open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kanal10

**Kanal10** është një kanal televiziv privat me seli në Prishtinë, Kosovë. Transmetuesi u themelua më 10 gusht 2020 nga Arben Ahmeti dhe Fidan Rama pas transferimit të pronësisë së televizionit Rrokum tre muaj përpara. Ai është rezultat i përpjekjes së gazetarëve për të ndërtuar media alternative duke dhënë shembull unik në hapësirat ku jetojnë shqiptarë, me pronarët Arben Ahmeti dhe Fidan Rama.

Kompania prind është Java Multimedia Production, që zotëron poashtu Radio10, dhe webfaqen në internet Gazeta10.

## Historiku 
### Themelimi 
Ideja pas themelimit ishte të krijohej një televizion enkas nga gazetarët. Mundësia e një televizioni u vendos përfundimisht dhe u diskutua në një bisedë mes dy kolegëve Arben Ahmetit dhe Fidan Ramës, që atëherë ishin duke punuar në Radio Televizionin Dukagjini. Në maj të vitit 2020, kaloi pronësia e asaj që mbeti nga Rrokum TV prej themeluesit Migjen Kelmendit tek Arben Ahmeti (të cilin Kelmendi e pati student).

Emisioni i parë që u transmetua ishte *Mëngjesi me Arbenin* nga Arben Ahmeti.

## Programacioni 
### Prodhimet vetanake 
* *Politiko me Kushtrim Sadikun*
* *Prime Time
* *Mëngjesi me Arbenin*
* *Info 10*
* *Pasdite me Lezet*
* *10Live*
* *Lajmet* (11:00, 15:00, 18:30)
* *Expose''
* 'Përtej tregimit'
* Familja Jonë" (Shpërngulur Nga Klan Kosova)
* Dita E Re
* Raport Me Naim Sadikun
* Kampionet
* Gallatë Me Arben Ahmetin
* E Premtja Me Halilin 
* Hambari 
* District Me Lorita Ajetin
* EletroAcousitc Me Ilir Tolaj 
* Rregullo 
* 10×10 
* Adresa E Ankesave Me Arben Ahmeti
* Gazeta Me Aferdita Lukaj

## Lidhje të jashtme 
* Webfaqja e Kanal10 

* Kanali në YouTube

* Faqja në Facebook

* Faqja në Instagram

## Referime
Isak Pasha

'''Is'hak Pasha'* (Turqisht: *İshak Paşa''; vdiq më 30 janar 1487) ishte një gjeneral, burrë shteti dhe më vonë vezir i madh shqiptar osman.

## Prejardhja 
Jean-Claude Faveyrial tregon se Is'hak Pasha ishte shqiptar. Orientalisti turk Halil Inalcik (1916–2016) besonte se Is'hak Pasha ishte krijuar nga konfuzioni midis disa Pashallarëve osman me emrin Is'hak (veçanërisht Is'hak bin Abdullah dhe Is'hak bin Ibrahim) dhe Isak Beut, por sipas tij Is'hak Pasha ishte shqiptar ose me prejardhje sllave. Sipas orientalistit gjerman Franz Babinger (1891–1967) ai ishte një i konvertuar me prejardhje greke.

## Referime
Perandoria Selxhuke

**Perandoria e Madhe Selxhuke** ose **Perandoria Selxhuke**, ishte një perandori e lartë mesjetare myslimane sunite turko-persiane, me origjinë nga dega Kinik e turqve oguzë. Në kohën e shtrirjes së saj më të madhe, Perandoria Selxhuke kontrollonte një zonë të gjerë, që shtrihej nga Anadolli perëndimor dhe Levanti në perëndim deri në Hindu Kush në lindje dhe nga Azia Qendrore në veri deri në Gjirin Persik në jug.

Perandoria Selxhuke u themelua në vitin 1037 nga Tughril (990–1063) dhe vëllai i tij Çagri (989–1060). Nga vendlindja e tyre pranë Detit Aral, selxhukët përparuan fillimisht në Horasan dhe më pas në Persinë kontinentale, përpara se të pushtonin përfundimisht Bagdadin dhe Anadollin lindor. Selxhukët fituan betejën e Manzikertit në vitin 1071, dhe më pas pushtuan pjesën tjetër të Anadollit, duke e hequr atë nga Perandoria Bizantine. Ky ishte një nga shtysat për Kryqëzatën e Parë (1095–1099). Perandoria Selxhuke filloi të bjerë në vitet 1140, dhe deri në vitin 1194 ishte zëvendësuar nga Perandoria Huarazmian.

Selxhuku i dha emrin e tij si perandorisë ashtu edhe dinastisë Selxhuke. Perandoria Selxhuke bashkoi peizazhin e thyer politik të botës lindore islame dhe luajti një rol kyç si në kryqëzatën e parë ashtu edhe në kryqëzatën e dytë. Selxhukët gjithashtu luajtën një rol të rëndësishëm në krijimin dhe zgjerimin e formave të shumta të artit gjatë periudhës në të cilën ata patën ndikim.

Tepër të persizuar në kulturë dhe gjuhë, selxhukët gjithashtu luajtën një rol të rëndësishëm në zhvillimin e traditës turko-persiane, madje duke eksportuar kulturën persiane në Anadoll. Vendosja e fiseve turke në pjesët periferike veriperëndimore të perandorisë, për qëllimin strategjik ushtarak për të shmangur pushtimet nga shtetet fqinje, çoi në turqizimin progresiv të atyre zonave.

## Referime 
### Referime 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Kalifati Osmanlli

**Hilafeti osman** (turqishtja osmane: خلافت مقامى‎, turqishtja moderne: *hilâfet makamı*; "zyra e kalifatit"), nën dinastinë osmane të Perandorisë Osmane, ishte hilafeti i fundit i Islamit në mesjetën e vonë dhe në epokën e hershme moderne. Gjatë periudhës së zgjerimit osman, sundimtarët osmanë pretenduan autoritetin kalifat që nga pushtimi i Egjiptit Mamluk nga Sulltan Selim I në 1517, i cili i dha atij titullin Mbrojtësi i Qyteteve të Shenjta të Mekës dhe Medinës dhe forcoi pretendimin osman për kalifat në botën myslimane, edhe pse titullin “kalif” e kishin pretenduar sundimtarët osmanë duke filluar nga Sulltan Murati I.

Shkatërrimi i kalifatit osman ndodhi për shkak të një erozion të ngadalshëm të pushtetit në raport me Evropën Perëndimore dhe për shkak të përfundimit të shtetit osman si pasojë e ndarjes së Perandorisë Osmane nga mandati i Lidhjes së Kombeve. Abdylmexhiti II, kalifi i fundit osman, mbajti pozitën e tij kalifale për disa vjet pas ndarjes, por me reformat laike dhe qemaliste të Mustafa Qemal Ataturkut dhe mërgimin e mëvonshëm të familjes mbretërore Osmanoğlu nga Republika e Turqisë në vitin 1924, pozita e kalifit u shfuqizua. Mustafa Qemal Atatürk i ofroi kalifatin Ahmed Sherif es-Senusi, me kusht që ai të banonte jashtë Turqisë; Senusi e refuzoi ofertën dhe konfirmoi mbështetjen e tij për Abdylmexhit II.
Behzat Ç. Ankaraja po digjet

**Behzat Ç. Ankaraja po digjet** (Turqisht: *Behzat Ç. Ankara Yanıyor*) është një film aksion polici turke e vitit 2013, me regji të Serdar Akar, prodhuar nga Tarkan Karlıdağ dhe shkruar nga Ercan Mehmet Erdem. Në film luajnë Erdal Beşikçioğlu dhe Nejat İşler, Sanem Çelik, Fatih Artman, İnanç Konukçu, Berkan Şal, Seda Bakan dhe Aslı Tandoğan.

Filmi, Behzat Ç. është një vazhdim i sezonit të tretë të serialit televiziv.

