Teknologjia ndihmëse

parapamje|Aparat dëgjimi

**Teknologjia ndihmëse** është një term për pajisjet ndihmëse, adaptive dhe rehabilituese për personat me aftësi të kufizuara dhe të moshuarit. Personat me aftësi të kufizuara shpesh kanë vështirësi në kryerjen e aktiviteteve të jetës së përditshme në mënyrë të pavarur, apo edhe me ndihmë. Aktivitetet e jetës së përditshme janë aktivitete të vetë-kujdesit që përfshijnë tualetin, lëvizshmërinë, të ngrënit, larjen, veshjen. Teknologjia ndihmëse promovon pavarësi duke u mundësuar njerëzve të kryejnë detyra që më parë nuk ishin në gjendje t'i kryenin, ose kishin vështirësi të mëdha për t'i përmbushur, duke ofruar përmirësime ose duke ndryshuar metodat e ndërveprimit me teknologjinë e nevojshme për të përmbushur detyra të tilla. Për shembull, karriget me rrota ofrojnë lëvizshmëri të pavarur për ata që nuk mund të ecin, ndërsa pajisjet ndihmëse të të ngrënit mund t'u mundësojnë njerëzve që nuk mund ta ushqejnë veten ta bëjnë këtë. Për shkak të teknologjisë ndihmëse, personat me aftësi të kufizuara kanë një mundësi për një mënyrë jetese më pozitive dhe më të lehtë, me një rritje të "pjesëmarrjes sociale", "sigurisë dhe kontrollit" dhe një shans më të madh për të "ulur kostot institucionale pa rritur ndjeshëm shpenzimet e familjes".  Në shkolla, teknologjia ndihmëse mund të jetë thelbësore për t'u lejuar nxënësve me aftësi të kufizuara të aksesojnë kurrikulën e arsimit të përgjithshëm. Studentët që përjetojnë sfida me shkrimin ose tastierën, për shembull, mund të përdorin softuerin e njohjes së zërit. Teknologjitë ndihmëse ndihmojnë njerëzit gjatë rehabilitimit nga goditjet në tru dhe njerëzit që kanë pësuar lëndime që ndikojnë në detyrat e tyre të përditshme.   

## Teknologji adaptive 
Teknologjia adaptive dhe teknologjia ndihmëse janë të ndryshme. Teknologjia ndihmëse është diçka që përdoret për të ndihmuar personat me aftësi të kufizuara, ndërsa teknologjia adaptive mbulon mjete që janë krijuar posaçërisht për personat me aftësi të kufizuara dhe që rrallë do të përdoreshin nga një person pa aftësi të kufizuara. Me fjalë të tjera, teknologjia ndihmëse është çdo objekt ose sistem që ndihmon personat me aftësi të kufizuara, ndërsa teknologjia adaptive është krijuar posaçërisht për personat me aftësi të kufizuara. Rrjedhimisht, teknologjia adaptive është një nëngrup i teknologjisë ndihmëse. Teknologjia adaptive shpesh i referohet në mënyrë specifike aksesit elektronik dhe teknologjisë së informacionit.

## Terapia okupacionale 
Terapia okupacionale është një profesion i kujdesit shëndetësor që është i specializuar në ruajtjen ose përmirësimin e cilësisë së jetës për individët që përjetojnë sfida kur kryejnë në mënyrë të pavarur profesionet e jetës. Terapistët okupacionalë kanë aftësinë e specializuar të përdorimit të teknologjisë ndihmëse në përmirësimin dhe ruajtjen e pjesëmarrjes optimale dhe funksionale. Aplikimi i teknologjisë ndihmëse i mundëson një individi të adaptojë aspekte të mjedisit, që përndryshe mund të jenë sfiduese në mënyrë që të optimizojë pjesëmarrjen funksionale në ato profesione. Si rezultat, terapistët profesionistë mund të edukojnë, rekomandojnë dhe promovojnë përdorimin e teknologjisë ndihmëse për të përmirësuar cilësinë e jetës për klientët e tyre.

