Manastiri i Alcobaçës

**Manastiri i Alcobaçës** () është një kishë Katolike e vendosur në qytetin Alcobaça, në nënrajonin Oeste. Manastirit u themelua në periudhën mesjetare nga mbreti i parë portugez, Afonso Henriques, në vitin 1153 dhe mbajti një shoqëri të ngushtë me Mbretërit e Portugalisë gjatë gjithë historisë së saj.

Kisha dhe manastiri ishin ndërtesat e para gotike në Portugali dhe, së bashku me Manastirin e Santa Cruz në Coimbra, ishte një nga manastiret më të rëndësishme mesjetare në Portugali. Për shkak të rëndësisë artistike dhe historike, ajo u regjistrua nga UNESCO si një vend i Trashëgimisë Botërore në vitin 1989.

## Historia 
majtas|parapamje|Kisha kryesore
parapamje|majtas|Pamja e kishës drejt faltores kryesore dhe ambulatorit.
parapamje|Varri i Mbretit Pedro I.
parapamje|Detaje të varrin e *Ines de Castro* ku që tregon Krishtin duke kryesuar Gjykimin e Fundit.
parapamje|Pantheon Mbretëror i Manastirit të Alcobaçës. Varri në plan të parë i zbukuruar me Apostujt i takon mbretëreshës Urraca.
parapamje|Kupa Manueline dhe hyrja në sakristi
parapamje|Kloist dhe kisha e Manastirit Alcobaça.
[parapamje|Shatërvani i [Rilindja|rilindjes brenda shtëpisë gotike në Manastirin e Alcobaçës.]]

Manastiri i Alcobaçës është një nga themelet e para të Urdhrit Cistercian në Portugali. Ajo u themelua në vitin 1153 si një dhuratë për Bernard i Clairvaux, pak para vdekjes së tij, nga mbreti i parë portugez, Afonso Henriques, për të përkujtuar fitoren e tij mbi maurët në Santarem në mars të vitit 1147. Themelimi i manastirit ishte pjesë e strategjisë Nga Afonso Henriques për të konsoliduar autoritetin e tij në mbretërinë e re dhe për të promovuar kolonizimin e zonave të marra ato kohë nga duart maore gjatë *Reconquistas*.

Ndërtesa e manastirit filloi në vitin 1178, rreth 25 vjet pas ardhjes së murgjve cistercinë në rajonin e Alcobaçës. Fillimisht, murgjit jetonin në shtëpi prej druri dhe lëviznin vetëm në ndërtesat e reja të manastirit të gurit në vitin 1223. Kisha u përfundua në vitin 1252. Kisha dhe manastiri i përfunduar ishin ndërtesat e para të vërteta gotike në Portugali dhe kisha ishte më e madhe në Portugali. Prekja e fundit në ansamblin mesjetar u dha në fund të shekullit të 13-të, kur mbreti Dinis urdhëroi ndërtimin e mureve rrethuese gotike, *Cloister i Heshtjes*.

Murgjit i kushtonin jetët e tyre meditimit fetar, duke krijuar dorëshkrime të ndriçuara në një *scriptorium*. Murgjit nga manastiri prodhuan një histori autoritative të hershme në Portugali në një seri librash. Biblioteka në Alcobaça ishte një nga bibliotekat më të mëdha mesjetare portugeze, por u plaçkit nga froni francez në vitin 1810 dhe shumë sende u vodhën në një protestë anti-klerike në vitin 1834, kur urdhrat fetarë në Portugali u hoqën. Mbetjet e bibliotekës së manastirit, duke përfshirë qindra dorëshkrime mesjetare, mbahen sot në Bibliotekën Kombëtare në Lisbonë.

Gjatë Mesjetës, manastiri shpejt u bë një prani e rëndësishme dhe e fuqishme në Portugali. Manastiri zotëronte dhe zhvillonte zona të gjera bujqësore dhe abati ushtronte ndikim mbi një zonë të madhe. Një shkollë publike u hap në vitin 1269. Rëndësia e manastirit mund të matet me faktin se shumë mbretër u varrosën këtu në shekujt e 13-të dhe 14-të. Këtu janë varrosur Mbreti Afonso II, Afonso III dhe Mbretëresha Urraca e Kastiljes dhe Beatrice e Kastiljes, si dhe Mbreti Pedro I dhe zonja e tij, Inês de Castro, e cili u vra me urdhër të babait të Pedros, mbretit Afonso IV. Pasi u kurorëzua Mbreti, Pedro urdhëroi dy varre të mrekullueshme gotike për të dhe zonjën e tij, të dyja ende mund të shihen brenda kishës së manastirit.