## Përmbajtja
Vrasja e një pronarit të dyqanit të lagjes, një oficere e vizave në konsullatën gjermane dhe ministrit të brendshëm krijon kaos në vend. Ka një kryengritje popullore mbarëkombëtare kundër bastisjeve dhe dhunës së policisë. Himmet, i sapo emëruar në zyrën e vrasjeve, dhe një inspektor i vetëkënaqësisë, po zbardhin këtë vrasje në bashkëpunim me TEM, duke e kthyer në favor të tij dhe duke marrë një gradim. I pezulluar Behzat Ç. pasi shpërndahen ekipet në byronë e vrasjeve, ai pranon të hetojë këtë vrasje. Me ndihmën e Ulrikes, i gjithë ekipi ndeshet me Ercüment Çözümer pas një ndjekjeje nga Ankaraja në Qipro.

## Luajtën
Fusha e Elbasanit

**Fusha e Elbasanit** ndodhet në pjesën qëndrore të Shqipërisë, në rrjedhën e mesme të lumit Shkumbin, e vendosur midis kodrave të Kërrabës në veri, kodrave të Sulovës në jug, malit të Shpatit në lindje dhe pllajës së Dumresë në jug e jugperëndim. Fusha e Elbasanit është një ndër njësitë më të rëndësishme të Shqipërisë së mesme, pasi kontribuon në mënyrë direkte dhe indirekte në zhvillimin socio-ekonomik të kësaj hapësire gjeografike. 

## Vështrim 
Gjatësia e përgjithshme e fushës së Elbasanit (nga fillimi i saj në Labinot-Fushë deri në Papër) është 20 km, gjerësia varion nga 5 deri në 7 km, ndërsa lartësia mesatare mbi nivelin e detit luhatet nga 70 deri 125 m, duke mbuluar një sipërfaqe totale prej 120 km2 . Fusha e Elbasanit karakterizohet nga kushte natyrore të favorshme, të cilat kanë ndikuar në zhvillimin socio-ekonomik të kësaj njësie fiziko-gjeografike. 

Fusha e Elbasanit është formuar në një graben të fundosur gjatë periudhës së kuaternarit, në vendin e shkëputjes së madhe tektonike tërthore Lushnjë-Elbasan-Dibër. Pozita gjeografike e saj është e favorshme, duke qenë e rrethuar në pjesën lindore dhe verilindore nga malet e larta, të cilat e mbrojnë nga erërat e ftohta lindore, ndërsa hapja që ka në pjesën perëndimore lejon ndikimin e detit. Këto specifika të kushteve natyrore kanë mundësuar një klimë të ngrohtë mesdhetare, duke u pasqyruar në bimësinë natyrore dhe në rritjen e një game të gjerë kulturash bujqësore. Temperatura mesatare vjetore është 15oC, vlera më e lartë e regjistruar është 42oC, ndërsa vlera më e ulët -9.8oC. Sasia e reshjeve që merr kjo fushë është nën mesataren e vendit, me 1165 mm.

Rrjeti hidrografik në fushën e Elbasanit përfaqësohet në pjesën dërrmuese nga lumi Shkumbin dhe degët e tij (kryesisht rrjedhja e mesme). Lumi Shkumbin dhe të gjitha degët e tij kanë një ndikim shumë të madh në aktivitetet e popullsisë së kësaj, kryesisht në kuadër të ekonomisë bujqësore, si burim kryesor për vaditjen e tokave të kësaj fushe. Prania e lumit Shkumbin dhe e degëve të tij ka qenë një aset shumë i rëndësishëm për këtë zonë, duke ndikuar në zhvillimin socio-ekonomik të fushë së Elbasanit. Fusha e Elbasanit ka toka shumë pjellore, të cilat janë kryesisht livadhore aluvionale të depozituara nga lumi Shkumbin dhe livadhore të hirta kafe. Fusha e Elbasanit është një zonë bujqësore shumë e rëndësishme e Shqipërisë së mesme, ku kultivohen shumë kultura bujqësore: si perimet, frutat, drithërat, agrumet, ullishtet etj. Kushtet natyrore të fushës së Elbasanit janë shumë të favorshme për zhvillimin e gjithanshëm socio-ekonomik të popullsisë së kësaj zone. 

## Shih edhe 
* Elbasani
* Qarku i Elbasanit

## Referime
Gjeografia rurale

Gjeografia rurale bën pjesë në grupin e disiplinave gjeografike me karakter aplikativ[1], e cila ka në fokus të saj hapësirën rurale, me tërësinë e komponentëve, dukurive dhe faktorëve ndikues në të. 

### *Përkufizmi i gjeografisë rurale* 
Karakteri i dinamik i gjeografisë rurale, ashtu si edhe vetë hapësira rurale që është në fokus të saj, e bëjnë të vështirë dhënien e një përkufizimi të vetëm dhe të mbarëpranuar mbi të. Përkufizimet variojnë nga ato më të thjeshta deri te më komplekset. Kështu, fushave tradicionale të studimit, që përfshijnë gjeografinë e bujqësisë, menaxhimin dhe mbrojtjen e resurseve, përdorimin e tokës dhe planifikimin, popullsinë dhe migrimin, zhvillimin ekonomik, modelet e vendbanimeve, infrastrukturën rurale, veprimtaritë rekreative dhe turizmin, u janë bashkuar problematika të reja si: varfëria dhe mirëqenia sociale, qeverisja dhe politikat, kultura rurale etj[2]. 

### *Evolucioni i gjeografisë rurale* 
Gjeneza e gjeografisë rurale, ndonëse jo larg formës së sotme të saj, i përket fillimit të shekullit XX, kur kjo disiplinë fokusohej në aspektet fizike të hapësirës rurale dhe në përshkrime peizazhore, duke u ndikuar kryeisht nga diskursi regjionalist[3] dhe duke zënë vend të rëndësishëm në kuadër të studimeve gjeografike në tërësi. 

Më pas, në vitet ’50 dhe ’60 të shekullit XX, koncepti rajonal u zëvendësua gradualisht me studime sistematike, të cilat mbulonin zona të veçanta gjeografike që trajtoheshin në të gjitha shkallët, makro dhe mikro[4]. Kjo prirje, së bashku me sofistikimin e metodave sasiore, e orientoi gjeografinë drejt asaj ekonomike dhe urbane, duke e zbehur rëndësinë e gjeografisë rurale. 

Rivlerësimi i gjeografisë rurale në vitet ’70 dhe ’80 të shekullit XX lidhet me shtimin e vëmendjes në çështje si: shfrytëzimi pa kriter i burimeve natyrore, ndotja e mjedisit, zvogëlimi i vazhdueshëm i sipërfaqeve të gjelbërta, cënimi i elementeve të kulturës rurale etj. 

### *Gjeografia rurale në ditët e sotme* 
Sot, gjeografia rurale vazhdon të konsolidojë objektin e saj të studimit, duke u orientuar gjithnjë e më shumë drejt zgjidhjeve të problemeve konkrete të shoqërisë rurale, si dhe duke synuar fuqizimin e ekonomive rurale dhe vendosjen e ekuilibrave socialë të zhvillimit, në perspektivën e qëndrueshmërisë, për të garantuar brez pas brezi plotësimin e nevojave dhe përcjelljen e vlerave. Gjeografët ruralë, veçanërisht në vendet më të zhvilluara, janë sot pjesë e grupeve të ekspertëve që angazhohen në identifikimin dhe analizimin e resurseve lokale, në përcaktimin e linjave prioritare të zhvilllimit të territoreve, si dhe në hartimin e politikave dhe strategjive social-ekonomike. 

----[1] Laçi Sabri et *al*. Gjeografia rurale, “LILO”. Tiranë, 2014.

[2] Woods, Michael. (2009). Rural Geography. 10.1016/B978-008044910-4.00900-7.

[3] Ávila Sánchez, Héctor. (2015). Tendencias recientes en los estudios de Geografía rural. Desarrollos teóricos y líneas de investigación en países de América Latina. *Investigaciones geográficas*, (88), 75-90. 

