Mati Logoreci

**Mati Logoreci** (10 shkurt 1867 – 7 shkurt 1941) ishte arsimtar, publicist dhe veprimtar i Rilindjes Kombëtare Shqiptare, i njohur për hapjen e shkollës së parë shqipe në Prizren më 1889, për hartimin e teksteve mësimore në gjuhën shqipe, për pjesëmarrjen në Komisinë Letrare Shqype (1916–1918) dhe Kongresin e Lushnjës (1920), si dhe për rolin e tij në organizimin fillestar të Bibliotekës Kombëtare të Shqipërisë pas themelimit të saj më 10 dhjetor 1920.

## Mbiemri 
Mbiemri *Logoreseos* përmendet që më 1304.

## Biografia 
Lindi në Shkodër, i biri i Frano Logoreci dhe Marije Thaçi (Logoreci). Mësimet e para i mori në Shkodër. Në moshën 10 vjeç, më 1877, prindërit e dërguan Matinë të ndiqte shkollën tregtare teknike, që ishte hapur në atë qytet. Logoreci mësoi për të shkruar e për të lexuar gjuhën shqipe si dhe italishten, frëngjishten e më vonë edhe gjermanishten. Shkollën ai e vazhdoi për katër vjet në Kolegjin Saverian në Shkodër, duke fituar njohuri për ekonominë e për tregtinë.  

Punoi çirak në shoqërinë tregtare Parruca, e cila e dërgoi si llogaritar në Monfalkone afër Triestes. Ra në kontakt me shkrimet e me veprat e Jeronim de Radës, Dora d’Istrias, Serembes, Stratigoit, Santorit; dhe të përkohshmet që botoheshin në Sofje, në Bukuresht, në Stamboll dhe me botimet e vëllezërve Frashëri, Pashko Vasës, Zef Jubanit.  

Pasi punoi në Itali, shkoi për studime për pak kohë në Francë. Pas kthimit në Shqipëri, Ipeshkvi Andrea Logoreci, xhaxhai i Matisë, duke parë mungesën e mësuesve të gjuhës në atë zonë, dërgoi dy nipat e tij, Matinë e Pashkon në Prizren për t’i bërë mësues të gjuhës shqipe. Matinë e emëruan në Prizren, më 1 maj 1889, e Pashkon në Gjakovë., por edhe shok e bashkëpunëtor - me At Fishtën, Hilë Mosin dhe Luigj Gurakuqin. Po më 1908, me Lazër Mjedën, të vëllanë e poetit, organizoi një shkollë nate shqipe në Shkodër. Nën kujdesin e këtij klubi ai botoi një tekst shkolle prej 201 faqesh për historinë e lashtë me titull "Ndolliina historijet t'motshme", Shkodër 1911, e cila mbulonte historinë e lashtë të Ilirisë, Maqedonisë dhe Epirit si dhe përfshinte një vështrim mbi Egjiptin dhe Greqinë e lashtë.  

Ai u lidh me studiues të shquar të gjuhës e të historisë sonë në trevat shqiptare e jashtë, duke këmbyer mendime e materiale për probleme të gjuhës shqipe. Përveçse me Mjedën, ai kishte lidhje e miqësi edhe me prof. dr. Aleksandër Xhuvanin, Norbert Joklin, Nikolla Ivanajn, Luigj Gurakuqin, Gjergj Fishtën, etj. Ky kontakt i drejtpërdrejtë me personalitete të shquara politike, shkencore e shoqërore, ndikuan në formimin e botëkuptimit e tij.  

Pas pavarësisë Logoreci shërbeu si mësues në Tiranë, kurse nga 1916 deri 1918 si funksionar për arsimin në Shkodër. Më 1916 ishte edhe anëtar i "Komisisë Letrare Shqype" të ngritur në qytetin e tij të lindjes nga autoritetet austro-hungareze. Më 1920 mori pjesë në Kongresin e Lushnjës si delegat i Shkodrës. Në vitin 1920 Matija emërtoi Institucionin e Shkodrës me emrin Bashki (më parë ishte quajtur Beledie, turqisht, deri me 1913 dhe më pas Përlimtare). Këtë emërtim e morën të gjitha institucionet e ngjashme në Shqipëri dhe kështu vazhdojnë të quhen edhe sot.

Në vitin 10 dhjetor 1920 u themelua Biblioteka Kombëtare e Shqipërisë që u la nga Ministria e Arsimit nën kujdesin e Prof. Mati Logoreci. 

## Në nderim, janë emërtuar 
* Rruga Mati Logoreci - Tiranë
* Shkolla Mati Logoreci - Shkodër
* Shkolla Mati Logoreci - Prizren

## Lidhje të jashtme 
Faqja Zyrtare

## Referime