open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Edward Sapir

parapamje|Edward Sapir
Edward Sapir (26 janar 1884 - 4 shkurt 1939) ishte një amerikan antropolog-gjuhëtar, i cili është konsideruar gjerësisht të jetë një nga figurat më të mëdha në zhvillimin e hershëm të disiplinës së gjuhësisë.

Sapir ka lindur në Pomeraninë Gjermane; prindërit e tij emigruan në Shtetet e Bashkuara të Amerikës kur ishte fëmijë. Ai studioi linguistikë gjermane në Kolumbi, ku ai erdhi nën ndikimin e Franz Boas i cili e frymëzoi atë për të punuar në gjuhët amtare amerikane. Ndërsa mbaroi doktoraturën e tij, shkoi në Kaliforni për të punuar me Alfred Kroeberin duke dokumentuar gjuhët indigjene atje. Ai u punësua nga Anketa Gjeologjike e Kanadasë për pesëmbëdhjetë vjet, ku ai erdhi në kontakt me Leonard Bloomfield. Ai u ofrua profesor në Universitetin e Çikagos dhe qëndroi për disa vite duke vazhduar të punonte për profesionalizimin e disiplinës së gjuhësisë. Deri në fund të jetës së tij ai ishte profesor i antropologjisë në Yale, ku ai kurrë nuk hyri në të vërtetë. Midis shumë studentëve të tij ishin gjuhët Mary Haas dhe Morris Swadesh, dhe antropologë të tillë si Fred Eggan dhe Hortense Powdermaker.

Me sfondin e tij gjuhësor, Sapir u bë një student i marrëdhënies midis gjuhësisë dhe antropologjisë. Sapir studioi mënyrat në të cilat gjuha dhe kultura ndikojnë njëri-tjetrin dhe ai ishte i interesuar në marrëdhëniet midis dallimeve gjuhësore dhe dallimeve në pikëpamjet e botës kulturore. Benjamin Lee Whorf në parimin e relativitetit gjuhësor ose të hipotezës "Sapir-Whorf". Në antropologjinë Sapir është i njohur si një ithtar hershme të rëndësisë së psikologjisë ndaj antropologjisë, studimit Mbajtja se lloji i marrëdhënieve entre personalitete të ndryshme individuale është i rëndësishëm për mënyrat në qui Kulturë dhe shoqëri të zhvilluar.

Ndër kontributet e tij të mëdha në gjuhësi është klasifikimi i tij i gjuhëve indigjene të Amerikës, në të cilën ai përpunoi për pjesën më të madhe të jetës së tij profesionale. Ai luajti një rol të rëndësishëm në zhvillimin e konceptit modern të fonemës, duke avancuar në masë të madhe kuptimin e fonologjisë.

Para Sapir Ajo është në përgjithësi konsiderohet të jetë e mundur për të aplikuar metodat e gjuhësisë historike të gjuhëve të popujve indigjenë, sepse ata besohet të ishin më primitive se gjuhët indo-evropiane. Sapir ishte metoda e parë e gjuhësisë krahasuese që ishte po aq e vlefshme kur zbatohej në gjuhët indigjene. Në 1929 edicionin e Encyclopaedia Britannica publikuar atë që atëherë ishte klasifikimi Shumica autoritative e gjuhëve amtare amerikane, dhe personi i parë në bazë të provave nga linguistikës moderne krahasuese. Algic, Uto-Aztecan dhe Na-Dene. Hokan dhe Penutian, Hokan dhe Penutian, Hokan dhe Penutian.

Ai u specializua në studimin e gjuhëve Athabascan, gjuhë Chinookan, gjuhë Uto-Aztecan dhe, e rëndësishmja Prodhimi përshkrimet gramatikore të Takelma, Wishram, Southern Paiute. Në karrierën e tij të mëvonshme ai aussi punuar me Yiddish, hebraisht, dhe kineze, si dhe gjuhët gjermanike, dhe ai aussi është investuar në zhvillimin e një ndihmëse Ndërkombëtar Gjuhës.

## Burimet
Gjuha Siuslav

parapamje
**Siuslaw** / saɪjuːslɑː / ishte gjuha e njerëzve Siuslaw dhe Umpqua Ulët (Kuitsh) njerëzit e Oregon. Është i njohur edhe si Umpqua Ulët; Upper Umpqua (ose thjesht Umpqua) ishte një gjuhë Athabaskan. Gjuha Siuslaw kishte dy dialekte: dialektin Siuslaw dhe dialektin Kuitsh (Quich).

## Klasifikimi 
Dokumentacioni përbëhet nga një fjalor prej 12 faqesh nga James Owen Dorsey, tre muaj punë në terren nga Leo J. Frachtenberg në vitin 1911 me një folës amtare jo-anglishtfolës dhe burri i saj Alsean (i cili e foli atë si gjuhë e dytë), një listë fjalësh prej rreth 150 fjalësh të marra nga Melville Jacobs në vitin 1935 në punën me folësin e Ulët Umpqua Hank Johnson, një incizim audio i folësit Siuslaw Spencer Scott nga 1941, qindra faqe shënimesh nga John Peabody Harrington në 1942 bazuar në intervistat me disa folës amë, audio regjistrimet e fjalorit nga Morris Swadesh në vitin 1953. Frachtenberg (1914, 1922) dhe Hymes (1966) janë botime të bazuara në materialet e tyre.

## Burimet
Gjuha Salinan

parapamje
**Salinan** ishte gjuha indigjene e njerëzve Salinan të bregut qendror të Kalifornisë. Ajo është zhdukur që nga vdekja e folësit të fundit në vitin 1958.

Gjuha është vërtetuar deri diku në burimet koloniale si Sitjar (1860), por dokumentacioni kryesor i botuar është Mason (1918). Studimi kryesor gramatikor modern, bazuar në të dhënat e Mason dhe në shënimet në terren të John Peabody Harrington dhe William H. Jacobsen, është Turner (1987), i cili gjithashtu përmban një bibliografi të plotë të burimeve primare dhe diskutimin e ortografisë së tyre.

Janë njohur dy dialekte, Antoniaño dhe Migueleño, të lidhura me misionet e San Antonio dhe San Miguel, respektivisht. Antoniaño "nganjëherë quhet gjithashtu Sextapay, i lidhur me zonën e Misionit françeskan të San Antonio de Padova në Monterey County". Mund të ketë qenë një i treti, dialekti i Playano, siç sugjerohet me përmendjen e një nënndarjeje të tillë të njerëzve , por asgjë nuk dihet prej tyre në mënyrë gjuhësore.

Salinan mund të jetë pjesë e familjes hipotetike Hokan. Edward Sapir e përfshiu atë në një nënfamilje të Hokan, së bashku me Chumash dhe Seri. Ky klasifikim ka gjetur rrugën e saj në enciklopeditë më të fundit dhe prezantimet e familjeve gjuhësore, por prova serioze mbështetëse për këtë nënfamilje nuk është paraqitur kurrë.

## Dokumentimi 
Edhe pse gjuha është e dokumentuar mirë. Në 1910 dhe 1916, J. Alden Mason punoi me folësit e të dy dialekteve, madje duke bërë referenca në palatograf dhe kymograf. Në 1922, pastaj në 1932-1933, John P. Harrington mbledhur një korpus të rëndësishëm të fjalëve dhe dënimeve në antoniaño dhe në migueleño. Në vitin 1954, William H. Jacobsen mbledh materiale nga një drejtues i antoniaño1.

