Aeroporti i Tivatit

**Aeroporti i Tivatit** është një aeroport ndërkombëtar që i shërben qytetit bregdetar malazez të Tivatit dhe rajonit përreth.

Aeroporti ndodhet  në jug të qendrës së Tivatit, me pistën e përafruar me *Fushën e Tivatit* ( Montenegrin     ).

Është më i ngarkuari nga dy aeroportet ndërkombëtare në Mal të Zi, tjetri është Aeroporti i Podgoricës . Trafiku në aeroport ndjek natyrën shumë sezonale të industrisë së turizmit në Malin e Zi bregdetar, me 80% të vëllimit të përgjithshëm të pasagjerëve që trajtohen gjatë sezonit të pikut (maj-shtator).

## Vështrim i përgjithshëm 
Aeroporti Tivat ndodhet pranë qytetit të Tivat,  nga qendra e Kotorrit, dhe  në veri-perëndim të Budvës, një nga destinacionet më të njohura turistike në bregun lindor të Adriatikut . Pista e vetme e aeroportit përfundon vetëm  nga vija bregdetare e Gjirit të Kotorrit.

Aeroportit të Tivatit i është caktuar klasifikimi 4D nga ICAO,  i hapësirës ajrore të klasit D, dhe shquhet për qasjen sfiduese dhe procedurat e uljes. Ulja në Tivat konsiderohet e kërkuar për shkak të terrenit kodrinor që rrethon luginën në të cilën ndodhet aeroporti dhe erërave të forta të kundërta. Qasja e pistës 32 kërkon një zbritje në luginën e *Tivatsko polje*,  dhe një kthesë 20° për shtrirjen e pistës pak përpara uljes. Qasja e pistës 14 është edhe më sfiduese, për shkak të manovrës rreth-tokë të ekzekutuar në peizazhin dramatik që rrethon Gjirin e Kotorrit . Është i njohur mes pilotëve si Kai Tak Evropian për shkak të qasjes së tij të ndërlikuar dhe procedurave të uljes, dhe gjithashtu mund të krahasohet me Aeroportin Madeira .  Pasagjerët që zbarkojnë në Tivat kanë pamje nga gjiri, malet përreth dhe një fluturim i ulët mbi marinën e jahteve luksoze *Porto Montenegro* .  Aeroporti zakonisht vizitohet nga vëzhguesit e avionëve, pasi fundi i pistës është lehtësisht i arritshëm dhe ofron pamje të papenguara të ngritjeve dhe uljeve, me një sfond malor.

Shërbimet gjatë gjithë vitit nga aeroporti përfshijnë Beogradin dhe Moskën ; megjithatë, më shumë se 80% e trafikut është i përqendruar në periudhën e verës,  me futjen e fluturimeve sezonale dhe çarter. Me hapjen e Porto Montenegro dhe futjen e shërbimeve të tjera turistike të nivelit të lartë, aeroporti kujdeset gjithnjë e më shumë për avionët e biznesit .

Autostrada e Adriatikut ( E65 / E80 ) kalon pikërisht pranë terminalit të pasagjerëve, duke e bërë aeroportin lehtësisht të aksesueshëm nga e gjithë pjesa veriore e bregdetit malazez.

## Historia 
Aeroporti në Tivat u hap më 30 maj 1957, si një aeroport i vogël me një pistë të vetme me bar (1200&nbsp;m&nbsp;×&nbsp;80&nbsp;m) një përparëse e vogël (30&nbsp;m&nbsp;×&nbsp;30&nbsp;m) dhe një ndërtesë terminali e kompletuar me kullën e kontrollit. Nga viti 1957 deri në vitin 1968, aktiviteti në aeroport përbëhej kryesisht nga trafiku i brendshëm i pasagjerëve për në Beograd, Zagreb dhe Shkup, me avionë JAT Douglas DC-3 dhe Ilyushin Il-14 . 

Nga viti 1968 deri në vitin 1971, aeroporti iu nënshtrua zgjerimit dhe modernizimit. Ajo u rihap më 25 shtator 1971 me një pistë të asfaltuar (2500&nbsp;m&nbsp;×&nbsp;45&nbsp;m), platformë më e madhe (450&nbsp;m&nbsp;×&nbsp;70&nbsp;m), rrugët lidhëse të zgjeruara dhe terminali dhe kulla e kontrollit krejtësisht e re e pasagjerëve. Pas tërmetit të vitit 1979, aeroporti u rinovua përsëri. Veçanërisht, platforma u zgjerua (460&nbsp;m&nbsp;×&nbsp;91.5&nbsp;m) dhe rrugët lidhëse u zgjeruan, kështu që aeroporti mund të trajtonte avionë me trup të gjerë .  

Më 23 prill 2003, pronësia e aeroportit u transferua nga Jat Airways tek kompania publike "Aeroportet e Malit të Zi", në pronësi të qeverisë së Malit të Zi . Që atëherë, aeroporti u modernizua dhe rinovua përsëri, me një terminal të rindërtuar pasagjerësh që u hap më 3 qershor 2006. Në tetor 2007, Koreja e Jugut bëri një donacion qeveritar me vlerë 1 milion dollarë për një pajisje të re aeroporti duke filluar nga ngarkuesit e ngarkesave deri te sistemi i shfaqjes së informacionit të fluturimit.   Reforma të mëtejshme erdhën në vitin 2008 kur disa lloje të vjetra avionësh pasagjerësh si Ilyushin Il-86 u ndaluan përgjithmonë të fluturonin për në Tivat dhe më pas u ridrejtuan në Aeroportin e Podgoricës për shkak të uljes së zhurmës . 

Megjithatë, ndërsa trafiku i pasagjerëve në mesin e viteve 2010 iu afrua shifrës së një milioni dhe rritja e fortë vazhdon, terminali i pasagjerëve ishte një pengesë në muajt e pikut të verës. Kështu, një terminal i ri pasagjerësh ishte planifikuar në aeroportin e Tivatit, së bashku me një zgjerim të mëtejshëm të objekteve të aeroportit.

Në dhjetor 2018, kryeministri Dushko Markoviç hapi Terminalin 2 të sapondërtuar në Aeroportin e Tivatit – investimi i parë që nga viti 2006, kur u ndërtua ndërtesa ekzistuese e aeroportit. Markoviq e shfrytëzoi këtë rast për të theksuar se bashkëpunimin ndërmjet Qeverisë dhe Menaxhmentit të Aeroporteve e sheh si shembull që duhet ndjekur edhe nga të tjerët në Mal të Zi. 

## Shih edhe 
* Tivati
* Komuna e Tivatit
* Aeroporti i Podgoricës

## Referime 
## Lidhjet e jashtme 
*