open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sako TRG

parapamje|300x300px|Pushkë Sako TRG-42.
**Sako TRG** është një linjë pushkë snajperi me veprim me rrufe, e projektuar dhe prodhuar nga prodhuesi finlandez i armëve të zjarrit SAKO nga Riihimäki. **TRG-21** dhe **TRG-22** janë projektuar për të gjuajtur gëzhoja standarde .308 Winchester (7.62×51mm NATO), ndërsa **TRG-41** dhe **TRG-42** janë projektuar për të gjuajtur më të fuqishëm dhe dimensionalisht më të mëdhenj .300 Winchester Magnum (7.62×67mm) dhe fishekë .338 Lapua Magnum (8.6×70mm). Ato janë të disponueshme me stoqe jeshile ulliri, kafe të errët/kafe në shkretëtirë, tokë të errët ose të zezë, dhe janë gjithashtu të disponueshme me një stoqe të palosshme.

Pushkët snajper zakonisht janë të pajisur me frena grykë për të reduktuar zmbrapsjen, kërcimin dhe ndezjen. Gryka TRG e fabrikës Sako frenon ajrosjen anash dhe janë të shkëputshme. Në përgjithësi TRG-të janë të pajisura me një pamje teleskopike Zeiss ose Schmidt & Bender PM II me fuqi fikse zmadhimi ose me zmadhim të ndryshueshëm. Pamjet teleskopike të ndryshueshme mund të përdoren nëse operatori dëshiron më shumë fleksibilitet për të xhiruar në rreze të ndryshme ose kur kërkohet një fushë e gjerë shikimi.

Në tetor 2011, Sako prezantoi sistemin e armëve snajper Sako TRG M10. Ai është projektuar si një sistem modular i konfigurueshëm me shumë kalibër nga përdoruesi që i përgjigjet kërkesave në zhvillim të tregut dhe nuk ndan marrësin e tij dhe veçoritë e tjera teknike me pjesën tjetër të linjës TRG.

## Shiko edhe 
* Pushka Snajper
* Snajperi

## Referenca
Njësia e Operacioneve Speciale Kobrat (Serbi)

parapamje|Emblema e Kobrave të Policisë Ushtarake.
**Detashmenti i Policisë Ushtarake për Operacione Speciale "Kobra"** (sërbisht: Одред војне полиције специјалне намене „Кобре“ *Odred vojne policije specijalne namene "Kobre"*) është njësi e policisë ushtarake të Forcave të Armatosura Serbe në varësi të drejtpërdrejtë të Shtabit të Përgjithshëm. Njësia është përgjegjëse për mbrojtjen e afërt, kundër terrorizmin dhe operacionet speciale.

## Historia 
Njësia u krijua për herë të parë me urdhër të Sekretarit Federal të Mbrojtjes së Popullit, Nikolla Ljubiçiq, më 14 prill 1978. Njësia u përfshi në një "Departament antiterrorist" të posaçëm (Odeljenje Vojne policije za protivteroristička dejstva) brenda batalionit 282 të Jugosllavisë - Ushtria Popullore (JNA). Në vitin 1985 departamenti u zgjerua dhe u shndërrua në një 'togë antiterroriste' *(Vod za protivteroristička dejstva)* brenda Brigadës së Gardës. Në vitin 1992 u transferua në Korpusin e Njësive Speciale të Forcave të Armatosura të sapoformuara të Serbisë dhe Malit të Zi, që përfshinte Brigadën e 63-të të Parashutës, Batalionin e 72-të të Zbulimit-Komando dhe Brigadën e Parë të Gardës. Në vitin 2000 njësia u vendos nën komandën e drejtpërdrejtë të Shefit të Shtabit të Përgjithshëm. Njësia u zgjerua më tej, me ndihmën e kolonelit Stojan Kljajiq i cili komandonte njësinë deri në vitin 2005. Në këtë periudhë u adoptua simboli i një kobre me krahë të përdredhur rreth një shpate. Ajo u organizua si një detashment antiterror në vitin 2006 dhe që prej atëherë është pjesë e Policisë Ushtarake. Që nga viti 2013 një numër grash janë përfshirë në njësi.

## Misionet 
Njësia përbëhet nga një detashment prej 100 anëtarësh dhe përgjegjësitë e saj kryesore në vitet e fundit përfshijnë mbrojtjen personale dhe teknike të Presidentit të Serbisë, Ministrit të Mbrojtjes dhe Shefit të Shtabit të Përgjithshëm.

## Shiko edhe 
* Lista e formacioneve paraushtarake serbe
* Ministria e Mbrojtjes (Serbi)
* Forcat e Armatosura Serbe
* Shtabi i Përgjithshëm i Forcave të Armatosura Serbe
* Brigada e 72-të për Operacione Speciale (Serbi)
* Brigada e 63-të e Parashutës (Serbi)

## Referenca
Slavoljub Eduard Penkala

**Slavoljub Eduard Penkala** (20 prill 1871 – 5 shkurt 1922) ishte një inxhinier dhe shpikës kroat me origjinë holandeze - polake .  

## Biografia 
Eduard Penkalla lindi në Liptószentmiklós (tani Liptovský Mikuláš), në atë kohë pjesë e Austro-Hungarisë, nga Franciszek Pękała, i cili ishte me origjinë polake, dhe Maria Pękała (e mbilindja Hannel), e cila ishte me origjinë holandeze. Ai ndoqi Universitetin e Vjenës dhe Institutin Politeknik Sakson Mbretëror, duke u diplomuar nga ky i fundit më 25 mars 1898 dhe vazhdoi të fitonte një doktoraturë në kiminë organike . Gjatë studimeve, ai ndoqi mësimet e violinës ku u takua me gruan e tij të ardhshme, pianisten Emily Stoffregen. Më pas ai u transferua me gruan e tij në Zagreb (i cili atëherë ishte në Mbretërinë e Kroacisë-Sllavonisë ). Për të shënuar besnikërinë e tij ndaj atdheut të tij të ri, ai mori emrin kroat Slavoljub ( kroatisht për " sllavofil "), duke u bërë një kroat i natyralizuar.

Ai u bë i njohur për zhvillimin e mëtejshëm të lapsit mekanik (1906)  - më pas i quajtur "lapsi automatik" - dhe stilografi i parë me bojë të fortë (1907).  Më 24 janar 1906 ai regjistroi patentën për një laps automatik. Duke bashkëpunuar me një sipërmarrës të quajtur Edmund Moster, ai filloi kompaninë Penkala-Moster dhe ndërtoi një fabrikë stilolapsash që ishte një nga më të mëdhatë në botë në atë kohë. Ndërsa biznesi u rrit, një fabrikë e dytë u ngrit në Berlin. Kompania, e quajtur tani TOZ Penkala, ekziston ende sot.

Penkalla gjithashtu ndërtoi avionin e parë kroat që fluturoi në vend, Penkala 1910 Biplane, i drejtuar nga Dragutin Novak, i cili ishte gjithashtu piloti i parë kroat. Ai ndërtoi dhe shpiku shumë produkte dhe pajisje të tjera dhe mbajti gjithsej 80 patenta .

Ndër shpikjet e tij të patentuara ishin:

* një termofor
* një shishe me ujë të nxehtë - shpikja e tij e parë e patentuar, "Termofor"
* një lloj detergjenti i bluar
* frenat hekurudhor
* një bateri anode

Ai themeloi gjithashtu një kompani tjetër të quajtur Elevator Chemical Manufacturing Company, e cila prodhonte kimikate të ndryshme si detergjentë, dyll vulosës dhe "Radium Vinovica", një ilaç i ngjashëm me patentën që u faturua si shërues i reumatizmit .