## Burimet
Përndjekja e myslimanëve

**Përndjekja e myslimanëve** është përndjekja mbi baza fetare që u bëhet besimtarëve të fesë Islame.

## Përndjekja e myslimanëve prej mekasve 
Në ditët e hershme të Islamit në Mekë, myslimanët ishin subjekt i keqtrajtimeve dhe përndjekjes nga politeistët e Mekës (të cilët shpesh quhen *Mushrikin*). Disa prej të konvertuarve u vranë, njëri prej të cilëve i quajtur Sumayyah bint Khabbab, i cili ishte i konvertuari i shtatë në Islam thuhet të jetë torturuar fillimisht prej Amr ibn Hishām.

Edhe profeti i Islamit, Muhammedi ishte subjekt  i përndjekjes; njëherë përderisa falej pranë Qabes, Aqaba Bin Muiitt ia hodhi përsipër zorrët e një deveje. Gruaja e Ebu Lehebit i hidhte vazhdimisht ndyrësirë te dera e shtëpisë dhe i vendoste therra rrugës.

Skllevërit trajtoheshin në mënyrë edhe më të rëndë. Pronari i Bilal ibn Ribahut, myezinit të parë, e çonte në shkretëtirë në mesditë kur ishte vapë e madhe dhe ia vendoste një gur të rëndë në kraharor duke i kërkuar të hiqte dorë nga feja dhe t'i adhuronte zotat politeistë, derisa një ditë Ebu Bekri e bleu dhe e liroi.

## Referime
Ujku Alberto

***Ujku Alberto*** (it. **Lupo Alberto**) është një karakter imagjinar luajti në një seri të librave me komik të njëjtë të hartuar nga Silver (Guido Silvestri) në vitin 1973.

## Biografia e Karakterit
Personazhi kryesor, Lupo Alberto, është një ujk Ngjyra e kaltër, gjithmonë duke u përpjekur të luajë të fejuarën e tij, Marta. Por Moisiu (Bobtail) përpiqet ta parandalojë atë.

Në shkurt 1974, Lupo Alberto u shfaq së pari në revistën e të rinjve Guido Silvestri Corriere dei ragazzi. Një vit më vonë, Dardo publikoi çështjen e parë që shkroi Lupo Alberto.

## Në Shqipëri
## Ujku Alberto seri të animuar
Mes viteve 1997 dhe 2002 u krijua një seri e animuar e këtij karakteri. Serija kishte dy sezone: e para midis 1997 dhe 1998, e dyta në 2002. Në Shqipëri, vetëm sezoni i parë u trumbetua.
Lista e episodeve të Lupo Alberto

**Lista e episodeve të Lupo Alberto** i përbërë nga 104 episoda në dy sezone.

## Sezoni 1 (1997-1998)
Sezoni i parë u transmetua në Shqipëri dhe episodet e episodeve mbeti në italisht.
#Senza neve che inverno è (1997)
#Il pupazzo di neve (1997)
#L'albero (1997)
#Tra due giorni è Natale (1997)
#Regalo di Natale (1998)
#Un minuto a mezzanotte (1997)
#Fragile (1997)
#Babysitting (1997)
#Condominio (1997)
#L'inquilino del primo piano (1998)
#Vota Beppe (1997)
#Sentieri selvaggi (1998)
#Acqua e fuoco (1998)
#Il signore delle acque (1998)
#Vudù (1997)
#La parola alla difesa (1997)
#Il concorso (1997)
#Bacilli imbecilli (1997)
#Amore vuol dire gelosia (1997)
#L'anello (1997)
#L'infermeria (1997)
#Una fidanzata per Mosè (1997)
#La spia spiata (1997)
#Il giorno del giudizio (1997)
#Dentista per amore (1997)
#Ninna nanna (1998)
#Cappuccetto Rosso (1998)
#La fattoria moderna (1997)
#Il contratto (1998)
#Giovani e belli (1998)
#Sette in condotta (1997)
#Pic nic (1997)
#Il predone del fiume (1997)
#Lavoro cercasi (1997)
#Il Corriere del Pollaio (1997)
#Lupastro nello spazio profondo (1997)
#Il ritorno (1997)
#Sottozero (1998)
#La febbre del videoreporter (1998)
#Trappole nascoste (1997)
#Il sostituto di Mosè (1998)
#La finale (1997)
#McKenzie Park (1997)
#Il Grande Occhio (1997)
#Mekkano (1997)
#La grande corsa (1997)
#Vinca il migliore! (1998)
#Autostrada (1998)
#Il piatto del giorno (1998)
#Il gabinetto del dottor La Talpa (1998)
#La notte degli ortaggi viventi (1998)
#La prova del fuoco (1998)

## Sezoni 2 (2002)
Sezoni i dytë është *Lupo Alberto* është i pabotuar në Shqipëri.
#Ingabbiato
#Cercasi rockstar
#Carta bollata 
#Giungla di cemento
#Gorgheggi e grida
#Sussurri e stecche
#Boomerang
#Gli spaventapasseri
#Camper
#Il grande Orson
#Natale con i fiocchi
#Lacrime di coccodrillo
#Torte in faccia
#Il prezzo del successo
#Un biglietto per la felicità
#Nervi scoperti
#McKenzie day
#Appuntamento al buio
#Il pranzo di Mosè
#Isteria canina
#Le Jene
#Binari
#Game over
#Arriva il grande cocomero
#Cuore d'oro
#Vacanze al verde
#La rumba del popone
#Chi ha paura del lupo cattivo?
#I temerari
#Selvaggio West
#Sotto esame
#Lupastro, anzi, Grassone
#Ultimo spettacolo
#Palloni gonfiati
#Enrico menagramo
#Liscio come l'olio
#Giallo vegetale
#Di casa ce n'è una sola
#Soddisfatti e rimborsati
#Ciak, si gira!
#Il barboncino mannaro
#La forza dell'amore
#Senza trucco, senza inganno
#Al cuor non si comanda
#Aria di tempesta
#That's amore
#Ieri, oggi, domani
#Il topino dei denti
#Storia di Uccello
#Questioni di classe
#La rimpatriata
#Bluff
Myzafer Zifla

**Muzafer Zifla** (ose *Myzafer Ziflaj*) ka lindur ne 5 dhjetor 1962,në Tepelenë. Ai është një aktor shqiptar, ka mbaruar akademinë e arteve skenike në vitin 1981-1985 ai aktualisht punon në Teatrin Kombetar. Ai është i njohur për filmat si:

*1976: *Para perëndimit të diellit*
*1983: *Dora e ngrohtë*
*1985: *Gurët e shtëpisë sime*
*1988: * Shpresa * 
*1994: *Ismail*
*1997: *Mirupafshim* 
*2006: *Gjoleka, djali i Abazit* 
*2009: *Mysafiret*
*2014: *Amaneti*
* *Gurë ujë*

## Referime
Val-de-la-Haye

**Val-de-la-Haye** është një komunë në Francë. Val-de-la-Haye bën pjesë në departamentin Seine-Maritime të rajonit Normandie. Komuna ka një popullsi prej 694 banorë dhe sipërfaqe 10,16&nbsp;km².

## Gjeografia
Ajo kufizohet Canteleu në veri, Quevillon në veri-perëndim, Saint-Pierre-de-Manneville në perëndim, Sahurs në jug-perëndim, Hautot-sur-Seine në jug, Grand-Couronne në jug-lindje dhe Petit-Couronne në lindje.

## Popullsia
## Referimet 
## Lidhje të jashtme 
*
Sahiti

**Sahiti** është mbiemri i personave në vijim:

* Gjylsere Sahiti – (19**–), ushtarak shqiptar nga Maqedoni
* Muharrem Sahiti – (1965–), futbollist dhe menaxher futbolli
* Naim Sahiti – (1971–), politikan kosovar
* Shaban Sahiti – (19**–), ushtarak shqiptar nga Maqedoni

## Referime
Lybabe bint el-Harith

**Lybabe bint el-Harith** (Arabisht: **لبابة بنت الحارث**) ishte e njohur si **Umm Fadl**, ishte një muslimane e hershme e shquar. Dy motrat e saja Maymunah bint el-Harith dhe Zejneb bint Huzejme u bënën gratë e Muhammedit. Ajo konsiderohet si gruaja e dytë e cila u konvertua në Islam, ditën e njëjtë si shoqja e saj e ngushtë Hatixheja.

