Grace Hopper

**Grace Brewster Murray Hopper** (Dhjetor 9, 1906 – Janar 1, 1992) ishte një shkencëtare Amerikane kompjuterash dhe Admirale e Marinës së Shteteve të Bashkuara të Amerikës. Një nga programueset e para të kompjuterit të Harvard Mark I, ajo ishte një pioniere e programimit kompjuterik e cila shpiku një nga mjetet e para të kompilimit. Ajo e popullarizoi idenë e gjuhëve programuese të pavarura nga makineritë, të cilat çuan në zhvillimin e COBOL, një gjuhë programimi e hershme e nivelit të lartë ende në përdorim edhe sot.

Hopper ishte përpjekur të përfshihej në Marinë gjatë Luftës së Dytë Botërore, por ajo u refuzua nga ushtria sepse ishte 34 vjeç dhe shumë e vjetër për t'u regjistruar. Ajo në vend të kësaj iu bashkua Rezervave të Marinës. Hopper filloi karrierën e saj informatike kur ajo punoi në ekipin e Harvard Mark I që u drejtua nga Howard H. Aiken. Në vitin 1949, ajo u bashkua me Korporatën Eckert-Mauchly Computer dhe ishte pjesë e ekipit të zhvillimit që krijoi kompjuterin UNIVAC I në vitin 1944. Ishte në Eckert-Mauchly kur ajo filloi të zhvillonte përpiluesin. Ajo besonte se kodi kompjuterik mund të shkruhej në gjuhën angleze duke përdorur një gjuhë programimi që bazohej në fjalët e anglishtes. Kompiluesi do ta konvertonte atë kod në kodin e makinës që do të kuptohej nga kompjuterët. Deri në vitin 1952, Hopper përfundoi përpiluesin e saj, i cili ishte shkruar për gjuhën programuese të Sistemit A-0.

Në vitin 1954, Eckert-Mauchly zgjodhi Hopper për të udhëhequr departamentin e tij për programim automatik dhe ajo udhëhoqi lançimin e disa prej gjuhëve të para kompiluese si **FLOW-MATIC**. Në vitin 1959, ajo mori pjesë në konsorciumin **CODASYL**, e cila konsultonte Hopper-in për t'i udhëhequr ata në krijimin e një gjuhe programimi të pavarur nga makina. Kjo çoi në gjuhën COBOL, e cila u frymëzua nga ideja e saj për një gjuhë që bazohej në fjalët Anglisht. Në vitin 1966, ajo u tërhoq nga Rezervat Detare, por në vitin 1967, Marina rithirri atë në detyrë aktive. Ajo u tërhoq nga marina në vitin 1986 dhe gjeti punë si konsulente për *Digital Equipment Corporation*, duke ndarë përvojat e saj informatike.

Për shkak të arritjeve të saj dhe gradës së saj detare, ajo nganjëherë quhej "E Mrekullueshmja Grace". Gjatë jetës së saj, Hopper u dekorua me 40 diploma nderi nga universitetet në mbarë botën. Në vitin 1991, ajo mori Medaljen Kombëtare të Teknologjisë. Më 22 nëntor 2016, ajo u nderua pas vdekjes me Medaljen Presidenciale të Lirisë nga Presidenti Barack Obama.

## Jeta e Hershme dhe Edukimi
Hopper ka lindur në New York City. Ajo ishte më e madhja e tre fëmijëve. Prindërit e saj, Walter Fletcher Murray dhe Mary Campbell Van Horne, ishin me prejardhje skoceze dhe holandeze, dhe morën ndoqën në Kishën e Kolegjit West End. Gjyshi i saj, Alexander Wilson Russell, një admiral në Marinën e SHBA, luftoi në Betejën e Mobile Bay gjatë Luftës Civile.

Grace ishte shumë kurioze si fëmijë; ky ishte një tipar i përjetshëm. Në moshën shtatëvjeçare, ajo vendosi të përcaktojë se si një orë me zile funksiononte dhe çmontoi shtatë ora alarmi përpara se nëna e saj të kuptonte atë që po bënte (ajo u kufizua më pas në një orë). Për arsimin e saj përgatitor, ajo mori pjesë në Shkollën Hartridge në Plainfield, New Jersey. Hopper u refuzua fillimisht për pranimin e hershëm në Kolegjin Vassar në moshën 16 vjeçare (rezultatet e testit në latinisht ishin shumë të ulëta), por ajo u pranua vitin e ardhshëm. U diplomua në Phi Beta Kappa nga Vassar në vitin 1928 me një diplomë bachelor në matematikë dhe fizikë dhe fitoi masterin e saj në Universitetin Yale në vitin 1930.

