Shkolla 9-vjeçare "Pashko Vasa" Rrëshen

**Shkolla 9-Vjeçare "Pashko Vasa" Rrëshen**, hapi dyert në vitin 1900. Një vit pas shkollës së Oroshit (1899) në tetor 1900 u hap shkolla shqipe në Rrëshen (lagjen Kodër-Rrëshen) në Çelën e Kishës së Shnaprenes. Kjo shkollë është një nga institucionet arsimore më të rëndësishme dhe më të vjetra të zonës. Ajo mban emrin e patriotit dhe shkrimtarit të njohur të Rilindjes Kombëtare **Pashko Vasa**, një figurë e shquar e kulturës dhe historisë shqiptare.

Shkolla ka një traditë të gjatë arsimore dhe ka luajtur një rol të rëndësishëm në edukimin e brezave të rinj në Mirditë, duke kontribuar në zhvillimin arsimor, kulturor dhe social të komunitetit lokal.

## Historiku 
Mësuesi i parë ka qenë prifti i kishës Dom Mark Vasa. Mësimi ndërpritet në vitin shkollor 1905-1906, për të vazhduar më 1910. Në verën e vitit 1911, një ekspeditë pushtuese turke e drejtuar nga Shefqet Turgut Pasha, jo vetëm mbylli shkollat e kësaj krahine, por disa prej tyre i dogji dhe përzuri mësuesit. Në Rrëshen dhe Rubik u dha urdhëri për t'u djegur çdo letër e shkruar në gjuhën shqipe. Shkolla e Rrëshenit u rihap në vitin 1913 dhe funksionoi rregullisht deri në vitin shkollor 1915-1916, për t'u mbyllur deri në vitin 1922. Me kërkesën e Krahinorit të Kthellës, në prill të vitit 1922, me shkresën nr 122 drejtuar nënprefekturës së Matit (nga ku kishin vartësinë bajrakët e Ohrit), që të ndërhynte pranë Ministrisë së Arsimit, për të çelur shkollat në Rrëshen, Malaj, Selitë, Baz, etj. Në vitin shkollor 1923-1924 u planifikua funksionimi i shkollës së Rrëshenit me mësues Dom Hast Jaku, por ajo u mbyll në mesin e vitit shkollor, pasi kleriku që shërbente edhe si mësues, u transferua në Jubë të Durrësit. Drejtoria e internatit "Dibra", që kryente punën e inspektorisë së arsimit edhe në bajrakët e Ohrit, me shkresën nr. 362, dt 16.11.1924, i kërkon Ministrisë së Arsimit të miratojë "transferimin" e shkollës së Rrëshenit për në Selitë, "ku është gati prifti për të zhvilluar mësim”. Shkolla u mbyll përkohësisht, por pas protestës së banorëve, ajo u hap përsëri. Pas vitit 1941, shkolla u hap në Fushë-Lumthi në një ndërtesë të thjeshtë. Shkolla e Rrëshenit i hapi dyert edhe në vitin 1944-1945, por u mbyll në mesin e vitit për shkak të luftës antifashiste nacionalçlirimtare. Numri i nxënësve në shkollën Rrëshen në vitet 1900-1944, varioi nga 10 ne 61. Ngjarje e rëndësishme në historinë e arsimit në Mirditë ka qenë fillimi i arsimit unik 7-vjeçar. Në shtator 1949 hapet në Rrëshen e para shkollë e këtij sistemi në Mirditë, në çelën e kishës në Kodër-Rrëshen, pasi në ndërtesën e shkollës në Fushë-Lumthi, u vendos administrata e Komitetit Ekzekutiv të rrethit. Në shtator 1952, mësimi filloi në ndërtesën e re dykatëshe në Rrëshen (në vendin ku më vonë u vendos reparti ushtarak "Brigada"). Drejtor i shkollës ishte shkodrani Kin Baqli, mësues euridit, njeri fisnik që shumë shpejt fitoi respektin e komunitetit. Në vitin shkollor 1971-1972 shkolla 8-vjeçare u shkëput nga e mesmja dhe mori emrin "Pashko Vasa". Në vitin 2003 u ndërtua godina dykatëshe e Ciklit të Ulët të shkollës "Pashko Vasa" dhe në vitin 2011 godina tre katëshe e kësaj shkolle. Vlen për tu përmendur se në verën e vitit 1999 shkolla "Pashko Vasa" u bë shkollë verore për nxënësit kosovarë që ishin akomoduar në qytetin tonë. Në vitet 1998-2000 në shkollën "Pashko Vasa", në kuadër të veprimtarive edukative u botuan dy gazeta, njëra në gjuhën angleze dhe tjetra me shkrime e tregime. Në vitin 2011 nxënësit e klasave të nënta të shkollës 9-vjeçare "Pashko Vasa" kanë botuar librin "Ngjyrat e një moshe”. Mbetet e gdhendur fort në memorien historike të shkollës sonë kjo periudhë e veprimtarive edukative ku partneriteti me komunitetin dha fryte të vyera duke shërbyer si pikë referimi e shembullit pozitiv. Plejadat e nxënësve ekselentë të shkollës që i dha vlera si një aset kombëtar i përkasin periudhave të shkëlqimit të bashkëpunimit shkollë-familje-komunitet. Përmendim këtu një numër të lartë pedagogësh , zyrtarësh qendrorë dhe lokalë që japin kontributin e tyre nëpër universitete e institucine të cilët ishin nxënës të shkollës sonë. Pra bashkëpunimi shkollë-familje-komunitet solli cilësi të arritjeve në procesin mësimor edukativ. Vitet e fundit për shkak të rënies së rritjes demografike edhe numri i nxënësve është në rënie duke arritur në numrin 335 nxënës këtë vit shkollor 2025-2026