## Pengese te levizhmerise 
parapamje|Karroce e drejtuar me gjymtyret e siperme

### Karroca me rrota 
Karriget me rrota janë pajisje që mund të lëvizin manualisht ose në mënyrë elektrike dhe që përfshijnë një sistem ndenjëse dhe janë të dizajnuara për të zëvendësuar lëvizshmërinë normale që kanë shumica e njerëzve. Karriget me rrota dhe pajisjet e tjera të lëvizshmërisë i lejojnë njerëzit të kryejnë aktivitete të jetës së përditshme të lidhura me lëvizshmërinë, të cilat përfshijnë ushqimin, tualetin, veshjen, pastrimin dhe larjen. Pajisjet vijnë në një sërë variacionesh ku ato mund të shtyhen ose me dorë ose me motorë ku pasagjeri përdor kontrolle elektrike për të menaxhuar motorët dhe aktivizuesit e kontrollit të ndenjëseve përmes një leve, kontrolli me fryrje, kthimin e kokës ose pajisje të tjera hyrëse. Shpesh pas sediljes ka doreza që dikush tjetër të shtyjë atë. Karriget me rrota përdoren nga njerëz për të cilët ecja është e vështirë ose e pamundur për shkak të sëmundjes, lëndimit ose paaftësisë. Njerëzit me aftësi të kufizuara në ulje dhe në ecje shpesh kanë nevojë të përdorin një karrige me rrota ose ambulator.

Dizajnet më të reja të karrigeve me rrota u mundësojnë karrigeve me rrota të ngjisin shkallët, të dalin në rrugë ose të lëvizin duke përdorur shtesa si biçikletat e dorës ose asistencë me energji elektrike.
parapamje

### Pajisjet e transferimit 
Pajisjet e transferimit të pacientëve në përgjithësi lejojnë që pacientët me lëvizshmëri të dëmtuar të lëvizen nga kujdestarët midis shtretërve, karrigeve me rrota, tualeteve, karrigeve, barelave, stolave të dushit, makinave, pishinave dhe sistemeve të tjera të mbështetjes së pacientit (d.m.th., tavolinat radiologjike, kirurgjikale ose ekzaminimi ).

Pajisjet më të zakonshme janë stolat e transferimit, ose karriget e konvertueshme (për transferimin anësor, në shpinë), ashensorët nga pozicioni ulur në këmbë (për lëvizjen e pacientëve nga një pozicion ulur në tjetrin, d.m.th., nga karriget me rrota në komodë), dyshekët e fryrë me ajër (për transferimi në shpinë, rripat e ecjes (ose rripi i transferimit) dhe një tabelë rrëshqitëse (ose dërrasë transferimi), që zakonisht përdoret për transferimin nga një shtrat në një karrige me rrota ose nga një shtrat në një tavolinë operacioni. 

### Ambulatoret 
Ambulatori është një mjet për personat me aftësi të kufizuara që kanë nevojë për mbështetje shtesë për të ruajtur ekuilibrin ose stabilitetin gjatë ecjes. Ata janë gjithashtu në dispozicion në madhësi të tjera, të tilla si për fëmijët, ose për njerëzit me peshë më të rëndë.

### Piste ecje 
Trajnimi i ecjes me mbeshtetje te peshes trupore përdoret për të rritur aftësinë e ecjes së njerëzve me lëndime neurologjike. Këto makineri janë pajisje të asistuara nga terapisti që përdoren në mjedisin klinik. 

### Protezat 
Një protezë, protezë ose gjymtyrë protetike është një pajisje që zëvendëson një pjesë të trupit që mungon.  Protezat zakonisht përdoren për të zëvendësuar pjesët e humbura nga lëndimi (traumatik) ose që mungojnë që nga lindja (të lindura) ose për të plotësuar pjesët e dëmtuara të trupit.  Pajisjet dhe mjetet ndihmëse të tjera mjekësore që mund të konsiderohen si proteza përfshijnë aparatet e dëgjimit, sytë artificialë, obturatorin e qiellzës, shiritat e stomakut dhe protezat dentare.

Protezat nuk janë orteza, megjithëse duke pasur parasysh rrethana të caktuara, një protezë mund të përfundojë duke kryer disa ose të gjitha të njëjtat përfitime funksionale si një ortozë. 

Roli i një terapisti okupacional në prostetikë përfshin terapinë, trajnimin dhe vlerësimin. Trajnimi prostetik përfshin orientimin me komponentët dhe terminologjinë e protetikës, veshjen dhe heqjen, orarin e veshjes dhe mënyrën e kujdesit për gjymtyrën e mbetur dhe protezën.

### Mjetet ndihmese per pozicionim dhe ulje 
Njerëzit me probleme të ekuilibrit dhe funksionit motorik shpesh kanë nevojë për pajisje të specializuara për t'u ulur ose qëndruar në këmbë të sigurt dhe të sigurt. Kjo pajisje shpesh është e specializuar për mjedise specifike si në një klasë ose në azil. 

