Prejardhja e serbëve

**Prejardhja e serbëve** është një temë e cila nuk është studiuar sa duhet. Serbët e gjurmojnë historinë e tyre në migrimin ballkanik të sllavëve të hershëm të shekullit të 6-të dhe të 7-të. Këta migrantë përthithën bizantinët vendas, kryesisht pasardhës të popujve të ndryshëm paleo-ballkanikë, por edhe të ish- qytetarëve të tjerë romakë, dhe më vonë krijuan shtete të ndryshme gjatë Mesjetës .

## Të dhënat e hershme historike të emrit serb 
parapamje|200x200px| *"Serbi"* ndodhet pranë grykës së Vollgës, bazuar në burimet letrare greke, në një hartë të shtypur në Londër, *rreth* 1770
Autorë të ndryshëm historikë përmendën emra serbësh (    / Срби) dhe sorbët ( Sorbisht i sipërm : *Serbja* ; Sorbisht i poshtëm : *serbisht* ) në variante të ndryshme: si *Cervetiis* ( *Servetiis* ), *gentis (S)urbiorum* *,* *Suurbi*, *Sorabi*, *Soraborum*, *Sorabos*, *Surpe*, *Sorabici*, *Sorabiet*, *Sarbin* *Serbët*, *Sorbi*, *Sirbia, Sribia, Zirbia, Zribia*, *Suurbelant*, *Surbia*, *Serbulia* / *Sorbulia* ndër të tjera.    Këta autorë i përdorën këto emra për t'iu referuar serbëve dhe serbëve në zonat ku prania e tyre historike (ose aktuale) ishte/nuk diskutohet (veçanërisht në Ballkan dhe Lusati ), por ka edhe burime që përmendni emra të njëjtë ose të ngjashëm në pjesë të tjera të botës (më së shumti në Sarmatia aziatike në Kaukaz ). Përpjekjet e studiuesve të ndryshëm për t'i lidhur këta emra me serbët modernë sollën teori të ndryshme për origjinën e popullit serb.

; Përmendjet e hershme historike të një etnonimi të supozuar "serb" në Kaukaz
:

* Plini i Ri në veprën e tij *Plinii Caecilii Secundi Historia naturalis* nga shekulli i parë i erës sonë (69-75) përmendi njerëz të quajtur Serboi, të cilët jetonin pranë Cimerianëve, me sa duket në Detin e Zi dhe Detin Azov . 
* Në shekullin II (rreth vitit 175 pas Krishtit), shkencëtari grek egjiptian Klaudi Ptolemeu përmendi në *Gjeografinë* e tij njerëzit e quajtur Serboi ose Sirboi, të cilët me sa duket jetonin prapa Kaukazit, në brendësi të Detit Kaspik . 
* Gjeografi i lashtë Straboni përmendi se lumi Xanthos në Lycia më parë quhej Sirbis . 
* Herodoti përmend liqenin e quajtur Serbonis në Egjipt .  përmend edhe si Sirbonis nga Straboni . 
* Në shek .10 perandori bizntin Konstantin Porfirogjeni (912 - 959) në veprën e tij me titull *De Ceremoniis* përmend dy fise sllave kroatët dhe serbët të cilët identifikohen si Krevatades (Krevates) dhe Serban (Sarban).   Këto fise ndodheshin në Kaukaz pranë lumit Terek, midis Alania dhe Tsanaria .   Fisi Sarban në Kaukaz në shekullin e 10-të është regjistruar gjithashtu nga një gjeograf arab . 

## Migrimi i serbëve të bardhë në Ballkan 
parapamje|222x222px| Vendndodhjet e Serbisë së Bardhë dhe Kroacisë së Bardhë në shekullin e 6-të (rreth vitit 560), sipas librit të Francis Dvornikut.
parapamje|200x200px| Serbia e Dervanit (Serbia e Bardhë), shek. 7
Sipas *De Administrando Imperio* (  ), shkruar nga perandori bizantin Konstandini VII (912-959), serbët e kishin origjinën nga " serbët e bardhë " që jetonin në "anën tjetër të Turqisë" (emri i përdorur për Hungarinë ), në zonë që ata e quajtën "Boiki" ( Bohemia ). Serbia e bardhë kufizohej me frankët dhe Kroacinë e bardhë . DAI pretendon se pasi dy vëllezër trashëguan sundimin nga babai i tyre, njëri prej tyre mori gjysmën e njerëzve dhe migroi në Perandorinë Bizantine (dmth në Ballkan ), e cila qeverisej nga perandori Heraklius (610-641).    Sipas historianit gjerman Ludwig Albrecht Gebhardi, dy vëllezërit ishin bijtë e Dervanit, *dukut* (dukës) i Surbit (Sorbëve) .  Një pjesë tjetër e serbëve të bardhë nuk migruan drejt jugut, por mbetën në rajonin e Elbës . Pasardhësit e këtyre serbëve të bardhë janë serbët e sotëm Luzacianë ( Sorbët ), të cilët ende jetojnë në rajonin e Luzacias (Lužica, Lausitz) të Gjermanisë lindore. Ekzistojnë gjithashtu mendime se të dhënat nga "De administrando imperio" që përshkruan migrimin serb në Ballkan nuk janë të sakta dhe se serbët kanë ardhur në Ballkan nga trojet sllave lindore, së bashku me sllavët e tjerë të jugut .  

