Vjedhja e energjisë elektrike në Kosovë

Vjedhja e energjisë elektrike është një dukuri në Kosovë, ku shfrytëzohet rryma përmes mënyrave të paligjshme duke iu shmangur pagesës së tarifave të rrymës. Kjo dukuri ndikon negativisht në stabilitetin ekonomik dhe furnizimin me energji të qëndrueshëm për qytetarët. Kjo dukuri ndodh kryesisht për shkak të varfërisë, dobësive në mbikëqyrje, si dhe rrjeteve dhe matësve të vjetruar që lejojnë qasje të paligjshme në sistemin e energjisë. Shumë qytetarë lidhin energji pa pagesë, duke krijuar humbje financiare për kompaninë që merret me furnizimin dhe menaxhimin e energjisë elektrike. Si rezultat, ky problem ndikon në rritjen e kostove për konsumatorët e ndershëm dhe në uljen e të ardhurave të operatorëve të furnizimit.

Për të luftuar këtë dukuri, autoritetet kanë ndërmarrë një sërë masash, përfshirë inspektime më të rrepta për të zgjidhur lidhjet e paligjshme, ndëshkime për ata që vjedhin energji dhe investime në teknologji të reja si matës inteligjentë dhe rrjete më të avancuara. Sidoqoftë, masat mbeten të nevojshme për të adresuar këtë problem në mënyrë të qëndrueshme dhe për të siguruar një furnizim të vazhdueshëm dhe të qëndrueshëm të energjisë për qytetarët e Kosovës. Luftimi i vjedhjes së energjisë është i domosdoshëm për të mbështetur zhvillimin ekonomik dhe sigurinë energjetike të vendit në të ardhmen. Gjatë periudhave të pikut të konsumit, kompania energjetike apelon për kursimin e energjisë për të shmangur mbingarkimin e rrjetit.

### Mospagesa e energjisë nga serbët e veriut 
Që nga paslufta, serbët në veri të Kosovës nuk kanë paguar për energjinë elektrike, duke u mbështetur në ndihmat nga Serbia dhe në situatën politike të tensionuar në atë zonë. Kjo praktikë ishte shpesh e mbështetur nga grupet politike dhe kriminale lokale, duke dëmtuar rëndë rrjetin energjetik dhe financat e Kosovës. Vitet e fundit, situata filloi të ndryshojë falë marrëveshjeve ndërmjet Kosovës dhe Serbisë, si dhe krijimit të kompanisë Elektrosever, e cila ka filluar të faturojë dhe të mbledhë pagesat për energjinë e shpenzuar. Në bazë të marrëveshjes së re, serbët në veri kanë nisur të marrin faturat e para për energji që nga viti 2023, megjithëse niveli i pagesave mbetet ende i ulët.

## Llojet e vjedhjes 
### Vjedhjet nga qytetarët 
Disa qytetarë e kanë vjedhur rrymën për arsye mbijetese, sidomos pas luftës së Kosovës. Kurse disa ende vazhdojnë me vjedhjen edhe sot.

## Dëmet 
### Në rrjetin energjetik 
Vjedhja e energjisë shkakton mbingarkesë në rrjet, që dëmton pajisjet dhe rrit koston e mirëmbajtjes. KEDS dhe KOSTT përballen me humbje teknike dhe jo-teknike, ku një pjesë e madhe e energjisë së prodhuar ose importuar humbet para se të arrijë te konsumatorët.

### Ndaj kompanive të rrjetit energjetik 
Dëmet e shkaktuara nga vjedhja dhe mos-pagesa janë të konsiderueshme. Sipas raporteve, në vitin 2021, dëmet financiare të KEDS-it nga vjedhjet dhe humbjet komerciale kapën vlerën deri në 110 milionë euro, bazuar në çmimet e energjisë të importuar. Për vitin 2022, kjo shifër u vlerësua të ishte rreth 99 milionë euro. Këto dëme jo vetëm që rëndojnë kompanitë energjetike, por ndikojnë edhe në stabilitetin e rrjetit dhe sigurinë e furnizimit

### Ndaj shtetit të Kosovës 
Dëmet ndaj buxhetit të Kosovës për shkak të vjedhjes së energjisë janë të konsiderueshme. Humbi të mëdha financiare ndodhin si rezultat i nevojës për subvencione për sektorin energjetik, duke përfshirë humbjet jo-teknike dhe vjedhjet. Në periudha të fundit, këto dëme janë vlerësuar në miliona euro në vit, duke ndikuar negativisht jo vetëm në buxhetin e shtetit, por edhe në zhvillimin ekonomik të vendit dhe stabilitetin energjetik.

## Shih edhe 
* Vjedhja e energjisë elektrike
* Vjedhja e energjisë elektrike në Shqipëri

## Referime