open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Panforte

***Panforte*** është një ëmbëlsirë italiane e përtypur që përmban fruta dhe arra. Ajo është e ngjashme me një fiorentine, por është shumë më e trashë dhe është pak si një lebkuchen . E njohur në të gjithë Italinë, është një traditë italiane e Krishtlindjeve e lidhur veçanërisht me provincën e Sienës . 

## Receta 

Skeda:Panpepato-small.jpg|alt=Panforte with chocolate| *Panforte*me çokollatë
Skeda:Panforte_at_a_shop_in_San_Gimignano.jpg|alt=Panforte with marzipan at a shop in San Gimignano, Italy| *Panforte*me marzipan në një dyqan nëSan Gimignano, Itali
Procesi i përgatitjes së *panfortes* është mjaft i thjeshtë. Sheqeri tretet në mjaltë dhe arra, fruta dhe erëza të ndryshme përzihen së bashku me miellin dhe piqen në një tigan të cekët. Disku i përfunduar lyhet me sheqer pluhur . *Panforte* të prodhuara në treg shpesh kanë një rrip letre orizi rreth buzës.

Shumë dyqane në Itali prodhojnë *panforte*, secila recetë është interpretimi i tyre i ruajtur me xhelozi të ëmbëlsirës origjinale dhe i paketuar në mbështjellje të veçantë. Zakonisht, një pykë e vogël shërbehet me kafe ose një verë ëmbëlsirë pas një vakti, megjithëse disa e shijojnë atë me kafenë e tyre në mëngjes.

## Treguesi gjeografik i mbrojtur 
Në vitin 2013, *panforte* mori statusin e treguesit të mbrojtur gjeografik (PGI).
David Frawley

**David Frawley** (lindur në 1950) është një autor amerikan, astrolog, mësues ( *acharya* ) dhe një ithtar i Hindutvës .

Ai ka shkruar libra të shumtë mbi tema që përfshijnë Vedat, Hinduizmin, Jogën, Ajurvedën dhe astrologjinë Vedike .  Veprat e tij janë të njohura për publikun e gjerë. Në vitin 2015 ai u nderua nga Qeveria e Indisë me Padma Bhushan, çmimi i tretë më i lartë civil në Indi. 

Një ideolog i shquar i lëvizjes Hindutva, ai është akuzuar gjithashtu për praktikimin e revizionizmit historik .  

## Jeta e hershme dhe edukimi 
David Frawley lindi në një familje katolike në Wisconsin dhe kishte nëntë vëllezër e motra.  Frawley është kryesisht një autodidakt. 

Frawley është themeluesi dhe instruktori i vetëm në Institutin Amerikan të Studimeve Vedike në Santa Fe, New Mexico   dhe është një ish-president i Këshillit Amerikan të Astrologjisë Vedike.  Ai gjithashtu më parë dha mësim mbi mjekësinë bimore kineze dhe herbologjinë perëndimore. 

## Pikëpamje dhe pritja 
### Pikëpamje 
Frawley hedh poshtë teorinë e migrimit indo-arian në favor të teorisë së arianëve indigjenë, duke i akuzuar kundërshtarët e tij se kanë një "paragjykim misionar evropian".   Në librin *Në kërkim të djepit të qytetërimit* (1995), Frawley së bashku me Georg Feuerstein dhe Subhash Kak kanë hedhur poshtë migrimin indo-arian të mbështetur gjerësisht, duke e quajtur atë në mënyrë retorike Teoria e pushtimit arian, një term i vjetëruar dhe i pasaktë, dhe ka mbështetur teorinë earianizmit vendas . Frawley kritikon gjithashtu interpretimet racore të shekullit të 19-të të parahistorisë indiane, dhe vazhdoi të kundërshtojë teorinë e një konflikti midis pushtuesve arianë kaukazoidë dhe dravidianëve. 

Në sferën e ekonomisë së tregut, Frawley kundërshton socializmin, duke deklaruar se politika të tilla i kanë kthyer qytetarët në lypës.  Ai është një praktikues i Ajurvedës,  dhe rekomandon praktikimin e ritualeve asketike së bashku me pastrimin moral si pjesë të domosdoshme të traditës Advaita .
Saptarishit

[parapamje| Saptarshi: [Vishvamitra (lart majtas), Jamadagni (sipër në mes), Gautama (lart djathtas), Vasishtha (në mes, pa mjekër), Kashyapa (poshtë majtas), Bharadvaja (poshtë në mes, në një asana jogike, me kokë poshtë), Atri (poshtë djathtas). Pahari, nga një punishte Bandralta - Mankot ;  . Muzeu Qeveritar dhe Galeria e Arteve, Chandigarh]]
[djathtas|parapamje|250x250px| Në [Astronomia indiane|astronominë tradicionale hindu, shtatë yjet e Arushës së Madhe identifikohen me emrat e Saptarshive.]]
**Saptarshit** ( , lit. "Shtatë të Urtit" IAST: *Saptarṣi* ) janë shtatë shikuesit e Indisë së lashtë që lavdërohen në Vedat dhe në literatura të tjera hindu si Skanda Purana .  Samhitat vedike nuk i numërojnë kurrë këto rishi me emra, megjithëse tekstet e mëvonshme Vedike si Brahmanat dhe Upanisadet e bëjnë këtë, këto plejada janë lehtësisht të dallueshme.
Amortizimi

parapamje|Sistemi sustë-masë i nënamortizuar me
Në sistemet fizike, **amortizimi** është humbja e energjisë së një sistemi lëkundës nga shuarja .   Amortizimi është një ndikim brenda ose mbi një sistem lëkundës që ka efektin e zvogëlimit ose parandalimit të lëkundjes së tij.  Shembujt e amortizimit përfshijnë amortizimin viskoz në një lëng (shih tërheqjen viskoze ), fërkimin sipërfaqësor, rrezatim,  (p.sh. pezullimi (mekanika) ). Amortizimi nuk duhet të ngatërrohet me fërkimin, i cili është një lloj force shpërndarëse që vepron në një sistem. Fërkimi mund të shkaktojë ose të jetë një faktor amortizimi.

**Raporti i amortizimit** është një madhësi pa dimension që përshkruan se si luhatjet në një sistem, shuhen pas një shqetësimi. Shumë sisteme shfaqin sjellje osciluese kur janë të shqetësuar nga pozicioni i tyre i ekuilibrit statik . Për shembull, një masë e pezulluar nga një susta, nëse tërhiqet dhe lëshohet, mund të kërcejë lart e poshtë. Në çdo kërcim, sistemi tenton të kthehet në pozicionin e tij të ekuilibrit, por e tejkalon atë. Ndonjëherë humbjet (p.sh. fërkimi) e lagojnë sistemin dhe mund të shkaktojnë që lëkundjet të zbehen gradualisht në amplitudë drejt zeros ose të zbuten . Raporti i amortizimit është një masë që përshkruan se sa shpejt zbehen lëkundjet nga një kërcim në tjetrin.

Raporti i amortizimit është një parametër i sistemit, i shënuar me ζ (" zeta "), që mund të ndryshojë nga **i pamposhtur** ( ζ = 0 ), **i dobët** ( ζ  1 ).

Sjellja e sistemeve osciluese është shpesh me interes në një gamë të larmishme disiplinash që përfshijnë inxhinierinë e kontrollit, inxhinierinë kimike, inxhinierinë mekanike, inxhinierinë strukturore dhe inxhinierinë elektrike. Madhësia fizike që lëkundet ndryshon shumë dhe mund të jetë lëkundja e një ndërtese të lartë në erë, ose shpejtësia e një motori elektrik, por një qasje e normalizuar ose jo e dimensionuar mund të jetë e përshtatshme në përshkrimin e aspekteve të zakonshme të sjelljes.