Ai kishte katër fëmijë me gruan e tij, Emily.

Penkala vdiq në Zagreb në moshën 50-vjeçare, pasi u sëmur nga pneumonia në një udhëtim pune. Ai u varros në varrezat e Mirogojve . 

## Shih edhe 
* Penkalla
* Lapsi mekanik

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* "Rreth Eduard Slavoljub Penkala" - Biografia e Eduard Slavoljub Penkala në faqen e internetit të librit *Penkala Writing Instruments*, nga Miroslav Tischler.
* "Historia e Shkencës Kroate: Eduard (Slavoljub) Penkala" —nga faqja e internetit "Kroacia - Përmbledhje e historisë, kulturës dhe shkencës", nga Darko Zubrinic.
* TOZ-Penkala
Lapsi grafit

djathtas|parapamje|250x250px
**Laps grafiti**, i quajtur gjithashtu **laps plumbi**, është një lloj lapsi në të cilin një bërthamë e hollë grafiti është e ngulitur në një guaskë të materialit tjetër. Predha e lapsit është zakonisht prej druri, por mund të jetë prej plastike ose letre të ricikluar.

## Historia 
Një depozitë e madhe grafiti u zbulua në 1565 në afrimin e Grey Knotts nga fshati Seathwaite në famullinë Borrowdale, Cumbria, Angli .     Kjo depozitë e veçantë e grafitit ishte jashtëzakonisht e pastër dhe e fortë, dhe mund të sharrohej lehtësisht në shkopinj. Mbetet e vetmja depozitë e grafitit në shkallë të gjerë e gjetur ndonjëherë në këtë formë solide.  Kimia ishte në fillimet e saj dhe substanca mendohej të ishte një formë plumbi . Rrjedhimisht, ai u quajt *plumbago* (latinisht për " xeheror plumbi ").   Për shkak se bërthama e lapsit quhet ende si "plumb", ose "plumb", shumë njerëz kanë keqkuptimin se grafiti në laps është plumb,  edhe pse ai kurrë nuk përmbante elementin plumb.      Fjalët për laps në gjermanisht ( *Bleistift* ), irlandez ( *peann luaidhe* ), arabisht (قلم رصاص *qalam raṣāṣ* ) dhe disa gjuhë të tjera fjalë për fjalë do të thotë *stilolaps plumbi*.

Vlera e grafitit së shpejti do të kuptohej se ishte e madhe, kryesisht për shkak se ai mund të përdorej për të rreshtuar kallëpet e topave ; minat u morën nga Kurora dhe u ruajtën. Kur ishin grumbulluar rezerva të mjaftueshme grafiti, minierat u përmbytën për të parandaluar vjedhjen derisa të kërkohej më shumë.

Shkopinjtë e grafitit fillimisht mbështilleshin me fije ose lëkurë delesh për stabilitet. Anglia do të gëzonte një monopol në prodhimin e lapsave derisa një metodë e rindërtimit të pluhurit të grafitit u gjet në 1662 në Itali. Sidoqoftë, lapsat anglezë të veçantë katrorë vazhduan të bëheshin me shkopinj të prerë nga grafiti natyror deri në vitet 1860. Qyteti i Keswick, pranë gjetjeve origjinale të grafitit të bllokut, ende prodhon lapsa, fabrika është gjithashtu vendndodhja e Muzeut të Pencilit Cumberland . 

## Prodhimi 
djathtas|parapamje|235x235px| Fazat e prodhimit të lapsit.
Teknologjia e prodhimit ka ndryshuar pak gjatë 120 viteve të fundit; janë përmirësuar vetëm standardet dhe mekanizmat për prodhimin e shufrave grafit dhe gjysmave prej druri. Përbërësit kryesorë në prodhimin e shufrave - pluhuri i grafitit të pastruar dhe kaolinë lidhëse argjile - mbeten të njëjta; ngurtësia e bërthamës së grafitit varet nga raporti i grafitit me kaolinë, me bërthama më të buta që përmbajnë më shumë grafit. Lapsi më i fortë përmban rreth 20% grafit, më i buti deri në 90%.  Një raport 1:1 korrespondon afërsisht me fortësinë 3H. 

## Shih edhe 
* Lapsi
* Stilografi
* Lapsi kimik
* Lapsi mekanik

## Literatura 
* 

## Referime
Sepsisi

**Sepsis** është një gjendje kërcënuese për jetën që shfaqet kur përgjigja e trupit ndaj infeksionit shkakton dëmtim të indeve dhe organeve të tij.  Kjo fazë fillestare pasohet nga shtypja e sistemit imunitar.  Shenjat dhe simptomat më të zakonshme përfshijnë temperaturën, shtimin e rrahjeve të zemrës, shtimin e ritmit të frymëmarrjes dhe konfuzionin.  Po ashtu, mund të ketë edhe simptoma që lidhen me një infeksion specifik, të tilla si kolla e lidhur me pneumoninë, ose urinimi i dhimbshëm i lidhur me infeksionin e veshkave.  Të rinjtë, të moshuarit dhe individët me sistem imunitar të dobësuar mund të mos shfaqin simptoma të një infeksioni specifik dhe në vend të pranisë së etheve, temperatura e trupit mund të jetë e ulët ose normale.  Presioni i ulët i gjakut, niveli i lartë i acidit laktik në gjak apo sasia e vogël e urinës mund të jenë tregues të një rrjedhjeje të dobët të gjakut.  Infeksionet bakteriale janë shkaku më i zakonshëm, por infeksionet kërpudhore, virale dhe protozoare mund të çojnë gjithashtu në sepsis.  Kujdesi i vazhdueshëm shpesh vazhdon në njësinë e kujdesit intensiv.  e të tjera jo.

Ashpërsia e sëmundjes përcakton pjesërisht rezultatin.  Rreziku i vdekjes nga sepsis shkon deri në 30%, ndërkohë që për rastet e rënda me sepsis shkon deri në 50% dhe për shokun septik, 80%.  Në botën e zhvilluar, afërsisht 0.2 deri në 3 individë në 1000 preken nga sepsis çdo vit, duke rezultuar në rreth një milion raste në vit në Shtetet e Bashkuara.  Përqindjet e sëmundjeve janë rritur.  Termat "septicemia" dhe "helmimi i gjakut" janë përdorur në mënyra të ndryshme dhe nuk rekomandohen më. 

## Bibliografia
Qeveria ushtarake

Një **qeveri ushtarake** është përgjithësisht çdo formë qeverisje që administrohet nga forcat ushtarake, pavarësisht nëse kjo qeveri është apo jo e ligjshme sipas ligjeve të juridiksionit në fjalë, dhe nëse kjo qeveri është formuar nga vendasit ose nga një fuqi pushtuese. Zakonisht kryhet nga punonjës ushtarakë.

Llojet e qeverisjes ushtarake përfshijnë:

*Pushtimi ushtarak i territorit të huaj të fituar dhe administrimi i tij
*Ligji ushtarak, sundimi i përkohshëm ushtarak i territorit të brendshëm
*Diktatura ushtarake, një qeveri autoritare e kontrolluar nga një ushtri dhe të caktuarit e saj politikë, e quajti një **juntë ushtarake** kur bëhej jashtëligjore
*Junta ushtarake, një qeveri e udhëhequr nga një komitet udhëheqësish ushtarakë.
*Stratokracia, një qeveri e drejtuar tradicionalisht ose kushtetuese nga një ushtri.
Ligji ushtarak

[parapamje|[Deklarata e Dunmores që shpall ligjin ushtarak në Koloninë e Virxhinias më 27 maj 1775]]
**Ligji ushtarak** është vendosja e kontrollit të drejtpërdrejtë ushtarak të funksioneve normale civile ose pezullimi i ligjit civil nga një qeveri, veçanërisht në përgjigje të një emergjence ku forcat civile janë të mbingarkuar, ose në një territor të pushtuar.

