open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Samiriu

**Samiri** (arabisht: الْسَّامِريّ) është një shprehje e përdorur nga Kurani për t'iu referuar një ndjekësi rebel të Musait, i cili krijoi viçin e artë dhe u përpoq t'i çonte hebrenjtë në idhujtari. Sipas sures Ta Ha, Samiri krijoi viçin ndërsa Musai ishte larguar për 40 ditë në malin Sinai, duke marrë Dhjetë Urdhëresat. Ndryshe nga tregimi i dhënë në Biblën Hebraike, Kurani nuk e fajëson Aaronin (Haruni) për krijimin e viçit.

## Në Kuran 
Në Ta-Ha, suren e njëzetë të Kuranit, Musai informohet se Samiri e ka humbur popullin e tij në mungesë të tij. Ai kthehet te njerëzit e tij për t'i qortuar dhe informohet për atë që ka bërë Samiri.

## Në traditën islame 
Sipas Kuranit, viçi i Samirit bëri një tingull "ulës" ka rezultuar në shumë spekulime. Një numër i traditave islame thonë se viçi ishte bërë me pluhur të shkelur nga kali i engjëllit Xhibril, i cili kishte veti mistike. Disa tradita thonë se edhe viçi mund të lëvizte, një pronë që ia jepte pluhuri i “kalit të jetës”. Tradita të tjera sugjerojnë se Samiri e bëri vetë tingullin, ose se ishte vetëm era. Të tjerë thonë se viçi u formua nga vetë Zoti, si një provë për popullin hebre.

Traditat e mëvonshme zgjerohen mbi fatin e atyre që adhuronin viçin. Veprat e et-Taberiut përfshijnë një histori në të cilën Musai urdhëron popullin e tij të pijë nga uji në të cilin ishte hedhur viçi; fajtorët e adhurimit të tij u zbuluan kur u kthyen në një nuancë të artë.

Ndëshkimi i Samirit është interpretuar si izolim total shoqëror nga shumica e studiuesve.ref>Albayrak, I. (2002). Isra’iliyyat and Classical Exegetes’ Comments on the Calf with a Hollow Sound Q.20: 83-98/ 7: 147-155 with Special Reference to Ibn ’Atiyya. Journal of Semitic Studies, 47(1), 39–65. doi:10.1093/jss/47.1.39

## Identiteti 
Studiuesit e Islamit e kanë lidhur Samirin me individë të ndryshëm të përmendur në Bibël. Samiri zakonisht përkthehet si "Samaritan", me episodin që shihet si një shpjegim për ndarjen midis samaritanëve dhe jo-samaritanëve. Historia është paralele me tregimin biblik të viçave të artë të ndërtuara nga Jeroboami i Samarisë. Samiri ka qenë i lidhur me udhëheqësin rebel hebre Zimri në bazë të emrave të tyre të ngjashëm dhe një temë të përbashkët të rebelimit kundër autoritetit të Moisiut. Abraham Geiger propozoi idenë se Samiri është një korruptim i Samaelit, emri i një engjëlli me funksione të ngjashme me Satanin në dijen hebraike. Nuk ka konsensus midis dijetarëve islamë se cili, nëse ndonjë, nga këto identifikime është i saktë.

## Shiko gjithashtu 
* Viçi i artë
* Hidri
* Yzeiri

## Referime
ChatGPT

parapamje|Logoja e ChatGPT.
**ChatGPT** është një chatbot me inteligjencë artificiale gjeneruese i zhvilluar nga OpenAI dhe i lëshuar më 30 nëntor 2022. Ai përdor modele të mëdha gjuhësore (LLM) si GPT-4o për të gjeneruar përgjigje të ngjashme me njerëzit në tekst, të folur dhe imazhe. Ka qasje në veçori të tilla si kërkimi në internet, përdorimi i aplikacioneve dhe ekzekutimi i programeve. I atribuohet përshpejtimit të bumit të IA-së, një periudhë e vazhdueshme investimi të shpejtë dhe vëmendjes publike në fushën e inteligjencës artificiale (IA). Disa vëzhgues kanë ngritur shqetësime në lidhje me potencialin e ChatGPT dhe programeve të ngjashme për të zhvendosur inteligjencën njerëzore, për të mundësuar plagjiaturën ose për të nxitur dezinformimin.
parapamje|Një pamje e ekranit të ChatGPT në Mozilla Firefox.
ChatGPT është ndërtuar mbi serinë pronësore të modeleve të transformatorëve gjenerues të para-trajnuar (GPT) të OpenAI dhe është i përshtatur për aplikacionet bisedore duke përdorur një kombinim të të mësuarit të mbikëqyrur dhe të mësuarit përforcues nga reagimet njerëzore. Kërkesat dhe përgjigjet e njëpasnjëshme të përdoruesit konsiderohen si kontekst në çdo fazë të bisedës. ChatGPT u lëshua si një parapamje kërkimore e disponueshme falas, por për shkak të popullaritetit të saj, OpenAI tani e operon shërbimin në një model freemium. Përdoruesit në nivelin e tij falas mund të hyjnë në GPT-40, por me një limit të reduktuar. Abonimet e ChatGPT "Plus", "Pro", "Team" dhe "Enterprise" ofrojnë limite më të larta përdorimi dhe qasje në veçori ose modele shtesë. Përdoruesit në planin Pro kanë përdorim të pakufizuar, përveç kangjellave mbrojtëse nga abuzimi.

Deri në janar 2023, ChatGPT ishte bërë aplikacioni softuerik për konsumatorët me rritjen më të shpejtë në histori, duke fituar mbi 100 milionë përdorues në dy muaj. Lëshimi i ChatGPT nxiti lëshimin e produkteve konkurruese, duke përfshirë Gemini, Claude, Llama, Ernie, Grok, DeepSeek dhe Perplexity. Microsoft lançoi Copilot, fillimisht bazuar në GPT-4 të OpenAI. Në maj 2024, u njoftua një partneritet midis Apple Inc. dhe OpenAI, në të cilin ChatGPT u integrua në veçorinë Apple Intelligence të sistemeve operative Apple. Që nga maji 2025, faqja e internetit e ChatGPT është ndër 5 faqet e internetit më të vizituara në nivel global.

## Shih edhe 
* Inteligjenca artificiale

## Lidhje të jashtme 
* 
*  for InstructGPT, ChatGPT's predecessor
* 
* Gary Marcus and Keith Teare debate in Intelligence Squared US: "Will Chat GPT do more harm than good" (February 2023) .
* ChatGPT plugins, announcement by OpenAI
* ChatGPT Gets Its “Wolfram Superpowers”!, detailed description of the Wolfram plugin by Stephen Wolfram

## Referime
Pushimi i zjarrit (konflikt)

parapamje|Një armëpushim - jo një kompromis, por një shans për zotërinj me tone të larta që të tërhiqen me hijeshi nga deklaratat e tyre civile të luftës, Nga Thomas Nast, 17 shkurt 1877.
Një **pushim zjarri** apo **armëpushim,** është një ndalim i përkohshëm i një lufte në të cilën secila palë bie dakord me tjetrën për të pezulluar veprimet agresive. Armëpushimet mund të jenë ndërmjet aktorëve shtetërorë ose të përfshijnë aktorë joshtetërorë.

Armëpushimet mund të shpallen si pjesë e një traktati formal, por edhe si pjesë e një mirëkuptimi joformal midis forcave kundërshtare. Ato mund të ndodhin nëpërmjet ndërmjetësimit ose ndryshe si pjesë e një procesi paqeje ose të imponohen nga rezolutat e Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara nëpërmjet Kapitullit VII të Kartës së Kombeve të Bashkuara.

