open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nexhbedin Beadini

**Nexhbedin Beadini** *(28 janar 1964,* Kamjan, Tetovë) është biolog dhe profesor universitar shqiptar nga Maqedonia e Veriut.

## Biografia 
Beadini u lind më 28 janar 1964 në fshatin Kamjanë të Tetovës  . Ai u diplomua për biologji në Universitetin e Prishtinës në vitin 1990 dhe mori doktoraturën në Universitetin e Zagrebit në vitin 1996 . Ai është një nga themeluesit dhe rektori i Universitetit Shtetëror të Tetovës . Më vonë ai u shkarkua nga detyra  .

Ka botuar një numër të madh punimesh shkencore dhe profesionale në fushën e biologjisë, citologjisë, fiziologjisë molekulare dhe histologjisë . Në vitin 2008 ka marrë kallëzim penal për keqpërdorim të parave të shtetit në vlerë prej një milion e 400 mijë eurosh  .

## Shih edhe 
* Arsimi në Maqedoninë e Veriut
* Shqiptarët në Maqedoninë e Veriut

## Referime
Manuel Valls

**Manuel Carlos Valls Galfetti** ( , Catalan: [mənuˈɛl ˈkaɾloz ˈbaʎz ɡalˈfeti], Spanish: [maˈnwel ˈkaɾlos ˈβals ɣalˈfeti] ; i lindur më 13 gusht 1962) është një politikan franko-spanjoll   që shërbeu si këshilltar i qytetit të Barcelonës nga 2019 deri në 2021. Ai shërbeu si kryeministër i Francës nga viti 2014 deri në vitin 2016 nën presidentin François Hollande .

I lindur në Barcelonë nga një baba spanjoll dhe një nënë zvicerane, Valls ishte kryebashkiak i Évry nga 2001 deri në 2012 dhe u zgjodh për herë të parë në Asamblenë Kombëtare të Francës për departamentin Esonë në vitin 2002. Ai konsiderohej se i përkiste krahut social liberal të Partisë Socialiste, duke ndarë orientime të përbashkëta me Blairizmin . Ai ishte Ministër i Brendshëm nga viti 2012 deri në 2014 dhe Kryeministër nga 2014 deri në 2016. Ai ishte kandidat në zgjedhjet paraprake të Partisë Socialiste për zgjedhjet presidenciale 2017, duke humbur nominimin socialist në raundin e dytë ndaj Benoît Hamon . Pas humbjes së tij, ai mbështeti Emmanuel Macron pavarësisht se ishte zotuar më parë se do të mbështeste kandidatin socialist.

Në zgjedhjet legjislative të vitit 2017, ai u rizgjodh me një diferencë të ngushtë si deputet. Më pas ai u largua nga Partia Socialiste dhe iu bashkua grupit La République En Marche në Asamblenë Kombëtare, megjithëse nuk u bashkua zyrtarisht me partinë. Në tetor 2018, ai dha dorëheqjen nga Asambleja Kombëtare për të kandiduar si kryetar bashkie në zgjedhjet komunale të Barcelonës 2019 të mbështetur nga partia centriste Ciudadanos . Ai doli i katërti në zgjedhje. Valls është gjithashtu një kundërshtar i kahershëm i lëvizjes për pavarësinë e Katalonjës .

Në vitin 2022 Valls u përpoq të kthehej në Asamblenë Kombëtare si anëtar i LREM, për zonën e pestë elektorale për banorët francezë jashtë shtetit . Megjithatë ai rezultoi i pasuksesshëm pasi doli i treti në votim.
Bernard Cazeneuve

**Bernard Guy Georges Cazeneuve** (shqip: *Bernard Kazenëv*  ; i lindur më 2 qershor 1963) është një politikan dhe avokat francez që shërbeu si Kryeministër i Francës nga 6 dhjetori 2016 deri më 15 maj 2017. I zgjedhur si anëtar i Partisë Socialiste, ai përfaqësoi zonën e 5-të elektorale të Mançës në Asamblenë Kombëtare nga 1997 në 2002 dhe përsëri nga 2007 në 2012. Më 4 maj 2022, pas marrëveshjes së koalicionit zgjedhor të Partisë Socialiste me partinë e majtë La France Insoumise, ai u largua nga Partia Socialiste sepse sipas tij se La France Insoumise nuk përputhej me vlerat dhe moralin e Partisë Socialiste.
Redis

parapamje|526x526px|Logoja e Redisit
**Redis** (   **REmote DIctionary Server ,**shqip: **Serveri i fjalorit në distancë** )  Për shkak se mban të gjitha të dhënat në kujtesë dhe për shkak të dizajnit të tij, Redis ofron lexime dhe shkrime me vonesë të ulët, duke e bërë atë veçanërisht të përshtatshëm për rastet e përdorimit që kërkojnë një cache. Redisi është baza e të dhënave më e njohur NoSQL,    dhe një nga bazat e të dhënave më të njohura në përgjithësi.  Redis përdoret në kompani si Twitter,   Airbnb,  Tinder,  Yahoo,  Adobe,  Hulu,  dhe Amazon . 

Redis[i] mbështet lloje të ndryshme të strukturave abstrakte të të dhënave, të tilla si vargje, lista, harta, grupe, grupe të renditura, HyperLogLogs, bitmaps, rrjedha dhe indekse hapësinore .

Projekti u zhvillua dhe u mbajt nga Salvatore Sanfilippo, duke filluar në 2009.  Nga viti 2015 deri në vitin 2020, ai drejtoi një ekip bazë të projektit të sponsorizuar nga Redis Labs .  Salvatore Sanfilippo u largua nga Redis si mbajtës në 2020.  Në vitin 2021, Redis Labs hoqi Labs nga emri i tij dhe tani njihet thjesht si "Redis". 

Redis lëshohet nën një licencë BSD me 3 klauzola . 

## Popullariteti 
Sipas renditjes mujore të DB-Engines, Redis është shpesh baza e të dhënave vlerë-çelës më popullore .  bazën e të dhënave më të njohura NoSQL në kontejnerë,  dhe ruajtësin #4 të të dhënave të 2019 sipas renditjes së stackshare.io.  Ajo u votua më e pëlqyera e bazës së të dhënave në Anketën e Zhvilluesve të Stack Overflow në 2017, 2018, 2019, 2020 dhe 2021. 

## Gjuhët e mbështetura 
Që nga versioni 2.6, Redis përmban skriptim nga ana e serverit në gjuhën Lua . 

Shumë gjuhë programimi kanë lidhje gjuhësore Redis në anën e klientit, duke përfshirë:  ActionScript, C, C++, C#, Chicken, Clojure, Common Lisp, Crystal, D, Dart, Delphi,  Elixir, Erlang, Go, Haskell, Haxe, Io, Java, Nim, JavaScript ( Node.js ), Julia, Lua, Objective-C, OCaml, Perl, PHP, Pure Data, Python, R,  Racket, Ruby, Rust, Scala, Small Swift dhe Tcl . Në këto gjuhë ekzistojnë disa programe softuerike të klientëve.
Édouard Philippe

**Édouard Charles Philippe** ( shqip: *Eduard Sharl Filip* ;  ; i lindur më 28 nëntor 1970) është një politikan francez që shërben si kryebashkiak i Le Havre që nga viti 2020, duke e mbajtur më parë detyrën nga 2010 deri në 2017.  Ai ishte Kryeministër i Francës nga 15 maj 2017 deri më 3 korrik 2020 nën Presidentin Emmanuel Macron . 

