Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Butanit

**Shqipëria** dhe **Butani** kanë vendosur marrëdhënie diplomatike më 1 gusht 1975, formalisht në Marrëveshjet e Helsinkit, për krijimin formal të marrëdhënieve diplomatike të Shqipërisë me disa vende të Azisë Lindore, me të cilat Shqipëria nuk kishte marrëdhënie diplomatike. Pjesëmarrës në themelimin e marrëdhënieve diplomatike në Marrëveshjet e Helsinkit nga datat 30 korrik deri më 1 gusht 1975, ishin zyrtarë nga Shqipëria dhe Butani. Marrëdhëniet diplomatike mes Shqipërisë dhe Butanit mbulohen nga ambasadat e Shqipërisë në Delhi, Indi dhe Pekin, Kinë, vende me të cilat Butani ka marrëdhënie të thella diplomatike, ndërsa marrëdhëniet mes Butanit dhe Shqipërisë mbulohen nga konsullata e Butanit në Guildford, Surrey, Angli dhe konsullata e Butanit në Berlin, Gjermani me akreditim në Bruksel, Belgjikë si dhe nga konsullata e Butanit në Paris, Francë, vende me të cilat Shqipëria ka përfaqësi më të mëdha diplomatike me vende të tjera që Shqipëria nuk ndërvepron drejtpërdrejt për të pasur në mënyrë të njëtrajtë marrëdhënie dhe përfaqësi diplomatike me ato vende.

## Marrëdhëniet politike 
Që nga krijimi i marrëdhënieve diplomatike, delegatë shqiptarë dhe butanezë kanë zhvilluar takime, mbledhje, konferenca e samite të përbashkëta me qëllim forcimin e thellimin e marrëdhënieve diplomatike dhe bashkëpunim më të madh në sektorë e fusha të ndryshme politike, ekonomike dhe kulturore në organizatat ku të dy vendet bëjnë pjesë. Nga datat 1 mars 2023 deri më 31 mars 2026, Partneriteti Global i Ujit me vendim të Departamentit të Çështjeve Ekonomike dhe Sociale të OKB-së, pjesë e Programit të Zhvillimit të Qëndrueshëm të OKB-së do të ndërtojë komunitete praktike për të përparuar Menaxhimin e Integruar të Burimeve Ujore (IWRM) në Shqipëri, Butan dhe Pellgun e Voltës në Ganë. Partneriteti Global i Ujit (GWP) do të krijojë dhe lehtësojë qendrat e njohurive të Menaxhimit të Integruar të Burimeve Ujore (IWRM) në formën e komuniteteve të praktikave që përfshijnë praktikues dhe vendimmarrës në tre vende specifike - Pellgu i Lumit Volta në Ganë, Shqipëria dhe Butani, ku sfidat e prekshme të menaxhimit të burimeve ujore janë identifikuar dhe prioritizuar nga palët e interesuara lokale. Komunitetet e Praktikës (CoPs) do të ndërtojnë një hapësirë ​​për shkëmbim të vazhdueshëm midis të gjithë palëve të interesuara përkatëse, duke i kushtuar vëmendje të veçantë kontekstit social dhe duke lehtësuar dialogët specifikë gjinorë dhe duke siguruar vazhdimësinë e këtyre shkëmbimeve, njohurive të mbledhura dhe praktikave më të mira të ndara. Komunitetet e Praktikës (CoP-të) e drejtuara nga një menaxher lokal i Komuniteteve të Praktikës (CoP-së) do të ndërtohen dhe do të integrohen brenda iniciativave dhe projekteve të vazhdueshme si Planet e Menaxhimit të Pellgjeve të Lumenjve dhe Komunitetet e Praktikës (CoP) në Pellgun e Lumit Vjosa në Shqipëri, projektet e Menaxhimit të Përmbytjeve dhe Thatësirave të Pellgut të Voltës në Ganë dhe puna e vazhdueshme e Partneritetit Global të Ujit (GWP-së) në Butan, duke maksimizuar kështu potencialin e secilës vendndodhje. Më 30 tetor 2023, Komiteti i OKB-së për të Drejtat e Grave publikoi raportin për Shqipërinë, Butanin, Francën, Guatemalën, Xhamajkën, Malavinë, Nikaraguan, Filipinet dhe Uruguain, ku sqarohet respektimi i të drejtave të grave në këto vende dhe respektimi i barazisë gjinore. Si Shqipëria dhe Butani kishin bërë reforma në respektimin e të drejtave të grave dhe barazisë gjinore.