Qëllimi i menjëhershëm i një armëpushimi është ndalimi i dhunës, por qëllimet themelore të armëpushimeve ndryshojnë. Armëpushimet mund të synojnë të plotësojnë nevoja të kufizuara afatshkurtra (të tilla si ofrimi i ndihmës humanitare), të menaxhojnë një konflikt për ta bërë atë më pak shkatërrues ose të avancojnë përpjekjet për të zgjidhur në mënyrë paqësore një mosmarrëveshje. Një aktor mund të mos synojë gjithmonë një armëpushim për të çuar përpara zgjidhjen paqësore të një konflikti, por në vend të kësaj t'i japë aktorit një dorë të lartë në konflikt (për shembull, duke riarmatosur dhe ripozicionuar forcat ose duke sulmuar një kundërshtar që nuk dyshon), gjë që krijon pazare problemet që mund t'i bëjnë armëpushimet më pak të mundshme për t'u zbatuar dhe më pak të ngjarë të jenë të qëndrueshme nëse zbatohen.

Qëndrueshmëria e marrëveshjeve të armëpushimit ndikohet nga disa faktorë, si zonat e çmilitarizuara, tërheqja e trupave dhe garancitë dhe monitorimi i palëve të treta (p.sh. paqeruajtja). Marrëveshjet e armëpushimit kanë më shumë gjasa të jenë të qëndrueshme kur ato reduktojnë stimujt për të sulmuar, zvogëlojnë pasigurinë në lidhje me qëllimet e kundërshtarit dhe kur vendosen mekanizma për të parandaluar dhe kontrolluar aksidentet që të shndërrohen në konflikt.

## Shiko edhe 
## Referime
Vendi

parapamje|Territoret e shënuara në këtë hartë globale janë kryesisht të shteteve që janë shtete sovrane me njohje të plotë ndërkombëtare (kllapat tregojnë vendin e një territori të shënuar që nuk është shtet sovran). Disa territore janë vende më vete, por nuk njihen si të tilla (p.sh. Tajvani), dhe disa territore të pakta të shënuara diskutohen se cilit shtet i përkasin (p.sh. Kashmiri) ose nëse janë vende në vetvete (p.sh. Sahara Perëndimore ( territor) ose shteti i njohur me të njëjtin emër).

Një **vend** është një pjesë e veçantë e botës, siç është një shtet, komb ose entitet tjetër politik. Mund të jetë një shtet sovran ose të përbëjë një pjesë të një shteti më të madh. Për shembull, vendi i Japonisë është një shtet i pavarur, sovran, ndërsa vendi i Uellsit është një përbërës i një shteti sovran me shumë pjesë, Mbretëria e Bashkuar. Një vend mund të jetë një zonë historikisht sovrane (siç është Koreja), një territor aktualisht sovran me një qeveri të unifikuar (siç është Senegali), ose një rajon gjeografik josovran i lidhur me disa karakteristika të dallueshme politike, etnike ose kulturore (si p.sh. Vendi Bask).

Përkufizimi dhe përdorimi i fjalës "vend" është fleksibël dhe ka ndryshuar me kalimin e kohës. The Economist shkroi në vitin 2010 se "çdo përpjekje për të gjetur një përkufizim të qartë të një vendi së shpejti ndeshet me një grumbull përjashtimesh dhe anomalish." Shumica e shteteve sovrane, por jo të gjitha vendet, janë anëtarë të Kombeve të Bashkuara. Vendet shpesh shoqërohen me simbole të tilla si flamuj ose himne; ata gjithashtu mund të ngjallin ndjenja të forta përkushtimi dhe patriotizmi në popullsinë e tyre.

Vendi më i madh për nga sipërfaqja është Rusia, ndërsa më i vogli është mikroshteti i Vatikanit. Më e populluara është India; Vatikani është qyteti më pak i populluar.

## Shiko edhe 
* Shteti

## Referime
Monumenti i kulturës në Shqipëri

[parapamje| [Ura e Mesit që qëndron mbi përroin e lumit Kir në Shqipërinë veriperëndimore u shpall monument kulture më 10 qershor 1973.]]
**Monument kulture** në Shqipëri është një ndërtim ose vepër me vlerë kulturore, historike dhe artistike, e ndërtuar në një hapësirë të dukshme, e bërë në kujtim të ngjarjeve të rëndësishme ose të njerëzve të shquar. Monumentet e kulturës zakonisht janë nën mbrojtjen e shtetit pasi janë dëshmi e historisë së zhvillimit njerëzor, për ruajtjen e së cilës ekziston një interes publik.  

## Përkufizimi 
Ligji nr.9048, datë 04.07.2003, i titulluar *“Për Trashëgiminë Kulturore”* e përshkruan monumentin e kulturës si një objekt apo ndërtesë me vlerë historiko-kulturore që mbrohet nga shteti. Monumentet e kulturës klasifikohen në dy kategori: 

### Kategoria I 
Monumentet e kulturës të kategorisë së parë janë objekte me vlerë dhe rëndësi të konsiderueshme për trashëgiminë kulturore. Ato ruhen në ekuilibrin e përbërësve të tyre arkitektonikë dhe teknikë. Kompozimi vëllimor, trajtimi arkitektonik i pamjeve të jashtme dhe të brendshme, si dhe zgjidhja planimetrike dhe funksionale e këtyre monumenteve nuk mund të ndryshohet. Ndërtesat e reja pranë tyre duhet të respektojnë distancat e hapësirës rrethuese të mbrojtur.

### Kategoria II 
Monumentet e kulturës të kategorisë së dytë janë objekte me vlerë të konsiderueshme, kryesisht në pamjen e jashtme. Ato ruhen në vëllimin dhe pamjen e tyre.

Të dyja kategoritë janë shpallur të tilla nga Ministria e Kulturës .

## Shih edhe 
* Lista e Monumenteve në Shqipëri
* Lista e Monumenteve të Kulturës Fetare të Shqipërisë

## Referime
Teksti

parapamje|Libri "The Nature of Gothic" i shkrimtarit John Ruskin (faqja e parë e tekstit, me kufi të zbukuruar).
Në teorinë e letërsisë, **teksti** është çdo objekt që mund të "lexohet", qoftë ky objekt një vepër letrare, një shenjë rruge, një rregullim ndërtesash në një bllok të qytetit, apo stile veshjesh. Është një grup koherent shenjash që transmeton një lloj mesazhi informues. Ky grup shenjash konsiderohet më shumë për sa i përket përmbajtjes së mesazhit informativ, sesa për sa i përket formës fizike ose mediumit në të cilin ai përfaqësohet.

Brenda fushës së kritikës letrare, "teksti" i referohet gjithashtu përmbajtjes origjinale të informacionit të një shkrimi të caktuar; dmth, "teksti" i një vepre është ajo renditje simbolike primare e shkronjave siç janë kompozuar fillimisht, përveç ndryshimeve të mëvonshme, përkeqësimeve, komenteve, përkthimeve, paratekstit etj. Prandaj, kur kritika letrare ka të bëjë me përcaktimin e një "teksti ", ka të bëjë me dallimin e përmbajtjes origjinale të informacionit nga çdo gjë që i është shtuar ose zbritur asaj përmbajtje siç shfaqet në një dokument tekstual të caktuar (d.m.th., një paraqitje fizike e tekstit).