Pajisjet e pozicionimit janë zhvilluar për të ndihmuar në qëndrimin e njerëzve në këmbë dhe të mbajnë peshën në këmbë pa rrezik rënieje. 

### Per femijet 
Fëmijët me aftësi të kufizuara kanë sfida në aksesin e lojës dhe ndërveprimeve sociale. Loja është thelbësore për mirëqenien fizike, emocionale dhe sociale të të gjithë fëmijëve. Përdorimi i teknologjisë ndihmëse është rekomanduar për të lehtësuar komunikimin, lëvizshmërinë dhe pavarësinë e fëmijëve me aftësi të kufizuara. Pajisjet Augmentative Alternative Communication (AAC) kanë treguar se lehtësojnë rritjen dhe zhvillimin e gjuhës te fëmijët me aftësi të kufizuara konjitive. Pajisjet alternative te komunikimit mund të jenë pa teknologji si (gjuha e shenjave dhe gjuha e trupit), të teknologjisë së ulët (tabela me fotografi, letra dhe lapsa) ose të teknologjisë së lartë (tableta dhe pajisje gjeneruese të të folurit). Zgjedhja e pajisjes AAC është shumë e rëndësishme dhe duhet të përcaktohet rast pas rasti nga logopedët dhe profesionistët e teknologjisë ndihmëse.

## Kufizimet ne shikim 
Shumë njerëz me dëmtime serioze të shikimit jetojnë të pavarur, duke përdorur një gamë të gjerë mjetesh dhe teknikash. Shembuj të teknologjisë ndihmëse për dëmtimin e shikimit përfshijnë lexuesit e ekranit, zmadhuesit e ekranit, zmadhuesit e shkrimit Braille, dhe regjistruesit e zërit.

## Softuere aksesueshmerie 
In human–computer interaction, computer accessibility (also known as accessible computing) refers to the accessibility of a computer system to all people, regardless of disability or severity of impairment, examples include web accessibility guidelines. Another approach is for the user to present a token to the computer terminal, such as a smart card, that has configuration information to adjust the computer speed, text size, etc. to their particular needs. This is useful where users want to access public computer based terminals in Libraries, ATM, Information kiosks etc. The concept is encompassed by the CEN EN 1332-4 Identification Card Systems – Man-Machine Interface. This development of this standard has been supported in Europe by SNAPI and has been successfully incorporated into the Lasseo specifications, but with limited success due to the lack of interest from public computer terminal suppliers.

## Kufizimet ne degjim 
Njerëzit me vështirësi në dëgjim e kanë më të vështirë marrjen e informacionit dëgjimor në krahasim me individët që dëgjojnë. Këta individë shpesh mbështeten në mediumet vizuale dhe taktile për marrjen dhe komunikimin e informacionit. Përdorimi i teknologjisë dhe pajisjeve ndihmëse i ofron këtij komuniteti zgjidhje të ndryshme për nevojat e komunikimit dëgjimor duke ofruar zë më të lartë (për ata që nuk dëgjojnë), reagime të prekshme, sinjale vizuale dhe akses të përmirësuar të teknologjisë. Individët me vështirësi në dëgjim përdorin një sërë teknologjish ndihmëse që u ofrojnë atyre akses të ndryshëm ndaj informacionit në mjedise të shumta. Shumica e pajisjeve ofrojnë zë të përforcuar ose mënyra alternative për të hyrë në informacion përmes shikimit dhe/ose dridhjeve. Këto teknologji mund të grupohen në tre kategori të përgjithshme: Teknologjia e dëgjimit, pajisjet e alarmit dhe mbështetja e komunikimit.

A hearing aid or deaf aid is an electro-acoustic device which is designed to amplify sound for the wearer, usually with the aim of making speech more intelligible, and to correct impaired hearing as measured by audiometry. This type of assistive technology helps people with hearing loss participate more fully in their hearing communities by allowing them to hear more clearly. They amplify any and all sound waves through use of a microphone, amplifier, and speaker. There is a wide variety of hearing aids available, including digital, in-the-ear, in-the-canal, behind-the-ear, and on-the-body aids.

