Veshka artificiale

**Veshka artificiale** është shpesh një sinonim për hemodializën, por gjithashtu mund t'i referohet terapive të zëvendësimit të veshkave (me përjashtim të transplantimit të veshkave) që janë në përdorim dhe/ose në zhvillim. Ky artikull trajton veshkat e bioinxhinieruara /veshkat bioartificiale që janë rritur nga linjat qelizore renale/indet renale.

## Përmbledhje 
Veshka e parë artificiale e suksesshme u zhvillua nga Willem Kolff në Holandë në fillim të viteve 1940. Kolff ishte i pari që ndërtoi një dializer pune në 1943.

Hemodializa është një metodë për heqjen e produkteve të mbeturinave si kreatinina dhe ureja, si dhe uji i lirë nga gjaku kur veshkat janë në dështim. Pajisja mekanike që përdoret për të pastruar gjakun e pacientit quhet dializer, i njohur edhe si veshkë artificiale. Dializuesit modernë zakonisht përbëhen nga një shtresë e ngurtë cilindrike që përfshin fibra të zbrazëta të derdhura ose të ekstruduara nga një polimer ose kopolimer, i cili zakonisht është një formulim i pronarit. Sipërfaqja e kombinuar e fibrave të zgavra është zakonisht midis 1-2 metra katrorë. Hulumtime intensive janë kryer nga shumë grupe për të optimizuar rrjedhat e gjakut dhe të dializës brenda dializës, në mënyrë që të arrihet transferimi efikas i mbetjeve nga gjaku në dializë.

Veshka artificiale e implantueshme është një projekt që po zhvillohet bashkë nga një nefrolog i quajtur William H. Fissell IV, MD, nga Qendra Mjekësore e Universitetit Vanderbilt me Profesor Shuvo Roy nga Universiteti i Kalifornisë, San Francisko . Fissell dhe kolegët e tij kanë punuar në veshkën artificiale të implantueshme për më shumë se një dekadë, por së fundmi morën një grant prej 6 milionë dollarësh në nëntor 2015 për të vazhduar më tej kërkimin dhe zhvillimin e projektit. Qëllimi i këtij projekti është të krijojë një pajisje bio-hibride që mund të imitojë funksionet e një veshke të shëndetshme duke hequr mjaftueshëm produkte të mbeturinave për të mbajtur një pacient që të mos ketë nevojë për trajtim me dializë. Çelësi i suksesit të kësaj pajisjeje është përdorimi i nanoteknologjisë së silikonit dhe mikroçipit i cili është poroz dhe mund të veprojë si filtër natyral. Fissell dhe ekipi i tij kanë projektuar çdo pore (të filtrit) për të kryer një funksion ose detyrë specifike. Mikroçipet do të veprojnë gjithashtu si një platformë për të cilën qelizat e gjalla të veshkave do të qëndrojnë dhe do të rriten mbi dhe rreth filtrave me qëllim të imitimit të funksioneve natyrore të veshkave. Pajisja bio-hibride nuk do të jetë pranë përgjigjes imune të trupit, e cila e lejon atë të mbrohet nga refuzimi nga trupi i pacientit. Pajisja do të projektohet të jetë mjaft e vogël për t'u futur brenda trupit të pacientit që do të funksionojë me sukses me rrjedhën natyrale të gjakut të pacientit. Fissell dhe ekipi i tij hulumtues vazhdojnë të bëjnë përparim dhe ata prisnin që veshka artificiale e implantueshme të hynte në provat njerëzore deri në vitin 2017.  

Në kuadër të përpjekjeve për një veshkë artificiale është edhe e ashtuquajtura veshkë artificiale që vishet (që bartet nga ana e pacientit) e që në fakt është një makineri dialize që mund të vishet, të cilën një person me sëmundje të veshkave në fazën e fundit mund ta përdorë çdo ditë apo edhe vazhdimisht. Një veshkë artificiale e veshur nuk është ende e disponueshme, por ekipet kërkimore janë në proces të zhvillimit të një pajisjeje të tillë. Qëllimi është të zhvillohet një pajisje portative që do të jetë në gjendje të imitojë funksionet e veshkave të rregullta. Kjo pajisje do të lejonte që një pacient të trajtohej njëzet e katër orë në ditë. Me zhvillimin e pompave në miniaturë, shpresa për një pajisje efektive hemodialize të veshur është bërë e realizueshme. Disa pacientë tashmë marrin trajtim të vazhdueshëm me dializë peritoneale, e cila u lejon atyre të qëndrojnë ambulatorë. Megjithatë, vetëm një pjesë e vogël e pacientëve me dializë përdorin trajtimin me dializë peritoneale, sepse kërkon që sasi të mëdha të dializës të ruhen dhe të asgjësohen. Veshkat e një individi të shëndetshëm filtrojnë gjakun 24 orë/ditë, 168 orë/javë krahasuar me një individ me sëmundje renale në fazën përfundimtare, plani i trajtimit të dializës së të cilit është afërsisht 12 orë në javë. Trajtimi rezulton në një cilësi më të ulët të jetës, si dhe një shkallë më të lartë të vdekshmërisë për pacientët me sëmundje renale në fazën e fundit (ESRD). Prandaj, ekziston nevoja për një pajisje gjatë gjithë kohës që do t'i lejojë pacientët me ESRD të marrin dializë vazhdimisht duke ruajtur një jetë normale.    FDA miratoi provën e parë klinike njerëzore në Shtetet e Bashkuara për një veshkë artificiale të veshur, të krijuar nga Blood Purification Technologies Inc. Prototipi i WAK është një pajisje 10 paund, e mundësuar nga bateritë nëntë volt, e cila lidhet me një pacient nëpërmjet një kateteri dhe duhet të përdorë më pak se 500 ml dializë.  Është projektuar për të funksionuar vazhdimisht me bateri, duke i lejuar pacientët të qëndrojnë ambulatorë kur mbajnë pajisjen, duke çuar në një cilësi më të lartë jetese. Pajisja është projektuar për të përmirësuar aspekte të tjera fiziologjike të shëndetit të pacientit, si përmirësimi i kontrollit të volumit, ulja e hipertensionit dhe mbajtjes së natriumit, si dhe një ulje e shkallës së sëmundjeve kardiovaskulare dhe goditjeve në tru .   

## Shiko gjithashtu 
* Dializa
* Veshka
* Nefrologjia
* Hemodializa

## Referime 
## Linqe te jashtme 
* Inxhinieria e indeve dhe veshkat  - umich.edu.
* BioMEMS & Nanoteknologji -lerner.ccf.org/bme/mems/
* https://pharm.ucsf.edu/kidney