## Familja 
Lybabe ishte prej fisit Hilal. Babai i saj El-Harith ibn Hazan ibn Xhubejr ibn El-Hazëm ibn Rubije ibn Abdullah ibn Hilal ibn Amer ibn Saasaa El-Hilali dhe nëna e saj Hind bint Auf ibn Zuhejr ibn El-Harith. Lybabe kishte dy vëllezër dhe një motër prej martesës së parë dhe babai i saj kishte edhe tri vajza tjera prej martesës së dytë, përderisa nëna e saj kishte një djalë prej burrit të kaluar. El-Harith vdiq kur Lybabe ishte ende fëmijë, dhe Hindi u martua me Huzejme ibn El-Harih el-Hilali. Ata kishin një vajzë, por jetoi shumë shkurtë, pastaj Hindi u martua me Umejs ibn Ma'ad el-Hathmi, prej të cilit kishte tre fëmijë.

Lybabe u martua me Abbas ibn Abdylmutalib el-Hashimi, i cili ishte axha e Muhammedit. Sipas Tabariut, Lybabe ishte e vetmja grua pa kurorë e Abbas, por kjo sugjeron se ajo ishte robëreshë. Ata kishin shtatë fëmijë: El-Fadl, Abdullah, Ubejdullah, Kuthum, Mabad, Abdurrahman dhe Umm Habib. Abbas kishte pesë fëmijë me gratë tjera.

## Jeta e mëvonshme 
Abbas e pranoi Islamin pak para pushtimit të Mekës, njëzet vite pas gruas së tij.

Lybabe vdiq gjatë hilafetit të Othmanit.

## Referimet
Osh

**Osh** (Kirgizisht: Ош; Uzbekisht: ''O'sh/Ош'') është qyteti i dytë më i madh në Kirgistan pas kryeqytetit Bishkeku, ndodhet në Luginën Fergana në jug të vendit dhe shpesh referohet si "kryeqyteti i jugut". Është qyteti më i vjetër në vend (thuhet të jetë më shumë se 3000 vite e vjetër) dhe është qendra administrative e Rajonit Osh që nga viti 1939. Qyteti ka popullsi të ndryshme etnike, duke përbërë kirgiz, uzbekë, rusë dhe taxhikë dhe grupet tjera etnike.

## Popullsia
Sipas regjistrimit të vitit 2009, popullsia e qytetit ishte 258,111. Prej popullsisë 47.9% ishin kirgiz, 44.2% uzbekë, 2.5% rusë, 2.2% turk, 1.1% tartarë dhe 2.1% të nacionaliteve tjera.

## Klima
Sipas klasifikimit të klimës Köppen, Osh ka klimë kontinetale, me verë të nxehtë dhe dimër të ftohtë. Verërat janë të nxehta në Osh, me temperatura mesatare të larta që zakonisht kalojnë 30 °C. Dimrat janë të ftohtë me temperatura mesatare nën ngrirje gjatë një pjese të mirë të sezonit. Pranvera dhe vjeshta janë stinë kalimtare, me temperatura në rritje gjatë sezonit të pranverës dhe rënie gjatë rrjedhës së vjeshtës.

## Binjakëzimet
* Shën Petersburgu, Rusia
* Novosibirsk, Rusia
* Xining, Kina
* Kash, Kina
* Ürümqi, Kina
* Stambolli, Turqia
* Manisa, Turqia
* Yozgat, Turqia
* Amasia, Turqia

## Referime
Enxhi Cuku

parapamje|Enxhi Cuku
**Enxhi Cuku** (lindur më 26 Janar, 1996) është aktore dhe prezantuese shqiptare. Ajo u bë e njohur nëpërmjet filmit Femrat, me rolin kryesor si Ada. Gjithashtu Enxhi ka luajtur në filmin Bloodlands, i cili është filmi i parë horror shqiptar. Nje projekt tjetër ku Enxhi luan si protagoniste është filmi "Internment",një dramë dashurie gjatë komunizmit në vitet 80'.

## Referime
5.http://www.gsh.al/2018/06/04/video-ngjitet-ne-skene-teksa-rita-ora-performonte-aktorja-zbulon-cfare-ndodhi/

6.http://www.panorama.com.al/enxhi-cuku-filmi-femrat-me-ermal-mamaqin-me-dha-famen-si-aktore-ja-seriali-ku-do-te-me-shihni/

7.http://www.botasot.info/mediale-vip-showbiz/909521/enxhi-cuku-ju-tregoj-per-skenat-e-seksit-brenda-nje-bunkeri-ne-filmin-internimi/

8.https://www.dailyxing.com/lajm/3277/ekskluzive-enxhi-cuku-ka-nje-surprize-per-te-gjith

9.http://shekulli.com.al/enxhi-cuku-ne-art-dhe-jo-perfektja-eshte-e-bukur-dashuria-eshte-partneritet-ne-cdo-gje/

10.http://zoneelire.al/emisioni/kinema-enxhi-na-rrefen-internimin-e-dashurise/
Nynorsk

parapamje|Harta e formave të gjuhës zyrtare të komunave norvegjeze. E kuqe është Bokmål, blu është Nynorsk dhe gri përshkruan zona neutrale.
Nynorsk (literalisht **New Norwegian** ose **New Norse**) është një nga dy standardet e shkruara të gjuhës norvegjeze, tjetra Bokmål. Nga 1885, kur parlamenti i shpalli ata zyrtar dhe të barabartë, deri në votimin e ri në vitin 1929, emrat e tyre ishin Landsmål dhe Riksmål. Standardi gjuhësor Landsmål u ndërtua nga gjuha norvegjeze Ivar Aasen gjatë shekullit të 19-të, për të siguruar një alternativë norvegjeze në danisht, e cila u shkrua dhe në një farë mase fliste në Norvegji në atë kohë. Standardi zyrtar i Nynorsk ka ndryshuar shumë. Një pjesë e vogël puristike e popullsisë Nynorsk ka qëndruar e vendosur me normën Aasen, e cila njihet si Høgnorsk (anglisht: Lartë e Norvegjisë, analoge me Gjermaninë e Lartë).

Në bashkësitë lokale, një e katërta e bashkive norvegjeze kanë deklaruar Nynorsk si formën e tyre zyrtare të gjuhës, dhe këto komuna përbëjnë rreth 12% të popullsisë norvegjeze. Nga komunat e mbetura, gjysma janë neutrale dhe gjysma kanë miratuar Bokmål si formën e tyre zyrtare të gjuhës. Katër nga nëntëmbëdhjetë qarqet e Norvegjisë, Rogaland, Hordaland, Sogn og Fjordane dhe Møre og Romsdal, kanë Nynorsk si formën e tyre zyrtare të gjuhës. Këto katër së bashku përbëjnë rajonin e Norvegjisë Perëndimore.

## Burimet
Bokmål

parapamje|Harta e formave të gjuhës zyrtare të komunave norvegjeze. E kuqe është Bokmål, blu është Nynorsk dhe gri përshkruan zona neutrale.
Bokmål (fjalë për fjalë "gjuha e librave") është një standard zyrtar i shkruar për gjuhën norvegjeze, krahas Nynorskut . Bokmål është standardi i preferuar i shkruar prej 85% deri 90% të popullsisë në Norvegji dhe përdoret më së shumti nga njerëzit që flasin standardin Østnorsk.