## Ndër vite sjellim fakte dhe emra 
Përmendim mësuesit e shkollës 7-vjeçare: Kel Vuji, Angjelin Marku, Terezina Marku, Terezina Kakarriqi(Baqli), Preng Pjetër Filopati, Rrik Baba, “Rriku me pantallona të shkurtra(kështu erdhi për herë të parë në Rrëshen), drejtuesi i parë i aktiviteteve kulturore-artistike në shkollë dhe qytet, instrumentist i shkëlqyer në fizarmonikë dhe futbollist simpatik i “Minatorit” të Rrëshenit. Nga viti 1957 e deri në vitin 1960 drejtor i shkollës 7-vjeçare “Bardhok Biba” ka qenë Rifat Juka(më parë ka qenë drejtor shkolle në Malaj), nga familja e madhe dhe e nderuar e “Jukajve”. Rifati ishte burrë i ditur, metodist i zoti dhe shumë komunikues, bashkë me bashkëshorten, mësuesen e talentuar, Fitnete. Gjatë kësaj periudhe përmendim: -Mësuesit model dhe të respektuar Kin e Terezina Baqli dhe Rifat e Fitnete Juka, vetëm lindën në Shkodër pasi jetën aktive e kaluan në Rrëshen, prandaj edhe fëmijtë e tyre: Franci, Rudi, Xita dhe Lola Baqli por edhe Frida e Mimoza Juka duhet të jenë krenarë për punën e prindërve të tyre të nderuar dhe të kujtojnë gjithmonë vendlindjen, Rrëshenin. -Angje Zezaj(mësuese shembullore) që qëndroi gjatë në Mirditë si mësuese e nderuar dhe e respektuar bashkë me bashkëshortin, farmacistin e parë e të palodhur Ndoc Zezaj. -Pjetër Kaçorri(futbollist i “Minatorit”), Mark Përgjoni, Lula Ndoja, Liza Cara, Skënder Sinani(portier i “Minatorit”), Dava Picaku, Ndue Dona, Çezar Çefa, Mustafa Topçiu(futbollist i “Minatorit”), Sandër Curri(futbollisti intiligjent i “Minatorit”). Ngjarja më e shënuar në historinë e arsimit në Mirditë ishte hapja e gjimnazit në shtator 1960, që bashkë me shkollën 7-vjeçare formuan shkollën e mesme të bashkuar. Përmendim mësues të tjerë të shkollës 7-vjeçare: Xhabir Shurdha(basketbollist i “Minatorit”), Xhevdet Hoxha, Llesh Tarazhi, Kolë Picaku, Namik Mehmeti(gazetar sportiv), Fran Vorfi, Drita Dyca, Vjollca Hoxha, Gjovalin Bajrami, Myzafere Ismaili, Marie Biba, Saide Papadhopuli, Perihan Meta, Dardanesha Andoni, Ermira Myftiu, Mynyre Dani, Pjetër