Stuhia e dëborës

parapamje|309x309px|Dëborë e madhe gjatë stuhisë së janarit 2016 në Shtetet e Bashkuara.
Një **stuhi dëbore** është një stuhi e fortë dëbore e karakterizuar nga erëra të forta të qëndrueshme dhe shikueshmëri të ulët, që zgjat për një periudhë të gjatë kohore - zakonisht të paktën tre ose katër orë. Një stuhi tokësore është një gjendje moti ku bora nuk bie, por bora e lirshme në tokë ngrihet dhe fryhet nga erërat e forta. Stuhitë mund të kenë një madhësi të madhe dhe zakonisht shtrihen në qindra ose mijëra kilometra.
[parapamje| Prapambetje në [Kompleksi Tochal|vendpushimin e skijimit Tochal, Teheran dhe skiatorët e prekur.]]
parapamje| Një stuhi e rëndë natën vonë në Ontario, Kanada.

## Përkufizimi dhe etimologjia 
Në Shtetet e Bashkuara, Shërbimi Kombëtar i Motit përkufizon një stuhi dëbore si një stuhi e fortë bore e karakterizuar nga erëra të forta që shkaktojnë borë që fryn dhe rezulton në dukshmëri të ulët. Dallimi midis një stuhie dëbore dhe një stuhie dëbore është forca e erës, jo sasia e borës. Për të qenë një stuhi dëbore, një stuhi dëbore duhet të ketë erëra të qëndrueshme ose rrëqethje të shpeshta që janë më të mëdha ose të barabarta me  me borë që fryn ose lëviz, e cila redukton dukshmërinë në  ose më pak dhe duhet të zgjasë për një periudhë të gjatë kohore - zakonisht tre orë ose më shumë.  

Mjedisi Kanadaja e përkufizon stuhinë si një stuhi me shpejtësi të erës që tejkalon  shoqëruar me shikueshmëri prej  ose më pak, që vjen nga reshjet e borës, fryrja e borës ose një kombinim i të dyjave. Këto kushte duhet të vazhdojnë për një periudhë prej të paktën katër orësh që stuhia të klasifikohet si stuhi, me përjashtim të veriut të vijës së pemëve arktike, ku ky prag rritet në gjashtë orë. 
[parapamje| Dëbora e rrjedhur pranë [Burrow-me-Burrow|Burrow-with-Burrow, Lankashire, Angli, janar 1963]]
Byroja Australiane e Meteorologjisë e përshkruan një stuhi si, "Erë e dhunshme dhe shumë e ftohtë e cila është e ngarkuar me borë, të paktën një pjesë e së cilës është ngritur nga toka e mbuluar me borë". 
[parapamje| Një pamje e [Jätkäsaari, Helsinki, Finlandë, gjatë një stuhie të shkurtër por intensive në një mbrëmje marsi.]]
Ndërsa të ftohtit të fortë dhe sasi të mëdha bore që lëviz mund të shoqërojnë stuhitë, ato nuk janë të nevojshme. Stuhitë mund të sjellin kushte zbardhjeje dhe mund të paralizojnë rajone për ditë të tëra në të njëjtën kohë, veçanërisht aty ku reshjet e borës janë të pazakonta ose të rralla.

Një stuhi e fortë ka erëra mbi , dukshmëria afër zeros dhe temperaturat  ose më e ulët.  Në Antarktidë, stuhitë shoqërohen me erërat që derdhen mbi skajin e pllajës së akullit me një shpejtësi mesatare prej  . 

## Sistemet e stuhisë së Shteteve të Bashkuara 
[parapamje| Kushtet pothuajse të bardha errësojnë skajin e largët të [Times Square në Nju Jork Siti, 2015.]]
parapamje| Stuhia e marsit në Dakotën e Veriut, 1966.
[djathtas|parapamje| Ura e Bruklinit gjatë [Stuhia e Madhe e vitit 1888|stuhisë së madhe të vitit 1888.]]
Në Shtetet e Bashkuara, sistemet e stuhisë mjaft të fuqishme për të shkaktuar stuhi, zakonisht formohen kur rryma e avionit zbret shumë në jug, duke lejuar që ajri polar i ftohtë dhe i thatë nga veriu të përplaset me ajrin e ngrohtë dhe të lagësht që lëviz nga jugu.  

Kur ajri i ftohtë dhe i lagësht nga Oqeani Paqësor lëviz drejt lindjes në Malet Shkëmbore dhe Rrafshinat e Mëdha, dhe ajri më i ngrohtë dhe i lagësht lëviz në veri nga Gjiri i Meksikës, gjithçka që nevojitet është një lëvizje e ajrit të ftohtë polar që lëviz në jug për të formuar stuhi të mundshme. kushtet që mund të shtrihen nga Teksasi Panhandle në Liqenet e Mëdha dhe Midwest . Një stuhi dëbore gjithashtu mund të formohet kur një front i ftohtë dhe një ballë e ngrohtë përzihen së bashku dhe formohet një stuhi në vijën kufitare.

