Tempulli mortor i Hatshepsutit

**Tempulli mortor i mbretëreshës Hatshepsut**, *Djeser-Djeseru* ("I shenjti i të shenjtëve"), gjendet poshtë rrëpirës shkëmbore në Deir el-Bahari në bregun perëndimor të Nilit pranë Luginës së Mbretërve në Luksor. Tempulli mortor i është kushtuar perëndisë së diellit Amon-Ra dhe gjendet pranë Tempullit mortor të Montuhotepit të II, që shërbeu si frymëzim dhe më vonë si gurore. Është konsideruar si një nga "*monumentet e pakrahasueshme të Egjiptit të Lashtë*". Tempulli është vendi ku u masakruan 62 njerëz, kryesisht turist, nga terroristët që morën nën kontroll sitin në 17 nëntor 1997.
Akademia Polake e Shkencave në Varshavë është përgjegjëse për studimin dhe restaurimin e tre niveleve të tempullit. Që në vitin 1995, dy nivelet e para ishin pothuajse të përfunduara dhe niveli i sipërm ishte akoma nën rindërtim.

## Arkitektura
Senenmuti, këshilltari dhe arkitekti mbretëror, mbikqyri dhe me gjasa projektoi ndërtimin e tempullit. Megjithëse tempulli mortor më i hershëm i Montuhotepit u përdor si model frymëzimi, dy strukturat janë gjithësesi në mënyrë domethënëse të ndryshme në shumë drejtime. Tempulli i Hatshepsutit përdor një tarracë gjatësore me kollonadë që ndryshon nga struktura e qendërzuar e modelit të Montuhotepit – një anomali që mund të jetë shkaktuar nga vendndodhja e shkëputur e dhomës mortore. një vend ekzotik në bregun e Detit të Kuq. Ndërsa statujat dhe zbukurimet që atëherë janë grabitur ose shkatërruar, tempulli dikur bartëte dy statuja të Osirisit, një shëtitore sfinksash ashtu si dhe shumë skulptura të mbretëreshës në poza të ndryshme – në këmbë, ulur ose në gjunjë. Shumë prej këtyre portreteve u shkatërruan me urdhër të thjeshtri i saj, Tutmosi III pas vdekjes së saj, pasi e konsideronte si një uzurpatore.

## Pozicionimi astronomik
Aksi kryesor i tempullit është vendosur në një azimut rreth 116½° dhe është drejtuar nga lindja e diellit gjatë solstiksit dimëror, që në kohën moderne ndodh rreth 21 ose 22 dhejtorit çdo vit. Drita e diellit depërton përmes murit të mbrapëm të kapelës, para lëvizjes djathtas për të fokusuar një nga statujat e Osirisit që qëndron në anën tjetër të portës në dhomën e dytë.

## Ndikimi historik
Tempulli i Hatshepsutit është konsideruar më përfaqësuesi i arkitekturës klasike egjiptiane. Ky shënon një pikë kthese në arkitekturën e Egjiptit të Lashtë, i cili braktis gjeometrinë megalitike të Mbretërisë së Vjetër për një tempull që lejonte adhurimin aktiv, duke kërkuar praninë e pjesëmarrësve për ta krijuar madhështinë. Akset lineare të tempullit të Hatshepsutit pasqyrohen në tempujt e mëvonshëm të Mbretërisë së Re. Arkitektura e tempullit origjinal është ndryshuar në mënyrë të konsiderueshme si pasojë e rindërtimit të keq-udhëzuar në fillim të shekullit të XX.

## Galeri imazhesh

File:Temple of Hatshepsut 4.jpg|Tempulli i Hatshepsutit
File:Deir el Bahari 080410.jpg|Deir el Bahari
File:Flickr - Gaspa - Tempio di Hatshepsut, testa della Regina.jpg|Tempulli i Hatshepsutit
File:Hatschepsut-Tempel 44.JPG|Tempulli i Hatshepsutit 
File:Deir el-Bahari 0526.JPG|Tempulli i Hatshepsutit
File:File by Alexander Baranov - . (6181825659).jpg|Tempulli i Hatshepsutit
File:Tempio di Hatshepsut 003.JPG|Tempulli i Hatshepsutit
File:Deir el-Bahari TIII.JPG|Deir el-Bahri TIII
File:Mortuary-Temple-of-Hatshepsut13.jpg|Tempulli mortor i Hatshepsutit, detaj
File:Mortuary-Temple-of-Hatshepsut11.jpg|Tempulli mortor i Hatshepsutit, detaj
File:Mortuary-Temple-of-Hatshepsut10.jpg|Tempulli mortor i Hatshepsutit, detaj
File:Mortuary-Temple-of-Hatshepsut9.jpg|Tempulli mortor i Hatshepsutit, detaj
File:Mortuary-Temple-of-Hatshepsut8.jpg|Tempulli mortor i Hatshepsutit, detaj
File:Mortuary-Temple-of-Hatshepsut7.jpg|Tempulli mortor i Hatshepsutit, detaj kolone
File:Mortuary-Temple-of-Hatshepsut6.jpg|Tempulli mortor i Hatshepsutit, detaj kolone
File:Mortuary-Temple-of-Hatshepsut4.jpg|Tempulli mortor i Hatshepsutit, detaj
File:Mortuary-Temple-of-Hatshepsut3.jpg|Tempulli mortor i Hatshepsutit, detaj
File:Mortuary-Temple-of-Hatshepsut5.jpg|Tempulli mortor i Hatshepsutit, detaj
File:Mortuary-Temple-of-Hatshepsut2.jpg|Tempulli mortor i Hatshepsutit, detaj kolone

## Shiko edhe
* Tempujt egjiptianë
* Tempujt mortorë të Egjiptit
* Kompleksi i Deir el Baharit
* Tempulli mortor i Montuhotepit të II
* Planifikimi urban në Egjiptin e Lashtë
* Arkitektura egjiptiane
* Egjipti i lashtë

## Referimet
## Bibliografia 
* Fred S. Kleiner: Gardner's Art Through the Ages: The Western Perspective Volume I, 2006, Cengage Learning, Victoria, 12th edition, isbn 0495573604, fq. 56.
* Nigel Strudwick dhe Helen Strudwick: Thebes in Egypt: A Guide to the Tombs and Temples of Ancient Luxor; 1999; Cornell University Press; Ithaca, NY; isbn 0-8014-3693-1.
* Marvin Trachtenberg dhe Isabelle Hyman: Architecture, from Prehistory to Postmodernity; Prentice-Hall Inc.; 2003; Italy; isbn 978-0-8109-0607-5.
* Richard Wilkinson: The Complete Temples of Ancient Egypt; Thames and Hudson. 2000, United Kingdom, isbn 0-500-05100-3.

## Lidhje të jashtme
*Temple of Hatshepsut layout illustration
*Polish-Egyptian Mission working in the Temple of Hatshepsut at Deir el-Bahari