Kopra

***Kopra***  (lat. *Anethum graveolens* L.DilL.) apo si i thonë në krahina të ndryshme si p.sh.: anetë me erë të rëndë, moreja, neterz, (Shkodër), netërza e rëndomtë, është bimë jetëshkurtë.

## Çaji i koprës, ilaçi bimor që kuron gurët në veshka 

Figura:Anethum graveolens.jpg|**A. graveolens**

Çaji i përftuar nga bima e koprës
ka dhënë rezultate të shkëlqyera
në shkrirjen e gurëve
në veshka. Mjekët popullorë rekomandojnë
pirjen e dy deri tri
gotave me çaj kopre dhe shumë
shpejt të sëmurët do të shohin
rezultatet. Bima jo vetëm që
ndikon në veshka, por edhe në
rrugët urinare dhe shkakton
urinim të shpeshtë, duke ndihmuar
në pastrimin e organizmit
nga helmet përmes urinimit. Për
shërimin e sëmundjes shërbejnë
farat e koprës, 1 lugë kaçe
dhe tërfil. Dhjetë gramë nga kjo
përzierje hidhen në 350 miligramë
ujë të nxehtë. Më pas
kullohet dhe këshillohet të pihet
dy deri tri gota në ditë. Guri
në veshka është një masë e fortë
që ndodh kur përbërësit e kalciumit
ose kimikate të tjera në
urinë formojnë kristale që
ngjiten së bashku. Këto kristale
rriten dhe formojnë gurë,
madhësia e të cilëve luhatet nga
një kokërr gruri deri në një top
golfi. Specialistët që merren me
sëmundjen e veshkave deklarojnë
se shfaqja e shqetësimeve
nuk është gjithmonë e
trashëguar. Madje, ata kanë
vënë re se pjesa më e madhe e
personave që kanë probleme me
veshkat dhe kryesisht me gurët
në veshka vijnë nga prindër që
nuk i kanë ndier asnjëherë
shqetësimet dhe, pavarësisht
moshës në të cilën ndodhen,
veshkën e kanë organin më të
shëndetshëm. Ajo çfarë specialistët
u rekomandojnë të gjithë
prindërve në këtë rast është një
dietë e ekuilibruar që në ditët e
para të lindjes së fëmijës, madje
ajo duhet të nisë që në barkun e
nënës. Pikërisht në këtë kohë
nis edhe dëshira e fëmijës për
kripë, lëngje, ëmbëlsira etj. Nisur
nga kjo, specialistët e nefrologjisë
(mjekë të sëmundjes
së veshkave) rekomandojnë që
në ushqimin e përditshëm të ketë
sa më shumë lëngje, supëra dhe
fruta.

## Llojet e gurëve në veshka 
Ekzistojnë shumë lloje, sipas
natyrës kimike të toksinave apo
mbetjeve në to. Këta gurë kanë
karakteristikat e tyre të veçanta,
gjë që lejon identifikimin e
tyre.
### Litiaza kalcike 
Litiaza kalcike është litiaza
më e shpeshtë në vendet e industrializuara
(më shumë se 80
për qind e gurëve në veshka).
Gurët përbëhen nga kristale oxalate
kalciumi, veçanërisht të
fortë, të pastër ose të përzier në
fosfat kalciumi. Frekuenca e
litiazës oxalo-kalcike është rritur
shumë në vendet e industrializuara
veçanërisht pas Luftës së
Dytë Botërore. Ajo ka ecur
paralelisht me ndryshimin e
mënyrës së të ushqyerit dhe me
një shtim të konsumit të mishit,
kripës, sheqernave të rafinuara.
Për më shumë, një sasi kalcike e
pamjaftueshme favorizon krijimin
e gurëve oxalo-kalcike, çka
lind nevojën e një ushqimi të
ekuilibruar. Hollimi i urinës është
trajtimi kryesor. Sasia e urinës
duhet të jetë të paktën 2,5 litra
në ditë te personat e shëndoshë.
Duhet ditur se të gjitha ushqimet
që nuk lidhen me qumështin
(pra mishi, peshku, zarzavatet,
frutat, etj) sjellin veçse 200 gr
kalcium në ditë. Pjesa tjetër duhet
marrë përmes prodhimeve të
qumështit si dhe nga uji. Një
person që pëlqen djathërat duhet
të konsumojë në preferencë
ujërat që kanë pak kalcium,
ndërkohë që ai që nuk i përdor
prodhimet e qumështit duhet të
pijë ujëra me përqindje të lartë
kalciumi. Ujërat më të pasura në
kalcium apo bikarbonat sode
nuk këshillohen, por vetëm
nëse janë në përqindje të ulët.
Në rastet e litiazës kalcike
këshillohen: pijet me gaz, me
acid citrik, lëng portokalli, lëng
limoni pa sheqer, ujëra minerale
në 80&nbsp;mg/l me kacium, uji i rubinetit,
etj. Nuk këshillohen: pijet
e ëmbla me gaz apo me bazë
“sukroze”, pijet gazuese me acid
fosforik, lëngu i qitros, ujërat e
pasura me kalcium, ujërat e forta
alkaline, etj.
### Origjina oxalate e kalciumit 
Nëse një person merr shumë
kalcium, kjo lëndë do të jetë me
shumicë në urinë, çka sjell
formimin e gurëve oxalate të kalciumit.
Nga ana tjetër duhet
konsumuar shumë kalcium për
të penguar absorbimin nga zorrët
të oxalates. Pra pengohet që
të gjenden në urinë shumë oxalate,
që do të shkaktonte krijimin
e gurëve të oxalate-kalciumit.
Edhe tepria në të ushqyer
mund të shkaktojë në vetvete
një gur kalcik, duke shtuar
absorbimin e kalciumit nga zorrët.
Megjithatë, më shpesh ato
veçse favorizojnë shfaqjen e një
litiaze te personat e predispozuar.
Duke qenë se ushqehen
njëlloj, 10 për qind e popullsisë
perëndimore janë të prekur nga
litiaza.
### Litiaza urike 
Litiaza urike në përgjithësi përfaqëson
10 për qind të litiazës te
burrat dhe 5 për qind te gratë.
Formimi i kristaleve të acidit urik
vjen si rezultat i konsumit të tepërt
të ushqimeve të pasura në “purinë”
(zorrë, sallam, etj). Këto kristale
eliminohen në formën e një
turbullire, rërë në ngjyrë të kuqe,
që shpesh është e dukshme me sy.
Të luftosh litiazën urike do të
thotë të luftosh kundër aciditetit
urinar duke pirë ujë dhe pije që e
bëjnë urinën më alkaline. Kjo është
dhe arsyeja pse trajtimi i litiazës
urike (që është 10 për qind e litiazave
në përgjithësi) qëndron në alkalinizimin
dhe hollimin e urinës
përmes marrjes së ujërave alkalinë.
Pra duhet të kujdeseni se çfarë uji
pini, duke ia përshtatur llojit të litiazës
që vuani.
### Litiaza cistinike 
Litiaza cistinike krijohet si rezultat
i ngritjes së përqindjes së “cystine”-
s në urinë, e cila është më
pak e tretshme nga të gjitha aminoacidet
e tjera. Është një sëmundje
gjenetike, edhe pse gurët
shfaqen shpesh në fëmijëri dhe më
pas përsëriten. “Cistine”, e cila
hyn në kompozimin e kësaj litiaze,
është pak e tretshme në urinë. PH
i saj është afërisht 6. Në të kundërt,
aftësia për t’u shkrirë shtohet kur
PH i urinës ngrihet në 7.5. Kjo
kërkon një “hiperdiurezë”, pra prodhimin
e 3 litra urine në ditë. Kështu,
marrja e lëngjeve duhet të jetë
me shumicë para se të flini, gjatë
natës, ndonjëherë edhe në zgjim.
Alkalinizimi arrihet me marrjen e
bikarbonatit të sodës (8-16gr/në
ditë) sipas peshës së trupit, e shkrirë
në një sasi të madhe uji.