[4] Laçi Sabri et *al*. Gjeografia rurale, “LILO”. Tiranë, 2014.
Biogjeografia e ishujve

Biogjeografia është shkenca që studion modelet e shpërndarjes së organizmave të gjallë dhe sesi këto modele kanë ndryshuar me kalimin e kohës. Në këtë këndvështrim biogjeografia e ishujve studion modelet e shpërndarjes dhe evolucionit të organizmave në ishuj, qofshin këta oqeanike (larg brigjve të kontinenteve) apo kontinental (pranë brigjeve të kontinenteve). 

Flora dhe fauna ishullore gjithmon ka tërhequr vëmendjen e biogjeografëve dhe biologëve kudo në botë. Biologë të mëdhenj të shëkullit të XIX u intigruan nga bimët dhe kafshët e rralla në këto mjedise gjeografikisht të izoluara. Në një leksion të tij, në 1866, J. D. Hooker thekson karakteristikat kryesore dhe origjinat e florës së ishujve, ndërsa në 1880 A.R. Wallace publikoi librin e tij të titulluar: *“Island life or phenomena and causes of insular faunas and floras”.* 

Endemizmi është një nga dukuritë kryesore që vrojtohet rajone biogjeografike ishullore. Flora dhe fauna e vrojtuar në këto rajone paraqet shkallë të lartë të endemizmit. Për shembull, 45% e zogjve në ishujt Kanarie janë endemike, ndrsa jo më pak se 90% e florës së ishujve Hawaian është endemike. Këta ishuj të fundit konsiderohen si rajonet floristike më të izoluarat në botë. 

Gjithashtu mjaft prej specieve në rajonet biogjeografike ishullore përfaqësohen nga organizma *relikt*. Si të tillë këto organizma gjenden vetëm aty dhe askund tjetër në botë. Kjo është karakteristikë vecanërisht e ishujve që dikur kanë qënë të bashkuara  me kontinenetet.

Zhdukja e florës dhe faunës në ishuj përbën një drejtim tjetër të studimeve në biogjeografi.

### Teoria e ekulibriumit e biogjeografisë së ishujve 
Proceset e zhdukjes, evoluimit dhe të të imigrimit të organizmvë të gjallë janë proceset bazë të vrojtimit të kësaj teorie.  Teoria e ekuilibriumit e studiuesve Robert. H. MacArthur dhe Edward. O. Wilson mbi biogjeografinë e ishujve u publikua fillimisht në 1963 duke marrë në konsideratë vetëm rajonet zoogjeografike të ishujve por ajo u zgjerua në 1967 duke përfshirë dhe bimët. 

Sipas kësaj teorie, numri i specieve në një ishull përcaktohet si një ekulibër midis imigrimit të specieve (i cili është funksion i distancës së ishullit nga kontineti) dhe zhdukjes (e cila është funksion i madhësisë së ishullit). 

Megjithese kjo teori ka ndeshur në shume kritika, ajo është zbatuar në më shumë sesa rajonet ishullore. Ajo po përshtatet me *rajonet ishullore biologjike* të florës dhe faunës në disa rajone të kontineteve, të tilla si relikte të mbetura te pyjeve të lagëta tropikale apo ishuj të tjerë biologjik si majat e maleve, pellgjet, liqenet, gropave malore etj. 

Territoret ishullore do të mbeten në vazhdimësi në qendër të studimeve biogjeografie si laboratorë të rëndësishëm natyrorë.

## Referencat
Lagështira absolute, specifike dhe relative e ajrit

Lagështira e ajrit është një term që lidhet me përmbajtjen e avujve të ujit në atmosferë dhe shprehet në mënyra të ndryshme. Ajo shprehet në lagështirë absolute të ajrit, lagështirë specifike ë ajrit dhe lagështirë relative e tij. 

***Lagështira absolute e ajrit*** mund të shprehet si sasia në gram e avujve të ujit në ndodhen në një njësi vëllimi ajër (g/m3). Kjo varësi ndaj vëllimit tregon se me rritjen e vëllimit, lagështia absolute e tij ulet[1] dhe anasjelltas.  

***Lagështira specifike e ajrit*** për një sistem të ajrit të lagësht shpreh raportin e masës së avujve të ujit më totalin e masës së ajrit (në kg). Normalisht shprehet si sasi e gramëve të avujve të ujit për kilogram ajër. Ajo nuk ndryshon në varësi të vëllimit. Duke qënë se avujt e ujit janë më pak se 2% e masës së ajrit jashtë tropikëve, lagështia specifike është më pak së 20g/kg ajër[2].  Pranë sipërfaqes vlera e saj mund të jetë afër zeros në sipërfaqet polare të ftohta, dhe në 25 g/kg në ajrin shumë të lagësht tropikal.[3] Në mënyrë matematikore ajo mund të shprehet: q =mv/m =mv/ (mv+md), ku q shpreh lagështirën specifike; mv shpreh masën e avujve të ujit, m shpreh masën e atmosferës dhe md shpreh maësn e ajrit të thatë (e gjithë atmosfera pa avujt e ujit). Lagështira specifike maksimale e ajrit përcaktohet nga temperatura. Masat ajrore të ftohta kanë një maksimum të vogël të lagështirës specifike dhe anasjelltas. Maksimumi i lagështirës specifike në një temperaturë të dhënë përbën lageshtirën specifike të ngopjes. Lagështira specifike është e dobishme në studimin e karakteristikave dhe lëvizjeve të masave ajrore. 

***Lagështira relative*** shpreh raportin e presionit të avujve te ujit në një moment të dhënë me presionin e avujve në gjendje të ngopur, në të njëjtë temperaturë. Kjo vlerë shprehet përgjithësisht në përqindje.[4] Lagështira relative (LR) shprehet dhe me nje formulë të thjeshtë: LR = (sasia aktuale e avujve të ujit në ajër /  kapacitetin e ajrit). Lagështira relative ka varësia nga vlerat e temperaturës. Me rritjen e temperaturës së ajrit, kapaciteti i avujve të ujit rritet, ndërsa lagështira relative ulet dhe anasjelltas[5] Lagështira relative zakonisht ka një cikël ditor. Vlera më e lartë e saj vrojtohet afër agimit dhe më e ulta gjatë pasdites.[6]
----[1] Aguado E, Burt J, 1999. *Understanding Weather and climate*, Prentice Hall, fq 84

[2] Thomas S.G.D *The dictionary of physical geography*. Wiley Blackweell 2016. fq 286 

[3] Thomas S.G.D *The dictionary of physical geography*. Wiley Blackweell 2016. fq 268 

[4] Dunlop S., Giles. B., *Oxford dictionary of weather*, 2001. fq.186

[5] Hess D, *Physical geography, a landscape appreciation,* 2017, fq 146, 147

[6] Thomas S.G.D *The dictionary of physical geography*. Wiley Blackweell 2016. 268
Dita e Republikës (Turqi)

[parapamje|280px|Festimi i 10-vjetorit të Republikës së Turqisë (29 tetor 1933). Nga e majta në të djathtë: Shefi i Shtabit të Përgjithshëm [Fevzi Çakmak, Presidenti Mustafa Kemal Atatürk, Kryetari i Asamblesë së Madhe Kombëtare të Turqisë Kazım Özalp, Kryeministri İsmet İnönü.]]
**Dita e Republikës** (Turqisht: *Cumhuriyet Bayramı*) është një festë kombëtare që festohet në Turqi dhe Qipron Veriore çdo vit më 29 tetor, në kujtim të deklaratës së Asamblesë së Madhe Kombëtare Turke për administratën e Republikës më 29 tetor 1923. Filloi të festohej si festë kombëtare me një ligj të miratuar në vitin 1925.

