Marija Strojnik Scholl

**Marija Strojnik Scholl** (e lindur më 13 Korrik 1950 në Lubjanë) është një astro-fizikane sllovene që aktualisht punon si profesoreshë e shquar në Qendrën e Kërkimeve Optike në León, Meksikë. Ajo është më e njohur për zhvillimin e një sistemi autonom për navigimin optik bazuar në teknologjinë CCD, i cili aktualisht përdoret në pothuajse të gjithë avionët komercialë dhe anijet e shumta kozmike, duke përfshirë këtu edhe misionin Cassini të NASA-s. 

## Jeta e hershme dhe edukimi 
Strojnik Scholl zhvilloi një interes për optikën në moshë të re, kur shoqëroi babain e saj, Aleš Strojnik në punë. Pas mbarimit të shkollës së mesme, ajo u regjistrua në programin e fizikës në Universitetin e Lubjanës. Menjëherë pas kësaj, prindërit e saj emigruan në Shtetet e Bashkuara, dhe ajo i ndoqi ata në Tempe, Arizona. Atje, Strojnik Scholl përfundoi studimet universitare në Universitetin Shtetëror të Arizonës në vetëm dy vjet, si e vetmja grua në klasën e saj. Ajo vazhdoi studimet pasuniversitare në të njëjtin universitet dhe mori gradën Master Shkencor në Fizikë në vitin 1974. Ajo mori një gradë Master Shkencor në Optikë në vitin 1977 në Universitetin e Arizonës dhe një gradë Master Shkencor në Inxhinieri (Programi Ekzekutiv Inxhinierik) në vitin 1981 në Universitetin e Kalifornisë, Los Anxhelos. Ajo përfundoi doktoraturën në Shkenca Optike në vitin 1979 në Kolegjin e Shkencave Optike në Universitetin e Arizonës, si gruaja e parë në historinë e departamentit të optikës.   

## Karriera 
E specializuar në fizikën infra të kuqe, ajo u bë menaxhere e departamentit të optikës në korporatën Rockwell International. Më pas, inxhiniere e lartë në Honeywell dhe në Laboratorin e Lëvizjes Reaktive (JPL). Në JPL, ajo projektoi, zhvilloi dhe zbatoi një sistem të ri për navigim optik autonom duke përdorur grafikët e yjeve dhe një kamerë inteligjente të bazuar në CCD. Ky sistem është baza për navigimin autonom në të gjithë avionët komercialë, në satelitët që formojnë rrjetin GPS dhe të tjerë. Sistemi autonom i navigimit u përdor për të lehtësuar lundrimin e sondës *Cassini–Huygens* të NASA -s drejt Saturnit në vitin 2005.  Strojnik Scholl mori disa Certifikata të NASA-s për zhvillimin krijues dhe inovacione teknologjike 

Bazuar në meritat e saj, Strojnik Scholl u bë një profesoreshë e shquar në Qendrën e Kërkimeve Optike (*Centro de Investigaciones en Optica*) në Meksikë, ku ajo ka punuar për një metodë për zbulimin e drejtpërdrejtë të ekzoplaneteve duke përdorur interferometrinë. Ajo është anëtare e  dhe . Gjithashtu, ajo ishte edhe redaktore e revistës *Applied Optics, Infrared* për dy mandate  përveç  dhe .

Në Dhjetor të vitit 2022, Fondacioni Kombëtar Meksikan për Shkencën dhe Teknologjinë (*Concejo Nacional de Ciencia y Tecnologia*) dhe Instituti i Kërkimeve Optike (*Centro de Investigaciones en Optica*) emëruan bibliotekën e Institutit në Leon, Meksikë, në nder të Marija Strojnik. Biblioteka mban koleksionin më të madh të materialeve bibliografike në Optikë dhe Fotonikë në Amerikën Latine. Marija nderohet për faktin se është një shkencëtare e dalluar kombëtare dhe ndërkombëtare, dhe në shenjë mirënjohjeje për ngrohtësinë e saj, bujarinë me dijen dhe për ndarjen e përvojave si grua, kolege dhe mentore. Mbiemri i dytë, Pogaçar (*Pogačar*), është përfshirë në pllakën përkujtimore në traditën e kulturës latine, ku një fëmijë njihet me mbiemrin e babait dhe nënës. 

Në Korrik 2022, Marija Strojnik u zgjodh Presidente e Sigma Xi, Shoqëria e Nderit të Kërkimeve Shkencore (ΣΞ), me afro 60,000 anëtarë në SHBA dhe ndërkombëtarisht. Misioni i saj, si një shoqëri ndërdisiplinore është të promovojë etikën dhe përsosmërinë në kërkimin shkencor dhe inxhinierik. Ajo boton një revistë multidisiplinare (*American Scientist)*, e dedikuar për të sjellë shkencën në çdo nivel të shoqërisë.

Dr. Strojnik mori detyrën e Presidentit të Sigma Xi në Korrik 2023. Gjatë mandatit të Dr. Strojnik, Shoqata rriti anëtarësimin, shkurtoi dy herë tejkalimin e buxhetit dhe regjistroi nivelet më të larta të pjesëmarrjes dhe pjesëmarrjes në 10 vjet në takimin vjetor në Long Beach, Kaliforni.

## Çmimet 
* Në vitin 1996 ajo mori çmimin *"The International Society for Optics and Photonics"* (SPIE) George W. Goddard, si gruaja e parë.
* Në vitin 1999 ajo u bë anëtare e OSA-s .
* Ajo është, gjithashtu, anëtare e Akademisë së Shkencave Meksikane që nga viti 2001.
* Në vitin 1994 ajo u bë anëtare e SPIE.
* Në vitin 2018, Profesor Strojnik Scholl iu dha statusi *Emerita* në *Sistema Nacional de Investigadores (Regjistri Kombëtar Meksikan i Kërkuesve*). 
* Ajo ishte pjesë e një ekspozite të përkohshme të quajtur "Dituria pa Kufij" të organizuar nga Muzeu Slloven i Teknologjisë (Tehniški muzej Slovenije,TMS).

## Jeta personale 
Marija Strojnik Scholl ka tre vajza të cilat i rriti vetë pasi burri i saj vdiq për shkak të sklerozës anësore, e cila prek qelizat nervore të trurit dhe shtyllës kurrizore. Dy prej tyre u bënë vetë shkencëtare. Në vitin 2008, Strojnik Scholl u diagnostikua me kancer të cilin e ka mundur disa herë me terapi. 

## Referime