Nenexhiku

**Nenexhiku** ('''*Mentha* × *piperita*'*) është një specie hibride e mentes, një kryqëzim midis mentes së ujit dhe mentes kopshti. Indigjene në Evropë dhe Lindjen e Mesme, bima tani është e përhapur dhe kultivuar gjerësisht në shumë rajone të botës. Gjendet herë pas here në natyrë me speciet e tij mëmë.

Edhe pse gjinia *Mentha* përfshin më shumë se 25 lloje, ajo që përdoret më shpesh është mente. Ndërsa nenexhiku perëndimore rrjedh nga *Mentha ×  piperita*, nenexhiku kinez, ose *bohe*, rrjedh nga gjethet e freskëta të *M. haplocalyx*. *M. ×  piperita* dhe *M. haplocalyx* janë të dyja të njohura si burime bimore të mentol dhe menton, dhe janë ndër bimët më të vjetra të përdorura si për produktet e kuzhinës ashtu edhe për ato mjekësore.

## Botania
parapamje|djathtas|200px|Lulet nenexhiku
parapamje|djathtas|200px|Një ilustrim i vitit 1887 nga Köhlers; *Bimët Mjekësore''

Nenexhiku u përshkrua për herë të parë në vitin 1753 nga Karl Lineu nga ekzemplarë që ishin mbledhur në Angli; ai e trajtoi atë si një lloj, por tani është pranuar botërisht që të jetë një hibrid. Është një bimë barishtore, rizomatoze, shumëvjeçare, e lartë 30–90 cm, me kërcell të lëmuar, me prerje katrore. Rizomat janë të përhapura dhe me mish dhe kanë rrënjë fibroze. Gjethet mund të jenë 4–9 cm të gjata dhe 1,5–4 cm të gjera. Janë të gjelbërta të errët me damarë të kuqërremtë, me majë akute dhe buzë të dhëmbëzuara trashë. Gjethet dhe kërcelli zakonisht janë pak të paqarta. Lulet janë të purpurta, 6–8 mm të gjata, me një corolla me katër lobe me diametër rreth 5 mm; ato prodhohen në rrotulla (verticillasters) rreth kërcellit, duke formuar thumba të trasha dhe të topitura. Sezoni i lulëzimit zgjat nga mesi deri në fund të verës. Numri i kromozomeve është i ndryshueshëm, me 2n numërime 66, 72, 84 dhe 120 të regjistruara. Nenexhiku është një bimë me rritje të shpejtë; pasi të mbijë, përhapet shumë shpejt.

## Ekologjia
Nenexhiku zakonisht shfaqet në habitate me lagështi, duke përfshirë anët e përrenjve dhe kanalet kulluese. Duke qenë një hibrid, ai zakonisht është steril, nuk prodhon fara dhe riprodhohet vetëm në mënyrë vegjetative, duke u përhapur nga vrapuesit e tij. dhe Shtetet e Bashkuara në rajonin e Liqeneve të Mëdha, i shënuar që nga viti 1843.

## Kultivimi
parapamje|Nenexhiku e rritur në një tenxhere jashtë një shtëpie
Nenexhiku në përgjithësi rritet më mirë në vende me lagështi, me hije dhe zgjerohet nga rizomat nëntokësore. Fidanet e rinj merren nga stoqet e vjetra dhe hidhen në tokë rreth 0,5 m larg njëri-tjetrit. Ata rriten shpejt dhe mbulojnë tokën me vrapues nëse është përherë i lagësht. Për kopshtarin e shtëpisë, shpesh rritet në kontejnerë për të kufizuar përhapjen e shpejtë. Ajo rritet më së miri me një furnizim të mirë me ujë, pa u zhytur në ujë dhe mbillet në zona me diell të pjesshëm në hije.

Përdoren gjethet dhe majat e lulëzuara; ato mblidhen sapo lulet fillojnë të hapen dhe mund të thahen. Forma e egër e bimës është më pak e përshtatshme për këtë qëllim, ku bimët e kultivuara janë përzgjedhur për përmbajtje më të madhe dhe më të mirë të vajit. Ata mund të lejohen të shtrihen dhe të vyshken pak para distilimit, ose mund të merren direkt në kazan.

## Referime