Bokmål rregullohet nga Këshilli qeveritar i gjuhës norvegjeze. Një standard më konservativ ortografik, i njohur zakonisht si Riksmål, rregullohet nga Akademia Joqeveritare Norvegjeze për Gjuhë dhe Letërsi. Standardi i shkruar është një varietet norvegjez i gjuhës daneze.

Bokmål ortografi e parë u miratua zyrtarisht në vitin 1907 me emrin Riksmål pasi ishte në zhvillim që nga viti 1879. Arkitektët pas reformës ishin Marius Nygaard dhe Jacob Jonathan Aars. Ishte një përshtatje e daneze e shkruar, e cila ishte përdorur zakonisht që nga bashkimi i kaluar me Danimarkën, në koinën Dano-norvegjeze të folur nga elita urbane norvegjeze, veçanërisht në kryeqytet. Kur gazeta e madhe konservatore Aftenposten miratoi ortografinë e vitit 1907 në vitin 1923, shkrimi danez ishte praktikisht jashtë përdorimit në Norvegji. Emri Bokmål u miratua zyrtarisht në vitin 1929 pas një propozimi për të thirrur gjuhën e shkruar Dano-Norwegian humbur me një votë të vetme në Lagting (një dhomë në parlamentin norvegjeze).

Qeveria nuk rregullon Bokmål të folur dhe rekomandon që shqiptimi i normalizuar duhet të ndjekë fonologjinë e dialektit lokal të folësit. Megjithatë, ekziston një shumëllojshmëri folëse norvegjeze që zakonisht shihet si standard de facto për Bokmålun e folur. Në Fonologjinë e Norvegjisë, Gjert Kristoffersen shkruan këtë:

''Bokmål [...] është në varietetin e tij më të zakonshëm që dukej si pasqyrim i një fjalimi formal të klasës së mesme, veçanërisht atë që gjendet në pjesën lindore të jugut të Norvegjisë, me kryeqytetin Oslo si qendra e dukshme. Prandaj mund të themi se Bokmål ka një kuptim të folur që dikush mund të thërrasë një standard jozyrtar të folur norvegjez. Në fakt shpesh quhet Standard Østnorsk ('Standard East Norwegian')''.

Standard Østnorsk (Standard East Norwegian) është shqiptimi më i shpeshtë në fjalorë dhe u mësohet të huajve në klasa të gjuhës norvegjeze.

## Burimet
Gjuha Timucua

parapamje
Timucua është një gjuhë izoluar që flitet më parë në Floridën veriore dhe qendrore dhe Gjeorgjinë jugore nga njerëzit e Timucuas. **Timucua** ishte gjuha kryesore e përdorur në zonë në kohën e kolonizimit spanjoll në Florida. Studimet gjuhësore dhe arkeologjike sugjerojnë se kjo mund të ketë qenë e folur që nga viti 2000 para Krishtit. Dallimet në mesin e nëntë ose dhjetë dialekte Timucua ishin të lehta dhe duket se shërbejnë kryesisht për të përcaktuar kufijtë fisnorë. Disa linguistë sugjerojnë se Tawasa e asaj që tani është Alabama e veriut mund të ketë folur Timucua, por kjo është e diskutueshme.

Pjesa më e madhe e asaj që dihet nga gjuha vjen nga veprat e Atit Francisco Pareja, një misionar françes që erdhi në Shën Agustinë më 1595. Gjatë 31 viteve të shërbimit të tij në Timucua, ai zhvilloi një sistem të shkrimit për gjuhën, për një gjuhë indigjene të Amerikës. Ai botoi disa katekizëm spanjoll-Timucua, si dhe një gramatikë të gjuhës Timucua, nga viti 1612-1627. Puna e tij 1612 ishte e para që u botua në një gjuhë indigjene në Amerikë. Duke përfshirë gjashtë veprat e tij të mbijetuara, vetëm nëntë burime kryesore të informacionit mbi gjuhën Timucua mbijetojnë, duke përfshirë dy catechisms shkruar në Timucua dhe spanjisht nga Ati Gregorio de Movilla në 1635, dhe një letër spanjisht-përkthyer Timucuan në kurorën spanjolle të datës 1688.

Në 1763, britanikët morën përsipër Floridën nga Spanja pas Luftës së Shtatë Vite, dhe shumica e kolonistëve dhe misionarëve spanjollë, duke përfshirë edhe disa folës të mbetur Timucua, u nisën për në Kubë, pranë Havanë. Grupi i gjuhës është zhdukur tani.

## Marrëdhëniet gjuhësore 
Timucua është një gjuhë izoluar, që nuk lidhet dukshëm me gjenetikisht në asnjë prej gjuhëve të folura në Amerikën e Veriut, dhe as nuk tregon prova për shuma të mëdha huamarrjesh leksikor prej tyre. Hipotezat kryesore të publikuara për marrëdhëniet janë me Swankon Muskogean (1929), Crawford (1988) dhe Broadwell (2015), dhe me familje të ndryshme të Amerikës së Jugut (përfshirë Cariban, Arawakan, Chibchan languages dhe Warao) Granberry (1993). Këto hipoteza nuk janë pranuar gjerësisht.

## Burimet
Gjuha klamath

Klamath / klæməθ /, gjithashtu Klamath-Modoc / klæməθ moʊdɒk / dhe historikisht Lutuamian / ˌluːtuːæmiən /, është një gjuhë amtare amerikane që u fol rreth liqenit të Klamathit në atë që tani është Oregoni jugor dhe Kalifornia veriore. Është gjuha tradicionale e popujve të Klamathit dhe Modocit, secila prej të cilëve foli në një dialekt të gjuhës. Që nga prilli i vitit 1998, ishte folur nga vetëm një person.Që nga viti 2003, drejtuesi i fundit i rrjedhshëm i Klamathit në Chiloquin, Oregon ishte 92 vjeç.Që nga viti 2006 nuk ka folës të rrjedhshëm të folësve të as në dialektet Klamath ose Modoc.

Klamath është një anëtar i familjes Penute të Plateau, e cila është nga ana e degës së familjes së propozuar Penutiane. Ashtu si gjuhët e tjera të propozuara Penutiane, gjuhët Plateau Penutian janë të pasura me flakë, ashtu si gjuhët indo-evropiane dhe afro-aziatike. Dëshmi të mëtejshme për këtë klasifikim përfshijnë disa korrespondenca konsonante midis Klamathit dhe gjuhëve të tjera të pretenduara Penutiane. Për shembull, proto-Yokuts retroflexes * / ʈ ʈ'/ korrespondojnë me Klamath / tʃ tʃ' /, dhe Proto-Yokuts dentals * / t̪ t̪ʰ t̪' / korrespondojnë me alveolars Klamath / t tʰ t'/.

## Burimet
Telle Whitney

**Telle Whitney**  është CEO dhe presidente e Institutit Anita Borg për Gratë dhe Teknologjinë. Një shkencëtare kompjuterash me anë të trajnimeve, ajo u bashkua me Grace Hopper Celebration of Women in Computing me Anita Borg në vitin 1994 dhe u bashkua me Institutin Anita Borg në vitin 2002.

## Jeta e hershme
Telle Whitney ka lindur në vitin 1956 në Salt Lake City, Utah. Rritur në një familje mormone që zbriste nga Brigam Jang, ajo u shpërngul në Kaliforninë e Jugut kur ishte 7 vjeçe dhe pastaj u kthye në Utah kur ishte 15 vjeçe pasi vdiq nëna e saj. Babai i saj ishte një avokat dhe nëna e saj ishte një shtëpiake që u kthye në shkollë për të qenë mësuese e historisë.

## Edukimi dhe karriera e hershme
Whitney mori një diplomë bachelor në shkencat kompjuterike nga Universiteti i Utah në vitin 1978 dhe një Ph.D. në shkenca kompjuterike nga Caltech në vitin 1985. Ajo u transferua në Silicon Valley për të punuar në industrinë e chip-it, duke krijuar patate të skuqura dhe softuerin që i mbështet ato. Ajo mbajti pozita të larta drejtimi teknik në Actel dhe Malleable Technologies, si dhe rolet e larta në disa kompani startup të teknologjisë.