Meqenëse historia e të shkruarit i paraprin konceptit të "teksit", shumica e teksteve nuk janë shkruar me këtë koncept në mendje. Shumica e veprave të shkruara përfshihen në një gamë të ngushtë të llojeve të përshkruara nga teoria e tekstit. Koncepti i "teksit" bëhet i rëndësishëm nëse dhe kur një "mesazh koherent i shkruar përfundon dhe duhet t'i referohet pavarësisht nga rrethanat në të cilat është krijuar."

## Shiko edhe 
* Shkrimi
* Leximi
* Fotografia
* Audio dixhitale
* Video

## Referime
Skepticizmi fetar

**Skepticizmi fetar** është një lloj skepticizmi që lidhet me fenë. Skeptikët fetarë vënë në dyshim autoritetin fetar dhe nuk janë domosdoshmërisht antifetarë, por skeptikë ndaj besimeve dhe/ose praktikave të veçanta ose të të gjitha fetare. Sokrati ishte një nga skeptikët më të shquar dhe të parë fetarë për të cilin ka të dhëna; ai vuri në dyshim legjitimitetin e besimeve të kohës së tij në ekzistencën e perëndive greke. Skepticizmi fetar nuk është i njëjtë me ateizmin ose agnosticizmin, dhe disa skeptikë fetarë janë deistë (ose teistë që refuzojnë fenë e organizuar mbizotëruese që hasin, apo edhe të gjithë fenë e organizuar).

## Shiko edhe 
## Referime
Kundërfeja

**Antifeja** është kundërshtimi i fesë. Ai përfshin kundërshtimin ndaj fesë së organizuar, praktikave fetare ose institucioneve fetare. Termi antifetar është përdorur gjithashtu për të përshkruar kundërshtimin ndaj formave specifike të adhurimit ose praktikës së mbinatyrshme, qofshin të organizuara apo jo. Bashkimi Sovjetik adoptoi ideologjinë politike të marksizëm-leninizmit dhe si rrjedhojë politikën e ateizmit shtetëror që kundërshtoi rritjen e feve.

Antifeja është e dallueshme nga pozicionet specifike të hyjnisë si ateizmi (mungesa e besimit në hyjnitë) dhe antiteizmi (një kundërshtim ndaj besimit në hyjnitë); edhe pse "anti-fetarët" mund të jenë edhe ateistë ose antiteistë.

## Shiko edhe 
## Referime
Nepotizmi

parapamje|Benjamin Harrison, arkëtar i Spitalit Guy në Londër, u shfaq si një figurë dominuese kryesuese, me nepotizmin e Sir Astley Cooper që kishte miratimin e tij të heshtur.
**Nepotizmi** është një avantazh, privilegj ose pozicion që u jepet të afërmve në një profesion ose fushë. Këto fusha mund të përfshijnë, por nuk kufizohen në, biznesin, politikën, akademinë, argëtimin, sportin, fitnesin, fenë dhe aktivitete të tjera. Termi filloi me caktimin e nipave në poste të rëndësishme nga papët dhe peshkopët katolikë.

Nepotizmi është kritikuar që nga kohërat e lashta nga disa filozofë, duke përfshirë Aristotelin, Valluvarin dhe Konfucin, duke e dënuar atë si të lig dhe të pamatur.

## Origjina 
Termi vjen nga fjala italiane nepotismo, e cila bazohet në rrënjën latine nepos që do të thotë nip. Që nga mesjeta dhe deri në fund të shekullit të 17-të, disa papë dhe peshkopë katolikë - të cilët kishin marrë betimet e dëlirësisë dhe, për rrjedhojë, zakonisht nuk kishin pasardhës të tyre legjitimë - u dhanë nipërve të tyre pozita të tilla preferencash që shpesh u jepeshin nga baballarët. djemtë.

Disa papë ngritën në kardinal nipërit dhe të afërmit e tjerë. Shpesh, emërime të tilla ishin një mjet për të vazhduar një "dinastie" papale. Për shembull, Papa Callikstus III, kreu i familjes Borgia, bëri kardinalë dy nga nipërit e tij; njëri prej tyre, Rodrigo, më vonë përdori pozitën e tij si kardinal si një gur hapi drejt papatit, duke u bërë Papa Aleksandri VI. Aleksandri më pas ngriti Alessandro Farnese, vëllain e dashnores së tij, në kardinal; Farnese më vonë do të bëhej Papa Pali III.

Pali III u angazhua gjithashtu në nepotizëm, duke emëruar, për shembull, dy nipa, 14 dhe 16 vjeç, si kardinalë. Praktika më në fund u kufizua kur Papa Inocenti XII lëshoi demin Romanum decet Pontificem, në vitin 1692. Demi papal i ndaloi papët në çdo kohë të dhuronin prona, zyra ose të ardhura për çdo të afërm, me përjashtim të një të afërmi të kualifikuar (më së shumti) mund të bëhej kardinal.

### Përmendet në letërsinë antike 
Në librin e dytë të letërsisë Kural, i cili formon një manual për qeveritë dhe korporatat, Valluvar sugjeron në lidhje me nepotizmin dhe favorizimin kështu: "Nëse zgjidhni një person të papërshtatshëm për punën tuaj vetëm sepse e doni dhe ju pëlqen, ai do t'ju çojë drejt marrëzi të pafundme." Sipas tij, nepotizmi është edhe i keq edhe i pamatur.

## Shiko edhe 
* Korrupsioni

## Referime
Video vëzhgimi

parapamje|Grafika Electronic Frontier Foundation (eff.org) e krijuar nga projektuesi i lartë i EFF Hugh D'Andrade për të ilustruar punën e EFF kundër mbikëqyrjes masive.
**Televizioni me qark të mbyllur** (**CCTV**) apo **video vëzhgimi**, është përdorimi i kamerave video për të transmetuar një sinjal në një vend të caktuar, në një grup të kufizuar monitorësh. Ai ndryshon nga televizioni i transmetuar në atë që sinjali nuk transmetohet hapur, megjithëse mund të përdorë lidhje pikë-për-pikë (P2P), pikë-për-shumë pikë (P2MP) ose lidhje me tela ose me valë. Edhe pse pothuajse të gjitha kamerat video i përshtaten këtij përkufizimi, termi përdoret më shpesh për ato që përdoren për mbikëqyrje në zona që kërkojnë siguri shtesë ose monitorim të vazhdueshëm (Videotelefonia rrallë quhet "CCTV").

Mbikëqyrja e publikut duke përdorur CCTV është e zakonshme në shumë zona në mbarë botën. Vëzhgimi me video ka gjeneruar debat të rëndësishëm për balancimin e përdorimit të tij me të drejtën e individëve për privatësi edhe kur janë në publik.
parapamje|Kamerat e vëzhgimit në cep të një ndërtese.
Në impiantet industriale, pajisjet CCTV mund të përdoren për të vëzhguar pjesë të një procesi nga një dhomë qendrore e kontrollit, veçanërisht nëse mjediset e vëzhguara janë të rrezikshme ose të paarritshme për njerëzit. Sistemet CCTV mund të funksionojnë vazhdimisht ose vetëm siç kërkohet për të monitoruar një ngjarje të caktuar. Një formë më e avancuar e CCTV, duke përdorur videoregjistruesit dixhitalë (DVR), ofron regjistrim për ndoshta shumë vite, me një sërë opsionesh cilësie dhe performancash dhe veçori shtesë (të tilla si zbulimi i lëvizjes dhe sinjalizimet me email). Kohët e fundit, kamerat IP të decentralizuara, ndoshta të pajisura me sensorë megapikselë, mbështesin regjistrimin direkt në pajisjet ruajtëse të lidhura me rrjetin ose blic të brendshëm për funksionim krejtësisht të pavarur.

