Kyçyk Ahmed Pasha

**Kyçyk Ahmed Pasha** (vdiq më 21 shtator 1636) ishte një komandant ushtarak osman i cili shërbeu dy herë si *bejlerbej* (guvernator i përgjithshëm) i Damaskut, një mandat si *bejlerbej* i Anadollit dhe vdiq duke komanduar trupat kundër Iranit Safavid. Duke eliminuar rebelin Iljas Pasha në Anadoll dhe shefin e fuqishëm Druz Fahred-Din në Malin e Libanit dhe rolin e tij komandues kundër Safavidëve, Ahmed Pasha luajti një rol të rëndësishëm në ringjalljen perandorake osmane nën Sulltan Murad IV (r. 1623-1640).

## Biografia 
Ahmed Pasha ishte një shqiptar etnik dhe u mbiquajt *Küçük* (i vogël).  Ai e filloi karrierën e tij si një *sipahi* (kalorësi i rregullt) përpara se të bëhej komandant i kalorësisë turkmene .   Ai u emërua *bejlerbej* (guvernator i përgjithshëm) i Damaskut Eyalet në vitet 1628/29 ose 1629/30. Më pas ai u transferua në guvernatorin e Anadollit, duke qëndruar në atë detyrë deri në vitin 1632. Gjatë mandatit të tij atje ai shtypi revoltën e Iljas Pashës, i cili kishte marrë nën kontroll qytetin perëndimor të Anadollit të Magnezisë dhe të cilin Ahmed Pasha e kishte kapur dhe e kishte sjellë në Kostandinopojë për t'u ekzekutuar.

Për suksesin e tij kundër Iljas Pashës, ai u gradua në gradën e vezirit dhe u emërua përsëri në Damask në vitin 1632 për të eliminuar Fahred-Din II, një prijës druz dhe *sanxha-be* (guvernator i rrethit). Ky i fundit kishte fituar kontroll praktik mbi një zonë që shtrihej nga Safedi në Lataki, që kontrollonte tridhjetë fortesa dhe mbante një ushtri të madhe mercenarësh *sekban* të jashtëligjshëm, të gjithë në kundërshtim me osmanët. Kishte frikë të tjera qeveritare se ai ishte gati të merrte qytetin e Damaskut. Ahmed Pasha mundi forcat e Fahred-Din dhe e rrethoi atë në një shpellë në malin jugor të Libanit në vitin 1633. Ai e detyroi atë të dorëzohej duke ndezur zjarr rreth shpellës, duke bërë që Fahred-Din dhe njerëzit e tij të mbyten nga tymi. Ai e shoqëroi udhëheqësin druz nëpër Damask, ku banorët e qytetit uruan Ahmed Pashën dhe poetët vendas i kënduan lavdërimet e tij. Më pas ai dërgoi Fahred-Dinin në Kostandinopojë, ku u ekzekutua dy vjet më vonë.

Pas kapjes së Fahred-Din-it, Ahmed Pasha konfiskoi pronat e prijësit druz dhe familjes së tij, dinastisë Ma'n. Ai kishte pronat e tij në Tiro dhe el-Xhazira afër Baalbekut të pajisura për *tekkijen* e tij (lozhë sufi) në qytetin el-Kadam, të quajtur al-Asali, dhe xhaminë Umajad në Damask. *Tekkija* e tij u themelua në vitin 1635 si një shtëpizë për shejhun e mirënjohur vendas sufi të rendit Khalwati, el-Asali, pas të cilit *tekkija* njihet zakonisht. Ishte një nga monumentet e pakta që u ndërtuan në Damaskun e madh në fillim të shekullit të 17-të. Shpesh përdorej për të shpërndarë ushqim për pelegrinët myslymanë në rrugën e tyre për në Haxh në Mekë. Tërësia e aseteve të Fahred-Din-it, duke përfshirë dhjetëra prona në Sidon, ndërkohë, u bënë pjesë e *vakëfit* (dhurimit fetar) të Ahmed Pashës në vitin 1634 ose 1636 si një shpërblim nga Sulltan Murad IV për suksesin e tij dhe përsëri pas vdekjes në vitin 1637; pashai i dhuroi pronat në dobi të qyteteve të shenjta myslimane të Mekës dhe Medinës .  

Ahmed Pasha u ricaktua si komandant i pararojës perandorake në luftën me Iranin Safavid, duke luajtur një rol dallues në pushtimin e Tebrizit në vitin 1635. Murad e emëroi atë për të udhëhequr mbrojtjen e Mosulit nga sulmi Safavid. Atje ai vdiq në "një vdekje e lavdishme" duke luftuar forcat safavide më 21 shtator 1636, sipas historianit A. Abdel Nour. Ai u varros në *tekkijen* e tij në Kadam. Për përpjekjet e tij kundër rebelëve në Anadoll, Fahred-Din në Siri dhe Safavidëve, Abdel Nour vuri në dukje se Ahmed Pasha luajti "një rol të rëndësishëm në ringjalljen e perandorisë osmane nën Sulltan Muratin IV". 

## Shih edhe 
* Shqipëria nën Perandorinë Osmane
* Lidhja Shqiptare e Prizrenit

## Literatura 
* 
* 
* 
* 
* 

## Referime