## Përdorimi
Ligji ushtarak mund të përdoret nga qeveritë për të zbatuar sundimin e tyre mbi publikun. Incidente të tilla mund të ndodhin pas një grushti shteti (Tajlandë më 2006 dhe 2014 dhe Egjipt më 2013); kur kërcënohet nga protesta popullore (Kinë, protestat e sheshit Tiananmen të vitit 1989); për të shtypur opozitën politike (ligji ushtarak në Poloni më 1981); ose për të stabilizuar kryengritjet ose kryengritjet e perceptuara. Ligji ushtarak mund të shpallet në raste fatkeqësish të mëdha natyrore; megjithatë, shumica e vendeve përdorin një konstrukt ligjor të ndryshëm, siç është gjendja e jashtëzakonshme.

Gjendja ushtarake është vendosur edhe gjatë konflikteve dhe në rastet e pushtimeve, ku mungesa e një qeverie tjetër civile parashikon një popullsi të paqëndrueshme. Shembuj të kësaj forme të sundimit ushtarak përfshijnë rindërtimin e pas Luftës së Dytë Botërore në Gjermani dhe Japoni, rimëkëmbjen dhe rindërtimin e ish-Shteteve Konfederate të Amerikës gjatë epokës së rindërtimit në Shtetet e Bashkuara të Amerikës pas Luftës Civile Amerikane dhe pushtimin gjerman të Francës veriore. ndërmjet vitit 1871 dhe 1873 pasi Traktati i Frankfurtit i dha fund Luftës Franko-Prusiane.

Në mënyrë tipike, vendosja e ligjit ushtarak shoqëron shtetrrethimin; pezullimin e ligjit civil, të drejtave civile dhe habeas corpus; dhe zbatimin ose shtrirjen e ligjit ushtarak ose të drejtësisë ushtarake ndaj civilëve. Civilët që kundërshtojnë ligjin ushtarak mund t'i nënshtrohen gjykatës ushtarake.

## Referime
Operacioni Flash

**Operacioni Blici** (serbo-kroatisht: Operacija Bljesak/Операција Бљесак) ishte një ofensivë e shkurtër e Ushtrisë Kroate (HV) e kryer kundër forcave të 
parapamje|300x300px|Lufta Ballkanike/Lufta e Kroacisë/Harta e Operacionit Flash (Bljesak).
protoshtetit të vetëshpallur të Republikës së Krajinës Serbe (RSK) nga 1-3 maj 1995. Ofensiva ndodhi në fazat e mëvonshme të Luftës Kroate për Pavarësi dhe ishte konfrontimi i parë i madh pas armëpushimit dhe marrëveshjeve të bashkëpunimit ekonomik që u nënshkruan midis Kroacisë dhe RSK-së në 1994. Rezistenca e fundit e organizuar e RSK-së pushoi zyrtarisht më 3 maj, me shumicën e trupave që u dorëzuan të nesërmen pranë Pakracit, megjithëse operacionet e pastrimit vazhduan edhe për dy javë të tjera.

Operacioni Flash ishte një fitore strategjike për Kroacinë që rezultoi në kapjen e 558 km2 të spikatur të mbajtura nga forcat e RSK me qendër në dhe rreth qytetit të Okuçanit. Qyteti, i cili rrinte me këmbë në hekurudhën dhe autostradën Zagreb-Beograd, i kishte paraqitur Kroacisë probleme të mëdha transporti midis kryeqytetit të vendit Zagreb dhe rajonit lindor të Sllavonisë, si dhe midis territoreve jo të afërta të mbajtura nga RSK. Zona ishte pjesë e Sektorit Perëndimor të Operacionit për Rikthimin e Besimit të Kombeve të Bashkuara (UNCRO) nën mandatin paqeruajtës të Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara në Kroaci. Forca sulmuese përbëhej nga 7.200 trupa HV, të mbështetur nga policia speciale kroate, të grumbulluar kundër rreth 3.500 ushtarëve të RSK. Në përgjigje të operacionit, ushtria e RSK-së bombardoi Zagrebin dhe qendrat e tjera civile, duke shkaktuar 7 viktima dhe 205 të plagosur.

42 ushtarë të HV dhe policë kroatë u vranë dhe 162 u plagosën gjatë sulmit. Viktimat e RSK-së janë të diskutueshme - autoritetet kroate cituan vdekjen e 188 ushtarëve dhe civilëve serbë me rreth 1.000-1.200 të plagosur. Burimet serbe, nga ana tjetër, pohuan se 283 civilë serbë u vranë, në kundërshtim me 83 të raportuar nga Komiteti Kroat i Helsinkit. Vlerësohet se nga 14.000 serbë që jetonin në rajon, 2/3 u larguan menjëherë me më shumë ndjekës në javët në vijim. Deri në fund të qershorit, llogaritet se kanë mbetur vetëm 1.500 serbë. Më pas, përfaqësuesi personal i Sekretarit të Përgjithshëm të Kombeve të Bashkuara Yasushi Akashi kritikoi Kroacinë për "shkelje masive" të të drejtave të njeriut, por deklaratat e tij u hodhën poshtë nga Human Rights Watch dhe në një farë mase nga raportuesi i Komisionit të Kombeve të Bashkuara për të Drejtat e Njeriut, Tadeusz Mazowiecki.

## Shiko edhe 
* Lufta kroate për pavarësi
* Lufta e Bosnjës
* Luftërat në Jugosllavi

## Referenca
Ligji i luftës

parapamje|300x300px|Konventa e Parë e Gjenevës që rregullon anëtarët e sëmurë dhe të plagosur të forcave të armatosura u nënshkrua në 1864.
**Ligji i luftës** është përbërësi i së drejtës ndërkombëtare që rregullon kushtet për fillimin e luftës (jus ad bellum) dhe sjelljen e palëve ndërluftuese (jus in bello). Ligjet e luftës përcaktojnë sovranitetin dhe kombësinë, shtetet dhe territoret, okupimin dhe terma të tjerë kritikë të ligjit.

Ndër çështje të tjera, ligjet moderne të luftës trajtojnë deklaratat e luftës, pranimin e dorëzimit dhe trajtimin e robërve të luftës; nevoja ushtarake, së bashku me dallimin dhe proporcionalitetin; dhe ndalimi i disa armëve që mund të shkaktojnë vuajtje të panevojshme.

Ligji i luftës konsiderohet i ndryshëm nga organet e tjera të ligjit - siç është ligji i brendshëm i një ndërluftuesi të caktuar në një konflikt - i cili mund të sigurojë kufizime ligjore shtesë për zhvillimin ose justifikimin e luftës.