## Themelimi i Grace Hopper Celebration of Women in Computing
Në vitin 1994, Whitney dhe Anita Borg themeluan Grace Hopper Celebration of Women in Computing, e cila është mbledhja më e madhe e grave në informatikë në botë. Me thjeshtë idenë fillestare të krijimit të një konference nga dhe për shkencëtaret e kompjuterave, Borg dhe Whitney u takuan gjatë darkës, me një fletë bosh, pa asnjë ide se si të fillonin një konferencë dhe filluan të planifikonin vizionin e tyre. Festimi i parë Grace Hopper i Grave në Informatikë u mbajt në Uashington, DC, në qershor të vitit 1994 dhe mblodhi së bashku 500 gra teknike. Telle Whitney përshkroi ecjen në konferencë dhe duke u rrethuar nga 500 gra teknike si "ndryshimi i jetës".

Nën udhëheqjen e Whitney, Instituti Anita Borg ka zgjeruar madhësinë dhe programet e saj. Që nga viti 2003, janë mbajtur gjashtë Festime Grace Hopper, dhe në vitin 2010 u organizua Festivali i parë Grace Hopper i Grave në Informatikë Indi. Përveç Institutit Anita Borg për Gratë e Vizionit, është krijuar një program i ri shpërblimesh për të njohur kompanitë që mbështesin gratë teknike, Anita Borg Top Company për Çmimin Teknik të Grave.

## Aktivitete të tjera
Në vitin 2008, Telle Whitney mori Çmimin më të Lartë të Fondit të Sipërmarrjes së Grave. Telle Whitney mori çmimin e shërbimit të nderuar ACM në vitin 2009. Ajo mori çmimin Marie Pistilli Women në Electronic Design Automation (EDA) në vitin 2009. Në vitin 2009, ajo u emërua si një prej Top 100 Women of Influence të San Jose Business Journal. Në vitin 2011, ajo u emërua në listën e Grave më me Influencë në Teknologji. Në tetor të vitit 2017 ajo mori çmimin e arritjeve të jetës gjatë Festimit Vjetor Grace Hopper.

## Referime
Baba Musa lakuriq

**Baba Musa lakuriq** është poemë satirike e Andon Zako Çajupit, e cila kritikon moralin e shoqërisë së kohës.

## Përshkrim
Poema ka satirë ndaj dogmës dhe klerit. Poeti parodizon Biblën dhe tregohet skeptik ndaj thelbit moral të njeriut si dhe ndaj normave të marrdhënieve morale atje ku bën ligjin paraja dhe pasuria. Për poetin është e padrejtë ajo shoqëri ku blihet e shitet njeriu, ku blihet e shitet dashuria. Poema mbeti e pabotuar gjatë jetës së autorit. Poema u shkrua në vitet 1903-1905 dhe bazohet në historitë e Dhjatës së Vjetër, kryesisht në historinë e Mojsiut, apo si e quan Çajupi, Baba Musës.

## Lidhje të jashtme
* Poema "Baba Musa lakuriq"

## Referime
Shumëkëndësh

Në gjeometri një **shumëkëndësh** (ose **poligon**) është një figurë gjeometrike që ka një numër segmentesh të cilat bashkohen për të formuar një zinxhir poligonal. Trekëndëshat, katërkëndëshat, pentagonët dhe hekzagonët janë shembuj shumëkëndëshash. 

## Referime
Pas vdekjes

***Pas vdekjes*** është libër i komedisë së zezë nga shkrimtari shqiptar Andon Zako Çajupi, e shkruar në vitin 1902 dhe e botuar në vitin 1910. Kjo vepër e cila u bë shumë e madhe në çdo cep të Shqipërisë. Kjo është një dramë e shkruar në vitin 1902, që tregon për një doktor të çmendur, Adham-Uti, që është i dashuruar me Lulushen, një vajzë të re që është e martuar me një tjetër. Doktori mendon se ka gjetur një ilaç që mund të ringjallë të vdekurit dhe do ta përdorë për të sjellë sërish në jetë Lulushen, pasi ajo vdes nga një sëmundje. Por ai nuk e di se Lulushja është vdekur me dashuri për burrin e saj dhe nuk dëshiron të kthehet në jetë me Adham-Utin. Kjo dramë është një kritikë e ashpër e shoqërisë së kohës, që ishte e prapambetur dhe e sunduar nga traditat dhe paragjykimet. Në vitin 1980, u bë një film me të njëjtin titull, me Kadri Roshin në rolin e Adham-Utit.

## Referime
Euthecodon

**Euthecodon** është një racë krokodili, tashmë i zhdukur, që jetonte në kohën e Neogjenit. Kafka ishte rreth 10 m e gjatë.  

## Burime
Gjuha Natçez

parapamje
**Natchez** është gjuha stërgjyshore e njerëzve Natchez që kanë banuar historikisht në Misisipi dhe Luiziana, dhe të cilët tani jetojnë kryesisht në mesin e njerëzve të Creek dhe Cherokee në Oklahoma. Gjuha konsiderohet të jetë ose e palidhur me gjuhët e tjera indigjene të Amerikave ose të lidhura ngushtë me gjuhët muskogean.

Fonologjia e Natchez është atipike për të shprehur dallimin në sonorantët e saj, por jo në pengesat e saj; ajo gjithashtu ka një gamë të gjerë të proceseve morfofonemike. Morfologjikisht, ka një zbutje komplekse verbale dhe një zbutje nominale relativisht të thjeshtë (lënda specifike shënon emra në dispozita kalimtare), dhe sintaksa e tij karakterizohet nga shtrirja aktive-stative dhe nga rendi i fjalëve-objekt-folje (ose më saktë Agjenti- Folje dhe folje-lëndë). Tregimtarët Natchez përdorën një regjistër të veçantë, "fjalim i kanibalit" për të imituar kanibalët, një karakter i përsëritur në literaturën letrare Natchez.

Shefi i Natchez u shkatërrua në 1730 nga francezët; Folësit e Natchez u strehuan në mesin e fqinjëve të tyre dhe i shoqëruan kur u dërguan në Oklahoma në Trail of Tears. Kjo do të thoshte se folësit e Natchez ishin shpesh shumëgjuhëshe në Creek, Cherokee, Natchez dhe Anglisht, dhe gjuha gradualisht u rrezikua dhe tani konsiderohet përgjithësisht e zhdukur pavarësisht përpjekjeve të fundit të ringjalljes. Ajo që njihet nga gjuha vjen kryesisht nga folësit e saj të rrjedhshëm, Watt Sam dhe Nancy Raven, të cilët kanë punuar me linguistin Mary R. Haas në vitet 1930.

Kombi i Natchez tani po punon për ta ringjallur atë si një gjuhë të folur. Që nga viti 2011, gjuhëtarët e fushës nga komuniteti po stërviten në teknikat e dokumentacionit dhe gjashtë anëtarë të fisit Natchez në Oklahoma tani flasin gjuhën, nga rreth 10,000.

## Klasifikimi 
Gjuha Natchez përgjithësisht konsiderohet një gjuhë e izoluar. Mary Haas studioi gjuhën me Sam dhe Raven në vitet 1930 dhe tregoi se Natchez ishte i lidhur ngushtë me gjuhët muskogean, një hipotezë e pranuar nga Geoffrey Kimball dhe fillimisht e propozuar nga JR Swanton në vitin 1924.

