Jozueu

[parapamje|250px|*Moisiu dhe të dërguarit nga Kanaani*, [Giovanni Lanfranco]]
**Jozueu** ishte ndihmësi i Moisiut në librat e Eksodit dhe Numrave, dhe më vonë pasoi Moisiun si udhëheqës i fiseve izraelite në Librin e Jozueut të Biblës Hebraike. Emri i tij ishte **Hoshea** (הוֹשֵׁעַ‎ *Hōšēaʿ*, fjalë për fjalë 'Shpëtim') biri i Nunit, nga fisi i Efraimit, por Moisiu e quajti atë "Yehoshua" (përkthyer si "Jozueu" në shqip). Sipas Biblës, ai lindi në Egjipt para Eksodit.

Bibla hebraike e identifikon Jozueun si një nga dymbëdhjetë spiunët e Izraelit të dërguar nga Moisiu për të eksploruar tokën e Kanaanit. Pas vdekjes së Moisiut, ai udhëhoqi fiset izraelite në pushtimin e Kanaanit dhe u ndau toka fiseve. Sipas kronologjisë biblike, Jozueu jetoi disa kohë në epokën e bronzit. Sipas Jozueut 24:29, Jozueu vdiq në moshën 110 vjeçare.

Jozueu mban një pozicion respekti midis muslimanëve. Muslimanët e shohin gjithashtu Jozueun si udhëheqësin e besimtarëve pas vdekjes së Moisiut. Në Islam, besohet gjithashtu se **Jusha bin Nun** (Jozueu) ishte "shoqëruesi" i Moisiut i përmendur në Kuran përpara se Moisiu të takohej me Khidrin. Jozueu luan një rol në letërsinë islame, me transmetim domethënës në hadith.

## Rrëfim biblik 
### Eksodi 
Joshua ishte një figurë kryesore në ngjarjet e Eksodit. Ai u ngarkua nga Moisiu për zgjedhjen dhe komandimin e një grupi milicësh për betejën e tyre të parë pas daljes nga Egjipti, kundër amalekitëve në Refidim, në të cilën ata fituan.

Ai më vonë shoqëroi Moisiun kur u ngjit në malin Sinai për të komunikuar me Perëndinë, për të përfytyruar planin e Perëndisë për çadrës së mbledhjes izraelit dhe për të marrë Dhjetë Urdhëresat. Jozueu ishte me Moisiun kur ai zbriti nga mali, dëgjoi festimet e izraelitëve rreth [[|Viçi i artë|Viçit të Artë]] dhe theu pllakat që mbanin fjalët e urdhërimeve. Në mënyrë të ngjashme, në tregimin që i referohet Moisiut që ishte në gjendje të fliste me Perëndinë në çadrën e tij të mbledhjes jashtë kampit, Jozueu shihet si kujdestari i çadrës kur Moisiu u kthye në kampin izraelit. Megjithatë, kur Moisiu u kthye në mal për të rikrijuar pllakat që regjistronin Dhjetë Urdhëresat, Jozueu nuk ishte i pranishëm, siç thotë teksti biblik "askush të mos ngjitet bashkë me ty".

Më vonë, Joshua u identifikua si një nga dymbëdhjetë spiunët e dërguar nga Moisiu për të eksploruar dhe raportuar mbi tokën e Kanaanit, dhe vetëm ai dhe Kalebi dhanë një raport inkurajues, një shpërblim për të cilin do të ishte që vetëm këta të dy nga të gjithë brezi do të hynte në tokën e premtuar.

Sipas Jozueut 1:1, Zoti e caktoi Jozueun që të pasonte Moisiun si udhëheqës të izraelitëve së bashku duke i dhënë atij një bekim të pathyeshmërisë gjatë jetës së tij. Pjesa e parë e librit të Jozueut mbulon periudhën kur ai udhëhoqi pushtimin e Kanaanit.

### Pushtimi i Kanaanit 
[parapamje|*Joshua urdhëron Diellin të qëndrojë i qetë mbi Gabaon* by [John Martin (painter)|John Martin]]

Në lumin Jordan, ujërat u ndanë, ashtu si u ndanë për Moisiun në Detin e Kuq. Beteja e parë pas kalimit të Jordanit ishte Beteja e Jerikos. Jozueu udhëhoqi shkatërrimin e Jerikos dhe më pas vazhdoi në Ai, një qytet i vogël fqinj në perëndim. Megjithatë, ata u mundën me tridhjetë e gjashtë vdekje izraelite. Humbja iu atribuua Akanit duke marrë një "gjë të mallkuar" nga Jeriko; dhe u pasua nga Akani dhe familja e tij dhe kafshët që u vranë me gurë për të rivendosur miratimin e Perëndisë. Jozueu më pas shkoi për të mundur Ain.