Një avokat nga profesioni, Filip është një ish-anëtar i Bashkimit për Lëvizjen Popullore (UMP), parti e cila më vonë u bë Republikanët (LR). Ai shërbeu si anëtar i Asamblesë Kombëtare nga 2012 deri në 2017, duke përfaqësuar zonën e shtatë elektorale të Senës Detare . Pasi u zgjodh në presidencë më 7 maj 2017, Macron e emëroi atë Kryeministër të Francës. Filip më pas emëroi qeverinë e tij më 17 maj. Ai u pasua nga Jean Castex para rizgjedhjes së tij në kryebashkiak në Le Havre.
Jerina Brankoviq (gruaja e Gjon Kastriotit II)

**Irina Kastrioti** (   ), ose **Irina** (Ирина  ), ishte gruaja e Gjon Kastriotit II .   Ajo ishte vajza e tretë e Lazar Brankoviqit dhe Helena Palaiologina .  Ajo kishte dy motra, Helenën (Maria), gruaja e mbretit Stefan Tomasheviq të Bosnjës dhe Milicën, gruaja e Leonardos së III Tocco të Epirit . 

Gjon Kastrioti II ishte *konti i Spoletos* në 1485 dhe *dukë i San Pietros* në Galatinë në 1495.  Ata  kishin këta pasues:

* Costantino (l. 1477 d. 1500), peshkop i Isernias
* Ferrante  (v. 1561), Duka i San Pietro në Galatinë
* Maria  (v. 1569)
Bathimetria

**Bathimetria** (nga greqishtja e vjetër *βαθύς*)   është studimi i thellësisë nënujore të dyshemeve të oqeanit, dyshemeve të liqeneve ose dyshemeve të lumenjve. Është ekuivalenti nënujor i topografisë . Provat e para të regjistruara të matjeve të thellësisë së ujit janë nga Egjipti i Lashtë 3000 vjet më parë.  Grafikët bathimetrike (ose hidrografike) zakonisht prodhohen për të garantuar sigurinë e lundrimit sipërfaqësor ose nëntokësor dhe zakonisht tregojnë relievin ose terrenin në fund të detit si vija konturore (të quajtura **konturet e thellësisë** ose **izobatet**) dhe thellësi të zgjedhura dhe zakonisht ofrojnë gjithashtu të dhëna për lundrimin në sipërfaqe. Hartat bathimetrike mund të jenë edhe modele dixhitale të terrenit dhe teknika ndriçimi artificiale për të ilustruar thellësitë. **Paleobathimetria** është studimi i thellësive të kaluara nënujore.
Pandas (softuer)

parapamje|307x307px|Logoja e librarisë Pandas
**pandas** është një librari softueri e shkruar për gjuhën e programimit Python për përpunimin dhe analizimin e të dhënave. Në veçanti, ajo ofron struktura të dhënash dhe veprime për manipulimin e tabelave numerike dhe serive kohore . Është softuer falas i lëshuar nën licencën BSD me tre klauzola .  Emri rrjedh nga termi "***pan***el ***da***ta ", një term ekonometrik për grupet e të dhënave që përfshijnë vëzhgime në periudha të shumta kohore për të njëjtët individë.  Emri i saj është një lojë në vetë shprehjen "Analiza e të dhënave në Python".  Wes McKinney filloi të ndërtonte atë që do të bëheshe panda në AQR Capital ndërsa ishte studiues atje nga 2007 deri në 2010. 

## Struktura DataFrame 
Pandas përdoret kryesisht për analizën e të dhënave dhe manipulimin e lidhur me të dhënat tabelare në DataFrames. Pandas lejon importimin e të dhënave nga formate të ndryshme skedarësh si vlerat e ndara me presje, JSON, Parket, tabelat ose anketat e bazës së të dhënave SQL dhe Microsoft Excel .  Pandas lejon operacione të ndryshme të manipulimit të të dhënave si bashkimi,  riformësimi,  përzgjedhja,  si dhe pastrimi i të dhënave dhe veçoritë e grindjes së të dhënave . Zhvillimi i librarisë pandas futi në Python shumë veçori të krahasueshme të punës me DataFrames që u krijuan në gjuhën e programimit R. Libraria Pandas është ndërtuar mbi një librari tjetër, NumPy, e cila është e orientuar për të punuar në mënyrë efikase me array-t në vend të veçorive të punës në DataFrames.

## Shiko gjithashtu 
* matplotlib
* NumPy
* Dask
* SciPy
* R (gjuhë programimi)
* scikit-mësoj
* statsmodels
* Lista e programeve të analizës numerike
Dana International

parapamje| Dana International duke performuar në 2016
**Sharon Cohen** (  ; e lindur më 2 shkurt 1969), e njohur profesionalisht si **Dana International** (  ), është një këngëtare pop izraelite. Ajo ka publikuar tetë albume dhe tre albume të tjera përmbledhëse . Ajo ishte fituese e Eurovizionit 1998 në Birmingham me këngën " Diva ".

Pasi konsolidoi suksesin e saj fillestar në treg me albumet *Umpatampa* (1994) dhe *Maganuna* (1996), ajo u zgjodh në 1998 për të përfaqësuar Izraelin në Eurovizion me këngën e saj "Diva". Duke u renditur e para në konkursin ndërkombëtar, ajo erdhi në vëmendjen e publikut në të gjithë Evropën.

Dana pas këtij suksesi me albumet *Free* (1999), *Yoter VeYoter* (2001), *HaHalom HaEfshari* (2002) dhe *Hakol Ze Letova* (2007), ajo përfaqësoi Izraelin në Eurovizion për herë të dytë në 2011, këtë herë me këngën " Ding Dong ”, e cila nuk arriti të kalonte në finale. Në të njëjtin vit, ajo u bë gjyqtare në konkursin e talenteve të muzikës televizive izraelite *Kokhav Nolad* .
Murtezan Ismaili

**Murtezan Ismaili** (1949, Siniçan, asokohe Komuna e Tetovës, tani Komuna e Bogovinës) është një politikan dhe profesor universitar nga Maqedonia e Veriut. 

## Biografia 
Murtezan Ismaili u lind më 4 korrik të  vitit vitin 1949 në Siniçan të Tetovës. Shkollën e mesme e mbaron në vitin 1968 në vendlindje. Fakultetin e kreu në Prishtinë, ndërsa studimet pasuniversitare në Zagreb. Ka punuar në sektorë të ndryshëm, ndërsa periudha më e rëndësishme e jetës së tij njihet ajo e viteve 1999 – 2005, ku ka udhëhequr Komunën e Tetovës. Ka qenë në krye me mbështetësit e parë për nënshkrimin e Listës për përkrahje të shpalljes publike të Vendimit për fillimin e punës së Universitetit të Tetovës. Po ashtu njihet si anëtar bordi në UEJL, ku edhe është profesor, si mentor i akredituar për shkollën e doktoraturës.

## Shih edhe 
* Politika e Maqedonisë së Veriut
* Shqiptarët në Maqedoninë e Veriut

## Referime
Stema e Izraelit

parapamje|240px|Stema e Izraelit
**Stema e Izraelit** (hebraisht: סמל מדינת ישראל, romanizuar: *Sēmel Medīnat Yīsrāʾēl*; arabisht: شعار دولة إسرائيل, romanizuar: *Shiʾeer Dawlat ʾIsrāʾīl*) përshkruan një menora të rrethuar nga një degë ulliri në secilën anë, me fjalën *Izrael* të shkruar në hebraisht (ישראל‎) poshtë saj. Ndërsa shfaqet zakonisht në blu dhe të bardhë, stema është shfaqur në kombinime alternative ngjyrash në varësi të përdorimit.

## Historia 
Shteti i Izraelit e miratoi simbolin pas një konkursi dizajni të mbajtur në vitin 1948. Dizajni bazohet në hyrjen fituese të paraqitur nga propozimi i Gabriel dhe Maxim Shamir, me elementë të marrë nga parashtresa të tjera, duke përfshirë hyrjet nga Oteh Walisch, W. Struski, Itamar David , Yerachmiel Schechter dhe Willie Wind, hyrja e të cilit fitoi konkursin e parë të dizajnit. Stema u miratua zyrtarisht më 10 shkurt 1949.

