Arsimi në Turqi

parapamje| Një skenë nga një klasë me shumicë femra në Departamentin e Psikologjisë të Universitetit Uludağ në Bursa, Turqi. Në Turqi, 47.5% e stafit në pesë universitetet kryesore janë femra, një përqindje më e lartë se sa për ekuivalentët e tyre në Shtetet e Bashkuara (35.9%), Danimarkë (31%) dhe Japoni (12.7%).
parapamje|Galatasaray SK 1914 në foto është edhe Ali Sami Yen i biri i Sami Frashërit
**Arsimi në Turqi** udhëhiqet nga një sistem kombëtar i cili u krijua në përputhje me Reformat e Ataturkut . Është një sistem i mbikqyrur nga shteti i krijuar për të prodhuar një klasë profesionale të aftë për institutet sociale dhe ekonomike të kombit. 

Arsimi i detyrueshëm zgjat 12 vjet. Arsimi fillor dhe i mesëm financohet nga shteti dhe pa pagesë në shkollat publike, nga mosha 6 deri në 19 vjeç. Turqia ka mbi 200 universitete që nga viti 2022.  ÖSYS, pas së cilës maturantët caktohen në universitet sipas performancës së tyre. 

Turqia ka 97% të regjistrimit në shkollën fillore në mesin e të gjithë fëmijëve të kualifikuar që nga viti 2019. Ky numër ka rënë ndjeshëm me krizën e refugjatëve sirianë. Shumë fëmijë sirianë e lanë shkollën gjatë krizës. 

Në vitin 2002, shpenzimet totale për arsimin në Turqi arritën në 13.4 miliardë dollarë, duke përfshirë buxhetin e shtetit të alokuar nëpërmjet Ministrisë Kombëtare të Arsimit dhe fondeve private dhe ndërkombëtare.  Pjesa e pasurisë kombëtare të investuar në institucionet arsimore është më e lartë në Turqi se mesatarja midis vendeve të OECD.  Këshilli i Kërkimeve Shkencore dhe Teknologjike të Turqisë është organi kryesor kombëtar i Kërkimit dhe Zhvillimit në Turqi .

Iniciativa për Matjen e të Drejtave të Njeriut (HRMI)  zbulon se kur merret parasysh niveli i të ardhurave të Turqisë, kombi po arrin 61.7% të asaj që duhet të jetë e mundur bazuar në burimet (të ardhurat) e tij për arsimin fillor dhe 86.1% për arsimin e mesëm. 
[parapamje| [Universiteti i Stambollit është universiteti më i vjetër në Turqi.]]

## Historia 
Pas themelimit të Republikës Turke, organizimi i Ministrisë së Arsimit u zhvillua gradualisht dhe u riorganizua me ligjin nr. 2287 të vitit 1933. Ministria ka ndryshuar disa herë emrat. Ai ra nën Ministrinë e Kulturës (1935–1941) dhe u emërua Ministria e Arsimit Kombëtar, Rinisë dhe Sporteve (1983–1989). Që atëherë është quajtur Ministria e Arsimit Kombëtar.  Përpara Republikës, institucionet arsimore ishin larg të pasurit karakter kombëtar. Shkollat ishin të organizuara në tre kanale të veçanta të cilat ishin institucione vertikale të pavarura nga njëra-tjetra. Të parat dhe më të zakonshmet në këtë organizim ishin shkollat dhe medresetë e rretheve të bazuara në mësimin e Kuranit të gjuhës arabe dhe të mësuarit përmendësh, të dytat ishin shkollat dhe shkollat e mesme reformuese që mbështesin inovacionin dhe të tretat ishin kolegjet dhe shkollat e pakicave me të huaj. edukimi gjuhësor.  Popullsia e Turqisë në atë moment ishte rreth 13-14 milionë.

Më 1 nëntor 1928, u pranua ligji nr. 1353 që prezantoi një alfabet të ri latin . Në vitin 1931, Shoqata Turke e Historisë dhe më 1932, Shoqata e Gjuhës Turke u krijua për të mbrojtur turqishtja nga ndikimet e gjuhëve të huaja, përmirësojeni atë siç sugjeron shkenca dhe parandaloni keqpërdorimin e gjuhës turke.  Midis 1940 dhe 1974 pothuajse 305,000 gra morën pjesë në 13,429 kurse. Rreth 240,000 u diplomuan nga kurset me sukses. 

Deri në vitin 1997 fëmijët në Turqi ishin të detyruar të merrnin arsim pesëvjeçar. Reformat e vitit 1997 futën arsimin e detyrueshëm për tetë vjet.  Legjislacioni i ri i futur në mars 2012 zgjati arsimin e detyrueshëm në 12 vjet ( ). 

Në korrik 2017, qeveria e Partisë për Drejtësi dhe Zhvillim (AKP) prezantoi një kurrikul të re për shkollat, ndër të tjera duke hequr teorinë e evolucionit dhe duke shtuar konceptin e xhihadit si pjesë e ligjit islam në libra. 
[djathtas|parapamje|250x250px| [Robert College në lagjen Arnavutqoj në Stamboll]]

## Edukata fetare 
Në vitin 1927, të gjitha lëndët që kishin të bënin me fenë u përjashtuan nga programi mësimor i shkollave fillore, të mesme të ulëta dhe të mesme të larta për arsye se në Turqi jetojnë edhe jomuslimanët . Midis viteve 1927 dhe 1949, mësimi fetar nuk lejohej në shkolla. Në vitin 1949, Ministria e Arsimit lejoi një kurs për fenë në klasat e 4-ta dhe të 5-ta të shkollës fillore.