Forma më e zakonshme e amortizimit, e cila zakonisht supozohet, është forma që gjendet në sistemet lineare. Kjo formë është amortizimi eksponencial, në të cilin mbështjellja e jashtme e majave të njëpasnjëshme është një kurbë zbërthimi eksponencial. Kjo do të thotë, kur lidhni pikën maksimale të secilës kurbë të njëpasnjëshme, rezultati i ngjan një funksioni të zbërthimit eksponencial. Ekuacioni i përgjithshëm për një sinusoid të amortizuar në mënyrë eksponenciale mund të përfaqësohet si: y(t) = A e^{-\lambda t} \cos(\omega t - \varphi) ku:

* y(t) është amplituda e çastit në kohën t ;
* A është amplituda fillestare e mbështjellësit;
* \lambda është shkalla e zbërthimit, në reciproke të njësive kohore të ndryshores së pavarur t ;
* \varphi është këndi i fazës në t = 0 ;
* \omega është frekuenca këndore .
Fileto

[parapamje| Fileto [Zeus faber|dory, një lloj peshku]]
Një **fileto** ose **fileto** ( nga fjala franceze *filet* ) është një prerje ose copë pa kocka e mishit ose e peshkut. Fileto është shpesh një përbërës parësor i shumë kuzhinave.

## Mishi 
### Mish viçi 
Në rastin e viçit, termi më shpesh i referohet filetos së viçit.

### Pulë 
Fileto pule, të quajtura nganjëherë fileto të brendshme, janë një prerje specifike e mishit nga biftekët e pulës ose strucit .  Ka dy fileto në një pulë dhe secila janë disa centimetra të gjata dhe rreth 25 mm ose më pak i gjerë. Ato shtrihen nën pjesën kryesore të gjirit pikërisht mbi kafazin e kraharorit rreth qendrës së sternumit. Ato ndahen nga gjoksi kryesor me filament.

Fileto pule janë shumë të njohura në supermarkete në shumë vende. Ato mund të jenë të bashkangjitura në gjoksin kryesor ose të ndara nga gjoksi në paketime përgjithësisht me katër ose më shumë fileto.

Skeda:Kycklingfilé.jpg|alt=Raw chicken fillets|Fileto pule të pagatuara
Skeda:Schweinefilet-1.jpg|alt=Filet of pork|Fileto me mish derri

## Peshku 
Në përgatitje për fileto, luspat e peshkut duhet të hiqen. Përmbajtja e zgavrës së barkut (zorrët dhe organet e tjera) gjithashtu duhet të shkëputet me kujdes nga filetoja.

Filetat e peshkut përgjithësisht merren duke prerë paralelisht me shtyllën kurrizore, në vend që pingul me shtyllën kurrizore. Prerjet e peshkut të kryera pingul me shtyllën kurrizore njihen si biftekë ose kotoleta, dhe shpesh përfshijnë kocka. Kockat e mbetura me mishin e ngjitur quhen "kornizë" dhe shpesh përdoren për të bërë stoqe peshku . Ndryshe nga peshku i plotë ose biftekët e peshkut, filetot nuk përmbajnë shtyllën kurrizore të peshkut; ato japin më pak mish, por janë më të lehta për t'u ngrënë.
Ndërhyrja në treg

**Ndërhyrja në treg** është një politikë ose masë që ndryshon ose ndërhyn në një treg, e bërë zakonisht në formën e veprimit shtetëror, por edhe nga grupet filantropike dhe të veprimit politik. Ndërhyrjet në treg mund të bëhen për një sërë arsyesh, duke përfshirë përpjekjet për të ndrequrdështimet e tregut, ose më gjerësisht për të nxitur interesat publike ose për të mbrojtur interesat e grupeve të veçanta.

Ndërhyrjet ekonomike mund të synojnë një sërë objektivash politike ose ekonomike, duke përfshirë, por jo vetëm, nxitjen e rritjes ekonomike, rritjen e punësimit, rritjen e pagave, rritjen ose uljen e çmimeve, uljen e pabarazisë në të ardhura, menaxhimin e ofertës monetare dhe normat e interesit ose rritjen e fitimeve. Një shumëllojshmëri e gjerë mjetesh mund të përdoren për të arritur këto synime, të tilla si taksat ose gjobat, ndërmarrjet shtetërore, subvencionet ose rregulloret si p.sh. tabanet e çmimeve dhe tavanet e çmimeve.
Eugjenika naziste

parapamje|300x300px| Poster eugjenike në ekspozitën *Mrekullitë e Jetës* në Berlin në 1935 që tregon projeksione demografike nën supozimin e fertilitetit më të lartë të "inferiorit" (*Minderwertige*) në krahasim me "superiorin" (*Höherwertige*)
Politikat shoqërore të eugjenikës në Gjermaninë naziste përbëheshin nga ide të ndryshme rreth gjenetikës. Ideologjia racore e nazizmit vendosi në qendër të saj përmirësimin biologjik të popullit gjerman përmes mbarështimit selektiv të tipareve "nordike" ose "ariane". Këto politika u përdorën për të justifikuar sterilizimin e pavullnetshëm dhe vrasjen masive të atyre që konsideroheshin "të padëshirueshëm".

Kërkimi i eugjenikës në Gjermani para dhe gjatë periudhës naziste ishte i ngjashëm me atë në Shtetet e Bashkuara, nga i cili ishte frymëzuar shumë. Megjithatë, rëndësia e tij u rrit ndjeshëm nën udhëheqjen e Adolf Hitlerit kur mbështetësit e pasur nazistë filluan të investonin shumë në të. Programet u formuan më pas për të plotësuar politikat racore naziste.

Ata të shënjestruar për vrasje sipas politikave naziste eugjenike ishin kryesisht njerëz që jetonin në institucione private dhe të administruara nga shteti, të identifikuar si "jetë e padenjë për jetë" (). Ato përfshinin të burgosur, të degjeneruar, disidentë dhe njerëz me aftësi të kufizuara kongjenitale dhe fizike ()njerëz që konsideroheshin të dobët. Në fakt diagnostikimi me "dobësi" () ishte etiketa kryesore e miratuar në sterilizimin e detyruar, që përfshinte njerëz që u diagnostikuan nga një mjek si më poshtë, ose ndryshe dukej se ishin:

* Epileptikë
* Skizofrenikë
* Maniakë-depresivë (tani të njohur si bipolarë)
* Vuanin nga paraliza cerebrale ose distrofia muskulare
* Të shurdhër dhe/ose të verbër
* Homoseksualë ose "transvestitë" (që në atë kohë përdorej për t'iu referuar njerëzve interseksualë dhe transgjinorë, veçanërisht grave transgjinore)
* Kushdo tjetër që konsiderohet i papunë, i çmendur dhe/ose i dobët sipas "dobësisë".

Të gjithë këto ishin synuar për t'u eliminuar nga zinxhiri i trashëgimisë. Më shumë se 400 000 njerëz u sterilizuan kundër vullnetit të tyre, ndërsa deri në 300 000 u vranë nën programin e eutanazisë *Aktion T4*. Mijëra të tjerë vdiqën gjithashtu nga komplikimet e operacioneve të detyruara, shumica e të cilave ishin gra nga lidhjet e detyruara të tubave. Në qershor 1935, Hitleri dhe kabineti i tij bënë një listë me shtatë dekrete të reja, në të cilat numri 5 do të përshpejtonte hetimet e sterilizimit.

