Komisioni (mafia siçiliane)

**Komisioni i mafias siçiliane** (italisht: *Commissione provinciale*), i njohur si **Commissione** ose **Cupola**, është një organ i anëtarëve kryesorë të mafias siçiliane për të vendosur për çështje të rëndësishme në lidhje me veprimet dhe zgjidhjen e mosmarrëveshjeve brenda mafies siciliane ose Cosa Nostra. Ai përbëhet nga përfaqësuesit e një *mandamento* (një qark prej tre familjesh mafioze gjeografikisht të afërta) që quhen *capo mandamento* ose *rappresentante*. Komisioni nuk është një qeveri qendrore e mafies, por një mekanizëm përfaqësues për konsultimin e familjeve të pavarura mafioze që vendosin me konsensus. "Në kundërshtim me imazhin e përhapur të paraqitur nga media, këto organe mbikëqyrëse të koordinimit nuk mund të krahasohen me bordet ekzekutive të firmave të mëdha ligjore. Pushteti i tyre është i kufizuar qëllimisht [dhe] do të ishte krejtësisht e gabuar të shihej në Cosa Nostra një Kompania mbajtëse mafioze e menaxhuar në mënyrë qendrore, aktive ndërkombëtare", sipas kriminologes Letizia Paoli.

Juridiksioni shtrihet mbi një krahinë; çdo krahinë e Siçilisë ka një lloj komisioni, përveç Mesinës, Sirakuzës dhe Raguzës. Fillimisht ideja ishte që shefat e familjeve të mos ulen në komision, por për të parandaluar disbalancat e pushtetit në vend të tyre do të emërohej një anëtar tjetër i shquar. Megjithatë, ky rregull nuk u respektua që në fillim. Sipas pentito Tommaso Buscetta, Komisioni fillimisht u krijua "për të zgjidhur mosmarrëveshjet midis anëtarëve të familjeve të ndryshme dhe shefave të tyre" në mënyrë që të disiplinonte anëtarët e secilës familje. Vetëm më vonë funksioni i saj u zgjerua në “rregullimin e veprimtarive të të gjitha familjeve të një krahine”.

## Ekspozimi
Hera e parë që ekzistenca e një komisioni të tillë u filtrua në pjesën tjetër të botës ishte në vitin 1965 gjatë hetimit për Luftën e Parë Mafioze nga gjyqtari Cesare Terranova. Terranova u bazua në një raport konfidencial të Carabinieri të 28 majit 1963, ku një informator konfidencial zbuloi ekzistencën e një komisioni të përbërë nga pesëmbëdhjetë persona – gjashtë nga qyteti i Palermos dhe pjesa tjetër nga qytetet e provincës – “secili me gradën shefi i një grupi ose i një familjeje mafioze”. Gjykatësi Terranova nuk besonte se ekzistenca e një komisioni nënkuptonte se mafia ishte një strukturë fort e bashkuar. Në vitin 1973, Leonardo Vitale - një mafioz i nivelit më të ulët - zbuloi ekzistencën e Komisionit, por zbulimet e tij u hodhën poshtë në atë kohë dhe Vitale u gjykua i çmendur.

Ekzistenca e Komisionit u vërtetua për herë të parë nga një gjykatë ligjore gjatë Gjyqit Maxi në vitet 1986–87. Baza për Gjyqin Maxi u bë në fazën e hetimeve paraprake nga Antimafia Pool e Palermos, e krijuar nga gjyqtari Rocco Chinnici, në të cilin punuan edhe gjyqtarët Giovanni Falcone dhe Paolo Borsellino. Ishte Tommaso Buscetta ai që zbuloi përfundimisht ekzistencën dhe funksionimin e Komisionit, kur u bë dëshmitar shtetëror dhe filloi të jepte dëshmi për gjyqtarin Giovanni Falcone në vitin 1984. Kjo i mundësoi Falcone të argumentonte se Cosa Nostra ishte një strukturë e bashkuar hierarkike e qeverisur nga një Komision dhe se drejtuesit e saj – të cilët normalisht nuk do të ndotnin duart e tyre me akte kriminale – mund të mbaheshin përgjegjës për aktivitetet kriminale që ishin kryer në dobi të organizatës.

Ekzistenca dhe funksionimi i Komisionit u vërtetua me dënimin e shkallës së parë. Mafia u identifikua me organizatën Cosa Nostra dhe përcaktoi një organizatë unike, piramidale dhe të tipit kulm, të drejtuar provincialisht nga një komision ose Kupolë dhe rajonalisht nga një organizëm ndërkrahinor, në të cilin kreu i Komisionit të Palermos ka një rol hegjemonist.

