open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Beteja e Topanasë

Betejën e Topanasë e njohur edhe si beteja e katër te rinjve shqiptarë antifashist kundër 400 karabinierëve dhe mercenarëve pas pushtimit të Vlorës nga Italia fashishte.
Si rrjedhojë e kësaj beteje mbetën te vrarë të katër aktivistët antifashisht Shqipëtarë, Hajredin Bylyshi | Hiqmet Buzi | Bajram Tusha, si dhe 112 karabinierëve dhe mercenarë fashistë, rreth 158 karabinierë dhe mercenarë të plagosur. Në total rreth 270 të vrarë dhe të plagosur nga forcat italiane, shifër kjo e raportuar nga marshall Lombardo shtabit te përgjithshëm të luftës italiane në Romë.

Qyteti i Vlorës e mori vesh për katër trimat që ranë duke luftuar heroikisht. Lufta për hakmarrje filloi…

Fillimet e lëvizjes antifashiste në këtë qytet, kanë qenë fillesa që në një farë mënyre filloi luftën në të gjithë Shqipërinë.
Kjo luftë që përfshiu mbarë popullsinë shqiptare, e drejtuar me zgjuarsi nga PKSH, në luftë të armatosur në radhë të parë rininë shkollore e atë fshatarë për çlirimin e vendit nga pushtuesit nazifashist e bashkëpunëtorët e tyre.

Marshalli italian Lombardo u ekzekutua nga njësitë guerilse të Vlorës, më 16 janar 1943.

## Referimet 
* Biblotekës Kombëtares e Arkivave të luftës Nacional-Çlirimtare
* https://telegraf.al/aktualitet/vlora-dhe-heronjte-e-topanase/
Dāna

parapamje|239x239px|Dāna është çdo formë dhënie.
[alt=Dana|parapamje| Buda dhe një murg janë paraqitur në një reliev nga [Borobudur, Indonezi, duke bërë një raund lëmoshë. ]]
''''* ( Devanagari :  , IAST :  )  është një fjalë sanskrite dhe pali që tregon virtytin e bujarisë, bamirësisë ose dhënies së lëmoshës, në fetë dhe filozofitë indiane.  [4] &#x3A;&#x200A;634–661&#x200A;

Në hinduizëm, budizëm, xhainizëm dhe sikizëm, dāna është praktika e kultivimit të bujarisë. Mund të marrë formën e dhënies për një individ në ankth ose nevojë,  ose të projekteve publike filantropike që fuqizojnë dhe ndihmojnë shumë. 
Dāna është një praktikë e lashtë në traditën indiane, e gjurmuar që në traditat vedike.
## Hinduizëm 
Dāna (sanskritisht: ) do të thotë të japësh, shpesh në kontekstin e dhurimit dhe bamirësisë. Në kontekste të tjera, si ritualet, mund thjesht ti referohet aktit të të dhënit diçka.

Ndërsa dāna zakonisht i jepet një personi ose familje, hinduizmi diskuton gjithashtu bamirësinë ose dhënien që synon përfitimin publik, ndonjëherë të quajtur *utsarga* . Kjo synon projekte më të mëdha si ndërtimi i një shtëpie pushimi, shkolle, uji i pijshëm ose pusi vaditës, mbjellja e pemëve ose ndërtimi i një objekti përkujdesjeje, ndër të tjera.  

### Dāna në tekstet hindu 
*Rigveda* mbart diskutimin më të hershëm të konceptit dāna në Veda .  *Rigveda* e lidh atë me "të vërtetën" (*satya*) dhe në një himn tjetër tregon fajin që ndihet kur nuk u jep atyre që kanë nevojë.  Ajo e përkufizon bamirësinë *sāttvikam* (të mirë, të ndriçuar, të pastër), në vargun 17.20, si atë që jepet pa shpresë kthimi, në kohën dhe vendin e duhur dhe një personi të denjë. Ajo e përkufizon bamirësinë *rajas* (pasion, ego të drejtuar, aktive), në vargun 17.21, si atë që jepet me pritjen e një kthimi, ose me dëshirën për fryte dhe rezultate, ose me pahir. Ajo e përkufizon bamirësinë *tamas* (të paditur, të errët, shkatërruese), në vargun 17.22, si atë që i jepet me përbuzje personit(ave) të padenjë, në një vend dhe kohë të gabuar. Në Librin 17, Bhadwad Gita sugjeron qëndrueshmërinë në *sattvikam dāna*, ose forma e mirë e bamirësisë është më e mirë; dhe se *tamas* duhet shmangur. [4] &#x3A;&#x200A;634–661&#x200A;Këto tre kategori psikologjike referohen si *guṇa* në filozofinë hindu. 

## Xhainizmi 
Dāna përshkruhet, si në tekstet hindu *Mitaksara* dhe *Vahni Purana'' dhe në tekstet budiste , si një virtyt dhe detyrë në Xhainizëm.[36]: 47–49  Konsiderohet si një akt dhembshurie, dhe duhet të kryhet pa dëshirë për përfitime materiale. Pesë tipe të Danës diskutohen në tekstet xhaine: Ahara-dana (dhurimi i ushqimit), Ausadha-dana (dhurimi i ilaçeve), Jnana-dana (dhurimi i diturisë) dhe Abhaya-dana (dhënia e mbrojtjes ose liria nga frika, azili për dikë nën rrezik). Dāna është një nga dhjetë mënyrat për të fituar karma pozitive në teoritë soteriologjike të xhainizmit. Tekstet mesjetare të xhainizmit ia dedikojnë një përpjestim të konsiderueshlm të diskutimit të tyre nevojës dhe virtytit të konceptit Dāna.
Valvis Bej

**Valvis Bay** ( Shqip: Gjiri Valvis ) është një qytet  në Namibi dhe emri i gjirit në të cilin shtrihet. Është qyteti i dytë më i madh në Namibi dhe qyteti më i madh bregdetar në vend. Qyteti mbulon një sipërfaqe totale prej  të tokës.  Gjiri është një strehë e sigurt për anijet detare për shkak të portit të tij natyror me ujë të thellë, i mbrojtur nga hellgu i rërës Pelican Point, duke qenë i vetmi liman natyror i çdo madhësie përgjatë bregdetit të vendit. Duke qenë të pasura me plankton dhe jetë detare, këto ujëra tërhoqën gjithashtu një numër të madh balenash në jug të djathtë,  duke tërhequr balenat dhe anijet e peshkimit.

Një varg kolonësh zhvilluan vendndodhjen dhe burimet e këtij vendbanimi strategjik port. Vlera e portit në lidhje me rrugën detare rreth Kepit të Shpresës së Mirë kishte tërhequr vëmendjen e fuqive botërore që kur u zbulua nga bota e jashtme në 1485. Rëndësia e portit, e kombinuar me izolimin e tij ekstrem nga toka, shpjegon historinë e ndërlikuar politike të qytetit. Për pjesën më të madhe të historisë së tij, Walvis Bay u qeveris si një enklavë e ndarë nga pjesa tjetër e territorit që sot është Namibia.

Qyteti ndodhet vetëm në veri të Tropikut të Bricjapit në deltën e lumit Kuiseb dhe shtrihet në fund të hekurudhës TransNamib për në Windhoek dhe në rrugën B2 .

Gjiri Walvis, me gjirin e tij të madh dhe dunat e rërës, është një qendër e rëndësishme e aktivitetit turistik në Namibi. Tërheqjet përfshijnë ishullin artificial të shpendëve, qendrën e një industrie të grumbullimit të guanos, dunën e rërës Dune 7, punimet e kripës, jetën e bollshme të shpendëve dhe një muze. Stadiumi Kuisebmund, shtëpia e dy klubeve në Ligën Premier të Namibisë, ndodhet gjithashtu në qytet. Vendpushimi i plazhit të Langstrand shtrihet vetëm disa kilometra në veri. Zona e Përpunimit të Eksportit të Walvis Bay është një aspekt i rëndësishëm i ekonomisë lokale.