Sipas një vlerësimi, do të ketë rreth 1 miliard kamera vëzhgimi në përdorim në mbarë botën deri në vitin 2021. Rreth 65% e këtyre kamerave janë instaluar në Azi. Rritja e CCTV është ngadalësuar vitet e fundit. Përdorimi i kësaj teknologjie ka lehtësuar një rritje të konsiderueshme në mbikëqyrjen shtetërore, një rritje të konsiderueshme të metodave të monitorimit dhe kontrollit social të avancuar dhe një mori masash për parandalimin e krimit në të gjithë botën.

## Shiko edhe 
* Vëzhgimi
* Videokamera

## Referime
Shtrëngimi

**Shtrëngimi** është detyrimi i një pale që të veprojë në mënyrë të pavullnetshme duke përdorur kërcënime, duke përfshirë kërcënimet për të përdorur forcën kundër një pale. Ai përfshin një sërë veprimesh me forcë që cenojnë vullnetin e lirë të një individi për të nxitur një përgjigje të dëshiruar. Këto veprime mund të përfshijnë zhvatje, shantazh, apo edhe torturë dhe sulme seksuale. Për shembull, një ngacmues mund të kërkojë para për drekën nga një student ku refuzimi rezulton në rrahjen e studentit.

Në sistemet e së drejtës zakonore, akti i shkeljes së një ligji ndërsa është nën detyrim kodifikohet si një krim me detyrim.

Detyrimi mund të përdoret si levë për ta detyruar viktimën të veprojë në një mënyrë në kundërshtim me interesat e veta. Detyrimi mund të përfshijë jo vetëm shkaktimin e lëndimit trupor, por edhe abuzimin psikologjik (ky i fundit synon të rrisë besueshmërinë e perceptuar të kërcënimit). Kërcënimi i dëmtimit të mëtejshëm mund të çojë gjithashtu në pranimin e personit që detyrohet.

Konceptet e shtrëngimit dhe bindjes janë të ngjashme, por faktorë të ndryshëm i dallojnë të dyja. Këto përfshijnë qëllimin, gatishmërinë për të shkaktuar dëm, rezultatin e ndërveprimit dhe opsionet në dispozicion të palës së detyruar.

John Rawls, Thomas Nagel, Ronald Dworkin dhe autorë të tjerë politikë argumentojnë se shteti është shtrëngues. Max Weber e përkufizoi një shtet si "një komunitet që ka monopolin e përdorimit legjitim të forcës". Morris argumenton se shteti mund të veprojë përmes stimujve dhe jo përmes detyrimit. Në kujdesin shëndetësor, shtrëngimi joformal mund të përdoret për ta bërë një pacient t'i përmbahet planit të trajtimit të mjekut. Në rrethana të caktuara, shtrëngimi fizik përdoret për të trajtuar një pacient në mënyrë të pavullnetshme.

## Shiko edhe 
* Shantazhi
* Kërcënimi
* Zhvatja
* Zhvatja e dhunshme

## Referime
Sulmi seksual

**Sulmi seksual** është një akt në të cilin dikush me dashje prek seksualisht një person tjetër pa pëlqimin e atij personi, ose detyron ose detyron fizikisht një person të përfshihet në një akt seksual kundër vullnetit të tij. Është një formë e dhunës seksuale, e cila përfshin abuzimin seksual të fëmijëve, përdhunimin, përdhunimin (depërtim i detyruar vaginal, anal ose oral ose sulm seksual i lehtësuar nga droga), ose torturimin e personit në mënyrë seksuale.

## Përkufizimi 
Në përgjithësi, sulmi seksual përkufizohet si kontakt seksual i padëshiruar. Qendra Kombëtare për Viktimat e Krimit thotë:

* *Sulmi seksual merr shumë forma, duke përfshirë sulme të tilla si përdhunim ose tentativë përdhunimi, si dhe çdo kontakt apo kërcënim seksual të padëshiruar. Zakonisht një sulm seksual ndodh kur dikush prek ndonjë pjesë të trupit të një personi tjetër në mënyrë seksuale, madje edhe përmes rrobave, pa pëlqimin e atij personi.*

Në Shtetet e Bashkuara, përkufizimi i sulmit seksual ndryshon shumë midis shteteve individuale. Megjithatë, në shumicën e shteteve sulmi seksual ndodh kur mungon pëlqimi nga një prej individëve të përfshirë. Pëlqimi duhet të bëhet ndërmjet dy të rriturve që nuk janë të paaftë dhe pëlqimi mund të ndryshojë, duke u tërhequr, në çdo kohë gjatë aktit seksual.

## Shiko edhe 
## Referime
Kërcënimi

parapamje|Kërcënimet mund të jenë delikate ose të dukshme. Aktori Justus D. Barnes, në Grabitjen e Trenit të Madh.
Një **kërcënim** është një komunikim i qëllimit për t'i shkaktuar dëm ose humbje një personi tjetër. Frikësimi është një taktikë e përdorur midis palëve në konflikt për ta bërë tjetrin të ndrojtur ose psikologjikisht të pasigurt për shtrëngim ose kontroll. Akti i frikësimit për detyrim konsiderohet si kërcënim.

**Sjellja kërcënuese** (ose sjellja kërcënuese kriminale) është krimi i vënies me dashje ose me vetëdije të një personi tjetër në frikën e lëndimit trupor. "Kërcënimi i dëmit në përgjithësi përfshin një perceptim të lëndimit... dëm fizik ose mendor... akt ose shembull dëmtimi, ose një dëm material dhe dëm ose humbje për një person."

Disa nga llojet më të zakonshme të kërcënimeve të ndaluara me ligj janë ato të bëra me qëllim për të përfituar një avantazh monetar ose për të detyruar një person të veprojë kundër vullnetit të tij. Në shumicën e shteteve të SHBA-së, është një shkelje të kërcënosh (1) të përdorësh një armë vdekjeprurëse ndaj një personi tjetër; (2) të lëndojë personin ose pronën e tjetrit; ose (3) lëndojnë reputacionin e tjetrit.

## Ligji 
### Brazil 
Në Brazil, krimi i kërcënimit të dikujt, i përcaktuar si kërcënim për të shkaktuar dëm të padrejtë dhe të rëndë, dënohet me gjobë ose me burgim nga tre muaj deri në një vit, siç përshkruhet në Kodin Penal të Brazilit, neni 147. [jurisprudenca] braziliane bën të mos trajtohet si krim një kërcënim që është ofruar në një diskutim të nxehtë.

### Gjermani 
Strafgesetzbuch gjerman § 241 dënon krimin e kanosjes me burg deri në një vit ose me gjobë. Edhe nëse dikush, kundër gjykimit të tij më të mirë, i shtiret një personi tjetër se është i afërt realizimi i një vepre të rëndë penale kundër tij ose një personi të afërt me të, do të dënohet në mënyrë të ngjashme.

### Shtetet e Bashkuara 
Në Shtetet e Bashkuara, ligji federal penalizon disa kërcënime të vërteta të transmetuara nëpërmjet postës së SHBA-së ose në tregtinë ndërshtetërore. Ai gjithashtu kriminalizon kërcënimin ndaj zyrtarëve qeveritarë të Shteteve të Bashkuara. Disa shtete të SHBA-së e kriminalizojnë bullizmin kibernetik. Kërcënimet për lëndim trupor konsiderohen sulm.