Në gjermanisht, koncepti i "eugjenikës" njihej kryesisht me termin *Rassenhygiene* ose "higjiena racore". Huazimi *Eugenik* përdorej herë pas here, ashtu si edhe përkthimi i saj më i afërt i *Erbpflege*. Një term alternativ ishte *Volksaufartung* (përafërsisht "përmirësim racor").
Politika racore e Gjermanisë naziste

[parapamje| Eva Justin e Njësisë së Kërkimeve të Higjienës Racore dhe Biologjisë Demografike duke matur kafkën e një gruaje [Romët|rome]]
**Politika racore e Gjermanisë naziste** ishte një grup politikash dhe ligjesh të zbatuara në Gjermaninë naziste nën diktaturën e Adolf Hitlerit, bazuar në doktrinat pseudoshkencore dhe raciste që pohonin epërsinë e "racës ariane" të supozuar, e cila pretendonte legjitimitet shkencor. Kjo u kombinua me një program eugjenik që synonte "higjienën racore" me sterilizimin dhe shfarosjen e detyrueshme të atyre që ata i shihnin si *Untermenschen* ("nënnjerëz"), që kulmoi me Holokaustin.

Politikat naziste etiketonin banorë shekullorë në territorin gjerman të cilët nuk ishin gjermanë etnikë si hebrenjtë (të cilët në teorinë racore naziste u theksuan si një popull semit me origjinë levantine), romët (një popull indoarian me origjinë nga nënkontinenti indian, historikisht të referuar në mënyrë nënçmuese si "ciganë"), së bashku me shumicën dërrmuese të sllavëve (kryesisht polakët etnikë, serbët, ukrainasit, rusët, bjellorusët, etj.), dhe shumicën e joevropianëve si nënnjerëz joarianë inferiorë (në përvetësimin nazist të termit "arian") në një hierarki racore që vendosi *Herrenvolk-*un ("raca mjeshtërore") të *Volksgemeinschaft* ("komuniteti i njerëzve") në krye.

Politika racore e Partisë Naziste dhe e shtetit gjerman organizohej nëpërmjet Zyrës së Politikës Raciale, e cila botoi qarkore dhe direktiva për organet përkatëse administrative, gazetat dhe institutet arsimore.
Higjiena racore

parapamje| Alfred Plëci prezantoi termin "higjienë racore" në 1895.
parapamje| Poster për Kongresin e Higjienës në Hamburg, 1912
Termi **higjienë racore** u përdor për të përshkruar një qasje ndaj eugjenikës në fillim të shekullit të 20-të, e cila gjeti zbatimin e saj më të gjerë në Gjermaninë naziste (eugjenika naziste). Ajo u shënua nga përpjekjet për të shmangur keqgjenerimin, ngjashmërisht me një mbarështues kafshësh që kërkon kafshë të racës së pastër. Kjo shpesh motivohej nga besimi në ekzistencën e një hierarkie racore dhe frika e lidhur me të se "racat më të ulëta" do të "ndotnin" një "më të lartë". Ashtu si me shumicën e eugjenistëve në atë kohë, higjienistët racorë besonin se mungesa e eugjenikës do të çonte në degjenerim të shpejtë shoqëror, rënie të qytetërimit nga përhapja e karakteristikave inferiore.
Geopolitik

'''''' ishte një shkollë gjermane e gjeopolitikës e cila ekzistonte midis fundit të shekullit të 19-të dhe Luftës së Dytë Botërore.

Ajo u zhvillua nga shkrimet e filozofëve, gjeografëve dhe personelit ushtarak të ndryshëm evropianë dhe amerikanë, duke përfshirë Osvald Spengler (1880–1936), Aleksander Humboldt (1769–1859), Karl Riter (1779–1859), Fridrih Racel (1844–1904), Rudolf Kjellen (1864–1922), Alfred Tajer Mahan (1840–1914), Homer Lea (1876–1912), Halford Makinder (1861–1947) dhe Karl Haus'hofer (1869–1946). Ideologjia e Adolf Hitlerit u përshtat dhe përfundimisht përfshiu disa nga parimet e saj.

Karakteristika përcaktuese e *Geopolitik* është përfshirja e teorisë së shtetit organik, e informuar nga darvinizmi social. Karakterizohej nga teorizimi i stilit së përplasjes së qytetërimeve. Është ndoshta shkolla më e afërt e çdo shkolle gjeostrategjike me një konceptim thjesht nacionalist të gjeostrategjisë, i cili përfundoi duke maskuar elementë të tjerë më universalë.

Gjermania veproi si një shtet revizionist brenda sistemit ndërkombëtar gjatë të dy Luftërave Botërore, duke u përpjekur të përmbyste dominimin britanik dhe të kundërshtonte atë që e shihte si hegjemoninë në rritje të ShBA-së dhe Rusisë. Si një komb i ardhur me vonesë, pa koloni apo tregje të rezervuara për prodhimin industrial, por gjithashtu duke përjetuar rritje të shpejtë të popullsisë, Gjermania dëshironte një shpërndarje më të barabartë të pasurisë dhe territorit brenda sistemit ndërkombëtar. Disa studiues modernë kanë filluar t'i trajtojnë dy Luftërat Botërore, në të cilat ka marrë pjesë Gjermania, si një luftë e vetme (1914–1945) në të cilën Gjermania revizioniste u përpoq të kërkonte kontrollin hegjemonist me të cilin të riorganizonte sistemin ndërkombëtar.

Politika e jashtme gjermane ishte kryesisht e qëndrueshme në të dyja luftërat. Politika e jashtme e Gjermanisë naziste (1933–1945) ishte unike për aq sa mësoi nga ato që shihte si gabime perandorake të së kaluarës, por në thelb ndoqi të njëjtat plane të përcaktuara nga Gjeopolitika Gjermane në të dhënat historike të Perandorisë Gjermane.
parapamje| Fridrih Racel
Heimat

***Heimat*** (shqiptuar *hajmat*) është një fjalë gjermane që përkthehet 'shtëpi' ose 'atdhe'. Fjala ka konotacione specifike për kulturën gjermane, shoqërinë gjermane dhe veçanërisht romantizmin gjerman, nacionalizmin gjerman, shtetësinë gjermane dhe rajonalizmin, kështu që nuk ka ekuivalent të saktë në gjuhë të tjera. Fjala përshkruan përkatësinë "e të kundërtës së të ndjerit i huaj" dhe përkufizimi i saj nuk kufizohet në një vend gjeografik.

## Përkufizimet 
Nuk ka një përkufizim të vetëm për termin "heimat". Bausingeri e përshkruan atë si një njësi hapësinore dhe shoqërore me gamë të mesme, ku individi është në gjendje të përjetojë sigurinë dhe besueshmërinë e ekzistencës së tij, si dhe një vend të një besimi më të thellë.

Greverusi (1979) fokusohet veçanërisht në konceptin e identitetit. Për të, "heimat" është një "botë idilike" dhe mund të gjendet vetëm brenda treshes së komunitetit, hapësirës dhe traditës; sepse vetëm aty mund të kënaqen dëshirat njerëzore për identitet, siguri dhe një dizajn aktiv të jetës. Në çdo rast "heimat", ose akoma më mirë: ekzaminimi i tij, është një nga disa sektorë identifikues që krijojnë vetëdije.
Heim ins Reich

***Heim ins Reich*** (që do të thotë "kthehu në shtëpinë e Rajhut; kthehu në Rajh") ishte një politikë e jashtme e ndjekur nga Adolf Hitleri para dhe gjatë Luftës së Dytë Botërore, duke filluar nga viti 1936. Qëllimi i iniciativës së Hitlerit ishte të bindte të gjithë *Volksdeutsche* (gjermanët etnikë) që jetonin jashtë Gjermanisë naziste (p.sh. në Austri, Çekosllovaki dhe rrethet perëndimore të Polonisë) se ata duhet të përpiqeshin për t'i sjellë këto rajone "në shtëpi" në Gjermaninë e Madhe, por gjithashtu të zhvendoseshin nga territoret që nuk ishin nën kontrollin gjerman, pas pushtimit të Polonisë, në përputhje me paktin nazist-sovjetik. Manifesti i *Heim ins Reich* synonte zonat e lëshuara në Versajë në shtetin e rilindur të Polonisë, toka të ndryshme imigrimi, si dhe zona të tjera që ishin të banuara nga popullsi të konsiderueshme etnike gjermane, si Sudetenland, Dancig (tani Gdansk) dhe rajonet juglindore dhe verilindore të Evropës pas 6 tetorit 1939.