## Referime
Charles Francois Marie Baron

**Charles François Marie Baron** (shqip: Sharl Fransua Mari Baron) ishte Guvernator (më vonë Komisioner i Lartë ) i Indisë Franceze nga marsi 1946 deri në maj 1949.
Pancastikayasara

parapamje|Panchastikayasara
 
***Pañcastikasara*** (shqip: thelbi i realitetit), është një tekst i lashtë xhain i autorizuar nga Acharya Kundakunda .  Kundakunda shpjegon konceptet xhaine të *dravya-s* (substanca) dhe Etikës . Vepra shërben si një version i shkurtër i filozofisë xhaine . Janë gjithsej 180 vargje të shkruara në gjuhën Prakrite .  Teksti është rreth pesë ( *panch* ) *āstikāya*, substanca që kanë të dyja karakteristikat, dmth. ekzistencë si dhe trup.

## Āstikaya 
qendër|parapamje| Pesë *astikaya*
Pesë *astikajat* e përmendura në tekst janë :- 

# Jiva (shpirti),
# Pudgala ( lënda ),
# Dharma (mjedisi i lëvizjes),
# *Adharma* (mjedisi i pushimit), dhe
# Akasa (hapësira)
Acharya

Në fetë dhe shoqërinë indiane, një ***acharya*** ( sanskritisht : आचार्य, IAST :  ; Pali : *ācariya* ) është një mësues dhe instruktor ekspert në çështje të tilla si feja ose ndonjë lëndë tjetër. Një *acharya* (açarja) është një person shumë i mësuar me një titull të vendosur para emrave e lëndëve të mësuara.  Emërtimi ka kuptime të ndryshme në hinduizëm, budizëm dhe kontekste laike.

*Acharya* përdoret ndonjëherë për t'iu drejtuar një mësuesi ekspert ose një studiuesi në ndonjë disiplinë, p.sh.: Bhaskaracharya, matematikan ekspert.

## Në hinduizëm 
Në hinduizëm, një *acharya* është një titull zyrtar i një mësuesi ose guruje, i cili ka arritur një nivel në Veda dhe Vedanga.  &#x5B; ''* &#x5D;

## Në budizëm 
Në budizëm, një ācārya ( Pali : *ācariya* ) është një mësues ose mjeshtër i lartë. Në Theravada nganjëherë përdoret si titull adrese për murgjit budistë që kanë kaluar dhjetë *vasa* . Në tajlandisht, termi është *ajahn, dhe* në japonisht është *ajari* .

## Në xhainizëm 
[parapamje| Imazhi i Āchārya [Kundakunda|Kundakundës, autor i teksteve xhaine si Pancastikayasara, Niyamasara]]
Në xhainizëm, një *acharya* është udhëheqësi më i lartë i një urdhri xhain. *Acharya'' është një nga Pañca-Parameṣṭhi (pesë qeniet supreme) dhe si rrjedhim i denjë për tu adhuruar. Ata janë autoriteti përfundimtar në rendin murgor dhe kanë autoritetin të shugurojnë murgj dhe murgesha të reja. Ata janë gjithashtu të autorizuar të shenjtërojnë idhuj të rinj, megjithëse ndonjëherë ky autoritet u delegohet dijetarëve të caktuar prej tyre.

Një acharya, si çdo murg tjetër xhain, pritet të endet përveç Chaturmas . Bhaṭṭarakas, të cilët drejtojnë institucionet, janë teknikisht murgj të rinj, dhe kështu lejohen të qëndrojnë në të njëjtin vend.
Kriposja (ushqimi)

[parapamje| Kripë deti i shtohet proshutës së papërpunuar për të bërë [Proshuto|prosciutto]]
**Kriposja** është ruajtja e ushqimit me kripë ushqimore të thatë.  Ajo lidhet me turshimin në përgjithësi dhe më konkretisht me shëllimin, e njohur ndryshe edhe si fermentim (përgatitja e ushqimit me shëllirë, domethënë ujë të kripur) dhe është një formë e kurimit ushqimor . Është një nga metodat më të vjetra të ruajtjes së ushqimit,  dhe dy ushqime historikisht të rëndësishme të kuruara me kripë janë peshku i kripur (zakonisht merluci i tharë dhe i kripur ose harenga e kripur ) dhe mishi i pjekur me kripë (si bejkoni ). Perimet si fasulet vrapuese dhe lakra gjithashtu ruhen shpesh në këtë mënyrë.

Kriposja përdoret sepse shumica e baktereve, kërpudhave dhe organizmave të tjerë potencialisht patogjenë nuk mund të mbijetojnë në një mjedis shumë të kripur, për shkak të natyrës hipertonike të kripës. Çdo qelizë e gjallë në një mjedis të tillë do të çhidratohet përmes osmozës dhe do të vdesë ose do të çaktivizohet përkohësisht. Kripërat me kokrra të imta ishin më të shtrenjta, por gjithashtu thithnin lagështinë më shpejt se kripa e trashë.
Thartimi

parapamje| Lëngu i limonit është një acid natyral me bazë frutash.
**Thartimi** është një teknikë e përgatitjes së ushqimit që shkakton një ndryshim fizik dhe kimik në ushqim duke e ekspozuar atë ndaj një acidi . Ky acid mund të shtohet nga ne (p.sh., uthull, lëng limoni, lëng limoni të gjelbër, etj.), ose mund të prodhohet brenda vetë ushqimit nga një mikrob, si *Lactobacillus* .

Thartimi është e ngjashëm me turshimin ose fermentimin, por thartimi zakonisht ndodh në minuta ose orë, ndërsa turshimi dhe fermentimi mund të marrin një kohë shumë më të gjatë.

## Shembuj 
parapamje| Kos
Produktet e qumështit të prodhuara nga thartimi përfshijnë: Clabber, Djathë, *Crème fraîche*, Dhallë të kultivuar, Gjizë, *Filmjölk*, *Kefir*, *Paneer*, , Qumësht i thartë, Krem të tharët dhe Kos .
Kuzhina arbëreshe

[parapamje| [Tumact me tulez, një pjatë arbëreshe nga Bazilikata]]
Kuzhina **arbëreshe** ( shqip: Kuzhina arbëreshe ; ) është kuzhina e arbëreshëve në Itali . Është ndikuar ndjeshëm nga kuzhina shqiptare dhe ajo italiane.
Likënga

**Likëngët** janë salsiçe derri të aromatizuara me kripë, piper dhe fara kopre (farë mbrai). Karakteristikë e pakicës etnike shqiptare arbëreshë të Italisë së Jugut, ato përgatiten në qytetet siçiliane të Horës së Arbëreshëvet dhe Sëndahstinës (sot të dyja pjesë e qytetit metropolitane të Palermos ). "Likëngë" është njëjës i pashquar, "Likënga" është njëjës i shquar dhe lidhet me italishten Lucanica dhe greqishten Loukaniko .
Urdha

**Urdha**  (trajta e pacaktuar *urdhë* ;   ; ; ;) është një lloj djathi i hirrës i prodhuar zakonisht në Evropën Juglindore .     