Në Turqi dhe Qipron Veriore, të cilat janë vendet ku festohet Dita e Republikës, 28 tetori është një festë publike një ditë e gjysmë, pasdite dhe 29 tetori është një ditë e plotë. Dekorimet (p.sh., shiritat, tullumbacet dhe veshjet) janë përgjithësisht me ngjyrë të kuqe dhe të bardhë, ngjyrat e flamurit turk. Anıtkabir vizitohet nga më shumë se njëqind mijë njerëz çdo vit. Paradat mbahen shpesh në mëngjes, ndërsa koncertet dhe shfaqjet e fishekzjarreve ndodhin në mbrëmje pas errësirës në vende të tilla si parqe, terrene panairesh ose sheshet e qytetit. Fishekzjarret shoqërohen shpesh me këngë patriotike si Marshi i 10-vjetorit. Stambolli ka shfaqjen më të madhe të fishekzjarreve në vend. Në përgjithësi mban ekspozita mbi Bosfor. Ekspozita të tjera kryesore janë në Ankara në Ulus; dhe në Izmir mbi Gjirin e Izmirit dhe Sheshin Gündoğdu.

Themeluesi i Republikës së Turqisë, Mustafa Qemal Ataturk, në fjalimin e tij të dhjetëvjetorit më 29 tetor 1933, kur u festua dhjetëvjetori i Republikës, e cilësoi këtë ditë si "festën më të madhe".

## Referime
Hekurudha Shqipëri-Kosovë

**Hekurudha Shqipëri-Kosovë** është një linjë hekurudhore e planifikuar për ndërtim në një të ardhme të afërt.   

## Historiku 
Ideja për ndërtimin e linjes hekurudhore mes Shqipërisë dhe Kosovës është relativisht e vjetër dhe daton nga viti 1933 kur Mbreti Zogu I mblodhi mendjet shqiptare në Durrës, ku edhe përuroi ndërtimin e Hekurudhës Durrës-Prizren, gjë e cila u realizua vetëm pjesërisht në periudhën mes viteve 1937 - 1939. 

## Shih edhe 
* Treni
* Hekurudha
* Hekurudha Shqiptare
* Hekurudhat e Kosovës
* Autostrada Shqipëri-Kosovë

## Referime
Operacioni në Gajre

**Operacioni në Gajre** ndodhi kur luftëtarët shqiptarë të Ushtrisë Çlirimtare Kombëtare i vranë 5 ushtarë të Ushtrisë Maqedonase më 5 Qershor 2001 afër Gajres, një fshat në Malet e Sharrit, rajoni i Tetovës, në Maqedoni. Përveç 5 të vrarëve, mbetën të plagosur edhe 6 ushtarë të tjerë. Ky operacion përfaqëson numrin më të madh të vdekjeve për forcat qeveritare maqedonase në një incident të vetëm gjatë luftës në Republikën e Maqedonisë. 

Në mesin e 5 ushtarëve të vrarë maqedonas, mbeti i vrarë edhe një ushtar shqiptar i njohur me emrin Isak Rufati, i cili kishte shërbyer në Ushtrinë e Republikës së Maqedonisë për vite me radhë, dhe ishte emëruar rreshter i lartë i klasit të parë të Ushtrisë Maqedonase. UÇK-ja nuk e dinte për këtë, për shkak se ai ishte i veshur me uniformën e Ushtrisë Maqedonase në ditën e sulmit.

## Shiko edhe 
## Referime
Fevzi Çakmak

**Mustafa Fevzi Pasha** ose **Fevzi Çakmak** (12 janar 1876 – 10 prill 1950) ishte një marshall (Mareşal) dhe politikan turk. Ai shërbeu si Shef i Shtabit të Përgjithshëm nga viti 1918 dhe 1919 dhe më vonë Ministër i Luftës i Perandorisë Osmane në vitin 1920. Më vonë iu bashkua Qeverisë së Përkohshme të Asamblesë së Madhe Kombëtare dhe u bë zëvendëskryeministër, Ministër i Mbrojtjes Kombëtare dhe më vonë si Kryeministër i Turqisë nga viti 1921 deri në vitin 1922. Ai ishte Shefi i Dytë i Shtabit të Përgjithshëm të Qeverisë së përkohshme të Ankarasë dhe shefi i parë i Shtabit të Përgjithshëm të Republikës së Turqisë.

Pasi u diplomua në Kolegjin e Luftës si Kapiten Shtabi dhe i emëruar në Repartin e 4-të të Shtabit të Përgjithshëm, Mustafa Fevziu mori pjesë në beteja të shumta gjatë rënies së gjatë të Perandorisë Osmane, si Lufta e Parë Ballkanike dhe Beteja e Manastirit. Ai ishte i angazhuar si komandant i Trupave të 5-të gjatë gjithë mbrojtjes së Galipolit, gjatë së cilës vëllai i tij më i vogël u vra në Betejën e Çunuk Bair. Ai u bë pasha dhe shef i Shtabit të Përgjithshëm të Perandorisë Osmane pas Luftës së Parë Botërore dhe u emërua komandant i Inspektoratit të Trupave të Ushtrisë së Parë në vitin 1919 nga Veziri i Madh Ahmet Tevfik Pasha. Pasi shërbeu për një kohë të shkurtër si Ministër i Luftës në vitin 1920, Fevziu u largua për t'iu bashkuar Asamblesë së Madhe Kombëtare disidente në Ankara si deputet i Kozanit.

Ai u emërua si Ministër i Mbrojtjes Kombëtare dhe Zëvendës Kryeministër nga Mustafa Qemal Pasha në vitin 1920, duke komanduar suksese të shumta ushtarake gjatë gjithë Luftës së Pavarësisë Turke, veçanërisht gjatë Betejës së Sakarjasë. Ai pasoi Mustafa Kemalin si Kryeministër në vitin 1921, duke dhënë dorëheqjen në vitin 1922 për t'u përfshirë në betejën e suksesshme të Dumlupınar. Ai u emërua marshall i fushës *(Mareşal)* në vitin 1922 me rekomandimin e Mustafa Qemalit. Ai kishte pasuar İsmet İnönü si Shef i Shtabit të Përgjithshëm në gusht 1921 dhe vazhdoi të shërbente pasi Republika Turke u shpall në vitin 1923. Duke adoptuar mbiemrin 'Çakmak', ai ishte kandidat për të pasuar Mustafa Qemal Ataturk si President i Turqisë pas vdekjes së Ataturkut në 1938, por u largua në favor të İnönü. Ai vazhdoi të shërbente si shef i Shtabit të Përgjithshëm deri në vitin 1944, më pas u bë deputet i Stambollit nga party Demokratike. Më vonë ai dha dorëheqjen nga Demokratët dhe bashkëthemeloi Partinë e Kombit të kryesuar nga Osman Bölükbaşı.

Fevzi Çakmak mbetet, përkrah Mustafa Qemal Ataturkut, si një nga dy dhe të vetmet marshall të fushës të Turqisë.

## Referimet
Dinastia Abaside

parapamje|240px|Flamuri i dinastisë Abaside
**Dinastia Abaside** ose **Abasidët** (Arabisht: بنو العباس‎, romanizuar: *Banu Abbas*) ishin një klan arab me prejardhje nga Abas ibn Abdylmutalib, që u bë familja sunduese e kalifatit, dhe kështu krerët suprem të botës islame midis 750 dhe 1258. Kalifati Abasid ndahet në tri periudha kryesore: epoka e hershme abasidike (750–861), epoka e mesme e abasidëve (861–936) dhe epoka e mëvonshme e abasidëve (936–1258). Dega kadet e dinastisë sundoi gjithashtu si sundimtarë ceremonialë për Sulltanatin Mamluk si kalif (1261–1517).
Kalifati Rashidunas

**Hilafeti Rashidun** (Arabisht: اَلْخِلَافَةُ ٱلرَّاشِدَةُ‎, romanizuar: *al-Khilāfah ar-Rāšidah*) ishte i pari nga katër kalifatët kryesorë të themeluar pas vdekjes së pejgamberit islam Muhamed. Ajo u sundua nga katër kalifët e parë të njëpasnjëshëm (pasardhësit) e Muhamedit pas vdekjes së tij në vitin 632 të erës sonë (11 hixhri). Këta kalifë njihen kolektivisht në Islamin Synit si *Rashidun*, ose kalifë "të udhëzuar drejt" (اَلْخُلَفَاءُ ٱلرَّاشِدُونَ *al-Khulafāʾ ar-Rāšidūn*). Ky term nuk përdoret në Islamin Shiit, pasi myslimanët shiitë nuk e konsiderojnë legjitim sundimin e tre kalifëve të parë.