## Metoda alternative komunikimi 
parapamje|Një përdorues përdor kodimin e numrave në një tabelë komunikimi me ane te shikimit.
Komunikimi alternativ (AAC) është një term që përfshin metodat e komunikimit për ata me dëmtime ose kufizime në prodhimin ose të kuptuarit e gjuhës së folur ose të shkruar. Sistemet e komunikimit alternativ janë jashtëzakonisht të ndryshme dhe varen nga aftësitë e përdoruesit. Ato mund të jenë po aq themelore sa figurat në një tabelë që përdoren për të kërkuar ushqim, pije ose kujdes tjetër; ose mund të jenë pajisje të avancuara gjeneruese të të folurit, të bazuara në sintezën e të folurit, që janë në gjendje të ruajnë qindra fraza dhe fjalë.

## Ne sporte 
parapamje
Teknologjia ndihmëse në sport është një fushë e dizajnit të teknologjisë që po rritet. Teknologjia ndihmëse është grupi i pajisjeve të reja të krijuara për t'u mundësuar entuziastëve të sportit që kanë aftësi të kufizuara të luajnë. Teknologjia ndihmëse mund të përdoret në sportet adaptive, ku një sport ekzistues modifikohet për të mundësuar pjesëmarrjen e lojtarëve me aftësi të kufizuara; ose, teknologjia ndihmëse mund të përdoret për të shpikur sporte krejtësisht të reja me vetëm atletët me aftësi të kufizuara në mendje.

Një numër në rritje i personave me aftësi të kufizuara po marrin pjesë në sport, duke çuar në zhvillimin e teknologjisë së re ndihmëse. Pajisjet e teknologjisë ndihmëse mund të jenë të thjeshta, ose "me teknologji të ulët", ose mund të përdorin teknologji shumë të avancuar. Pajisjet "të teknologjisë së ulët" mund të përfshijnë doreza velcro dhe shirita dhe tuba adaptues. Pajisjet e "teknologjisë së lartë" mund të përfshijnë karrige me rrota për të gjithë terrenin dhe biçikleta adaptive. 

Teknologjia ndihmëse ndahet në kategori të teknologjisë së ulët, të mesme dhe të lartë. Teknologjia e ulët përfshin pajisje që shpesh janë me kosto të ulët dhe nuk përfshijnë bateri ose kërkojnë karikim. Shembujt përfshijnë kapëse letre dhe lapsash të përshtatura për të shkruar ose maska dhe mbivendosje me ngjyra për lexim. Mbështetjet e teknologjisë së mesme të përdorura në mjedisin e shkollës përfshijnë përdorimin e fjalorëve drejtshkrimor në dorë dhe përpunuesve portativë të fjalëve të përdorura për të shkruar me tastierë. Mbështetjet e teknologjisë së lartë përfshijnë përdorimin e pajisjeve tablet dhe kompjuterëve me softuer shoqërues. 

## Ndikimi 
Në përgjithësi, teknologjia ndihmëse synon të lejojë personat me aftësi të kufizuara "të marrin pjesë më plotësisht në të gjitha aspektet e jetës (shtëpi, shkollë dhe komunitet)" dhe rrit mundësitë e tyre për "arsimim, ndërveprime sociale dhe potencial për punësim kuptimplotë". Krijon pavarësi dhe kontroll më të madh për individët me aftësi të kufizuara. Për shembull, në një studim me 1,342 foshnja, të vegjël dhe parashkollorë, të gjithë me një lloj paaftësie zhvillimore, fizike, shqisore ose njohëse, përdorimi i teknologjisë ndihmëse krijoi përmirësime në zhvillimin e fëmijëve. Këto përfshinin përmirësime në "kognitive, sociale, komunikuese, shkrim-leximi, motorike, adaptive dhe rritje të angazhimit në aktivitetet mësimore". Për më tepër, është gjetur se lehtëson ngarkesën e kujdestarit. Si familjarët ashtu edhe kujdestarët profesionistë përfitojnë nga teknologjia ndihmëse. Nëpërmjet përdorimit të tij, koha që një anëtari i familjes ose një miku do t'i duhet për t'u kujdesur për një pacient zvogëlohet ndjeshëm. Megjithatë, studimet tregojnë se koha e kujdesit për një kujdestar profesionist rritet kur përdoret teknologjia ndihmëse. Sidoqoftë, ngarkesa e tyre e punës është dukshëm më e lehtë pasi teknologjia ndihmëse i liron ata nga detyrimi për të kryer detyra të caktuara. 

## Bibliografia 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Assistive Technology in Education: A Teacher's Guide , Amy Foxwell, 15 February 2022.