Komisioni Ndërkrahinor ose Rajonal ndoshta u krijua në shkurt 1975 me nxitjen e Giuseppe Calderone nga Katania, i cili u bë "sekretari i parë" i tij. Anëtarët e tjerë ishin Gaetano Badalamenti për Palermon, Giuseppe Settecasi (Agrigento), Cola Buccellato (Trapani), Angelo Mongiovì (Enna) dhe Giuseppe Di Cristina (Caltanissetta).

Sipas *pentito* Leonardo Messina, Komisioni Rajonal në vitin 1992 u përbë nga Salvatore Riina për provincën e Palermos, Nitto Santapaola për provincën e Katanias, Salvatore Saitta për provincën e Enna, Giuseppe "Piddu" Madonia për provincën e Caltanissetta, Antonio Ferro për provincën e Agrigento dhe Mariano Agate për provincën e Trapanit.

## Historia dhe rregullat
Sipas Tommaso Buscetta, Komisioni i parë mafioz sicilian për provincën e Palermos u formua pas një serie takimesh midis mafiozëve të lartë amerikanë dhe sicilianë që u zhvilluan në Palermo midis 12-16 tetorit 1957, në hotelin Delle Palme dhe restorantin e ushqimeve të detit Spanò. Gangsterët amerikanë Joseph Bonanno dhe Lucky Luciano sugjeruan homologët e tyre sicilianë të formonin një Komision, duke ndjekur shembullin e mafies amerikane që kishte formuar Komisionin e tyre në vitet 1930, në një përpjekje për të zvogëluar grindjet brenda organizatës. Takimi erdhi në fund të një lufte të dhunshme mafioze në Palermo mbi tregun me shumicë të frutave dhe perimeve që u zhvendos nga zona Zisa në Acquasanta pranë portit në janar 1955, duke shqetësuar balancat delikate të fuqisë brenda Cosa Nostra.

Siçilianët ranë dakord me sugjerimin e tyre dhe Buscetta, Gaetano Badalamenti dhe Salvatore Greco vendosën rregullat bazë. Diku në fillim të vitit 1958, mafia siciliane formoi Komisionin e saj të parë të mafias. Ajo u formua midis familjeve mafioze në Provincën e Palermos, e cila kishte përqendrimin më të lartë të cosche (familjet mafioze), afërsisht 46. Salvatore "Ciaschiteddu" Greco u emërua si *segretario* (sekretari) i parë ose *rappresentante regionale*, në thelb një *primus inter pares* – i pari mes të barabartëve. Fillimisht sekretari kishte shumë pak pushtet. Detyra e tij ishte thjesht organizimi i takimeve.

Fillimisht, për të shmangur përqendrimin e tepruar të pushtetit në duart e disa individëve, u vendos që vetëm "burra të nderit" që nuk mbanin poste drejtuese brenda familjes së tyre - me fjalë të tjera, "ushtarë" të thjeshtë - mund të emëroheshin si anëtarë të Komisionit. Megjithatë, ky rregull nuk u zbatua në mënyrë universale për shkak të kundërshtimit të disa shefave të familjes që kërcënuan të braktisnin projektin që në fillim.

Komisioni kishte dy kompetenca kryesore. E para ishte zgjidhja e konflikteve midis familjeve mafioze dhe anëtarëve beqarë, dhe zbatimi i shkeljeve më të rënda të kodeve normative të Cosa Nostra. Së dyti, Komisionit iu besua rregullimi i përdorimit të dhunës. Ajo kishte autoritet ekskluziv për të urdhëruar vrasjen e zyrtarëve të policisë, prokurorëve dhe gjyqtarëve, politikanëve, gazetarëve dhe avokatëve, sepse këto vrasje mund të provokonin hakmarrje nga forcat e rendit. Për të kufizuar konfliktet e brendshme, u ra dakord që çdo shef i familjes duhej të kërkonte autorizimin e Komisionit përpara se të vriste ndonjë anëtar të një familjeje tjetër.