## Rekomandime dhe këshilla 
Marrja e ujit dhe e lëngjeve
është një domosdoshmëri edhe
më e madhe për ata që vuajnë nga
gurët e veshkave
Trajtimi i të gjitha llojeve të
sëmundjeve me gurët në veshka
qëndron në marrjen e një sasie të
caktuar lëngjesh. Ky trajtim bëhet
në raport me llojin e gurëve.
Mjekët popullorë rekomandojnë
disa kura me bimë për kurimin e
gurëve në veshka Sipas tyre, gurët
në veshka kurohen me fier guri,
gjethe delli, bishta qershie etj. Këto
bimë kuruese për gurët në veshka
përdoren në formë çaji. Duhet theksuar
se pirja e rregullt e lëngut të
mollës nuk lejon formimin e gurëve
në veshka.
Pacientët me diabet duhet të
kontrollojnë peshën
Duhet të kufizojnë sheqernat e
rafinuara
Duhet të rrisin sasinë e fibrës
në dietë
Yndyrat duhet të jenë vajra me
një lidhje dyfishe (si vaji i ullirit)
Duhet t’i shtojnë dietës së tyre
arra dhe bajame
Përdorni ushqime të lehta: supë
me zarzavate, lëngje frutash, çajra
mali dhe kamomili
Lëvizni sa më shumë të mundeni
Një herë në tre muaj bëni ECHO
Çdo 10 ditë bëni analizat e urinës
dhe pehashit (Ph)
Bëni banja me ujë të ngrohtë
Mos pini alkool dhe duhan
Simptomat e gurëve në veshka
janë dhembje barku, frymëmarrje e
ngadaltë dhe të thella, prani e ketoneve
në gjak dhe në urinë

## Të reja nga shkenca 
Transplantimi zëvendëson
veshkën e vjetër. Në të gjitha rastet,
vetëm zëvendësimi i veshkës
së dëmtuar me një të re mund ta
kthejë funksionimin normal të saj.
Sipas shkencëtarëve, dëmtimi i
veshkave dhe më pas kryerja e procesit
të dializës shërben vetëm për
të zgjatur pak mbijetesën, por jo
për shumë. Tumoret në veshka, si
dallohen. Rreth 80 për qind e
kancereve të veshkës janë karcinoma
qelizore renale. Ky tip kanceri
mendohet të ketë lidhje me
moshën. Tumoret beninjë të veshkave
mund të rrinë në trup si të
padëmshme. Tumoret malinjë
shpesh janë në stad të avancuar
kur ne i zbulojmë e në përgjithësi
nukipërgjigjenmirëtrajtimitmjekësor.

### Biopsi edhe për veshkat 
Nëse biopsia e veshkave bëhet
në kushte sterile, biopsia si ndërhyrje
është e parrezikshme për
jetën e pacientit. Në këtë rast hiqet
një pjesë shumë e vogël e indit të
organit pavarësisht cilit dhe kjo
nuk pengon në funksionimin e
rregullt të cilitdo organi që është
në “vështirësi”.

## Shiko dhe këtë 
## Lidhje të jashtme