Mandiri Ramna Kali

**Mandiri Ramna Kali** () është një tempull hindu në Dhaka që u ndërtua fillimisht në kohën e Perandorisë Mogule. Ai është i njohur edhe si "Ramna Kalibari" dhe i kushtohet hyjneshës hindu Kali.

## Vendndodhja 
Ai ndodhet përkrahë ish Pistës së Garave të Dhakës, tani Suhravardi Udjan. I gjithë kompleksi tempullor zë një sipërfaqe prej pothuajse  në anën jugore të Parkut Ramna, përballë Akademisë Bangla.

## Historia 
Tempulli origjinal u shkatërrua më 27 mars 1971, nga Ushtria Pakistaneze gjatë Luftës për Çlirimin e Bangladeshit. Ai ishte vendi i një masakre kryesisht ndaj hinduve.

Sipas folklorit nepalez, Tempulli Ramna Kali u themelua nga adhuruesit e perëndeshës Kali, që erdhën në Bengal nga Himalajet.

Megjithëse tempulli ka qëndruar për shekuj, ai më së shumti u zhvillua në fillim të shekullit të XX. Tempulli u zhvillua nën patronazhin e Rani Bilashmoni Devit, gruaja e Raxhendra Narajanit (18821913). Në atë kohë, tempulli ishte një nga monumentet më të lartë të Dhakës.

## Dizajni
Dizajni arkitekturor i tempullit ka ndryshuar përgjatë shekujve. Përballë tempullit ndodhet një *dighi* (pellg) i madh që është një vend popullor për të notuar për besimtarët dhe vizitorët e tjerë. Tempulli ka një kullë të lartë *shikhara*. Pranë tempullit ishte Ashrami Ma Anandamoji (), një vend adhurimi me një kompleks rezidencial dhe shërbime për larje.

Dizajni i tempullit është dokumtentuar në fotografi të bëra gjatë fjalimit të Sheikh Muxhibur Rahmanit më 7 mars 1971, që është hera e fundit që tempulli u fotografua nga gazetarët dhe historianët.

## Shkatërrimi dhe genocidi i Ushtrisë Pakistaneze
Më 25 mars 1971, gjatë natës, Ushtria Pakistaneze nisi operacionin "Searchlight" në mënyrë që të shtypte lëvizjen nacionaliste bengaleze në atë që atëherë quhej Pakistani Lindor. Operacioni shkaktoi një genocid dhe Luftën për Çlirimin e Bangladeshit. Shumica e targeteve të Operacionit "Searchlight" ishin rë rinj hindu, intelektualë, studentë dhe akademikë. Operacioni "Searchlight" u përqëndrua në vendet e shquara hindu duke përfshirë “Jagannath Hall" (një konvikt për studentët hindu në kampusin e Universtitetit të Dhakës) dhe Mandiri Ramna Kali.

Më 27 mars 1971, Ushtria Pakistaneze hyri në kompleksin e Mandirit Ramna Kali dhe, brenda një ore, vrau më shumë se 100 veta. Gjatë kësaj masakre u vranë edhe shumë myslimanë të strehuar në kompleksin e tempullit.

Deri në vitin 2000, rrëfimet e shkatërrimit të tempullit bazoheshin në dëshmitë gojore të dëshmitarëve të mbijetuar. Në vitin 2000, Lidhja Avami, partia politike qeverisëse, hapi një hetim publik. Në shtator 2000, zëdhënësi i drejtësisë K. M. Sobhan, paraqiti një raport paraprak.

Vetëm rreth 50 viktima të masakrës janë identifikuar; të afërmit e viktimave të tjera ose kanë vdekur ose kanë ikur nga Bangladeshi. Një thirrje mbarë botërore është bërë për ndonjë të afërm të mbijetuar të viktimave të masakrës së Mandirit Ramna Kali për të kontribuar në identifikimin e anëtarëve të vrarë të familjeve të tyre, që të listohen në një përmendore të ardhshme.

## Rindërtimi
Pasi Bangladeshi fitoi pavarësinë nga Pakistani, në vend u ngrit një tempull i vogël që besimtarët të luteshin. Një rindërtim i tempullit u shpall në vitin 2017, kur ministri i punëve të jashtme të Indisë, Sushma Svaraxh, përuroi 15 projeke zhvillimore në Baridhara të Dhakës.

Mandiri Ma Durga dhe Mandiri Radha Krishna janë të pranishëm në zonën e Mandirit Ramna Kali. Të tjerë janë planifikuar. Qeveria e Indisë ka mbledhur para për rindërtimin e tij. Presidenti indian, Ram Nath Kovind, e vizitoi Mandirin historik Ramna Kali në Dhaka gjatë vizitës së tij në Bangladesh për festimet e 50-vjetorit të Ditës së Fitores.

## Përfundimi dhe përurimi 
Më 17 dhjetor 2021, Ram Nath Kovindi, presidenti i Indisë përuroi rindërtimin e Mandirit Ramna Kali në Ramna, pjesë e kryeqytetit të Bangladeshit, Dhaka ku ndodhet vendi emblematik i Suhravardi Udjanit (ish Pista e Garave Ramna). Zonja e parë e Indisë, znj. Kovind dhe bija e tyre shoqëruan presidentin e Indisë në këtë ceremoni.

“Mandiri historik Ramna Kali është një simbol i lidhjes shpirtërore dhe kulturore mes popullit të Indisë dhe të Bangladeshit”, tha z. Kovind në ceremoni.

## Shiko gjithashtu
* Tempulli Dhakeshvari
* Tempulli i Xhoj Kalit
* Mandiri Lakshmi Narajan në Dhaka
* Tempulli i Misionit Ramakrishna në Dhaka
* Tempulli Lakshmi Narajan i Raxha Babusë
* Tempulli Svami Bagh në Dhaka
* Ashrami Svamibagh ISKCON
* Historia e Dhakës
* Arkitektura e Dhakës
* Lista e tempujve hindu në Bangladesh
* Hinduizmi në Bangladesh
* Arkitektura e Bengalit

## Referime
## Lidhje të jashtme
* 
* News item on protests regarding attempt to shift temple location
* News item on rebuilding of temple
* Article on history and Commission report including details of the massacre and temple destruction on 27 March 1971