## Etimologjia 
Emri i këtij lloji të djathit rrjedh nga shqipja *urdhë/urdha*, nga protoshqipja **wurdā*, nga një formë më e hershme **urdā* ose **uordā*, që rrjedh në fund nga proto-indo-evropianja **uer-* "të ziejë, të djeg". Është e ngjashme me armenishten e vjetër վառim ( *vaṙim*, "të djegësh"), lituanisht *vìrti* ("të gatuash, të ziesh"). Është semantikisht e rëndësishme që ky djathë prodhohet nga zierja e hirrës. Termi shqip *urdhë/urdha* është huazuar në gjuhë të tjera ballkanike dhe karpate, veçanërisht në rumanishten *urdă*,  por edhe në gjuhët bullgare, hungareze, serbo-kroate, sllovake, ruse, polonisht, çeke, dhe ruse .

## Prodhimi 
Urdha është bërë nga hirra e deleve, dhisë ose qumështit të lopës . Urdha prodhohet duke ngrohur hirrën që rezulton nga kullimi i çdo lloj djathi. Shpesh bëhet kallëpe në formën e gjysmësferës. Pasta është e grimcuar imët, e mëndafshtë dhe e shijshme. Ai përmban 18 gram proteina për 100 gram.

Urdha është e ngjashme me rikotën në mënyrën se si prodhohet.

## Përdorime të zakonshme 
Në disa pjesë të Ballkanit dhe në Rumani, urdha përdoret tradicionalisht për përgatitjen e disa ëmbëlsirave, të tilla si clătită dhe plăcintă . Urdha është shumë e njohur edhe në pjesën verilindore të Serbisë - Banat.

## Shiko gjithashtu 
* Djathi
* Qumështaria
* Djathi i Sharrit
* Djathi i bardhë i deles

## Referime
Buka qiqre

**Bukë qiqre** është një lloj buke e bërë nga mielli i qiqrave në Shqipëri dhe Turqi. Veçanërisht, në vend të majasë së zakonshme, përdoret një maja që gjendet tek qiqrat; kjo maja përzihet me miell dhe ujë dhe lihet gjithë natën në një vend të ngrohtë. Të nesërmen brumi pritet në copa, vendoset në tepsi dhe piqet.  

Në Shqipëri quhet edhe qahi dhe piqet si role darkash.
Tome fraîche

**Tome fraîche** ose **Tomme fraîche** është një gjizë e shtypur fort, pak e fermentuar dhe e pakripur e derivuar nga qumështi i lopës, e prodhuar tradicionalisht në rajonin e Aubrac dhe Cantal në Haute- Auvergne (Masivi qendror).

## Në gatim 
Zakonisht gatuhet në formë fondue (fondy ~ të shkrirë). Tradicionalisht përdoret në aligot, truffade dhe patranque . Shija e tij qumështore, aciditeti i tij i lehtë dhe vetitë e tij shkrirëse e kanë zgjeruar përdorimin e tij në përgatitjen e gratinave, byrekut me perime, picave, etj.
Patranque

**Patranque** (shqip: *Patranka*) është një pjatë rurale nga Auvernja në Francë e bërë duke njomur bukën bajate në qumësht dhe tome fraîche (që është shumë e ndryshme nga djathi i vërtetë tomme : receta do të dështojë nëse përdoret djathi tomme, pasi ai shkrihet në një mënyrë shumë të ndryshme) ose Djathi i ri Cantal . 

## Receta 
Pritini bukën bajate ose e prisni në kubikë në një enë të zbrazët. Hidhni qumështin mbi të dhe lëreni të thahet. Pritini djathin Cantal në kubikë të hollë, sa më imët dhe lëreni mënjanë. Kullojeni bukën dhe më pas shtypeni në një kullesë për të hequr qumështin. 

Ngroheni gjalpin në një tigan të madh me fund të trashë. Sapo të fillojë të shkumojë, shtoni thërrimet e bukës dhe përzieni me një shpatull druri që të thithë gjalpin e shkrirë. Më pas shtoni djathin gradualisht pa pushuar së përzieri. Vazhdoni operacionin në zjarr mesatar, ndërsa djathi fillon të shkrihet. I rregullojmë me piper, kripë, qepë dhe hudhër. Në gjysmë të rrugës së gatimit, patranka mund të kthehet si një petë e madhe.
Bêtise de Cambrai

**Bêtises de Cambrai** ( ) janë një ëmbëlsira të ziera franceze të bërë në qytetin Kambrai . " "do të thotë "marrëzi" në frëngjisht ose "gabim i trashë" dhe ëmbëlsirat thuhet se janë shpikur rastësisht . Dy pastiçerë pretendojnë se janë shpikësit origjinalë: Afchain dhe Despinoy.  Shija origjinale është nenexhik, por tani prodhohen shumë të tjera. Vijat e karamelit (të bëra nga sheqeri dhe shurupi i glukozës ) shtohen për të ëmbëlsuar shijen e nenexhikut.
Cotriade

parapamje|Cotriade bretone
 
**Cotriade** ( *Kaoteriad* në Bretonisht ) është një specialitet i çorbës së peshkut nga rajoni francez i Britanisë që bëhet me lloje të ndryshme peshqish, si dhe me patate, qepë dhe hudhër.   Zakonisht përdoren peshq me vaj, të tilla si harenga, sprats dhe skumbri.  Ndryshe nga bouillabaisse, një tjetër çorbë franceze, zakonisht nuk përmban butakë . Tradicionalisht shërbehet duke e hedhur mbi bagetë të thekur. Mund të përdoren edhe bukë të tjera.
Prefou

**Préfou** është një specialitet rajonal i kuzhinës nga Vendée, në Francë . Prefou bëhet me bukë të zbukuruar me hudhër të freskët të copëtuar dhe gjalpë. Në përgjithësi shërbehet e ngrohtë, si meze.

Pjata njihej fillimisht si "prefour", pasi u zhvillua nga brumi i përdorur për të testuar temperaturën e furrave me dru ( *katër*, në frëngjisht). Një top i vogël brumi u vendos në furrë derisa të gatuhej, duke treguar se ishte arritur temperatura e kërkuar. Në vend që ta hidhnin bukën e provës, bukëpjekësit do ta hanin pasi e kishin fërkuar me hudhër dhe gjalpë.

## Referime
Ficelle picarde

parapamje| Ficelle picarde
**Ficelle picarde** ("fija e Pikardisë") është një pjatë e Pikardisë, në Francën veriore, e përbërë nga një krepë e shijshme e mbështjellë dhe e mbushur me një fetë proshutë dhe një qepe duxelles kremoze, të zier në krem nën një shtresë djathi. 

Edhe pse tani konsiderohet si një pjatë klasike e Pikardisë, origjina e saj duket e bazuar në Amiens 'në 'l'hôtel du Commerce' ku një kuzhinier e zhvilloi atë në vitin 1950, pavarësisht nga disa legjenda që thonë se pjata e kishte origjinën në epokën e Louis XIV .
Vieux-Boulogne

**Vieux-Boulogne** (i njohur edhe si **Sablé du Boulonnais** ) është një djathë i papasterizuar, i pashtypur me qumësht lope, i bërë në *departamentin* Pas-de-Calais rreth qytetit Boulogne-sur-Mer në Francë. Ai u zhvillua në 1982 nga Antoine Bernard dhe Philippe Olivier. 