#### Shteti i Teksasit 
Në shtetin e Teksasit, nuk është e nevojshme që personi i kërcënuar të perceptojë një kërcënim për ekzistencën e një kërcënimi për qëllime ligjore.

#### **Kërcënimi i vërtetë** 
Një kërcënim i vërtetë është një komunikim kërcënues që mund të ndiqet penalisht sipas ligjit. Është i ndryshëm nga një kërcënim që bëhet me shaka. Gjykata e Lartë e SHBA-së ka vendosur se kërcënimet e vërteta nuk mbrohen sipas Kushtetutës së SHBA-së bazuar në tre justifikime: parandalimi i frikës, parandalimi i përçarjes që vjen nga ajo frikë dhe zvogëlimi i gjasave që dhuna e kërcënuar të ndodhë.

## Shiko edhe 
## Referime 
__PATP__
Shantazhi

**Shantazhi** është një akt shtrëngimi duke përdorur kërcënimin e zbulimit ose publikimit të informacionit në thelb të vërtetë ose të rremë për një person ose njerëz, përveç nëse përmbushen disa kërkesa. Shpesh është informacion i dëmshëm dhe mund t'u zbulohet anëtarëve të familjes ose bashkëpunëtorëve dhe jo publikut të gjerë. Këto akte mund të përfshijnë gjithashtu përdorimin e kërcënimeve për dëmtim fizik, mendor ose emocional, ose për ndjekje penale, kundër viktimës ose dikujt afër viktimës. Zakonisht kryhet për përfitime personale, më së shpeshti për pozitë, para ose pronë.

Shantazhi mund të konsiderohet gjithashtu një formë zhvatjeje. Megjithëse të dyja janë përgjithësisht sinonime, zhvatja është marrja e pronës personale me kërcënimin e dëmtimit të ardhshëm. Shantazhi është përdorimi i kërcënimit për të parandaluar përfshirjen e një tjetri në një okupim të ligjshëm dhe shkrimin e letrave ose letrave shpifëse që provokojnë një shkelje të paqes, si dhe përdorimin e frikësimit për qëllime të mbledhjes së një borxhi të papaguar.

Në shumë juridiksione, shantazhi është një vepër ligjore, shpesh penale, që mbart sanksione ndëshkuese për autorët e dënuar. Shantazhi është emri i një vepre penale ligjore në Shtetet e Bashkuara, Angli dhe Uells dhe Australi, dhe është përdorur si një mënyrë e përshtatshme për t'iu referuar disa veprave të tjera, por nuk ishte një term i përdorur në ligjin anglez deri në vitin 1968.

Shantazhi ishte fillimisht një term nga Kufijtë Skocezë që do të thotë pagesa të bëra në këmbim të mbrojtjes nga hajdutët dhe grabitësit. Pjesa "postë" e shantazhit rrjedh nga anglishtja e mesme mashkull që do të thotë "qira ose haraç". Ky haraç (mashkull ose reditus) paguhej në mall ose punë ("nigri"); pra reditus nigri, ose "shantazh". Përndryshe, mund të rrjedhë nga dy fjalë gaelike skoceze blathaich - për të mbrojtur; dhe mal - haraç ose pagesë.

## Shiko edhe 
## Referime
Hapësira airore

parapamje|Klasat e hapësirës ajrore në Shtetet e Bashkuara.
**Hapësira ajrore** është pjesa e atmosferës e kontrolluar nga një vend mbi territorin e tij, duke përfshirë ujërat e tij territoriale ose, në përgjithësi, çdo pjesë specifike tredimensionale të atmosferës. Nuk është e njëjtë me hapësirën ajrore, që është termi i përgjithshëm për atmosferën e Tokës dhe hapësirën e jashtme në afërsi të saj.

## Historia për Linjën Karman 
Deri në mesin e shekullit të 20-të, i cili konsiderohej si koha e pionierëve të aviacionit, nuk kishte kufij fiks se çfarë ishte hapësira ajrore kombëtare dhe kur ajo u bë hapësirë ajrore ndërkombëtare. Për shkak të kësaj, në atë kohë zbatohej një lloj i së drejtës zakonore dhe shumica e vendeve si Mbretëria e Bashkuar apo Shtetet e Bashkuara e konsideronin hapësirën ajrore si ndërkombëtare nga rreth 13,000 këmbë. Megjithatë, kjo zbatohej vetëm në kohë paqeje dhe nëse ishte në dobi të shteteve, nuk kishte një demarkacion të qartë të çështjes së hapësirës ajrore deri në vitet 1950 kur u përcaktua Linja Karman, prandaj u supozua një kohë ndërkombëtare.

Brenda Shteteve të Bashkuara:

* Hapësira ajrore e kontrolluar ekziston aty ku konsiderohet e nevojshme që kontrolli i trafikut ajror të ketë një formë të kontrollit ekzekutiv pozitiv mbi avionët që fluturojnë në atë hapësirë ajrore (megjithatë, kontrolli i trafikut ajror nuk kontrollon domosdoshmërisht trafikun që funksionon sipas rregullave të fluturimit vizual (VFR) brenda kësaj hapësire ajrore).

Hapësira ajrore mund të ndahet më tej në një sërë zonash dhe zonash, duke përfshirë ato ku ka ose kufizime në aktivitetet fluturuese ose ndalim të plotë të aktiviteteve fluturuese.

## Shiko edhe 
## Referime
Kontrolli i trafikut ajror

[parapamje|Kulla e kontrollit të trafikut ajror të Aeroportit Ndërkombëtar të Mumbait ([India|Indi).]]
**Kontrolli i trafikut ajror** (**ATC**) është një shërbim i ofruar nga kontrollorët e trafikut ajror me bazë tokësore (të quajtur edhe operatorë të kullave të kontrollit, CTO) të cilët drejtojnë aeroplanët në tokë dhe përmes një seksioni të caktuar të hapësirës ajrore të kontrolluar, dhe mund të ofrojnë shërbime këshilluese për avionët në hapësirën ajrore të pakontrolluar. Qëllimi kryesor i ATC në mbarë botën është të parandalojë përplasjet, të organizojë dhe përshpejtojë rrjedhën e trafikut ajror dhe të sigurojë informacion dhe mbështetje për pilotët.

Kontrollorët e trafikut ajror monitorojnë vendndodhjen e avionëve në hapësirën e tyre ajrore të caktuar me radar dhe komunikojnë me pilotët me radio. Për të parandaluar përplasjet, ATC zbaton rregullat e ndarjes së trafikut, të cilat sigurojnë që çdo avion të mbajë një sasi minimale të hapësirës boshe rreth tij gjatë gjithë kohës. Në shumë vende, ATC ofron shërbime për të gjithë avionët privatë, ushtarakë dhe komercialë që operojnë brenda hapësirës së saj ajrore. Në varësi të llojit të fluturimit dhe klasës së hapësirës ajrore, ATC mund të lëshojë udhëzime që pilotëve u kërkohet t'u binden, ose këshilla (të njohura si informacioni i fluturimit në disa vende) që pilotët, sipas gjykimit të tyre, mund t'i shpërfillin. Piloti në komandë është autoriteti përfundimtar për funksionimin e sigurt të avionit dhe, në rast urgjence, mund të devijojë nga udhëzimet e ATC në masën e nevojshme për të ruajtur funksionimin e sigurt të avionit të tij.

