. Ato komunikojnë me milingona mbrojtëse me dridhje dhe mjete kimike dhe zakonisht ofrojnë ushqim si shpërblim.

Disa vemje janë të shoqërueshme; grumbujt e mëdhenj besohet se ndihmojnë në reduktimin e niveleve të parazitimit dhe grabitjes. Grupimet amplifikojnë sinjalin e ngjyrosjes aposematike, dhe individët mund të marrin pjesë në regurgitacione ose ekspozime grupore.

*Thaumetopoea pityocampa*  shpesh lidhen në një tren të gjatë për të lëvizur nëpër pemë dhe mbi tokë. Koka e vemjes kryesore  është e dukshme, por kokat tjera mund të duken të fshehura.

### Grabitqarët 
Vemjet janë pre e shumë grabitqarëve. 

## Sjellja 
parapamje|Një vemje duke ngrënë
Vemjet janë quajtur "makina të ngrënies", dhe hanë pa u ngopur. Shumica e llojeve hedhin lëkurën katër ose pesë herë, ndërsa trupat e tyre rriten, dhe ato hyjnë përfundimisht në fazën pupale para se të rriten. Vemjet rriten shumë shpejt; për shembull, krimbi i duhanit do të rrisë peshën e tij dhjetëmijëfish në më pak se njëzet ditë. 
majtas|parapamje|Vemja "gypsy moth".
Shumica e vemjeve janë vetëm herbivore. Shumë ushqehen vetëm me një lloj të bimëve, ndërsa të tjerat janë polyfage. Disa, duke përfshirë  molat e rrobeve, ushqehen me detrit. Disa janë grabitqare, dhe preja e tyre janë llojet e tjera të vemjeve (p.sh. Havai *Eupithecia*). Të tjerët ushqehen me vezët e insekteve tjera, si morrat bimëngrënës, insektet shkallë, ose larvat e milingonave. Disa janë parazitë në gjinkalla (Epipyropidae). Disa vemje nga Havai  (*Hyposmocoma molluscivora*) përdorin kurthe mëndafshi për të kapur kërmijtë.

Shumë vemje janë aktive natën. Për shembull, "cutworms" (familja Noctuidae) gjatë ditës rrinë të fshehura në bazën e bimëve dhe ushqehen vetëm natën. 

## Efektet ekonomike 
parapamje|*Dëmi i Hypsipyla grandela*
Vemjet shkaktojë shumë dëme, kryesisht duke ngrënë gjethe. Prirja për dëme rritet nga praktikat bujqësore monokulturale sidomos kur vemja është përshtatur në mënyrë specifike për bimën nikoqire që kultivohet. Bollworm e pambukut shkakton humbje të mëdha. Specie të tjera hanë prodhimet ushqimore. Vemjet janë luftuar nëpërmjet përdorimit të pesticideve, kontrollit biologjik dhe praktikave agronomike. Shumë specie janë bërë rezistente ndaj pesticideve. Toksina bakteriale të tilla si ato nga *Bacillus thuringiensis* të cilat janë zhvilluar që të ndikojnë në zorrë të Lepidoptera janë përdorur në spreje  bakterial spore, ekstrakte toksike dhe gjithashtu duke inkorporuar gjenet për të prodhuar ata brenda bimëve nikoqire. Këto qasje janë mposhtur me kalimin e kohës nga evoluimi i mekanizmave të rezistencës së insekteve.

Bimët krijojnë mekanizma të rezistencës për të mos u ngrënë nga vemjet, duke përfshirë zhvillimin e toksinave kimike dhe barrierave fizike si flokët.

Disa vemje përdoren në industri. Në industrinë e e mëndafshit përdoret krimbi i mëndafshit

## Galeria 

File:CH Caterpillar.jpg|Caterpillar of the spurge hawk-moth, near Binn, Valais, Switzerland at c. 2 km altitude.
File:Caterpillar at 5th stage.jpg|Caterpillar of the emperor gum moth.
File:Poplar hawk-moth.jpg|A poplar hawk-moth caterpillar (a common species of caterpillar in the UK).
File:Lycaenid ant sec.jpg|Ant tending a lycaenid caterpillar.
File:Snodgrass Schizura concinna.jpg|Life cycle of the red-humped caterpillar (Schizura concinna ).
File:Forest-tent-caterpillar-malacosoma-disstria.jpg|Forest tent caterpillar (Malacosoma disstria)
File:Eighteyescatterpilar.jpg|Camouflage: apparently with eight eyes, only two of them are real. Photo in a eucalyptus tree, Sao Paulo, Brazil
File:AntheraeaPolyphemusCaterpillar.jpg|Caterpillar of the Polyphemus moth (Antheraea polyphemus), Virginia, United States
File:Baby Caterpillars crop2.jpg|Caterpillars on an apple tree in Victoria, British Columbia, Canada
File:Caterpiller on Leaf.jpg|Caterpillar on a leaf
File:Automeris illustris Automeris (caterpillar) - Laslovarga.JPG|Caterpillar of Belize
File:Dryas julia caterpillar.JPG|Dryas iulia
File:Hebomoea glaucippe cat sec.jpg|Caterpillar of great orange tip resembling the common green vine snake (Ahaetulla nasuta)
File:Cabbage looper in cocoon.jpg|Prepupa of cabbage looper in its cocoon
File:Caterpillar_(locomotion)_04.jpg|Locomotion of a small Geometrid caterpillar.

## Shih edhe 
* Vemje të ngrënshme
* Larval të ushqimit bimët e Lepidoptera
* Lepidopterism - vemje pezmatim i lëkurës
* Lista e dëmtuesit dhe sëmundjet e trëndafila
* Sericulture

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* Larva fotot plus specie përshkrimet në Lepidoptera.pro
* Imazhe nga 1837 kalendar shumë imazhe të catapillars
* Larva Locomotion: Një Vështrim më të Afërt — videoklipe treguar se si monark larvat ecin
* Më shumë video klipet nga natyra
* 3-D animacion *Papilio polyxenes* larvat këmbë
* UK insekte.Cikli i jetës imazhe