Nisma Brez dhe Rrugë

.]]
**Nisma Brez dhe Rrugë** (**BRI**, ose **B&R**), e njohur brenda Kinës si **One Belt One Road** (kinezisht: 一带一路; pinyin: Yīdài Yīlù) ose shkurt **OBOR/1B1R**, është një strategji globale e zhvillimit të infrastrukturës e miratuar nga qeveria kineze. në vitin 2013 për të investuar në më shumë se 150 vende dhe organizata ndërkombëtare. Konsiderohet si një pjesë qendrore e politikës së jashtme të liderit kinez Xi Jinping. BRI formon një komponent qendror të strategjisë së "Diplomacisë së Madhe të Vendit" të Xi (kinezisht: 大国外交), e cila i bën thirrje Kinës të marrë një rol më të madh udhëheqës për çështjet globale në përputhje me fuqinë dhe statusin e saj në rritje. Është krahasuar me Planin Amerikan Marshall. Që nga gushti 2023, 155 vende u renditën si të regjistruara në BRI. Vendet pjesëmarrëse përfshijnë pothuajse 75% të popullsisë së botës dhe përbëjnë më shumë se gjysmën e PBB-së botërore.

Xi fillimisht e shpalli strategjinë si "Rripi Ekonomik i Rrugës së Mëndafshit" gjatë një vizite zyrtare në Kazakistan në shtator 2013. "Rripi" është shkurtimi i "**Rripit Ekonomik të Rrugës së Mëndafshit**", duke iu referuar rrugëve të propozuara tokësore për transportin rrugor dhe hekurudhor përmes pa dalje në det. Azia Qendrore përgjatë rrugëve të famshme tregtare historike të Rajoneve Perëndimore; ndërsa "rruga" është shkurtesë për "Rrugën Detare të Mëndafshit të Shekullit 21", duke iu referuar rrugëve detare Indo-Paqësorit përmes Azisë Juglindore në Azinë Jugore, Lindjen e Mesme dhe Afrikë. Shembuj të investimeve në infrastrukturë të Iniciativës Brez dhe Rrugë përfshijnë portet, rrokaqiejt, hekurudhat, rrugët, urat, aeroportet, digat, termocentralet me qymyr dhe tunelet hekurudhore.

Nisma u përfshi në Kushtetutën e Partisë Komuniste Kineze në vitin 2017. Administrata Xi Jinping e përshkruan nismën si "një përpjekje për të përmirësuar lidhjen rajonale dhe për të përqafuar një të ardhme më të ndritur". Projekti ka një datë të synuar të përfundimit të vitit 2049, e cila do të përkojë me njëqindvjetorin e themelimit të Republikës Popullore të Kinës (PRC).

Studime të shumta të kryera nga Banka Botërore kanë vlerësuar se BRI mund të rrisë flukset tregtare në 155 vende pjesëmarrëse me 4.1 për qind, si dhe të ulë koston e tregtisë globale me 1.1 për qind në 2.2 për qind dhe të rrisë PBB-në e vendeve në zhvillim të Azisë Lindore dhe Paqësorit. me një mesatare prej 2.6 deri në 3.9 për qind. Sipas konsulentëve me qendër në Londër, Qendra për Kërkime Ekonomike dhe Biznesi, BRI ka të ngjarë të rrisë GDP-në botërore me 7.1 trilion dollarë në vit deri në vitin 2040 dhe se përfitimet do të jenë "të përhapura" pasi infrastruktura e përmirësuar redukton "fërkimet që pengojnë tregtinë botërore". CEBR gjithashtu arrin në përfundimin se projekti ka të ngjarë të tërheqë vende të tjera për t'u bashkuar, nëse nisma globale e infrastrukturës përparon dhe fiton vrull.

Mbështetësit vlerësojnë BRI-në për potencialin e saj për të rritur PBB-në globale, veçanërisht në vendet në zhvillim. Megjithatë, ka pasur gjithashtu kritika mbi shkeljet e të drejtave të njeriut dhe ndikimin mjedisor, si dhe shqetësimet e diplomacisë së kurthit të borxhit që rezulton në neokolonializëm dhe imperializëm ekonomik. Këto këndvështrime të ndryshme janë objekt i debatit aktiv.

## Shiko edhe 
* Rruga e Mëndafshit

## Referime