Kishat katolike lindore

**Kishat Katolike Lindore** ose **Kishat Katolike Orientale**, të quajtura edhe **Kishat Katolike të Ritit Lindor**, **Katolicizmi i Ritit Lindor**, ose thjesht **Kishat Lindore**,  janë 23 kisha të veçanta të Kishës Katolike, autonome ( *sui iuris* ) të krishtera Lindore . në bashkësi të plotë me Papën në Romë . Edhe pse ato janë të dallueshme teologjikisht, liturgjikisht dhe historikisht nga Kisha Latine, ato janë të gjitha në bashkësi të plotë me të dhe me njëra-tjetrën. Katolikët lindorë janë një pakicë e veçantë brenda Kishës Katolike; nga 1.3 miliardë katolikë në bashkësi me Papën, afërsisht 18 milionë janë anëtarë të kishave lindore.

## Vështrim 
Me përjashtim të Kishës Maronite, Kishat Katolike Lindore janë grupe që, në pika të ndryshme në të kaluarën, i përkisnin Kishës Ortodokse Lindore, Kishave Ortodokse Orientale ose Kishës historike të Lindjes ; këto kisha pësuan skizma të ndryshme gjatë historisë. Kishat katolike lindore janë bashkësi të të krishterëve lindorë që ose u kthyen në bashkësi me Papën, ose në disa raste nuk e kanë prishur kurrë kungimin. Njohja e Papës për katolikët lindorë që u kthyen në kungim ka qenë një pikë polemike në marrëdhëniet ekumenike me kishat lindore ortodokse dhe të tjera. Pesë traditat liturgjike historike të krishterimit lindor, që përfshijnë Ritin Aleksandrian, Ritin Armen, Ritin Bizantin, Ritin Sirian Lindor dhe Ritin Sirian Perëndimor, përfaqësohen të gjitha brenda liturgjisë katolike lindore .  Rrjedhimisht, Kisha Katolike përbëhet nga gjashtë rite liturgjike, ritet lindore së bashku me ritet liturgjike të Kishës Latine. Me raste, kjo çon në një ngatërrim të fjalës liturgjike "rit" dhe fjalës institucionale "kishë".  Megjithëse disa çështje teologjike i ndajnë kishat katolike lindore nga kishat e tjera lindore që nuk janë në bashkësi me papën, disa juridiksione katolike lindore pranojnë anëtarët e këtij të fundit në Eukaristinë dhe në sakramentet e tjera, siç rregullohet nga ligji kanunor katolik lindor në fuqi.  

Bashkësia e plotë me peshkopin e Romës përbën ndarje të ndërsjellë sakramentale midis Kishave Katolike Lindore dhe Kishës Latine, duke përfshirë bashkëbashkimin eukaristik dhe njohjen e supremacisë papale . Dispozitat brenda ligjit kanunor latin të vitit 1983 dhe Kodit të Kanoneve të Kishave Lindore të vitit 1990 rregullojnë marrëdhëniet midis Kishës Lindore dhe asaj Latine. Historikisht, presioni për t'u përshtatur me normat e krishterimit perëndimor të praktikuara nga shumica e Kishës Latine çoi në një shkallë të cenimit ( latinizimi ) në disa nga traditat katolike lindore. Dokumenti i Këshillit të Dytë të Vatikanit, *Orientalium Ecclesiarum*, bazohet në reformat e mëparshme për të riafirmuar të drejtën e katolikëve lindorë për të ruajtur praktikat e tyre të dallueshme liturgjike, të cilat pasqyrojnë praktikat e lashta teologjike dhe shpirtërore që u zhvilluan brenda krishterimit lindor. 

Kodi i Kanuneve të Kishave Lindore, i shpallur në vitin 1990, ishte organi i parë i kodifikuar i ligjit kanunor që rregullonte Kishat Katolike Lindore kolektivisht, duke zëvendësuar një sërë dokumentesh *ad hoc* papale të lëshuara në fund të shekullit të 20-të për këtë çështje,  edhe pse secila kishë gjithashtu ka kanunet dhe ligjet e veta të brendshme mbi këtë. Anëtarët e kishave katolike lindore janë të detyruar të ndjekin normat e kishës së tyre të veçantë në lidhje me kremtimin e festave të kishës, martesën dhe zakonet e tjera. Normat e dallueshme të dukshme përfshijnë shumë kisha katolike lindore që lejojnë rregullisht shugurimin e burrave të martuar në priftëri (edhe pse jo si peshkopë në episkopatë ), në kontrast me beqarinë më të rreptë klerikale të Kishës Latine. Për më tepër, katolikët lindorë që kërkojnë martesë janë të detyruar nga ligji kanun që ta bekojnë bashkimin nga një prift, edhe kur vetë martesa bëhet në një famulli të Kishës Latine. Kisha Latine, në të kundërt, lejon që të dy dhjakët dhe priftërinjtë të dëshmojnë betimet e martesës së një çifti në emër të Kishës Katolike. Megjithatë, si katolikët latinë ashtu edhe ata lindorë mund të marrin pjesë lirisht në një liturgji katolike të kremtuar në çdo rit.  

Megjithëse katolikët lindorë janë në bashkësi të plotë me Papën dhe anëtarët e Kishës Katolike mbarëbotërore,    ata nuk janë anëtarë të Kishës Latine, e cila përdor ritet liturgjike latine, ndër të cilat riti romak është më i përhapuri.  }} Kishat katolike lindore janë kisha të veçanta *sui iuris*, megjithëse ato ruajnë shkëmbim të plotë dhe të barabartë, sakramental të ndërsjellë me anëtarët e Kishës Latine.

## Shih edhe 
* Kisha Bizantine Italo-Arbëreshe

## Referime