## Gjuha 
Në përputhje me kërkesat e Organizatës Ndërkombëtare të Aviacionit Civil (ICAO), operacionet ATC kryhen ose në gjuhën angleze ose në gjuhën e përdorur nga stacioni në terren. Në praktikë, përdoret gjuha amtare në atë rajon; megjithatë, anglishtja duhet të përdoret sipas kërkesës.

## Shiko edhe 
## Referime
Zhvatja

parapamje|Plaçkitje dhe zhvatje. Statuja në Trago Mills, duke u tallur në Inland Revenue.
**Zhvatja** është praktikë e përfitimit me anë të detyrimit. Në shumicën e juridiksioneve ka të ngjarë të përbëjë një vepër penale; pjesa më e madhe e këtij artikulli trajton raste të tilla. Grabitja është forma më e thjeshtë dhe më e zakonshme e zhvatjes, megjithëse kërcënimet e pabaza për të përfituar një avantazh të padrejtë biznesi është gjithashtu një formë zhvatjeje.

Zhvatja nganjëherë quhet "raketë mbrojtëse" sepse reketuesit shpesh i shprehin kërkesat e tyre si pagesë për "mbrojtje" nga kërcënimet (reale ose hipotetike) nga palë të tjera të paspecifikuara; ndonëse shpesh, dhe pothuajse gjithmonë, një "mbrojtje" e tillë është thjesht abstenim i dëmtimit nga e njëjta palë, dhe kjo nënkuptohet në ofertën "mbrojtje". Zhvatja praktikohet zakonisht nga krimi i organizuar. Në disa juridiksione, në fakt marrja e përfitimit nuk kërkohet për kryerjen e veprës penale dhe marrja e një kërcënimi dhune që i referohet një kërkese për pagesën e parave ose pronës për të ndaluar dhunën në të ardhmen është e mjaftueshme për të kryer veprën. Shkëputja nuk i referohet vetëm zhvatjes ose kërkesës dhe marrjes së diçkaje me anë të forcës, por përveç kësaj, në përkufizimin e tij formal, nënkupton shkaktimin e diçkaje si dhimbje dhe vuajtje ose ta bësh dikë të durojë diçka të pakëndshme.

Termi zhvatje përdoret shpesh në mënyrë metaforike për t'iu referuar kamatës ose rritjes së çmimeve, megjithëse asnjëra nuk konsiderohet ligjërisht zhvatje. Gjithashtu shpesh përdoret lirshëm për t'iu referuar situatave të përditshme ku një person ndihet borxhli kundër vullnetit të tij, ndaj një tjetri, për të marrë një shërbim thelbësor ose për të shmangur pasojat ligjore. As zhvatja dhe as shantazhi nuk kërkojnë një kërcënim për një vepër penale, si dhuna, thjesht një kërcënim i përdorur për të nxjerrë veprime, para ose pasuri nga objekti i zhvatjes. Kërcënime të tilla përfshijnë paraqitjen e kallëzimeve (të vërteta ose jo) të sjelljes kriminale në polici, zbulimin e fakteve të dëmshme (si p.sh. foto të objektit të zhvatjes në një pozicion kompromentues) etj.

Në ligj, zhvatja mund t'i referohet korrupsionit politik, si shitja e zyrës ose tregtia me ndikim, por në fjalorin e përgjithshëm, fjala zakonisht të sjell fillimisht në mendje shantazhe ose raketa mbrojtëse. Lidhja logjike midis kuptimit të korrupsionit të fjalës dhe kuptimeve të tjera është se të kërkosh ryshfet në cilësinë e dikujt zyrtar është në thelb shantazh ose dallavere (d.m.th., "ju duhet akses në këtë burim, qeveria kufizon aksesin në të përmes zyrës sime. , dhe unë do t'ju ngarkoj në mënyrë të padrejtë dhe të paligjshme për një akses të tillë").

## Shiko edhe 
## Referime
Replused

**Joris Mirena** i njohur më shumë si **Replused** (u lind më 4 janar, 2002) në Gjenevë të Zvicrës. Ai është aktor dhe drejtor fotografie si dhe muzikant kryesisht. Ai është i njohur për filmat si George Clanton : Dumb (2018), El club lento (2022) dhe Down the Rabbit Hole (2016). Në vitin 2022, ai krijoi labelin e tij muzikor me pseudonimin e tij Replused.
Prindërit e Joris Mirena janë nga Kosova.

## Diskografia
### Albums
* * 蒸気のうつ病* (2015)
* *Corrupt 1994* (2022)
* *ミリアム* (2022)

### EP
* *エンチャント* (2022)
* *憂鬱* (2022)

### Singles
* *私は退屈です* (2015)
* *時間を過ごすために* (2015)
* *vapor404* (2022)
* *Her Eyes* (2022)
* ''NOW THAT'S WHAT I CALL VAPORWAVE* (2022)
* *dancing on the sun* (2022)
* *vapor404* (2022)
* *Honolulu'' (2022)

## Filmografia
* Down the Rabbit Hole (2016)
* George Clanton: Dumb (2018)
* Vaporwave (2019)
* El club lento (2022)

## Lidhje të jashtme
* https://replused.bandcamp.com/ Webfaqja zyrtare]
* https://www.imdb.com/name/nm13460730/ Webfaqja Internet Movie Database
* https://open.spotify.com/artist/0i8Q2a2xltbWphZuqKulbN/ Webfaqja Spotify
* Intervistë
Propaganda në Rusi

parapamje|Stema e Federatës Ruse.
**Propaganda e Federatës Ruse** promovon pikëpamjet, perceptimet ose axhendat e qeverisë së Rusisë. Mediat përfshijnë media shtetërore dhe teknologji online, dhe mund të përfshijnë përdorimin e "masave aktive" të stilit sovjetik si një element i "luftës politike" moderne ruse". Veçanërisht, propaganda bashkëkohore ruse promovon kultin e personalitetit të Vladimir Putinit dhe pikëpamjet pozitive mbi historinë sovjetike. Rusia ka krijuar një sërë organizatash si Komisioni Presidencial i Federatës Ruse për të kundërshtuar përpjekjet për të falsifikuar historinë në dëm të interesave të Rusisë, brigadat ruse të internetit dhe të tjera që angazhohen në propagandë politike për të promovuar pikëpamjet e qeverisë ruse.

## Shiko edhe 
*Propaganda në Serbi
*Propaganda në Kinë

## Referime
Lufta politike

[parapamje|Statuja e Sun Tzu në Yurihama, Tottori, [Japonia|Japoni. Sun Tzu (544–498 pes), një strateg ushtarak, shkroi për fuqinë superiore të luftës politike në betejë.]]
**Lufta politike** është përdorimi i mjeteve politike për të detyruar një kundërshtar të bëjë vullnetin e dikujt, bazuar në qëllimin armiqësor. Termi politik përshkruan ndërveprimin e llogaritur midis një qeverie dhe një audiencë të synuar, duke përfshirë qeverinë, ushtrinë dhe/ose popullsinë e përgjithshme të një shteti tjetër. Qeveritë përdorin një sërë teknikash për të shtrënguar veprime të caktuara, duke fituar kështu avantazhin relativ ndaj një kundërshtari. Teknikat përfshijnë operacione propagandistike dhe psikologjike ("PsyOps"), të cilat i shërbejnë respektivisht objektivave kombëtare dhe ushtarake. Propaganda ka shumë aspekte dhe një qëllim politik armiqësor e shtrëngues. Operacionet psikologjike janë për objektiva ushtarake strategjike dhe taktike dhe mund të synohen për popullatat armiqësore ushtarake dhe civile.