## Simbolika 
Imazhi i përdorur në stemë bazohet në një përshkrim të menora në Harkun e Titit. Menora është përdorur në tempullin e lashtë të Jeruzalemit dhe ka qenë një simbol i judaizmit që nga kohërat e lashta. Ai simbolizon ndriçimin universal, bazuar në atë që shkruhet në Isaia 60: "Kombet do të vijnë në dritën tënde dhe mbretërit në shkëlqimin e agimit tënd".

Stema mund të bazohet gjithashtu në vizionin e profetit biblik Zakaria, kapitulli 4, ku ai përshkruan shikimin e një menora të rrethuar nga dy pemë ulliri, një në secilën anë.

## Përdorimi 
Galeria e mëposhtme tregon kontekste të ndryshme në të cilat përdoret emblema:

Skeda:Flag of Israel President.svg|Flamuri i Presidentit të Izraelit
Skeda:Mossad seal.svg|Vula e Mossad tregon menora nga stema
Skeda:Biometric passport of Israel.jpg|Stema në pasaportën izraelite
Skeda:Stamp of Israel - Seventh Independence Day.jpg|Pullë e Ditës së Pavarësisë me stemën dhe mbishkrimin "Dita përkujtimore për Luftëtarët për Pavarësinë" (1955)
Skeda:Israel-Independence-Day-Flags-2007.jpg|Flamuri dhe emblema e Izraelit dekorojnë një shtëpi në Ditën e Pavarësisë së Izraelit (2007)

## Referime
Llambe Arnaudov

**Llambe Arnaudov** është një emër personal i cili mund t'i referohet këtyre personaliteteve:
* Llambe Arnaudov (1881) revolucionar nga Ohri
* Llambe Arnaudov (1951) politikan dhe deputet nga Ohri
Llambe Arnaudov (1951)

**Llambe Arnaudov** (  ) është politikan nga Maqedonia e Veriut, anëtar i VMRO-DPMNE-së .  Përndryshe është nipi i revolucionarit Llambe Arnaudov (1881).

## Biografia 
Arnaudov u lind në vitin 1951 në Ohër, asokohe në Republikën Popullore Federale të Jugosllavisë. Ka mbaruar Fakultetin Ekonomik. Punon si drejtor i përgjithshëm i “Ohrid Trade”. Jeton në Ohër. Në vitin 1991 u zgjodh deputet në Kuvend nga VMRO-DPMNE.  

## Shih edhe 
* Kultura e Maqedonisë së Veriut
* Kuvendi i Maqedonisë së Veriut

## Referime
Llambe Arnaudov (1881)

**Lambe Ioanov Arnaudov** është një revolucionar bullgar, anëtar i Organizatës së Brendshme Revolucionare Maqedono-Odrina . 

## Biografia 
Lambe Arnaudov lindi në vitin 1881 në qytetin e Ohrit, atëherë në Perandorinë Osmane. Klasën e dytë e kreu në një shkollë bullgare. Anëtarësohet në VMORO si person juridik. Një faturë e organizatës u kap në janar 1903, në të cilën shfaqej emri i tij dhe i Petrush Çanovit, për shkak të së cilës të dy kaluan në ilegalitet dhe u bashkuan me kompaninë e Hristo Uzunov . Me të, ata morën pjesë në kryengritjen Ilinden-Preobrazhensky . 
parapamje|260px| Ilindenci në Ohrin e çliruar, 30 nëntor 1941, para: Evtim Apoçev, Anton Shibakov dhe Janko Dobrinov, prapa: Gligor Gakov, Lambe Arnaudov, Hristo Lapaikov, Dimitar Arzhanets dhe Tashko Arsov .

Pas shtypjes së kryengritjes, më 14 tetor 1903, çeta u nis nga Virova për në Bullgari.  Më 21 tetor, skuadra e vojvodës së Veleskës Andon Kyoseto luftoi së bashku në Stari Sulp në Vardar. Më 27 tetor, trupa u kap në Stari Grad të Veleshkos, por arriti të shpëtojë dhe u bashkua me trupën e Andrej Dokurçevit në Popadia . Lambe Arnaudov dhe çetnikë të tjerë vendosën t'i dorëzohen konsullit austro-hungarez në Manastir, August Kral, pas së cilës ai u kthye në Ohër. 

Jeton në varfëri, martohet dhe ka katër fëmijë: Dhimitrin, Nikollën, Petarin dhe Borisin. Priti çlirimin e Maqedonisë së Vardarit gjatë Luftës së Dytë Botërore. 

Ai është gjyshi i politikanit maqedonas Lambe Arnaudov, ish-anëtar i VMRO-DPMNE-së dhe VMRO-NP-së.

## Shih edhe 
* Nacionalizmi maqedonas
* Kultura e Maqedonisë së Veriut
* Historia e Maqedonisë së Veriut

## Referime
Flamuri i Palestinës nën mandat

parapamje|Flamuri i Bashkimit përdoret në tokë për qëllime zyrtare
parapamje|Flamurtari detar i Palestinës
parapamje|Shenja e doganave dhe shërbimeve postare të Palestinës
[parapamje|Flamuri i [Komisionerët e Lartë për Palestinën dhe Transjordaninë|Komisionerit të Lartë]]
[parapamje|[John Vereker, Viskonti i 6-të Gort duke u betuar si Komisioner i Lartë për Palestinën (1944); Flamuri i Komisionerit të Lartë është në qendër.]]
Gjatë periudhës së mandatit në Palestinë, midis viteve 1920 dhe 1948, kur Palestina qeverisej nga Britania sipas kushteve që u zyrtarizuan në Mandatin e Lidhjes së Kombeve për Palestinën më 24 korrik 1922, flamuri *de facto* ishte Union Jack. Flamuri i Mbretërisë së Bashkuar, por disa flamuj të lokalizuar ekzistonin për departamentet qeveritare të mandatit dhe zyrtarët qeveritarë. I vetmi flamur specifik për Palestinën që nuk kufizohej në përdorimin zyrtar të qeverisë ishte flamuri i Palestinës (i kuq me flamurin e Unionit në kanton dhe një rreth i bardhë në lëvizje me emrin e mandatit brenda tij), i cili fluturohej nga anije të regjistruara në Britani. Mandati territor nga viti 1927 deri në 1948. Ai u bazua në Red Ensign britanik (flamurën civile) në vend të Blue Ensign (përdorur si bazë për flamujt e pothuajse të gjitha territoreve të tjera të sunduara nga Britania në Afrikë dhe Azi) pasi ishte menduar për përdoret vetëm në det nga anijet joqeveritare.

## Historia 
Komisioneri i parë i Lartë Herbert Samuel mendoi të prezantonte një flamur zyrtar për Palestinën, por e pa të pamundur të dilte me një dizajn që do të kënaqte interesat e ndryshme të të gjithë banorëve. Kështu që administrata vazhdoi të përdorte Union Jack britanik.

Shenja detare u prezantua në vitin 1927 me njoftimin e mëposhtëm.

Flamuri do të valëvitet nga anijet palestineze.

