SBV Vitesse

parapamje| Stadiumi GelreDome
**SBV Vitesse Arnhem** (*Stichting Betaald Voetbal Vitesse Arnhem, Shqip: Fondacioni Profesional i Futbollit Vitesse Arnhem*), i njohur gjerësisht si **Vitesse** ose i njohur ndërkombëtarisht si **Vitesse Arnhem**, është një klub futbolli profesionist holandez i vendosur në komunën e Arnhem. Aktualisht garojnë në Eerste Divisie.

## Historia 
majtas|parapamje|200x200px| Skuadra e parë e Vitesse në 1896.
majtas|parapamje|200x200px| Skuadra e parë e Vitesse në 1913.
[majtas|parapamje|200x200px| Kundër [AFC Ajax në ndeshjen e Kupës së Holandës 1970.]]
[majtas|parapamje|200x200px| [Nicky Hofs luajti për Vitesse 194 ndeshje. Ai ishte kushëri i Bennie Hofs dhe Henk Hofs.]]
[majtas|parapamje|200x200px| [Wilfried Bony u nderua me Këpucën e Artë për lojtarin më të mirë në Holandë.]]
Vitesse, i themeluar në 1892, është klubi i dytë më i vjetër i futbollit profesionist ende në ekzistencë në Holandë, pas Sparta Rotterdam që u formua në 1888. Rrënjët e Vitesse në fakt datojnë para Spartës një vit pasi në 1887, një klub me emrin "Arnhemsche cricket- en voetbalvereeniging Vitesse" u formua nga një grup nxënësish të shkollave të mesme që luanin sportin e tyre në Rijnkade, me pamje nga lumi Rinë, në qendër të qytetit. Duke hezituar të zgjidhnin një emër latin ose anglisht për klubin pasi mendonin se ato gjuhë ishin shumë elitiste, ata zgjodhën fjalën franceze *Vitesse*, që do të thotë "shpejtësi".

Në 1891 klubi u shpërbë pasi ata nuk mund të gjenin më ndonjë vend të përshtatshëm për të luajtur kriket pasi u ndërtua një Velodrome në fushën e tyre të zakonshme të lojës në Parkun Klarenbeek. Vitin tjetër, një grup studentësh të pasur ringjallën klubin sportiv, këtë herë me emrin **AVC** (Arnhemse Voetbal en Cricketclub) Vitesse. Në verë ata luanin kriket dhe në dimër futboll. Në fund të 1892, Vitesse luajti ndeshjen e parë të vërtetë të futbollit dhe në 1894 Vitesse shpërndau degën e kriketit. Në 1895 dhe 1896 Vitesse u bë kampione e garës Gelderland. Që nga themelimi i kampionatit kombëtar të futbollit të Holandës në 1898 deri në 1954, titulli u vendos nga play-off nga një pjesë e vogël e klubeve që kishin fituar më parë ligën e tyre rajonale. Vitesse humbi gjashtë herë finalen e kampionatit kombëtar *(1898, 1899, 1903, 1913, 1914 dhe 1915)*.

Në vitin 1912, Vitesse arriti për herë të parë në finalen e Kupës së Holandës. Vitesse humbi finalen me 0–2 nga HFC Haarlem. Në këtë periudhë Vitesse kishte lojtarë të mirë, si Willem Hesselink dhe Just Göbel. Këta lojtarë u aktivizuan edhe në kombëtaren e Holandës. Në 1914 John William Sutcliffe u bë trajneri i parë i huaj.

Gjatë Luftës së Dytë Botërore, Vitesse nuk luajti ndeshje zyrtare sepse luajtja e futbollit në ajër të hapur ishte e ndaluar. Gjatë Betejës së Arnhemit, banorët e qytetit u dëbuan me forcë nga shtëpitë e tyre, duke lejuar gjermanët të kthenin bregun verior të Rhein në një vijë të mbrojtur rëndë. Banorët nuk u lejuan të ktheheshin në shtëpi pa leje dhe shumica nuk u kthyen vetëm pas luftës. Fusha e futbollit dhe klubi u shkatërruan plotësisht. Dëmet u riparuan në vitet pas çlirimit.

Në vitin 1984 u vendos që të ndaheshin seksionet profesionale dhe amatore të klubit. Seksioni profesional u riemërua **SBV** (Stichting Betaald Voetbal - "Fondacioni Profesional i Futbollit") Vitesse ndërsa seksioni amator u bë "Vitesse 1892", i cili zgjati derisa u shpërbë në 2009.