Zbatimi i politikës u menaxhua nga VOMI (*Hauptamt Volksdeutsche Mittelstelle* ose "Zyra kryesore e mirëqenies për gjermanët etnikë"). Si një agjenci shtetërore e NSDAP-së, ai trajtoi të gjitha çështjet *e Volksdeutsche*. Në vitin 1941, VOMI ishte nën kontrollin e SS-ve.Polakë të dëbuar në vitin 1939 nga *Reichsgau Wartheland*.Arthur Greiser duke mirëpritur *Volksdeutsche-*n e një miliontë të zhvendosur nga Evropa Lindore në Poloninë e pushtuar, mars 1944.Arthur Greiser flet me *Volksdeutsche* të rivendosur në Lodz në mars 1944
Stacioni hekurudhor i Mitrovicës

**Stacioni hekurudhor i Mitrovicës,** i njohur gjithashtu edhe me emrin **Stacioni i trenit në Mitrovicë,** është njëri nga stacionet më të vjetra jo vetëm në Kosovë por edhe përgjithësisht në Ballkan. Stacioni është ndërtuar në vitin 1874 dhe paraqet një nga strukturat më të rëndësishme historike dhe infrastrukturore në qytet, duke pasur një rol të madh në lidhjen e rajonit me rrjetin hekurudhor të Ballkanit dhe më gjerë. Stacioni është ndërtuar në fillim të shekullit XX, në periudhën kur Perandoria Osmane dhe më vonë Mbretëria e Serbëve, Kroatëve dhe Sllovenëve investonin në zhvillimin e hekurudhave. Ky stacion shërbeu për dekada të tëra si një nyje kryesore transporti për pasagjerët dhe mallrat që kalonin përmes Kosovës.  

## Vështrim 
Mitrovica, si qytet industrial dhe tregtar, kishte përfitime të mëdha nga ky stacion, pasi ai mundësonte lidhje të drejtpërdrejta me qytete të mëdha në Kosovë, si Prishtina dhe Fushë Kosova, dhe me rrjetet ndërkombëtare hekurudhore që shtriheshin drejt Serbisë dhe më tej në Europë. Transporti i qymyrit, mineraleve dhe mallrave të tjera nga minierat e famshme të Trepçës ishte një nga funksionet më të rëndësishme të stacionit, që kontribuoi në zhvillimin ekonomik të rajonit.

Pas konfliktit të viteve 1990 dhe ndryshimeve politike në Ballkan, funksionaliteti i stacionit u ndikua ndjeshëm. Tensionet politike dhe ndarjet etnike që pasuan e bënë që shërbimet e trenave të reduktoheshin, dhe lidhjet e rregullta ndërkombëtare u ndërprenë për një periudhë të gjatë. Pavarësisht sfidave, Stacioni i trenit në Mitrovicë mbetet ende aktiv, megjithëse me kapacitet të kufizuar, duke u shfrytëzuar për udhëtime lokale dhe rajonale, sidomos pas përmirësimeve të bëra kohët e fundit në infrastrukturën hekurudhore të Kosovës.

Stacioni, përveç funksionit të tij transportues, është edhe një simbol historik i zhvillimit të qytetit dhe rajonit përmes dekadave. Ai përfaqëson një kohë kur hekurudhat ishin mjeti kryesor i lidhjes mes qyteteve dhe kombeve, duke ndikuar në shkëmbimin ekonomik dhe kulturor mes popujve të ndryshëm. Me një histori të pasur dhe një rëndësi strategjike, stacioni mbetet një nga strukturat që reflekton periudhat e ndryshme të transformimeve shoqërore dhe politike që kanë prekur Mitrovicën dhe Kosovën në përgjithësi.

## Shih edhe 
* Mitrovica
* Hekurudhat e Kosovës
* Muzeu i Hekurudhave të Kosovës

## Referime
Schmaltz

parapamje|Shmalc nga lloje të ndryshme yndyrash
  
**Schmaltz** (i shkruar gjithashtu **schmalz** ose **shmalc** ) është yndyrë e kthjelluar pule ose pate . Është një pjesë integrale e kuzhinës tradicionale hebraike Ashkenazi, ku është përdorur për shekuj me radhë në një gamë të gjerë gatimesh, të tilla si supë pule, latkes, matzah brei, mëlçi e copëtuar, topa matzah, pulë e skuqur dhe shumë të tjera. yndyrë gatimi, përhapje ose përmirësues shije .  

## Historia 
Historikisht, mishi i pulës dhe në një masë më të vogël shpendët e tjerë kanë qenë mishi më i popullarizuar në kuzhinën hebraike Ashkenazi për shkak të kufizimeve ndaj hebrenjve të cilëve shpesh nuk u lejohej të zotëronin toka në Evropë, dhe si rrjedhim nuk ishin në gjendje të kujdeseshin për ndonjë bagëti që kërkonte kullota. Midis kafshëve shtëpiake kosher, vetëm pulat dhe shpendët e tjerë mund të rriteshin pa kullota. Schmaltz e ka origjinën në komunitetet hebraike të Evropës veriore, perëndimore dhe qendrore pasi ishte një zëvendësues ekonomik për vajin e ullirit që zakonisht nuk ishte i gatshëm në këto zona. Vaji i ullirit më parë kishte një rol të rëndësishëm në kulturën hebraike . Ajo ishte përdorur nga paraardhësit e hebrenjve Ashkenazi në kuzhinën e tyre të lashtë izraelite përpara mërgimit të detyruar të hebrenjve nga Izraeli Romak, dhe mbeti e njohur në kuzhinat sefardike dhe mizrahi .   

## Procesi 
Prodhimi i schmalcit përfshin prerjen e indeve yndyrore të një zogu (pule ose patë) në copa të vogla, shkrirjen e yndyrës dhe mbledhjen e pikave. Schmalci mund të përgatitet me një proces të thatë ku copat gatuhen nën nxehtësi të ulët dhe trazohen, duke nxjerrë gradualisht yndyrën e tyre. Ekziston gjithashtu një proces i lagësht ku yndyra shkrihet me injeksion të drejtpërdrejtë të avullit. Schmalci i dhënë më pas filtrohet dhe kthjellohet.

Schmaltz-i i stilit hebre në shtëpi bëhet duke prerë yndyrën e pulës ose patës në copa të vogla dhe duke shkrirë në një tigan mbi nxehtësi të ulët deri në mesatare, në përgjithësi me qepë. Pasi të jetë nxjerrë pjesa më e madhe e yndyrës, yndyra e shkrirë kullohet përmes një napë në një enë magazinimi. Pjesët e mbetura ngjyrë kafe të errët, krokante të lëkurës dhe qepës njihen në Jidish si *gribene*.