Në vitin 1941 Haas propozoi gjithashtu grupimin e Natchez me gjuhët Atakapa, Chitimacha dhe Tunica në një familje gjuhësore që do të quhej Gjiri. Ky propozim nuk është pranuar gjerësisht sot nga gjuhëtarët.

Kimball (2005: 402) paraqet propozimin e afërt të vendosur në Tabelën 1. si një shembull i lidhjes midis gjuhëve Natchez dhe Muskogean me format e ndërmjetme të rindërtuara:

## Burimet
Lawrence, Indiana

**Lawrence** është qytet në Qarkun Marion, Indiana, Shtetet e Bashkuara. Është një nga katër "qytetet të përjashtuar" në Qarkun Marion. Popullsia ishte 46,001 sipas regjistrimit më 2010.

## Klimatologjia
Sipas Klasifikimit të klimës Köppen, Lawrence ka klimë subtropikale të lagësht. Klima karakterizohet me verëra të nxehta dhe dimëra të ftohta.

## Hidrografia
## Demografia
## Referimet
Tsuneo Kobayashi

**Tsuneo Kobayashi** (小林常夫 *Kobayashi Tsuneo*, 1965 - maj 2015) ishte regjisor i serialeve të animuara japoneze i cili punoi së bashku me Studio Pierrot.

## Filmografia
Disa prej filmave që ka drejtuar:

**Glass Mask* (1998-1999)
**Super GALS! Kotobuki Ran* (2001-2002)
**The Twelve Kingdoms* (2002-2003)
**Midori Days* (2004)
**Victorian Romance Emma* (2005-2007)
**Kurokami*  (2009)
**The Last: Naruto the Movie* (2014)

## Referime
Gjuha huave

Huave (gjithashtu shkruar **Wabe**) është një gjuhë izoluar të folur nga njerëzit Huave vendas në bregun e Paqësorit të shtetit meksikan të Oaxaca. Gjuha flitet në katër fshatra në Isthmun e Tehuantepec, në juglindje të shtetit, me rreth 18,000 njerëz. Njerëzit Huave të San Mateo del Mar, të cilët e quajnë veten **Ikoot**, që do të thotë "**ne**", i referohen gjuhës së tyre si **ombeayiiüts**, që do të thotë "**gjuha jonë**". Në San Francisko del Mar, termat përkatës janë Kunajts ("ne") dhe umbeyajts ("gjuha jonë"). Termi "Huave" mendohet të vijë nga gjuhët Zapotec, që do të thotë "njerëz që kalb në lagështi", sipas historianit spanjoll Burgoa të shekullit të 17-të. Megjithatë, Martínez Gracida (1888) thotë se kuptimi i termit "shumë njerëz" në Isthmus Zapotec, duke interpretuar hua si "të bollshme" dhe të jetë si një formë e shkurtuar e binit ("njerëzit"). Etimologjia e termit kërkon hetime të mëtejshme. Asnjë prej etymologjive të mësipërme nuk gjykohet si e pranueshme nga folësit e Isthmus Zapotec.

Edhe pse marrëdhëniet gjenetike midis gjuhës Huave dhe disa familjeve gjuhësore janë propozuar, asnjë nuk është vërtetuar, dhe Huave vazhdon të konsiderohet një gjuhë e izoluar (Campbell 1997 fq.161). Paul Radin propozoi një marrëdhënie midis Huave dhe gjuhës Mayan dhe Mixe-Zoquean dhe Morris Swadesh propozoi një lidhje me gjuhët Oto-Manguean që është hetuar më tej nga Rensch (1976), por të gjitha propozimet kanë qenë të papërcaktueshme.

## Përdorimi aktual dhe statusi 
Ndërsa Huave është ende në përdorim në shumicën e domeneve të jetës shoqërore në të paktën një nga katër fshatrat ku është folur, është një gjuhë e rrezikuar. Kohët e fundit, projektet në terren dhe projektet e rivitalizimit janë kryer në komunitetet Huave nga universitetet e vendeve të ndryshme.

Që nga viti 2011, raportohet se adoleshentët kanë marrë përsipër të shkruajnë në Huave, në mënyrë që të jenë në gjendje të komunikojnë pa e ditur prindërit e tyre se çfarë thonë ata.(Është interesant fakti që fjalimi i zhurmshëm i Kickapoo-së meksikan u zhvillua rreth vitit 1915 për shumë të njëjtën arsye.) Po ashtu nga viti 2011, një radio stacioni në San Mateo del Mar, Radio Ikoot, po transmetonte në Huave.

## Burimet
Turqit

parapamje|Veshje tradicionale e Turqisë

[parapamje|Njerëz në Bulevardin Anafartalar, [Ankaraja|Ankara, Turqi në vitet 1950]]
parapamje|423x423px|Turkët
**Populli turk** () ose **Tyrqit** (), të njohur edhe si **Turqit e Anadollit** (), janë një grupe etnik dhe komb turkik, të cilët jetojnë kryesisht në Turqi dhe flasin gjuhën turke, gjuhën më të folur familjes gjuhësore turkike. Ata janë grupi etnik më i madh në Turqi, si dhe kombi më i madh në mesin e kombeve turkike. Minoritete etnike turke jetojnë në tokat e dikurshme të Perandorisë Osmane. Përveç kësaj, diaspora tuke është themeluar me mërgime bashkëkohore, sidomos në Evropën Perëndimore.

## Etimologjia dhe identiteti etnik 
Etnonimi "turk" dallohet për herë të parë tek veprat e Herodotit (rr. 484–425 p.e.s.), i cili i reforehet Targitasit, mbretit të parë të skithianëve; për më tepër, gjatë shekullit të parë të erës së re, Pomponius Mela i referohet pyjeve në veri të Detit Azov si "Turcae", dhe Plini Plaku liston "Tyrcae" si popull që banon të njëjtën zonë. Burimet e para që i referohen "turqve" vijn kryesisht nga burimet kineze të shekullit VI. Në këto burime, fjala "turk" shfaqet si "tujue" (kinezçe: 突厥 *T’u-chüe*), e cila i referohej gëkturqve. Edhe pse fjala "turk" i referohet popullit turk, ajo gjithashtu ndonjëherë i referohet popujve turkike.

Në shekullin XIX, fjala *turk* i referohej fshatarëve të Anadollit. Klasa sunduese osmane e identifikonte veten zakonisht si osmanët, e jo si turq. Në fund të shekullit XIX, klasat e larta osmane duke adoptuar idetë evropiane të nacionalizmit, termi *türk* mori një konotacion pozitiv. Turqisht-folësit e Anadollit ishin përkrahësit më besnikë të sundimit osman.

## Historia 
### Periudha e selxhukëve 
### Periudha e bejllëqeve 
### Periudha osmane 
Gjatë periudhës osmane, sistemi i miletit përcaktonte bashkësitë në baza fetare. Si pasoje e këtij sistemi, vetëm fshatarët që ndiqnin fenë islame konsideroheshin si turq. Turqit e krishterë, hebrenj, apo edhe alevitë mund të mos konsideroheshin si turq. Në anën tjetër, arabët dhe kurdët që ndiqnin fenë islame, e të cilët jetojnë në lindje të Anadollit ndonjëherë janë konsideruar si turq. Neni 66 i Kushtetutës së Turqisë përcakton një "*turk*", si çdokush që është i "lidhur për shtetin turk përmes lidhjes së shtetësisë."

### Periudha bashkëkohore 
## Shiko edhe 
* Turqia

## Referime
Gjuha Kutenai

parapamje
**Gjuha Kutenai** (anglisht: / kuːtəneɪ, -tneɪ, -ni /), gjithashtu Kootenai, Kootenay dhe Ktunaxa, është emëruar dhe është folur nga disa nga njerëzit e Popullit Amerikën Kutenai / First Nations, indigjene në zonën e Amerikës së Veriut që tani është Montana dhe Idaho, Shtetet e Bashkuara dhe British Columbia, Kanada.Është një gjuhë e izoluar, i palidhur me familjen Salishan të gjuhëve të folura nga fiset fqinje në bregdet dhe në Plateau të brendshme. Krahas tyre, ata gjithashtu flasin 'aqanⱡiⱡⱡitnam' Ktunaxa '.