## Marrëdhëniet ekonomike 
Më 23 prill 2024, në një raport të publikuar nga media britanike The Independent, flitet për shtatë vende që gjenerojnë tashmë 100% të energjisë elektrike nga energjia e rinovueshme. Sipas shifrave të përpiluara rishtazi, shtatë vende tani gjenerojnë pothuajse të gjithë energjinë elektrike nga burime të rinovueshme të energjisë. Shqipëria, Butani, Nepali, Paraguai, Islanda, Etiopia dhe Republika Demokratike e Kongos prodhuan më shumë se 99.7 përqind të energjisë elektrike që konsumuan duke përdorur energji gjeotermale, hidroelektrike, diellore ose të erës. Të dhënat nga Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë (IEA) dhe Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë së Rinovueshme (IRENA) zbuluan gjithashtu se 40 vende të tjera gjeneruan të paktën 50 përqind të energjisë elektrike që konsumuan nga teknologjitë e energjisë së rinovueshme në vitin 2021 dhe 2022 - duke përfshirë 11 vende evropiane. "Nuk kemi nevojë për teknologji mrekullie", tha Profesori i Universitetit Stanford, Mark Jacobson, i cili publikoi të dhënat. "Ne duhet të ndalojmë emetimet duke elektrizuar gjithçka dhe duke siguruar energji elektrike me Erë, Ujë dhe Diell (WWS), që përfshin erën në tokë, fotovoltaikët diellorë, energjinë diellore të përqendruar, energjinë elektrike gjeotermale, hidroelektriken e vogël dhe hidroelektriken e madhe", tha gjithashtu profesori Jacobson. Profesori Jacobson vuri në dukje gjithashtu se vende të tjera si Gjermania ishin gjithashtu të afta të përdornin 100% energji elektrike të gjeneruar nga burime të rinovueshme për periudha të shkurtra kohore. Shifrat e publikuara nga IEA në janar tregojnë se Mbretëria e Bashkuar gjeneroi 41.5% të energjisë elektrike nga burime të rinovueshme në vitin 2022 - 10.5% më shumë se një vit më parë. Në Skoci, teknologjitë e energjisë së rinovueshme gjeneruan ekuivalentin e 113% të konsumit të përgjithshëm të energjisë elektrike të vendit në vitin 2022. "Këto shifra rekord janë një moment i rëndësishëm në udhëtimin e Skocisë drejt zeros neto, duke demonstruar qartë potencialin e madh të burimeve tona të energjisë së rinovueshme të klasit botëror", tha në atë kohë Claire Mack, drejtoreshë ekzekutive e Scottish Renewables. Ndërsa prodhimi i energjisë elektrike në Skoci dominohej nga energjia e erës, studiuesit parashikojnë se energjia diellore do të dominojë furnizimin global me energji elektrike gjatë dekadave të ardhshme. Sipas të dhënave të marra dhe të publikuara nga studiuesit e programit të energjisë së rinovueshme, ka pasur përparim të konsiderueshëm vitet e fundit me përmirësimin e normave të efikasitetit për qelizat diellore, kryesisht të nxitura nga i ashtuquajturi perovskiti "material i mrekullueshëm". Kostot komerciale kanë rënë gjithashtu, gjë që i shtyu shkencëtarët në Universitetin e Exeter dhe University College London të pohonin vitin e kaluar se energjia diellore ka arritur një "pikë kthese të pakthyeshme" që do ta bëjë atë burimin kryesor të energjisë në botë deri në vitin 2050. Artikulli i tyre i vitit 2023, i botuar në revistën Nature Communications, zbuloi se përparimet teknologjike dhe ekonomike nënkuptonin që kalimi në energji të pastër nuk është vetëm i arritshëm, por i pashmangshëm. "Për shkak të trajektoreve teknologjike të vendosura në lëvizje nga politikat e kaluara, një pikë kthese e pakthyeshme globale diellore mund të ketë kaluar ku energjia diellore gradualisht dominon tregjet globale të energjisë elektrike, pa ndonjë politikë të mëtejshme klimatike", shkruan studiuesit në studimin e tyre rreth programit të energjisë së rinovueshme. "Energjia diellore është burimi më i disponueshëm i energjisë në Tokë dhe atraktiviteti i saj ekonomik po përmirësohet me shpejtësi në një cikël investimesh në rritje", bënë me dije gjithashtu studiuesit e studimit rreth programit të energjisë të rinovueshme. Të dy vendet eksportojnë mallra dhe shërbime te njëri tjetri. Tregtia përfshin industrinë mekanike, industrinë elektrike, industrinë elektronike, industrinë e hekurit, industrinë e drurit, industrinë tekstile, industrinë inerte si dhe importe eksporte produktesh ushqimore dhe pije.