## Përdorimet 
Schmaltz zakonisht ka një aromë të fortë, dhe për këtë arsye, shpesh përdoret për receta të përzemërta si zierjet ose pjekjet. Është një përbërës kyç në supat hebraike si supa e pulës, si dhe në supë me top matzo dhe disa cholente . Ndonjëherë përdoret si lyer për bukë, ku mund të kriposet. Në përgjithësi, kjo konsumohet në bukën hebreje me thekër ose çallah . Mund të përdoret për të përgatitur ushqime të shërbyera si pjesë e vakteve të mishit të tilla si latkes, matzah brei, ose kugel patate, ose në vend të gjalpit kur skuqni patate, qepë ose ushqime të tjera. &#x5B; '''' &#x5D;
majtas|parapamje| Etiketa Schmalz e Debra nga viti 1951
Lidhja Nacional-Socialiste e Mësuesve

**Lidhja Nacional-Socialiste e Mësuesve** ( gjermanisht : , **NSLB** ), u krijua më 21 prill 1929.  Emri fillestar i saj ishte Organizata e Edukatorëve Nacional-Socialistë.  Themeluesi dhe udhëheqësi i parë i saj ishte ish-mësuesi i shkollës Hans Schemm, Gauleiteri i Bayreuth-it .  Organizata ishte e vendosur në Bayreuth në Shtëpinë e Arsimit Gjerman . Më 27 tetor 1938, NSLB hapi Realschule-n e vet për trajnimin e mësuesve në Bayreuth. 

Pas vdekjes së Schemm-it në 1935, udhëheqësi i ri, ose *Reichswalter*, ishte Fritz Wächtler . 

Kjo organizatë e shihte veten si "përpjekje e përbashkët e të gjithë personave që e shihnin veten si mësues ose donin të shiheshin si edukatorë, pavarësisht nga formimi apo arsimimi dhe nga lloji i institucionit arsimor". Qëllimi i tij ishte të bënte botëkuptimin nazist dhe themelin e të gjithë arsimit dhe veçanërisht të shkollimit. Për ta arritur këtë, ai u përpoq të ndikonte në këndvështrimin politik të edukatorëve, duke insistuar në zhvillimin e mëtejshëm të shpirtit të tyre sipas linjave naziste. Organizoi ekskursione malore në vendet e quajtura (Kampet e Shkëmbimit të Rajhut) u perceptuan si ndihmë në këtë qëllim.

Organizata u shpërbë në 1943 nga administrata financiare e NSDAP.
Kapsula përkujtimore e Turkmenistanit

**Kapsula Përkujtimore e Turkmenistanit** është një satelit përkujtimor i cili u lëshua në 2005 në një orbitë sinkrone me Diellin nga një raketë ukrainase Dnepr 

Kapsula është xixëlluar në fazën e 3-të të Dnepr dhe përmban një flamur të Turkmenistanit dhe librin e Ruhnamës .
Substrati (kimi)

Në kimi, termi **substrat** është shumë i varur nga konteksti.  Në përgjithësi, mund t'i referohet ose një specie kimike që vëzhgohet në një reaksion kimik, ose një sipërfaqe në të cilën kryhen reaksione të tjera kimike ose mikroskopi .

Në kuptimin e mëparshëm, një reagent i shtohet *substratit* për të gjeneruar një produkt përmes një reaksioni kimik. Termi përdoret në një kuptim të ngjashëm në kiminë sintetike dhe organike, ku substrati është kimikati me interes që po modifikohet. Në biokimi, një **substrat i enzimës** është materiali mbi të cilin vepron një enzimë . Kur i referohemi parimit të Le Chatelier, substrati është reagenti, përqendrimi i të cilit është ndryshuar.

Reaksionet spontane janë të trajtës:

S->P

ku S është substrati dhe P është produkti.

Për reaksionet e katalizuara nga enzimat reaksioni shkruhet si:

S + P -> C + P

ku S është substrati, P është produkti dhe C është katalizuesi.
Reagenti

[parapamje| Reagentët, si [Sulfuri|squfuri (në foto), janë materialet fillestare të përdorura në reaksionet kimike.]]
Në kimi, një **reagent** ose **reagjent analitik** ose **subtancë nistore** është një substancë ose përbërës i shtuar në një sistem për të shkaktuar një reaksion kimik ose për të provuar nëse mund të ndodhë.  Termat *reagent* dhe *reaktant* shpesh përdoren në mënyrë të ndërsjellë, por **reaktanti** specifikon një substancë *të konsumuar* gjatë një reaksioni kimik.  *Tretësit*, megjithëse të përfshirë në mekanizmin e reaksionit, zakonisht nuk quhen reaktantë. Në mënyrë të ngjashme, *katalizatorët* nuk konsumohen nga reaksioni, kështu që ata nuk janë reaktantë. Në biokimi, veçanërisht në lidhje me reaksionet e katalizuara nga enzimat, reaktantët zakonisht quhen substrate.

## Shihni gjithashtu 
* Reaksioni kimik
* Lista e elementeve kimikë
* Kimia analitike
* Kimia organike
* Kimia inorganike
* Biokimia
* Substancat e thjeshta-elementet kimike
* Substrati (kimi)

## Referime
Silvira Tomasini

parapamje|Silvira Tomasini
 

**Silvira Tomasini** ( Trieste, 2 dhjetor 1913 – Mitrovicë e Kosovës, 13 gusht 1942 ), profesoreshë e gjuhës gjermane, pjesëmarrëse në Luftën Nacionalçlirimtare dhe hero kombëtar i Jugosllavisë .

## Biografia 
Ajo ka lindur më 2 dhjetor 1913 . në Trieste, nga një baba italian dhe një nënë sllovene . Pas përfundimit të Luftës së Parë Botërore, familja e saj u shpërngul në Maribor, ku mbaroi shkollën fillore dhe të mesmen. Gjatë studimeve në Fakultetin Filologjik në Lubjanë, ajo iu bashkua lëvizjes revolucionare studentore dhe u bë anëtare e Unionit të Rinisë Komuniste të Jugosllavisë, e më pas edhe e Partisë Komuniste të Jugosllavisë . Pas përfundimit të studimeve, në vitin 1938 ajo priti për punësim për dy vjet.

Në tetor 1940 ajo u punësua si mësuese e gjuhës gjermane në Gjimnazin e Mitrovicës, në Kosovë. E gjeti shpejt rrugën në ambientin e ri, bëri miq e njohje dhe menjëherë u përfshi në punët e partisë. Në shkollë, ajo ishte dashamirës ndaj fëmijëve të varfër, i ndihmonte në punën dhe studimet e tyre dhe i vizitonte prindërit e tyre. Me iniciativën e saj dhe me ndihmën e saj, në gjimnaz u krijua një kuzhinë për fëmijët e varfër.

Pas pushtimit të Mbretërisë së Jugosllavisë, në prill 1941 . vit, ajo mori pjesë aktive në organizimin e Lëvizjes Nacionalçlirimtare në Mitrovicën e Kosovës dhe rrethinën e saj. Ajo u bë sekretare e një celule partie në qytet, e ktheu banesën e saj në një pikë sekrete pajisjesh partie për riprodhimin e fletëpalosjeve dhe materialeve të tjera, një bazë për pritjen dhe dërgimin e njerëzve në çetën partizane të Kopaonikut . Ajo ishte anëtare e Komitetit Popullor Çlirimtar dhe kryetare e Komitetit të Frontit Antifashist të Gruas në Mitrovicë.

