Onikomikoza

**Onikomikoza**, e njohur gjithashtu si **tinea unguium**, është një infeksion **fungues** i thonjve .  Zvogëlimi i thonjve të prekur gjatë trajtimit gjithashtu duket i dobishëm.  Onikomikoza përfaqëson rreth gjysmën e sëmundjes të thonjve.  

## Shenjat dhe simptomat 
parapamje| Një rast i infeksionit fungues të gishtit të madh
parapamje| Infeksion i avancuar i kërpudhave të gishtit të madh
Simptoma më e zakonshme e infeksionit të thonjve  fungalë është që thoji  bëhet i trashë dhe zbardhet: e bardhë, e zezë, e verdhë ose e gjelbër. Ndërsa infeksioni përparon, thoji mund të bëhet i brishtë, me copa që thyejnë ose dalin nga gishti ose gishti plotësisht. Nëse nuk trajtohet, lëkura nën dhe rreth thonjve mund të acarohet dhe të bëhet e dhimbshme. Mund të jetë arna bardhë ose e verdhë në thua apo në luspat e lëkurës së ardhshme të një thoi,  dhe mban erë.   Zakonisht nuk ka dhimbje ose simptoma të tjera trupore, përveç nëse sëmundja është e rëndë.  Njerëzit me onikomikozë mund të përjetojnë probleme të rënda psiko-sociale për shkak të shfaqjes në thonj veçanërisht tek gishtat - të cilat janë gjithmonë të dukshme kur thonjët janë të prekur  Dermatofitidet janë lëndime të lëkurës kur formohen kërpudhat  ,ndonjëherë si pasojë e një infeksioni kërpudhash në një pjesë tjetër të trupit. Kjo mund të marrë formën e një skuqjeje ose të kruarjes në një zonë të trupit që nuk është i infektuar me kërpudhat. Dermatofitidi mund të mendohet si një reaksion alergjik ndaj kërpudhave. 

## Shkaqet 
Patogjenët shkakësorë të onikomikozës janë të gjitha në mbretërinë e kërpudhave dhe përfshijnë dermatophytes, *Candida* ( yeasts ), dhe molds nondermatophytic.  

### Dermatofitet 
*Trichophyton rubrum* është dermatofiti më i zakonshëm që përfshinë onikomikozën. Dermatofite të tjera që mund të përfshihen janë *T. interdigitale*, *Epidermophyton floccosum*, *T. violaceum*, *Microsporum gypseum*, *T. tonsurans* dhe *T. soudanense* . Një emër i zakonshëm ,i vjetëruar që ende mund të raportohet nga laboratorët mjekësorë është *Trichophyton mentagrophytes* për *T. interdigitale* . Emri *T. mentagrophytes* tani është i kufizuar në agjent të favus të infeksionit të lëkurës së miut ; megjithëse  kërpudhat mund të transmetohen nga minjtë dhe dembelët e tyre tek njerëzit, ajo në përgjithësi infekton lëkurën dhe jo thonjtë. 

### Të tjera 
Patogjenë të tjerë shkaktarë përfshijnë *Candidën* dhe myqe nondermatofike, në veçanti anëtarët e gjinisë së mykut*Scytalidium*  (emri i ndryshuar kohët e fundit në *Neoscytalidium* ), *Scopulariopsis*, dhe *Aspergillus* . Speciet e *Candidës* kryesisht shkaktojnë onikomikozën e thonjve tek njerëzit, duart e të cilëve shpesh zhyten në ujë. *Scytalidium* ndikon kryesisht tek njerëzit në tropikë megjithëse është prezente, edhe nëse ata më vonë lëvizin në zonat me klimë të butë . 

Myqe të tjera prekin më shpesh njerëzit më të vjetër se 60 vjec dhe prania e tyre në thonj reflekton një dobësim të lehtë në aftësinë e thonjve për të mbrojtur veten kundër pushtimit fungues. 

### Faktoret e rrezikut 
Plakja është faktori më i zakonshëm i rrezikut për onikomikozën për shkak të qarkullimit të zvogëuar të gjakut , ekspozimit  të gjatë ndaj kërpudhave, dhe thonjtë që rriten më ngadalë dhe që trashen, duke rritur ndjeshmërinë ndaj infeksionit. Myku i thonjve ka tendencë të prekë më shumë meshkujt sesa gratë, dhe shoqërohet me një histori familjare të këtij infeksioni. 

Faktorë të tjerë të rrezikut përfshijnë djersitjen e shumtë, duke qenë në një mjedis të lagësht ose me lagështi, psoriaza, veshur me çorape dhe këpucë që pengojnë ventilimin dhe që nuk thithin djersë, duke shkuar zbathur në vende me lagështirë publike të tilla si pishina, palestra dhe dhoma dushesh, duke pasur këmbë atleti ( tinea pedis), lëndime të vogla të lëkurës ose thonjve,  infeksione të tjera, diabet, probleme të qarkullimit, të cilat gjithashtu mund të çojnë në ulje të temperaturës periferike në duar dhe këmbë ose në sistemin imunitar të dobësuar.  