Brozi, Ndue Ruçi, Jolanda Bajrami, Mark Jaku, Naxhie Xhebro, Nashifer Muzhaqi, Xhuljeta Dhimitri, Lefteri Telo, Ismet Capi(trajner basketbolli i “Minatorit”), Meropi Bardhi, Virgjini Dimoshi, Tone Loci, Bardhe Doda, Franka Ndoja, Margjela Lleshaj, Vitore Toma, Klea Ruka, Ervehe Baraktari, Zelika Çelmeta, Suzana Tullga, Liljana Dako, Elez Kasemi(portieri më jetëgjatë i “Minatorit”), Zhaneta Tase, Gëzim Lita, Alsid Mirashi(futbollist i “Minatorit”), Shkëlqim Kurti(futbollist i “Minatorit”), Lambro Lati(futbollist i “Minatorit”), Zana Lita, Ndue Leci, Fran Leci, Drita Deti, Jorgji Koçuli(volejbollist i “Minatorit”), Zhaneta Lika, Lirie Beci, Jani Karaj, Hurma Mema, Mjaftime Aliaj, Lume Toma, Liri Avdyli, Eleni Pando, Niko Pando(futbollist i “Minatorit”), Emil Këlliçi(futbollist i “Minatorit”), Beqir Meta(trajner futbolli me të rinjtë e “Minatorit”), Besnik Braçe(futbollist i “Minatorit”), Gjergji Gjergo, Vasilika Papa(Shurdha), Lirie Koxhaj, Shpresa Cara, Lume Nika, Vitore Meçe, Paulin Tusha, Martin Bushpepa, Drane Deda, Flora Gjika, Davida Maca, Dava Kaza, Mark Loci, Valentina Tuci, Elmira Ndoci, Preng Syziu, Mrikë Tusha, Marie P Doda, Margarita Nikolla, Nazif Fifo, Liza Lekgega, Esmeralda Paçuku, Tonin Shurbi, Gjergj Kola, Rita Prendi, Age Deda, Leonard Hila, Gëzim Përbasha, Vitore Gjoni, Vitore Pulaj, Tefta Lleshi, Liza Kaçorri, Pashke Pjetri, Roza Ndreca, Gjelina Baloj, Marie Nikolli, Bardhe Përgjetani, Dila Prenga, Luçie Kaçorri, Lindita Hoxha, Viktor Çupi, Bardhok Përgega, Gjon Kola, Marie Kola, Atlant Picaku, Ndue Dudi, Mileva Reçi, Kujtim Prenga, Drane Gjini, Valbona Prenga, Manjola Nikolli, Gjetë Doda, Martine Deda, Albina Nikolli, Tine Dodaj(Gjeta), Gentjan Gjonaj, Manjola Gega, Liljana Bardhi, Englidona Gjeçi, Agetina Deda(Lleshi), Jolanda Lleshaj, Arbërora Leti, Emanuela Dodaj, Davida Doda, Bardhok Lala, Edison Nikolli, Elvis Lleshaj, Albana Dodaj, Ollga Ndoj, Blerina Lleshaj, Dhurata Laska, Dorina Gjini, Martine Bushpepa, Rolanda Tuci, Klotilda Lleshi, Martine Rrapi, Nertila Gjini,  etj. 