Aktivitetin e saj e vuri re pushtuesi dhe e arrestoi në maj 1942. Ajo u torturua veçanërisht nga Gestapo dhe në dosjen e saj u regjistrua si vijon: " ''Tomasini Silvira, një ish-shtetas jugosllav, lindur më 2 dhjetor 1913 në Trieste, me një banesë në Mitrovicën e Kosovës, sllovene... kreu i një organizata të gruas komuniste ... I thuhet shoqeve t'ia hedhin te gjithe fajin asaj, se ajo nuk do te zbuloje asgje ne asnje rrethane. Duke qenë se në këtë mënyrë ajo e shënoi veten si një komuniste e pandreqshme dhe ende mbeti në linjën e KPJ-së, ajo duhet të konsiderohet një person veçanërisht i rrezikshëm'' .

Gestapo e arrestoi më 13 gusht 1942 bashkë me 17 persona të arrestuar, përfshirë Silvirën, i ka transferuar në stacionin hekurudhor në Mitrovicë, me qëllim që t'i çojë në selinë qëndrore të Gestapos, në Beograd . Silvira arriti të shkëputej nga oficerët e Gestapos dhe xhandarët në një moment dhe klithmat e saj jehonin nëpër stacionin e trenit të Mitrovicës. Ajo bërtiste për liri dhe luftë kundër pushtuesit, Partisë Komuniste dhe Bashkimit Sovjetik . Oficerët e Gestapos dhe xhandarët u hodhën mbi të dhe e kthyen në burg dhe më pas e vranë po atë ditë.

Me dekret të Presidentit të Republikës Popullore Federative të Jugosllavisë Josip Broz Tito, 27 Nëntor 1953 u shpall hero kombëtar .

## Referime 
* 
*
Parimi i lë Shateljesë

Në kimi **, parimi i Le Chatelier** (  ) është një parim i përdorur për të parashikuar efektin e ndryshimit të kushteve të baraspeshës kimike. Parimi është emërtuar për nder të kimistit francez Henry Louis Le Chatelier i cili e zbuloi atë në 1884, dhe ndonjëherë i atribuohet Karl Ferdinand Braunit, i cili e zbuloi atë në mënyrë të pavarur. Mund të përkufizohet si:

Në skenarë jashtë baraspeshës termodinamike, mund të shfaqen dukuri në kundërshtim me një deklaratë tepër të përgjithshme të parimit të Le Chatelier.

Parimi i Le Chatelier është aluduar ndonjëherë në diskutimet e temave të tjera përveç termodinamikës.
Patogjeni

Në biologji, një **patogjen** (  , pathos "vuajtje", "pasion" dhe  , -genēs "prodhues i"), në kuptimin më të vjetër dhe më të gjerë, është çdo organizëm ose agjent që mund të prodhojë sëmundje. Një patogjen mund të quhet gjithashtu një **agjent infektiv**, ose thjesht një **mikrob** . 

Termi *patogjen* hyri në përdorim në vitet 1880.   Në mënyrë tipike, termi *patogjen* përdoret për të përshkruar një mikroorganizëm ose agjent *infektiv*, të tillë si një virus, bakter, protozoar, prion, viroid ose kërpudhë .    Kafshët e vogla, të tilla si helmintet dhe insektet, gjithashtu mund të shkaktojnë ose transmetojnë sëmundje. Sidoqoftë, këto kafshë zakonisht quhen parazitë dhe jo patogjenë.  Studimi shkencor i organizmave mikroskopikë, duke përfshirë organizmat patogjenë mikroskopikë, quhet mikrobiologji, ndërsa parazitologjia i referohet studimit shkencor të parazitëve dhe organizmave që i mbajnë ato.

Ka disa rrugë përmes të cilave patogjenët mund të pushtojnë një bujtës. Rrugët kryesore kanë korniza të ndryshme kohore episodike, por dheu ka potencialin më të gjatë ose më të qëndrueshëm për të strehuar një patogjen.

Sëmundjet tek njerëzit që shkaktohen nga agjentët infektivë njihen si sëmundje patogjene. Jo të gjitha sëmundjet shkaktohen nga patogjenë, të tillë si mushkëritë e zeza nga ekspozimi ndaj pluhurit ndotës të qymyrit, çrregullimet gjenetike si sëmundja e qelizave drapër dhe sëmundjet autoimune si lupusi .
Riemërtimi i muajve dhe ditëve të javës turkmene në 2002

Më 10 gusht 2002, qeveria e Turkmenistanit miratoi një ligj për të riemërtuar të gjithë muajt dhe shumicën e ditëve të javës. Emrat u zgjodhën sipas simboleve kombëtare turkmene, siç përshkruhet në *Ruhnama*, një libër i shkruar nga Saparmurat Nijazovi, presidenti i parë dhe i vetëm i Turkmenistanit për jetë . Sipas filmit dokumentar të Arto Halonenit, *Hija e Librit të Shenjtë*, biznesmeni turk Ahmet Çallëk lindi me idenë për të riemërtuar muajt, pasi ai po përpiqej të miqësohej me Nijazovin për të zgjeruar biznesin e tij në vend.

Pas miratimit të ligjit, emrat e rinj u përdorën në të gjitha mediat shtetërore turkmene. Publikimet në gjuhë të tjera përveç turkmenes përdorin shpesh edhe emrat e rinj, veçanërisht ato që synonin qytetarët rusishtfolës të Turkmenistanit, me emrin e vjetër të shkruar ndonjëherë në kllapa. Sidoqoftë, emrat e muajve të vjetër përdoreshin ende në fjalimin popullor. 

Katër vjet pas ndryshimit, Nijazovi vdiq në 2006. Më 23 prill 2008 u raportua se kabineti i ministrave të Turkmenistanit diskutoi rivendosjen e emrave të vjetër të muajve dhe ditëve të javës.  Emrat e vjetër u rivendosën në korrik 2008. 

Emrat origjinalë të muajve kalendarikë romakë u huazuan nga rusishtja. Emrat e miratuar të muajit turkmen ishin si më poshtë:

Emrat origjinalë të ditëve të javës vijnë nga persishtja. Emrat e miratuar ishin si më poshtë:

## Shihni gjithashtu 
* Kalendari Gregorian
Stacioni Toulouse-Matabiau

parapamje|304x304px|Fasada e stacionit
 

**Toulouse-Matabiau** është stacioni kryesor hekurudhor në Tuluzë, Franca jugore. Është në qendër të qytetit dhe lidhet me metronë e Tuluzës . Stacioni ndodhet në hekurudhën Bordeaux-Sète, hekurudhën Toulouse-Bayonne, hekurudhën Brive-Tulouse (nëpërmjet Capdenac) dhe hekurudhën Toulouse-Auch. Trenat e drejtpërdrejtë shkojnë në shumicën e pjesëve të Francës.

## Historia 
parapamje| Hyrja kryesore e stacionit Matabiau
parapamje| Tarraca dhe platforma
Tuluza priti deri në mesin e shekullit të 19-të që hekurudha të mbërrinte në qytet. &#x5B; ''* &#x5D;

Në 1853, Émile Pereire dhe vëllai i tij Jacob themeluan CF du Midi . Tre vjet më vonë, linja nga Bordeaux në Toulouse u hap, ajo u zgjerua në Sète në 1857. 

Ndërtesa aktuale e pasagjerëve në stacionin kryesor hekurudhor të Tuluzës u ndërtua midis 1903 dhe 1905, duke zëvendësuar një ndërtesë më të vjetër dhe më të vogël. Stacioni mori emrin e bashkisë, një zonë e quajtur *Matabiau*, e quajtur pas martirizimit të Shën Saturninit, mata-bios që do të thotë *vrit demin'' . Ajo u projektua nga Marius Toudoire (i cili gjithashtu projektoi Stacionin e Bordosë) dhe u ndërtua me gurë nga qyteti romak i Saintes . Ashtu si stacioni Midi në Bordo, stacioni Matabiau mban 26 stema në pjesën e përparme të ndërtesës së 26 destinacioneve që Midi-ja i shërbente.