Gjatë sundimit të Manuel I, një kati i dytë u shtua në sallon dhe u ndërtua një sakristi e re,
sipas karakteristikave të stilit të vonë gotik portugez i njohur si "Manueline". Manastiri u zgjerua më tej në shekullin e 18-të, me shtimin e një manastiri të ri dhe kulla për kishën, megjithatë struktura mesjetare më së shumti  u ruajt. Në periudhën barok, murgjit ishin të famshëm për skulpturat e tyre të argjilës, shumë prej tyre janë ende brenda manastirit. Pllakat e përpunuara dhe të gdhendura përfunduan dekorimin e kishës.

Tërmeti i madh i Lisbonës 1755 nuk shkaktoi dëme të konsiderueshme në manastir, megjithëse një pjesë e sakristisë dhe disa ndërtesa më të vogla u shkatërruan. Dëmi më i madh u shkaktua nga pushtimi i trupave franceze në vitet 1800. Përveç grabitjes së bibliotekës, ata plaçkitën varret dhe vodhën dhe dogjën pjesë të dekorimit të brendshëm të kishës. Më 1834, me shpërbërjen e jetës monastike në Portugali, murgjit e fundit u urdhëruan të largoheshin nga manastiri.

Sot, Manastiri Alcobaça është një nga destinacionet kryesore turistike historike në Portugali.

## Arti dhe arkitektura 
Manastiri Alcobaça është ndërtuar pas një stili të hershëm gotik dhe përfaqëson ardhjen e këtij stili në Portugali. Kisha dhe ndërtesa të tjera kryesore u ndërtuan nga 1178 deri në fund të shekullit të 13-të. Kisha u shenjtërua në vitin 1252. Duke ndjekur parimet e Urdhrit të Cistercitëve, ndërtesat origjinale monastike u ndërtuan nën linja të pastra arkitektonike, pa asnjë zbukurim përveç një skulpture kapitale dhe një statuje të Virgjëreshës Mari.

### Pamje e jashtme 
Fasada kryesore e Manastirit ka dy krahë të thjeshtë me kishën në mes. Fasada e kishës është një përzierje e stileve: portali dhe dritarja e trëndafilit lart ishin pjesë e kishës origjinale, ndërsa statujat dhe dy kullat e krahut u shtuan në fillim të shekullit të 18-të. Muret anësore të kishës kanë krerët dhe aksi ka tetë mbështetëse fluturuese për të mbështetur peshën e kupolës së apsidës, tipar tipik i arkitekturës gotike.

### Brendësia e kishës 
Arkitekti i parë i kishës, me siguri me origjinë franceze, ndoqi hartimin e Abbey of Clairvaux (tani pjesa më e madhe e prishur), e cila u themelua nga Bernardi i Clairvaux në 1115.  Kisha është një ndërtesë në formë kryqy-latine me krahë të sheshtë dhe tre korridore. 

### Varret mbretërore 
Në transeptin e kishës janë vendosur varret e Mbretit Pedro I dhe zonjës së tij, Inês de Castro, e cili u vra në vitin 1355, nën urdhrat e babait të Pedros, mbretit Afonso IV. Pasi u bë mbret, Pedro urdhëroi që eshtrat e të dashurës së tij të transferoheshin në varrin e saj në Alcobaça dhe sipas një legjende popullore, e kurorëzoi atë si Mbretëresha e Portugalisë dhe urdhëroi anëtarët e oborrit të bëjnë homazh asaj duke e puthur dorën e saj të dekompozuar.

### Kisha e Shën Bernard 
Kjo kishë, e vendosur në anën jugore të transeptit, ka një grup skulpturor që përshkruan "Vdekja e Shën Bernardit", një nga veprat më të mira të autorëve të murgjve të shekullit të 17-të të Alcobaçës. Në dy anët e kishës janë varrosur mbretërit Afonso II dhe Afonso III.

## Referimet 
* (Portugalisht) 
Maria Augusta Pablo Trindade Ferreira. *Mosteiro de Santa Maria de Alcobaça*. ELO-IPPAR. 2nd edition, 1993.
* (Portugalisht) 
Mosteiro de Alcobaça , Instituto Português do Património Arquitectónico (Portuguese Institute for Architectural Heritage)
* (Portugalisht) 
Mosteiro de Alcobaça / Real Abadia de Santa Maria de Alcobaça (PDF), Direcção Geral dos Edifícios e Monumentos Nacionais (Portuguese General Bureau for National Buildings and Monuments)

## Lidhje të jashtme 
* Përshkrimi i Manastirit të Alcobaça nga UNESCO
* Fotot e Manastirit Alcobaça
* Faqet e Paradoxplace Alcazar të Adrian Fletcher
* Faqe në lidhje me Alcobaça (foto)
* Turne virtual i Manastirit të Alcobaçës