Xhovani Anjeli

**Giovanni Agnelli**, (13 Gusht 1866 - 16 Dhjetor 1945) ishte një biznesmen italian dhe një nga nëntë themeluesit e Fiat.

## Jeta e hershme
Djali i Edoardo Agnelli dhe Aniceta Frisetti, ai lindi në 1866 në Villar Perosa, një qytet i vogël pranë Pinerolo, Piemonte, ende shtëpia kryesore dhe vendvarrimi i familjes Agnelli. Babai i tij, kryebashkiaku i Villar Perosa, vdiq në moshën 40-vjeçare, kur Giovanni ishte vetëm pesë vjeç. Ka studiuar në Collegio San Giuseppe në Torino; më pas filloi një karrierë ushtarake deri në vitin 1893 kur u kthye në Villar Perosa, ku ndoqi gjurmët e të atit dhe u bë kryetar bashkie në 1895 të cilin e mbajti deri në vdekjen e tij. Agnelli dëgjoi për shpikjen e karrocës së re (atëherë) pa kuaj dhe menjëherë pa një mundësi për të përdorur aftësitë e tij inxhinierike dhe sipërmarrëse.

## Karriera
Më 11 korrik 1899, Agnelli ishte pjesë e grupit të anëtarëve themelues të "Fiat" (një akronim për "Fabbrica Italiana di Automobili Torino"), i cili u bë Fiat; ai pagoi 400 dollarë për aksionin e tij në 1899, me vlerë rreth 11,500 dollarë me çmimet e sotme. Një vit më vonë, ai ishte drejtor menaxhues i kompanisë së re dhe u bë kryetar në vitin 1920. Fabrika e parë e Fiat u hap në 1900 me 35 staf duke bërë 24 makina. Kompania ishte e njohur që në fillim për talentin dhe kreativitetin e stafit të saj inxhinierik. Deri në vitin 1903, Fiat bëri një fitim të vogël dhe prodhoi 135 makina duke u rritur në 1,149 makina deri në vitin 1906. Më pas kompania doli publike duke shitur aksione nëpërmjet bursës së Milanos. Agnelli filloi të blinte të gjitha aksionet që mundi për të shtuar në zotërimet e tij. Gjatë kësaj kohe, ai kapërceu skandalet dhe problemet e punës.

Agnelli dhe Gualino bënë një përpjekje në fillim të vitit 1918 për të marrë përsipër Credito Italiano. Ata nuk ia dolën, por iu bashkuan bordit drejtues të bankës. Agnelli ishte nënkryetar i SNIA të Gualino nga 1917 deri në 1926. Në fillim të viteve 1920, SNIA filloi të prodhonte fibra tekstili artificiale.

Pas Luftës së Parë Botërore, Fiat u hodh nga vendi i 30-të në vendin e tretë në mesin e kompanive industriale italiane. Fabrika e parë e Fordit u hap katër vjet pas themelimit të Fiat. Në vitin 1906, tregtari i parë i makinave Fiat në SHBA u krijua në një vendndodhje në Manhattan në Broadway. Agnelli ishte një njohës i Benito Musolinit që nga viti 1914 dhe u emërua nga diktatori si senator në vitin 1923, si përfaqësues i Partisë Nacional Fashiste dhe plotësoi disa poste të tjera prestigjioze midis dy luftërave. Ai mbeti i fokusuar dhe e shtyu Fiat-in në arenën ndërkombëtare.

## Vitet e mëvonshme
Ai ishte ende aktiv me Fiat në fillim të Luftës së Dytë Botërore. Pas përfundimit të luftës ai u akuzua së bashku me Vittorio Valetta dhe Giancarlo Camerana, nga një komision i Komitetit Nacional Çlirimtar për bashkëpunim me regjimin fashist dhe iu hoq përkohësisht pronësia e kompanive të tij. Agnelli më vonë u shpall i pafajshëm dhe vdiq shpejt më 16 dhjetor 1945 në moshën 79-vjeçare.

## Dekorata
* Kalorësi i Urdhrit të Punës (30 maj 1907)
* Oficeri i Madh i Urdhrit të Shenjtorëve Maurice dhe Lazarus (6 shkurt 1921)
* Kalorës Kryqi i Madh i Urdhrit të Kurorës së Italisë (15 dhjetor 1932; Oficeri i Madh: 1 shkurt 1920; Kalorës: 8 dhjetor 1898)
* U fut në Sallën e Famës së Automobilave në 2002.
* U inkuadrua në Sallën e Famës së Automjeteve Evropiane në 2001.

## Referime