Kalifati Rashidun karakterizohet nga një periudhë njëzet e pesëvjeçare e zgjerimit të shpejtë ushtarak të ndjekur nga një periudhë pesëvjeçare e grindjeve të brendshme. Ushtria Rashidun numëronte më shumë se 100,000 burra në kulmin e saj. Në vitet 650, përveç Gadishullit Arabik, kalifati ia kishte nënshtruar Levantin Transkaukazit në veri; Afrika e Veriut nga Egjipti deri në Tunizinë e sotme në perëndim; dhe Rrafshnalta iraniane në pjesë të Azisë Qendrore dhe Azisë Jugore në lindje. Katër kalifët Rashidun u zgjodhën nga një trup i vogël elektoral i përbërë nga anëtarë të shquar të konfederatës fisnore Kurejsh të quajtur *shūrā* (arabisht: شُـوْرَى‎, lit. 'konsultim').

Kalifati u ngrit pas vdekjes së Muhamedit në vitin 632 të erës sonë dhe debati pasues mbi pasardhjen e udhëheqjes së tij. Ebu Beqiri, një shok i ngushtë i Muhamedit nga klani Benu Tejm, u zgjodh udhëheqësi i parë Rashidun dhe filloi pushtimin e Gadishullit Arabik. Ai sundoi nga viti 632 deri në vdekjen e tij në vitin 634. Ebu Bekri u pasua nga Omeri, pasardhësi i tij i caktuar nga klani Benu Adi, i cili vazhdoi pushtimin e Persisë, duke çuar përfundimisht në rënien e Perandorisë Sasaniane në vitin 651. Omeri u vra në vitin 644 nga një skllav persian dhe u pasua nga Othmani, një anëtar i fisit Benu Umeje, i cili u zgjodh nga një komitet prej gjashtë personash i organizuar nga Omeri. Nën Othmanin filloi pushtimi i Armenisë, Farsit dhe Horasanit.

Othmani u vra nga rebelët egjiptianë në vitin 656 dhe u pasua nga Aliu, një anëtar i fisit Benu Hashim të Muhamedit, i cili kryesoi luftën civile të njohur si Fitneja e Parë (656–661). Lufta ishte kryesisht midis atyre që besonin se Othmani ishte vrarë në mënyrë të paligjshme, duke mbështetur kushëririn e tij dhe guvernatorin e Levantit Muavijeh, dhe atyre që besonin se vrasja e tij ishte e merituar, duke mbështetur kalifin Ali. Lufta civile furcoi përgjithmonë ndarjen midis myslimanëve sunitë dhe shiitë, me myslimanët shiitë që besonin se Aliu ishte kalifi dhe Imami i parë i ligjshëm pas Muhamedit, duke favorizuar lidhjen e gjakut të tij me Muhamedin. Përveç kësaj, një fraksion i tretë në luftë besonte se si Aliu ashtu edhe Muavija duhet të rrëzoheshin dhe një kalif i ri të zgjidhej nga shura; ky fraksion mbështeti guvernatorin e Egjiptit Amr ibn el-As. Lufta çoi në fundin e Kalifatit Rashidun dhe themelimin e Kalifatit Emevi në vitin 661 nën Muavijen.

## Shënimet 
## Referime
Vizualizimi i të dhënave gjeografike digjitale

**1  Proçesi i vizualizimit të të dhenave gjeografike digjitale – i njohur ndryshe si gjeovizualizim - konsiderohet si konvertimi i të dhënave hapësinore nga një bazë të dhënash digjitale në një format grafik. Gjatë këtij proçesi aplikohen një seri metodash dhe teknikash hartografimi[1]**

1.1 Alan MacEachren, gjeograf dhe ekspert vizualizimi i të dhënave gjeografike e përshkruan këtë proçes si: “krijimin dhe përdorimin e përfaqësimeve vizuale për të lehtësuar mënyrën e të menduarit, kuptuarit dhe ndërtuarit të njohurive rreth ambjentit human dhe fizik, e arritur kjo në një shkallë matje gjeografike te paracaktuar”[2] 

Thelbësore për një gjeovizualizim efektiv të është:

-         të kuptuarit se si përdoruesit perceptojnë modelet e paraqitjes digjitale të të dhenave gjeografike të përdorura nga Sistemet e Informacionit Gjeografik (SIG)

-         si njerëzit mendojnë rreth hapesirës dhe kohës

-         si elementët e hapësires mund të përfaqësohen më mirë duke përdorur kompjuterin dhe të dhënat dixhitale

Gjeovizualizimi sot i mbështet këto elementë dhe i zhvillon ato më tej në shumë mënyra inovative. Parë në këtë kontekst dallojmë katër qëllimë kryesore të gjeovizualizimit: 

# Eksplorimi: p.sh te vendosësh se deri ne çfarë mase mesazhi kryesor që ofron baza e te dhënave ndikohet/cënohet nga heqja/shtimi i disa elementëve te veçantë.
# Sintetizimi: të prezantosh diapazonin, kompleksitetin dhe detajimin e një ose më shumë baza të dhënash në një mënyrë të tillë që të jenë lehtësisht të asmilueshme nga përdoruesit.
# Prezantimi: të komunikojë mesazhin e përgjithshëm të një përfaqesimi vizual në një mënyrë inteligjente dhe të mundësoje përdoruesit të kuptojnë cilesinë tërësore të tij.
# Analizimi: të ofrojë një metodologji në mbështetje të njëgame metodash dhe teknikash për të realizuar analiza hapësinore.
# 

----[1] PRINCIPLE OF GEOGRAPHIC INFORMATION SYSTEMS, ITC Educational Textbook Series,2001

[2] GEOGRAPHIC INFORMATION SYSTEM AND SCIENCE, Longley et.al, Second edition;2005
Ndërveprimi midis specieve

parapamje|Formë e komensalizmit
Organizmat e gjallë ndërveprojnë me njëri-tjetrin dhe kështu mund të ndikojnë në masën e hapësirës gjeografike të përhapjes së tyre. Në botën natyrale asnjë organizëm nuk jeton absolutisht i izoluar, përkundrazi çdo organizëm ndërvepron, jo vetëm me mjedisin ku ndodhet, por dhe me organizma të tjerë. Ndërveprimi i organizmave është themelor për jetën e organizmave dhe për funksionimin e ekosistemit.[1] Ndërveprimi midis specieve shfaqet në disa forma. 

### **Amensalizmi** 
Amensalizmi është një ndërveprim negative midis organizmave. Nëpërmjet amensalizmit një specie nëpërmjet aktiviteteve të tij dëmton specien tjetër. Ky ndërveprimi shprehet mjaf mirë me një proverb afrikan: “Kur elefantët luftojnë, bari vuan”.  Psh njeriu nëpërmjet shiut acid, dëmton pyjet konifere[2], delet ose bagëti të tjera shkelin, shtypin barin.[3] *Specia A i pandikuar, specia B e dëmtuar.*

### **Komensalizmi** 
Komensalizmi paraqet llojin më të dobët të ndërveprimin të specieve, tëcilët jetojnë së bashku në simbiozë. Specia “e ftuar” përfiton nga jetesa me specien “pritëse”, por kjo e fundit as përfiton dhe as dëmtohet nga prezenca e “të ftuarve”. Psh. peshku Remora jeton me peshkaqenin, çacka e bardhë jeton shpesh në kurrizin e bullicës. *Të ftuarit të ndikuar dhe përfitues, specia pritëse e pa ndikuar*.

