Bashkëpunimi i popullit të Kosovës me popujt fqinjë gjatë luftës së dytë botërore

**Bashkëpunimi i popullit të Kosovës me popujt fqinjë gjatë luftës së dytë botërore** 

Gjatë Luftës së Dytë Botërore (1939-1944), rajoni i Kosovës u përball me ndikime të forta politike dhe ushtarake si rezultat i pushtimeve të ndryshme dhe tensioneve etnike. Libri "Bashkëpunimi i Popullit të Kosovës me Popujt Fqinjë gjatë Luftës së Dytë Botërore", shkruar nga Osman Zeka dhe redaktuar nga Fehmi Pushkolli, botuar në Prishtinë nga shtëpia botuese "Libri Shkollor" në vitin 2000, përshkruan një panoramë të gjerë të këtij bashkëpunimi.

Gjatë viteve të Luftës së Dytë Botërore, Kosova, e banuar kryesisht nga shqiptarë, u bë pjesë e një zone të gjerë pushtimi dhe konflikti në Ballkan. Kjo periudhë u karakterizua nga lëvizje të ndryshme rezistence dhe bashkëpunimi mes popujve të Ballkanit, përfshirë shqiptarët e Kosovës, jugosllavët, serbët dhe malazezët, të cilët ishin të vendosur të çliroheshin nga regjimet okupatore, veçanërisht ai fashist italian dhe më pas, ai nazist gjerman.

Në librin e tij, Osman Zeka përshkruan bashkëpunimin e popullit të Kosovës me popujt fqinj në dy forma kryesore:

1. Bashkëpunimi ushtarak: Ky bashkëpunim përfshinte kryengritje të përbashkëta kundër pushtuesve. Shqiptarët në Kosovë krijuan njësitë e tyre të rezistencës dhe shpesh bashkëpunuan me forcat e tjera ballkanike, përfshirë lëvizjet partizane jugosllave, që ishin të lidhura me Frontin Nacionalçlirimtar të Jugosllavisë. Ky bashkëpunim kishte qëllim të përbashkët – çlirimin nga pushtuesit fashistë e nazistë.

2. Bashkëpunimi civil dhe ndihma reciproke: Ky bashkëpunim u manifestua në strehimin dhe mbështetjen e të dëbuarve, familjeve të shpërngulura dhe luftëtarëve të plagosur nga të gjitha kombësitë e Ballkanit. Në shumë raste, shqiptarët e Kosovës dhe popujt fqinj ndanin furnizime ushqimore dhe ofronin ndihmë të tjera bazike për mbijetesën gjatë luftës.

Ky bashkëpunim jo vetëm që kontribuoi në luftën kundër pushtuesve, por gjithashtu luajti një rol të rëndësishëm në ndërtimin e lidhjeve të forta të solidaritetit ndërmjet popujve të ndryshëm të Ballkanit. Lufta për çlirim u bë bazë për një identitet të përbashkët të rezistencës kundër okupimit, duke e përforcuar ndjesinë e përbashkët të përkatësisë dhe mbijetesës.

Libri përfshin një analizë të thelluar të faktorëve socialë, politikë dhe ekonomikë që ndikuan në këtë bashkëpunim. Osman Zeka e ka shoqëruar veprën me një bibliografi të zgjeruar (faqet 355-361), duke i mundësuar lexuesit të hulumtojë më tej mbi këtë periudhë të ndërlikuar historike. Në libër paraqiten përvoja të drejtpërdrejta dhe të dhëna të vlefshme mbi sfidat dhe mundësitë e bashkëpunimit mes shqiptarëve të Kosovës dhe popujve fqinj gjatë luftës, duke vënë në pah elementet e qëndrueshme të qëndresës popullore në Ballkan.

Ky bashkëpunim dhe solidaritet mes popujve të ndryshëm të Ballkanit gjatë Luftës së Dytë Botërore mbeti një shembull i unitetit dhe bashkëpunimit edhe në vitet e mëvonshme. Ai ndihmoi në krijimin e një themeli për marrëdhëniet më të mira mes popujve të rajonit në periudhat e pasluftës, pavarësisht dallimeve etnike dhe politike.

Libri i Osman Zekës "Bashkëpunimi i Popullit të Kosovës me Popujt Fqinjë gjatë Luftës së Dytë Botërore" ofron një kontribut të çmuar në dokumentimin dhe analizimin e asaj periudhe historike, duke ofruar një perspektivë të rëndësishme mbi rolin e bashkëpunimit të shqiptarëve të Kosovës me popujt fqinj. Ky bashkëpunim është një dëshmi e solidaritetit në kohëra të vështira, duke lënë gjurmë të forta në kujtesën kolektive të rajonit dhe në historinë e Kosovës dhe Ballkanit.

## Burimet