Nga viti 1984, Karel Aalbers ishte president i SBV Vitesse. Qëllimi i Aalbers ishte të sillte Vitesse nga fundi i Ligës së Dytë (Eerste Divisie), liga në të cilën filloi klubi, në 40 klubet më të mira të futbollit të Evropës. Ai zhvilloi idenë bazë për 'Gelredome', një stadium me një fushë rrëshqitëse që mund të zhvendoset nga ndërtesa. Më vonë, i njëjti sistem u aplikua në Gelsenkirchen (Schalke 04) dhe në Japoni . Ngjarje të tilla si koncerte pop mund të zhvillohen pa dëmtuar barin. Gelredome u hap në 1998. Ka një çati që hapet dhe mbyllet. Është gjithashtu plotësisht i kontrolluar nga klima. Në sezonin e parë pas hapjes, pjesëmarrja e Gelredome u rrit në 20,000, (nga më pak se 8,000 në stadiumin e vjetër).

Vitesse bëri debutimin e tyre në garat evropiane në vitin 1990. Klubi fitoi ndeshjen e parë në raundin e parë 1–0 mbi Derry City.

Klubi mbeti i shëndoshë financiarisht duke bërë fitime të dukshme në tregun e transferimeve. Lojtarë të tillë si Roy Makaay, Sander Westerveld, Nikos Machlas, Glenn Helder dhe Philip Cocu u shitën për shuma të mëdha parash. Të tjerë erdhën për të zënë pozicione boshe lojtarësh, si Mahamadou Diarra dhe Pierre van Hooijdonk. Vitesse përfundoi në katër pozitat e para, bëri fitime dhe tregoi një bilanc solid në vitet e fundit të presidencës së Aalbers. Gjithashtu, klubi u bë konkurrent i rregullt në Kupën UEFA dhe në 1997–1998 përfundoi i treti në Eredivise, rekordi i tij më i lartë deri më sot.

Herbert Neumann ishte trajneri i Vitesse gjatë shumicës së këtyre viteve (1992–95 dhe 1998–99), ndërsa lojtarët e yjeve përfshinin: Nikos Machlas, lojtari i parë i Vitesse që fitoi Këpucën e Artë Evropiane në 1998, kur shënoi 34 gola në një sezon; John van den Brom, i cili luajti 378 ndeshje për Vitesse gjatë kësaj periudhe duke shënuar 110 gola nga mesfusha; dhe Edward Sturing, i cili luajti 383 ndeshje në mbrojtje për Vitesse nga 1987 deri në 1998, si dhe mori 3 ndeshje për ekipin kombëtar të Holandës. Yjet shtesë përfshinin Dejan Čurović, i cili kaloi gjashtë vjet në Vitesse duke luajtur 109 ndeshje si sulmues, duke shënuar 41 gola përfshirë golin e parë në GelreDome. Ndërkohë, sulmuesi holandez Roy Makaay kaloi katër vjet te Vitesse, duke shënuar 42 gola në 109 ndeshje midis 1993 dhe 1997.

Aalbers dha dorëheqjen më 15 shkurt 2000, pasi sponsori kryesor, Nuon, kërcënoi se do të hiqte prizën nëse nuk e bënte këtë. Nuon, si një kompani e shërbimeve publike në pronësi të autoriteteve lokale, kishte vështirësi të shpjegonte pse investoi shumë në planet ambicioze të Aalbers. Pasardhësi i tij ishte Jan Koning (ish-shefi i Sara Lee/DE, i cili dha dorëheqjen pas katër muajsh). Në një periudhë të shkurtër kohe, Vitesse filloi të tregojë rezultate negative financiare për shkak të marrëveshjeve të dobëta në tregun e transferimeve. Klubi i mbijetoi krizave të shumta financiare, si ajo e fundit në vitin 2008, kur borxhet u blenë, nën kërcënimin e falimentimit.
[djathtas|parapamje|200x200px| [Gelredome i mbushur plotësisht gjatë një fitoreje 1–0 kundër Tottenham Hotspur në Ligën e Konferencës në 21 tetor 2021.]]
Klubi ishte në telashe serioze financiare dhe në gusht 2010, aksioneri i tij mazhorancë pranoi t'ia shiste klubin biznesmenit gjeorgjian Merab Jordania . Në *The Guardian* dhe media të ndryshme kishte zëra se kjo blerje ishte projektuar nga ish-pronari i Chelsea, Roman Abramovich. Klubi pësoi një transformim të suksesshëm në një organizatë sportive moderne, komerciale dhe u vendos si një nga ekipet dominuese të Eredivisie.