## Referenca
Krimet e luftës

parapamje|300x300px|Një ushtar amerikan duke vëzhguar viktimat e masakrës së Malmedit (17 dhjetor 1944), ku 84 të burgosur të luftës amerikane u vranë nga Waffen-SS në Belgjikë.
Një **krim lufte** është një shkelje e ligjeve të luftës që krijon përgjegjësi penale individuale për veprimet e luftëtarëve në veprim, të tilla si vrasja e qëllimshme e civilëve ose vrasja e qëllimshme e të burgosurve të luftës, tortura, marrja peng, shkatërrimi i panevojshëm i pronës civile, dhuna seksuale gjatë luftës, plaçkitjet dhe për çdo individ që është pjesë e strukturës komanduese që urdhëron çdo përpjekje për të kryer vrasje masive duke përfshirë gjenocidin ose spastrimin etnik, mosdhënien e asnjë lagje pavarësisht dorëzimit, rekrutimin e fëmijëve në ushtri dhe shkeljen e ligjit. dallimet ligjore të proporcionalitetit dhe domosdoshmërisë ushtarake.

Koncepti formal i krimeve të luftës doli nga kodifikimi i së drejtës zakonore ndërkombëtare që zbatohej për luftën midis shteteve sovrane, siç është Kodi Lieber (1863) i Ushtrisë së Unionit në Luftën Civile Amerikane dhe Konventat e Hagës të 1899 dhe 1907 për ndërkombëtare lufte. Pas Luftës së Dytë Botërore, gjyqet për krime lufte të liderëve të fuqive të Boshtit vendosën parimet e ligjit të Nurembergut, të tilla si që e drejta penale ndërkombëtare përcakton se çfarë është një krim lufte. Në vitin 1949, Konventat e Gjenevës përcaktuan ligjërisht krimet e reja të luftës dhe vendosën që shtetet mund të ushtrojnë juridiksion universal mbi kriminelët e luftës. Në fund të shekullit të 20-të dhe në fillim të shekullit të 21-të, gjykatat ndërkombëtare ekstrapoluan dhe përcaktuan kategori shtesë të krimeve të luftës të zbatueshme për një luftë civile.

## Shiko edhe 
* Gjenocidi
* Spastrimi etnik

## Referime
Parimet e Nurembergut

**Parimet e Nurembergut** janë një grup udhëzimesh për të përcaktuar se çfarë përbën një krim lufte. Dokumenti u krijua nga Komisioni i së Drejtës Ndërkombëtare i Kombeve të Bashkuara për të kodifikuar parimet ligjore që qëndrojnë në themel të gjyqit të Nurembergut të anëtarëve të partisë naziste pas Luftës së Dytë Botërore.

## Shiko edhe 
* Kodi Lieber

## Referime
Kodi Lieber

**Kodi Lieber** i 24 prillit 1863, i lëshuar si Urdhrat e Përgjithshëm Nr. 100, Zyra e Gjeneralit Adjutant, 1863, ishte një udhëzim i nënshkruar nga Presidenti i SHBA Abraham Lincoln për forcat e Bashkimit të Shteteve të Bashkuara gjatë Luftës Civile Amerikane që diktonte se si ushtarët duhet të sillen në kohë lufte. Emri i tij pasqyron autorin e tij, studiuesin juridik gjermano-amerikan dhe filozofin politik Franz Lieber.

## Shiko edhe 
## Referime
Konventat e Gjenevës

parapamje|220x220px|Faksimili i faqes së nënshkrimeve dhe vulave të Konventës së Gjenevës të vitit 1864, që vendosi rregullat humane të luftës.
**Konventat e Gjenevës** janë katër traktate dhe tre protokolle shtesë, që vendosin standarde ligjore ndërkombëtare për trajtimin humanitar në luftë. Termi i vetëm Konventa e Gjenevës zakonisht tregon marrëveshjet e vitit 1949, të negociuara pas Luftës së Dytë Botërore (1939-1945), të cilat përditësuan kushtet e dy traktateve të vitit 1929 dhe shtuan dy konventa të reja. Konventat e Gjenevës përcaktojnë gjerësisht të drejtat themelore të të burgosurve të kohës së luftës (civilët dhe personelin ushtarak), vendosën mbrojtje për të plagosurit dhe të sëmurët, dhe siguruan mbrojtje për civilët në dhe rreth zonës së luftës. Për më tepër, Konventa e Gjenevës përcakton gjithashtu të drejtat dhe mbrojtjen që u ofrohen joluftëtarëve. Traktatet e vitit 1949 u ratifikuan, në tërësi ose me rezerva, nga 196 vende. Konventat e Gjenevës kanë të bëjnë vetëm me të burgosurit dhe joluftëtarët në luftë; ato nuk trajtojnë përdorimin e armëve të luftës, të cilat përkundrazi trajtohen nga Konventat e Hagës të 1899 dhe 1907, të cilat kanë të bëjnë me armët konvencionale, dhe Protokolli i Gjenevës, që ka të bëjë me luftën biologjike dhe kimike.

## Shiko edhe 
* Protokolli i Gjenevës

## Referime
Grabitja

[parapamje|300x300px|Plaçkitës që sulmojnë një grup udhëtarësh, nga [:en:Jacques_Courtois|Jacques Courtois.]]
**Grabitja** është krimi i marrjes ose përpjekjes për të marrë ndonjë gjë me vlerë me anë të forcës, kërcënimit të forcës ose përdorimit të frikës. Sipas të drejtës zakonore, grabitja përkufizohet si marrja e pasurisë së tjetrit, me qëllim për t'i privuar përgjithmonë personit atë pasuri, me anë të forcës ose frikës; pra është një vjedhje ose vjedhje e kryer me një sulm. Përkufizimet e sakta të veprës penale mund të ndryshojnë ndërmjet juridiksioneve. Grabitja dallohet nga format e tjera të vjedhjes (të tilla si vjedhja me vjedhje, vjedhja e dyqaneve, vjedhja e xhepave ose vjedhja e makinave) nga natyra e saj e qenësishme e dhunshme (një krim i dhunshëm); ndërsa shumë forma më të vogla të vjedhjes dënohen si kundërvajtje, grabitja është gjithmonë një krim në juridiksionet që bëjnë dallimin midis të dyjave. Sipas ligjit anglez, shumica e formave të vjedhjes gjykohen në çdo mënyrë, ndërsa grabitja gjykohet vetëm me aktakuzë. Fjala "rob" erdhi në frëngjisht nga fjalët latine të vonë (p.sh., deraubare) me origjinë gjermanike, nga gjermanishtja e zakonshme raub "vjedhje".

Ndër llojet e grabitjes janë grabitja me armë, e cila përfshin përdorimin e një arme dhe grabitja e rëndë, kur dikush sjell me vete një armë vdekjeprurëse ose diçka që duket si një armë vdekjeprurëse. Grabitja ose grabitja në autostradë ndodh jashtë ose në një vend publik si trotuar, rrugë ose parking. Vjedhja e makinës është akti i vjedhjes së një makine nga një viktimë me dhunë. Zhvatja është kërcënimi për të bërë diçka të paligjshme, ose oferta për të mos bërë diçka të paligjshme, në rast se mallrat nuk jepen, kryesisht duke përdorur fjalë në vend të veprimeve.

Zhargoni kriminal për grabitje përfshin "blagging" (grabitje me armë, zakonisht të një banke) ose "ngjitje" (që rrjedh nga urdhri verbal për objektivat e grabitjes për të ngritur duart në ajër) dhe "avull" (grabitje e organizuar në nëntokë). sistemet e trenave).

## Shiko edhe 
Vjedhja, Krimi, Ligji.

## Referenca
Tortura

parapamje|300x300px|Ushtar i kapur i Viet Kongut, i lidhur me sy dhe i lidhur në një pozicion stresi nga forcat amerikane gjatë Luftës së Vietnamit, 1967.
**Tortura** është shkaktimi i qëllimshëm i dhimbjes ose vuajtjes së fortë ndaj një personi për arsye të tilla si dënimi, marrja e një rrëfimi, marrja në pyetje për informacion ose frikësimi i palëve të treta. Disa përkufizime janë të kufizuara në aktet e kryera nga shteti, por të tjerët përfshijnë organizatat joshtetërore.