## Përshkrimi 
Ky djathë *artizanal* është në formë katrore, rreth 11 cm për gjatësi dhe 4 cm në lartësi dhe peshon deri në 500 gramë .  Aii ka një patetë qendrore të butë, elastike, të rrethuar nga një lëkurë e lagur, e larë në portokalli të kuqe, e cila lahet në birrë gjatë prodhimit.  Djathi është *pre-sale*' (i kripur paraprakisht).
Potjevleesch

parapamje|Potjevleesch
 
**Potjevleesch** është një pjatë tradicionale franceze flamande, e cila mund të përkthehet në shqip si " mish në poçe ".

Tradicionalisht bëhet në një enë qeramike nga tre ose katër lloje të ndryshme mishi dhe mbahet së bashku me xhelatinë natyrale që vjen nga mishrat e përdorur. Mishi, së bashku me qepët e prera, kripën, piperin, trumzën dhe gjethet e dafinës, mbulohet me ujë ose me një përzierje uji dhe uthull dhe më pas piqet ose në zjarr të ulët në furrë ose në flakë të ulët sipër sobës. 3 ore. Pas zierjes, gjella ftohet, vendoset në frigorifer dhe shërbehet e ftohtë.
Rosa e shtypur

parapamje| Një *rosë rueneze* e servirur me salcë rueneze
parapamje| Një shtypës i projektuar posaçërisht për rosat
**rosë e shtypur** (  ) është një pjatë tradicionale franceze . Pjata komplekse është një specialitet i Ruenit dhe krijimi i saj i atribuohet një hanxhiu nga qyteti i Duclair .  Që nga shekulli i 19-të,  ka qenë gjithashtu një specialitet i restorantit Tour d'Argent në Paris, ku njihet zyrtarisht si ''Caneton Tour d'Argent'' (rosa Tour d'Argent). Ai përbëhet nga pjesë të ndryshme të një rosë të shërbyer në një salcë të gjakut dhe palcës së kockave të saj, e cila nxirret me anë të një prese . Është konsideruar " kulmi i elegancës ". 

## Përgatitja 
Së pari, një rosë (mundësisht e re dhe e shëndoshë)  asfiksohet për të mbajtur gjakun. Rosa më pas piqet pjesërisht. Mëlçia e saj bluhet dhe kalohet, më pas hiqen këmbët dhe gjoksi.

Kufoma e mbetur (duke përfshirë mishin, kockat dhe lëkurën e tjera) më pas vendoset në një presë të projektuar posaçërisht, e ngjashme me një presë vere . Më pas ushtrohet shtypje për të nxjerrë gjakun e rosës dhe lëngje të tjera nga trupi i rosës. Ekstrakti trashet dhe aromatizohet me mëlçinë e rosës, gjalpin dhe konjakun, dhe më pas kombinohet me gjoksin për të përfunduar gatimin.
parapamje| Një kuzhinier duke përgatitur një rosë ruenase gjatë një konkursi.

### Salca 
Përbërës të tjerë që mund t'i shtohen salcës përfshijnë foie gras, verë portuale, verë Madeira dhe limon . Gjoksi pritet në feta dhe shërbehet me salcën në porcionin e parë; këmbët piqen në skarë dhe shërbehen si pjatë e radhës .
Salmis

parapamje| Salmi
Një **salmis**  është një përgatitje nga gatimi klasik francez . Kur një copë mishi e pjekur ose e skuqur pritet në feta dhe ringrohet në salcë, rezulton një salmis.

Përgatitjet tipike të salmis përfshijnë zogj të gjahut të pjekur, si p.sh. rosa . Në këto preparate është tipike të pasurohen pikat e pjekura të dhjamosura ose sasia e reduktuar e gjahut me verë, konjak ose raki dhe një sasi të vogël mëlçie të purifikuar ose foie gras, duke rezultuar në një salcë si baltë. Fetat e gjirit të rosave të pjekura të rralla  futen në salcë dhe ringrohen, megjithëse jo aq gjatë për të zier salcën ose për të gatuar më tej mishin, gjë që do ta bënte atë të tepruar (dmth., mesatar ose " mirë i bërë "). Këto preparate priren drejt luksit, që shpesh përmbajnë mish të rrallë ose të shtrenjtë të gjahut dhe përbërës si tartufi dhe foie gra.
parapamje| Salmi
Duxelles

**Duxelles** ( ) është një term i kuzhinës franceze që i referohet një grire me kërpudha, qepë, barishte (të tilla si trumzë ose majdanoz ) dhe piper i zi, të skuqura në gjalpë dhe të pakësuar në një pastë .  Nganjëherë përdoret kremi dhe disa receta shtojnë pak madeira ose sheri .

Shija varet nga kërpudhat e përdorura. Për shembull, kërpudhat e egra porçini kanë një aromë shumë më të fortë se kërpudhat e bardha ose kafe.

Thuhet se Duxelles është krijuar nga kuzhinieri francez i shekullit të 17-të , François Pierre La Varenne (1615–1678) dhe është emëruar pas punëdhënësit të tij, Nicolas Chalon du Blé, marquis d'Uxelles, maréchal de France .
Tusha

Fisi Tusha është nje nga fiset më të vjetra te vendosura ne zonën e Mirditës midis Tarazhit dhe Prosekut.
Më vonë u përhapen drejt Ohrit, Struga, Vlorës, por gjatë pushtimit të këtyre zonave nga Perandoria Osmane një pjesë e tyre u rikthyen në origjinë.

U fuqizuan shumë gjatë mesjetës, duke trashëguar si profesion farkëtimin. Duke qënë farkëtar të zotë mobilizuan me armë të gjithë ushtrinë shqiptare të drejtuar nga Gjergj Kastrioti Skënderbeu kundër perandorisë Osmane.

## Referimet 
- Veprat e Marlin Barletit.
- Arkivat e Venedikut.
Ekuilibri kimik

Në një reaksion kimik, **baraspesha kimike** është gjendja në të cilën reaktantët dhe produktet janë të pranishme në përqendrime të cilat nuk kanë prirje të mëtejshme të ndryshojnë me kalimin e kohës, kështu që nuk ka ndryshim të dukshëm në vetitë e sistemit .  Kjo gjendje rezulton kur reaksioni përpara vazhdon me të njëjtin ritëm si reaksioni i kundërt .

Shpejtësitë e reaksionit të reaksioneve përpara dhe prapa në përgjithësi nuk janë zero, por ato janë të barabarta. Kështu, nuk ka ndryshime neto në përqendrimet e reaktantëve dhe produkteve. Një gjendje e tillë njihet si ekuilibër dinamik .
Tempulli Hanuman Garhi

parapamje|298x298px|Tempulli Hanuman Garhi në Ajodhja
**Hanuman Garhi** është një tempull i shekullit të 10-të i Hanumanit në Uttar Pradesh, Indi . I vendosur në Ayodhya, ai është një nga tempujt më të rëndësishëm në qytet së bashku me tempujt e tjerë si **Nageshwar Nath** .  Tempulli strehon nënën e Hanumanit, Anjani, me një Hanuman të ri të ulur në prehrin e saj.  

## Historia 
parapamje| Tempulli Hanuman Garhi. Një prift i ri po vepron sipas sistemit Darshan.
Tempulli Hanuman Garhi ndodhet afër Ram Janmabhoomit . Në 1855, Nawab i Avadhit ndërtoi tempullin.   Historiani Sarvepalli Gopal ka thënë se mosmarrëveshja e vitit 1855 nuk ishte për mosmarrëveshjen e tempullit të Ajodhjës, por për tempullin Hanuman Garhi.
Filipi (apostull)

**Filip Apostulli** (Greqisht: Φίλιππος; Aramaisht: ܦܝܠܝܦܘܣ; Koptisht: ⲫⲓⲗⲓⲡⲡⲟⲥ, *Philippos*) ishte një nga Dymbëdhjetë Apostujt e Jezusit sipas Dhiatës së Re. Traditat e mëvonshme të krishtera e përshkruajnë Filipin si apostullin që predikoi në Greqi, Siri dhe Azinë e Vogël.

