Mongozi i zi

**Mongozi i zi** ose **mangusta e zezë** ( *Galerella nigrata* ) është një specie e manguste gjetur në Namibi dhe Angola . Edhe pse fillimisht është përshkruar si një specie e veçantë nga Thomas (1928), shpesh është konsideruar një nënspecie e mongozës së hollë . Sidoqoftë, analiza gjenetike ka konfirmuar statusin e tij si një specie e veçantë. Provat sugjerojnë që të dy speciet ndryshuan rreth katër milion vjet më parë, me gjasë për shkak të disa popullsive të ndara pasi habitati në Afrikën Jugore po ndryshonte. Mangusta e zezë tani zë një habitat të veçantë në zonat me gurë të mëdhenj dhe dalje shkëmbore të njohura si në rajonet malore të Namibisë veriperëndimore dhe Angolës jugperëndimore. Pasi të mbetet në këto zona për miliona vjet, mangusta e zezë është shumë e specializuar për të mbijetuar në mjedisin e ashpër të thatë.

## Pëshkrimi 
Mangusta e zezë i ngjan mongozës së hollë, përveç se palltoja e tij është pothuajse tërësisht e zezë me ngjyrime të kuqërremta të errëta në krah. Mongozi i zi mendohet të jetë një adaptim për të siguruar kamuflazh në çarjet në hije midis gurëve të mëdhenj, ku ata gjuajnë. Ka një masë trupore prej rreth 0.7 deri 0.9 kg dhe një gjatësi trupore prej rreth 6.4 deri në 7.0 cm me një bisht midis 3.2 dhe 3.6 cm. 

## Dieta dhe sjellja 
Ashtu si speciet e tjera të *Galerella* në Afrikën e Jugut,mangusta e zezë ka një dietë të gjerë, duke konsumuar të rritur, larva dhe pupla mizash sarkofagide dhe insekte të tjera, si dhe zvarranikë, zogj, gjitarë të vegjël dhe fruta. Ata nganjëherë mund të pastrojnë mishin, por preferojnë të hanë mizat dhe larvat që gjenden afër kufomës. Mangusta e zezë është kryesisht vetmitare, megjithëse mund të formohen kongregacione të rastit, të tilla si në prani të një burimi ushqimor të bollshëm, siç janë mizat që gjenden pranë kufomës së kalbur të një kafshe të madhe. Megjithëse janë shumë të vetmuar, ata zakonisht nuk janë agresivë ndaj anëtarëve të tjerë të specieve të tyre dhe nuk dihen të jenë territoriale. Në fakt, rrezet shtëpiake të meshkujve mund të mbivendosen deri në 100%. Sidoqoftë, shënimi i aromave duket se ndodh përmes shënimit me urinë dhe fërkimit të fytit dhe gjoksit në shkëmbinj për të depozituar produktet e gjëndrave aromë. Individët zakonisht kanë dendura të shumta, të cilat i përdorin në mënyrë sporadike, por ato nuk ndajnë çadra midis individëve. Meshkujt dihet se formojnë çifte gjuetie të përkohshme, në të cilat njëri individ shpërthen pre e tjetrit. Mongozi i zi është një grabitqar i rreptë që ndonjëherë ndjekë gjahun shumë më të madh se vetja, siç janë hiraksët i shkëmbijnve , por më shpesh zogj, si shpendë gini dhe drongos, dhe brejtës. 

## Gama dhe habitati 
Gama e mongozës së zi shtrihet nga rajoni i lumit Kunene në jug në drejtim të maleve Erongo të Namibia. Njihet si një petrofi i detyrueshëm sepse është shumë i përshtatur për të jetuar në zona jashtëzakonisht shkëmbore me shumë gurë të mëdhenj. Individët janë vërejtur të kalojnë 65% të kohës së tyre në mes të gurëve, ku ata gjuajnë dhe ndërtojnë tendat e tyre. Lloji është një specialist i habitatit dhe pothuajse kurrë nuk është vërejtur në fushat relativisht të hapura që gjenden midis inselbergut të izoluar të granitit . Kur është në zona të hapura, mongoza e zezë është i ndjeshme ndaj grabitjeve nga grabitësit siç është shqiponja-gjeraqinë afrikan . Sferat e shtëpive ndryshojnë shumë në madhësi nga 12 në 145 hektarë. 

## Referime