Suidët

**Suidae** është një familje e gjitarëve dythundrakë, të cilët zakonisht quhen edhe derrat . Përveç llojeve të shumta fosile, 18 lloje ekzistuese njihen aktualisht (ose 19 duke llogaritur derrin e zbutur dhe derri i egër veçmas), të klasifikuar në tetë gjini . Brenda kësaj familje, gjinia *Sus* përfshin derrin e zbutur , *Sus scrofa localus* ose *Sus homeus* , dhe shumë lloje të derrit të egër nga Evropa deri në Paqësor. Pjestarë të tjerë përfshijnë babirusat dhe derrat e savanave . Të gjithë suidët , ose derrat, janë vendas në Botën e Vjetër , duke filluar nga Azia në Evropë dhe Afrikë.

Të dhënat më të hershme fosile datojnë nga epoka e Oligocenit në Azi, dhe pasardhësit e tyre arritën në Evropë gjatë Miocenit . Disa lloje fosile janë të njohura dhe tregojnë adaptime në një gamë të gjerë dietash të ndryshme, nga dieta të rrepta bimore deri në dieta mishngrënëse ( Tetraconodontinae ).

## Pëshkrimi fizik 
Suidët i përkasin rendit Artiodaktila , dhe përgjithësisht vlerësohen si anëtarët e gjallë të këtij rendi,të cilët kanë ngjashmëri me format e tyre stërgjyshore. Për dallim nga shumica e anëtarëve të tjerë të rendit, ata kanë katër gishtërinj në secilën këmbë, megjithëse ecin vetëm me dy gishtat e mesit, me të tjerët që qëndrojnë mbi tokë. Ata gjithashtu kanë një stomak të thjeshtë,i ndryshëm nga ai i dythundrakëve të tjerë.  

Ata janë gjitarë që kanë madhësi të vogël ose deri në madhësi të mesëm, me një gjatësi 58 deri 66 cm, dhe masë 6 deri 9 kg në rastin e derrit xhuxh, në gjatësi 130-210 cm dhe masë 100–275 kg në rastin derrit gjigand të pyjeve .  Ata kanë koka të mëdha dhe qafë të shkurtër, me sy relativisht të vegjël dhe veshë të spikatur. Kokat e tyre kanë një feçkë të veçantë, duke përfunduar në një hundë në formë disku. Suidët zakonisht kanë një pallto të ashpër, dhe një bisht të shkurtër që përfundon me një çufkë qimesh.  Meshkujt posedojnë një penis në formë hapse shishesh, i cili përshtatet në formë me qafën e mitrës së femrës .  

Suidët kanë një dëgjim të mirë-zhvilluar, dhe janë kafshë të zhurmshme, që komunikojnë me një seri tinguj të ndryshëm. Ata gjithashtu kanë një sens të mirë nuhatje. Shumë lloje janë gjithçkangrënëse, duke ngrënë bar, gjethe, rrënjë, insekte, krimba, madje dhe bretkosa ose minj. Llojet e tjera janë më selektive dhe thjesht bimëngrënësit. 

### Taksonomia 
Një listë e pjesshme e gjinive, me taksat e zhdukur të shënuara me një shenjë "†" , 
*** Gjinia †*Xenohyus*
** Nënfamilja †Listriodontinae
*** Fisi †Kubanochoerini
**** Gjinia †*Kubanochoerus* (sinonim i *Libycochoerus*, *Megalochoerus*)
*** Fisi †Listriodontini
**** Gjinia †*Eurolistriodon*
**** Gjinia †*Listriodon* (sinonim i *Bunolistriodon*)
*** Fisi †Namachoerini
**** Gjinia †*Lopholistriodon*
**** Gjinia †*Namachoerus*
** Nënfamilja Suinae
*** Fisi Suini
**** Gjinia †*Eumaiochoerus* (Miocene)
**** Gjinia †*Hippopotamodon* (Miocene deri Pleistocene)
**** Gjinia †*Korynochoerus* (Miocene deri Pliocene)
**** Gjinia †*Microstonyx* (Miocene)
**** Gjinia *Porcula*
**** Gjinia *Sus* (Miocene deri tani)
*** Fisi Potamochoerini
**** Gjinia †*Celebochoerus* (Pliocene deri Pleistocene)
**** Gjinia *Hylochoerus* (Pleistocene deri tani)
**** Gjinia †*Kolpochoerus* (Pliocene deri Pleistocene)
**** Gjinia *Potamochoerus* (Miocene deri tani)
**** Gjinia †*Propotamochoerus* (Miocene deri Pliocene)
*** Fisi †Hippohyini
**** Gjinia †*Hippohyus* (Pliocene)
**** Gjinia †*Sinohyus* (Pliocene)
**** Gjinia †*Sivahyus* (Pliocene)
*** Fisi Phacochoerini
**** Gjinia †*Metridiochoerus* (Pliocene deri Pleistocene)
**** Gjinia *Phacochoerus* (Pliocene deri tani )
**** Gjinia †*Potamochoeroides* (Pliocene,ndoshat Pleistocene)
**** Gjinia †*Stylochoerus* (Pleistocene)
*** Fisi Babyrousini
**** Gjinia *Babyrousa* (Pleistocene deri tani)
** Nënfamilja †Tetraconodontinae
*** Gjinia †*Conohyus*
*** Gjinia †*Notochoerus*
*** Gjinia †*Nyanzachoerus*
*** Gjinia †*Parachleuastochoerus*
*** Gjinia †*Sivachoerus*
*** Gjinia †*Tetraconodon*
** Nënfamilja *incertae sedis*
*** Gjinia †*Hemichoerus*
*** Gjinia †*Hyosus*
*** Gjinia †*Kenyasus* (nga Kubanochoerinae)
*** Gjinia †*Palaeochoerus*
*** Gjinia †*Schizochoerus*
*** Gjinia †*Sinapriculus*

## Referime 
## External links