Anijet e Doganës së Palestinës kishin flamujt e tyre që nga viti 1929. Dizajni i parë ishte "Flamuri blu i prishur nga një rreth i bardhë me fjalët 'Dogana Palestine'". Në vitin e ardhshëm, flamuri i vetëm u zëvendësua nga dy flamuj:

## Flamujt arabë në Palestinën e Detyrueshme 
Arabët palestinezë ndonjëherë mbanin flamujt e tyre, shpesh variacione të Flamurit të Kryengritjes Arabe. Në vitin 1929, u mbajt një diskutim për një flamur kombëtar palestinez dhe gazeta *Falastin* botoi në faqen e saj të parë një propozim për krijimin e një flamuri dhe himni kombëtar palestinez. U propozuan flamuj të ndryshëm të ndryshëm; ato bazoheshin kryesisht në Flamurin e Kryengritjes Arabe, por përfshinin edhe përdorimin e kryqeve me gjysmëhënës dhe ngjyrën portokalli. Gjatë kryengritjes arabe të viteve 1936-39 në Palestinë, një grup u fotografua me një flamur të ngjashëm me flamurin aktual palestinez, por me një gjysmëhënës dhe kryq, si dhe me mbishkrim arab.

Skeda:Flag of Hejaz (1917).svg|Flamuri origjinal i Kryengritjes Arabe i përdorur gjatë Luftës së Parë Botërore
Skeda:Flag of Hejaz (1920).svg|Flamuri i modifikuar i Kryengritjes Arabe i cili u përdor gjerësisht pas luftës; shumë flamuj nacionalistë palestinezë bazoheshin në këtë.

## Referime
Linja Von Wartburg

parapamje| Në portokalli, linja von Wartburg. Në blu, kufiri aktual midis gjuhëve Oïl në Veri dhe atyre Ocitane dhe Arpitane në Jug.
**Linja von Wartburg** (ose Linja Nantë - Épinal ) është emri që zakonisht i jepet një kufiri gjuhësor të theksuar nga Walther von Wartburg në studimin e tij të vitit 1939, *Die Entstehung der romanischen Völker* (Origjina e popujve romanë). Kjo linjë mundëson dallimin midis varieteteve veriore dhe jugore të gjuhëve galo-romane në shekullin e IX-të.  Ajo u identifikua për herë të parë nga Jakob Jud . 
[parapamje| Gjuhët e pellgut gjuhësor galo-roman:

1 Kufijtë aktualë të gjuhës oksitane 2 Kufijtë e vjetër të gjuhës oksitane  3 Kufijtë aktualë të franko-provansale  4 Kufijtë e vjetër të frankoprovankalit 5 Kufijtë jugorë të gjuhës frënge në shekullin e 8-të (linja von Wartburg)6 Kufijtë jugorë të gjuhës frënge në shekullin e 13-të  

Me kalimin e kohës, kjo linjë u zhvendos në jug derisa u bë kufiri aktual i gjuhëve Oïl, dhe [Gjuha oksitane|Ocitane dhe Franko-Provençale . 

## Shpërndarja gjeografike 
Linja Von Wartburg fillon nga gryka e Luarës, ndjek lumin deri në Sologne, përpara se të ndjekë përsëri Luarën rreth Cosne-Cours-sur-Loire . Nga atje, ajo vazhdon në veri të Morvanit, duke lënë në jug një pjesë të konsiderueshme të Burgundisë dhe të gjithë Franche-Comte përpara se të arrijë në jug të vargmaleve Vosges .
Pabarazia e Benetit

Në teorinë e probabilitetit, **pabarazia e Benetit** siguron një kufi të sipërm në probabilitetin që shuma e ndryshoreve rasti të pavarura të shmanget nga pritja matematike e saj me më shumë se çdo shumë e specifikuar. Pabarazia e Benetit u vërtetua nga George Bennett i Universitetit të Uellsit të Ri Jugor në 1962. 

## Pohimi 
Le të jenë   ndryshore të rastit të pavarura me variancë të fundme. Më tej supozoni  pothuajse me siguri për të gjithë i, dhe përcaktoni  S_n = \sum_{i = 1}^n X_i - \operatorname{E}(X_i) dhe  \sigma^2 = \sum_{i=1}^n \operatorname{E}(X_i-\operatorname{E} X_i)^2. Pastaj për çdo t ≥ 0 ,

: \Pr\left( S_n > t \right) \leq
\exp\left( - \frac{\sigma^2}{a^2} h\left(\frac{at}{\sigma^2} \right)\right),

ku  dhe log shënon logaritmin natyror.  

## Shembull 
Supozoni se çdo  është një ndryshore e rastit e pavarur dyjare me probabilitet p . Atëherë pabarazia e Benetit pohon se:

: \Pr\left( \sum_{i = 1}^n X_i > pn + t \right) \leq
\exp\left( - np h\left(\frac{t}{np}\right)\right).

Për t \geq 10 np, h(\frac{t}{np}) \geq \frac{t}{2np} \log \frac{t}{np}, kështu që

: \Pr\left( \sum_{i = 1}^n X_i > pn + t \right) \leq
\left(\frac{t}{np}\right)^{-t/2}

për t \geq 10 np .

Në të kundërt, pabarazia e Hoeffding jep një kufi të \exp(-2 t^2/n) dhe pabarazia e parë e Bernsteinit jep një kufi të \exp(-\frac{t^2}{2np + 2t/3}) . Për t \gg np, jep pabarazia e Hoeffding \exp(-\Theta(t^2/n)), jep Bernstein \exp(-\Theta(t)), dhe Bennett jep \exp(-\Theta(t \log \frac{t}{np})) .
Shpërndarja e Bates

Në statistikën e biznesit dhe teorinë e probabilitetit, **shpërndarja e Bates**, e quajtur sipas Grace Bates, është një shpërndarje probabiliteti e mesatares së një numri ndryshoresh rasti statistikisht të pavarura të shpërndara në mënyrë uniforme në intervalin e njësisë .  Kjo shpërndarje lidhet me shpërndarjen uniforme, trekëndore dhe normale Gausiane, dhe ka zbatime në inxhinierinë e transmetimit për përmirësimin e sinjalit. Shpërndarja Bates ndonjëherë ngatërrohet  me shpërndarjen Irwin–Hall, e cila është shpërndarja e **shumës** (jo **mesatares** ) e *n* variablave të rastësishme të pavarura të shpërndara në mënyrë uniforme nga 0 në&nbsp;1. Kështu, të dy shpërndarjet janë thjesht *versione* të njëra-tjetrës pasi ato ndryshojnë vetëm në shkallë.

## Përkufizimi 
Shpërndarja Bates është shpërndarja e vazhdueshme e probabilitetit të mesatares, *X*, të *n* ndryshoreve të rastit të pavarura, të shpërndara në mënyrë të njëtrajtshme në intervalin njësi, *U k* :

: 
X = \frac{1}{n}\sum_{k=1}^n U_k.

Ekuacioni që përcakton funksionin e dendësisë së probabilitetit të një ndryshore rasti të shpërndarjes Bates *X* është

: 
f_X(x;n)=\frac n {2(n-1)!} \sum_{k=0}^n (-1)^k {n \choose k} (nx-k)^{n-1} \sgn(nx-k)

për *x* në intervalin (0,1), dhe zero diku tjetër. Këtu sgn( *nx* &#x2212; *k* ) tregon funksionin e shenjës :

:  \sgn(nx-k) = \begin{cases} 
-1 & nx  k. \end{cases}

Në përgjithësi, mesatarja e *n* ndryshoreve të rastit të pavarura të shpërndara në mënyrë uniforme në intervalin [ *a*, *b* ]

: 
X_{(a,b)} = \frac{1}{n}\sum_{k=1}^n U_k(a,b).

do të kishte funksionin e densitetit të probabilitetit (PDF) prej

:  g(x;n,a,b) = \frac{1}{b-a} f_X\left(\frac{x-a}{b-a};n\right) \text{ for } a \leq x \leq b 

Pritja matematike e një ndryshore rasti X me ligj Bejtsi është:

E[X] = \frac{a+b}{2}

Nga ana tjetër varianca merret si:

D[X] = \frac{(b-a)^2}{12n}

## Zgjerime dhe zbatime 
Me disa modifikime, shpërndarja Bates përfshin shpërndarjen uniformë, trekëndëshe dhe, duke marrë kufirin kur n shkon në pafundësi, gjithashtu shpërndarjen normale gausiane .