Në vitin 1956, si rezultat i demokracisë shumëpartiake, u krijua një qeveri e re. Duke qenë më dashamirës ndaj ndjenjave fetare të shoqërisë, kjo qeveri e re futi një kurs feje në shkollat e mesme. Këtë herë, nëse prindërit dëshironin të përjashtonin fëmijët e tyre nga kursi, duhej të aplikonin në shkollë me një kërkesë me shkrim. Pas afro dhjetë vjetësh, në vitin 1967, lënda e fesë u fut në klasat e para dhe të dyta të gjimnazit. Studentët, megjithatë, u regjistruan në kurs me kërkesën me shkrim të prindërve të tyre. Në vitin 1975 kursi u shtri në klasën e tretë (të fundit) të shkollave të mesme. Dhe, më në fund, pas grushtit të shtetit ushtarak të vitit 1980, kursi i fesë u bë shkolla u garantua gjithashtu me kushtetutë. Titulli i saktë i kursit ishte "Kultura e fesë dhe njohja e etikës".

Në vitin 1985, Instituti për Kërkimin e Krijimit, një grup kreacionist i Shteteve të Bashkuara, ndihmoi në këshillimin e ministrit të arsimit të Turqisë Vehbi Dinçerler se si të futej kreacionizmi në shkollat e mesme. Akademikët turq kanë deklaruar se injoranca rezultuese e evolucionit çoi në vendin e fundit të Turqisë në një sondazh që mati njohuritë për evolucionin në 34 vende të industrializuara. 

Aktualisht, kurset e edukimit fetar fillojnë në klasën e 4-të (mosha 10) e shkollës fillore dhe vazhdojnë përgjatë shkollave të mesme dhe të mesme. Nga klasa e 4-të deri në klasën e 8-të, mësimi përbëhet nga dy orë në javë. Në nivelin e shkollës së mesme ka një orë mësim në javë. Kështu, një nxënës që ka mbaruar shkollën e mesme merr 8 vite të vazhdueshme kurse feje. Nuk ka libra fiks për kursin. Përkundrazi, secila shkollë vendos se cilin libër do të ndjekë – me kusht që libri për çdo nivel të miratohet nga Ministria e Arsimit. Pothuajse gjysma e përmbajtjes së këtyre kurseve ka të bëjë me fenë dhe Islamin (shumica e të cilëve janë myslimanë ) me temat e mbetura që variojnë nga laicizmi te humanizmi dhe nga vlerat etike tek etiketa. Fetë kryesore botërore si Judaizmi, Krishterimi, Hinduizmi dhe Budizmi janë përfshirë në përmbajtjen e kursit.

## Gjuhë të huaja 
Gjuha e huaj më e zakonshme është anglishtja, e cila në shkollat publike mësohet nga klasa e dytë (8 vjeç) e deri në fund të shkollës së mesme. Në shkollën e mesme futet një gjuhë e huaj e dytë. Megjithatë, numri i mësimeve që jepen në shkollat publike është minimal në krahasim me shkollat private, të cilat fillojnë mësimin e anglishtes në kopshtin e fëmijëve, kanë dy ose tre herë më shumë mësime anglisht në orar dhe në shumë raste punësojnë folës të gjuhës angleze si mësues.

Në vitin 2011, Ministria e Arsimit, nën presionin e Kryeministrit për të përmirësuar mësimin e gjuhës angleze në Turqi, njoftoi se qasja ndaj gjuhës do të rishikohej tërësisht, pjesë e së cilës do të përfshinte një plan për të punësuar 40,000 të huaj si asistente gjuhësore në shkollat publike. .  Si rezultat i standardeve të dobëta të arritura nga sistemi publik, shumë studentë marrin një "vit përgatitor" intensiv të gjuhës angleze kur hyjnë në universitet. Këto ofrohen nga universitete shtetërore dhe private në të gjithë Turqinë.

Në vitin 2012, Ministria e Arsimit përfshiu gjuhën kurde (të bazuar në të dy dialektet kurmancisht dhe zazaki )  në programin akademik të shkollave bazë si klasa fakultative që nga viti i pestë. 

Në vitin 2015, Ministria e Arsimit njoftoi se që nga viti akademik 2016–17, do të ofrohen kurse arabe (si gjuhë e dytë) për nxënësit e shkollës fillore duke filluar nga klasa e dytë. Kurset e gjuhës arabe do të ofrohen si lëndë zgjedhore e gjuhës si gjermanisht, frëngjisht dhe anglisht . Sipas një planprogrami të përgatitur, nxënësit e klasës së dytë dhe të tretë do të fillojnë të mësojnë gjuhën arabe duke dëgjuar-të kuptuarit dhe të folurit, ndërsa njohja me shkrim do t'i bashkojë këto aftësi në klasën e katërt dhe pas klasës së pestë nxënësit do të fillojnë të mësojnë gjuhën në të katër aftësitë e saj bazë.  

## Shih edhe 
* Edukimi dhe arsimi në Islam
* Arsimi në Perandorinë Osmane

## Referime