Bernardo Bertolucci

**Bernardo Bertolucci** (16 mars 1941, Parma, Emilia-Romagna, Itali) është kineast dhe poet italian, njëri prej regjizorëve më të famshëm italianë.

## Jetëshkrimi 
Ishte djali i dytë i Attilio Bertoluçit, poet dhe historian i njohur i artit dhe kinematografisë. I rritur në një rreth intelektual, Bertoluçi filloi të shkruante në moshën 15-vjeçare, dhe fiton dhe çmime lokale letrare me librin e tij të parë.

Në kinematografi nisi i ndihmuar edhe nga popullariteti i të atit. Atilio Bertolucci kishte ndihmuar regjisorin Pier Paolo Pasolini të botonte romanin e tij të parë dhe ky i fundit ia ktheu favorin duke e marrë Bernardon në Romë si asistent të vetin në filmin *Akatone (*1961). Potencialin e Betroluçit si kineast e kishin hetuar edhe regjizorë të tjerë, si Serxho Leone, i cili i pati kërkuar t'i shkruante një rrëfim për filmin e tij ''C'era una volta il West*, (Na ishte njëherë Perëndimi i egër), të cilin e kishte refuzuar duke thënë se ishte shumë kompleks për shijen e publikut amerikan. 

Bertoluçi ka dy vëllezër: producentin e filmave Xhovani (Giovanni, lindi 1940) dhe regjizorin e teatrit Xhuzepe (Giuseppe, lindi 1947). Bashkëshortja e tij e parë ishte Adriana Asti, aktorja kryesore në një film të hershëm të tij, *Prima della rivoluzione'' (Para revolucionit, 1978). Më vonë martohet me skenaristen britanike Clare Peploe, e cila më vonë e ka bërë regjinë e disa filmave.
 
Në fillim ai donte të bëhej poet si babai, prandaj e ndoqi Fakultetin e artit modern në Universitetin e Romës prej vitit 1958 deri më 1961.Atëherë filloi edhe kariera e tij, siç u përmend më parë, si ndihmës i regjisorit Pazolini.Së shpejti i ndërpret studimet dhe mbetet pa diplomuar..Në vitin 1962.,në moshën 21 vjeçare e bën regjinë e filmit të tij të parë La commare secca (1962.). i cili flet për hulumtimin misterioz të vrasjes së një prostitute.. Bertolucci e kishte shfrytëzuar fleshbekun për ta krijuar mozaikun për ta zbuluar personin i cili e ka bërë vrasjen. Në vitet shtatëdhjetë kinematografia italiane kishte një ngadalësim të madh për shkak të krizës globale filmore me ç'rast ishte e detyruar të bënte koproduksione me kompanitë franceze, suedeze, amerikane dhe gjermane.Konsiderohet se atëherë ishte pika kryesore kur kinematografia italiane varej nga ajo botërore.
 
Vetëm Bertoluçi ishte përjashtim i cili realizoi filmin e tij antologjik *Tangoja e fundit në Paris* me kolosin Marlon Brando dhe aktoren e re Maria Shnajder,i cili u bë shembull se si filmat italian mund të fitonin më tepër me angazhimin e aktorëve të huaj në filmat e tyre, me ç'rast në atë film luante vetëm një aktor italian Massimo Girotti. *Shekulli i njëzet* i Bertoluçit 1976, me Bert Llankasterin, Robert De Niron dhe Gérard Depardieu shënoi pikën kulminante nga e cila varej industria filmore italiane e cila dezintegrohej, edhepse filmi bënte fjalë për gjysmën e parë të historisë italiane të shekullit 20.Me filmin Konformisti (1970.)e kritikonte ideologjinë fashiste, duke prekur lidhjet midis ideologjisë së nacionales dhe nacionalizmit, kurse me *Shekullin njëzet* analizonte ndryshimet midis të djathtes dhe të majtes. Filmi epik *Perandori i Fundit* 1978 ishte njëra ndër veprat e tij më monumentale për të cilin mori lejen të xhironte në qytetin e ndaluar në Pekin./që ishte diçka pa precedent deri atëherë.
 
Shumë kritikë filmorë konsiderojnë se filmat e tij karakterizohen nga seksi dhe politika.Në filmin *Tangoja e fndit në Paris* hulumton seksin në mënyrë shumë çuditëse dhe defektioze.
 
Filmi *Konformisti* është i bazuar në temat politike, më saktësisht në fashizëm si një ideologji çmendurake mes konformizmit dhe idealit. Adhuruesit e tij hetojnë ngjashmëri midis personazheve të filmave, sidomos në dy prej tyre*Bukuria tërheqëse (*1960) dhe *Ëndërrimtarët* (1996). Për shembëll dy protagonistet kryesore në dy filmat/Liv Tejllor dhe Eva Grin/ kanë ten të shëndritshëm në fytyrë, janë të holla në trup dhe i kanë sytë e kaltër. Në të dy filmat Bertoluçi flet për*forcën e dashurisë*, duke i shfrytëzuara fjalitë e njejta në të dy filmat dy herë..
 
Në vitin 1987 Bertoluçi realizoi filmin epokal ''L'ultimo imperatore'' (Perandori i fundit), mbi jetën e perandorit të fundit të Kinës, Pu Yi, që nga fëmijëria në Qytetin e Ndaluar në Pekin në fillim të shek. XX, deri në vdekjen si kopshtar në po atë Qytet gjate Revolucionit Kulturor Kinez. Në rolet kryesore të tij janë aktorët e njohur: John Lone, Joan Chen, Peter O'Toole,etj. Skenarin e shkruan: Mark People dhe Bertolucci.
 
Filmi i ka fituar 8 çmime Oskar – si filmi më i mirë, skenografia më e mirë, fotografia, dizajni i kostumeve, regjisori më i mirë, montimi, muzika dhe skenari i adaptuar.
 
Siç u tha edhe më lart, filmi *Mbreti i fundit kinez* ishte filmi i parë për të cilin Republika Popullore e Kinës e kishte dhënë lejën për të xhiruar në qytetin e ndaluar. Ishte filmi i parë perëndimor i xhiruar në Kinë dhe i pari që u krjua me mbështetjen e qeverisë kineze që nga viti 1949.

## Filmografia 
* *La commare secca* (1962)
* *Before the Revolution* (*Prima della rivoluzione*, 1964)
* *La via del petrolio* (1965)
* *Il Canale* (1966)
* *Partner* (1968)
* *Amore e rabbia* (1969, episode "Agonia")
* *La strategia del ragno* (''The Spider's Stratagem*, 1970)
* *Il conformista* (*The Conformist*, 1970)
* *La salute è malata* (1971)
* *Ultimo tango a Parigi* (*Last Tango in Paris*, 1972)
* *1900* (*Novecento*, 1976)
* *La Luna* (*Luna*, 1979)
* *La tragedia di un uomo ridicolo* (1981)
* *L'ultimo imperatore* (*The Last Emperor*, 1987)
* *The Sheltering Sky* (1990)
* *Little Buddha* (1993)
* *Stealing Beauty* (*Io ballo da sola*, 1996)
* *Besieged* (1998)
* *Ten Minutes Older: The Cello* (2002)
* *The Dreamers* (2003)
* *Io e te* (*You and Me'', 2012)

## Referime 
http://www.zemrashqiptare.net/article/Kinema/23968/