### **Mutualizmi** 
Mutualizmi është një lloj ndërveprimi simbiotik, ku të dy speciet që ndërveprojnë, përfitojnë. Ndërveprimi midis baktereve azotofiksuese dhe bimëvë legume (bishtajore) është një shembull. Marrëdhënie mutualizmi shfaqen dhe midis rrënjëve të drurëve dhe kërpudhave[4]. *Specia A përfiton, specia B përfiton.*

### **Parazitizmi** 
Parazitizmi është një lloj ndërveprimi negative, në të cilën specia A (paraziti) përfiton duke konsumuar specia B. Specia B dëmtohet. Parazitët (grabitësit) janë të varur nga organizmat e tjerë (preja) ku ato vendosën. Ata mund të mos e vrasin organizmin direkt, por organizmi pritës mund të vdesë si rrjedhojë e efekteve negative të parazitizmit. Morrat e flokëve janë një formë e parazitizmit[5]

### **Shfrytëzimi** 
Shfrytëzimi është një lloj tjetër ndërveprimi. Ajo ndodh kur një specie përfiton nga përdorimi ose shpenzimi i një specie tjetër. Grabitja është një ndërveptim midis organizmave gjatë së cilës një organizëm përfiton biomasë nga tjetri. [6]  *Specia A përfiton, specia B dëmtohet.*

### **Konkurenca** 
Konkurenca shihet si një ndërveprim ku të dy specie që ndërveprojnë dëmtohen. Kjo konkurencë ndodh kur kemi burime të limituara si ushqime, ujë ose territor.[7] Kur ajo ndodh midis të njëjtës specie quhet intraspecifike dhe kur ndodh midis specieve të ndryshme quhet interspecifike. *Specia A dëmtohet, specia B dëmtohet.*

## Referime 
[1] Ziu T. 2017. *BioEkoGjeografi,* 76

[2] Thomas S.G. D. The dictionary of physical geography. 2016

[3] Ziu T. 2017. *BioEkoGjeografi,* 77

[4] *Mutualism* Britannica, The Editors of Encyclopaedia. "mutualism". Encyclopedia Britannica, 24 Aug. 2018, . Aksesuar më 9 dhjetor 2021.

[5] Aksesuar më 9 dhjetor 2021

[6] Ziu T. 2017. *BioEkoGjeografi,* 77

[7] *Konkurenca*  Aksesuar më 9 dhjetor 2021
Fatimeja

**Fatime bint Muhammed** (arabisht: فَاطِمَة ٱبْنَت مُحَمَّد‎, romanizuar: *Fāṭimah bint Muhammad*; 605 CE/15 para hixhretit, e njohur si diferencë 23-15 para hixhretit [diskutuar 3-15 para hixhretit] zakonisht e njohur **Fatime ez-Zehra** (فَاطِمَة ٱلزَّهْرَاء *Fāṭimah al-Zahrā*), ishte  më e vogla nga vajzat e profetit Muhamed dhe gruasë së tij Hatixheja sipas myslimanëve synit, ndërsa myslimanët shiitë pohojnë se Fatimeja ishte vajza e vetme biologjike e çiftit. Burri i Fatimes ishte Aliu, i katërti nga Kalifët Rashidun. Fëmijët e Fatimes përfshijnë Hasanin dhe Hysenin.

Fatimeja konsiderohej nga Muhamedi si gruaja e shquar e të gjitha kohërave dhe personi më i dashur për të. Fatimja shpesh shihet si një arketip përfundimtar për gratë myslimane dhe një shembull i dhembshurisë, bujarisë dhe vuajtjes së qëndrueshme. Emri i saj mbetet një zgjedhje popullore në të gjithë botën myslimane.

Polemika rrethon vdekjen e Fatimes, brenda gjashtë muajve nga vdekja e Muhamedit. Sipas Islamit synit, Fatimeja vdiq nga pikëllimi. Megjithatë, në Islamin Shia, vdekja (dhe aborti) e Fatimes shihen si rezultat i drejtpërdrejtë i lëndimeve që ajo pësoi gjatë një bastisjeje në shtëpinë e saj, të urdhëruar nga kalifi i parë, Ebu Bekri. Fatimja dhe burri i saj, Aliu, kishin refuzuar të pranonin autoritetin e Ebu Bekrit. Çifti dhe përkrahësit e tyre menduan se Aliu ishte pasuesi i ligjshëm i Muhamedit, i emëruar prej tij në Ngjarjen e Ghadir Khumm.

Është e mirëdokumentuar se dëshira e vdekjes së Fatimes ishte që Ebu Bekri të mos merrte pjesë në varrimin e saj. Ajo u varros nën mbulesën e errësirës dhe vendi i saktë i varrimit të saj mbetet i panjohur deri më sot.

## Lindja 
Fatimeja lindi në Mekë nga Hatixheja, gruaja e parë e Muhamedit. Ka mosmarrëveshje rreth vitit të lindjes së saj: Pikëpamja kryesore sunite është se Fatimeja u lind në vitin 605 të erës sonë, kur Hatixheja ishte pesëdhjetë vjeçe, pesë vjet para shpalljeve të para Kur'anore. Megjithatë, dymbëdhjetë imamllarët shiite raportojnë se Fatimeja ka lindur në vitin 612 ose 615 të erës sonë, kur Hatixheja ishte dyzet e pesë vjeçe. Sipas autorëve synitë si el-Tabari dhe Ibn Haxher el-Askalani, Fatimeja lindi kur Muhamedi ishte tridhjetë e pesë vjeç.

Myslimanët synitë besojnë se Fatimja kishte tre motra, të quajtura Zejneb, Umm Kulthum dhe Rukeje, të cilat nuk i mbijetuan Muhamedit. Megjithatë, disa dijetarë shiitë kanë argumentuar se të trija ishin vajzat e Halës, motrës së Hatixhes, të cilat u adoptuan nga Muhamedi në vdekjen e saj. Fatimja kishte gjithashtu tre vëllezër të quajtur Kasim, Abd-Allah dhe Ibrahim, të cilët vdiqën të gjithë në fëmijëri.

## Bibliografia 
*  
*  
*  
*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
*  
* 
* 
* 

## Referime
Asije

**Asije bint Muzahim** (arabisht: آسِيَة بِنْت مُزَاحِم‎), ishte Gruaja e Madhe Mbretërore e Faraonit të Egjiptit të lashtë dhe nëna birësuese e profetit islam Musa. Ajo është e nderuar nga myslimanët si një nga katër gratë më të mëdha të të gjitha kohërave, dhe sipas një transmetimi profetik në Sahih el-Buhariu, e dyta ndonjëherë.

Ajo besohet se ka pranuar fshehurazi monoteizmin pasi dëshmoi mrekullinë e Musait. Tradita thotë se Asija e adhuronte Zotin në fshehtësi dhe lutej e maskuar nga frika e burrit të saj. Ajo adoptoi Musain dhe e bindi burrin e saj Faraonin që të mos e vriste. Ajo vdiq duke u torturuar nga i shoqi, i cili kishte zbuluar monoteizmin e saj dhe u hakmor ndaj rebelimit të saj kundër tiranisë së tij.

## Jeta hershme 
Martesa e Asijes me Faraonin u organizua. Ndryshe nga i shoqi, ajo ishte e përulur dhe pranoi besimin që po predikonin Musai dhe Haruni. Edhe pse kishte pasuri të jashtëzakonshme, ajo nuk ishte arrogante si faraoni. Ajo e kuptoi se besimi ishte shumë më i rëndësishëm dhe kështu u lartësua nga Zoti mes grave të brezit të saj.