Natyra shtrënguese e luftës politike çon në dobësimin ose shkatërrimin e vullnetit politik, shoqëror ose shoqëror të kundërshtarit dhe në detyrimin e një kursi veprimi të favorshëm për interesat e një shteti. Lufta politike mund të kombinohet me dhunën, presionin ekonomik, përmbysjen dhe diplomacinë, por aspekti kryesor i saj është "përdorimi i fjalëve, imazheve dhe ideve". Krijimi, vendosja dhe vazhdimi i këtyre metodave shtrënguese janë një funksion i krijimit të shtetit për kombet dhe shërbejnë si një zëvendësues i mundshëm për veprime më të drejtpërdrejta ushtarake. Për shembull, metodat si sanksionet ekonomike ose embargo synojnë të shkaktojnë dëmin e nevojshëm ekonomik për të detyruar ndryshimin politik. Metodat dhe teknikat e përdorura në luftën politike varen nga vizioni dhe përbërja politike e shtetit. Sjellja do të ndryshojë në varësi të faktit nëse shteti është totalitar, autoritar apo demokratik.

Qëllimi përfundimtar i luftës politike është të ndryshojë opinionet dhe veprimet e një kundërshtari në favor të interesave të një shteti pa përdorur fuqinë ushtarake. Ky lloj bindjeje apo shtrëngimi i organizuar ka edhe qëllimin praktik të shpëtimit të jetëve përmes shmangies së përdorimit të dhunës për të çuar më tej qëllimet politike. Kështu, lufta politike përfshin gjithashtu "artin e zemërimit të miqve dhe të dekurajimit të armiqve, për të fituar ndihmë për kauzën e dikujt dhe për të shkaktuar braktisjen e armiqve". Në përgjithësi, lufta politike dallohet nga qëllimi i saj armiqësor dhe nga përshkallëzimi i mundshëm; por humbja e jetës është një pasojë e pranuar.

## Shiko edhe 
## Referime
Lufta psikologjike

**Lufta psikologjike** (**PSYWAR**), ose aspektet themelore të **operacioneve psikologjike** moderne (**PsyOp**), janë njohur me shumë emra ose terma të tjerë, duke përfshirë Operacionet Mbështetëse të Informacionit Ushtarak (MISO), Opsionet Psyke, luftën politike, "Zemrat dhe Mendjet" dhe propagandë. Termi përdoret "për të treguar çdo veprim që praktikohet kryesisht me metoda psikologjike me qëllim të evokimit të një reagimi të planifikuar psikologjik te njerëzit e tjerë".

Përdoren teknika të ndryshme dhe synojnë të ndikojnë në sistemin e vlerave, sistemin e besimit, emocionet, motivet, arsyetimin ose sjelljen e audiencës së synuar. Përdoret për të nxitur rrëfime ose për të përforcuar qëndrime dhe sjellje të favorshme për objektivat e autorit, dhe ndonjëherë kombinohen me operacione të zeza ose taktika false. Përdoret gjithashtu për të shkatërruar moralin e armiqve përmes taktikave që synojnë të shtypin gjendjen psikologjike të trupave.

Audienca e synuar mund të jetë qeveri, organizata, grupe dhe individë, dhe nuk kufizohet vetëm te ushtarët. Civilët e territoreve të huaja gjithashtu mund të jenë në shënjestër të teknologjisë dhe mediave në mënyrë që të shkaktojnë një efekt në qeverinë e vendit të tyre.

Ka dëshmi të luftës psikologjike gjatë gjithë historisë së shkruar. Në kohët moderne, përpjekjet e luftës psikologjike janë përdorur gjerësisht. Komunikimi masiv lejon komunikimin e drejtpërdrejtë me një popullatë armike, dhe për këtë arsye është përdorur në shumë përpjekje. Kanalet e mediave sociale dhe interneti lejojnë fushatat e dezinformimit dhe dezinformimit të kryera nga agjentë kudo në botë.

## Shiko edhe 
## Referime
Propaganda gjatë Luftërave Jugosllave

[parapamje|200px|Postera [Propaganda|propagandistike kroate gjatë Luftës kroate për pavarësi]]
Gjatë Luftërave Jugosllave (1991–2001), **propaganda** u përdor gjerësisht në mediat e Republikës Federale të Jugosllavisë, të Kroacisë dhe (në një masë) të Bosnjës.

Gjatë gjithë konflikteve, të gjitha palët përdorën propagandën si mjet. Mediat në ish-Jugosllavi ishin të ndara sipas vijave etnike dhe vetëm disa zëra të pavarur kundërshtuan retorikën nacionaliste.

Propaganda u përdor në mënyrë të dukshme nga Sllobodan Millosheviqi dhe regjimi i tij në Serbi. Ai filloi përpjekjet e tij për të kontrolluar mediat në fund të viteve 1980, dhe deri në vitin 1991, ai kishte konsoliduar me sukses Radio Televizionin e Serbisë dhe mediat e tjera serbe, të cilat kryesisht u bënë zëdhënëse për regjimin e tij. Një pjesë e aktakuzës së Gjykatës Penale Ndërkombëtare për ish-Jugosllavinë kundër Millosheviqit e akuzoi atë për përdorimin e mediave për qëllime propagande.

Në Kroaci, media përfshinte transmetuesin kryesor publik të shtetit, Radion dhe Televizionin Kroat, dhe kryesisht u vu nën kontrollin e Franjo Tugjman dhe partisë së tij, Bashkimin Demokratik Kroat (HDZ). Mediat kroate u angazhuan në propagandë si gjatë Luftës Kroate për Pavarësi ashtu edhe gjatë Luftës së Bosnjës.

Disa analistë kanë pohuar gjithashtu se taktika propagandistike janë përdorur nga mediat perëndimore në pasqyrimin e luftërave, veçanërisht në portretizimin negativ të serbëve gjatë konflikteve.

## Shiko edhe 
* Propaganda serbe
* Propaganda në Rusi

## Referime
Mina kundër personelit

parapamje|Minierë VS-50 me ngjyrë rëre e destinuar për përdorim në mjedise të shkretëtirës (treguar pranë një ore dore, për madhësi).
**Minat kundër personelit** janë një formë minash e projektuar për përdorim kundër njerëzve, në krahasim me minat antitank, të cilat janë të dizajnuara për përdorim kundër automjeteve. Minat kundër personelit mund të klasifikohen në **mina shpërthimi** ose **mina copëzuese**.

Minat shpesh janë të dizajnuara për të plagosur, jo për të vrarë, viktimat e tyre për të rritur mbështetjen logjistike (kryesisht mjekësore) të kërkuar nga forcat armike që i hasin. Disa lloje minash kundër personelit mund të dëmtojnë gjithashtu gjurmët e automjeteve të blinduara ose gomat e automjeteve me rrota.

Fushata Ndërkombëtare për Ndalimin e Minave Tokësore ka kërkuar të ndalojë minat që kulmuan me Traktatin e Otavës të vitit 1997, megjithëse ky traktat nuk është pranuar ende nga mbi 30 vende.

## Përdorimi 
Minat kundër personelit përdoren në mënyrë të ngjashme me minat antitank, në "fushat e minuara" statike përgjatë kufijve kombëtarë ose në mbrojtje të pozicioneve strategjike siç përshkruhet më në detaje në artikullin e minave tokësore. Ajo që i bën ato të ndryshme nga shumica e minave antitank, megjithatë, është madhësia e tyre më e vogël, e cila mundëson që një numër i madh të vendoset njëkohësisht në një zonë të madhe. Ky proces mund të bëhet me dorë, nëpërmjet dispenzuesve në automjetet tokësore, ose nga helikopterët ose avionët. Përndryshe, ato mund të shpërndahen nga predha artilerie që transportojnë ngarkesë.

