Kriptopaganizmi

**Kriptopaganizmi** është aderimi i fshehtë ndaj paganizmit ndërkohë që deklaron publikisht se është i një besimi tjetër. Në kontekstin historik, një **kriptopagan** (nga greqishtja *kryptos* - , "fshehur") kishte shumë gjasa të ruante pretendimin e besimit të një feje abrahamike, ndërkohë që vazhdonte të vëzhgonte praktikat e tyre fetare në mënyrë private. Fshehja e besimit të vërtetë fetar mund të jetë si përgjigje ndaj një rreziku të perceptuar të refuzimit nga shoqëria, ose përndryshe ndaj persekutimit të zyrtarizuar nga një qeveri ose organizatë fetare e krijuar.   

## Në antikitet 
Anthemius, një nga perandorët e fundit romakë të Perëndimit që sundoi nga 467 deri në 472, e rrethoi veten me paganë të shquar si Messius Phoebus Severus dhe besohej se kishte pikëpamje pagane. Sipas Damascius, Severus dhe Anthemius kishin një plan sekret për të rivendosur kultet pagane.  Vrasja e Anthemius (nga Ricimer ) shkatërroi shpresat e atyre paganëve që besonin se ritet tradicionale do të rivendoseshin. 

Anatolius (Osroene) (vdiq rreth 579/580) ishte një zyrtar bizantin, aktiv në mbretërimin e Tiberius II Konstandinit (r. 574–582). Ai u akuzua si një kriptopagan dhe për pasojë u ekzekutua.  Acindynus, një guvernator bizantin i Carrhae ( Harran ), u akuzua nga sekretari i tij Iyarios (diku tjetër i quajtur Honorius) se praktikonte fshehurazi paganizëm. Stefani, peshkopi i Harranit, ekzekutoi Acindynus-in në vitin 602, qoftë me vdekje në shtyllë ose me kryqëzim . Guvernatori i ndjerë u pasua nga Iyarios.  

Në një artikull të titulluar *Corpus Areopagiticum si një projekt kripto-pagan*, Tuomo Lankila i Universiteteve të Helsinkit dhe Jyväskylä argumenton se Corpus Areopagiticum, një tekst gjoja i krishterë që i atribuohet Pseudo-Dionisi Areopagitit, në fakt ishte shkruar nga Damasi, kreu i fundit i shkollës pagane neoplatoniste të Athinës. Artikulli sugjeron se vepra është shkruar "për të ringjallur më lehtë fenë politeiste në kohë më të mira". 

## Në mesjetë 
[parapamje| Portreti i Gemistus Pletho, detaj i një afresku nga i njohuri Benozzo Gozzoli, Palazzo Medici Riccardi, [Firencia|Firence, Itali]]
Kristianizimi i Evropës zakonisht përfshinte misionarët e krishterë që arrinin të konvertonin një mbret ose një sundimtar tjetër, i cili më pas shpallte mbretërinë e tij si të krishterë. U deshën disa breza që krishterimi të vendosej me të vërtetë në të gjithë shoqërinë, me shumë njerëz – veçanërisht në zonat rurale dhe periferike – të kapur pas fesë së tyre stërgjyshore, të konsideruar "pagane" nga pikëpamja e krishterë. Me ngritjen e hierarkisë së saj nga Kisha dhe një rrjeti të famullitarëve, praktika të tilla u futën gjithnjë e më shumë në fshehtësi. Nga ana tjetër, Kisha në disa raste u dha disa praktikave të përhapura një maskë të krishterë, për shembull duke i atribuar procesioneve ose riteve vjetore, kushtuar një hyjnie vendase, në vend të një shenjtori të krishterë.

Filozofi bizantin Gemistus Pletho (rreth 1355/1360 – 1452/1454) mbrojti fshehurazi politeizmin në librin e tij *Nomoi*, të cilin ai e qarkulloi vetëm midis miqve të ngushtë. Pas vdekjes së tij, ai ra në duart e Patriarkut Ekumenik të Konstandinopojës Gennadius II, i cili përfundimisht e dogji, megjithëse përmbledhja e Gennadit për përmbajtjen e tij mbijeton në një letër.

## Në botën moderne 
Në Wicca, siç paraqitet nga teoricieni neopagan Gerald Gardner, ligjet tradicionale i udhëzojnë praktikuesit të fshehin praktikat e tyre dhe veglat fetare duke përdorur zëvendësues të padëmshëm që mund të shpjegohen lehtësisht në rast zbulimi:"Për të anuluar zbulimin, mjetet e punës le të jenë si gjërat e zakonshme që mund të ketë dikush në shtëpitë e tyre. Le të jenë pentakulat prej dylli, që të mund të thyhen menjëherë. Mos kini shpatë nëse nuk ju lejon grada juaj. Mos kini emra ose shenja mbi ndonjë gjë. Shkruani emrat dhe shenjat mbi to me bojë para se t'i shenjtëroni dhe lani menjëherë pas tyre. Mos i gdhendni [  ato, që të mos shkaktojnë zbulim. Le të tregojë ngjyra e dorezave cila është cila. Mos harroni gjithmonë, ju jeni Fëmijët e Fshehur të Zotave." Midis udhërrëfyesve modernë, *City Magick*, një manual pagan urban i botuar në vitin 2001, jep shembuj se si të fshihni një altar pagan në shtëpinë tuaj ose në punë, duke përdorur sende të tilla si hapëse letrash, pesha letre dhe filxhanë kafeje dhe qirinj relaksimi në vend të shpatës, gurit, kupës dhe qiriut tradicional. 

## Shih edhe 
* Paganizmi
* Feja natyrore
* Neopaganizmi
* Teologjia natyrore

## Referime