## Galeria 

Skeda:Matabiau_station_west_concourse.JPG|alt=The western concourse|Konkursi perëndimor
Skeda:Matabiau_station_east_concourse.JPG|alt=The eastern concourse|Konkursi lindor
Skeda:SNCF_X72500_Toulouse_FRA_001.jpg|alt=An X72500 at Toulouse-Matabiau|Një X72500 në Toulouse-Matabiau
Skeda:SNCF_BB7200_Toulouse_FRA_001.jpg|alt=A selection of SNCF locos at Toulouse-Matabiau|Një përzgjedhje e lokomotivave të SNCF në Toulouse-Matabiau
Skeda:Toulouse_-_Gare_Matabiau.jpg|alt=The main facade after renovation of the square in 2021|Fasada kryesore pas rinovimit të sheshit në 2021
Fourme de Montbrison

**Fourme de Montbrison**  është një djathë me qumësht lope i bërë në rajonet e Rhône-Alpes dhe Auvergne në Francën jugore. Ai e ka marrë emrin e tij nga qyteti i Montbrison në *departamentin* e Loire.

Fjala *fourme* rrjedh nga fjala latine *forma* që do të thotë "formë", e njëjta rrënjë nga e cila besohet se ka rrjedhur fjala franceze *fromage* . 

Djathi prodhohet në blloqe të larta cilindrike që peshojnë midis 1.5 dhe 2 kilogramë . Blloqet janë 13 centimetra në diametër dhe 19 centimetra të larta, megjithëse djathi më së shpeshti shitet në dyqane në feta cilindrike shumë më të shkurtra.

Fourme de Montbrison ka një lëkurë karakteristike portokalli-kafe  me një pate me ngjyrë kremoze, të njollosur me vija të buta të mykut blu. Statusi i Appellation d'Origine Contrôlée iu dha në vitin 1972 me një dekret të përbashkët me Fourme d'Ambert, një djathë blu i ngjashëm gjithashtu nga i njëjti rajon. Në vitin 2002, të dy djathrat morën statusin AOC më vete, duke njohur dallimet në prodhimin e tyre. 

Me një aromë myku, djathi është jashtëzakonisht i butë për një djathë blu dhe ka një shije të thatë.

## Prodhimi 
Kërdi kriposet dhe vendoset në një kallëp përpara se të hiqet dhe të vendoset në raftet e bëra nga druri i bredhit . Djathi më pas kthehet me dorë, 90 gradë në të njëjtën kohë, për një periudhë prej dymbëdhjetë orësh. Djathi injektohet me spore *penicillium roqueforti*, dhe më vonë injektohet me ajër për të formuar xhepa në pate për të inkurajuar zhvillimin e spores.

Djathi duhet të vjetërohet për të paktën 28 ditë, por më shpesh lihet rreth 8 javë. Rreth 20-25 litra qumësht përdoren për të bërë çdo djathë. Sipas rregullores, djathi mund të prodhohet vetëm në ndonjë nga 33 *komunat* e maleve Forez në departamentet e Puy-de-Dome dhe Loire .
Elektriciteti statik

djathtas|parapamje|300x300px| Shembull i efektit të elektricitetit statik në flokët e një fëmije.
**Elektriciteti statik** është një çekuilibër i ngarkesave elektrike brenda ose mbi sipërfaqen e një materiali. Ngarkesa mbetet derisa të mund të largohet nga një rrymë elektrike ose shkarkesë elektrike. Fjala "statike" përdoret për ta dalluar atë nga elektriciteti i rrymës, ku një ngarkesë elektrike rrjedh përmes një përcjellësi elektrik . 

Një ngarkesë elektrike statike mund të krijohet sa herë që dy sipërfaqe bëjnë kontakt dhe ose rrëshqasin kundër njëra-tjetrës dhe më pas ndahen. Efektet e elektricitetit statik janë të njohura për shumicën e njerëzve, sepse ata mund të ndjejnë, dëgjojnë dhe madje shohin shkëndija nëse ngarkesa e tepërt neutralizohet kur afrohet me një përcjellës elektrik (për shembull, një shteg për në tokë) ose një rajon me një tepricë. ngarkesa e polaritetit të kundërt (pozitiv ose negativ). Fenomeni i njohur i një goditjeje statikemë konkretisht, një shkarkesë elektrostatikeshkaktohet nga asnjëanësimi i një ngarkese.

## Shkaqet 
Materialet përbëhen nga atome që janë normalisht elektrikisht neutrale, sepse ato përmbajnë një numër të barabartë ngarkesash pozitive ( protonet në bërthamat e tyre) dhe ngarkesa negative ( elektrone në " guaska " që rrethojnë bërthamën). Dukura e elektricitetit statik kërkon një ndarje të ngarkesave pozitive dhe negative. Kur dy materiale janë në kontakt, elektronet mund të lëvizin nga një material në tjetrin, gjë që lë një tepricë të ngarkesës pozitive në një material dhe një ngarkesë të barabartë negative në tjetrën. Kur materialet ndahen, ato ruajnë këtë çekuilibër të ngarkesës. Është gjithashtu e mundur që të transferohen jonet.

## Shihni gjithashtu 
* Ngarkesa elektrike
* Shkarkimi elektrostatik
* Gjenerator elektrostatik
* Elektrostatika
* Efekti triboelektrik
* Gjeneratori i Van de Graaff
* Makinë Wimshurst
Mladen Vojičić Tifa

**Mladen Vojičić** ( i lindur më 17 tetor 1960), i njohur profesionalisht me pseudonimin/emrin e tij skenik **Tifa**, është një vokalist boshnjak roku.  Ai fitoi famë në të gjithë ish-Jugosllavinë për qëndrimin e tij të shkurtër si këngëtari kryesor i Bijelo Dugme në mesin e viteve 1980. 

### Bijelo dugme 
[djathtas|parapamje|250x250px| Tifa (majtas) me [Goran Bregoviq|Goran Bregoviqin në një koncert të Bijelo Dugme në Nish, 1985.]]
Ashtu si ai po përpiqej të vinte në kontakt me Miliq Vukashinoviqin për një qëndrim të mundshëm me grupin e tij, Tifa mori një ofertë ëndrrash, të cilën shumë pak muzikantë në vështirësi do të guxonin ta refuzonin. Në fillim të vitit 1984, Goran Bregoviç e ftoi atë të bashkohej me Bijelo Dugmen, grupi më i madh në RSF të Jugosllavisë në atë kohë, si zëvendësues i Željko Bebek të larguar së fundmi.

