Kushtetuta e Gjeorgjisë (shteti)

Kushtetuta e Gjeorgjisë, ligji themelor i vendit, u ratifikua nga Parlamenti i Gjeorgjisë më 24 gusht 1995 dhe hapi rrugën për hyrjen në fuqi më 17 tetor  te vitit 1995. Kjo kushtetutë zëvendësoi Dekretin mbi Pushtetin Shtetëror të Nëntorit  te vitit 1992, duke e bërë atë dokumentin kryesor ligjor pas shpërbërjes së Bashkimit Sovjetik në territorin e Gjeorgjisë.

## Sfondi 
### Republika Demokratike e Gjeorgjisë dhe sundimi Sovjetik 
majtas|parapamje| Fragmente të Kushtetutës së 1921
Historia e konstitucionalizmit gjeorgjian fillon në shekullin e njëzetë, kur më 26 maj te vitit  1918, Republika Demokratike e Gjeorgjisë miratoi Aktin e Pavarësisë dhe filloi procesin e hartimit të Kushtetutës. Kjo proces zgjati tre vjet. Më 21 shkurt  te vitit 1921, përballë fillimit të agresionit sovjetik, Asambleja Kushtetuese e Gjeorgjisë miratoi një kushtetutë për Republikën Demokratike të Gjeorgjisë. Megjithatë, kjo kushtetutë nuk arriti të përmbushte funksionin e saj dhe zgjati vetëm katër ditë. Më pas, Gjeorgjia miratoi katër kushtetuta sovjetike në vitet 1922, 1927, 1937 dhe 1978, të cilat ishin tipike për kushtetutat e Republikave Federale Socialiste Sovjetike dhe nuk ndryshonin në asnjë mënyrë nga kushtetutat e Rusisë Sovjetike.

Në vitin 1978, përpjekja për të hequr statusin kushtetues të Republikës Socialiste Sovjetike të Gjeorgjisë shkaktoi një krizë të thellë politike. Megjithëse propozimi u paraqit nga autoritetet gjeorgjiane, qeveria sovjetike e tërhoqi përfundimisht atë, duke çuar në një situatë të tensionuar politike në vend.

### Pas rivendosjes së pavarësisë 
Më 28 tetor 1990, në Gjeorgji u organizuan zgjedhjet e para shumëpartiake për Këshillin Suprem të Republikës Socialiste Sovjetike të Gjeorgjisë. Vetëm 16 ditë pas këtyre zgjedhjeve, Këshilli i Lartë bëri një sërë ndryshimesh në kushtetutën sovjetike të vitit 1978. Emri i vendit u ndryshua nga "Republika Socialiste Sovjetike e Gjeorgjisë" në "Republika e Gjeorgjisë", ndryshuan simbolet shtetërore, u largua roli drejtues i Partisë Komuniste, dhe u lejua pluralizmi politik.

Në fund të vitit 1991, kompetencat e Këshillit të Lartë të Gjeorgjisë, Presidentit të Republikës dhe Qeverisë u ndërpreën në mënyrë jokushtetuese. Më 6 janar  te vitit 1992, u formua Këshilli Ushtarak i Republikës së Gjeorgjisë, njohur edhe si Triumvirat, dhe një Qeveri e Përkohshme. Këshilli Ushtarak anuloi kushtetutën dhe legjislacionin tranzitor sovjetik të rishikuar, dhe më 21 shkurt  te vitit 1992 miratoi Deklaratën për Rivendosjen e Kushtetutës së vitit 1921. Megjithatë, edhe kjo kushtetutë nuk hyri në fuqi, pasi ishte e pazbatueshme me kohën dhe situatën aktuale. Në të njëjtin vit, Këshilli Ushtarak u shpërbë dhe u themelua Këshilli Shtetëror i Republikës së Gjeorgjisë.

