Francesc Ferrer Guardia

**Francesc Ferrer Guardia** (14 janar 1859 – 13 tetor 1909)   (i njohur si **Frencisco Ferrer y Guardia** në spanjisht dhe shpesh thjesht si **Francisco Ferrer**) ishte empirist dhe anarkist spanjoll. 

## Jeta
Francesko Ferrer lindi në :en:Alella (qytet i vogël afër Barclonës nga prindër katolikë. Në moshën 15 vjeçare, e dërguan të punojë në një firmë në Barcelonë. Pronari i firmës ishte kundër klerikëve, gjë që ndikoi jashtëzakonisht shumë te Ferreri. Si një përkrahës i liderit republikan spanjoll, :en:Manuel Ruiz Zorrilla, Ferreri mërgohet në Paris me gruan dhe fëmijët në vitin 1885. 

### Mërgimi në Paris
Deri në vitet e ’90-ta të shek. XIX ai i qëndroi besnik republikës, por pas kësaj ai bëri një kthesë drejt anarkizmit. 

Në Paris ai zbuloi dëshirën e tij për mësimdhënie dhe zhvilloi një karrierë të suksesshme si krye i shkollës laike që kishte themeluar, duke fituar prestigj ndërkombëtar si mësues empirist dhe armik i obskurantizmit, e cila në atë kohë dominonte mësimin fetar në Spanjë. Në korrik të vitit 1892, ai mori pjesë në Madrid në Kongresin Empirist. 

Në vitin 1893 ai u nda nga gruaja e tij, Teresa Sanmarti dhe në vitin 1899 u martua me Leopoldine Bonnard, mësuese anarkiste me të cilën udhëtoi nëpër Evropë. 

Në vitin 1901 ai kthehet në Spanjë dhe hap Shkollën Moderne  (*Escuela Moderna*) me koncepte të edukimit anarkist. 

### Themeli i Shkollës Moderne
Në gusht të vitit 1901, pasi mori një trashëgimi të madhe një grua e vjetër pariziane të cilës po i mësonte spanjisht që nga viti 1894, ai u kthye në Barcelonë, ku u vendos dhe krijoi Shkollën Moderne, një projekt pedagogjisë liberale. 

Ajo ishte një shkollë e ideologjisë racionaliste, egalitare, laike, anarkiste, jo-shtypëse dhe që nga themeluesi i saj konsiderohet natyrore. Ky projekt filloi me 30 studentë por deri në vitin 1906 pati më shumë se 30 degë të saj.

Në kontrast me të, u shkaktua një pedagogji racionale, me një trup të përzier të studentëve me ç’rast u shfuqizua sistemi tradicional i dënimit. 

Rritja e Shkollës Moderne ishte vendosur në shënjestër të konservatorëve, e cila i dha atij armiqësinë e Kishës Katolike. Shumë organe zyrtare e shihnin si kërcënim këtë shkollë laike.

### Sulmi kundër Mbretit Alfonso
Deri në vitin 1909, Shkolla Moderne u mbyll disa here dhe shumë herë ishte pre e segmenteve fetare, konservative të Barcelonës, organe këto që folën drejpërdrejt kundër shkollës. Në vitin 1906, një nga mësuesit e Shkollës Moderne, përkthyes dhe bibliotekar, :en:Mateo Morral, u përfshi në bombardimin e Mbretit Alfonso. Më 31 maj 1906, ditën e dasmës, kur çifti po parakalonte përgjat rrugës kryesore të Madridit, Morrali hodhi një bombë dhe vrau 20 njerëz. Autoritetet e mbyllën shkollën. Ferrer Guardia u lirua vetëm më 1907 pasi nuk pati asnjë dëshmi bindësi për fajësinë e tij. 

Në fillim të verës së vitit 1908, pasi doli nga burgu, ai shkori historinë e Shkollës Moderne. Këtë punim ai e titulloi *The Origins and Ideals of the Modern School* (Origjina dhe Idealet e Shkollës Moderne) Ky punim u përkthy në gjuhën angleze nga :en:Joseph McCabe dhe u publikua nga :en:Knickerbocker Press më 1913.

### Java Tragjike dhe ekzekutimi i tij
Përkrahës i  deklaratës së ligjit luftarak në vitin 1909 gjatë Javës Tragjike, ai u arrestua përsëri dhe u shpall fajtor pas një gjykimi të parregullt. Ai u pushkatua në :en:Montjuich Fortress në Barcelonë më 13 tetor. Gjatë pushkatimit refuzoi t'ia mbyllnin sytë dhe vdiq duke thënë: "Rroftë Shkolla Moderne. Unë vdes i pafajshëm dhe i lumtur...". Në këtë mënyrë, Francisco Ferrer Guardia vdiq pa e pranuar asnjëherë fajësinë e tij.

## Librat
*L´espagnol practique (1895)
*Enseigné par la methode Ferrer (1895)
*Los pecados capitales (1900)
*Cuento ateo (1900)
*Ferrer y la Huelga General (1909)

### Botimet pas vdekjes
*La Escuela Moderna (1910),
*Póstuma explicación (1910)
*Alcance de la enseñanza racionalista (1910)

## Nderimet
Pak pas ekzekutimit të tij, mbështetësit e shumtë të ideve të Ferrerit në Shtetet e Bashkuara të Amerikës formuan Shkollën Moderne apo Shkollën e Ferrerit, e modeluar sipas Escuela Moderna. Shkolla Moderne e para dhe më e shquara u formua në New York në vitin 1911 dhe më vonë u formua edhe një komunitet rreth shkollës, i quajtur Kolonia e Ferrerit dhe Shkolla Moderne.

Sot ekziston një bibliotekë me emrin e tij. 

Në veprën Anarkizmi dhe Ese të Tjera, :en:Emma Goldman e quajti Frencesc Ferrerin “rebel” dhe tha se “fryma e tij do të rritet vetëm ndaj regjimit të hekurt të vendit të tij...”. Në novelën :en:Ragtime të :en:E. L. Doctorow, ajo përshkruhet duke iu bërë thirrje njerëzve ta mbështesin Ferrerin.

## Bibliografia
*BEL CARRASCO, *Fundador de la Escuela Moderna: Ferrer Guardia. Maldito Histórico*, Tiempo de Historia, número, 36 (1977)
*BERGASA,  F., *¿Quién mató a Ferrer i Guardia?* Barcelona. Aguilar (2009)
*BOOKCHIN, M., *La Semana Trágica. Del texto Los anarquistas españoles.* Numa ediciones.(2000)

## Referime 
## Lidhje të jashtme
*Francisco Ferrer Collection
*Francisco Ferrer Page at the Daily Bleed's Anarchist Encyclopedia
*Fundació Ferrer i Guàrdia
*Francisco Ferrer articles at the Kate Sharpley Library
*Die Erfindung des Globalen Protests 
* Fundació Francesc Ferrer i Guàrdia 
* Biblioteca Francesc Ferrer i Guàrdia, disposa d'un fons dedicat a Ferrer consultable des del seu catàleg web.
* Text íntegre de ''L'escola moderna* 
* *Viva la Escuela Moderna'', documental sobre la vida i obra de Francesc Ferrer i Guàrdia
*