Shpërndarja e studentit ofron një shtrirje natyrale të shpërndarjes normale gausiane për modelimin e të dhënave të bishtit të gjatë . Një shpërndarje Bates që është përgjithësuar siç u tha më parë përmbush të njëjtin qëllim për të dhënat e shkurtra .

Shpërndarja Bates ka një aplikim për formimin e rrezeve dhe sintezën e modeleve në fushën e inxhinierisë elektrike. U zbulua se shpërndarja rrit gjerësinë e rrezes së lobit kryesor, duke përfaqësuar një rritje në sinjalin e modelit të rrezatimit në një drejtim të vetëm, ndërsa njëkohësisht redukton nivelet, zakonisht të padëshirueshme,  të lobit anësor .
Shpërndarja Irwin–Hall

{{Infobox shpërndarja e gjasës|name=Shpërndarja Irwin–Hall|type=density|pdf_image=|cdf_image=|parameters=*n* ∈ **N**0|support=x \in [0,n]|pdf=\frac{1}{(n-1)!}\sum_{k=0}^{\lfloor x\rfloor}(-1)^k\binom{n}{k}(x-k)^{n-1}|cdf=\frac{1}{n!}\sum_{k=0}^{\lfloor x\rfloor}(-1)^k\binom{n}{k}(x-k)^n|mean=\frac{n}{2}|median=\frac{n}{2}|mode=\begin{cases}
                  \text{çdo vlerë në } [0,1]  & \text{për } n=1   \\
                  \frac{n}{2}              & \text{përndryshe}
                \end{cases}|variance=\frac{n}{12}|skewness=0|kurtosis=-\tfrac{6}{5n}|entropy=|mgf={\left(\frac{\mathrm{e}^t-1} t\right)}^n|char={\left(\frac{\mathrm{e}^{it}-1}{it}\right)}^n}}

Në probabilitet dhe statistikë, **shpërndarja Irwin–Hall**, e emërtuar sipas Joseph Oscar Irwin dhe Philip Hall, është një shpërndarje probabiliteti për një ndryshore të rastit të përcaktuar si shuma e një numri ndryshoresh rasti të pavarura, secila prej të cilave ka një shpërndarje uniforme .  Për këtë arsye njihet edhe si **shpërndarja uniforme e shumës** .

Kjo shpërndarje ndonjëherë ngatërrohet me shpërndarjen Bates, e cila është **mesatarja** (jo **shuma** ) e *n* ndryshoreve të rastit të pavarura të shpërndara në mënyrë uniforme nga 0 në 1.

## Përkufizimi 
Shpërndarja Irwin–Hall është shpërndarja e vazhdueshme e probabilitetit për shumën e *n*  ndryshoreve rasti të pavarura dhe të shpërndara në mënyrë identike U 0,nbsp;1) :

: 
X = \sum_{k=1}^n U_k.

Funksioni i dendësisë të probabilitetit (pdf) për 0\leq x\leq n jepet nga

: 
f_X(x;n)=\frac{1}{(n-1)!}\sum_{k=0}^n (-1)^k{n \choose k} (x-k)_+^{n-1}

## Përafrimi i një shpërndarjeje normale 
Me Teoremën Qendrore Limite, ndërsa *n* rritet, shpërndarja Irwin-Hall përafron gjithnjë e më shumë një shpërndarje normale me mesataren \mu=n/2 dhe variancë \sigma^2=n/12 . Për të përafruar shpërndarjen standarde Normale \phi(x)=\mathcal{N}(\mu=0, \sigma^2=1), shpërndarja Irwin–Hall mund të përqendrohet duke e zhvendosur atë me mesataren e saj prej *n/2*, dhe duke e shkallëzuar rezultatin me rrënjën katrore të variancës së saj:

: 
\phi(x) \overset{n\gg 0}{\approx} \sqrt{\frac{n}{12}} f_X\left(x\sqrt{\frac{n}{12}}+\frac{n}{2};n \right )
Shpërndarja ARGUS

Në fizikë, **shpërndarja ARGUS**, e quajtur sipas eksperimentit të fizikës së grimcave ARGUS,  është shpërndarja e probabilitetit e masës së pandryshueshme të rindërtuar të një kandidati të grimcave të kalbura në sfond të vazhdueshëm.  .

## Përkufizimi 
Funksioni i dendësisë së probabilitetit (pdf) i shpërndarjes ARGUS është:

: 
f(x; \chi, c ) = \frac{\chi^3}{\sqrt{2\pi}\,\Psi(\chi)} \cdot
         \frac{x}{c^2} \sqrt{1-\frac{x^2}{c^2}}
         \exp\bigg\{ -\frac12 \chi^2\Big(1-\frac{x^2}{c^2}\Big) \bigg\},

për 0 \leq x  . Këtu \chi dhe c janë parametra të shpërndarjes dhe

: \Psi(\chi) = \Phi(\chi)- \chi \phi( \chi ) - \tfrac{1}{2} ,

ku  \Phi(x) dhe \phi( x ) janë funksionet mbledhëse të shpërndarjes dhe dendësisë së probabilitetit të shpërndarjes normale standarde.

## Funksioni mbledhës i shpërndarjes 
Funksioni mbledhës i shpërndarjes (cdf) i një n.r ARGUS është

: F(x) = 1 - \frac{\Psi\left(\chi\sqrt{1-x^2/c^2}\right)}{\Psi(\chi)} .
Shpërndarja Box–Cox

Në statistikë, **shpërndarja Box-Cox** (e njohur edhe si **shpërndarja normale e fuqisë** ) është shpërndarja e një ndryshoreje të rastit *X* për të cilën transformimi Box-Cox në *X* ndjek një shpërndarje normale të cunguar . Është një shpërndarje e vazhdueshme probabiliteti që ka funksionin e dendësisë së probabilitetit (pdf) dhënë nga

: 
f(y) = \frac{1}{\left(1-I(f

për *y* > 0, ku *m* është parametri i vendndodhjes së shpërndarjes, *s* është varianca, *&#x192;* është parametri i familjes, *I* është funksioni tregues, &#x3A6; është funksioni mbledhës i shpërndarjes së shpërndarjes normale standarde dhe sgn është funksioni i shenjës .
Shpërndarja bivariate von Mises

parapamje|250x250px| Mostrat nga varianti kosinus i shpërndarjes bivariate von Mises. Pikat e gjelbra janë marrë nga një shpërndarje me përqendrim të lartë dhe pa korrelacion ( \kappa_1=\kappa_2=200, \kappa_3=0 ), pikat blu janë kampionuar nga një shpërndarje me përqendrim të lartë dhe korrelacion negativ ( \kappa_1=\kappa_2=200, \kappa_3=100 ), dhe pikat e kuqe janë kampionuar nga një shpërndarje me përqendrim të ulët dhe pa korrelacion ( \kappa_1=\kappa_2=20, \kappa_3=0 ).
Në teorinë e probabilitetit dhe statistikë, **shpërndarja bivariate von Mises** është një shpërndarje probabiliteti që përshkruan vlerat në një torus . Mund të mendohet si një analog në torusin e shpërndarjes normale dyndryshore . Shpërndarja i përket fushës së statistikave të drejtimit . Shpërndarja e përgjithshme dyndryshore von Mises u propozua për herë të parë nga Kanti Mardia në 1975.   Një nga llojet e tij përdoret sot në fushën e bioinformatikës për të formuluar një model probabilistik të strukturës së proteinave në hollësi atomike,   të tilla si libraritë rotamere të varura nga shtylla kurrizore .

