Kuvendi i Greqisë

**Kuvendi i Greqisë** (Greqisht; zyrtarisht "Βουλή των Ελλήνων"), i njohur gjithashtu si **Kuvendi i Grekëve**, **Bouleteri Hellenic** ose **Kuvendi Grek**, është legjislatura njëdhomëshe e Greqisë, e vendosur në Pallatin e Vjetër Mbretëror, me pamje nga Sheshi Sintagma në Athinë . Kuvendi është institucioni më i lartë demokratik që përfaqëson qytetarët përmes një organi të zgjedhur të deputetëve (deputetëve).

Është një legjislaturë njëdhomëshe prej 300 anëtarësh, të zgjedhur për një mandat katërvjeçar. Në 1844–1863 dhe 1927–1935, kuvendi ishte dydhomësh me një dhomë të lartë (senati) dhe një dhomë të ulët (dhoma e deputetëve), e cila mbajti emrin "Vouli" . Disa shtetarë të rëndësishëm grekë kanë shërbyer si kryetar i kuvendit grek.

## Historia 
### Mbretëria kushtetuese, 1843-1862 
Kuvendi i parë kombëtar i shtetit të pavarur grek u krijua në 1843, pas kryengritjes të 3 Shtatorit, i cili detyroi Mbretin Otto të jepte një kushtetutë. Kushtetuta e vitit 1844 vendosi një mbretëri kushtetuese nën pushtetin vendimtar të mbretit, i cili ushtronte pushtetin ligjor së bashku me dhomën e zgjedhur të përfaqësuesve dhe senatin e emëruar. Ai vendosi gjithashtu përgjegjësinë e ministrave përballë akteve të mbretit që i emëronte dhe i pezullonte.

### Republika e kurorëzuar, 1864–1909 
lidhja=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/60/Anaktora_Athinon.JPG/220px-Anaktora_Athinon.JPG|majtas|parapamje| Ndërtesa e tanishme (Pallati i Vjetër Mbretëror) në 1876
lidhja=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a0/The_Hellenic_Parliament_%284551856563%29.jpg/220px-The_Hellenic_Parliament_%284551856563%29.jpg|majtas|parapamje| Kuvendi në seancën e Kuvendit të Vjetër, në fund të shekullit të 19-të
Në tetor 1862, një valë në rritje e pakënaqësisë bëri që njerëzit dhe ushtria të kryengriheshin përsëri kundër mbretit Otto dhe ta rrëzonin atë së bashku me dinastinë Wittelsbach. Revolta shënoi fundin e mbretërisë kushtetuese dhe fillimin e një demokracie të kurorëzuar me George Christian Wilhelm të dinastisë Schleswig-Holstein-Sønderburg-Glücksburg si mbret. Kushtetuta e vitit 1864 krijoi një kuvend me një dhomë (njëdhomësh), i zgjedhur për një mandat katërvjeçar dhe shfuqizoi senatin. Për më tepër, mbreti ruajti të drejtën për të thirrur seanca të zakonshme dhe të jashtëzakonshme parlamentare dhe për të shpërndarë kuvendin sipas gjykimit të tij, për sa kohë që kabineti nënshkroi dhe miratoi dekretin e shpërbërjes.  Me rishikimet e viteve 1911 dhe 1952 ai zgjati më shumë se një shekull, me një nga elementët më të rëndësishëm të tij rivendosjen e parimit të sovranitetit popullor .

### Kushtetuta e vitit 1911 
Në vitin 1911, një rishikim i kushtetutës rezultoi në të drejta më të forta të njeriut, forcimin e shtetit ligjor dhe modernizimin e institucioneve, mes tyre edhe kuvendin. Përsa i përket mbrojtjes së të drejtave vetjake, ndryshimet më të rëndësishme të kushtetutës së vitit 1864 ishin mbrojtja më efektive e sigurisë individuale, barazia në taksa, e drejta për t'u mbledhur dhe paprekshmëria e vendbanimit. Për më tepër, kushtetuta lehtësoi shpronësimin në mënyrë që toka t'u ndahej fermerëve të varfër, duke garantuar në të njëjtën kohë mbrojtjen gjyqësore të të drejtave pronësore. Së fundi, ishte hera e parë që kushtetuta parashikonte arsim të detyrueshëm dhe falas për të gjithë, ndërsa procesi i rishikimit kushtetues u thjeshtua. 

### Kushtetuta e vitit 1927 
Kushtetuta e vitit 1927 parashikonte një kryetar shteti që kuvendi dhe senati do të zgjidhnin për të shërbyer një mandat pesë-vjeçar. Ky “Kreu i Republikës” do të mbahej i papërgjegjshëm nga pikëpamja politike; ai nuk do të zotëronte asnjë kompetencë ligjore dhe mund të shpërndante kuvendin vetëm me miratimin e senatit. Ajo gjithashtu njohu statusin e partive politike si elemente organike të politikës dhe vendosi përfaqësimin e tyre proporcional në përbërjen e komisioneve kuvendare. 

Kjo reformë e kushtetutës është gjithashtu pjesë e Republikës së Dytë Greke, në lidhje me shtetin grek duke përdorur një demokraci republikane si një formë qeverisjeje.  Ky ndryshim kushtetues filloi në janar 1924 dhe filloi më 13 prill 1924 nga asambleja e katërt kombëtare. 

