Fermani

[parapamje|240px|Fermanët e [Mehmeti II|Mehmed II dhe Bajazitit II - të mbajtur në Kishën e Shën Mërisë së Mongoleve në Stamboll - e cila i dha pronësinë e ndërtesës komunitetit grek]]
**Fermani** ishte një mandat mbretëror ose dekret i lëshuar nga një sovran në një shtet islamik. Gjatë periudhave të ndryshme ato u mblodhën dhe u aplikuan si organe tradicionale të ligjit. Fjala *ferman* vjen nga persishtja فرمان *firman* që do të thotë "dekret" ose "urdhër".

Në një nivel më praktik, një ferman ishte, dhe mund të jetë akoma, çdo leje me shkrim e dhënë nga zyrtari i duhur Islam në çdo nivel të qeverisjes. Perëndimorët janë ndoshta më të njohur me lejen për të udhëtuar në një vend, i cili zakonisht mund të blihet paraprakisht, ose lejen për të kryer hetime shkencore në vend, siç është gërmimi arkeologjik. Fermanët mund ose nuk mund të kombinohen me lloje të ndryshme pasaportash.

## Shembuj të fermanëve osman 
### Fermani i Sulltan Muradit 
Në këtë ferman, Sulltan Murati I (26 tetor - 23 nëntor 1386) njeh një dekret të krijuar nga babai i tij Sulltan Orhani (rreth 1324–1360). Ai u jep murgjve gjithçka që kishin gjatë mbretërimit të babait të tij, duke urdhëruar që askush të mos i shtypte ose të kërkonte tokën e tyre.

### Fermani i Sulltan Mehmedit IV 
Në këtë ferman e Sulltan Mehmedit IV (1648–1687), murgjit e Malit të Shenjtë raportojnë se zyrtarët administrativë të ngarkuar me mbledhjen e taksave vijnë në një datë më të vonë sesa supozohet se kërkojnë më shumë para sesa vlera e vlerësuar. Ata gjithashtu bëjnë kërkesa të paligjshme për furnizime shtesë ushqimore.

## Fermanët tjerë 
Një nga nënshkrimet më të rëndësishme që rregullonte marrëdhëniet midis të krishterëve dhe myslimanëve është një dokument i mbajtur në Manastirin e Shën Katerinës së Malit Sinai në Egjipt. Ky manastir ortodokse greke përbën Kishën Autonome të Malit Sinai. Fermani mban një shtypje boje të dorës së profetit Muhamed dhe u kërkon myslimanëve të mos e shkatërrojnë manastirin sepse në të jetojnë burra që i frikësohen Zotit. Sot ekziston ende një zonë mbrojtëse rreth manastirit e administruar nga qeveria egjiptiane dhe marrëdhëniet midis njëzet murgjve, kryesisht grekë, dhe komuniteti lokal është i përzemërt dhe miqësor.

Fermanët u lëshuan në disa perandori dhe mbretëri islamike në Indi të tilla si Perandoria Mogule dhe Nizam të Hajderabadit. Të shquar ishin firmat e ndryshme të Perandorit Aurangzeb.

## Përdorime të tjera 
Gjatë gjithë fushave të Perandorisë Osmane, nënshkrime të ndryshme u botuan zyrtarisht duke miratuar gërmimet arkeologjike në domenet e tyre, të tilla si ato që lejuan disa nga gërmimet e para në Egjipt, të lëshuara nga pasha i Kajros. Austen Henry Layard citoi një autorizim të tillë për gërmimet e tij në Nimrud, një qytet për të cilin ai gabimisht besonte se ishte Nineveh.

## Galeria 

An imperial order, farman, from the time of Shah 'Alam II, dated 1776.jpg|Një ferman lëshuar nga Perandori Mogul Shah Alam II
Letter from Aurangzeb to William III (BL Or. 6286) prepared for exhibition.jpg|Letër nga Aurangzeb tek Sir William Norris, Baronet i 1-rë
Farman by Ahmad Shah Durrani.jpg|Një ferman lëshuar nga Ahmad Shah Durrani, duke ftuar Këzëlbash nga Horasani
Farman Of Feroz Shah Bahmani - 14 -05 -1406 A.D.jpg|Fermani i Taxh ud-Din Firuz Shah i Salltanetit Bahmani

## Referime