## Përkufizimi 
Shpërndarja dyndryshore von Mises është një shpërndarje probabiliteti e përcaktuar në tor, S^1 \times S^1 në \mathbb{R}^3 . Funksioni i dendësisë së probabilitetit të shpërndarjes së përgjithshme të dyndryshore von Mises për këndet \phi, \psi \in [0, 2\pi] jepet nga 

: 
  f(\phi, \psi) \propto \exp [ \kappa_1 \cos(\phi - \mu) + \kappa_2 \cos(\psi - \nu) + (\cos(\phi-\mu), \sin(\phi-\mu)) \mathbf{A} (\cos(\psi - \nu), \sin(\psi - \nu))^T ],
 

ku \mu dhe \nu janë mesataret për \phi dhe \psi, \kappa_1 dhe \kappa_2 përqendrimi i tyre dhe matrica \mathbf{A} \in \mathbb{M}(2,2) lidhet me korrelacionin e tyre.

Dy variante të përdorura zakonisht të shpërndarjes dyndryshore në fjalë janë lloji sinus dhe kosinus.

Varianti kosinus i shpërndarjes dyndryshore von Mises  ka funksionin e dendësisë së probabilitetit

: 
 f(\phi, \psi) = Z_c(\kappa_1, \kappa_2, \kappa_3) \ \exp [ \kappa_1 \cos(\phi - \mu) + \kappa_2 \cos(\psi - \nu) - \kappa_3 \cos(\phi - \mu - \psi + \nu) ],
 

ku \mu dhe \nu janë mesatare për \phi dhe \psi, \kappa_1 dhe \kappa_2 përqendrimi i tyre dhe \kappa_3 lidhet me korrelacionin e tyre. Z_c është konstanta e normalizimit. Kjo shpërndarje me \kappa_3 =0 është përdorur për vlerësimet e dendësisë së bërthamës të shpërndarjes së këndeve dihedrale të proteinave \phi dhe \psi . 

Varianti sinus ka funksionin e dendësisë së probabilitetit 

: 
 f(\phi, \psi) = Z_s(\kappa_1, \kappa_2, \kappa_3) \ \exp [ \kappa_1 \cos(\phi - \mu) + \kappa_2 \cos(\psi - \nu) + \kappa_3 \sin(\phi - \mu) \sin(\psi - \nu) ],
Faktori i përputhshmërisë së sipërfaqes

Në analizën e mbijetesës, **faktori i përputhshmërisë së sipërfaqes** ose **zonës**, *F*, përdoret në standardizimin indirekt të shkallës së vdekshmërisë së popullsisë .

: F = \frac{\sum_x {}^sE_{x,t}^c {}^sm_{x,t}}{\sum_x {}^sE_{x,t}^c} \left/
\frac{\sum_xE_{x,t}^c {}^sm_{x,t}}{\sum_x E_{x,t}^c}\right.

ku:

: {}^sE_{x,t}^c është qendra e standardizuar me ekspozim ndaj rrezikut nga mosha *x* deri në *x*&nbsp;+&nbsp;*t* për popullsinë standarde,

: E_{x,t}^c është rreziku qendror i ekspozuar nga mosha *x* deri në *x*&nbsp;+&nbsp;*t* për popullsinë në studim dhe

: {}^sm_{x,t} është shkalla e vdekshmërisë në popullatën standarde për moshat *x* deri në *x*&nbsp;+&nbsp;*t* .

Mënyra e llogaritjes mund të interpretohet si shkalla bruto e vdekshmërisë për popullatën standarde e pjesëtuar me atë që është shkalla bruto e vdekshmërisë për rajonin që studiohet, duke supozuar se normat e vdekshmërisë janë të njëjta si për popullsinë standarde.
Funksioni i shenjës

parapamje|300x300px| Funksioni i shenjës y=\sgn x
Në matematikë, **funksioni i shenjës** ose **funksioni signum** (nga ''*, latinisht për "shenjë") është një funksion që kthen shenjën e një numri real . Në literaturën matematikore, funksioni i shenjës shpesh paraqitet si \sgn (x) . 

## Përkufizimi 
Funksioni i shenjës për një numër real x është një funksion pjesë-pjesë i cili përcaktohet si më poshtë:  \sgn x :=\begin{cases} 
-1 & \text{if } x  0. \end{cases}

## Vetitë 
parapamje|300x300px| Funksioni i shenjës nuk është i vazhdueshëm në x=0 .
Çdo numër real mund të shprehet si prodhim i vlerës së tij absolute dhe funksionit të tij të shenjës: x = |x| \sgn x.Nga kjo rrjedh se kur x nuk është e barabartë me 0 marrim \sgn x = \frac{x} = \frac{x}\,.Në mënyrë të ngjashme, për *çdo'' numër real x , |x| = x\sgn x. Gjithashtu mund të konstatojmë se:\sgn x^n=(\sgn x)^n.Funksioni i shenjës është derivat i funksionit të vlerës absolute, deri në (por pa përfshirë) papërcaktueshmërinë në zero. Më formalisht, në teorinë e integrimit është një derivat i dobët, dhe në teorinë e funksionit të lugët (konveks), nëndiferenciali i vlerës absolute në 0 është intervali [-1,1], "plotësimi" i funksionit të shenjës (nëndiferenciali i vlerës absolute nuk ka një vlerë të vetme në 0). Vini re, fuqia rezultante e x është 0, e ngjashme me derivatin e zakonshëm të x . Numrat anulohen dhe gjithçka që na mbetet është shenja e x . \frac{\text{d} |x|}{\text{d}x} = \sgn x \text{ for } x \ne 0\,.Funksioni i shenjës është i diferencueshëm me derivatin 0 kudo, përveç në 0. Nuk është i diferencueshëm në 0 në kuptimin e zakonshëm, por sipas nocionit të përgjithësuar të diferencimit në teorinë e shpërndarjes, derivati i funksionit të shenjës është dyfishi i funksionit delta i Dirakut, gjë e cila mund të demonstrohet duke përdorur identitetin  \sgn x = 2 H(x) - 1 \,,ku H(x) është funksioni i Hevisajdit duke përdorur formalizimin standard H(0)=\frac{1}{2}. Duke përdorur këtë identitet, është e lehtë të nxirret derivati shpërndarës:  \frac{\text{d}\sgn x}{\text{d}x} = 2 \frac{\text{d} H(x)}{\text{d}x} = 2\delta(x) \,.Transformimi Furier i funksionit shenjë është \int_{-\infty}^\infty (\sgn x) e^{-ikx}\text{d}x = PV\frac{2}{ik},ku PV do të thotë marrjen e vlerës kryesore Cauchy .

## Funksioni i shenjës për numrat kompleksë 
Funksioni i shenjës mund të përgjithësohet në numra kompleks si:\sgn z = \frac{z} për çdo numër kompleks z përveç z=0 . Shenja e një numri kompleks të dhënë z është pika në rrethin njësi të rrafshit kompleks që është më afër z . Pastaj, për z\ne 0 ,\sgn z = e^{i\arg z}\,,ku \arg është funksioni i argumentit kompleks .
Shpërndarja Landau

Në teorinë e probabilitetit, **shpërndarja Landau**  është një shpërndarje probabiliteti që mban emrin  Lev Landau . Për shkak të bishtit "të trashë" të shpërndarjes, momentet e shpërndarjes, si mesatarja ose varianca, janë të papërcaktuara. Shpërndarja është një rast i veçantë i shpërndarjes së qëndrueshme .

