Agjencia Turke për Bashkëpunim dhe Koordinim

[parapamje|333x333px| Ndërtesa e Agjencisë Turke për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ndërkombëtar në [Ankaraja|Ankara .]]
**Agjencia Turke për Bashkëpunim dhe Koordinim** () është një departament qeveritar në varësi të Ministrisë së Kulturës dhe Turizmit (Turqi) .  Duke u përqendruar në bashkëpunimin për zhvillim, TİKA punon në më shumë se 150 vende.  Gjithashtu njihet me emrin **Agjencia Turke për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ndërkombëtar** . TİKA është përgjegjëse për organizimin e pjesës më të madhe të ndihmës zyrtare për zhvillim të Turqisë për vendet në zhvillim, me një fokus të veçantë në vendet dhe komunitetet turke dhe afrikane . Sipas OECD-së, ndihma zyrtare për zhvillim nga Turqia në vitin 2020 u rrit me 1.2% në 8 miliardë dollarë amerikanë.  Që nga janari i vitit 2022, TİKA ka ndërmarrë 30,000 projekte në të gjithë botën. 

## Misioni 
Objektivat e TIKA-s mund të përmblidhen si; 

* Ndihmoni në zhvillimin e vendeve dhe komuniteteve turke .
* Zhvillimi i bashkëpunimit ekonomik, tregtar, teknik, social, kulturor dhe arsimor midis vendeve dhe komuniteteve turke .
* Angazhohuni në projekte dhe aktivitete sociale dhe kulturore që synojnë ruajtjen e trashëgimisë dhe vlerave të përbashkëta kulturore dhe sociale midis vendeve dhe komuniteteve turke .
* Të ofrojë bursa studimi dhe ndihmë për zyrtarët publikë dhe individë të tjerë nga vende të tilla për arsim dhe trajnim në Turqi.
* Të ofrojë ndihmë teknike dhe humanitare.
* Të veprojë si lehtësuesi kryesor për bashkëpunimin midis institucioneve dhe organizatave shtetërore turke, universiteteve, organizatave jofitimprurëse dhe sektorit privat.
* Bashkëpunoni me agjenci të tjera ndërkombëtare të ndihmës përmes projekteve dhe programeve të ndryshme.

## Historia 
Me shpërbërjen e BRSS-së në vitin 1991, vendet turke në Azinë Qendrore fituan pavarësinë e tyre ( Azerbajxhani, Kazakistani, Kirgistani, Turkmenistani dhe Uzbekistani ). Kjo i hapi rrugën ringjalljes së marrëdhënieve të dyfishta midis Turqisë dhe këtyre vendeve. Duke ndarë një gjuhë, histori, kulturë dhe etni të përbashkët me këto vende, zhvillimi i këtyre marrëdhënieve ka qenë një fokus i përhershëm për Turqinë. Kishte nevojë për të krijuar një organizatë me qëllim financimin, zhvillimin dhe koordinimin e aktiviteteve dhe projekteve në një sërë fushash të ndryshme. Agjencia Turke për Bashkëpunim dhe Zhvillim (TCCA) në vitin 1992 u krijua për këtë qëllim. 

### Vitet e hershme 1992–2000 
Zyrat e Koordinimit të Programit TCCA u ngritën në Azerbajxhan, Kazakistan, Kirgistan, Turkmenistan dhe Uzbekistan . U ndërmorën projekte të shumta në fushat e arsimit, bujqësisë, industrisë dhe financave. Fokusi kryesor në këto vite të hershme ishte në projektet arsimore dhe sociale në Azinë Qendrore, të tilla si ndërtimi i shkollave, universiteteve, bibliotekave dhe ofrimi i bursave për studentët dhe zyrtarët publikë për të studiuar në Turqi. 

### Zgjerimi 2000–2010 
Në këtë epokë, TCCA u zhvillua për t'u bërë një pjesë integrale e Politikës së Jashtme Turke.  Më shumë se 100 projekte u zbatuan në 25 vende në vitin 2010. 

Deri në fund të dekadës, destinacioni i shumicës së ndihmave dhe asistencës ishte zhvendosur nga vendet turke në Afrikë.  Që nga viti 2015, TIKA ka zyra koordinimi programesh në 42 vende. 

Destinacionet kryesore të ndihmës kanë qenë Tunizia, Somalia, Afganistani, Çadi, Maqedonia e Veriut dhe Kirgistani . 

TCCA siguroi gjithashtu pajisje mbrojtëse në Lesoto për të ndihmuar Mbretërinë e Afrikës Jugore të frenojë shpërthimin e pandemisë COVID-19 . Pajisjet e dhuruara u përdorën në spitale dhe klinika nga stafi mjekësor dhe nga punonjësit e shëndetit të komunitetit në zonat e largëta rurale të Lesothos . 

Për të zvogëluar ndikimin e pandemisë COVID-19 në Mbretërinë e Eswatini-t, TCCA ndihmoi Ministrinë e Administratës së Tinkhundla-s duke dhuruar makina qëndisjeje që do të përdoren në prodhimin e maskave të fytyrës. 

## Referime