### Kushtetuta e shkurtër 
Më 6 nëntor  te vitit 1992, Parlamenti i Republikës së Gjeorgjisë miratoi Ligjin për Pushtetin Shtetëror, i njohur si Kushtetuta e Vogël. Ky ligj u bë i rëndësishëm sepse në atë kohë ishte i vetmi akt ligjor që mund të zëvendësonte një kushtetutë në një vend që kishte mbetur pa kushtetutë.

## Historia 
### Hartimi 
Më 16 shkurt  te vitit 1993, Eduard Shevardnadze, si Kryetar i Parlamentit të Gjeorgjisë dhe Kryetar i Shtetit, paraqiti një propozim në Parlament për krijimin e një Komisioni Shtetëror Kushtetues të Gjeorgjisë. Kjo komision do të merrej me hartimin e një drafti të ri të Kushtetutës, duke u bazuar në versionin e saj të vitit 1921, por jo duke krijuar një kushtetutë të plotësisht të re.

Më 25 mars  te vitit 1993, Parlamenti i Gjeorgjisë miratoi një rezolutë për themelimin e Komisionit Shtetëror Kushtetues të Gjeorgjisë dhe aprovimin e Statutit të tij. Sipas këtij statuti, Eduard Shevardnadze, Kryetar i Parlamentit të Gjeorgjisë dhe Kryetar i Shtetit, u zgjodh Kryetar i Komisionit Kushtetues Shtetëror. Profesori Givi Intskirveli, Dekan i Fakultetit Juridik të Universitetit Shtetëror të Tbilisit, dhe Vakhtang Khmaladze u zgjodhën zëvendëskryetarë të tij. Profesori Avtandil Demetrashvili u zgjodh si sekretar i komisionit. Anëtarët e Komisionit Kushtetues përfshinin deputetë, avokatë, ekonomistë, historianë, akademikë të Akademisë së Shkencave të Gjeorgjisë dhe profesorë të Universitetit Shtetëror të Tbilisit, për një total prej 118 anëtarësh.
[parapamje| [Eduard Shevardnaxe|Eduard Shevardnadze në Pentagon]]

Sipas një rezolute të Kuvendit, projektet e zhvilluara nga grupet e punës do të bashkoheshin me ekipin redaktues për të krijuar një version përfundimtar të Kushtetutës. Ky version do të kalonte në procesin e miratimit, fillimisht nga Komisioni Shtetëror Kushtetues dhe pastaj nga Parlamenti i Gjeorgjisë. Drafti i miratuar duhej të nënshtrohej votimit të përgjithshëm, ku populli do të vendoste për fatin e kushtetutës. Gjatë këtij procesi, u bënë disa ndryshime thelbësore në planin fillestar. Në vend të përdorimit të Kushtetutës së vitit 1921, u shpalli nevoja për një Kushtetutë krejtësisht të re. Konferenca dhe seminare u organizuan nga Sekretariati i Komisionit në vitet 1993-1995 për të analizuar thellësisht problemet dhe për të marrë parasysh përvojën e shteteve të tjera. Sekretariati u ndihmua nga Komisioni i Venecias për të kryer këtë proces.

Në fillim të vitit 1995, Komisioni Kushtetues kishte përballë jo vetëm draftin e Eduard Shevardnadze, por edhe 12 drafte të tjera të paraqitura nga grupe politike, organizata dhe qytetarë. Të gjitha këto projekte janë studiuar në detaje në nivele të ndryshme të komisionit, dhe ka pasur një përpjekje për të gjetur një version të harmonizuar mes tyre.

### Ratifikimi 
Diskutimet përfundimtare filluan në seancat plenare të Komisionit Kushtetues në maj të vitit 1995, duke u bazuar në projektligjin e paraqitur nga Eduard Shevardnadze. Më 2 korrik të të njëjtës vit, Komisioni Shtetëror Kushtetues miratoi projektligjin me 64 vota pro dhe 4 kundër, dhe e dha atë për miratim në Parlamentin e Gjeorgjisë.