## Përkufizimi 
Funksioni i dendësisë së probabilitetit, siç është shkruar fillimisht nga Landau, përcaktohet nga integrali kompleks :

: p(x) = \frac{1}{2 \pi i} \int_{a-i\infty}^{a+i\infty} e^{s \log(s) + x s}\, ds, 

ku *a* është një numër real arbitrar pozitiv, që do të thotë se rruga e integrimit mund të jetë çdo paralele me boshtin imagjinar, duke kryqëzuar gjysmë-boshtin real pozitiv, dhe \log i referohet logaritmit natyror . Me fjalë të tjera është transformimi Laplas i funksionit s^s .

Integrali real i mëposhtëm është i barabartë me atë më lart:

: p(x) = \frac{1}{\pi} \int_0^\infty e^{-t \log(t) - x t} \sin(\pi t)\, dt.

Familja e plotë e shpërndarjeve Landau përftohet duke zgjeruar shpërndarjen origjinale në një familje të shkallës së vendndodhjes të shpërndarjeve të qëndrueshme me parametra \alpha=1 dhe \beta=1,  me funksion karakteristik : 

: \varphi(t;\mu,c)=\exp\left(it\mu -\tfrac{2ict}{\pi}\log|t|-c|t|\right)

ku c\in(0,\infty) dhe \mu\in(-\infty,\infty), e cila jep një funksion dendësie si më poshtë:

: p(x;\mu,c) = \frac{1}{\pi c}\int_{0}^{\infty} e^{-t}\cos\left(t\left(\frac{x-\mu}{c}\right)+\frac{2t}{\pi}\log\left(\frac{t}{c}\right)\right)\, dt, 

## Vetitë 
djathtas|parapamje|300x300px| Funksioni i përafrimit për \mu=0,\,c=1

* Përkthimi: Nëse X \sim \textrm{Landau}(\mu,c)\,  atëherë  X + m \sim \textrm{Landau}(\mu + m ,c) \, .
* Shkallëzimi: Nëse X \sim \textrm{Landau}(\mu,c)\,  atëherë  aX \sim \textrm{Landau}(a\mu-\tfrac{2ac\log(a)}{\pi}, ac) \, .
* Shuma: Nëse X \sim \textrm{Landau}(\mu_1, c_1) dhe Y \sim \textrm{Landau}(\mu_2, c_2) \, atëherë  X+Y \sim \textrm{Landau}(\mu_1+\mu_2, c_1+c_2) .
Egërsia fisnike

Në antropologjinë, filozofinë dhe letërsinë perëndimore, një i **egër fisnik** është një personazh aksionar që është i pakorruptuar nga qytetërimi. Si i tillë, egërsi fisnik simbolizon mirësinë e lindur dhe epërsinë morale të një populli primitiv që jeton në harmoni me Natyrën. Në dramën heroike të skenës Pushtimi i Granadës nga spanjollët (1672), John Dryden përfaqëson *egërsinë fisnike* si një arketip të Njeriut-si-krijesë-e-Natyrës.

Politika intelektuale e Restaurimit të Stuartit (1660-1688) zgjeroi përdorimin e dramaturgut të Drajdenit të fjalës së egër për të treguar një bishë të egër njerëzore dhe një njeri të egër. Lidhur me civilizimin dhe pacipërinë, në Inquiry Concerning Virtue, or Merit (1699), filozofi Anthony Ashley-Cooper, 3rd Earl of Shaftesbury, tha se burrat dhe gratë zotërojnë një moral të lindur, një ndjenjë të sjelljes së drejtë dhe të gabuar, e cila bazohet mbi intelektin dhe emocionet, dhe jo bazuar në doktrinën fetare.

Në debatet filozofike të Britanisë së shekullit të 17-të, Hetimi në lidhje me virtytin ose meritën ishte përgjigja etike e Earl of Shaftesbury ndaj filozofisë politike të Leviathan (1651), në të cilën Thomas Hobbes mbrojti monarkinë absolute dhe justifikoi qeverisjen e centralizuar sipas nevojës për shkak të kushtit. e Njeriut në gjendjen apolitike të natyrës është një "luftë e të gjithëve kundër të gjithëve", për këtë arsye jeta e burrave dhe grave është "e vetmuar, e varfër, e keqe, e vrazhdë dhe e shkurtër" pa organizimin politik të njerëzve dhe burimeve. Hobs evropianë dhanë si shembull indianët e Amerikës si njerëz që jetojnë në gjendjen luftarake të natyrës që paraprin organizimin e fiseve dhe klaneve në shoqëritë që përbëjnë një qytetërim.

Në antropologjinë e shekullit të 18-të, termi i egër fisnik atëherë tregonte zotërinë e natyrës, një njeri ideal i lindur nga sentimentalizmi i teorisë së sensit moral. Në shekullin e 19-të, në esenë "The Noble Savage" (1853) Charles Dickens e ktheu egërsinë fisnike në një oksimoron retorik duke satirizuar romantizimin britanik të primitivizmit në filozofi dhe në arte të mundësuara nga sentimentalizmi moral.

## Shiko edhe 
* Egërsia

## Referime
Përbindëshi

, me një sërë monstrash.]]
Një **përbindësh** është një lloj krijese imagjinare që gjendet në horror, fantazi, fantashkencë, folklor, mitologji dhe fe. Përbindëshat shpesh përshkruhen si të rrezikshëm dhe agresivë me një pamje të çuditshme, groteske që shkakton terror dhe frikë. Përbindëshat zakonisht u ngjajnë kafshëve të çuditshme, të deformuara, të botës tjetër dhe/ose të mutuara ose krijesave krejtësisht unike të madhësive të ndryshme, por gjithashtu mund të marrin një formë njerëzore, si mutantët, fantazmat dhe shpirtrat, zombitë ose kanibalët, ndër të tjera. Ata mund të kenë ose jo fuqi të mbinatyrshme, por zakonisht janë të afta të vrasin ose të shkaktojnë ndonjë formë shkatërrimi, duke kërcënuar rendin shoqëror ose moral të botës njerëzore në proces.

Përbindëshat e kafshëve janë jashtë rendit moral, por ndonjëherë e kanë origjinën në ndonjë shkelje njerëzore të ligjit moral (p.sh. në mitin grek, Minosi nuk i sakrifikon Poseidonit demin e bardhë që i dërgoi perëndia, kështu që si ndëshkim Poseidoni bën Minos' gruaja, Pasiphaë, bie në dashuri me demin, ajo bashkohet me bishën dhe lind burrin me kokë demi, Minotaurin). Përbindëshat njerëzorë janë ata që nga lindja nuk ishin kurrë plotësisht njerëzorë (Meduza dhe motrat e saj Gorgon) ose që përmes ndonjë akti të mbinatyrshëm ose të panatyrshëm humbën njerëzimin (ujqërit, përbindëshi i Frankensteinit), dhe kështu që nuk munden më, ose që kurrë nuk mundën të ndjekin ligji moral i shoqërisë njerëzore.

Përbindëshat gjithashtu mund të përshkruhen si krijesa të keqkuptuara dhe miqësore që i trembin individët pa dashur, ose mund të jenë aq të mëdhenj, të fortë dhe të ngathët sa të shkaktojnë dëme ose vdekje të paqëllimshme. Disa përbindësha në trillime përshkruhen si të djallëzuar dhe të zhurmshëm, por jo domosdoshmërisht kërcënues (siç është një goblin dinak), ndërsa të tjerët mund të jenë të urtë, por të prirur për t'u zemëruar ose të uritur, kështu që duhet të zbuten dhe të mësohen t'i rezistojnë nxitjeve të egra ose të vriten nëse ato nuk mund të trajtohen apo kontrollohen me sukses.

Përbindëshat datojnë para historisë së shkruar dhe studimi akademik i nocioneve të veçanta kulturore të shprehura në idetë e një shoqërie për përbindëshat njihet si monstrofi. Përbindëshat janë shfaqur në letërsi dhe në filma të gjatë. Përbindëshat e njohur në trillime përfshijnë Kontin Drakula, përbindëshi i Frankensteinit, njeriun ujk, vampirë, demonët, mumiet dhe zombitë.

