Gautama Buddha

parapamje|Një statujë e Budës nga Sarnath, Uttar Pradesh, Indi, shek. IV
**Gautama Buddha** ( 563  / 480  –  483  / 400 ), gjithashtu i njohur si **Siddhārtha Gautama** , **Shakyamuni Buddha** , ose thjeshtë **Buda**, pas titullit *Buddha*, ishte një asket (śramaṇa) dhe i urtë/dijetar, mbi mësimet e të cilit u themelua budizmi. Ai besohet të ketë dhënë mësim dhe jetuar kryesisht në pjesën lindore të Indisë së lashtë diku midis shekujve të gjashtë dhe të katërt .

Gautama ligjëronte një "Rrugë të Mesme" ndërmjet kënaqësisë sensuale dhe asketizmit të ashpër që gjendet në lëvizjen e śramaṇa , i zakonshëm në rajonin e tij. Më vonë jepte mësim në rajone të tjera të Indisë lindore, si Magadha dhe Kosala.

Gautama është figura kryesore në budizëm. Ai njihet nga budistët si një mësues i shkolluar i cili ka arritur Budizëm të plotë dhe ka ndarë njohuritë e tij për të ndihmuar qeniet e ndjeshme të përfundojnë rilindjen dhe vuajtjen. Llogaritë e jetës së tij, ligjërimet dhe rregullat monastike besohet nga budistët që janë përmbledhur pas vdekjes së tij dhe memorizuar nga ndjekësit e tij. Koleksione të ndryshme të mësimeve që ia atribuan atij u kaluan nga tradita gojore dhe së pari u angazhuan për të shkruar rreth 400 vjet më vonë.
## Siddhārtha Gautama historik
Studiuesit hezitojnë të bëjnë kërkesa të pakualifikuara rreth fakteve historike të jetës së Budës. Shumica pranojnë se ai jetonte, mësoi dhe themeloi një urdhër murgesh gjatë epokës Mahajanapada gjatë sundimit të Bimbisara ( 558 - 491  ose  400 ), sundimtari i Perandorisë Magadha dhe vdiq gjatë periudhës së hershme vitet e mbretërimit të Ajatasatru, i cili ishte pasuesi i Bimbisara, duke e bërë kështu një bashkëkohës të ri të Mahavira, Jain tirthankara. Përveç Brahmanëve Vedic, jeta e Budës përkonte me lulëzimin e shkollave me ndikim të shkollave Śramaṇa të mendimit si Ājīvika, Cārvāka, Jainizëm, dhe Ajñana. Brahmajala Sutta regjistron gjashtëdhjetë e dy shkolla të tilla të mendimit. Ishte gjithashtu koha e mendimtarëve me ndikim si Mahavira (referuar si 'Nigantha Nataputta' në Pali Canon), Pūraṇa Kassapa, Makkhali Gosāla, Ajita Kesakambalī, Pakudha Kaccāyana, dhe Sañjaya Belaṭṭhaputta, siç është shënuar në Samaññaphala Sutta, për pikëpamjet e të cilëve Buda me siguri duhet të ketë pasur njohuri. Në të vërtetë, Sariputta dhe Moggallāna, dy nga dishepujt më të mëdhenj të Budës, dikur ishin dishepujt më të shquar të Sañjaya Belaṭṭhaputta, skeptikut; dhe kanuni Pali shpesh përshkruan Budën duke u angazhuar në debat me pasuesit e shkollave kundërshtare të mendimit. Ekzistojnë gjithashtu fakte filologjike që sugjerojnë se dy mjeshtërit, Alara Kalama dhe Uddaka Ramaputta, ishin me të vërtetë figura historike dhe me sa duket i mësonin Budës dy forma të ndryshme të teknikave meditative. Kështu, Buda ishte vetëm një nga filozofët e shumtë *śramaṇa* të asaj kohe. Në një epokë ku shenjtëria e personit gjykohej nga shkalla e asketizmit, Buda ishte një reformist brenda lëvizjes së śramaṇa, dhe jo një reaksionar kundër Brahminizmit Vedik. Ndërsa rendi i përgjithshëm i "lindjes, pjekurisë, heqjes dorë, kërkimit, zgjimit dhe çlirimit, mësimdhënies, vdekjes" është pranuar gjerësisht,ekziston më pak konsensus në vërtetësinë e shumë hollësive që përmbahen në biografitë tradicionale.

## Biografitë tradicionale
## Biografia
## Mësimdhënia
## Shënime 
## Referime 
### Referime 
### Bibliografia 
* 
* 

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* , 1120 pp.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* .
* 
* .
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* , 231 pp.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*