### Në vitin shkollor 2019-2020 në varësi të shkollës "Pashko Vasa" kalojnë shkollat Ndërfushaz dhe Kaçinar. 
Drejtorë të shkollës “Pashko Vasa”: Marie Biba, Zhaneta Tase, Dardanesha Andoni, Gjovalin Bazhdari, Drita Lalaj, Preng Gjok Prenga, Valbona Beleshi, Martin Bushpepa, Marie Dodaj, Valbona Beleshi, Albina Nikolli, Atlant Picaku, Valentin Bardhoku.

## **Arritje dhe aktivitete të shkollës** 
### Pjesëmarrje në programe dhe rrjete ndërkombëtare 
Një nga arritjet më të rëndësishme të shkollës është përfshirja e saj në rrjete dhe iniciativa ndërkombëtare arsimore që synojnë zhvillimin e edukimit mjedisor dhe ndërgjegjësimin e nxënësve për çështje globale. Në këtë kuadër, shkolla është bërë pjesë e European Blue Schools Network, një nismë europiane që promovon edukimin për oqeanet, ujërat dhe mbrojtjen e ekosistemeve ujore.Përmes këtij rrjeti, shkolla angazhohet në aktivitete edukative që lidhen me mbrojtjen e mjedisit dhe zhvillimin e një kulture të përgjegjshme ndaj natyrës. Programi synon të rrisë ndërgjegjësimin e nxënësve për rëndësinë e ujërave, lumenjve dhe oqeaneve në jetën e përditshme, si dhe për rolin që çdo individ mund të luajë në ruajtjen e tyre.Pjesëmarrja në këtë rrjet u ofron nxënësve mundësinë të mësojnë mbi menaxhimin e qëndrueshëm të burimeve ujore, të realizojnë projekte dhe aktivitete praktike mjedisore, si dhe të zhvillojnë aftësi kërkimore dhe bashkëpunuese. Përmes këtyre aktiviteteve, nxënësit forcojnë ndjenjën e përgjegjësisë ndaj mjedisit dhe kuptojnë më mirë rëndësinë e ruajtjes së natyrës për brezat e ardhshëm.

Shkolla “Pashko Vasa” në Rrëshen nuk është vetëm një institucion arsimor që ofron mësim dhe formim akademik për nxënësit, por edhe një qendër e rëndësishme komunitare që luan një rol aktiv në jetën sociale, kulturore dhe edukative të qytetit. Përmes veprimtarive të saj të vazhdueshme, shkolla kontribuon në edukimin dhe formimin e brezave të rinj, duke i pajisur ata jo vetëm me njohuri shkencore, por edhe me vlera dhe aftësi që i ndihmojnë të bëhen qytetarë të përgjegjshëm dhe aktivë në shoqëri. Institucioni angazhohet gjithashtu në promovimin e kulturës dhe traditave lokale, duke organizuar aktivitete kulturore, artistike dhe edukative që forcojnë identitetin dhe ndjenjën e përkatësisë së nxënësve ndaj komunitetit të tyre. Krahas kësaj, shkolla mbështet zhvillimin e aktiviteteve sportive dhe sociale, të cilat ndihmojnë në rritjen e bashkëpunimit, frymës së ekipit dhe një stili jetese të shëndetshëm tek nxënësit. Një tjetër dimension i rëndësishëm i veprimtarisë së shkollës është ndërgjegjësimi për mbrojtjen e mjedisit dhe promovimi i qytetarisë aktive. Përmes projekteve dhe aktiviteteve edukative, nxënësit mësojnë të kujdesen për natyrën, të respektojnë komunitetin dhe të kontribuojnë në zhvillimin e qëndrueshëm të shoqërisë. Në këtë mënyrë, shkolla shndërrohet në një hapësirë të rëndësishme zhvillimi, ku nxënësit jo vetëm që fitojnë njohuri dhe aftësi të reja, por edhe ndërtojnë vlera të rëndësishme si bashkëpunimi, respekti dhe përgjegjësia. Përmes këtyre përpjekjeve, Shkolla “Pashko Vasa” vazhdon të japë një kontribut të rëndësishëm në zhvillimin arsimor, kulturor dhe social të komunitetit lokal në Rrëshen. 

## Referime 
*Gjeografia e Mirdites*
*https://web.facebook.com/watch/?v=837556185797838*
*https://www.youtube.com/@shkolla9-vjecarepashkovasa466*