Beteja e Bulge

parapamje|Ushtarët amerikanë të Regjimentit të 117-të të Këmbësorisë, Gardës Kombëtare të Tenesit, pjesë e Divizionit të 30-të të Këmbësorisë, kalojnë pranë një tanku të shkatërruar amerikan M5A1 "Stuart" në marshimin e tyre për të rimarrë qytetin e St. Vith gjatë Betejës së Bulge, janar 1945.
**Beteja e Bulge**, e njohur gjithashtu si **Ofensiva e Ardennes**, ishte fushata e fundit sulmuese e madhe gjermane në Frontin Perëndimor gjatë Luftës së Dytë Botërore. Beteja zgjati pesë javë nga 16 dhjetori 1944 deri më 28 janar 1945, drejt fundit të luftës në Evropë. Ai u lançua përmes rajonit të dendur të pyllëzuar Ardennes midis Belgjikës dhe Luksemburgut. Ajo u mbivendos me ofensivën e Alsace, më pas me Colmar Pocket, një seri tjetër betejash të nisura nga gjermanët në mbështetje të shtytjes së Ardennes.

Objektivat kryesore ushtarake ishin mohimi i përdorimit të mëtejshëm të portit belg të Antwerp për aleatët dhe për të ndarë linjat aleate, të cilat potencialisht mund t'i kishin lejuar gjermanët të rrethonin dhe shkatërronin katër forcat aleate. Diktatori nazist Adolf Hitler, i cili që nga dhjetori 1941 kishte marrë komandën e drejtpërdrejtë të ushtrisë gjermane, besonte se arritja e këtyre objektivave do t'i detyronte aleatët perëndimorë të pranonin një traktat paqeje në favor të fuqive të Boshtit. Në këtë kohë, ishte e dukshme për pothuajse të gjithë udhëheqjen gjermane, përfshirë vetë Hitlerin, se ata nuk kishin asnjë shpresë realiste për të zmbrapsur pushtimin e afërt sovjetik të Gjermanisë, përveç nëse Wehrmacht ishte në gjendje të përqendronte tërësinë e forcave të saj të mbetura në Frontin Lindor, i cili në kthesa kërkonte që armiqësitë në frontin perëndimor dhe atë italian të përfundonin. Beteja e Bulge mbetet ndër betejat më të rëndësishme të luftës, pasi shënoi ofensivën e fundit të madhe të tentuar nga Fuqitë e Boshtit në frontin perëndimor. Pas humbjes së tyre, Gjermania do të tërhiqej për pjesën e mbetur të luftës.

Gjermanët arritën një sulm total të befasishëm në mëngjesin e 16 dhjetorit 1944, për shkak të një kombinimi të besimit të tepërt të aleatëve, preokupimit me planet sulmuese të aleatëve dhe zbulimit të dobët ajror për shkak të motit të keq. Forcat amerikane morën pjesën më të madhe të sulmit. Gjermanët sulmuan një seksion të mbrojtur dobët të linjës aleate, duke përfituar nga kushtet e motit shumë të vrenjtur që vunë në tokë forcat ajrore superiore të Aleatëve. Rezistenca e ashpër amerikane në shpatullën veriore të ofensivës, rreth Elsenborn Ridge, dhe në jug, rreth Bastogne, bllokoi hyrjen e gjermanëve në rrugët kryesore në veriperëndim dhe perëndim, në të cilat ata mbështeteshin për sukses. Kolonat e armaturës dhe këmbësorisë që supozohej të përparonin përgjatë rrugëve paralele u gjendën në të njëjtat rrugë. Ky bllokim dhe terreni që favorizonte mbrojtësit, e shtyu avancimin gjerman prapa afatit dhe i lejoi aleatët të përforconin trupat e vendosura hollë.

Perëndimi më i largët që arriti ofensiva ishte fshati Foy-Nôtre-Dame, në juglindje të Dinant, që u ndalua nga Divizioni i 2-të i Blinduar i SHBA-së më 24 dhjetor 1944. Përmirësimi i kushteve të motit nga rreth 24 dhjetori lejoi sulmet ajrore ndaj forcave gjermane dhe linjave të furnizimit , që vulosi dështimin e ofensivës. Më 26 dhjetor, elementi kryesor i Ushtrisë së Tretë të SHBA-së së Patton-it arriti në Bastogne nga jugu, duke i dhënë fund rrethimit. Megjithëse ofensiva u ndërpre në mënyrë efektive deri më 27 dhjetor, kur njësitë e bllokuara të Divizionit të 2-të të Panzerit bënë dy përpjekje për t'u shpërthyer me sukses të pjesshëm, beteja vazhdoi edhe për një muaj tjetër përpara se linja e frontit të rikthehej efektivisht në pozicionin e saj përpara sulmit. Në prag të disfatës, shumë njësi gjermane me përvojë ishin pa njerëz dhe pajisje, dhe të mbijetuarit u tërhoqën në linjën Siegfried.

Sulmi fillestar i gjermanëve përfshiu rreth 410,000 njerëz; pak më shumë se 1400 tanke, shkatërrues tankesh dhe armë sulmi; 2600 copë artileri; dhe mbi 1000 avionë luftarakë, si dhe një numër i madh mjetesh të tjera luftarake të blinduara (AFV). Këto u përforcuan disa javë më vonë, duke e çuar forcën totale të ofensivës në rreth 450,000 trupa, dhe 1,500 tanke dhe armë sulmi. Mbi 10 100,000 nga këta burra u vranë, u zhdukën, u plagosën në aksion ose u kapën. Beteja i varfëroi rëndë forcat e blinduara të Gjermanisë, të cilat mbetën kryesisht të pazëvendësuara gjatë gjithë pjesës së mbetur të luftës. Personeli gjerman i Luftwaffe, dhe më vonë edhe avionët Luftwaffe (në fazat përmbyllëse të angazhimit) gjithashtu pësuan humbje të mëdha.

Nga forca maksimale e amerikanëve prej 610,000 trupash, pati 81,000 viktima luftarake, duke përfshirë të paktën 8,400 të vrarë. "Bulge" ishte beteja më e madhe dhe më e përgjakshme e vetme e zhvilluar nga Shtetet e Bashkuara në Luftën e Dytë Botërore dhe fushata e tretë më vdekjeprurëse në historinë amerikane.

## Shiko edhe 
* Lufta e Dytë Botërore

## Referimet