Në ritin romak, dita e festës së Filipit, së bashku me atë të Jakobit të Vogël, kremtohej tradicionalisht më 1 maj, në përvjetorin e përkushtimit të kishës kushtuar atyre në Romë (tani e quajtur Kisha e Dymbëdhjetë Apostujve). Në reformën afatshkurtër kalendarike të vitit 1960, ajo u transferua në 11 maj, por që nga viti 1969 u caktua në 3 maj. Kisha Ortodokse Lindore feston festën e Filipit më 14 nëntor.

## Dhiata e Re 
Ungjijtë sinoptikë e rradhitin Filipin si një nga apostujt. Ungjilli i Gjonit rrëfen thirrjen e Filipit si dishepull i Jezusit. Filipi përshkruhet si një dishepull nga qyteti i Betsaidës dhe ungjilltari e lidh atë me Andrean dhe Pjetrin, të cilët ishin nga i njëjti qytet. Ai ishte gjithashtu ndër ata që rrethonin Gjon Pagëzorin kur ky i fundit e vuri në dukje për herë të parë Jezusin si Qengjin e Perëndisë. Ishte Filipi që i pari prezantoi Natanaelin (ndonjëherë i identifikuar me Bartolomeun) me Jezusin. Sipas Butler, Filipi ishte ndër ata që morën pjesë në dasmën në Cana.

Nga katër Ungjijtë, Filipi figuron më së shumti në Ungjillin e Gjonit. Jezusi e vë në provë Filipin (Gjoni 6:6) kur e pyet se si t'i ushqejë 5000 njerëzit. dhe mund të ketë qenë i njohur për pelegrinët grekë në Jerusalem. Ai e këshillon Andrean se disa grekë dëshirojnë të takojnë Jezusin dhe së bashku e informojnë Jezusin për këtë (Gjoni 12:21).

## Nderim 
Filipi kujtohet (me Jakobin) në Kishën e Anglisë me një Festival më 1 maj.

Apostulli i Shenjtë dhe i Gjithëlavdëruar Filip përkujtohet më 14 nëntor dhe 30 qershor (Sinaksia e Dymbëdhjetë Apostujve të Shenjtë, të Lavdishëm dhe të Gjithëlavdëruar) në Kishën Ortodokse Lindore.

Dita e festës së tij fillon Agjërimi i Lindjes në Kishën Ortodokse Lindore, që quhet Agjërimi i Filipit (ose Agjërimi Filipian), Agjërimi është ekuivalenti lindor i Kreshmës Perëndimore.

## Patronazhi 
Shën Filipi është shenjtor mbrojtës i kapelësve.

## Shënime 
## Referime
Maja e Isa Agës

]]
**Maja e Isa Agës** ose **Maja e Korfit** është një maje malore që ndodhet në kuadër të masivit të Maleve të Sharrit, në pjesën veriperëndimore të Republikës së Maqedonisë . Është pjesë përbërëse e Malit Sharr dhe lartësia mbidetare e saj është 2555 metra. Ndodhet në kurrizin dhe kreshtën kryesore të shtrirjes së Malit Sharr në masivin e disa majave që ngrihet në anën e majtë të luginës së Penës mbi fshatin Veshallë. Maja e Isa Agës është maja e parafundit në perëndim të kreshtës së disa majave që fillojnë me Kobilicën në fillim të lindjes, Treskavecin, Lubinski Ushi, Sarevën dhe përfundon me Shilicën në perëndim.

## Shih edhe 
* Malet e Sharrit
* Komuna e Prizrenit
* Autostrada Prizren - Tetovë
Djathi Valençay

parapamje|Djathi Valençay
**Valençay** ( ) është një djathë i bërë në provincën e Berry në Francën qendrore. Emri i saj rrjedh nga qyteti i Valençay në departamentin Indre .

E dallueshme në formën e saj piramidale të cunguar, Valençay është një djathë i papasterizuar me qumësht dhie që peshon 200-250 gramë dhe rreth 7 cm në lartësi. Ngjyra e saj blu-gri e ndryshkur është bërë nga myku natyral që formohet në lëkurën e saj, më pas errësohet me një pluhur qymyr druri. Djathi i ri ka një shije të freskët, limoni, me kalimin e moshës që i jep një shije arre karakteristike të djathrave të dhisë.

Djathi fitoi statusin AOC në 1998 duke e bërë Valençay rajonin e parë që fitoi statusin AOC si për djathin ashtu edhe për verën e tij .
Proshuta e bajonës

parapamje| Proshtuë bajone
[parapamje| Vula (një [lauburu ) në çdo proshutë Bajone]]
[parapamje| Proshutat dule u vjetëruar në një dhomë magazinimi të kontrolluar në mënyrë atmosferike në [Mazerolles, Pyrenees-Atlantiques|Mazerolles, Béarn]]
**Proshuta e Bajonës** ose '''''' është një proshutë e kuruar që e ka marrë emrin nga qyteti i lashtë port i Bajonës në jugperëndim të Francës, një qytet i vendosur në të dy rajonet kulturore të Vendit Bask dhe Gaskonisë . Ka status PGI .
Beurre d'Isigny

djathtas|parapamje| Reklamë për gjalpin, 1900.
'''Beurre d'Isigny''' është një lloj gjalpi i qumështit të lopës i bërë në zonën e Gjirit Veys dhe luginat e lumenjve që derdhen në të, që përfshin disa komuna franceze që rrethojnë Isigny-sur-Mer dhe shtrihen në departamentet Manche dhe Calvados të Francës veriore.

Gjalpi ka një ngjyrë natyrale të artë si rezultat i niveleve të larta të karotenoideve .  Gjalpi përmban 82% lëndë të ngurta yndyrore dhe është i pasur me acid oleik dhe kripëra minerale (veçanërisht natrium). Këto kripëra ofrojnë shije dhe një jetëgjatësi të gjatë.
Djathë Livarot

**Livarot** është një djathë francez i rajonit të Normandisë,  me origjinë nga komuna Livarot, dhe i mbrojtur nga një *Emërtim i Origjinës së Kontrolluar* (AOC)  që nga viti 1975.

Është një djathë i butë, i athët, i larë, i bërë nga qumështi i lopëve normane . Pesha normale për një raund livarot është 450 g, megjithëse vjen edhe në pesha të tjera. Shitet në formë cilindrike me lëkurë portokalli të mbështjellë në 3 deri në 5 rrathë kallashi të tharë ( *Typha latifolia* ).Vetëm 12% e Livarotit janë bërë nga qumështi i papërpunuar dhe i papasterizuar. Periudha e shijimit optimal të tij shtrihet nga maji deri në shtator pas një rafinimi nga 6 deri në 8 javë, por është gjithashtu i shkëlqyer nga marsi deri në dhjetor.
Djathë Chaource

**Chaource** () është një djathë francez, i prodhuar fillimisht në fshatin Chaource në rajonin Champagne-Ardenne .

Chaource është një djathë qumështi i lopës, në formë cilindrike rreth 10 cm në diametër dhe 6 cm  në lartësi, që peshon ose 250 g ose 450 g . Pateja qendrore është e butë, me ngjyrë kremoze dhe pak e thërrmuar dhe rrethohet nga një lëvore e bardhë *Penicillium candidum* .
Djathë Langres

**Langres** është një djathë francez nga pllaja e Langresit në rajonin e Champagne-Ardenne .  Ajo ka përfituar nga një "Apellation d'origine contrôlée" (AOC) që nga viti 1991.

Langres është një djathë i qumështit të lopës, në formë cilindrike, që peshon rreth 180&nbsp;g. Pateja qendrore është e butë, me ngjyrë kremoze dhe pak e thërrmuar, dhe rrethohet nga një lëkurë e bardhë *Penicillium candidum* . Është një djathë më pak i athët se Époisses, konkurrenca e tij vendore. Është mirë të hahet midis majit dhe gushtit pas 5 javësh vjetërsi, por është gjithashtu i shkëlqyer nga marsi deri në dhjetor.
Hindutë

**Hindutë**  janë njerëz që i ndjekin fenë hindu .   Historikisht, termi është përdorur gjithashtu si një identifikues gjeografik, kulturor dhe më vonë fetar për njerëzit që jetojnë në nënkontinentin Indian .  