## Birësimi i Musait 
Asije dhe shërbëtoret e saj ishin në lumin Nil një ditë. Për habinë e tyre, ata gjetën një arkë që notonte në lumë. Asije urdhëroi menjëherë që arkën ta nxirrnin në breg. Shërbëtoret menduan se kishte një thesar në arkë, por në vend të kësaj gjetën një djalë, Musain. Asija ndjeu menjëherë dashurinë e nënës ndaj tij. Ajo i tha Faraonit për foshnjën. Ngjarja është përshkruar në Kuran.

Asije më pas i ofroi nënës së Musait që të jetonte në shtëpinë e tyre si infermierja e tij dhe e pagoi për shërbimet e saj, pa dijeni për marrëdhënien e tyre.

## Vdekja 
Kur ajo dëshmoi vdekjen e një gruaje besimtare nën torturën e burrit të saj, ajo deklaroi besimin e saj para Faraonit i cili u përpoq ta largonte atë nga besimi, por Asije refuzoi të refuzonte Zotin dhe mësimet e Musait. Me urdhër të Faraonit, ajo u torturua deri në vdekje.

## Trashëgimia 
Asije është një nga katër gratë më të respektuara të të gjitha kohërave dhe është shumë e nderuar nga myslimanët. Thuhet se Asija ishte një besimtare e sinqertë dhe se ajo iu nënshtrua plotësisht Allahut, pavarësisht se ishte gruaja e Faraonit. Sipas hadithit, ajo do të jetë ndër gratë e para që do të hyjë në Xhenet, sepse ajo pranoi monoteizmin e Musait mbi besimet e Faraonit. Kurani e përmend Asijen si shembull për të gjithë myslimanët.

     
Ebu Musa el Esharij ka transmetuar se një profeti islam Muhamedi ka thënë:

## Referime
Sulltanati Mamluk

**Sulltanati Mamluk** (Arabisht: سلطنة المماليك‎, romanized: *Salṭanat al-Mamālīk*) ishte një mbretëri mesjetare që përfshinte Egjiptin, Levantin dhe Hixhazin që u vendos si kalifat.

Ai zgjati nga përmbysja e dinastisë Ejubide deri në pushtimin osman të Egjiptit në 1517. Historianët tradicionalisht e kanë ndarë epokën e sundimit të Mamlukëve në dy periudha, njëra që mbulon 1250–1382 (periudha "Bahrī") dhe tjetra 1382-1517 (periudha "Burjī"), e quajtur sipas dinastive sunduese të epokave përkatëse. Burimet moderne i referohen gjithashtu të njëjtave ndarje si periudhat "turkike" dhe "çerkeze" për të theksuar ndryshimin në origjinën etnike të shumicës së mamlukëve.

## Emrat 
Termi "Sulltanat Mamluk" është një term historiografik modern. Burimet arabe për periudhën e Bahriut, mamlukëve i referohen dinastisë si **Shteti i Turqve** (arabisht: دولة الاتراك‎, *Dawlat al-Atrāk*; دولة الترك, *Dawlat al-Turk*) ose **Shteti i Turqisë** (الدولة التركية, *al- Dawla al-Turkiya*). Emri tjetër zyrtar ishte **Shteti i Çerkezëve** (دولة الجراكسة, *Dawlat al-Jarākisa*) gjatë sundimit të Burxhit. Një variant i tij (الدولة التركية الجراكسية, *al-Dawla al-Turkiyya al-Jarakisiyya*) theksonte faktin se çerkezët flisnin turqisht.

## Shih gjithashtu 
* Lista e dinastive myslimane sunite

## Bibliography 
* 
* 
* 

## References
Profecia

Në fe, një **profeci** është një mesazh që i është komunikuar një personi (zakonisht i quajtur *profet*) nga një entitet i mbinatyrshëm. Profecitë janë një tipar i shumë kulturave dhe sistemeve të besimit dhe zakonisht përmbajnë vullnet ose ligj hyjnor, ose njohuri paranatyrore, për shembull për ngjarjet e ardhshme. Ato mund t'i zbulohen profetit në mënyra të ndryshme në varësi të fesë dhe historisë, si vizionet, ose ndërveprimi i drejtpërdrejtë me qeniet hyjnore në formë fizike. Historitë e veprave profetike ndonjëherë marrin vëmendje të konsiderueshme dhe disa kanë qenë të njohura se kanë mbijetuar për shekuj përmes traditës gojore ose si tekste fetare.

## Historia e profecisë 
## Shiko edhe 
* Profeti
* Profecitë biblike
* Orakulli
* Profeti i rremë
* Nostradami
* Kalki
* Mahdi

## Lidhje të jashtme
El Biscella

"**El Biscella**" (shqip: "**Ngacmuesi**") është një këngë e shkruar nga Giovanni D'Anzi dhe Alfredo Bracchi dhe kënduar nga këngëtari Giovanni D'Anzi. Kënga është publikuar më 1969.

## Historia e këngës 
"Biscella" është një fjalë milaneze që do të thotë "kaçurrel" (rrjedh nga *bisc-bish*, që do të thotë iriqi), një lloj ngacmuesi që përpiqet të frikësojë njerëzit, por sjelljet e ngathëta dhe kostumet ekstravagante e bëjnë atë më shumë komik sesa të rrezikshëm.

Kënga tregon historinë e një "biscella" që jeton në Porta Ticinese të Milanos, e cila shkon në festa dhe që të gjithë pas shpine qeshin për rrobat e tij qesharake dhe mënyrën e tij të sikletshme të kërcimit.

## Referime 
## Lidhje të jashme 
* *El Biscella* Songtext von Nanni Svampa
Valëthyesi

thumb|Valëpritës në Portland, ShBA
**Valëthyesi** ose **valëpritësi** është një mur a ledh i ndërtuar afër një porti për ta mbrojtur atë nga dallgët.
Cekëtina

**Cekëtina** ose **batulla** është një vend i cekët në lumë, në liqen ose në det që mund të pengojë lundrimin. 

## Shih edhe 
* Thelloma
* Viri
Thelloma

**Thelloma** është një vend i thellë në det, në liqen ose në lumë. Pika e saj më e thellë është viri.

## Shih edhe 
* Cekëtina
Dritan Çela

**Dritan Çela** (Helshan, 11 janar 1970 - Tiranë, 4 mars 2006) ka qenë përkthyes shqiptar i njohur për përkthimet e Dino Buzzatit, i biri i dy prindëve arsimtarë asokohe, shkrimtarit Zija Çela dhe Aliqit.

## Përkthime 
* Dino Buzzati – Gruaja me flatra
* Dino Buzzati – Shkretëtira e tartarëve
* Dino Buzzati – Një dashuri
* Carmine Abate – Shtegtimi i unazës
* Susanna Tamaro – Thuaji zemrës Po
* Luciano De Crescenzo – Dyshimi
* Italo Calvino – Komikat kozmike
* Luigi Pirandello – Një, asnjë dhe njëqindmijë
* Alessandro Baricco – Mëndafsh
* V. Sciascia – Libellangellus, përralla e lirisë
* Virgjil Muçi – Fiabe albanesi (Nga shqipja në italisht)
* Si dhe ese e proza të shkurtra nga A. Moravia, D. Maraini, U. Eco, G. Parise, etj.

## Referime
Hidrocentrali i Albanikut

**Hidrocentrali Albaniku** është një hidrocentral i cili ndodhet në pellgun e lumit të Lumbardhit të Shalës, në Kosovë. Në kuadër të këtij hidrocentrali parashihet që të ndërtohen katër sektorë: Albaniku 1 me 1.9 MW, Albaniku 2 me 3.6 MW, Albaniku 3 me 4.3 MW  dhe Albaniku 4 me 1.1 MW. 

## Shih edhe 
* Hidrocentrali
* Hidrocentrali i Radacit
* Hidrocentrali i Dikancës
* Hidrocentralet e Kosovës
* Energjia elektrike në Kosovë

## Referime
Hidrocentrali i Radacit

**Hidrocentrali i Radacit** gjendet në territorin e Komunës së Pejës, përkatësisht në fshatin Radac, rreth 9 km në veri-përendim të Pejës. Është i ndërtuar pranë lumit Drini i Bardhë, i cili buron në rrëzën e Malit Rusolia, në largësinë rreth 700 m afër rrjedhës, ku edhe është i ndërtuar objekti i hidrocentralit. 

