Administrata publike

**Administrata publike** ose **Politika dhe administrata publike** (disiplinë akademike ) është zbatimi i politikave publike, administrimi i themelimit të qeverisë ( qeverisja publike ), administrimi i institucionit jofitimprurës ( qeverisja jofitimprurëse ), dhe gjithashtu një nënfushë e shkencave politike që mësohet në politikat publike . shkolla që studion këtë zbatim dhe përgatit njerëz, veçanërisht nëpunës civilë në pozicione administrative për të punuar në sektorin publik, sektorin vullnetar,  disa industri në sektorin privat që merren me marrëdhëniet me qeverinë, çështjet rregullatore, asistencën legjislative, përgjegjësinë sociale të korporatave (CSR). ), mjedisore, sociale, qeverisje (ESG), prokurimet publike (PP), partneritetet publike-private (P3) dhe marketingu/shitjet nga biznesi me qeverinë (B2G), si dhe ata që punojnë në institutet e mendimit, organizatat jofitimprurëse, firma konsulence, shoqata tregtare ose në pozicione të tjera që përdorin aftësi të ngjashme që gjenden në administratën publike.

## Vështrim 
Disa nga përkufizimet e ndryshme që janë ofruar për termin janë "menaxhimi i programeve publike";  “përkthimi i politikës në realitetin që qytetarët e shohin çdo ditë”;  dhe "studimin e vendimmarrjes së qeverisë, analizën e vetë politikave, inputet e ndryshme që i kanë prodhuar ato dhe inputet e nevojshme për të prodhuar politika alternative".  Fjala administratë publike është kombinim i dy fjalëve - publike dhe administratë. Në çdo sferë të jetës shoqërore, ekonomike dhe politike ekziston administrata që do të thotë se për funksionimin e mirëfilltë të organizatës apo institucionit duhet të drejtohet apo menaxhohet siç duhet dhe nga ky koncept lind ideja e administrimit. 

Në Shtetet e Bashkuara në vitet 1880, nëpunësit civilë dhe akademikët si Woodrow Wilson punuan për të reformuar sistemin e shërbimit civil dhe për të sjellë administratën publike në fushën e shkencës[6]. Megjithatë, "deri në mesin e shekullit të njëzetë, kur mbizotëronte teoria e burokracisë e sociologut gjerman Max Weber ," tha ai, "nuk kishte interes të madh për teorinë e administratës publike. Fusha ka karakter multidisiplinor dhe një nga propozimet e ndryshme për nënfushat e administratës publike përcakton gjashtë shtylla, duke përfshirë burimet njerëzore, teorinë organizative, analizën e politikave, statistikat, buxhetimin dhe etikën . 

Administrata publike është një segment i fushës më të gjerë të administratës. Ajo konsiderohet thjesht si burokraci, pa marrë parasysh faktin se burokracia si një formë e veçantë organizative nuk gjendet vetëm në qeveri, por edhe në organizatat private dhe të sektorit të tretë. (Dhameja, 2003, f.&nbsp;2). Administrata Publike është një disiplinë që ka të bëjë me organizimin dhe formulimin dhe zbatimin e politikave publike për mirëqenien e njerëzve. Ai funksionon në një mjedis politik për të përmbushur qëllimet dhe objektivat, të cilat formulohen nga vendimmarrësit politikë. Fokusi i administratës publike, pra, është te burokracia publike. Tema mori nxitjen e saj të madhe pas konferencës Minnowbrook të mbajtur në universitetin e Sirakuzës në vitin 1968, e kryesuar nga Dwight Waldo. Ishte kjo kohë kur u shfaq koncepti i Administratës së Re Publike.