Torturat janë kryer që nga kohërat e lashta. Në shekujt e tetëmbëdhjetë dhe nëntëmbëdhjetë, vendet perëndimore hoqën përdorimin zyrtar të torturës në sistemin gjyqësor, por tortura vazhdoi të përdorej në të gjithë botën. Përdoren një sërë metodash torture, shpesh të kombinuara; forma më e zakonshme e torturës fizike është rrahja. Që nga shekulli i njëzetë, shumë torturues kanë preferuar metoda pa dhëmbëza ose psikologjike për të siguruar mohimin. Torturuesit mundësohen nga organizata që lehtësojnë dhe inkurajojnë sjelljen e tyre. Shumica e viktimave të torturës janë njerëz të varfër dhe të margjinalizuar të dyshuar për krime, megjithëse torturat ndaj të burgosurve politikë ose gjatë konflikteve të armatosura kanë marrë vëmendje joproporcionale. Ndëshkimi trupor gjyqësor dhe dënimi me vdekje shihen ndonjëherë si forma të torturës, por ky emërtim është i diskutueshëm ndërkombëtarisht.

Tortura synon të thyejë vullnetin e viktimës dhe të shkatërrojë agjenturën dhe personalitetin e tyre. Është një nga përvojat më të dëmshme që mund të pësojë një person dhe gjithashtu mund të ndikojë negativisht tek individët dhe institucionet që kryejnë krime. Hulumtimi i opinionit publik ka treguar kundërshtim të përgjithshëm ndaj torturës. Tortura është e ndaluar sipas ligjit ndërkombëtar për të gjitha shtetet në të gjitha rrethanat dhe është e ndaluar në mënyrë eksplicite nga disa traktate. Kundërshtimi ndaj torturës stimuloi formimin e lëvizjes për të drejtat e njeriut pas Luftës së Dytë Botërore dhe tortura vazhdon të jetë një çështje e rëndësishme e të drejtave të njeriut. Edhe pse incidenca e saj ka rënë, tortura praktikohet ende nga disa vende.

## Shiko edhe 
Frika, Lufta.

## Referenca
Pentagoni

parapamje|250x250px|Pentagoni, selia e Departamentit Amerikan të Mbrojtjes, shkrepur në shtator 2018.
**Pentagoni** është ndërtesa e selisë së Departamentit të Mbrojtjes së Shteteve të Bashkuara. Ai u ndërtua në një plan të përshpejtuar gjatë Luftës së Dytë Botërore. Si një simbol i ushtrisë amerikane, shprehja *Pentagon* përdoret shpesh si metonim për Departamentin e Mbrojtjes dhe udhëheqjen e tij.

E vendosur në Arlington County, Virxhinia, përtej lumit Potomac nga Uashingtoni, D.C., ndërtesa u projektua nga arkitekti amerikan George Bergstrom dhe u ndërtua nga kontraktori John McShain. Toka u prish më 11 shtator 1941 dhe ndërtesa u dedikua më 15 janar 1943. Gjenerali Brehon Somervell dha shtysën kryesore për të marrë miratimin e Kongresit për projektin; Koloneli Leslie Groves ishte përgjegjës për mbikëqyrjen e projektit për Korpusin e Inxhinierëve të Ushtrisë Amerikane, i cili e mbikëqyrte atë.

Pentagoni është ndërtesa më e madhe e zyrave në botë, me rreth 6.5 milionë këmbë katrorë (150 hektarë; 60 ha) sipërfaqe, nga të cilat 3.7 milionë këmbë katrorë (85 hektarë; 34 ha) përdoren si zyra. Rreth 23.000 punonjës ushtarakë dhe civilë, dhe 3.000 të tjerë personel mbështetës jo-mbrojtës, punojnë në Pentagon. Ai ka pesë anë, pesë kate mbi tokë, dy nivele bodrumi dhe pesë korridore unazore për kat me një total prej 28.2km korridore. Sheshi qendror pesëkëndor prej pesë hektarësh (2 ha) është mbiquajtur "toka zero" me supozimin se do të ishte një objektiv kryesor në një luftë bërthamore.

Në vitin 2001, Pentagoni u dëmtua gjatë sulmeve të 11 shtatorit. Pesë rrëmbyes të Al-Kaedës fluturuan me Fluturimin 77 të American Airlines në anën perëndimore të ndërtesës, duke vrarë veten dhe 184 të tjerë: 59 në aeroplan dhe 125 në Pentagon. Ishte sulmi i parë i rëndësishëm i huaj ndaj objekteve qeveritare të Uashingtonit që kur qyteti u dogj nga britanikët gjatë Luftës së 1812. Pas sulmeve, ana perëndimore e ndërtesës u riparua, me një memorial të vogël shtëpie dhe kishëz të shtuar në pikën e ndikim. Një memorial në natyrë kushtuar viktimave të Pentagonit të 11 shtatorit u hap në vitin 2008.

## Shiko edhe 
* Shtetet e Bashkuara të Amerikës
* Forcat e Armatosura të Shteteve të Bashkuara të Amerikës

## Referenca
Kompania (njësi ushtarake)

parapamje|300x300px|Kompania B, Batalioni i 3-të, i Regjimentit të 75-të Ranger në Somali, 1993.
Një **kompani** është një njësi ushtarake, e përbërë zakonisht nga 80-250 ushtarë dhe zakonisht komandohet nga një major ose një kapiten. Shumica e kompanive janë të formuara nga tre deri në shtatë toga, megjithëse numri i saktë mund të ndryshojë sipas vendit, llojit të njësisë dhe strukturës.

Zakonisht disa kompani grupohen si një batalion ose regjiment, ky i fundit nganjëherë formohet nga disa batalione. Herë pas here, kompani të pavarura ose të veçanta organizohen për qëllime të veçanta, si kompania e parë e ndërlidhjes me armë detare ajrore ose Kompania e 3-të e Zbulimit të Forcave. Këto kompani nuk janë organike për një batalion apo regjiment, por raportojnë drejtpërdrejt në një organizatë të nivelit më të lartë, siç është selia e Forcave të Ekspeditës Detare (d.m.th., një komandë në nivel korpusi).

## Referenca
Regjimenti

[parapamje|300x300px|Simboli standard i [NATO-s për një regjiment prej disa batalionesh, i treguar nga III. Forma, ngjyra dhe modeli tregojnë këmbësorinë miqësore.]]
Një **regjiment** është një njësi ushtarake. Roli dhe madhësia e tij ndryshojnë dukshëm, në varësi të vendit, shërbimit dhe/ose specializimit.

Në Evropën mesjetare, termi "regjiment" nënkuptonte çdo trup të madh ushtarësh të vijës së parë, të rekrutuar ose të rekrutuar në një zonë gjeografike, nga një udhëheqës që shpesh ishte edhe feudal në krye të ushtarëve. Mund të pritet që baronët më të vegjël të rangut të kalorësisë të mbledhin ose punësojnë një kompani ose batalion nga pasuria e tyre e banimit.

Nga fundi i shekullit të 17-të, regjimentet e këmbësorisë në shumicën e ushtrive evropiane ishin njësi të përhershme, me afërsisht 800 burra dhe të komanduar nga një kolonel.

## Referenca
Brigada (njësi ushtarake)

Një **brigadë** është një formacion i madh ushtarak taktik që zakonisht përbëhet nga tre deri në gjashtë batalione plus elementë mbështetës. Ai është afërsisht i barabartë me një regjiment të zgjeruar ose të përforcuar. Dy ose më shumë brigada mund të përbëjnë një divizion.

