Marjorie Agosín

**Marjorie Agosín** (15 qershor 1955 - 10 mars 2025) ishte një shkrimtare kiliano-amerikane. Ajo u shqua për aktivitetin e saj për të drejtat e grave në Kili. Kombet e Bashkuara e nderuan atë për punën e saj mbi të drejtat e njeriut .  Qeveria kiliane i ka dhënë Medaljen e nderit Gabriela Mistral për arritje jetësore në vitin 2000. Ajo ka qenë fituese e Medaljes Belpré. Në Shtetet e Bashkuara, ajo mori Letras de Oro, Çmimin Letrar Latino dhe Çmimin Peabody, së bashku me Çmimin e Lidershipit të Kombeve të Bashkuara në të Drejtat e Njeriut.

## Jeta e hershme dhe arsimi 
Agosín lindi në vitin 1955 nga prindër hebrenj kilianë, Moisés dhe Frida Agosín, në Bethesda, Maryland, ku babai i saj Moisés po përfundonte studimet pasuniversitare. Familja e saj u kthye në Kili kur ajo ishte tre muajshe, dhe u rrit në Santiago de Kili dhe në shtëpinë verore të familjes në El Quisco, ku poeti Pablo Neruda vizitonte shpesh. Ndërsa ajo u rrit me vlerat e trashëgimisë së saj hebraike, familja e saj vlerësoi gjithashtu kulturën mbizotëruese katolike të Kilit. Tezja e saj organizonte edhe gjuetinë e vezëve të Pashkëve për të dhe nëna e saj adhuronte bukurinë e kishave katolike në Kili. Agosín ndoqi Shkollën Hebraike në Santiago, Kili. Në vitin 1970 ajo u largua me familjen e saj për të jetuar në Shtetet e Bashkuara, ku babai i saj u bë profesor i kimisë në Athens, Xhorxhia; pas grushtit të shtetit në Kili të 11 shtatorit 1973, familja nuk u kthye më. 

## Karriera 
Agosín studioi në Xhorxhia dhe më vonë ndoqi Indiana University Bloomington, ku mori doktoratën në Letërsinë e Amerikës Latine. Pas diplomimit, puna e saj e parë ishte si asistente në Wellesley College në Massachusetts. Në po të njëjtin kolegj grash, ajo u bë një nga gratë më të reja në historinë e institucionit që mori titullin e profesores së rregullt në moshën tridhjeteshtatëvjeçare. Ajo vazhdoi mësimdhënien në këtë institucion për më shumë se njëzet vjet të tjerë.

Ajo redaktoi antologjinë *These Are Not Sweet Girls: Poetry by Latin American Women* ("Ato nuk janë vajza të ëmbla: poezi nga gra latinoamerikane"), botuar në vitin 1991 nga White Pine Press, që përmban poezi të përkthyera për herë të parë nga Gabriela Mistral, Rosario Castellanos, Giannina Braschi, Olga Nolla, Julia de Burgos, Violeta Perra, Cristina Peri Rossidhe poete të tjera latine.

Agosín filloi të shkruante poezi në spanjishte kur ishte dhjetë vjeç, dhe megjithëse fliste anglisht dhe jidisht, ajo shkroi kryesisht në spanjisht. 

Agosín ka qenë një autore e shumë veprave: librat e saj të botuar, përfshirë ato që ka shkruar si dhe ato që ka redaktuar, numërojnë mbi tetëdhjetë. Ajo ka botuar disa libra artistikë, mes tyre dy përmbledhje me tregime: *La Felicidad* (1991) dhe *Las Alfarenas* (1994).  Seria e kujtimeve e Agosínit filloi me një libër për jetën e nënës së saj në jug të Kilit, *A Cross and a Star: Memoirs of a Jewish Girl in Chile* (1995).  Dy vëllimet e mëvonshme lidhën historinë e jetës së babait të saj, *Always from Somewhere Else* (1998) dhe historinë e vetë Agosínit, *Alphabet in My Hands* (2000). Në secilin prej këtyre librave, tema mbizotëruese është ajo e emigrantit hebre që po përpiqet të gjejë një vend në shoqërinë e Amerikës Latine. Ajo kontribuoi me pjesën "Women of smoke" në antologjinë e vitit 1984 ''Sisterhood Is Global: The International Women's Movement Anthology*, redaktuar nga Robin Morgan. Dy librat e saj të fundit janë koleksione me poezi, *Drita e Dëshirës / La Luz del Deseo,* përkthyer nga Lori Marie Carlson (Swan Isle Press, 2009) dhe *Secrets in the Sand: The Young Women of Juárez,* përkthyer nga Celeste Kostopulos-Cooperman (White Pine Press, 2006) për femicidet në Ciudad Juarez. Ajo dha gjuhën spanjolle dhe letërsinë e Amerikës Latine në Wellesley College.

Agosín vdiq më 10 mars 2025, në shtëpinë e saj në Wellesley, Massachusetts.

## Vepra të zgjedhura të botuara 
* *Conchali*, (Senda Nueva de Ediciones, 1980),  
* *Brujas Y Algo Más: Witches and Other Things*, (Latin American Literary Review Press, 1984), 
* *Violeta Parra: santa de pura greda : un estudio de su obra poética*, (me Inés Dölz-Blackburn), (Planeta, 1988),  
* *La Felicidad* (Editorial Cuarto Propio, 1991) 
* *Sargazo* (Shtypi i Pishës së Bardhë, 1993) 
* *La Alfareras* (Editorial Cuarto Propio, 1994) 
* *Tapiceri të shpresës, fijet e dashurisë*, (University of New Mexico Press, 1996) 
* *A Woman's Gaze: Latin American Women Artists* (White Pine Press, 1998) 
* *The Alphabet in My Hands: A Writing Life*, përkthyer nga Nancy Abraham Hall (Rutgers University Press, 2000)
* *Always from Somewhere Else: A Memoir of My Chilean Jewish Father*, (redaktore), (Feminist Press, 2000), 
* *Women, gender, and human rights: a global perspective*, (Rutgers University Press, 2001), 
* *Secrets in the Sand: The Young Women of Juárez* (White Pine Press, 2006), 
* *The Light of Desire / La Luz del Deseo,* përkthyer nga Lori Marie Carlson (Swan Isle Press, 2010), 
* *I Lived on Butterfly Hill'', (Atheneum Books for Young Readers, shtypur nga Simon & Schuster, 2014) 

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* Faqja e Wellesley College
* Faqja e Jewish Women's Archive
* Poems: *The International Literary Quarterly* > Issue 3, May 2008 > Poems by Marjorie Agosín translated by Roberta Gordenstein
* Poem: *poets.org* > *Secrets in the Sand (and the night was a precipice)* by Marjorie Agosín
* Review: Barnes and Noble Online > *Secrets in the Sand: The Young Women of Juárez* by Marjorie Agosín > Review by *Library Journal* 
* Vivancos Pérez, Ricardo F. "Marjorie Agosín's Poetics of Memory: Human Rights, Feminism, and Literary Forms." Confronting Global Gender Justice: Women's Lives, Human Rights. Ed. Debra Bergoffen, Paula Ruth Gilbert, Tamara Harvey, and Connie L. McNeely. Oxford, UK: Routledge, 2010. 112–25.