Në vitin 1934, ajo fitoi një Ph.D. në matematikë nga Yale nën drejtimin e Øystein Ore. Disertacioni i saj, Llojet e reja të Kritereve të Irreducibilitetit, u botua po atë vit. [15] Hopper filloi të jepte mësime matematike në Vassar në vitin 1931 dhe u promovua në profesore në vitin 1941. Hopper began teaching mathematics at Vassar in 1931, and was promoted to associate professor in 1941.

Ajo u martua me profesorin e Universitetit të Nju Jorkut Vincent Foster Hopper (1906-76) nga viti 1930 deri në divorcin e tyre në vitin 1945. Ajo nuk u martua përsëri, por zgjodhi të mbajë mbiemrin e tij.

## Karriera
### Lufta e II-të Botërore
]]
Hopper ishte përpjekur të përfshihej në Marinë herët, në Luftën e Dytë Botërore. Ajo u refuzua për arsye të shumëfishta. Në moshën 34-vjeçare, ajo ishte shumë e vjetër për t'u regjistruar, dhe raporti i saj në peshë ndaj lartësisë ishte shumë i ulët. Ajo u mohua gjithashtu mbi bazën se puna e saj si profesoreshë e matematikës dhe matematiciene në Kolegjin Vassar ishte e vlefshme për përpjekjet e luftës. [18] Gjatë luftës në vitin 1943, Hopper mori një pushim nga Vassar dhe u betua në Rezervën e Marinës së Shteteve të Bashkuara; ajo ishte një nga shumë gra të cilat vullnetarisht shërbyen në **WAVE**(Women Accepted for Volunteer Emergency Service - Gra të pranuara për shërbime emergjente vullnetare). Ajo duhej të merrte një përjashtim për t'u regjistruar; ajo ishte 15£(6.8&nbsp;kg) nën peshën minimale të Marinës prej £120 (54&nbsp;kg). Ajo raportoi në dhjetor dhe u stërvit në Shkollën e Midshipmen's Reserve në Smith College në Northampton, Massachusetts. Hopper u diplomua për herë të parë në klasën e saj në vitin 1944 dhe u caktua në Byronë e Projektit të Llogaritjes së Anijeve në Universitetin e Harvardit si oficere, gradën junior. Ajo shërbeu në stafin e programimit kompjuterik Mark I i kryesuar nga Howard H. Aiken. Hopper dhe Aiken bashkë-autorin tre letra mbi Mark I, i njohur gjithashtu si Llogaritës i Sekuencës së Kontrolluar Automatike. Kërkesa e Hopper për të transferuar në marinën e rregullt në fund të luftës u hodh poshtë për shkak të moshës së saj të avancuar 38 vjeçare. Ajo vazhdoi të shërbente në Rezervën e Marinës. Hopper mbeti në Laboratorin e Llogaritjes së Harvardit deri në vitin 1949, duke shfuqizuar një profesor të plotë në Vassar në favor të punës si studiues nën një kontratë të Marinës në Harvard.

### UNIVAC
Në vitin 1949, Hopper u bë një punonjëse e Korporatës Kompjuterike Eckert-Mauchly si një matematiciene e lartë dhe u bashkua me ekipin që zhvilloi *UNIVAC I*.

Kur Hopper rekomandoi zhvillimin e një gjuhe të re programimi që do të përdorte plotësisht fjalë angleze, asaj ju "tha shumë shpejt se ajo nuk mund ta bënte këtë sepse kompjuterët nuk e kuptonin anglishten". Ideja e saj nuk u pranua për 3 vjet dhe ajo publikoi dokumentin e saj të parë përpilues, me këtë temë, në vitin 1952. Në fillim të viteve 1950, kompania u morr nga korporata **Remington Rand**, dhe ishte gjatë kohë që ajo ishte duke punuar për ta se puna e saj origjinale përpiluese) ishtë bërë. Programi njihej si përpiluesi A dhe versioni i tij i parë ishte gjuha programimit A-0.

## Referime
## Linqe të jashtme
*  from *Chips*, the United States Navy information technology magazine.
* *Grace Hopper: Navy to the Core, a Pirate at Heart*  (2014), To learn more about Hopper's story and Navy legacy navy.mil.
* *The Queen of Code* (2015), a documentary film about Grace Hopper produced by FiveThirtyEight.