## Klasifikimi 
Kutenai është një gjuhë e izoluar. Ka pasur përpjekje për të vendosur Kutenai në një familje të gjuhës Macro-Algonquian ose Macro-Salishan, së fundi me Salish, por ato nuk janë pranuar përgjithësisht si të provuar.

## Historia e përshkrimit 
Gramatika e parë e Kutenai u përpilua nga misionari katolik Filippo Canestrelli, dhe u botua në vitin 1894 në latinisht.

Paul L. Garvin bëri punë të ndryshme përshkruese duke përshkruar fonemitë, morfologjinë dhe sillablimin në Ktunaxë. Ai gjithashtu ka dy burime të transkriptimit të folësve duke folur.

Në 1991 Lawrence Richard Morgan shkroi një përshkrim të Gjuhës Kutenai si disertacionin e tij të PhD nëpërmjet Universitetit të Kalifornisë, Berkeley. Ky përshkrim është i fokusuar në atë se si punon gjuha dhe përcakton në mënyrë specifike pjesët e punës të gjuhës. Puna e Morganit është një listë gjithëpërfshirëse e çdo grimce gramatikore, morpheme dhe ngjitëse, me mjediset e tyre përkatëse dhe format e tyre të ndryshme.

## Burimet
Gjuha Esselen

parapamje
**Esselen** ishte gjuha e Essel e vogël (ose vetë-përcaktuar Huelel) Komb, i cili aboriginally zënë Bregun Qendror malor të Kalifornisë, menjëherë në jug të Monterey (Shaul 1995). Ishte ndoshta një  gjuhës e izoluar, ndonëse është përfshirë si pjesë e propozimit hipotetik Hokan.

Esselen mund të ketë qenë gjuha e parë në Kaliforni që të zhduket. Megjithëse u fol nga shumë prej të konvertuarve të hershëm në Misionin Karmel, përdorimi i saj ra me shpejtësi gjatë periudhës hispanike. Shumë pak informacion mbi fjalorin dhe gramatikën e Esselen mbeti përtej listave të disa fjalëve dhe një katekizëm të shkurtër dygjuhësor (për një përmbledhje shih Mithun 1999: 411-413 dhe Golla 2011: 114). Nga fillimi i shekullit të 20-të, të dhënat e vetme mbi Esselen që hetuesit, si Kroeber dhe Harrington mund të mblidhnin, ishin disa fjalë që u kujtuan nga folësit e gjuhëve të tjera indiane në zonë.

## Historia 
Gjatë gjithë s. XVIII Esselen ishin të detyruar për t'u bashkuar me "Misiones" Spanish Kaliforni (Carmelo Soledad, San Antonio o San Carlos), ku ata u pagëzuan dhe skllavëruan, besuar edhe për sëmundje të tilla si fruthi apo sifilis . Grupe të vogla ikën në male ku mbijetuan deri në mesin e shekullit të nëntëmbëdhjetë. Konsiderohet se rreth vitit 1840 kultura Esselen ishte zhdukur. Gjuha, e cila nuk transmetohej më nga prindërit tek fëmijët, ndoqi të njëjtën rrugë disa dekada më vonë. Megjithatë, Isabel Meadows, i cili vdiq në vitin 1939, konsiderohet personi i fundit që mund të shprehet në Esselen.

Para genocidit spanjoll ata ende jetonin në luginën e lumit Karmel dhe në malet Santa Lucia. Ata u ndanë në pesë grupe të dallueshme: Excelen, Eslenajan, Ekheajan, Imunajan dhe Aspasniahan. The esselen ishin ndoshta shumëgjuhësore dhe me siguri dygjuhësh, por flisnin fluide apo Costano. Të dyja gjuhët u përkasin familjeve të ndryshme, por shumë të "kontaminuara" sepse ata ndanë praktikisht të njëjtin territor dhe dogana.

## Burimet
Cuitlatec

Cuitlatec (ose Cuitlateco, Cuitlateca) ishte një grup etnik indigjen i rajonit bregdetar të Meksikës në rajonin Río Balsas të Guerrero. Si një grup gjuhësor dhe identiteti etnik Cuitlatec konsiderohet i zhdukur.

Gjuha e tyre amtare, e quajtur edhe Cuitlatec, përgjithësisht konsiderohet të jetë një gjuhë e izoluar.

## Shih edhe 
* Gjuha Cuitlatec
Gjuha Coahuilteco

parapamje
**Coahuiltecan** ishte një gjuhë e izoluar që u fliste në Teksasin jugor (Shtetet e Bashkuara) dhe në verilindje të Coahuila (Meksikë). Tani është zhdukur.

## Klasifikimi 
Gjuhët e Teksasit, Coahuila, Nuevo Leon dhe Tamaulipas nuk janë të mirënjohura dhe në përgjithësi ka pak dokumentacion rreth tyre. Është supozuar se mund të ketë lidhje familjare midis coahuilteco dhe karankawa për shembull.
Gjuha Çitimaça

parapamje
**Çitimaça** është një gjuhë izoluar e folur historikisht nga populli Çitimaça e Luizianës, Shtetet e Bashkuara. Ajo u zhduk në vitin 1940 me vdekjen e folësit të fundit të rrjedhshëm, Delphine Ducloux.

Megjithëse nuk flitet më, ajo është mjaft e dokumentuar në punën e hershme të shekullit të 20-të (kryesisht të pabotuar) të gjuhëtarëve Morris Swadesh dhe John R. Swanton. Swadesh në veçanti shkroi një gramatikë të plotë dhe fjalor, dhe mblodhi tekste të shumta nga dy folësit e fundit, edhe pse asnjë nga këto nuk është botuar.

Përpjekjet e revitalizimit të gjuhës janë duke u zhvilluar për të mësuar gjuhën në një brez të ri folësish.Anëtarët fisnorë kanë marrë software Rosetta Stone për të mësuar gjuhën. Deri në vitin 2015, një fjalor i ri Çitimaça është në përgatitje, dhe klasa po mësohet në rezervimin e Çitimaça.

Kohët e fundit Çitimaça është propozuar që të jetë i lidhur me, apo një anëtar i, familjes hipotetike të gjuhës Totozoquean. Një propozim më herët, më spekulativ, sugjeroi një afrim me grupin hipotetik të gjuhëve të Gjirit.

## Klasifikimi 
Chitimacha konsiderohet si një gjuhë e izoluar. Megjithatë, Swanton u përpoq ta grupojë atë me izolate të tjera nga Shtetet e Bashkuara të Jugut, tunica, natchez dhe atakapa, dhe më tej me gjuhët muskogiane. Ky vizion vazhdoi në veprat e Swadeshit dhe Haasit. Ky i fundit i jep kësaj familje gjuhësh emrin "Gjuhët e Gjirit". Ky propozim nuk arriti të imponojë veten midis gjuhëtarëve.

## Burimet
Gjuha Çimariko

parapamje
**Çimariko** është një gjuhë e izoluar e zhdukur që flitet më parë në veri të Trinity County, Kaliforni, nga banorët e disa komuniteteve të pavarura. Ndërsa zona e përgjithshme e pretenduar nga këto komunitete ishte shumë e vogël, Golla (2011: 87-89) beson se ka dëshmi se janë njohur tre dialekte lokale: Trinity River Chimariko, folur përgjatë lumit Trinity nga goja e South Fork në Salyer në rrjedhën e sipërme si Big Bar, me një fshat kryesor në Burnt Ranch; South Fork Chimariko, folur rreth kryqëzimit të South Fork dhe Hayfork Creek, me një fshat kryesor në Hyampom; dhe New River Chimariko, folur përgjatë lumit të Ri në shpatet jugore të Alpeve të Trinitetit, me një fshat kryesor në Denny.