Më 1 korrik 2012, Fred Rutten nënshkroi një kontratë si menaxheri i ri i Vitesse, për sezonin 2012-13. Rutten u largua nga Vitesse pas sezonit, duke përfunduar në vendin e katërt. Wilfried Bony e mbylli sezonin si golashënuesi më i mirë i Eredivisie me 31 gola në 30 ndeshje dhe iu dha Këpuca e Artë për lojtarin më të mirë në Holandë.

Për sezonin 2013–14, Vitesse emëroi Peter Bosz si menaxherin e saj të ri. Në nëntor 2013, Vitesse ishte në krye të ligës në Eredivisie për herë të parë që nga viti 2006. Ishte hera e parë që nga viti 2000 që ata ishin në krye të ligës më vonë se javën e parë. Në gjysmë të sezonit, pas 17 ndeshjesh, Vitesse ishte lider në kompeticion. Lojtarët kryesorë në skuadër nga kjo periudhë përfshinin Davy Pröpper, Christian Atsu dhe Bertrand Traoré.

Vitesse njoftoi më 13 qershor 2016 se Henk Fraser do të zëvendësonte Bosz në fillim të sezonit 2016-17. Në sezonin e tij të parë të plotë, fitoi klubin trofeun e parë të madh në ekzistencën e tij 125-vjeçare. Fraser mundi AZ me rezultatin 2−0 në finalen e Kupës KNVB, me dy gola nga Ricky van Wolfswinkel. Më 5 gusht 2017, Vitesse u mund 1–1 *(4–2 pen)* në De Kuip, Roterdam në finalen e Johan Cruyff Shield nga Feyenoord. Në fazën e grupeve të Ligës së Evropës, kundërshtarët e Vitesse ishin Lazio, Nice dhe Zulte Waregem. Vitesse përfundimisht përfundoi fazën e grupeve në vendin e katërt. Në tetor 2017, Guram Kashia veshi një shirit kapiteni me vija ylberi për Vitesse kundër Heracles Almelo në mbështetje të të drejtave LGBT, duke çuar në një reagim të ashpër në vendin e tij. Në gusht 2018, ai u bë marrësi inaugurues i çmimit #EqualGame nga UEFA për aktin e tij.

Në vitin 2021, pasi mposhti VVV-Venlo në gjysmëfinale, Vitesse arriti në finalen e Kupës KNVB për herë të pestë në historinë e tyre. Vitesse humbi finalen 2–1 nga Ajax. Vitesse e përfundoi sezonin 2020–21 Eredivise në vendin e katërt. Në korrik dhe gusht 2021, Vitesse u kualifikua në Ligën e Konferencave të UEFA Europa . Vitesse eliminoi Dundalk (2-2 dhe 2–1) dhe Anderlecht (3-3 dhe 2–1) në kualifikuese. Më 27 gusht, Vitesse u hodh në grupin G të Ligës së Konferencës së UEFA Europa 2021–22 së bashku me Tottenham Hotspur, Rennes dhe Mura. Vitesse përfundimisht u rendit i dyti në grup, duke arritur në raundin e 32-të.

Nga fundi i sezonit në Eredivisie, Vitesse u rrëzua nga kategoria pasi iu zbritën tetëmbëdhjetë pikë për mospërputhje me kërkesat e licencës së KNVB në mes të problemeve të vazhdueshme financiare.

## Lojtarët 
### Skuadra aktuale 
## Nderimet 
### Vendase 
* **Kampionati Holandez/Eredivisie**

: Nënkampionët: 1897-98, 1902-03, 1912-13, 1913-14, 1914-15

* **Eerste Divisie**

: **Fituesit** : 1976-77, 1988-89
: Nënkampionët: 1959-60, 1973-74
: Promovuar: 1970-71

* **Tweede Divisie**

: **Fituesit**: 1965-66

* **Kupa KNVB**

: **Fituesit**: 2016-17
: Nënkampionët: 1911–12, 1926–27, 1989-90, 2020-21

* **Johan Cruyff Schaal**

: Nënkampionët: 2017

### Rajonale 
* **Eerste klasse Oost**

: **Fituesit**: 1896-97, 1897-98, 1902-03, 1912-13, 1913-14, 1914-15, 1952-53
: Promovuar: 1954-55

* **Tweede klasse Oost**

: **Fituesit**: 1922-23, 1940-41, 1943-44, 1945-46, 1949-50

* **Konkursi Gelderland**

: **Fituesit**: 1894-95, 1895-96

## Referime