Teizmi

**Teizmi** (nga greqishtja ; *theós* "zot") është gjerësisht besimi në ekzistencën e të paktën një perëndie prapa ekzistencës së universit. Në kuptimin më të ngushtë është besimi se një qenie e jashtëzakonshme (ose më shumë se një) vendos mbi të gjitha ndodhitë e universit dhe ka fuqi absolute mbi të. Lloji më i shpeshtë i teizmit është monoteizmi, pra besimi në një perëndi të vetme. Një politeist beson në ekzistencën e më shumë se një perëndie, kurse një ateist nuk beson në ekzistencën e një perëndie fare.

Teizmit e sheh zotin si krijues të  botës ne tokë, i cili gjithashtu merr dhe drejton. Perëndia është i jashtëzakonshëm në fetë teiste, kryesisht, në pjesë, ai ka gjithashtu [imanencë [| imanent]] elemente / format. Ai e bën të vërtetë në botë (të tilla si mrekulli dhe argumentet), por është tërësisht në [substancë []] e tyre (dual e Krijuesit dhe [krijimit []]) të ndryshme. Në këtë teizëm vetë thelbësisht nga Panteizmi.

Termi është përdorur si një term kategorizimin e [filozofisë [i] fesë] në [zbulimit []] (shekulli 17) dominuar mbi [ateizmi []], por edhe si një diferencim nga deizëm.
## Koncepte kufizuese 
Brenda teizëm mund të dallohen
* Monoteizmi (ka vetem nje zot)
* Henoteizëm (ka shume zota  dhe nder ta nje  qe  eshte  me lart se te tjeret)
* Monolatrie (ka shume zota, por une  nderoj njeriun)
* Politeizmi (ka shume zota dhe  perendi); politeizmi nuk i perket me së shumti percaktimit te mesiperm, meqe politeistet nuk njohin nje krijese  eksplicite (sipas  llogjikes „te ndertosh boten ne menyre aktive“)  dhe i kuptojne  forct e tyre  si te  botes se brendeshme.

## Fe teiste 
jane
* Kristianizmi
* Islami
* Judaizmi
* Hinduizmi
* Bahai
* Tengrizmi 

* Feja greke
* Feja  romake

## Koncepte  kufizuese 
Der Theismus wird unterschieden  
* von Weltanschauungen, die keiner Götter bedürfen, insbesondere
** vom Agnostizismus, der die Frage der Existenz oder Nicht-Existenz von Göttern für nicht beantwortbar hält.
** vom Ignostizismus, der fordert, dass eine einheitliche Definition für "Gott" gegeben wird, bevor man die ansonsten sinnlose Frage nach dessen Existenz überhaupt beantworten kann.
** vom Atheismus, der die Existenz eines Gottes oder von Göttern verneint.
** vom Kosmotheismus, der die Welt als eine Einheit begreift, die sich selbst ordnet, ohne des gewollten Aktes eines Schöpfergottes zu bedürfen.
** vom Nihilismus, der jede Erkenntnismöglichkeit von Etwas abstreitet.
* von Weltanschauungen, bei denen Gott *anders* wahrgenommen wird
** vom Deismus, der zwar einen Gott als Schöpfer der Welt annimmt, aber nicht an seine weitere Einwirkung auf sie glaubt.
** vom Pandeismus, der zwar einen Gott als Schöpfer der Welt annimmt, aber nicht an seine weitere Einwirkung auf sie glaubt, weil Gott in der Schöpfung/Welt aufgegangen sei.
** vom Pantheismus, der die Natur und Gott als vollständig (und seit jeher) identisch ansieht.
** vom Panentheismus, der die Welt als Teil einer sich entwickelnden (bzw. sich selbst erfahrenden) Gottheit sieht.
** vom Theokratismus, der in Gott auch den Herrscher und nicht nur den Schöpfer des Universums sieht.
Eine scharfe Abgrenzung ist nicht möglich, da es vielfache Überschneidungen gibt.

## Siehe auch 
* Natürliche Theologie
* Kreationismus
* Theistische Evolution

## Literatur 
* Swinburne, Richard: *Gibt es einen Gott?* Frankfurt: ontos, 2005. ISBN 3-937202-91-9

## Weblinks 
* Richard G. Swinburne, *The Justification of Theism* (englisch)

## Einzelnachweise