## Marrëdhëniet gjenetike 
Propozimet që lidhin Chimariko me gjuhë të tjera në versione të ndryshme të familjes hipotetike Hokan janë avancuar. Roland Dixon sugjeroi një marrëdhënie midis Chimariko dhe familjeve Shastan dhe Palaihnihan. Klasifikimi i famshëm i 1929 i grupit Edward Sapir u grupua me Chimariko me Shastan, Palaihnihan, Pomoan dhe gjuhët Karuk dhe Yana në një nën-grupim Hokan të njohur si Hokan Veriore. Është sugjeruar një familje Kahi e përbërë nga Chimariko, Shastan, Palaihnihan dhe Karuk (duke u shfaqur edhe brenda 1929 Veriut Hokan Sapir). Shumica e specialistëve aktualisht gjejnë që këto marrëdhënie të mos jenë të nënvlerësuara, dhe të konsiderojnë Chimariko të mbetet më mirë konsideruar një izoluar.

## Burimet
!!

!! (Një pikëçuditje e dyfishtë, Karakteri U + 203C) mund t'i referohet:

* Një lëvizje e shkëlqyeshme në shënimin e shahut
* Operatori i dyfishtë faktorial në matematikë
* Një klikim retroflex, një familje e bashkëveprimeve të klikimeve që gjenden vetëm në gjuhët Juu të Afrikës jugore dhe në zhargonin ritual të Daminit të Australisë

## Shiko edhe 
Pikëçuditsja
Gobseku

**Gobseku** () është një roman i shkrimtarit francez Honore dë Balzak.

## Subjekti 
## Përkthimi në shqip 
U përkthye për herë të parë nga Tajar Zavalani me titullin "Fajdexhiu Gobseck" dhe u botua më 1944. Më pas pati një variant tjetër të përkthyer nga Vedat Kokona, botuar më 1970.

## Burimet
Arnaut Osmani

**Arnaut Osmani** është njëri prej shokeve te ciklit të këngëve epike shqiptare e boshnjake. Në krye te 11 kreshnikëve te tjere luftojnë *shkjetë*. Keto i zene rob dhe i futen ne burg. Por trimat nuk mund ta durojne roberine. Atehere trimi me i madh Arnaut Osmani u thote shokeve se do ti lironte me dredhi duke u shtirur si i vdekur. Ata bejne sikur e vajtojne prijesin e tyre me klithma te forta.Me pas rojet i thone mbretit por ai nuk i besoi dhe i beri disa prova. Arnauti ishte i dashuruar pas vajzes se mbretit gjithashtu dhe ajo. Ajo e dinte qe Arnauti nuk kishte vdekur dhe i tha mjaft mbretit per torturimin e nje njeriu te vdekur.

## Referime
Gjuha karuk

**Karuk** ose **Karok** është një gjuhë e rrezikuar e Kalifornisë veriperëndimore. Është gjuha tradicionale e popullit Karuk, shumica e të cilëve tani flasin anglisht. Emri rrjedh nga fjala Káruk, që do të thotë 'upriver' në anglisht ndersa në shqip 'mbi lum' .

## Historia dhe përdorimi 
Gjuha **Karuk** filloi rreth lumit Klamath midis Seiad Valley dhe Bluff Creek. Para kontaktit evropian, vlerësohet se mund të ketë qenë deri në 1,500 folës. Linguisti William Bright ka dokumentuar gjuhën Karuk dhe kur Bright filloi studimet e tij në vitin 1949 kishte "disa qindra folës të rrjedhshëm", por deri në vitin 2011, kishte më pak se një duzinë pleqsh që flisnin rrjedhshëm. Një sistem i standardizuar për shkrimin e gjuhëve u miratua në vitet 1980.

## Klasifikimi 
Karuk është një gjuhë e izoluar, duke ndarë disa, nëse ka ngjashmëri me gjuhët e tjera aty pranë. Historikisht, gjuhëtari amerikan Edward Sapir propozoi që ajo të klasifikohet si pjesë e familjes Hokan, të cilën ai e ka hipotezuar edhe pse shumë pak dëshmi e mbështesin këtë propozim. Si Bright shkroi, "Gjuha Karok nuk është e lidhur ngushtë ose qartë me ndonjë tjetër (në zonë), por është klasifikuar si një anëtar i grupit verior të gjuhëve Hokan, në një nëngrup që përfshin Chimariko dhe gjuhët Shasta, në të njëjtën pjesë të përgjithshme të Kalifornisë si Karok vetë. "

## Burimet
Fatos Kola

**Fatos Kola** është skulptor dhe pedagog i njohur shqiptar i lindur më 29 Janar 1958  në Burrel, Mat. Akademist i shkollës së mjeshtrave shqiptarë si Hektor Dule e Kristaq Rama , vijon traditën në modernitet. Njihet si hartues i programeve didaktike për Atelierin e Skulpturës së Materialeve të Përziera Programeve dhe leksioneve respektive për këtë atelier dhe Historinë e Artit Botëror. Autor i eseve mësimore dhe kritikës profesionale si konsulent në mediat Radio Televizioni Shqiptar , ALSAT,  mbi personalitete , epoka, autorë, rryma dhe vepra të ndryshme, vendase e huaja në skulpturë. 

## Veprat 
Është autor i disa veprave domethënëse të rrafshit kombëtar e universal si Statuja “Skënderbeu”, (Muzeu Historik, Burrel, Mat) ,  Skulpturë “Tre pendat shqipe”: Poetët e mëdhenj Pjetër Budi; Naim Frashëri dhe Migjeni , Portret në bronz i personalitetit të shquar arbëresh Xh. Del Gaudio, (Melisa, Kalabri) , Busti në allçi, kushtuar regjisorit dhe aktorit Kujtim Spahivogli, (Muzeu i TK); Projekti për varrin e aktorit të shquar Sandër Prosi në granit; Kompozimi në metal, “Skënderbeu” ; Portreti në grafikë grafik “Skënderbeu”, paraqitur në konkursin vjetor të Filatelisë ; Portret në bronz, “Muziktari”, kushtuar muzikologut, Prof. Ramadan Sokoli , Skulpturë në allçi: “Amësia” ; Monument në bronz: “Arbëreshi”, kushtuar personalitetit të shquar të kulturës arbëreshe Dom Mario Ferraro Vrasaqi(Krotone – Kalabria), Itali,1996 Portreti në grafikë grafik “Skënderbeu”, paraqitur në konkursin vjetor të Filatelisë ,Portreti në grafikë “Niketë Dardani”, paraqitur në konkursin vjetor të Filatelisë ,  Projekt dhe realizim (me porosi të Familjes Mbretërore) i aranzhimit të mjedisit të sallës së ceremonisë mortore në Hotel Dajti (Tiranë) , me rastin e ndarjes nga jeta të bashkëshortes së Mbreti Zogu I, Nënës Mbretëreshë të Shqiptarëve,Géraldine Apponyi de Nagyappony;  Projekt dhe realizim i Stemës së Familjes Mbretërore Shqiptare në plurimaterie, (granit, rezinë dhe pluhur mermeri); Projekt dhe realizim (me porosi të Familjes Mbretërore) i aranzhimit të mjedisit sallës së ceremonisë në Hotel “Dajti” Tiranë, me rastin e ndarjes nga jeta të bashkëshortes së Leka Zogu I , Mbretëresha Suzanë ; Portret në polimermer, kushtuar Nënës Mbretershë Geraldinë , Paris , Francë.

## Referimet 
## Shih edhe