Përdorime të tjera specifike për minat kundër personelit janë kur ato vendosen në baza ad hoc në situatat e mëposhtme:

* Kur vendosni një pritë
* Mbrojtja e një baze të përkohshme
* Për të detyruar çdo sulmues të udhëtojë nëpër një rrugë të ngushtë dhe të pastruar ku fuqia e zjarrit mund të përqendrohet te armiku
* Për të shmangur ndjekjen (p.sh. M86 Pursuit Deterrent Munition)
* Për të mbrojtur pajisjet duke përdorur minierat si kurthe të armëve
* Për të bllokuar minat e tjera me grackë si një formë e pajisjes kundër trajtimit

## Mina shpërthimi 
Në mënyrë tipike, minat e shpërthimit kundër personelit shkaktohen kur viktima shkel mbi to. Qëllimi i tyre kryesor është t'i heqin viktimës këmbën ose këmbën, duke e paaftësuar atë. Plagosja dhe jo vrasja e viktimës shihet si e preferueshme për të rritur barrën logjistike (evakuimit, mjekësore) mbi forcën kundërshtare.

## Shiko edhe 
## Referime
Kurthi i rremë

parapamje|Një minë kundër personelit POMZ jugosllave që është bllokuar me një granatë dore. Një çminues mund të çaktivizojë minën e kunjit, vetëm për të vënë në lëvizje granatën e dorës kur ata e heqin minën për asgjësim. (Ballkan 1996).
Një **kurth i rremë** është një pajisje ose instalim që synon të vrasë, dëmtojë ose befasojë një njeri ose një kafshë tjetër. Ai nxitet nga prania ose veprimet e viktimës dhe ndonjëherë ka një formë karremi të krijuar për të joshur viktimën drejt saj. Kurthi mund të vendoset për të vepruar ndaj shkelësve që hyjnë në zona të kufizuara dhe mund të shkaktohet kur viktima kryen një veprim (p.sh., duke hapur një derë, duke marrë diçka ose duke ndezur diçka). Mund të shkaktohet edhe nga automjetet që lëvizin përgjatë rrugës, si në rastin e mjeteve shpërthyese të improvizuara (IED).

Kurthet e gjahut nuk duhet të ngatërrohen me kurthe të cilat janë krijuar për të kapur një person. Kurthe vdekjeprurëse me armë zjarri përdoren shpesh në luftë, veçanërisht në luftën guerile, dhe kurthet e krijuara për të shkaktuar lëndime ose dhimbje përdoren gjithashtu ndonjëherë nga kriminelët që duan të mbrojnë drogën ose pronën tjetër të paligjshme, dhe nga disa pronarë të pronës legale që dëshirojnë ta mbrojnë atë nga vjedhja. . Grackat e gjahut të cilat thjesht shkaktojnë siklet ose siklet janë një formë e njohur e shakasë praktike.

## Shiko edhe 
## Referime
Mina kundër tankut

[parapamje|Një minë shpërthimi antitank [Rusia|ruse TM-46.]]
Në luftën kundër tankeve, një **minë antitank** (shkurtuar "mina AT") është një lloj mine tokësore e krijuar për të dëmtuar ose shkatërruar automjete, duke përfshirë tanke dhe automjete të blinduara luftarake.

Krahasuar me minat kundër personelit, minat antitank zakonisht kanë një ngarkesë shpërthyese shumë më të madhe dhe një siguresë të projektuar për t'u ndezur nga automjetet ose, në disa raste, nga distanca ose nga manipulimi i minës.

## Shiko edhe 
## Referime
Mina detare

parapamje|polake wz. 08/39 kontaktoni timen. Zgjatjet pranë majës së minierës, këtu me mbulesat e tyre mbrojtëse, quhen brirë Hertz, dhe këto shkaktojnë shpërthimin e minierës kur një anije përplaset me to.
Një **minë detare** është një eksploziv i pavarur i vendosur në ujë për të dëmtuar ose shkatërruar anijet sipërfaqësore ose nëndetëset. Ndryshe nga ngarkesat e thellësisë, minat depozitohen dhe lihen të presin derisa të shkaktohen nga afrimi ose kontakti me ndonjë anije ose një lloj të caktuar anijeje, të ngjashme me minat kundër personelit dhe kundër automjeteve. Minat detare mund të përdoren në mënyrë fyese, për të penguar lëvizjet e anijeve të armikut ose për të mbyllur anijet në një port; ose në mbrojtje, për të mbrojtur anijet miqësore dhe për të krijuar zona "të sigurta". Minat i lejojnë komandantit të forcës miniere të përqendrojë anijet luftarake ose mjetet mbrojtëse në zona pa mina duke i dhënë kundërshtarit tre zgjedhje: të ndërmarrë një përpjekje të shtrenjtë dhe që kërkon shumë kohë për pastrimin e minave, të pranojë viktimat e sfidimit të fushës së minuar ose të përdorë ujërat e paminuara ku përqendrimi më i madh të fuqisë së zjarrit të armikut do të haset.

Megjithëse e drejta ndërkombëtare kërkon që shtetet nënshkruese të deklarojnë zonat e minuara, vendndodhjet e sakta mbeten sekrete; dhe individët që nuk respektojnë nuk mund të zbulojnë shtrimin e minave. Ndërsa minat kërcënojnë vetëm ata që zgjedhin të përshkojnë ujërat që mund të minohen, mundësia e aktivizimit të një miniere është një dekurajues i fuqishëm për transportin detar. Në mungesë të masave efektive për të kufizuar jetëgjatësinë e secilës minierë, rreziku për transportin detar mund të mbetet shumë kohë pas përfundimit të luftës në të cilën u vendosën minat. Nëse nuk shpërthehen nga një fuze paralele në fund të jetës së tyre të dobishme, minat detare duhet të gjenden dhe të çmontohen pas përfundimit të armiqësive; një detyrë shpesh e zgjatur, e kushtueshme dhe e rrezikshme.

Minat moderne që përmbajnë eksplozivë të lartë të shpërthyer nga mekanizmat komplekse të siguresave elektronike janë shumë më efektive sesa minat e hershme të barutit që kërkojnë ndezje fizike. Minat mund të vendosen nga avionë, anije, nëndetëse ose notarë dhe varkëtarë individualë. Hedhja e minave është praktika e heqjes së minave detare shpërthyese, zakonisht nga një anije e projektuar posaçërisht e quajtur minahedhës, duke përdorur masa të ndryshme ose për të kapur ose për të shpërthyer minat, por ndonjëherë edhe me një avion të bërë për këtë qëllim. Ka edhe mina që lëshojnë një silurë në vend që të shpërthejnë vetë.

## Shiko edhe 
## Referime
Lufta e acarimit

**Lufta e acarimit** është një strategji ushtarake që përbëhet nga përpjekje luftarake për të fituar një luftë duke rraskapitur armikun deri në pikën e kolapsit përmes humbjeve të vazhdueshme në personel dhe material. Fjala trillim vjen nga rrënja latine atterere, që do të thotë "për t'u fërkuar", e ngjashme me "gërryerjen" e forcave të kundërshtarit në luftën e acarimit.

## Shiko edhe 
## Referime