### 1952–1967 
Pas Luftës së Dytë Botërore, zhvillimi i institucioneve kuvendare rifilloi në vitin 1948 dhe në fillim të viteve 1950. Kushtetuta e vitit 1952 përbëhej nga 114 nene dhe në një masë të madhe ishte e lidhur fort me kushtetutat e 1864 dhe 1911. Risitë qendrore të saj ishin institucionalizimi i qartë i parlamentarizmit dhe konsolidimi për herë të parë i të drejtës së votës së grave, si dhe i së drejtës së tyre për t'u kandiduar për poste kuvendare. Në shkurt 1963 qeveria e Konstantinos Karamanlis paraqiti një propozim për një rishikim të gjerë të kushtetutës, por propozimi nuk u zbatua kurrë, sepse vetëm pak muaj pas paraqitjes së tij, qeveria dha dorëheqjen dhe parlamenti u shpërnda.

### Demokracia kuvendare presidenciale, 1975–tani 
lidhja=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a8/Griechisches_Parlament_nachts_%28Zuschnitt%29.jpg/220px-Griechisches_Parlament_nachts_%28Zuschnitt%29.jpg|parapamje| Kuvendi Grek në Pallatin e Vjetër Mbretëror
Pas shtatë vitesh diktaturë ushtarake, më 8 dhjetor 1974, u mbajt një referendum për të vendosur natyrën e formës së qeverisjes. Me një shumicë prej 69,18%, grekët vendosën kundër një mbretëri kushtetuese dhe për një republikë kuvendare. Kushtetuta e vitit 1975 u hartua duke përdorur ato të vitit 1952 dhe 1927, si dhe projekt propozimet e rishikimit kushtetues të vitit 1963, ndërsa klauzola të shumta u bazuan gjithashtu në kushtetutën e Gjermanisë Perëndimore të vitit 1949 dhe atë franceze të vitit 1958. Ai përfshinte klauzola të ndryshme për të drejtat vetjake dhe shoqërore, në përputhje me zhvillimet e asaj kohe, si dhe futi një demokraci presidenciale/kuvendare, ku kreu i shtetit (presidenti) ruante të drejtën për të ndërhyrë në politikë. 

## Përbërja, zgjedhja dhe mandati 
### Përbërja 
Kuvendi grek aktualisht ka 300 anëtarë. Edhe pse kushtetuta nuk e përcakton numrin e përgjithshëm të deputetëve, ajo parashikon që të jenë jo më pak se dyqind (200) ose jo më shumë se treqind (300), dhe që nga viti 1952 numri i tyre është caktuar në 300. Deputetët zgjidhen për një mandat katërvjeçar përmes një sistemi të përfaqësimit proporcional të 'përforcuar' në 56 njësi zgjedhore, 48 prej të cilave janë shumëvendore dhe 8 njëvendore.

### Zgjedhja 
Nga 300 mandate, 250 zgjidhen në mënyrë proporcionale, ku votuesit zgjedhin kandidatin (ose kandidatët në varësi të madhësisë së zonës zgjedhore) që zgjedhin duke shënuar emrin e tyre në fletën e votimit të partisë. 50 të tjerat i jepen si bonus partisë që merr pjesën më të madhe të votave dhe plotësohen nga kandidatë të asaj partie që nuk janë shpallur të zgjedhur në shkallët më të ulëta (njësitë zgjedhore). 

Të gjithë shtetasit grekë të moshës 25 vjeç e lart në datën e zgjedhjeve kanë të drejtë për t'u ulur në parlament, me kusht që të kenë të drejtë të votojnë dhe të mos bien në asnjë nga kriteret e skualifikimit të parashikuara nga kushtetuta. Me përjashtim të profesorëve universitarë, nëpunësit publikë (përfshirë anëtarët e Forcave të Armatosura) u ndalohet të kandidojnë për kuvend, përveç rastit kur ata japin dorëheqjen e përhershme nga detyra e tyre përpara shpalljes.

### Mandati 
Deputetët kanë imunitet nga ndjekja penale, arrestimi ose ndalimi gjatë kohës që janë në detyrë, me përjashtim të krimeve të kryera në flagrancë. Ata janë gjithashtu të imunizuar nga detyrimi për t'i dhënë ndonjë të dhënë çdo autoriteti në lidhje me funksionet dhe diskutimet e tyre legjislative. Megjithatë, si kushtetuta ashtu edhe urdhrat e përhershëm lejojnë që Zyra e Prokurorit Publik të kërkojë nga parlamenti heqjen e imunitetit të një deputeti për një krim të caktuar, me deputetët që vendosin përmes votimit të hapur. Krimet e supozuara të kryera nga anëtarët e kabinetit (përfshirë jodeputetë) ose presidenti i republikës fillimisht hetohen nga një komision parlamentar ad hoc, me deputetët që votojnë më pas rekomandimet e komisionit. Nëse parlamenti vendos se ka prova të mjaftueshme për ndjekje penale, krijohet një gjykatë speciale *ad hoc*.

## Referime