Brigada e 63-të e Parashutës (Serbi)

parapamje|Arnimi i Brigadës të 63-të të Parashutave.
**Brigada e 63-të e Parashutave** (serbisht: 63. падобранска бригада, romanizuar: *63. padobranska brigada*) është një njësi e zbulimit special dhe ajrore, 1/2 e brigadave të forcave speciale (tjetra është Brigada e 72-të për Operacione Speciale) të Forcave të Armatosura Serbe. Ajo është nën komandën e Shtabit të Përgjithshëm dhe është i vendosur në bazën ajrore të Nishit.

E formuar në vitin 1953, ajo ishte njësia elitare e Ushtrisë Popullore Jugosllave dhe Forcave të Armatosura të Serbisë dhe Malit të Zi. E rikonfiguruar në vitin 2006 në një batalion brenda Forcave të Armatosura Serbe të sapoformuara, "63-ta" rifitoi statusin e një brigade në 2019.

## Historia 
Kërcimi i parë me parashutë në Serbi u bë në aeroportin e Novi Sadit më 2 shtator 1926. Togeri i dytë Dragutin Dolanski u hodh nga një lartësi prej 650 metrash. Viti 1938 ishte veçanërisht i rëndësishëm për parashutizmin jugosllav, pasi në atë kohë u organizua Ekspozita e Parë Ndërkombëtare e Avionëve në Beograd. Ekspozita në Aeroportin e Zemunit përfshinte një kërcim të kombinuar prej 10 parashutistësh, duke përfshirë Katarina Matanoviq, parashutistja e parë dhe e vetme në Jugosllavi para luftës së vitit 1941. Ushtria Mbretërore Jugosllave e kishte kuptuar rëndësinë e njësive të parashutës dhe një shkollë e parashutizmit u hap në Pançevë më 1 tetor 1939. Shkolla u zhvendos në Novi Sad në vitin 1941, ku qëndroi e vendosur deri në shpërthimin e Luftës së Dytë Botërore, nga ku ishte planifikuar një lëvizje në Nish. Fati i Shkollës së Parashutizmit gjatë pushtimit të Jugosllavisë ende nuk dihet. Në atë luftë, bastisjet e paratrupave patën një rol të rëndësishëm në pothuajse të gjitha operacionet kryesore ushtarake. Në mesin e vitit 1944, Shtabi Suprem i Partizanëve Jugosllavë kërkoi ndihmë nga aleatët për të formuar një njësi parashutash. Pas transferimit të Komandës Supreme në ishullin Vis, urdhra urgjent për komandat e nivelit më të ulët u dorëzuan nga lajmëtarë me parashutë.

Në shtator 1944, njëqind trupa u dërguan në Bari të Italisë, për një kurs trajnimi për parashutizëm. Njëqind vullnetarë të tjerë u zgjodhën për stërvitje nga ushtarët e plagosur që shëroheshin në Itali. Stërvitja dhe rënia nga aeroplanët u zhvillua në një qendër trajnimi në Gravina. Shkolla e Parashutizmit u përfundua me sukses nga 191 ushtarë dhe oficerë. Pas përfundimit të kursit të trajnimit më 14 tetor 1944, u formua Batalioni i Parë i Parashutistëve, ku komandant u emërua toger Çedomir Vraniq. Rekrutët e Batalionit të Parë të Parashutës iu nënshtruan gjithashtu kurseve të trajnimit diversionist, topografisë dhe gjuajtjes së objektivave dhe kishin praktikë intensive të qitjes me municion të vërtetë. Aleatët e furnizuan batalionin me armatim dhe material të plotë (përveç parashutave). Në dhjetor 1944, batalioni u dërgua në Dubrovnik dhe më 6 janar 1945 mbërriti në Beograd. Batalioni megjithatë nuk kishte përvojë luftarake gjatë Luftës së Dytë Botërore dhe në korrik 1945, Batalioni i Parë i Parashutës u shpërbë.

Përveç Italisë, një numër parashutistësh jugosllavë u trajnuan në BRSS gjatë Luftës së Dytë Botërore. Pas kthimit në vend, ata u integruan në njësitë ekzistuese të parashutës. Në periudhën 1946-1950, një kurs trajnimi me parashutë ishte operativ nën Komandën e Forcave Ajrore. Në vitin 1946, me urdhër të Shtabit Suprem, u formua Batalioni i 46-të i Parashutistëve në Bela Crkva. Në vitin 1948, Batalioni u zhvendos në Novi Sad. Për shkak të kërcënimit të pushtimit të mundshëm nga Bashkimi Sovjetik, Batalioni u zhvendos përsëri në vitin 1951, këtë herë në Mostar. Në vitin 1952, Batalioni i 46-të i Parashutës u nda në dy pjesë. Një pjesë mbeti në Mostar, ndërsa tjetra u transferua në Shabac nga ku u formua Batalioni i ri i 63-të i Parashutës.