Në Ballkan, serbët vendosën fillimisht një zonë afër Selanikut dhe më pas zonën rreth lumenjve Tara, Ibër, Drina dhe Lim (në rajonin kufitar të sotëm të Serbisë, Malit të Zi dhe Bosnjë-Hercegovinës) dhe u bashkuan me fiset tjera përreth sllave të jugut që kishin ardhur.në Ballkan më herët (në shekullin VI) dhe popullsia bizantine e përbërë nga njerëz dhe fise të ndryshme. Me kalimin e kohës, sllavët e jugut u përzien me serbët dhe gjithashtu e përvetësuan emrin serb si të tyren.  

Perandori Konstandini III (641) transferoi një pjesë të sllavëve nga Ballkani (rajoni i Vardarit ) në Azinë e Vogël . Aty këta mërgimtarë themeluan qytetin Gordoservon, emri i të cilit jep bazë për të supozuar se në mesin e themeluesve të tij kishte edhe serbë, dhe njihej edhe me emrat Gordoserbon dhe Servochoria. 

## Teoritë 
### Teoria iraniane 
majtas|parapamje|200x200px| Migrimi hipotetik serb nga Sarmatia
Teoria rreth origjinës iraniane të etnonimit serb supozon se serbët e lashtë nga Kaukazi Verior ( Sarmatia Aziatike ) ishin një fis Sarmat ( Alanian ).  Më pas, teoria supozon se serbët alanikë u nënshtruan nga hunët në shekullin e 4-të dhe se ata, si pjesë e ushtrisë hunike, migruan në skajin perëndimor të Perandorisë Hunike (në zonën e Evropës Qendrore pranë lumit Elba, i caktuar më vonë  Serbia e Bardhë në atë që tani është Saksonia dhe Turingia ( Gjermania lindore), e regjistruar nga Vibius Sequester si *Cervetiis* ( *Servetiis* ). Pas vdekjes së udhëheqësit hunnik Attila (në vitin 453), serbët e Alanëve me sa duket u bënë të pavarur dhe sunduan në lindje të lumit Saale (në Gjermaninë e sotme) mbi popullsinë vendase sllave .   Sipas interpretimit indo-evropian, anët e ndryshme të botës përcaktohen me ngjyra të ndryshme, pra, ngjyra e bardhë është një emërtim për perëndimin, ngjyra e zezë për veriun, ngjyra blu ose jeshile për lindjen dhe e kuqe. ngjyra për jugun. Sipas këtij këndvështrimi, Serbia e Bardhë dhe Kroacia e Bardhë u caktuan si Serbia perëndimore dhe Kroacia perëndimore, dhe ndodheshin në perëndim nga disa toka hipotetike që kishin emra të njëjtë dhe që supozohet se ekzistonin në lindje. 

### Teoria autoktone 
Kjo teori supozon se serbët janë një popull autokton në Ballkan dhe në Podunavle, ku me sa duket kanë jetuar para migrimit historik sllav dhe serb në Ballkan në shekujt VI-VII.  Përkrahësit e kësaj teorie (për shembull Jovan I. Deretić, , Millosh Milojević) pohojnë se serbët ose erdhën në Ballkan shumë kohë përpara shekullit të 7-të ose migrimi serb i shekullit të 7-të në Ballkan ishte vetëm i pjesshëm dhe serbët që, sipas *De Administrando Imperio*, erdhën nga veriu, u gjetën në Ballkan. serbët e tjerë që tashmë jetonin atje.  Sugjerohet se qyteti antik i Serbinum në Panonia u emërua pas këtyre serbëve hipotetikë autoktonë. Në historiografinë e zakonshme, kjo konsiderohet të jetë një teori e skajshme dhe metodat e përdorura nga përkrahësit e saj shpesh konsiderohen pseudoshkencore . 

### Teoria protosllave 
* Sporoii ishte sipas studiuesit romak lindor Procopius (500–560) emri i vjetër i Antae dhe Sclaveni, dy degë sllave të hershme . Prokopi deklaroi se Sklavenët dhe Antet flisnin të njëjtën gjuhë, por nuk e gjurmuan origjinën e tyre të përbashkët tek Venetët, por tek një popull që ai e quajti "Sporoi".  Ai e mori emrin në greqisht  (“Shpërndaj drithë”), sepse “e kanë populluar vendin me vendbanime të shpërndara”.  Sipas historianit bohem Josef Dobrovský (1753–1829) dhe historianit sllovak Pavel Jozef Šafárik (1795–1861) ishte një korrupsion i *serbëve* ( serbëve ).  Šafárik mendoi se ishte emri gjenerik më i vjetër i sllavëve. 
* Në mesin e shekullit të 9-të, i ashtuquajturi gjeografi bavarez shkroi se njerëzit me emrin Zeriuani kishin mbretëri aq të madhe saqë të gjithë popujt sllavë e kishin origjinën prej andej (ose prej tyre).   Sipas një prej interpretimeve, Zeriuani identifikohet me serbët dhe ka mendime se "serb" ishte një emër i vjetër i të gjithë popujve sllavë.  Megjithatë, sipas opinioneve të tjera, Zeriuani mund të jetë një emër i përdorur për Severianët ose Sarmatianëz në vend të serbëve. 

## Galeria 

Image:Tabula Asiae II - Sarmatia Asiatica.jpg|People with name *Sirbi* near the estuary of the river Volga, on Ptolemaic map from 1552.
Image:Ptolemaic map Scythia 1598.jpg|People with name *Sirbi* near the estuary of the river Volga, on Ptolemaic map from 1598.
Image:European and Asiatic Sarmatia 1794.JPG|People with name Serbi (Серби) near the estuary of the river Volga, according to the map from the book of Jovan Rajić, printed in Vienna in 1794.

## Shih edhe 
* Sllavo-Serbia
* Serbia e Re (krahinë historike)

## Bibliografia 
*
*
*
## Referime