Kështu, administrata publike si një kurs veprimi i qeverisë në lidhje me politikën publike si një përvijim i asaj që qeveria dëshiron të bëjë luan një rol të rëndësishëm në shoqërinë tonë. Mund të kuptohet si rrjedha e veprimit ose mosveprimi nga qeveria në lidhje me një çështje të caktuar ose grup çështjesh. Ai mund të shoqërohet me qëllimet dhe mjetet e politikave të miratuara zyrtarisht, si dhe me rregulloret dhe praktikat e agjencive që zbatojnë programet. Marrëdhënia midis asaj që qeveria (administrata publike) dëshiron të arrijë dhe asaj që ndodh në të vërtetë mbartet nga politika publike. Prandaj, qëllimi përfundimtar i të gjitha politikave publike është arritja e objektivave të veçanta që qeveria ka në mendje. Mirëqenia e qytetarëve të vendit është një konsideratë kryesore në formulimin dhe zbatimin e këtyre programeve. Për këtë arsye, opinioni publik, për shembull, ushtron presion të konsiderueshëm në rrjedhën e politikave të qeverisë (administratës publike).

## Përkufizimet 
Administrata publike është një fushë në të cilën liderët u shërbejnë komuniteteve për të avancuar të mirën e përbashkët dhe për të arritur ndryshime konstruktive. Profesionistët në administratën publike janë të trajnuar për të menaxhuar në të gjitha nivelet e qeverisjes (lokale, shtetërore dhe federale) si dhe organizatat jofitimprurëse. 

Në vitin 1947, Paul H. Appleby përcaktoi administratën publike si "udhëheqja publike e çështjeve publike përgjegjëse drejtpërdrejt për veprimet ekzekutive". Në një demokraci, ajo ka të bëjë me një veprim të tillë lidershipi dhe ekzekutiv në terma që respektojnë dhe kontribuojnë në dinjitetin, vlerën dhe potencialet e qytetarit.  Një vit më vonë, Gordon Clapp, atëherë Kryetar i Autoritetit të Luginës së Tenesit, e përkufizoi administratën publike "si një instrument publik ku shoqëria demokratike mund të realizohet më plotësisht". Kjo nënkupton që ai duhet "të lidhet me konceptet e drejtësisë, lirisë dhe mundësive më të plota ekonomike për qeniet njerëzore" dhe kështu "është i shqetësuar me "njerëzit, me idetë dhe me gjërat".  Sipas James D. Carroll & Alfred M. Zuck, botimi nga "Woodrow Wilson i esesë së tij, " Studimi i Administratës " në 1887 konsiderohet përgjithësisht si fillimi i administratës publike si një fushë specifike studimi. 

Duke u mbështetur në temën e demokracisë dhe duke hedhur poshtë lidhjen me degën ekzekutive, Patricia M. Shields pohon se administrata publike "merret me administrimin dhe zbatimin e produkteve të një demokracie të gjallë".  Termi kyç "produkt" i referohet "atyre artikujve që ndërtohen ose prodhohen" si burgjet, rrugët, ligjet, shkollat dhe siguria. “Si zbatues, menaxherët publikë angazhojnë këto produkte”. Ata marrin pjesë në bërjen dhe krijimin e demokracisë "të gjallë". Një demokraci e gjallë është "një mjedis që ndryshon, organik", i papërsosur, i paqëndrueshëm dhe i bashkuar me vlerat. “Përgjegjësia theksohet sepse administrata publike ka të bëjë me “përgjegjshmërinë dhe përdorimin efektiv të burimeve të pakta dhe përfundimisht krijimin e lidhjes ndërmjet të bërit, të bërëit dhe vlerave demokratike”. 

