Ali Aliu (albanolog)

**Ali Aliu** (lindur më 1 prill 1934 në Kranjë, Prespë) është akademik, shkrimtar, eseist, kritik letrar dhe përkthyes shqiptar nga Maqedonia e Veriut.

## Biografia 
Shkollën fillore tetëvjeçare e kreu në qytetin e Manastirit në vitin 1951, ndërsa Shkollën Normale në Shkup, më 1955. Studimet universitare në albanologji i mbaroi në Universitetin e Beogradit në vitin 1960. Doktoroi në Universitetin e Prishtinës më 1973. Pas studimeve zuri punë si gazetar në redaksinë “Flaka e vllaznimit” në Shkup, ku punoi për dhjetë vjet. 

Prej vitit 1969 deri në vitin 1972 punoi redaktor në ndërmarrjen botuese “Rilindja” në Prishtinë. Që nga viti 1972 e deri në daljen e tij në pension ishte ligjërues në Fakultetin Filozofik, përkatësisht në Fakultetin e Filologjisë në Prishtinë, ku ka ligjëruar lëndën *Teori e letërsisë*. Në vitin 1996 u zgjodh anëtar korrespondent i Akademisë së Shkencave dhe të Arteve të Kosovës, ndërsa në vitin 2000 u bë anëtar i rregullt i saj. 

Është studiues i letërsisë bashkëkohore shqiptare, fushë për të cilën ka botuar një sërë veprash. Ka drejtuar disa kandidatë në tema të magjistraturës dhe doktoratës. Ishte njëri nga themeluesit e LDK-së në vitin 1989 dhe anëtar i Kryesisë së saj në dy mandate, deri në vitin 1995. Ka drejtuar zyrën e Kosovës në Tiranë (1991). Aktualisht ligjëron në Universitetin e Evropës Juglindore në Tetovë.

## Tituj të veprave 
* *Kërkime*, Rilindja, Prishtinë, 1971.
* *Shqyrtime*, Rilindja, Prishtinë, 1974.
* *Rrjedhave të letërsisë*, Rilindja, Prishtinë, 1977.
* *Katër romane të Petro Markos*, Flaka e vëllazërimit, Shkup, 1974.
* *Kritika*, Rilindja, Prishtinë, 1980.
* *Artikuj kritikë*, Rilindja, Prishtinë, 1983.
* *Ese letrare*, Rilindja, Prishtinë, 1987.
* *Kërkime*, Naim Frashëri, Tiranë, 1990.
* *Don Kishoti te shqiptarët*, Flaka e vëllazërimit, Shkup, 1996.
* *Reflekse letrare*, Flaka, Shkup, 1999.
* *Antologji e poezisë shqipe*, Klubi letrar, Tetovë, 1999.
* *Teoria e letërsisë*, Enti i Teksteve Shkollore, Prishtinë, 1985.
* *Teori e letërsisë*, (ribotim i plotësuar) Enti Shkollor, 2001 dhe Vatra, Shkup, 2002.
* *Antologji e poezisë shqipe*, Klubi letrar - 94, Tetovë, 2000.
* *Antologji e poezisë shqipe*, (ribotim i plotësuar), Albin, Tiranë, 2002.
* *Letërsia bashkëkohore shqiptare* (bashkëautor, për klasat e katërta të shkollave të mesme), Alb-ass, Tiranë - Tetovë, 2001; Libri Shkollor, Prishtinë, 2002.
* *Letërsi* (bashkëautor, për klasat e para të shkollave të mesme), Alb-ass Tiranë - Tetovë.
* *Kush do ta vrasë ujkun*, tekst plus për maturantët: zgjedhje dhe analizë e poezisë së Ali Podrimjes, Alb-ass Tiranë, Tetovë dhe Libri Shkollor, Prishtinë, 2002.
* *Si ta lexojmë poezinë?*, Alb-ass, Tetovë - Tiranë, 2004.
* *Magjia e fjalës*, Dukagjini, Pejë, 2003.
* *Kronika letrare*, Logos, Shkup, 2003.
* *Vepra të zgjedhura, I, II, III, IV*, Serembe, Shkup, 2004.
* *Don Kishoti shqiptar*, ASHAK, Prishtinë, 2005.
* *Miti ballkanik te Kadareja*, Onufri, Tiranë, 2007.
* *Fjalë për fjalën*, Serembe, Shkup, 2008.
* *Dëshmi letrare*, ASHAK, Prishtinë, 2008.
* *Shtegtimi i metaforës*, Toena, Tiranë, 2009.
* *Don Kishoti shqiptar*, Toena, Tiranë, 2010.
* *Kënaqësia e leximit*, ASHAK, Prishtinë, 2012.
* *Azem Shkreli – lirika që la gjurmë të një epoke*, studim monografik, Agora, Tiranë, 2019.
* *Dritëro Agolli – poeti lirik dhe prozatori i sfidave*, studim monografik, Agora, Tiranë, 2019.
* *Fatos Arapi - poezia lirike që vendosi standard*, studim monografik, Agora, Tiranë, 2019.
* *Kadare mund titanët e letërsisë*, studim monografik, Agora, Tiranë, 2019.
* *Kim Mehmeti dhe imagjinata kreative*, studim monografik, Agora, Tiranë, 2019.
* *Majlinda Nana Rama dhe universaliteti krijues i saj*, studim monografik, Agora, Tiranë, 2019.
* *Zija Çela dhe tërmetet narrative*, studim monografik, Agora, Tiranë, 2019.
* *Lirika dhe tradita letrare*, studim, Agora, Tiranë, 2019.
* *Një lexim i poezisë*, Agora, Tiranë, 2022.

### Në gjuhë të tjera 
* **Në maqedonisht:**
** *Antologija na albanskata poezija*, Pro Littera, Shkup, 2004.
** *Don Kihotot medju albancite*, Kultura, Shkup, 2004.
** *Skenderbeg* (bashkëautor me Gane Todorovskin), ASHAM, Shkup, 2005.
* **Në bullgarisht:**
** *Don Kihotot meždu albancite*, Blgarski pisatel, Sofje, 2008.
* **Në anglisht:**
** *Don Quixote among Albanians*, St. Clement of Ohrid, National and University Library, Shkup, 2011.

## Vlerësime 
* Urdhri "Nderi i Kombit" (Dorëzuar nga ish-presidenti Bujar Nishani)
* Medalja e Artë e Lidhjes së Prizrenit
* Penda e Artë, nga Ministria e Kulturës së Shqipërisë
* Çmimi shtetëror "11 Tetori" (Maqedoni e Veriut)
* Çmimi kritik "Dimitar Mitrev" (Maqedoni e Veriut)
* Çmimi kombëtar për vepër jetësore "Azem Shkreli", nga Ministria e Kulturës së Kosovës
* Çmimi i Madh Kombëtar "Harpa 2015"
* Çmimi "Poeteka"

## Lidhje të jashtme 
* Profili në DPISM (Arkivuar)
* Profili zyrtar në ASHAK