Me Urdhrin nr. 200 të Komandës supreme të Forcave të Armatosura të 5 shkurtit 1953, u formua Brigada e 63-të e Parashutës në Shabac. Brigada u zhvendos në Novi Sad në vitin 1954 falë rrethanave më të këndshme. Janë bërë gabime të konsiderueshme në kuptimin e përdorimit të kësaj njësie dhe detyrave luftarake. Pozicioni mbizotërues ishte se Ushtria Popullore Jugosllave nuk kishte nevojë për njësi më të mëdha parashutash, pasi, me sa duket, pikat e fushës së betejës nga ajri nuk kishin asnjë shans për sukses në një luftë bërthamore dhe me mbrojtje moderne kundërajrore dhe mjete të blinduara masive në përdorim. Me urdhër të Shtabit të Përgjithshëm të APJ-së, Brigada e 63-të e Parashutës u shkarkua në fund të vitit 1959 dhe prej saj u formuan tre batalione të pavarur parashutash: Batalioni 159 i Parashutës në Bazën Ajrore Skopski Petrovec; Batalioni 127 i Parashutës në Bazën Ajrore të Batajnicës; dhe Batalioni 148 i Parashutës në Bazën Ajrore Cerklje. Në vitin 1964, u formua një qendër trajnimi me parashutë duke kombinuar Batalionin 159 dhe 127 të Parashutave në Nish. Brigada e 63-të e Parashutës u krijua edhe një herë më 5 dhjetor 1967 duke kombinuar Qendrën e Stërvitjes së Parashutës dhe Batalionin e 148-të të Parashutës. Nga viti 1967 e tutje, Brigada e 63-të e Parashutës është vendosur në Nish.

Në misionet luftarake gjatë Luftërave Jugosllave të fillimit të viteve 1990, Brigada e 63-të e Parashutës pati 14 viktima: një në luftë në Slloveni, gjashtë në luftë në Kroaci dhe shtatë në luftë në Bosnje dhe Hercegovinë. Brigada kishte disa dislokime në pikat e nxehta kritike si Baza Ajrore Cerklje në qershor 1991 (Lufta në Slloveni), Baza Ajrore Zemunik Donji në shtator-tetor 1991 (Lufta në Kroaci) dhe Čapljina në prill 1992 (Lufta në Bosnje dhe Hercegovinë). Operacioni Čapljina ishte veçanërisht i rëndësishëm pasi vetëm 16 parashutistë të mbështetur nga ekuipazhet e nëntë helikopterëve Mil Mi-8 përfunduan me sukses një mision shpëtimi në të cilin ata ngritën me ajër rreth 170 ushtarë dhe civilë nga kazermat e Ushtrisë Jugosllave në qytet që ishin për ditë të tëra të rrethuar plotësisht nga forcat paraushtarake kroate. Gjatë Luftës së Kosovës në vitin 1999, Brigada e 63-të u angazhua në Betejën e Koshares ku luftoi kundër UÇK-së, por edhe detashmenteve diversioniste të NATO-s, duke tentuar sulmet nga Shqipëria në territorin e Serbisë, duke humbur 6 pjesëtarë të saj gjatë betejës 2 mujore.

## Struktura 
parapamje|300x300px|Anëtarët e brigadës në paradën ushtarake 2014.
Megjithëse me një status brigade (për të nderuar më mirë traditat e së kaluarës), Brigada e 63-të e Parashutave aktualisht është më shumë një njësi me madhësi batalioni me qëllim të shpallur për të arritur madhësinë e një brigade në mënyrë që të rizgjidhë detyrat e reja të mbrojtjes për shkak të kërcënimeve të shtuara të sigurisë. Organizohet sipas linjës së kompanisë. Ka 4 kompani parashutash, një kompani CSAR, një kompani trajnimi, një kompani logjistike si dhe një kompani komandimi.

## Misionet 
Brigada e 63-të e Parashutës është një njësi e Forcave Speciale moderne, shumë të aftë dhe me përvojë, e destinuar për operacione speciale, zbulimi dhe diversioni thellë prapa linjave të armikut.

## Trajnimi 
Ushtarët e regjistruar duhet të kenë të paktën dy vjet përvojë shërbimi në njësitë e tjera të Forcave të Armatosura të Serbisë përpara se të aplikojnë për një pozicion në Brigadën e 63-të të Parashutës. Përveç kësaj, të gjithë kandidatët duhet të plotësojnë shumë kërkesa të tjera dhe vetëm rreth dy të tretat e të gjithë kandidatëve kalojnë testet psikofizike.