Një sistem tjetër stuhi ndodh kur një bërthamë e ftohtë e ulët mbi zonën e Gjirit Hudson në Kanada zhvendoset në jug mbi Kanadanë juglindore, Liqenet e Madhe dhe Anglia e Re. Kur fronti i ftohtë që lëviz me shpejtësi përplaset me ajrin më të ngrohtë që vjen në veri nga Gjiri i Meksikës, ndodhin erëra të forta sipërfaqësore, ngjitje të konsiderueshme të ajrit të ftohtë dhe reshje të shumta dimërore.
[parapamje| Kushtet që i afrohen zbardhjes së stuhive në [Minnesota|Minesota, më 1 mars 2007. Vini re horizontin e paqartë pranë qendrës.]]
Sistemet me presion të ulët që lëvizin nga Malet Shkëmbore në Rrafshnaltën e Madhe, një hapësirë e gjerë toke e rrafshët, pjesa më e madhe e saj e mbuluar me prera, stepa dhe kullota, mund të shkaktojnë stuhi dhe shi në jug dhe borë të dendur dhe erëra të forta në veri. Me pak pemë ose pengesa të tjera për të reduktuar erën dhe fryrjen, kjo pjesë e vendit është veçanërisht e ndjeshme ndaj stuhive me temperatura shumë të ulëta dhe kushte zbardhjeje. Në një zbardhje të vërtetë, nuk ka asnjë horizont të dukshëm. Njerëzit mund të humbasin në oborret e tyre të përparme, kur dera është vetëm  larg, dhe ata do të duhet të ndjejnë rrugën e tyre të kthimit. Motoristët duhet të ndalojnë makinat e tyre aty ku janë, pasi rruga është e pamundur të shihet.

### As stuhitë e Pashkëve 
majtas|parapamje|307x307px| Ilustrim i stuhisë së madhe të vitit 1888
Një Nor'Pashkë është një stuhi në shkallë makro që ndodh në brigjet e Anglisë së Re dhe Atlantikut të Kanadasë. Emrin e ka marrë nga drejtimi nga vjen era. Përdorimi i termit në Amerikën e Veriut vjen nga era e lidhur me shumë lloje të ndryshme stuhish, disa prej të cilave mund të formohen në Oqeanin Atlantik të Veriut dhe disa prej të cilave formohen deri në jug deri në Gjirin e Meksikës. Termi përdoret më shpesh në zonat bregdetare të Anglisë së Re dhe Atlantikut të Kanadasë. Kjo lloj stuhie ka karakteristika të ngjashme me një stuhi. Më konkretisht, ai përshkruan një zonë me presion të ulët qendra e rrotullimit të së cilës është pak larg bregut dhe erërat drejtuese të së cilës në kuadratin majtas përpara rrotullohen në tokë nga verilindja. Valët e larta të stuhisë mund të fundosin anijet në det dhe të shkaktojnë përmbytje bregdetare dhe gërryerje të plazheve. Të shquara as lindore përfshijnë stuhitë e mëdha të vitit 1888, një nga stuhitë më të këqija në historinë e SHBA. Ka rënë  dëborë dhe kishte erëra të qëndrueshme prej më shumë se  që prodhoi shira dëbore mbi . Hekurudhat u mbyllën dhe njerëzit u mbyllën në shtëpitë e tyre deri në një javë. Ai vrau 400 njerëz, kryesisht në Nju Jork. 

## Ngjarjet historike 
### 1972, stuhia e Iranit 
Stuhia e vitit 1972 në Iran, e cila shkaktoi 4000 vdekje të raportuara, ishte stuhia më vdekjeprurëse në historinë e regjistruar. Duke rënë deri në  borë, mbuloi plotësisht 200 fshatra. Pas një reshje bore që zgjati gati një javë, një zonë me madhësinë e Wisconsin u varros tërësisht në dëborë.  

### 2008, stuhia në Afganistan 
Stuhia e Afganistanit 2008, ishte një stuhi e ashpër që goditi Afganistanin më 10 janar 2008. Temperaturat ranë në , me deri në  dëborë në rajonet më malore, duke vrarë të paktën 926 njerëz. Ishte stuhia e tretë më vdekjeprurëse në histori. &#x5B;''*&#x5D; Moti gjithashtu pretendoi më shumë se 10 ,000 dele dhe dhi, dhe gati 315 000 bagëti ngordhën. 

### Dimri i borës i 1880-1881 
majtas|parapamje| Një bllokadë dëbore në Minesotën jugore, në qendër të SHBA. Më 29 mars 1881, reshjet e dëborës në Minesota ishin më të larta se lokomotivat.
Dimri i viteve 1880–1881 konsiderohet gjerësisht si dimri më i ashpër i njohur ndonjëherë në shumë pjesë të Shteteve të Bashkuara.