Termi *"Hindu"* vjen nga persishtja e vjetër, e cila i ka derivuar këta emra nga emri sanskrit *Sindhu* (  ), duke iu referuar lumit Ind . Të njëjtat terma grekë janë " *Indus* " (për lumin) dhe " *India* " (për tokën e lumit).    Termi " *Hindu* " nënkuptonte gjithashtu një identifikues gjeografik, etnik ose kulturor për njerëzit që jetonin në nënkontinentin Indian rreth ose përtej lumit Sindh (Ind) .  Në shekullin e 16-të të erës sonë, termi filloi t'u referohej banorëve të nënkontinentit që nuk ishin turq ose myslimanë .  

Zhvillimi historik i vetë-identitetit hindu brenda popullatës vendase indiane, në kuptimin fetar ose kulturor, është i paqartë.  Teoritë konkurruese thonë se identiteti hindu u zhvillua në epokën koloniale britanike, ose se mund të jetë zhvilluar pas shekullit të 8-të të erës sonë pas pushtimeve myslimane dhe luftërave mesjetare hindu-myslimane .   Ndjenja e identitetit hindu dhe termi *hindu* shfaqet në disa tekste të datuara midis shekullit të 13-të dhe të 18-të në sanskritisht dhe bengalisht .  Poetët indianë të shekullit të 14-të dhe të 18-të si Vidyapati, Kabir, Tulsidas dhe Eknath përdorën frazën *Hindu dharma* (Hinduizëm) dhe e kontrastuan atë me *Turaka dharma* ( Islam ).  Hindutë  janë grupi i tretë fetar më i madh në botë pas të krishterëve dhe myslimanëve. Shumica dërrmuese e hinduve, afërsisht 966 milionë (94.3% e popullsisë globale hindu), jetojnë në Indi, sipas regjistrimit indian të vitit 2011.  Pas Indisë, nëntë vendet e ardhshme me popullsinë më të madhe hindu janë, në rend zbritës: Nepali, Bangladeshi, Indonezia, Pakistani, Sri Lanka, Shtetet e Bashkuara, Malajzia, Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Mbretëria e Bashkuar .  Këto së bashku përbënin 99% të popullsisë hindu të botës, dhe kombet e mbetura të botës së bashku kishin rreth 6 milionë hindu as of 2010. 
[parapamje| Një ritual martese hindu në [India|Indi]]
Malakoff (ushqim)

parapamje|Dy malakoffë
 
Një **malakoff** është një top djathi i skuqur që gjendet zakonisht në Zvicrën perëndimore, më konkretisht në fshatrat Eysins, Begnins, Bursins, Luins dhe Vinzel (ku quhet edhe "Vinzel beignet") në brigjet e liqenit Leman .  

Emri vjen nga Beteja e Malakoffit, pjata që është shpikur nga mercenarët zviceranë gjatë rrethimit të Sevastopolit .
Carac (pastë)

**Carac** është një ëmbëlsirë zvicerane e ngjashme me tortën e bërë tradicionalisht nga përbërës të tillë si çokollata, kremi, fondant dhe kore byreku me bukë të shkurtër, që zakonisht gjendet në pjesën frëngjishtfolëse të Zvicrës .  

Ai përbëhet nga një kore byreku e mbushur me një ganache të lehtë kremi të përzier dhe çokollatë që është e mbuluar me krem ose fondant me ngjyrë të gjelbër. Madhësia varion nga rreth 6 centimetra në diametër për tartletat për një person  deri në 25 centimetra për një version më të madh të karacit më i përshtatshëm për mbledhje të mëdha, i shërbyer në feta, njësoj si keku ose byreku .
Pélardon

parapamje|Djathi Pelardon
 

**Pélardon**, i quajtur më parë *paraldon*, *pélardou* dhe gjithashtu *péraudou*, është një djathë francez nga zona Cévennes e rajonit Languedoc-Roussillon .  Është një djathë tradicional i bërë nga qumështi i dhisë .  

Është djathë i rrumbullakët i pjekur i butë i mbuluar në një kallëp të bardhë ( *à pate molle à croûte fleurie* ) me peshë afërsisht 60 gramë, me diametër 60–70 mm dhe lartësi 22–27 mm.  Pélardon ka përfituar nga statusi ''Appellation d'origine Contrôlée'' (AOC) që nga gushti 2000.
Saint Albray

**Saint Albray** është një djathë i cili vjen nga rajoni i Akuitanisë, Francë.

I shpikur në vitin 1976, djathi është një **djathë i butë** francez. I bërë me qumësht lope të pasterizuar, ky djathë popullor piqet për dy javë dhe formohet në një formë si koka e një luleje ku çdo "petal" formon gjysmë kile djathë. “Petalet” formohen rreth një disku, kur hiqen, krijon një qendër të zbrazët duke dhënë përshtypjen e qendrës së lules.
Rochebaron

parapamje|237x237px|Rochebaron
 

**Rochebaron** është një djathë blu i butë i bërë nga qumështi i pasterizuar i lopës, në qytetin Beauzac në rajonin e Auvernjës, në Masivin Qëndror, Francë.

Ky djathë është një nga disa djathë që bëhen duke gjizë qumështi dhe duke ndarë gjizën nga hirra . I shtypur në kallëpe, Rochebaron shpohet më pas me tela të ngopura me Penicillium glaucum për të prodhuar venat blu përmes trupit të butë të bardhë të djathit. Korja e hirit të ngrënshëm është gri e errët.
Etorki

**Etorki** është një djathë i fortë i bërë në vendin francez bask, në Mauléon-Licharre në departamentin Pyrenees-Atlantiques .  Është bërë nga qumështi i pasterizuar i deleve dhe tuli i shtypur, i pagatuar, më pas i pjekur për shtatë javë. 

Etorki prodhohet në cilindra dhjetë inç nga katër inç që peshojnë dhjetë paund.  Kritikët e djathit e përshkruajnë Etorki-n si "të lëmuar, të zhdërvjellët dhe prej kadifeje".
Raclette

djathtas|parapamje| Raclette me patate të ziera dhe turshi
**Raclette** ( /r ə ˈ k l ɛ t / ,) është një pjatë zvicerane   , gjithashtu e njohur në vendet e tjera alpine, e cila bazohet në ngrohjen e djathit dhe gërvishtjen e pjesës së shkrirë, që më pas shërbehet zakonisht me patate të ziera. Djathi Raclette është historikisht një pjatë me origjinë nga kantoni Valais në Zvicër. Ky djathë nga Valais përfiton nga një AOP .  Djathi Raclette është gjithashtu një djathë i tipit zviceran i tregtuar posaçërisht për t'u përdorur për këtë pjatë.

Raclette shërbehet gjithashtu si ushqim rruge, por shpesh me bukë në vend të patateve. 

File:Raclette_20190720_1256.jpg|Një gjysëm djathi raclette duke u shkrirë në furrë druri ndërkohë që gjysma tjetër po gëvrishtet nga pjesa e shkrirë në pjatë.
File:Raclette_-_001.jpg|Feta raclette
File:2018-01-11-Raclette_Lokal_K-1449.jpg|Një fetë raclette e gatuar në një skarë elektrike
File:Pataclette.jpg|Produkte me raclette brenda
Djathë Saint-Félicien

**Saint-Félicien** është një djathë nga qumështi i lopës i prodhuar në rajonin Rhône-Alpes të Francës . Në Francë, ai emërtohet një djathë *dauphinois*, duke iu referuar ish-provincës franceze Dauphiné ku e ka origjinën. Është një kushëri i ngushtë i një djathi tjetër dauphinois, Saint-Marcellin, dhe ka një cilësi dhe shije të ngjashme, megjithëse mund të jetë pothuajse dy herë më i madh në diametër.

