Horizon Europe

**Horizon Europe** është një iniciativë kërkimore shkencore shtatëvjeçare e Bashkimit Evropian për të ndihmuar në zhvillimin e një shoqërie të qëndrueshme dhe të jetueshme në Evropë . Është i nënti nga Programet Kornizë për Kërkim dhe Zhvillim Teknologjik (FP9) dhe pasardhësi i programit Horizont 2020 (FP8). Komisioni Evropian hartoi dhe miratoi një plan për programin Horizon Europe për të rritur nivelet e shpenzimeve të BE-së për shkencën me 50% gjatë viteve 2021–2027.

## Objektivat 
Horizon Europe miraton pesë misione:

# Përshtatja ndaj ndryshimeve klimatike: mbështetja e të paktën 150 rajoneve dhe komuniteteve evropiane për t'u bërë rezistente ndaj klimës deri në vitin 2030
# Kanceri: bashkëpunim me Planin e Evropës për Mundjen e Kancerit për të përmirësuar jetën e më shumë se 3 milionë njerëzve deri në vitin 2030 përmes parandalimit të sëmundjeve, kurimit dhe zgjidhjeve për të jetuar më gjatë dhe më mirë.
# Rivendosni oqeanin dhe ujërat tona deri në vitin 2030
# 100 Qytete Klimatike Neutrale dhe të Mençura deri në vitin 2030
# Një Marrëveshje për Tokën për Evropën: 100 laboratorë të gjallë dhe fenerë për të udhëhequr tranzicionin drejt tokave të shëndetshme deri në vitin 2030 

## Buxheti 
Në maj të vitit 2018, propozimi për programin Horizon Europe (si pasardhësi i ardhshëm i programit Horizon 2020, 2014–2020) kërkonte 100 miliardë euro shpenzime për kërkim dhe inovacion për vitet 2021–2027. Nga kjo shumë, 2.4 miliardë euro u ndanë për programin e kërkimit bërthamor të Euratomit dhe 3.6 miliardë euro u ndanë për një fond investimi ombrellë, të quajtur InvestEU. Pasi u llogarit inflacioni vjetor prej 2%, në vitin 2018 financimi për Horizon Europe arriti në 86.6 miliardë euro.  

Buxheti prej 95.5 miliardë eurosh për Horizon Europe, i cili u lançua në vitin 2021, është më i lartë se buxheti prej 77 miliardë eurosh për paraardhësin e tij, Horizon 2020.    Krahasuar me programin e mëparshëm kornizë Horizon 2020, janë zbatuar disa ndryshime në aspektin e raportimit të kostos me qëllim thjeshtimin e procesit të menaxhimit të granteve.  Për të paguar shpenzimet prej 100 miliardë eurosh për shkencën, plani i Komisionit parashikonte shkurtime me 5 përqind në financimin e bujqësisë dhe të kohezionit . Për më tepër, plani synon të lidhë financimin me respektimin e sundimit të ligjit në shtetet anëtare, duke përfshirë pavarësinë gjyqësore. 

Vëzhguesit e pavarur kishin parashikuar që financimi përfundimtar i miratuar të ishte shumë më i ulët pas përfundimit të negociatave të gjata me Parlamentin Evropian dhe shtetet anëtare të BE-së .  Ish- komisioneri i BE-së për Kërkimin, Shkencën dhe Inovacionin, Carlos Moedas, së bashku me shumë grupe avokatie, kishte nxitur një buxhet më të gjerë të shkencës të BE-së . Për të ndërtuar mbështetje politike për rritjen e buxhetit, ai përdori idetë amerikane të " shot-eve në hënë " për të përqendruar përpjekjet kërkimore dhe për të rritur interesin publik.  Anëtarët më të pasur të BE-së kanë shprehur kundërshtim ndaj rritjes së fondeve, me ish-kryeministrin holandez Mark Rutte që tha në maj 2018 se projektbuxheti ishte "i papranueshëm".  Vendet e Asociuara janë "vende jo-anëtare të BE-së që paguajnë në buxhetin e Horizon Europe për t'u trajtuar në mënyrë të barabartë me Shtetet Anëtare të BE-së për qëllimet e programit". 

Partneritetet e Horizon Europe kanë ngritur pyetje në lidhje me përdorimin e mundshëm në zhvillimin e teknologjisë ushtarake, përgjegjëse për shkeljet e të drejtave të njeriut. Në vitin 2024, një studim i thelluar i kryer nga Statewatch dhe Informationsstelle Militarisierung (IMI) zbuloi se miliona euro nga fondet e Horizon ishin përdorur për të zhvilluar teknologjinë ushtarake të dronëve të përdorur kundër civilëve në Gaza, pavarësisht ndalimeve të rrepta për përdorimin e fondeve të Horizon për aplikime ushtarake në Traktatet e BE-së. 

Horizon Europe zgjeroi partneritetet e saj përtej 27 shteteve anëtare të BE-së, duke përfshirë sa vijon:

* In August 2022, the United Kingdom launched formal dispute resolution proceedings over its access to the programme. In September 2023, the United Kingdom and European Union reached an agreement on the UK rejoining Horizon starting from 1 January 2024.
* Participants from non-associated non-EU countries, can participate in Horizon Europe actions, but not always with funding.

Përveç kësaj, vendet e mëposhtme janë të interesuara të eksplorojnë konceptin e shoqërimit me Horizon Europe:

## Shih edhe 
* Arsimi në Evropë
* Shkenca dhe teknologjia në Evropë

## Lidhje të jashtme 
* Uebfaqja zyrtare e Horizon Europe

## Referime