Konti i Monte Kristos

thumb|240px|
**Konti i Monte Kristos** (Frëngjisht: *Le Comte de Monte-Cristo*) është një roman i shkruar nga autori francez Aleksandër Dyma i përfunduar në 1844-ën. Është një nga veprat më të njohura të autorit, së bashku me *Tre Musketierët*. Si shumë nga romanet e tij, ajo u zgjerua nga skicat e komplotit të sugjeruara nga Auguste Maquet. Një tjetër vepër e rëndësishme e Dumas, e shkruar para punës së tij me Maquet, ishte romani i shkurtër *Georges*; ky roman është me interes të veçantë për studiuesit sepse Dumas ripërdori shumë nga idetë dhe pajisjet e komplotit më vonë në *Konti i Monte Kristos*. 

Historia zhvillohet në Francë, Itali dhe ishuj në Mesdhe gjatë ngjarjeve historike të 1815-1839: epoka e Restaurimit të Bourbonit përmes mbretërimit të Louis Philippe I të Francës. Fillon pak para periudhës së Njëqind ditëve (kur Napoleoni u kthye në pushtet pas mërgimit të tij). Vendosja historike është një element thelbësor i librit, një histori aventure, e cila merret kryesisht me temat e shpresës, drejtësisë, hakmarrjes, mëshirës dhe faljes. Ai përqendrohet tek një njeri që burgoset padrejtësisht, shpëton nga burgu, merr një pasuri dhe vendos për hakmarrje të saktë ndaj atyre që janë përgjegjës për burgimin e tij. Planet e tij kanë pasoja shkatërruese si për të pafajshmit ashtu edhe për fajtorët.

Libri konsiderohet sot një klasik letrar. Sipas Luc Sante, *Konti i Monte Kristos* është bërë pjesë e letërsisë së civilizimit perëndimor, aq e pashmangshme dhe menjëherë e identifikueshme si *Mickey Mouse*, përmbytja e Noa-s dhe historia e *Kësulëkuqes*". Libri u përkthye në gjuhë shqipe nga Halit Selfo.

## Përmbledhja
Është viti 1815. Luigji XVIII ka hipur përsëri në fron, por ai përplaset me opozitën, të cilën perandori Napoleon, i internuar në ishullin e Elbës, mendon ta shfrytëzojë. Në Marsejë, ku mbretëron përçarja civile, është çasti më i volitshëm për larje hesapesh politike dhe vetjake. Kështu, marinari Edmond Dantès, në prag të martesës, e sheh papritur veten të arrestuar dhe të burgosur në Château d'If, pa e ditur arsyen... Botuar më 1844-1846, Konti i Monte Kristos njohu një sukses, që nuk është shuar kurrë, duke u bërë kështu një nga veprat më popullore të letërsisë botërore. Abati Faria, arratia e pangjarë ndonjëherë, thesari me të cilin do të shpërblehen miqtë dhe do të ndëshkohen tradhtarët, fati përrallor i Edmond Dantesit; kanë thjeshtësinë dhe forcën e miteve të mëdha. Rrëfimtar mahnitës, si në aksionin e veprës ashtu edhe në dialogët e saj, Dumasi na rrëmben me vete pa na lënë të mbushemi me frymë: nga kabineti i Luigjit XVIII në Mesdheun e kontrabandistëve, nga ishujt e Toskanës në katakombet e Romës, pastaj në sallonet parisiane ku konti misterioz i Monte Kristos përgatit hakmarrjen e tij...

## Përshtatjet
### Filmat
* 1908: *Konti i Monte Kristos*, një film i heshtur ku luan Hobart Bosworth
* 1913: *Konti i Monte Kristos*, një film i heshtur ku luan James O'Neill
* 1918: *Konti i Monte Kristos*,  një film i heshtur ku luan Léon Mathot
* 1922: *Monte Kristo*, me regji të Emmett J. Flynn
* 1929: *Monte Kristo*, me regji të Henri Fescourt
* 1934: *Konti i Monte Kristos*, me regji të Rowland V. Lee
* 1940: *Djali i Monte Kristos*, me regji të Rowland V. Lee
* 1942: *Konti i Monte Kristos* (Spanjisht: *El Conde de Montecristo*), një version meksikan me regji të Chano Urueta
* 1946: *Kthimi i Monte Kristos*, me regji të Henry Levin
* 1950: *Princi i Hakmarrjes*, film egjiptian me regji të Henry Barkat
* 1953:*Konti i Monte Kristos* (Spanjisht: *El Conde de Montecristo*), me regji të León Klimovsky
* 1954: *Konti i Monte Kristos*, me regji të Robert Vernay
* 1958: *Raaj Tilak* u frymëzua nga ky roman.
* 1961: *Le comte de Monte Cristo*, me regji të Claude Autant-Lara
* 1968: *Sous le signe de Monte Cristo*, film francezë me regji të André Hunebelle
* 1975: *Konti i Monte Kristos*, me regji të David Greene
* 2002: *Konti i Monte Kristos*, me regji të Kevin Reynolds

* TBA: David S. Goyer do të drejtojë një film bazuar në *Konti i Monte Kristos*

### Serialet
* 1956: *Konti i Monte Kristos*, serial i bazuar në aventurat e Edmond Dantès pas fundit të romanit
* 1964: *Konti i Monte Kristos*, me regji të Peter Hammond
* 1966: *Il conte di Montecristo*, serial italian me regji të Edmo Fenoglio
* 1984: *La Dueña*, telenovelë venezuelase me version femre të Edmond Dantès
* 2006: *Montecristo*, telenovelë argjentinas
* 2010: *Ezel*, serial turk bazuar në këtë roman
* 2011 : *Un amore e una vendetta*, serial italian bazuar në këtë roman
* 2011: *Revenge*, komploti u bazua në *Konti i Monte Kristos*
* 2012: *Antsanoty*, serial armene e bazuar në *Konti i Monte Kristos*
* 2013: *La Patrona*, një ribërje meksikane e telenovelës 1984 *La Dueña*
* 2016: *Goodbye Mr. Black*, një serial koreano jugor i  *Konti i Monte Kristos*
* 2016: Sezoni i gjashtë i ''Once Upon a Time's* përmban Count si një personazh, të portretizuar nga Craig Horner.
* 2016: *Yago*, telenovelë meksikane e frymëzuar (ndryshuar në mënyrë drastike) nga *Konti i Monte Kristos*

### Filma vizatimor
* 1973: *Konti i Monte Kristos*, film i shkurt i animuar prodhuar nga Hanna-Barbera
* 1994: Epizodi "The Discount of Monte Cristo" në filmin vizatimor *Garfield dhe Shokët*, një rrëfim i tregimit duke përdorur personazhet nga *US.S. Acres*.
* 2004: *Gankutsuou: Konti i Monte Kristos* (巌窟王　*Gankutsuoo*, literally *Mbreti i Shpellës*), film i animuar japoneze, prodhuar nga Gonzo
* 2007: Skeçi i epizodit të *The Simpsons* Revenge Is a Dish Best Served Three Times ka një përshtatje të *Konti i Monte Kristos*, por skeçi quhet *The Count Of Monte Fatso''

## Referime