Duke qenë vetëm 24 vjeç, Tifa ishte i përgatitur keq për famën e menjëhershme në të cilën do të hynte. Për t'i bërë gjërat edhe më të vështira, problemi i alkoolizmit dhe drogës vazhdoi të përkeqësonte karakterin dhe motivimin e tij. Në shumicën e seancave të regjistrimit, Tifa ishte nën ndikimin e drogës apo alkoolit, por përtej problemeve të shumta të personalitetit, Bregoviç ishte shumë i kënaqur me cilësinë e zërit të këngëtarit të tij të ri. Pas përfundimit të albumit Bijelo Dugme, grupi filloi atë që do të ishte një turne jashtëzakonisht i mundimshëm. Barra e zëvendësimit të Željko Bebek si vokalist kryesor, i cili kaloi 14 vitet e mëparshme me mishërimet e ndryshme të grupit ishte shumë e rëndë për t'u përballuar nga Tifa. Bregović & co., të cilët ishin shumë më të vjetër dhe më të pjekur se vokalisti i tyre i ri, kërkuan disiplinë dhe qasje profesionale, por nuk arritën asnjërën. Për të lehtësuar presionin e performancës përpara dhjetëra mijëra tifozëve që bërtisnin çdo natë, Tifa u zhduk edhe më tej në varësitë e tij kimike, duke e bërë veten pothuajse të pamundur për t'u përballur me të. Në tetor 1985, durimi i Bregoviqit kishte arritur fundin dhe e përjashtoi atë nga grupi. Performanca e fundit e Tifas me Bijelo dugme u zhvillua në Moskë më 2 gusht 1985.
Problemi i gradientit në shuarje

Në mësimin e makinerive, **problemi i gradientit në shuarje** ose **shues** haset kur trajnohen rrjeta neurale me metoda të të mësuarit të bazuara mbi gradient dhe përhapje prapa . Në metoda të tilla, gjatë çdo përsëritjeje të trajnimit secila prej peshave të rrjeteve nervore merr një përditësim proporcional me derivatin e pjesshëm të funksionit të gabimit në lidhje me peshën aktuale.  Problemi është se ndërsa gjatësia e sekuencës rritet, madhësia e gradientit zakonisht pritet të ulet (ose të rritet në mënyrë të pakontrolluar), duke ngadalësuar procesin e trajnimit.   i cili jo vetëm që prek rrjetet me shumë shtresa,  por edhe rrjetat rekurrente .  Këta të fundit trajnohen duke i shpalosur në rrjete shumë të thella feedforward, ku krijohet një shtresë e re për çdo hap kohor të një sekuence hyrëse të përpunuar nga rrjeti. (Kombinimi i shpalosjes dhe përhapjes së pasme quhet përhapje prapa në kohë .)

Kur përdoren funksionet e aktivizimit, derivatet e të cilëve mund të marrin vlera më të mëdha, rrezikohet të hasë **problemin e lidhur me gradientin shpërthyes** .
Kolonizimi

djathtas|parapamje|475x475px| Harta e vitit që secili vend arriti pavarësinë .
**Kolonizimi** është një proces i vendosjes së kontrollit mbi territoret ose popujt e huaj me qëllim shfrytëzimin dhe ndoshta ngulimin, ngritjen e kolonisë dhe shpesh kolonive, të ndjekura dhe të mbajtura zakonisht nga kolonializmi .    

Kolonizimi nganjëherë përdoret si sinonim i vendosjes, si me kolonizimin në biologji, por ndërsa kolonizimi historikisht përfshinte vendosjen, kjo formë e veçantë quhet kolonializëm ngulitësish . Në këtë rast, kolonizimi strukturohet dhe zbatohet drejtpërdrejt nga kolonët, ndërsa vendi metropolit i tyre ose i paraardhësve të tyre ruan një lidhje ose kontroll përmes kolonializmit të kolonëve. Në kolonizimin e kolonëve, një grup pakicë sundon ose nëpërmjet asimilimit ose shtypjes së popujve indigjenë,   ose duke u vendosur si shumicë demografike nëpërmjet largimit, zhvendosjes ose vrasjes së drejtpërdrejtë të njerëzve indigjenë, si dhe nëpërmjet imigrimit. dhe lindjet e metropolitëve si dhe të kolonëve të tjerë.

Kolonizimi evropian i Australisë, Zelandës së Re dhe vendeve të tjera në Oqeani u nxit nga eksploruesit dhe kolonistët shpesh i konsideronin masat tokësore të hasura si *terra nullius* ("tokë e zbrazët" në latinisht).  Kjo rezultoi në ligje dhe ide të tilla si Ligji i Përgjithshëm i Kolonizimit të Meksikës dhe doktrina manifest destiny e Shteteve të Bashkuara, të cilat e çuan përpara kolonizimin.
Feedback

**Feedback-u** ndodh kur daljet e një sistemi kthehen si hyrje si pjesë e një zinxhiri shkak-pasojë që formon një qark ose lak të mbyllur.  Më pas mund të thuhet se sistemi *ushqehet* tek vetvetja. Nocioni shkak-pasojë duhet të trajtohet me kujdes kur zbatohet në sistemet e pasarës:
Shaivizmi i Kashmirit

[alt=|parapamje|232x232px| Tridenti ( *triśūlābija maṇḍalam* ) simboli dhe jantra e Parama Shivës, që përfaqëson energjitë triadike të [Adi Parashakti|perëndeshës supreme *Para*, *Para-aparā* dhe *Aparā śakti.*]]
Tradita **e Shaivizmit të Kashmirit**, e quajtur gjithashtu **Trika Shaivism**, është një degë jo-dualiste e hinduizmit Shaiva- Shakta Tantra që filloi në Kashmir pas vitit 850 të erës sonë.    Tiparet përcaktuese të traditës Trika janë sistemi i tij filozofik idealist dhe monist *Pratyabhijna* ("Njohja"), i propozuar nga Utpaladeva (rreth 925–975 e.s.) dhe Abhinavagupta (rreth 975–1025 e.s.), dhe qendra e tre perëndeshave Para, Parapara dhe Apara.  Veprat e saj kryesore ekzegjetike janë ato të Abhinavagupta, të tilla si *Tantraloka*, *Mālinīślokavārttika* dhe *Tantrasāra*, të cilat formalisht janë një interpretim i *Mālinīvijayottara Tantra*, megjithëse ato gjithashtu u mbështetën shumë në nënkategorinë Krama të Kulamargës me bazë Kalin .  Një tekst tjetër i rëndësishëm i kësaj tradite është *Vijñāna-bhairava-tantra ,* i cili fokusohet në skicimin e praktikave të shumta jogike. 

Shaivizmi i Kashmirit ndan shumë pika paralele të dakortësisë me shkollën moniste më pak të njohur të Siddhanta Shaiva, siç shprehet në Tirumantiram të Tirumularit .  Ndërkohë që ndan gjithashtu mosmarrëveshjet e kësaj dege me shkollën dualiste Shaiva Siddhanta të Mejkandarit, të cilën studiuesit e konsiderojnë si shaivizëm normativ tantrik.  Doktrinat e Shaivizmit të Kashmirit ishin shumë me ndikim në traditën Shri Vidya të Shaktizmit. 

djathtas|parapamje| Fillimi tantrik ( *dīkṣa* ) është i nevojshëm për të ndërmarrë praktikat tantrike të Saivizmit Trika.
Magnus Hirschfeld

**Magnus T. Hirschfeld** (14 maj 1868 - 14 maj 1935) ishte një mjek dhe seksolog gjerman hebre, shtetësia e të cilit u hoq më vonë nga qeveria naziste . Hirschfeld ishte arsimuar në filozofi, filologji dhe mjekësi . Një avokat i hapur për pakicat seksuale, Hirschfeld themeloi Komitetin Shkencor-Humanitar dhe Ligën Botërore për Reformën Seksuale . Ai e bazoi praktikën e tij në Berlin-Charlottenburg gjatë periudhës së Weimarit . Profesori i Studimeve të Performancës dhe Retorikës, Dustin Goltz, e karakterizoi komitetin si "mbrojtjen e parë për të drejtat homoseksuale dhe transgjinore ".  

Hirschfeld konsiderohet si një nga seksologët më me ndikim të shekullit të 20-të.  Ai u vu në shënjestër nga fashistët e hershëm dhe më vonë nga nazistët sepse ishte hebre dhe homoseksual. Ai u rrah nga aktivistë  në vitin 1920 dhe në vitin 1933  u plaçkit dhe u dogjën librat e saj nga nazistët. Hirschfeld u detyrua të vetëmërgohej në Francë, ku vdiq në vitin 1935.