Brigadat e formuara në divizione janë zakonisht këmbësorie ose të blinduara (nganjëherë referohen si brigada të armëve të kombinuara). Përveç njësive luftarake, ato mund të përfshijnë njësi ose nën-njësi mbështetëse luftarake, të tilla si artileri dhe inxhinierë, dhe njësi logjistike. Historikisht, brigada të tilla janë quajtur ndonjëherë grupe-brigade. Në operacione, një brigadë mund të përbëhet nga elementë organikë dhe elementë të bashkangjitur, duke përfshirë disa të bashkangjitur përkohësisht për një detyrë specifike.

Brigadat mund të jenë gjithashtu të specializuara dhe të përbëhen nga batalione të një dege të vetme, për shembull kalorësi, të mekanizuar, të blinduar, artileri, mbrojtje ajrore, aviacion, inxhinierë, sinjale ose logjistikë. Disa brigada klasifikohen si të pavarura ose të ndara dhe veprojnë të pavarura nga struktura tradicionale e divizionit. Brigada tipike e standardeve të NATO-s përbëhet nga afërsisht 5.000 trupa. Megjithatë, në Zvicër dhe Austri, numrat mund të fillojnë deri në 10.000 trupa. Bashkimi Sovjetik, paraardhësit dhe pasardhësit e tij, përdorin kryesisht "regjimentin" në vend të brigadës, dhe kjo ishte e zakonshme në pjesën më të madhe të Evropës deri pas Luftës së Dytë Botërore.

Komandanti i një brigade është zakonisht një gjeneral major, gjeneral brigade, brigadier ose kolonel. Në disa ushtri, komandanti vlerësohet si oficer i përgjithshëm. Komandanti i brigadës ka një shtab dhe staf të pavarur. Oficeri kryesor i shtabit, zakonisht një nënkolonel ose kolonel, mund të caktohet shef i shtabit. Deri në fund të shekullit të 20-të, ushtritë britanike dhe ushtritë e ngjashme e quanin pozicionin 'brigada-major' dhe shumica e brigadave britanike kanë një major si shef shtabi. Disa brigada mund të kenë edhe një zëvendëskomandant. Shtabi ka një bërthamë të oficerëve të stafit dhe mbështetjes (nëpunës, ndihmës dhe shoferë) që mund të ndryshojnë në madhësi në varësi të llojit të brigadës. Gjatë operacioneve, mund të bashkëngjiten elementë shtesë të specializuar. Shtabi zakonisht do të ketë njësinë e vet të komunikimit.

Shembull i formacionit tipik modern të brigadës amerikane

Në disa forca të xhandarmërisë, brigadat janë njësia organizative e nivelit bazë.

## Referenca
Divizioni (njësi ushtarake)

[parapamje|300x300px|Simboli i hartës ushtarake të [NATO-s për një njësi ose formacion miqësor. ]]
Një **divizion** është një njësi ose formacion i madh ushtarak, zakonisht i përbërë nga 6.000 deri në 25.000 ushtarë.

Në shumicën e ushtrive, një divizion përbëhet nga disa regjimente ose brigada; nga ana tjetër, disa divizione zakonisht përbëjnë një trup. Historikisht, divizioni ka qenë njësia e paracaktuar e armëve të kombinuara e aftë për operacione të pavarura. Njësi më të vogla të kombinuara të armëve, si ekipi luftarak amerikan i regjimentit (RCT) gjatë Luftës së Dytë Botërore, u përdorën kur kushtet i favorizonin ato. Në kohët e fundit, ushtritë moderne perëndimore kanë filluar të adoptojnë ekipin më të vogël luftarak të brigadës (i ngjashëm me RCT) si njësinë e armatimit të kombinuar të paracaktuar, me divizionin të cilit i përkasin të jetë më pak i rëndësishëm.

Ndërsa fokusi i këtij artikulli është në divizionet e ushtrisë, në përdorimin detar "ndarja" ka një kuptim krejtësisht të ndryshëm, duke iu referuar ose një nën-njësie administrative/funksionale të një departamenti (p.sh., divizioni i kontrollit të zjarrit të departamentit të armëve) në bordin e detit dhe anijet e rojes bregdetare, komandat në breg dhe në njësitë e aviacionit detar (përfshirë marinën, trupat detare dhe aviacionin e rojes bregdetare), në një nën-njësi prej disa anijesh brenda një flotilje ose skuadroni, ose në dy ose tre seksione avionësh që veprojnë nën një drejtues i caktuar i divizionit. Disa gjuhë, si rusishtja, serbishtja, kroatishtja dhe polonishtja, përdorin gjithashtu një fjalë të ngjashme, *divizion/divizijun/dywizjon*, për një njësi artilerie ose kalorësie me madhësi batalioni.

## Referenca
Trupa (njësi ushtarake)

parapamje|Grupi komandues i Korpusit XVIII Ajror kthehet në shtëpi nga Operacioni Liria e Irakut në 2009
**Korpusi** është një term i përdorur për disa lloje të ndryshme organizimi. Një risi ushtarake nga Napoleoni I, formacioni u emërua për herë të parë si i tillë në 1805. Madhësia e një trupi ndryshon shumë, por dy deri në pesë divizione dhe diku nga 40.000 deri në 80.000 janë numrat e deklaruar nga Departamenti i Mbrojtjes i SHBA.

Brenda terminologjisë ushtarake një trup mund të jetë:

* Një formacion operacional, i njohur ndonjëherë si një **korpus fushor**, i cili përbëhet nga dy ose më shumë divizione, të tilla si Corps d'armée, i njohur më vonë si I Corps ("Korpusi i Parë") i Grande Armée të Napoleonit I);
* Një **trupë administrative** (ose grumbullim) - që është një degë e specializuar e një shërbimi ushtarak (siç është një trup artilerie, një trup mjekësor ose një forcë e policisë ushtarake) ose;
* Në disa raste, një shërbim i veçantë brenda një ushtrie kombëtare (siç është Korpusi i Marinës së Shteteve të Bashkuara).

Këto përdorime shpesh mbivendosen.

Korpusi mund të jetë gjithashtu një term i përgjithshëm për një organizatë joushtarake, të tilla si Korpusi i Paqes i SHBA dhe Korpusi i Solidaritetit Evropian.

## Referenca
Ushtria fushore (njësi ushtarake)

[parapamje|300x300px|Simboli ushtarak i [NATO-s - Njësi miqësore (kornizë me dritë të solide 1.5x1)]]
Një **ushtri fushore** (ose ushtri e numëruar ose thjesht ushtri) është një formacion ushtarak në shumë forca të armatosura, i përbërë nga dy ose më shumë trupa dhe mund të jetë në varësi të një grupi ushtrie. Po kështu, ushtritë ajrore janë formacion ekuivalent brenda disa forcave ajrore, dhe brenda një marine nocioni i krahasueshëm është ai i një flote. Një ushtri fushore përbëhet nga 300.000 deri në 600.000 trupa.

## Referime
Pushtimi ushtarak

**Pushtimi ushtarak** është kontrolli efektiv ushtarak nga një fuqi sunduese mbi një territor që është jashtë territorit sovran të asaj fuqie. Territori njihet atëherë si territori i pushtuar dhe fuqia sunduese okupatori. Pushtimi dallohet nga aneksimi dhe kolonializmi për nga kohëzgjatja e përkohshme e synuar. Ndërsa një okupator mund të krijojë një qeveri ushtarake në territorin e pushtuar për të lehtësuar administrimin e tij, ai nuk është një parakusht i domosdoshëm për okupim.