## Diagnoza 
Diagnoza përgjithësisht dyshohet bazuar në pamjen dhe konfirmohet nga testimi laboratorik.  Për të identifikuar me saktësi mykun nondermatofitë, disa mostra mund të jenë të nevojshme.  

### Klasifikimi 
Ka katër lloje klasike të onikomikozës:  

* Onikomikoza subunguale distale është forma më e zakonshme e *tinea unguium*  
* Onikomikoza subksuale proksimale është depërtimi i kërpudhave të pllakës së thonjve të sapoformuar përmes deltës proximal të thonjve . Kjo është forma më pak e zakonshme e *tangës unguium* tek njerëz të shëndetshëm, por është gjetur më shpesh kur pacienti është imunokompromituar.   

Për të shmangur keqdiagnostifikimin si psoriasis të thonjve, lichen planus, dermatit kontakti, tumoret e shtratit të thonjve si melanoma, trauma ose sindroma e thonjve të verdhë, mund të jetë e nevojshme konfirmimi i laboratorit.  

Kushte të tjera që mund të duken të ngjashme me onikomikozën përfshijnë: psoriasis, plakjen normale, sindromën e thonjëve të verdhë dhe paronikën kronike. 

## Trajtimi 
parapamje| Këmbë  e një personi me një infeksion fungues thonjsh ,dhjetë javë në një kurs të ilaçeve me terbinafinë të marë nga goja. Vini re grupin e rritjes së shëndetshme (rozë) të thonjve pas thonjve të mbetur të infektuar.

### Medikamentet 
Shumica e trajtimeve janë  ilaçe antifungale ose topike ose nëprmjet gojës.   Disa trajtime të ditës duhet të aplikohen çdo ditë për periudha të zgjatura (të paktën një vit).  Amorolfine topike zbatohet çdo javë.  Çiklopiroksi topik rezulton në një kurë në 6% deri në 9% të rasteve; amorolfine mund të jetë më efektive.  ,dhe vazhdimsin për disa muaj pas ndërprerjes së terapisë.  Ketokonazol me gojë nuk rekomandohet për shkak të efekteve anësore.  Terbinafina me gojë tolerohet më mirë se itrakonazoli.  Për onikomikozën sipërfaqësore të bardhë, këshillohet terapia sistemike dhe jo topike antimykotike.  

### Tjetër 
Kimikishtë ( keratolytic ) ose debridementet kirurgjikale e thonjëve të prekur shfaqin rezultate të përmirësuara.  dhe ndryshojnë sipas llojit të lazerit.  

Vaju i pemës së çajit nuk rekomandohet si një trajtim, pasi nuk është efektiv.  

Megjithatë, sipas një studimi të vitit 2015, kostoja në Shtetet e Bashkuara të testimit me acidin periodik Schiff (PAS) ishte rreth 148 dollarë. Edhe nëse provimi më i lirë KOH përdoret së pari dhe PAS testi përdoret vetëm nëse testimi KOH është negativ, ekziston një shans i mirë që PAS të bëhet (për shkak të një negative të vërtetë ose të rreme me testin KOH). Por trajtimi  me terbinafine kushton vetëm $ 10 (plus një shtesë 43 $ për testet e funksionit të mëlçisë). Në përfundim autorët thonë se terbinafini ka një profil të efekteve negative , në dëmtime të mëlçisë shumë të rralla, kështu që ka më shumë kuptim me kosto e dermatologut për të përshkruar trajtimin pa bërë testin PAS. (Një opsion tjetër do të ishte të përshkruante trajtimin vetëm nëse testi i hidroksidit të kaliumit është pozitiv, por jep një negative të rreme në rreth 20% të rasteve të infeksionit fungal. ) Nga ana tjetër, që nga viti 2015, çmimi i trajtimit topik (jo oral) me efinakonazol ishte 2307 dollarë *për thua*, kështu që rekomandohet testimi përpara se të përshkruhet.  Infeksioni i kockave është një ndërlikim i rrallë.   Përhapja është parë të rritet me moshën. Në Kanada, prevalenca vlerësohet të jetë 6.48%.  Onikomikoza prek rreth një të tretën e diabetikëve  dhe është 56% më e shpeshtë në njerëzit që vuajnë nga psoriaza .  

## Etimologji 
Termi është nga greqishtja   *onyx* "gozhdë",   *mykēs* "kërpudhat",  dhe prapashtesa   '''' "sëmundje funksionale". 

## Hulumtim 
Hulumtimet tregojnë se kërpudhat janë të ndjeshme ndaj nxehtësisë, zakonisht  . Baza e trajtimit me lazer është të përpiqen të ngrohin shtratin e thonjve në këto temperatura, në mënyrë që të pengojnë rritjen e kërpudhave.  Që nga 2013 hulumtimi i trajtimit me lazer duket premtues.  

## Referime