## Shiko edhe 
* Mitologjia

## Referime
Vjedhja e energjisë elektrike

**Vjedhja e energjisë elektrike** është praktikë kriminale e vjedhjes së energjisë elektrike. Praktika e vjedhjes së energjisë elektrike është pothuajse aq e vjetër sa shpërndarja e energjisë elektrike. Vjedhja e energjisë elektrike realizohet me një sërë mjetesh, nga metodat rudimentare si lidhja e drejtpërdrejtë me një linjë elektrike, deri te manipulimi i njehsorëve të kompjuterizuar elektrikë. Vjedhja e energjisë elektrike është më e zakonshme në vendet në zhvillim ku rrjetet e energjisë japin energji të pamjaftueshme dhe jo të besueshme. Kostoja globale e vjedhjes së energjisë elektrike vlerësohej në 96 miliardë dollarë çdo vit. Disa dënime për krimin përfshijnë gjoba dhe burgim. Humbjet e energjisë elektrike të shkaktuara nga vjedhja klasifikohen si humbje jo teknike.

## Shiko edhe 
* Energjia elektrike
* Krimi

## Referime
Gjykimi i Solomonit

**Gjykimi i Solomonit** është një histori nga Bibla Hebraike në të cilën Solomoni sundonte mes dy grave që të dyja pretendonin se ishin nëna e një fëmije. Solomoni urdhëroi që foshnja të pritej në gjysmë dhe secila grua të merrte gjysmën. Gruaja e parë e pranoi kompromisin si të drejtë, por e dyta iu lut Solomonit që t'ia jepte fëmijën rivalit të saj, duke preferuar që foshnja të jetonte, edhe pa të. Solomoni urdhëroi që foshnja t'i jepej gruas së dytë, pasi dashuria e saj ishte vetëmohuese, në krahasim me mospërfilljen egoiste të gruas së parë për mirëqenien aktuale të foshnjës. Disa e konsiderojnë këtë qasje ndaj drejtësisë një shembull arketip të një gjyqtari të paanshëm që shfaq mençuri në marrjen e një vendimi.

## Shiko edhe 
* Solomoni
* Bibla Hebraike

## Referime
Legjitimiteti (politik)

, i cili argumentoi se pëlqimi i të qeverisurve jep legjitimitet politik.]]
Në shkencën politike, **legjitimiteti** është e drejta dhe pranimi i një autoriteti, zakonisht një ligj ose një regjim qeverisës. Ndërsa autoriteti tregon një pozicion specifik në një qeveri të vendosur, termi legjitimitet tregon një sistem qeverisjeje - ku qeveria tregon "sferën e ndikimit". Një autoritet i parë si legjitim shpesh ka të drejtën dhe justifikimin për të ushtruar pushtetin. Legjitimiteti politik konsiderohet një kusht themelor për qeverisjen, pa të cilin një qeveri do të pësojë bllokime legjislative dhe kolaps. Në sistemet politike ku nuk është kështu, regjimet jopopullore mbijetojnë sepse konsiderohen legjitime nga një elitë e vogël me ndikim. Në filozofinë politike kineze, që nga periudha historike e dinastisë Zhou (1046–256 p.e.s.), legjitimiteti politik i një sunduesi dhe i qeverisë rrjedh nga Mandati i Qiellit, dhe sundimtarët e padrejtë që humbën mandatin e thënë kështu humbën të drejtën për të sunduar njerëzit.

Në filozofinë morale, termi legjitimitet shpesh interpretohet pozitivisht si statusi normativ i dhënë nga një popull i qeverisur institucioneve, zyrave dhe veprimeve të guvernatorëve të tyre, bazuar në besimin se veprimet e qeverisë së tyre janë përdorime të përshtatshme të pushtetit nga një qeveri e krijuar ligjërisht.

Shoqëruesi britanik i epokës së iluminizmit, John Locke (1632-1704) tha se legjitimiteti politik rrjedh nga pëlqimi i qartë dhe i nënkuptuar popullor i të qeverisurve: "Argumenti i Traktatit [të Dytë] është se qeveria nuk është legjitime nëse nuk kryhet me pëlqimin e të qeverisurve”. Filozofi politik gjerman Dolf Sternberger tha se "[l]legjitimiteti është themeli i një pushteti të tillë qeveritar që ushtrohet, si me vetëdijen nga ana e qeverisë se ka të drejtën për të qeverisur, ashtu edhe me njëfarë njohjeje nga të qeverisurit e kësaj të drejte. ". Sociologu politik amerikan Seymour Martin Lipset tha se legjitimiteti "përfshin gjithashtu kapacitetin e një sistemi politik për të krijuar dhe ruajtur besimin se institucionet ekzistuese politike janë ato më të përshtatshmet dhe më të përshtatshmet për shoqërinë". Politologu amerikan Robert A. Dahl e shpjegoi legjitimitetin si një rezervuar: për sa kohë që uji është në një nivel të caktuar, stabiliteti politik ruhet, nëse ai bie nën nivelin e kërkuar, legjitimiteti politik rrezikohet.

## Shiko edhe 
* Politika
* Regjimi
* Ligji
* Kushtetuta

## Referime
Aspekti gramatikor

Në gjuhësi, **aspekti** është një kategori gramatikore që shpreh se si një veprim, ngjarje ose gjendje, siç shënohet nga një folje, shtrihet me kalimin e kohës. Aspekti perfekt përdoret për t'iu referuar një ngjarjeje të konceptuar si të kufizuar dhe unitare, pa iu referuar ndonjë rrjedhe kohore gjatë ("Unë e ndihmova atë"). Aspekti i papërsosur përdoret për situatat e konceptuara si ekzistuese të vazhdueshme ose të përsëritura me rrjedhën e kohës ("Unë po e ndihmoja atë"; "Unë i ndihmoja njerëzit").

Mund të bëhen dallime të mëtejshme, për shembull, për të dalluar gjendjet dhe veprimet e vazhdueshme (aspektet e vazhdueshme dhe progresive) nga veprimet e përsëritura (aspekti i zakonshëm).

Disa dallime aspektesh shprehin një lidhje midis kohës së ngjarjes dhe kohës së referimit. Ky është rasti me aspektin e përsosur, që tregon se një ngjarje ka ndodhur para (por ka rëndësi të vazhdueshme në) kohën e referencës: "Kam ngrënë"; "Kisha ngrënë"; "Do të kem ngrënë".

Gjuhë të ndryshme bëjnë dallime të ndryshme aspektore gramatikore; disa (të tilla si gjermanishtja standarde; shih më poshtë) nuk bëjnë asnjë. Shënimi i aspektit shpesh ngatërrohet me shënimin e kohës dhe gjendjes shpirtërore (shih tension-aspekt-mod). Dallimet aspektore mund të kufizohen në kohë të caktuara: në latinisht dhe në gjuhët romane, për shembull, dallimi i përsosur-imperfektiv shënohet në kohën e shkuar, nga ndarja midis paraprinave dhe të pakryerve. Konsiderimi i qartë i aspektit si kategori fillimisht lindi nga studimi i gjuhëve sllave; këtu foljet ndodhin shpesh në çifte, me dy folje të lidhura që përdoren përkatësisht për kuptime të pakryera dhe të përsosura.

Koncepti i aspektit gramatikor nuk duhet të ngatërrohet me trajtat e foljeve të përsosura dhe të pakryera; kuptimet e termave të fundit janë disi të ndryshme dhe në disa gjuhë, emrat e zakonshëm që përdoren për format e foljeve mund të mos ndjekin saktësisht aspektet aktuale.

## Shiko edhe 
* Koncepti

## Referime