## Historiku 
Hidrocentrali i Radacit ka filluar të ndërtohet në vitin 1928, nga pushteti i atëhershëm, me financimin e bejlerëve të Pejës. Punimet e ndërtimit janë kryer me material bazë të kohës për ndërtim, kryesisht me gur. E tërë makineria e prodhimit i takonte viteve të 30-ta. Më vonë në këtë makineri janë bërë disa riparime të vogla por me karakter joesencial. Punimet kanë përfunduar në vitin 1934, ku HEC-i edhe është lëshuar në prodhim. Kapaciteti i prodhimit fillimisht ka qenë i vogël, por për kohën me rëndësi të madhe për prodhimin e energjisë elektrike. Kapaciteti i instaluar i prodhimit të njërit gjenerator është 180 kW, kurse i tjetrit 170 kW. Turbinat i kanë tejkaluar të gjitha normat e mundësisë së përdorimit, apo riparimit të mëtutjeshëm e po ashtu, edhe gjeneratorët. Objekti është në gjendje të mirë dhe mund të shfrytëzohet. Sasia e ujit që mund të shfrytëzohet është e mjaftueshme, rreth 2 m kub /s.

## Shih edhe 
* Hidrocentrali
* Hidrocentrali Albaniku
* Hidrocentrali i Dikancës
* Hidrocentralet e Kosovës
* Energjia elektrike në Kosovë

## Referime
Varka me vela

thumb|Një *Bavaria 36* në Adriatik
**Varka me vela** ose **barka me vela** është një mjeti i thjeshtë lundrimi që vihet në lëvizje me vela. Përmasat e saj dallojnë nga anija me vela.

Varkat me vela mund të ndahen në varka me një bark ose me shumë barqe, si p.sh. katamarani. varkat me vela më të gjata se 10 m dhe me dhoma dhe një kuzhinë quhen jahte me vela. Ato me dhoma dhe kuzhinë me më pak se 10 m quhen "varka ditore" (anglisht daysailer).

## Vënia në lëvizje 
Varka me vela vihet në lëvizje përmes dy forcave: rezistenca dhe trysnia e erës.

## Terminologjia 
## Materialet e ndërtimit 
## Pajisjet 
## Shih edhe 
* Lundrimi me vela
Katamarani

thumb|Një *Brady 45* në lagë
**Katamaranët** janë anije ose varka me vela me dy barqe.

## Shih edhe 
* Lundrimi
* Lundrimi me vela
Rusolia

**Rusolia** është një majë mali në Alpet Shqiptare në Kosovë. Rusolia ka një lartësi mbidetare prej 2,382 metrash. Ajo është e vendosur në pjesën perëndimore të vendit, 80 km në perëndim të Prishtinës, me një lartësi mbidetare prej  2,361 metra mbi nivelin e detit.

## Gjeografia 
Maja e Rusolisë gjendet në pjesën veriore të Alpeve Shqiptare, të cilat janë të njohura edhe si Bjeshkët e Nemuna. Peisazhi rreth Rusolisë karakterizohet me lëndina, fusha me boronica, shpate gurore.

Rusolia është pjesë e parkut nacional "Bjeshkët e Nemuna", një hapësirë e mbrojtur prej 630.28 km² e shpallur e tillë për mbrojtjen e ekosistemit alpin, biodiversitetit të tyre dhe formacionit gjeologjik të Alpeve Shqiptare në Kosovën perëndimore.

### Klima 
Karakteizohet me një klimë kontinentale ku temperatura mesatare është 5 ° C. Muaji më i nxehtë është gushti, më 16&nbsp;° C, dhe janari më i ftohtë, me −7&nbsp;° C.  Reshjet mesatare janë 1,395 milimetra në vit. Muaji më i lagësht është maji me 158 milimetra shi, kurse gushti me 35 milimetra. 

## Tiparet natyrale 
Rusolia njihet për fusha të gjera alpine të mbuluara me lulen edelweis, e cila shpesh quhet edhe si ylli alpin. Gjatë viteve 1970, kjo rrethinë u vendos si rezervat i natyrës pikërisht për ruajtjen e kësaj luleje.

Në të njëjtën kohë, studime preliminare u bënë që të vlerësojnë përshtatshmërinë e këtij mali si një vend i mundshëm ushtrimi për skiatorë profesionistë, për shkak të terenit dhe kushteve me borë.

## Ngjitja e malit 
Një ngjitje e zakonshme e kësaj maje është rreth 14 deri 16 km. Ngjitja klasifikohet si mesatare në vështirësi dhe bën diku 4 deri 5 orë. Qendra më e afërt urbane është Peja.

## Foto të tjera 
## Shih edhe 
* Majat më të larta malore në Kosovë
* Alpet Shqiptare

## Referime
Peshkarexha

**Peshkatorja** ose **peshkarexha** është një anije e ndërtuar dhe e pajisur posaçërisht për peshkim. Ajo lundron në peshkore, pra në vende të veçanta në det ose në liqen ku zihet peshk.
Ilir Dashi

**Ilir Dashi** (3 Maj, 1956 - 19 Shtator, 2021) ishte nje aktor shqiptar, biznesmen dhe ish politikan i LSI.

## Filmografia 
* Dora e ngrohte (1983) - Petriti
* Si gjithe te tjeret (1981)
* Ceta e vogel (1979)
* Dollia e dasmes sime (1978)
* Ilegalet (1976) - Mitati
* Njesiti guerril (1969)

## Referime
Tërmeti i Shkodrës (1905)

**Tërmeti i Shkodrës i vitit 1905** ra më 1 qershor në orën 05:42, pati magnitudë 6.6 dhe intensitet në epiqendër mbi 9 ballë. 

Ai goditi shumë rëndë qytetin e Shkodrës dhe fshatrat rreth tij. Zona epiqendrore kapi fshatin Trush dhe një pjesë të zonës së Nënshkodrës, duke përfshirë Bahçallëkun dhe pjesën jugore të qytetit. Epiqendra makrosizmike kishte koordinata 42°00 V, 19°50 L, e thellësi vatre 11 km. Në vendin tonë pati rreth 200 të vdekur dhe rreth 500 të plagosur. Vetëm në qytetin e Shkodrës u shkatërruan plotësisht 1500 shtëpi.

Në zonën epiqendrore u vunë re dukuri të shumta të shkatërrimit të truallit, si rrëzime të brigjeve të Bunës, Kirit dhe Drinit, duke krijuar kështu lumin Drinasa, çarje të mëdha toke me shatërvane uji dhe rëre, si edhe shformim dhe valëzim i truallit. Në afërsi të fshatit Trush u vrojtua edhe dalja në sipërfaqe e një thyerjeje me drejtim JP-VL, sipas së cilës blloku VL ishte më i ngritur. Brenda Shkodrës së vjetër intensiteti sizmik ndryshonte nga 9 ballë për shkak të kushteve të këqija të truallit (Bahçallëk, Tabakë, etj), deri në 7 ballë (në gëlqerorët e lagjes Pazar).

Ky tërmet u shoqërua nga një numër shumë i madh pasgoditjesh (rreth 600 pasgoditje) të cilat vazhduan deri në korrik 1906. Ishin shumë të fuqishme ato të 3 qershorit, 16 korrikut dhe 4 gushtit 1905, që kishin përkatësisht magnitudë 6.0, 5.8 dhe 5.9 dhe intensitet në epiqendrat e tyre deri 8 ballë.

Pasojat e këtij tërmeti qenë një tragjedi e vërtetë për popullsinë, e cila nuk mundi t’i likuidonte ato për vite me radhë. Pas këtij tërmeti Shkodra u zhvendos në vendin e sotëm.