Periudha optimale për shije ndodh midis prillit dhe shtatorit pas një plakjeje prej 4 deri në 6 javë, por gjithashtu konsumohet shkëlqyeshëm midis marsit dhe dhjetorit. Është më i butë dhe më kremoz se Saint-Marcellin .
Carré de l'Est

parapamje| Carré de l'Est
'''Carré de l'Est'* (shqip: *Katrori i Lindjes'') është një djathë francez me origjinë nga Lorena . Vendi i origjinës dhe forma katrore i japin emrin (fjalë për fjalë "katrori i Lindjes").  

Carré de l'Est prodhohet nga qumështi i lopës dhe është i moshës pesë javë. Ka një aromë bejkoni të tymosur.
Djathë mâconnais

parapamje| Djathërat maconnais
parapamje| Një prerje e Mâconnais
**Maconnais** është një djathë i vogël i prodhuar në rajonin francez të Burgundisë/Burgonjës .  Është bërë nga qumështi i dhisë  ose nga një kombinim i qumështit të dhisë dhe lopës .
Crottin de Chavignol

**Crottin de Chavignol** është një djathë dhie i prodhuar në Luginën e Luarës .  Ky djathë është pretendimi për famë për fshatin Chavignol, Francë, i cili ka vetëm dyqind banorë.

## Shija dhe mosha 
parapamje| Dyqan me pakicë i një prej dy prodhuesve të djathit Chavignol
majtas|parapamje| Ndërsa piqet ( *Chavignol bleuté* ), merr një aromë më të fortë dhe zhvillon një lëkurë më të fortë.
Crottin de Chavignol është delikat dhe pak arror. Në rininë e tij ( *Chavignol jeune* ), brumi i tij është i fortë dhe kompakt, dhe lëvorja e tij është e bardhë. Ndërsa piqet ( *Chavignol bleuté* ), merr një aromë më të fortë dhe zhvillon një lëkurë më të fortë. Me pjekurinë e plotë ( *Chavignol affiné* ), brumi bëhet i thërrmueshëm dhe myku në lëkurë piqet në një ngjyrë kaltëroshe. Djathi tregtohet dhe hahet në të tre fazat e pjekurisë.
Édel de Cléron

djathtas|parapamje|180x180px| Edel de Cléron
**Édel de Cléron** është një djathë francez me origjinë relativisht të re, i cili mban emrin e fshatit ku prodhohet, Cléron, në luginën Loue të departamentit Dubs në rajonin Franche-Comté .

* Për nga shija, forma dhe struktura e tij, është afër një djathi Vacherin Mont-d'Or .
* Është bërë nga qumështi i lopës i pasterizuar mbledhur nga departamenti Dubs. 
* Ajo është e rrethuar nga një brez dhe e paketuar në një kuti, me lëvore pishe   nga malet Jura .

djathtas|parapamje|180x180px| Edel de Cléron
Gaperon

parapamje|Gaperon
**Gaperon** është një djathë francez i rajonit të Auvernjës . Gaperon është prodhuar për më shumë se 1200 vjet në Auvernjë.

Gaperon është një djathë nga qumështi i lopës i aromatizuar me kokrra piperi të grirë dhe hudhër. Ai ka një shtresë me gëzof dhe është formuar në një kube. Pjesa e brendshme është me ngjyrë fildishi në të verdhë të zbehtë në varësi të stinës. Gaperon është i konsumueshëm gjatë gjithë vitit pa asnjë sezon të veçantë më të mirë, kryesisht për shkak të aromës së piperit dhe hudhrës. Shija është e thartë kur djathi është i ri dhe pak i pjekur. Ndërsa piqet, ajo zhvillon një konsistencë të butë dhe me gjalpë dhe një aromë intensive hudhre dhe speci. 

## Historia dhe bërja 
Gaperon është një specialitet i vendit të Auvernjës dhe e ka origjinën nga pllaja e Limagne, midis Clermont-Ferrand dhe Vichy në rajonin Puy de Dôme . Fillimisht bëhej me *babeurre*, e cila është lëngu i mbetur nga marrja e gjalpit ( dhallë ). Qumështi i mbetur pas bërjes së gjalpit përzihej me qumësht të freskët për të bërë gjizën e djathit dhe më tej përzihej me hudhrën rozë vendase dhe piper.  Në kohët e vjetra, Gaperoni piqej në ajër të pastër, ndërsa varej në kuzhinën e fermës ose në depo.
Explorateur (djathë)

L' **Explorateur** është një djathë i butë francez me krem qumështi të trefishtë me qumësht lope, i prodhuar në rajonin Île-de-France të Francës. 

Krijuar në vitet 1950, ai u emërtua për të nderuar satelitin e parë amerikan, Explorer . Si krem i trefishtë, përmbajtja e yndyrës së lëndës së thatë është rreth 75%.  Ka një formë cilindrike të ngurtësuar dhe ka një strukturë të lëmuar dhe të pashtypur.
Toma (apostull)

**Thomai Apostulli** (Greqisht: Θωμᾶς, Siriak ܬܐܘܡܐ, *Tʾōmā*, që do të thotë "binjaku") i njohur gjithashtu si **Didymus** (greqisht: Δίδυμος *Didymos*, që do të thotë "binjak"), ishte një nga Dymbëdhjetë Apostujt e Jezusit sipas Dhiatës së Re. Thomai është i njohur zakonisht si "Thomai i Dyshimtë" sepse ai fillimisht dyshoi në ringjalljen e Jezu Krishtit kur iu tha për të (siç tregohet në Ungjillin e Gjonit); ai më vonë rrëfeu besimin e tij ("Zoti im dhe Zoti im") duke parë plagët e mbetura nga kryqëzimi.

Sipas rrëfimeve tradicionale të krishterëve të Shën Thomait të shteteve moderne të Tamil Nadu dhe Kerala në Indi, Shën Thomai udhëtoi jashtë Perandorisë Romake për të predikuar Ungjillin, duke udhëtuar deri në Tamilakam që është në Indinë Jugore, Tamil Nadu, India dhe arriti në Muziris të Tamilakam (sot Paravur Verior dhe Kodungalloor në Shtetin e Keralës, Indi) në 52 e.r.. Në vitin 1258, disa nga reliket u sollën në Ortona, në Abruzzo, Itali, ku u mbajtën në Kishën e Shën Thomait të Apostullit. Ai konsiderohet si shenjtor mbrojtës i Indisë në mesin e adhuruesve të saj të krishterë, dhe Festa e Shën Tomës më 3 korrik festohet si Dita e të Krishterëve Indianë. Emri *Thomas* mbetet mjaft i popullarizuar në mesin e të krishterëve të Shën Thomas të nënkontinentit Indian.

Shumë kisha në Lindjen e Mesme dhe Azinë Jugore, përveç Indisë, përmendin gjithashtu Apostullin Thomas në traditat e tyre historike si ungjilltarin e parë që themeloi ato kisha, Kishën Asiriane të Lindjes, kishën e hershme të Sri Lankës.

## Shënime 
## Referime 
## Referime 
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
* 
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
Xhamia e Plumbit, Kostur

parapamje|Xhamia e Plumbit
**Xhamia e Plumbit** (greqisht: Κουρσούμ Τζαμί *Koursoum Tzami*, turqisht: *Kurşunlu Camii*) në Kostur është një xhami historike shqiptare e periudhës osmane.