Stuhia fillestare në tetor të vitit 1880 solli reshje dëbore aq të thella saqë shtëpitë dykatëshe përjetuan *akumulime*, në krahasim me rrëshqitjet, deri në dritaret e katit të dytë. Askush nuk ishte i përgatitur për dëborë të thellë kaq herët në dimër. Fermerët nga Dakota e Veriut në Virxhinia u kapën në rrafsh me fusha të pa korrur, çfarë drithi që ishte korrur i pa bluar dhe rezervat e tyre të papritura të rëndësishme të dimrit të karburantit të drurit u mblodhën vetëm pjesërisht. Deri në janar shërbimi i trenit ishte pezulluar pothuajse tërësisht nga rajoni. Hekurudhat punësuan shumë njerëz për të gërmuar shinat, por sapo mbaruan së mbaruari me lopata një shtrirje të linjës, erdhi një stuhi e re, duke e varrosur përsëri.
[djathtas|parapamje|263x263px| Kartë me pamje [Stereoskopi|stereoskopike që tregon "Shpërthimi i akullit me dinamit nga përballë avullores në rrugë, nga Stanley J. Morrow" ~ Një pamje e buzës së lumit Yankton pas përmbytjes së marsit 1881.]]
Nuk kishte shkrirje dimërore dhe më 2 shkurt 1881, një stuhi e dytë masive goditi që zgjati për nëntë ditë. Në qytete, rrugët ishin të mbushura me rrëshqitje të forta në majat e ndërtesave dhe tuneli ishte i nevojshëm për të lëvizur. Shtëpitë dhe hambarët u mbuluan plotësisht, duke i detyruar fermerët të ndërtonin tunele të brishta për të ushqyer stokun e tyre.

Kur bora më në fund u shkri në fund të pranverës së vitit 1881, pjesë të mëdha të fushave u përmbytën. Bllokime masive të akullit bllokuan lumin Misuri dhe kur u shpërthyen, zonat e poshtme u përmbytën. Pjesa më e madhe e qytetit të Jankton, në atë që tani është Dakota e Jugut, u shpërnda kur lumi doli nga brigjet e tij pas shkrirjes.  

#### Romanizimi 
Shumë fëmijë - dhe prindërit e tyre - mësuan për "Dimrin e dëborës" përmes librit për fëmijë *"Dimri i gjatë"'' nga Laura Ingalls Wilder, në të cilin autorja tregon për përpjekjet e familjes së saj për të mbijetuar. Bora mbërriti në tetor 1880 dhe stuhia pasoi stuhinë gjatë gjithë dimrit dhe deri në mars 1881, duke lënë shumë zona të mbuluara me dëborë gjatë gjithë dimrit. Detajet e sakta në romanin e Wilder përfshijnë shpeshtësinë e stuhive dhe të ftohtin e thellë, trenat e Çikagos dhe North Western Railway që ndalojnë deri në shkrirjen e pranverës, sepse bora i bëri shinat të pakalueshme, thuajse uria e banorëve të qytetit dhe guximi i burrit të saj të ardhshëm. Almanzo dhe një burrë tjetër, Cap Garland, të cilët dolën në preri të hapur në kërkim të një sasie gruri që askush nuk ishte as i sigurt se ekzistonte.

### Stuhia e Shekullit 
[parapamje| Nën peshën e borës, një pemë bie pranë një makine në [Asheville|Asheville, Karolina e Veriut]]
Stuhia e Shekullit, e njohur gjithashtu si Stuhia e Madhe e vitit 1993, ishte një stuhi e madhe ciklonike që u formua mbi Gjirin e Meksikës më 12 mars 1993 dhe u shpërnda në Oqeanin Atlantik të Veriut më 15 mars. Është unik për intensitetin, madhësinë masive dhe efektin e gjerë. Në kulmin e saj, stuhia u shtri nga Kanadaja drejt Amerikës Qendrore, por ndikimi i saj kryesor ishte në Shtetet e Bashkuara dhe Kubë. Cikloni lëvizi nëpër Gjirin e Meksikës dhe më pas nëpër Shtetet e Bashkuara Lindore përpara se të kalonte në Kanada. Zonat deri në jug të Alabamës veriore dhe Gjeorgjisë morën një pluhur dëbore dhe zona të tilla si Birmingham, Alabama, morën deri në   me erëra të forta uragane dhe presione të ulëta barometrike rekord. Midis Luizianës dhe Kubës, erërat e forta uragane shkaktuan stuhi të mëdha në të gjithë Floridan veriperëndimore, të cilat së bashku me tornadot e shpërndara vranë dhjetëra njerëz. Në Shtetet e Bashkuara, stuhia ishte përgjegjëse për humbjen e energjisë elektrike në mbi 10&nbsp;milion klientë. Supozohet se është përjetuar drejtpërdrejt nga gati 40&nbsp;për qind e popullsisë së vendit në atë kohë. Gjithsej 310 persona, përfshirë 10 nga Kuba, humbën jetën gjatë kësaj stuhie. Stuhia kushtoi 6 deri në 10 miliardë dollarë dëme.

## Lista e stuhive 
## Shiko gjithashtu 
* Valë e ftohtë
* Bora me efekt liqeni
* as Pashkët
* stuhi evropiane
* Whiteout (moti)
* Këshillim për fryrjen e borës
* stuhi tokësore
* Terminologjia e motit të rëndë (Kanada)
* Resh bore
* Duke fryrë borë
* Lista e stuhive

## Referime