Brigada përdor terrene të ndryshme stërvitore dhe poligone të qitjes dhe për qëllime stërvitore. Trajnimi ndahet në tre faza dhe zgjat tre vjet:

* **Faza selektive** e trajnimit zgjat 13 javë. Fokusi i kësaj pahase ka për qëllim përzgjedhjen e kandidatëve më të mirë mendërisht dhe fizikisht të aftë dhe shumë të motivuar që mund të përballojnë sfidat që mund të hasin gjatë shërbimit. Gjatë stërvitjes selektive, kandidatët duhet të kryejnë kurset e mëposhtme: stërvitje fizike, stërvitje për qitje dhe zjarr, stërvitje taktike, stërvitje taktike për parashutistët, topografi dhe orientim në tokë, stërvitje me parashutë dhe provim përfundimtar.
* **Faza e stërvitjes** bazë zgjat një vit dhe konsiston në: stërvitje fizike, stërvitje me qitje dhe zjarr, stërvitje taktike, stërvitje taktike për parashutistët, topografi dhe orientim në tokë, burime dhe sisteme për mbështetjen e zjarrit, burime dhe procedura për trafikun e telekomunikacionit dhe ushtrime taktike.
* **Faza e trajnimit** të avancuar zgjat dy vjet dhe përfshin trajnimin përmes rivlerësimit të kursit të këmbimit gjatë ndjekjes së kurseve të mëposhtme: kurs për oficerë dhe nënoficerë, trajnim i avancuar për parashutë, kurs për instruktor parashutizmi.
parapamje|300x300px|Parashutist i Brigadës së 63-të të Parashutës.

### Trajnimi me Parashutë 
Brigada e 63-të e Parashutës është një "shkollë ushtarake e parashutizmit" unike. Në periudhën 1947-1990 janë bërë 330.000 rënie me parashutë dhe që nga viti 1990 janë bërë mbi 10.000 rënie çdo vit. Brigada e 63-të e Parashutës fitoi reputacionin e një prej njësive më të mira falë përpjekjeve të jashtëzakonshme nga ana e trupave dhe oficerëve dhe notave të larta të marra në manovrat e kombinuara.

Kur analizohen kompetencat e anëtarëve të Brigadës së 63-të të Parashutës, pika që duhet theksuar është koeficienti i sigurisë së stërvitjes me parashutë, një parametër i cili, pavarësisht dhjetëra mijëra zhytjeve të bëra, është shumë më i mirë se sa treguesi i krahasueshëm i sigurisë për njësitë e parashutës. nga ushtritë më të fuqishme në botë. Anëtarët e brigadës kanë marrë pjesë në një sërë parashutizmi dhe ngjarje të tjera sportive vendase dhe ndërkombëtare, ku kanë arritur rezultate të lakmueshme.

Trajnimi me parashutë kryhet në bazën e brigadës, në bazën ajrore të Nishit.

## Armët dhe Pajisjet 
Arma kryesore e përdorur nga Brigada e 63-të e Parashutës është pushka sulmuese FN SCAR L 5.56x45mm. Seritë H&K UMP përdoren për betejën e afërt. H&K USP është arma standarde e dorës e mbajtur nga ushtarët. FN Minimi përdoret si mitraloz i lehtë, 5.56mm dhe 7.62mm, dhe snajperët përdorin Sako TRG 42. Land Rover Defender është mjet i dobishëm që përdoret nga brigada.

## Traditat 
### Përvjetori 
Përvjetori i njësisë festohet më 14 tetor, në kujtim të ditës kur u formua Batalioni i Parë i Parashutës në Bary të Italisë në vitin 1944.

### Shenjt Mbrojtës 
Sllava e njësisë ose festa e shenjtorit të saj është Ndërmjetësimi i Hyjlindëses.

### Motoja 
Motoja e Brigadës është: “*Për atdheun, për shokun, për pushkën, për nderin e ushtarëve dhe luftëtarëve, parashutistë të Brigadës së 63-të të Parashutës, PUNË!*”. Autor i motos është Dr Mirko Gjorgjeviq, specialist i mjekësisë së aviacionit si dhe parashutist me mbi 7700 zhytje të kryera.

### Ngjyra 
I 63-ti bartë beretë të kuqe.

### Dekorime 
Urdhri i Heroit Kombëtar (1999).

## Shiko edhe 
* Ministria e Mbrojtjes
* Shtabi i Përgjithshëm i Forcave të Armatosura
* Brigada e 72-të për Operacione Speciale

* Njësia e Operacioneve Speciale Kobrat

## Referenca