Kohët e fundit studiuesit pohojnë se "administrata publike nuk ka një përkufizim të pranuar përgjithësisht", sepse "sfera e temës është aq e madhe dhe aq e diskutueshme sa është më e lehtë të shpjegohet sesa të përcaktohet".  Administrata publike është një fushë studimi (dmth., një disiplinë) dhe një profesion. Ka shumë mosmarrëveshje nëse studimi i administratës publike mund të quhet siç duhet një disiplinë, kryesisht për shkak të debatit nëse administrata publike është një nënfushë e shkencave politike apo një nënfushë e shkencës administrative, kjo e fundit një rrjedhë e rrënjët e saj në analizën e politikave dhe hulumtimin e vlerësimit.  Studiuesi Donald F. Kettl është ndër ata që e shohin administratën publike "si një nënfushë brenda shkencave politike".  Sipas Lalor një shoqëri me një autoritet publik që ofron të paktën një të mirë publike mund të thuhet se ka një administratë publike, ndërsa mungesa e njërit (ose *a fortiori* të dyjave) një autoriteti publik ose ofrimi i të paktën një të mirë publike nënkupton mungesën. të një administrate publike. Ai argumenton se administrata publike është ofrimi publik i të mirave publike në të cilat funksioni i kërkesës plotësohet pak a shumë efektivisht nga politika, mjeti kryesor i së cilës është retorika, duke siguruar të mira publike dhe funksioni i ofertës plotësohet pak a shumë në mënyrë efikase nga menaxhimi publik., mjetet kryesore të të cilit janë aktet e të folurit, që prodhojnë të mira publike. Qëllimi moral i administratës publike, i nënkuptuar në pranimin e rolit të saj, është maksimizimi i mundësive të publikut për të kënaqur dëshirat e tij. 

Përkufizimi i Sistemit të Klasifikimit të Industrisë së Amerikës së Veriut për sektorin e Administratës Publike ( NAICS 91 ) thotë se administrata publike "... përfshin institucione të angazhuara kryesisht në aktivitete të një natyre qeveritare, domethënë miratimin dhe interpretimin gjyqësor të ligjeve dhe rregulloreve të tyre në përputhje, dhe administrimin e programeve në bazë të tyre”. Këtu përfshihen "Aktivitetet legjislative, taksat, mbrojtja kombëtare, rendi dhe siguria publike, shërbimet e imigracionit, punët e jashtme dhe asistenca ndërkombëtare, dhe administrimi i programeve qeveritare janë aktivitete që kanë natyrë thjesht qeveritare". 

Nga këndvështrimi akademik, Qendra Kombëtare për Statistikat e Arsimit (NCES) në Shtetet e Bashkuara e përkufizon studimin e administratës publike si "Një program që përgatit individët për të shërbyer si menaxherë në krahun ekzekutiv të qeverisë lokale, shtetërore dhe federale dhe që fokusohet mbi studimin sistematik të organizimit dhe menaxhimit ekzekutiv. Përfshin udhëzime për rolet, zhvillimin dhe parimet e administratës publike; menaxhimi i politikave publike; marrëdhëniet ekzekutive-legjislative; proceset buxhetore publike dhe menaxhimi financiar; e drejta administrative; menaxhimi i personelit publik; etika profesionale; dhe metodat e kërkimit." 

## Shih edhe 
* Politika
* Administrimi
* Shoqëria Civile
* Administrim biznesi

## Literatura 
* Dubois, H.F.W. & Fattore, G. (2009), 'Definitions and typologies in public administration research: the case of decentralization', International Journal of Public Administration, 32(8): 704–27.
* Jeong Chun Hai Ibrahim, & Nor Fadzlina Nawi. (2007). *Principles of Public Administration: An Introduction.* Kuala Lumpur: Karisma Publications. 
* Smith, Kevin B. and Licari, Michael J. (2006) *Public Administration – Power and Politics in the Fourth Branch of Government*, LA: Roxbury Pub. Co. 
* White, Jay D. and Guy B. Adams. *Research in public administration: reflections on theory and practice*. 1994.
* Donald Menzel and Harvey White (eds) 2011. *The State of Public Administration: Issues, Challenges and Opportunity*. New York: M. E. Sharpe.
* Janicke, M. (1990). *State Failure*. Cambridge: Polity Press.
* Kanter, R. M. (1985). *The Change Masters: Corporate Entrepreneurs at Work*. Hemel Hempstead: Unwin Paperbacks.
* 
* Lane, R. E. (1991). *The Market Experience*. New York: Cambridge University Press.
* Lynn, L. E., Jr.  (1996). "Public Management as Art, Science, and Profession."  Chatham House, CQ Press.
* Lynn, L. E., Jr.  (2006).  "Public Management: Old and New."  Routledge.
* Raczkowski, K. (2016). "Public Management: Theory and Practice." Springer
## Referime