Ajo nuk përdoret pasi është kryesisht në gjendje të rrënuar. Xhamia ndodhet në qendër të qytezës dhe është e vetmja e mbijetuara nga shtatë xhamitë që ishin.

Xhamia u shpall monument i mbrojtur kulture më 1924.

## Shih edhe 
* Lista e xhamive në Greqi
Simon Zeloti

**Simon Zeloti** (Acts 1:13, Luke 6:15) ose **Simon Kananeasi** (Matthew 10:4, Mark 3:18, greqisht: Σίμων ὁ Κανανίτης; koptisht: ⲥⲓⲙⲱⲛ ⲡⲓ-ⲕⲁⲛⲁⲛⲉⲟⲥ; siriak klasik: ܫܡܥܘܢ ܩܢܢܝܐ) ishte një nga më të panjohurit midis apostujve të Jezusit. Disa shkrime pseudepigrafike ishin të lidhura me të, por Jeronimi nuk e përfshin atë në *De viris illustribus* shkruar midis 392 dhe 393 e.r..

## Identiteti 
[parapamje|upright=0.8|Shën Simon Zeloti me [Simbolika e shenjtorit|atributin e tij të sharrës]]

Emri Simon gjendet në të gjithë Ungjijtë Sinoptikë dhe në Librin e Veprave të Apostujve sa herë që ka një listë apostujsh, pa detaje të mëtejshme:

### Zeloti 
Për ta dalluar nga Simon Pjetri, atij i jepet një mbiemër në të tre ungjijtë sinoptikë ku përmendet. Simoni quhet "Zelota" tek Luka dhe Veprat e Apostujve (Acts 1:13, Luke 6:15). Për këtë arsye, përgjithësisht supozohet se Simoni ishte një ish-anëtar i partisë politike, Zelota. Te Mateu dhe Marku, megjithatë, ai quhet "Kananeasi" në shumicën bizantine dhe "Kananaios" në dorëshkrimet Aleksandriane dhe Textus Receptus (Matthew 10:4, Mark 3:18). Të dy *Kananaios* dhe *Kananites* rrjedhin nga fjala hebraike קנאי *qanai*, që do të thotë i zellshëm, kështu që shumica e studiuesve sot në përgjithësi i përkthen dy fjalët në kuptimin "Zeal". Megjithatë, Jeronimi dhe të tjerë, si Bede, sugjeruan që fjala "Kananaios" ose "Kananite" të përkthehej si "kananease" ose "kananeu", që do të thotë se Simoni ishte nga qyteti קנה Cana në Galilea. Nëse është kështu, epiteti i tij do të ishte “Kanaios”.

Robert Eisenman ka argumentuar se referencat bashkëkohore talmudike për Zelotët u referohen atyre si ''kanna'im* "por jo në të vërtetë si një grup - më tepër si priftërinj hakmarrës në Tempull". Konkluzionet më të gjera të Eisenman, se elementi i zellshëm në grupin origjinal të apostujve ishte maskuar dhe mbishkruar për ta bërë atë të mbështesë krishterimin asimilues Pauline të Gentiles, janë më të diskutueshme. John P. Meier argumenton se termi "Zealot" është një përkthim i gabuar dhe në kontekstin e ungjijve do të thotë "i zellshëm" ose "fetar" (në këtë rast, për të mbajtur Ligjin e Moisiut), pasi lëvizja Zealot me sa duket nuk ekzistonte. deri në 30 deri në 40 vjet pas ngjarjeve të Ungjijve. Megjithatë, as Brandon dhe as Hengel nuk e mbështesin këtë pikëpamje.

### Identifikime të tjera 
Në ungjijtë Simon Zeloti nuk identifikohet me Simonin, vëllanë e Jezusit, i përmendur te Marku 6:3:

*Catholic Encyclopedia'' sugjeron që Simon Zeloti mund të jetë i njëjti person si Simeoni i Jeruzalemit ose Simoni, vëllai i Jezusit ose të dyja. Më pas ai do të ishte kushëriri i Jezusit ose djali i Jozefit nga një martesë e mëparshme. Një traditë tjetër thotë se ky është Simeoni i Jeruzalemit i cili u bë peshkopi i dytë i Jeruzalemit, edhe pse ai lindi në Galilea.

## Referime
Katër ungjilltarë

[parapamje|300px|*[The Four Evangelists (Jordaens)|The Four Evangelists* nga Jacob Jordaens, 1625–1630.]]
Në traditën e krishterë, **Katër Ungjilltarët** janë Mateu, Marku, Luka dhe Gjoni, autorët e atribuar krijimit të katër tregimeve kanonike të Ungjijve. Në Dhiatën e Re, ato mbajnë titujt e mëposhtëm: Ungjilli i Mateut; Ungjilli i Markut; Ungjilli i Lukës; dhe Ungjilli i Gjonit. Këta emra iu caktuan veprave nga etërit e hershëm të kishës në shekullin II e.r.; asnjë nga shkrimtarët nuk e nënshkroi veprën e tyre.

## Ungjijtë
Ungjijtë e Mateut, Markut dhe Lukës njihen si Ungjijtë Sinoptikë, sepse përfshijnë shumë histori të njëjta, shpesh në të njëjtën sekuencë. Ndërsa periudhat në të cilat zakonisht datohen ungjijtë sugjerojnë ndryshe, konventa tradicionalisht thotë se autorët ishin dy nga Dymbëdhjetë Apostujt e Jezusit, Gjonit dhe Mateut, si dhe dy "burra apostolik", Marku dhe Luka, të cilët Tradita Ortodokse i regjistron si anëtarë të 70 Apostujve (Luka 10):

* Mateu - një ish tagrambledhës (Levi) i cili u thirr nga Jezusi për të qenë një nga Dymbëdhjetë Apostujt,
* Marku - një ndjekës i Pjetrit dhe kështu një "njeri apostolik",
* Luka - një mjek që i shkroi Teofilit atë që tani është libri i Lukës. Dihet gjithashtu se ka shkruar librin e Veprave të Apostujve (ose Veprat e Apostujve) dhe se ka qenë mik i ngushtë i Palit të Tarsusit,
* Gjoni - një dishepull i Jezusit dhe më i riu nga Dymbëdhjetë Apostujt e tij.

Ata quhen ungjillorë, një fjalë që do të thotë "njerëz që shpallin lajmin e mirë", sepse librat e tyre synojnë të tregojnë "lajmin e mirë" ("ungjillin") të Jezusit.

## Emërtimi
Mateu përmendet shpesh si "rrëfimi i parë i Ungjillit", jo vetëm për shkak të vendit të tij në kanun, por edhe për shkak të dëshmisë patristike për këtë. Megjithatë, shumica e studiuesve biblikë e shohin rrëfimin e ungjillit të Markut si të shkruar i pari (shih përparësia e Markanit) dhe tregimi i ungjillit të Gjonit si i fundit.

Është bërë zakon të flitet për "Ungjillin sipas Mateut" ... "Ungjillin sipas Gjonit", jo më pak për shkak të gjatësisë së tij më të shkurtër; por vlen të theksohet se titujt e lashtë nuk përdorin gjininë e posedimit, por parafjalën "sipas", që nënkupton se çdo ungjilltar parashtron një "Ungjill të Perëndisë" sipas aftësisë së tij, por jo në kuptimin e duke krijuar historinë e tij.

## Referime
## Lidhje të jashtme
* The Four Evangelists in Stained Glass
**Catholic Encyclopedia*: Evangelist
**PBS Frontline*: The Story of the Storytellers
* The Four Evangelists at the Christian Iconography web site