* Salvatore Greco "Ciaschiteddu" për mandamento Ciaculli (Palermo)
* Antonio Matranga për mandamento Resuttana (Palermo)
* Mariano Troia për mandamento San Lorenzo (Palermo)
* Michele Cavataio për mandamento Acquasanta (Palermo)
* Calcedonio Di Pisa për mandamento Noce (Palermo)
* Salvatore La Barbera për mandamento Palermo Centro
* Cesare Manzella për mandamento Cinisi
* Giuseppe Panno për mandamento Casteldaccia
* Antonio Salamone për mandamento San Giuseppe Jato
* Lorenzo Motisi për mandamento Pagliarelli (Palermo)
* Salvatore Manno për mandamento Boccadifalco (Palermo)
* Francesco Sorci për mandamento Santa Maria di Gesù (Palermo)
* Mario Di Girolamo për mandamento Corso Calatafimi (Palermo).

Komisioni, megjithatë, nuk ishte në gjendje të parandalonte shpërthimin e një lufte të dhunshme mafioze në vitin 1963. *Casus belli* ishte një marrëveshje heroine që shkoi keq dhe vrasja pasuese e Calcedonio Di Pisa më 26 dhjetor 1962, i cili u konsiderua përgjegjës. Në vend që të zgjidhte mosmarrëveshjen, Komisioni u bë pjesë e konfliktit të brendshëm.

Më 30 qershor 1963, një makinë bombë shpërtheu pranë shtëpisë së Grekos në Ciaculli, duke vrarë shtatë policë dhe ushtarakë të dërguar për ta çaktivizuar atë pas një telefonate anonime. Zemërimi për masakrën e Ciaculli e ndryshoi luftën e mafies në një luftë kundër mafies. Ajo nxiti përpjekjet e para të bashkërenduara antimafia nga shteti në Italinë e pasluftës. Komisioni i mafias siçiliane u shpërbë dhe nga ata mafioz që i kishin shpëtuar arrestimit, shumë shkuan jashtë vendit. "Ciaschiteddu" Greco iku në Karakas në Venezuelë.

Sipas Tommaso Buscetta, ishte Michele Cavataio, bosi i lagjes Acquasanta të Palermos, i cili ishte përgjegjës për bombën Ciaculli dhe ndoshta vrasjen e bosit Calcedonio Di Pisa në fund të vitit 1962. Cavataio kishte humbur me Grecos në një luftë të tregut me shumicë në mesin e viteve 1950. Cavataio vrau Di Pizën duke ditur se La Barberas do të fajësoheshin nga Grecos dhe një luftë do të ishte rezultati. Ai vazhdoi të nxiste luftën përmes sulmeve dhe vrasjeve të tjera me bomba.

Cavataio u mbështet nga familje të tjera mafioze, të cilët e kundërshtuan fuqinë në rritje të Komisionit Mafia në dëm të familjeve individuale mafioze. Cavataio u vra më 10 dhjetor 1969, në të ashtuquajturën masakra e Viale Lazios në Palermo si hakmarrje për ngjarjet e vitit 1963. Sipas Buscetta dhe Grado, përbërja e skuadrës së goditjes ishte një tregues i qartë se vrasja ishte sanksionuar kolektivisht nga të gjitha familjet kryesore të mafies siciliane: jo vetëm që përfshinte Calogero Bagarella dhe Bernardo Provenzano nga Corleone, dhe anëtarë të familjes së Stefano Bontade në Palermo, por edhe një ushtar të familjes së Giuseppe Di Cristina në anën tjetër të Siçilisë, në Riesi.

## Referime
*Arlacchi, Pino (1988). *Gli uomini del disonore. La mafia siciliana nella vita del grande pentito Antonino Calderone*, Milan: Mondadori 
*Dickie, John (2004). *Cosa Nostra. A history of the Sicilian Mafia*, London: Coronet, 
*Gambetta, Diego (1993).*The Sicilian Mafia: The Business of Private Protection*, London: Harvard University Press, 
*Padovani,Marcelle  & Giovanni Falcone (1992). *Men of Honour: The Truth About the Mafia*, HarperCollins, 
*Paoli, Letizia (2003). *Mafia Brotherhoods: Organized Crime, Italian Style*, New York: Oxford University Press  (Review)
*Schneider, Jane T. & Peter T. Schneider (2003). *Reversible Destiny: Mafia, Antimafia, and the Struggle for Palermo *, Berkeley: University of California Press 
*Servadio, Gaia (1976). *Mafioso. A history of the Mafia from its origins to the present day*, London: Secker & Warburg 
*Sterling, Claire (1990). *Octopus. How the long reach of the Sicilian Mafia controls the global narcotics trade*, New York: Simon & Schuster,