Rezultatet e rregullimit shtetëror të propozuara nga Komisioni Kushtetues u refuzuan nga parlamenti. Parimet fillestare të marrëveshjes u heqën nga projektligji i kushtetutës dhe më pas forma e qeverisjes së republikës, e cila fillimisht ishte gjysmë-presidenciale, u ndryshua në një version të ngjashëm me një republikë presidenciale.
[parapamje| [Eduard Shevardnaxe|Eduard Shevardnadze nënshkruan kushtetutën. Pullë postare e vitit 1998]]
Më 24 gusht të vitit 1995, në orën 17:50, Parlamenti i Republikës së Gjeorgjisë miratoi Kushtetutën e Gjeorgjisë me një shumicë prej 159 votash pro dhe vetëm 8 vota kundër. Pas kësaj, më 17 shtator të vitit 1995, anëtarët e Komisionit Shtetëror Kushtetues dhe Parlamenti nënshkruan tekstin zyrtar të Kushtetutës në Shtëpinë e Qeverisë. Akti për Rivendosjen e Pavarësisë së Gjeorgjisë u shpalli nga Këshilli i Lartë i Republikës së Gjeorgjisë.

## 2004 Amendamentet 
Më 4 janar, në vitin 2004, Mikhail Saakashvili fitoi zgjedhjet presidenciale të Gjeorgjisë me një shumicë dërrmuese prej 96 përqind të votave të hedhura. Pas kësaj, u hodhën në Parlament ndryshime kushtetuese me shpejtësi për të forcuar kompetencat e presidentit për të shkarkuar parlamentin dhe për të krijuar postin e kryeministrit. Si rezultat i kësaj, Zurab Zhvania u emërua kryeministër, ndërsa Nino Burjanadze u bë kryetar i parlamentit.

## Ndryshimet e vitit 2010 
Më 15 tetor të vitit 2010, Parlamenti i Gjeorgjisë miratoi me 112 vota pro dhe vetëm pesë vota kundër amendamentet kryesore të kushtetutës. Këto amendamente reduktuan ndjeshëm kompetencat e presidentit të Gjeorgjisë në favor të kryeministrit dhe qeverisë. Kushtetuta e re nisi të zbatohet me inaugurimin e 17 nëntorit të vitit 2013, kur Giorgi Margvelashvili, fituesi i zgjedhjeve presidenciale të vitit 2013, u shpall president.

## Ndryshimet 2017–2018 
Më 26 shtator  te vitit 2017, Parlamenti i Gjeorgjisë miratoi me 117 vota pro dhe dy kundër amendamentet kushtetuese të diskutuara gjerësisht, megjithë bojkotin e opozitës. Sipas legjislacionit të ri, amendimet anuluan zgjedhjet direkte presidenciale dhe parashikuan kalimin në një sistem përfaqësimi parlamentar plotësisht proporcional në vitin 2024. Më 9 tetor, presidenti Giorgi Margvelashvili votoi kundër amendamenteve dhe i ktheu projektligjin në Parlament me kundërshtimet e tij, por Parlamenti tejkaloi veton dhe miratoi versionin fillestar më 13 tetor. Ndryshime shtesë, duke përfshirë disa të sugjeruara nga Komisioni i Venecias, u aprovuan më 21 mars te vitit  2018.

Ndryshimet e mëposhtme ishin në kushtetutë.

* Përkufizoni martesën si "një bashkim midis një gruaje dhe një burri me qëllim të krijimit të një familjeje. ” 
* Toka bujqësore është një "burim me rëndësi të jashtëzakonshme" dhe mund të jetë në pronësi vetëm nga "shteti, një ent vetëqeverisës, një qytetar i Gjeorgjisë ose një bashkim i qytetarëve gjeorgjianë". 

## Shiko gjithashtu 
## Shënime 
## Referime