Rregullat e pushtimit janë të përcaktuara në marrëveshje të ndryshme ndërkombëtare, kryesisht në Konventën e Hagës të vitit 1907, Konventat e Gjenevës të vitit 1949, si dhe në praktikën e vendosur shtetërore. Konventat ndërkombëtare përkatëse, komentet e Komitetit Ndërkombëtar të Kryqit të Kuq (KNKK) dhe traktate të tjera nga studiues ushtarakë ofrojnë udhëzime për tema të tilla si të drejtat dhe detyrat e pushtetit pushtues, mbrojtja e civilëve, trajtimi i të burgosurve të luftës, koordinimi i ndihmës përpjekjet, lëshimi i dokumenteve të udhëtimit, të drejtat pronësore të popullatës, trajtimi i objekteve kulturore dhe artistike, menaxhimi i refugjatëve dhe shqetësime të tjera që janë shumë të rëndësishme si para ashtu edhe pas ndërprerjes së armiqësive. Një vend që vendos një okupim dhe shkel normat e dakorduara ndërkombëtarisht, ka rrezikun e censurës, kritikës ose dënimit. Në epokën aktuale, praktikat e pushtimeve janë bërë kryesisht pjesë e së drejtës zakonore ndërkombëtare dhe janë pjesë e ligjeve të luftës.

## Referime
Junta ushtarake

[parapamje|[Diktatura ushtarake e Kilit (1973–1990)|Junta ushtarake kiliane, e udhëhequr nga Augusto Pinochet në mars 1986]]
Një **junta ushtarake** (/ˈhʊntə, ˈdʒʌntə/) është një qeveri e udhëhequr nga një komitet i udhëheqësve ushtarakë. Termi *junta* do të thotë "takim" ose "komitet" dhe e ka origjinën në juntën kombëtare dhe lokale të organizuar nga rezistenca spanjolle ndaj pushtimit të Napoleonit në Spanjë në vitin 1808. Termi përdoret tani për t'iu referuar një forme qeverie autoritare e karakterizuar nga diktatura ushtarake oligarkike, e dalluar nga kategoritë e tjera të sundimit autoritar, veçanërisht të fortët (diktaturat ushtarake autokratike); makineri (diktaturat partiake oligarkike); dhe bosizmi (diktaturat autokratike partiake).

Një junta vjen shpesh në pushtet si rezultat i një grusht shteti. Junta mund të marrë zyrtarisht pushtetin si organi qeverisës i kombit, me fuqinë për të sunduar me dekret, ose mund të ushtrojë pushtetin duke ushtruar kontroll të detyrueshëm (por joformal) mbi një qeveri nominalisht civile. Këto dy forma të sundimit të juntës quhen ndonjëherë *sundim i hapur* dhe *sundim i maskuar*. Sundimi i maskuar mund të marrë formën e civilizimit ose të sundimit indirekt. "Sundimi indirekt" përfshin ushtrimin e kontrollit të fshehtë, prapa skenave nga junta mbi një kukull civile.

## Referime
Stratokracia

Një **stratokraci** (nga στρατός, *stratos*, "ushtri" dhe κράτος, *kratos*, "dominion", "fuqi", gjithashtu *stratiokraci*) është një formë qeverisjeje e kryesuar nga krerët ushtarakë. Nuk është e njëjtë me diktaturën ushtarake apo juntë ushtarake, ku pushteti politik i ushtrisë nuk zbatohet dhe as mbështetet nga ligje të tjera. Përkundrazi, stratokracia është një formë e qeverisjes ushtarake në të cilën shteti dhe ushtria janë tradicionalisht ose kushtetutisht i njëjti ent, dhe postet qeveritare mbahen gjithmonë nga oficerë të porositur dhe udhëheqës ushtarakë. Të drejtën e zgjedhjes ose të qeverisë kanë shtetasit me shërbim të detyrueshëm ose vullnetar ushtarak ose të liruar me nder. Fuqia politike e ushtrisë mbështetet nga ligji, kushtetuta dhe shoqëria. Prandaj, një stratokraci mund të konsiderohet një meritokraci dhe nuk duhet domosdoshmërisht të jetë autokratike në natyrë për të ruajtur të drejtën e saj për të sunduar.

## Shembuj të dukshëm të stratokracive
### Stratokracitë moderne
[parapamje|160px|Gjenerali i lartë [Than Shwe, i cili ishte Kryetar i Këshillit Shtetëror për Paqe dhe Zhvillim nga viti 1992 deri më 2011.]]
Ekuivalenti më i afërt modern me një stratokraci, Këshilli Shtetëror për Paqe dhe Zhvillim i Mjanmarit (Burma), i cili sundoi nga viti 1997 deri më 2011, ndryshonte pa dyshim nga shumica e diktaturave të tjera ushtarake në atë që shfuqizoi plotësisht kushtetutën civile dhe legjislaturën. Një kushtetutë e re që hyri në fuqi në vitin 2010 çimentoi mbajtjen e Tatmadaw në pushtet nëpërmjet mekanizmave të tillë si rezervimi i 25% të vendeve në legjislaturë për personelin ushtarak. Qeveria kushtetuese civile u shpërbë përsëri në grushtin e shtetit të Mjanmarit të vitit 2021, me pushtetin që iu transferua Tatmadawit përmes Këshillit të Administratës Shtetërore. 

Territori përtej detit i Mbretërisë së Bashkuar, Zonat e Bazës Sovrane të Akrotirit dhe Dhekelisë në ishullin e Qipros, ofrojnë një shembull tjetër të një stratokracie: Forcat Britanike Qiproja qeverisin territorin, me gjeneral-major Robert Thomson që shërben si administrator nga viti 2019. Territori i nënshtrohet ligjeve unike të ndryshme nga ato të Mbretërisë së Bashkuar dhe të Qipros.

## Shiko gjithashtu
* Junta (organi qeverisës)
* Militarizmi
* Diktatura ushtarake
* Qeveria ushtarake:
** Diktatura ushtarake
** Junta ushtarake
** Pushtimi ushtarak

## Referime
Distrikti i Pejës

parapamje|Rrethi i Peqit
**Distrikti i Pejës** (serbisht: Пећки округ ose *Pećki okrug*, i quajtur edhe *Dukagjin* ose *Regjioni i Pejës* në shqip) ishte një rreth në Kosovë dhe Metohi (Republiken e Kosovës) ndërmjet viteve 1990 dhe 1999. Gjendet në pjesën perëndimore të Kosovës. 90% e popullsisë së saj prej 414.187 banorësh janë shqiptarë, por ka edhe grupe të tjera etnike si serbë, romë etj. Selia e rrethit ishte në qytetin e Pejës.

## Bashkitë 
djathtas|parapamje|228x228px|Rrethet e Kosovës dhe në atë kohë
Distrikti i Pejës përfshinte bashkitë e:
* Peja
* Istogu ose Burimi
* Deçani
* Gjakovë

## Kultura dhe historia 
Peja përmendet për herë të parë në vitin 1302, si seli arkipeshkvore e Kishës Ortodokse Serbe. Manastiri Patriarkal i Pejës përbëhet nga një grup manastiresh dhe ka qenë selia e kryepeshkopëve dhe patriarkëve serbë për shekuj. Është i famshëm për kompleksin e tij manastiri në Pejë, rezidenca zyrtare e Patriarkëve të Kishës Ortodokse Serbe në Kosovë.