## Marrëdhëniet kulturore 
Nga vitet 2022-2023, Shqipëria dhe Butani ishin pjesë e një programi të përbashkët kulturor mes disa vendeve, të zhvilluar nga Instituti për Marrëdhënie me Jashtë i Gjermanisë dhe programi "Mundësi Diplomatike", një program që lidh dhe bashkon të rinjtë në mundësitë globale të punësimit të tyre. Me Bursat CCP, Programi Ndërkulturor (CrossCulture –CCP) financon nga 50 deri në 70 profesionistë dhe vullnetarë të përkushtuar nga deri në 40 vende çdo vit. Gjatë dy deri në tre muaj qëndrime pune në organizatat pritëse në Gjermani ose në vendet partnere të CCP, pjesëmarrësit thelluan ekspertizën e tyre, krijuan kontakte të reja dhe fituan aftësi ndërkulturore. Nga ana tjetër, organizatat pritëse përfituan nga ekspertiza, njohuritë rajonale dhe rrjetet e Bursantëve CCP. Pjesëmarrësit gjithashtu morrën pjesë në programe ndërkulturore, rrjetëzime dhe ngjarje profesionale të organizuara nga CCP. Pasi u kthyen në jetën e tyre të përditshme të punës, pjesëmarrësit sollën përvojën që kanë fituar në organizatën e tyre të origjinës. Në vitin 2023, bursat u ofruan si bursa në vendet përkatëse që kishin marrë pjesë në programin kulturor të zhvilluar nga Instituti për Marrëdhënie me Jashtë i Gjermanisë dhe programi "Mundësi Diplomatike". Në varësi të financimit nga Ministria Federale e Jashtme Gjermane dhe bazuar në situatën e tyre personale dhe kërkesat e hyrjes në COVID-19, pjesëmarrësit vendosën të marrin pjesë, dhe si bursistë dixhitalë. Më 27 nëntor 2024, në Festivalin e 55-të Ndërkombëtar të Filmit në Indi, u trajtua tema: Histori Globale të Identitetit, Rezistencës dhe Shpengimit, të theksuara nga Regjisorë nga e gjithë Bota, dhe në festival morrën pjesë edhe kineastë, regjizorë, aktorë, skenografë, koreografë, artistë vizualë e muzikantë nga Shqipëria dhe Butani ku shpalosën punimet e tyre për t'u prezantuar në festival. Pjesëmarrës nga Narrativa Unike Kulturore nga Butani, Shqipëria dhe Irani sollën në jetë punimet e tyre në Seksionin Ndërkombëtar të Panoramave, në Festivalin e 55-të Ndërkombëtar të Filmit Indian që u zhvillua në Indi.

## Shiko edhe 
* Marrëdhëniet e jashtme të Shqipërisë

## Referime 
## Lidhje të jashtme