Izraelitët u përballën me një aleancë me pesë mbretër amorej nga Jeruzalemi, Hebroni, Jarmuthi, Lakishi dhe Egloni. Në Gabaon, Jozueu i kërkoi Zotit që të ndalonte diellin dhe hënën, në mënyrë që ai të përfundonte betejën në dritën e ditës. Sipas tekstit, dielli ndaloi në mes të qiellit dhe vonoi të perëndonte rreth një ditë të plotë. Kjo ngjarje është më e shquar sepse " Dhe nuk pati kurrë, as më parë dhe as më vonë, një ditë si ajo kur Zoti plotësoi dëshirën e zërit të një njeriu, pse Zoti luftoi për Izraelin." Zoti gjithashtu luftoi për bijtë e Izraelit në këtë betejë, sepse ai hodhi nga qielli gurë të mëdhenj breshëri që vranë më shumë Kananejtë se sa ata që therën izraelitët. Që andej e tutje, Jozueu mundi t'i çonte izraelitët drejt disa fitoreve, duke siguruar pjesën më të madhe të tokës së Kanaanit. Ai kryesoi mbledhjet e izraelitëve në Gilgal dhe Shiloh, të cilat u ndanë tokë fiseve të Izraelit (Jozueu 14:1–5 dhe 18:1–10), dhe izraelitët e shpërblyen atë me qytetin efraimit të Timnath-heres ose Timnath-serah, ku ai u vendos (Jozueu 19:50).

### Vdekja 
Kur ai ishte "i moshuar dhe i shtyrë në moshë", Jozueu mblodhi pleqtë dhe krerët e izraelitëve dhe i nxiti ata të mos kishin shoqëri me popullsinë vendase, sepse kjo mund t'i bënte ata të mos besonin ndaj Perëndisë. Në një asamble të përgjithshme të fiseve në Sikem, ai u largua nga populli, duke i këshilluar që të qëndronin besnikë ndaj Perëndisë së tyre, i cili ishte shfaqur kaq fuqishëm në mesin e tyre. Si dëshmi e premtimit të tyre për t'i shërbyer Perëndisë, Josiu ngriti një gur të madh nën një lis pranë shenjtërores së Perëndisë. Menjëherë pas kësaj, ai vdiq, në moshën 110-vjeçare, dhe u varros në Timnath-heres, në krahinën malore të Efraimit, në veri të malit Gaash.

## Në Islam 
### Referenca e mundshme kuranore 
Jozueu (Arabisht: يُوشَعُ بْنُ نُونٍ *Jusha bin Nun*) nuk përmendet me emër në Kuran, por emri i tij figuron në letërsi tjetër islame. Në rrëfimin kuranor të pushtimit të Kanaanit, Jozueu dhe Kalebi përmenden si dy "burra që i frikësohen Allahut", mbi të cilët Allahu "i kishte dhënë mirësinë e Tij".

### Hadith 
Jozueu u konsiderua nga disa studiues klasikë si pasardhësi profetik i Moisiu (موسى). Taberiu tregon në *Historia e Profetëve dhe Mbretërve* se Jozueu ishte një nga dymbëdhjetë spiunët dhe studiuesit myslimanë besojnë se dy spiunët besimtarë u referuan në Kuran janë Jozueu dhe Kalebi. Jozueu ishte i jashtëzakonshëm midis izraelitëve për të qenë një nga pasuesit e paktë besnikë të Allahut.

Ngjarjet e rëndësishme nga tregimet muslimane të Jozueut përfshijnë kalimin e lumit Jordan dhe pushtimin e Bejt el-Makdis.

Komenti tradicional musliman *al-Jalalayn* thotë: "[Ahmed b. Hanbel] transmetoi në Musnedin e tij, hadithin [në vijim]: "Dielli nuk u ndalua kurrë për asnjë njeri, përveç Joshuas gjatë atyre ditëve në të cilat ai marshoi drejt Shtëpisë së Shenjtë [të Jeruzalemit]'."

Letërsia muslimane përfshin tradita të Jozueut që nuk gjenden në Biblën hebraike. Jozueu vlerësohet se ishte i pranishëm në vdekjen e Moisiut dhe se rrobat e Moisiut ishin me Jozueun në kohën e largimit të tij. Në Sahih Buhari dhe Sahih Muslim, Jouzeu përmendet si Jusha bin Nun dhe është shoqëruesi i Moisiut gjatë takimit të tij me Khidrin.

## Shënime 
## Referime 
### Referime 
*