Afresket nga kisha e Shën Apostujve, që datojnë nga shekulli i trembëdhjetë, renditen ndër pikturat më të shquara mesjetare serbe. Gjatë shekujve, kishat dhe ndërtesat e tjera të Patriarkanës së Pejës janë shkatërruar dhe rindërtuar disa herë. Paraqitja e sotme daton në vitet 1931-1932. Manastiri i Visoki Deçanit është një nga monumentet më madhështore të kulturës mesjetare serbe. Është dhuratë e mbretit Stefan Deçanski, e ndërtuar nga viti 1327 deri në 1335.

## Ekonomia 
Aktivitetet kryesore në rrethin e Pejës janë lëkura dhe këpucët, pylltaria, industriale, bujqësore-industriale dhe fabrika e pjesëve të këmbimit të makinave.

## Shih edhe 
* Rajoni i Pejës
* Komuna e Pejës
* Sanxhaku i Pejës
Trupa e Strumës

**Korpusi i Strumës** ose **Korpusi Usturma** i Perandorisë Osmane (turqisht: *Usturma Kolordusu*) ishte një nga trupat nën komandën e Ushtrisë Perëndimore Osmane. Ajo u formua në zonën e Ustrumës (Strumës) gjatë Luftës së Parë Ballkanike.

## Luftërat Ballkanike 
### Urdhri i Betejës, 19 tetor 1912 
Më 19 tetor 1912, detashmenti u strukturua si më poshtë:
* Shtabi i Korpusit të Strumës (Fronti Bullgar, nën komandën e Ushtrisë Perëndimore)
** Divizioni i 14-të
** Divizioni Serez Redif
** Detashmenti i Nevrekopit

## Shih edhe 
* Luftërat Ballkanike

## Burimet
SWAT

parapamje|300x300px|Anëtarët e ekipit SWAT përgatiten për një ushtrim.
Në Shtetet e Bashkuara, një ekip **SWAT** (**armë dhe taktika speciale**, fillimisht **ekipi i sulmit me armë speciale**) është një njësi taktike policore që përdor pajisje dhe taktika të specializuara ose ushtarake. Edhe pse ato u krijuan fillimisht në vitet 1960 për të trajtuar kontrollin e trazirave ose konfrontimet e dhunshme me kriminelët, numri dhe përdorimi i ekipeve SWAT u rrit në vitet 1980 dhe 1990 gjatë Luftës kundër Drogës dhe më vonë si pasojë e sulmeve të 11 shtatorit. Në Shtetet e Bashkuara deri në vitin 2005, ekipet SWAT u vendosën 50.000 herë çdo vit, pothuajse 80% të kohës për të ekzekutuar një Urdhër bastisjeje, më shpesh për lëndë narkotike. Deri në vitin 2015, ky numër ishte rritur në gati 80,000 herë në vit. Ekipet SWAT pajisen gjithnjë e më shumë me pajisje të tipit ushtarak dhe trajnohen për t'u vendosur kundër kërcënimeve të terrorizmit, për kontrollin e turmës, marrjen e pengjeve dhe në situata përtej aftësive të zbatimit të ligjit të zakonshëm, ndonjëherë të konsideruara "me rrezik të lartë".

Njësitë SWAT shpesh janë të pajisura me armë zjarri automatike dhe të specializuara, duke përfshirë pushkë sulmi, gjysmë-mitraloz, pushkë gjahu, pushkë snajper, armë kundër trazirave, agjentë të kontrollit të trazirave, granata tymi, granata trullosëse dhe granata thumbuese. Përveç kësaj, ata mund të përdorin pajisje të specializuara, duke përfshirë armaturën e trupit, mburojat balistike, mjetet e hyrjes, automjetet e blinduara, pajisjet termike dhe të shikimit të natës, kamerat me fibraskop dhe detektorët e lëvizjes për përcaktimin e fshehtë të pozicioneve të të dyshuarve brenda strukturave të mbyllura.

## Shiko edhe 
Policia, Xhandarmeria, Ligji.

## Referenca
Automjeti SWAT

[parapamje|300x300px|Automjetet SWAT të [:en:Metropolitan_Nashville_Police_Department|Policisë së Metro Nashville duke përfshirë Peace Keeper, Lenco BearCat, helikopterin MD 500 dhe Qendrën e Operacioneve Taktike.]]
Një **automjet SWAT**, i njohur gjithashtu si një **automjet shpëtimi i blinduar**, një mjet i përdorur nga njësitë taktike të policisë për t'iu përgjigjur incidenteve. Këto janë shpesh automjete të blinduara jo-ushtarake që ofrojnë mbrojtje për pasagjerët dhe mund të përdoren gjithashtu për të transportuar pajisje të specializuara si armë dhe mjete për të thyer.

## Shiko edhe 
* SWAT
* Xhandarmeria
* Policia

## Referime
Njësia taktike e policisë

[parapamje|Një ekip i [Zyra Federative e Hetimit Amerikan|FBI, SWAT që merr pjesë në një stërvitje kundër terrorizmit.]]
Një **njësi taktike e policisë** është një njësi e specializuar policore e trajnuar për të trajtuar situata që janë përtej aftësive të njësive të zakonshme të zbatimit të ligjit për shkak të nivelit të dhunës (ose rrezikut të dhunës) të përfshirë. Detyrat e një njësie taktike të policisë mund të përfshijnë ekzekutimin e urdhrave të bastisjes dhe urdhrave të arrestimit për të dyshuar të rrezikshëm, arrestimin ose neutralizimin e të dyshuarve të armatosur të rrezikshëm dhe ndërhyrjen në situata me rrezik të lartë, si p.sh. të shtëna me armë zjarri, marrje pengjesh dhe incidente terroriste.

## Shiko edhe 
* SWAT
* Automjeti SWAT
* Xhandarmëria
* Policia
* Terrorizmi
* RENEA

## Referime
Urdhërarresti

**Urdhër arresti** është një urdhër-arresti i lëshuar nga një gjyqtar ose magjistrat në emër të shtetit, i cili autorizon arrestimin dhe ndalimin e një individi, ose kontrollin dhe sekuestrimin e pasurisë së një individi.

## Shiko edhe 
* Urdhër kërkimi

## Referenca
Urdhërkërkimi

Nje **Urdhër bastisjeje** apo **Urdhër kontrolli** është një urdhër gjykate që një gjykatës lëshon për të autorizuar oficerët e zbatimit të ligjit për të kryer një kontroll të një personi, vendndodhjeje ose automjeti për prova të një krimi dhe për të konfiskuar çdo provë që ata gjejnë. Në shumicën e vendeve, një urdhër kërkimi nuk mund të lëshohet në ndihmë të procesit civil.

Juridiksionet që respektojnë sundimin e ligjit dhe të drejtën për privatësi kufizojnë kompetencat e policisë dhe zakonisht kërkojnë urdhra kontrolli ose një procedurë ekuivalente për kontrollet e policisë të kryera gjatë një hetimi penal. Ligjet zakonisht bëjnë një përjashtim për ndjekjen e nxehtë: një oficer policie që ndjek një kriminel që është larguar nga vendi i një krimi ka të drejtë të hyjë në një pronë ku krimineli ka kërkuar strehim. Nevoja për një urdhër kërkimi dhe aftësitë e tij ndryshojnë nga vendi në vend. Në disa vende autoritare, oficerët e policisë mund të lejohen të kontrollojnë individë dhe prona pa pasur nevojë të marrin lejen e gjykatës ose të japin justifikime për veprimet e tyre.

## Shiko edhe 
Urdhër arresti, Ligji.

## Referenca