open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sistemi shtetëror në Zvicër

**Sistemi shtetëror në Zvicër**

Sipas legjendes bashkësia e tillë zvicërane është kriuar më 1 gusht 1291. Për këtë shakë 1 gushti është ditë nacionale (dita e pavarsisë).

Në politikën e jashtme Zvicra ndjekë rrugën e politikës neutrale dhe për këtë merret edhe si shtet "neutral". Është antare e kombeve të bashkuara (OKB), Këshillit Evropian, EFTA-së, WTO-së, por jo edhe antare e Bashkësisë perendimore të Evropës (BE).

Incilet e shtetit janë : "CH" që nënkuptojnë shkronjat e para të emrit latinishtë Confœderatio Helvetica.
Historia e Zvicrës

**Historia e Zvicrës**

Zvicëranët nuk janë një popull etnik apo një popull me një religjion, gjuhë apo diçka të ngjashme që është karekteristike për kombet, por zvicëranët janë një popull që si element të përbashkët kanë ndienen e të qenit një kombë.
Koha Jonë (gazetë)

[right|thumb|200px|[Shenja dalluese e gazetës]]
Gazeta ***Koha Jonë*** është e para gazetë e pavarur shqiptare. Ajo është themeluar nga gazetari Nikollë Lesi, më datën 11 maj 1991, si gazetë lokale e qytetit të Lezhës.

Në fillim "Koha Jonë" botohej një herë në javë, me katër fletë, me një tirazh javor 2000 kopje. Më 21 gusht 1992 filloi të botohej dy herë në javë dhe konkretisht: çdo të martë dhe të premte, përsëri me katër fletë, ndërsa më 21 tetor 1992 "Koha Jonë" filloi botimin me 8 fletë.

Botuesi i Koha Jonë është Nikollë Lesi.

## Lidhje të jashtme
Koha jonë - Faqja zyrtare
Demografia e Zvicrës

**Demografia e Zvicrës**

Sipas të dhënave të korrikut të vitit 2009 Zvicra ka 7.739.000 banorë  nga të cilët 20,6 % janë të huaj. Një pjesë e madhe e "të huajve" e përbëjnë shqiptarët. 
parapamje|right|300px|Lëvizja e popullsisë nga viti 1970–2006

## Struktura e popullsisë 
Shikuar **sipas moshës** popullsia e Zvicrës mund të llogaritet mbi mesatare sepse pjesa më e madhe e popullsisë e që është 68,2 % është nga 15-64 vite e vjetër *(ku 2.596.996 janë meshkuj, kurse 2.553.108 femra)*. Pjesën tjetër e përbëjnë: 0-14 vjeçar 16,1 % ku meshkuj janë 630.341, kurse femra 584.167 dhe 65 e më të vjetër 15,8 % nga të cilët 489.895 janë meshkuj dhe 700.154 femra.

Vitet mesatare të jetës në përgjithësi të banorëve janë 40.4 ku vitet mesatare të meshkujve janë 39.3 dhe vitet mesatare të femrave 41.4. Kurse jeta mesatare e përgjithshme e zviceranëve është 80.62 vite ku meshkujt kanë jetë mesatare 77.8, kurse femrat kanë jetë dukshëm më të gjatë prej 83.59 viteve.  
 
Popullsia e Zvicrës rritet 0,381 % çdo vit, si rezultat i natalitetit më të lartë që është 9,66/1.000 ndaj mortalitetit më të ultë që është 8,51/1.000.

Grupet më të mëdha etnike në Zvicër janë gjermanët 65 %, francezët 18 %, italianët 10 %, romanët 1 %, dhe të tjerët 6 %.

Të gjithë popujt me një numër të konsiderueshëm të banorëve dhe emigrantëve në Zvicër janë: gjermanë 63,7 % *(gjuha e tyre është zyrtare)*, francezë *(gjuha e tyre është zyrtare)* 20,4 %, italianë *(gjuha e tyre është zyrtare)* 6,5 %, serbo-kroatë 1,5 %, shqiptarë 1,3 %, portugezë 1,2 %, spanjollë 1,1 %, anglezë 1 %, romanë *(gjuha e tyre është zyrtare)* 0,5 % dhe të tjerë 2,8 %v.2000

## Religjioni 
Besimet fetare më të përhapura në Zvicër janë : katolikë romakë 41,8 %, protestantë 35,3 %, myslimanë 4,3 %, ortodoksë 1,8 %, krishterë tjerë 0,4 %, besime tjera 1 %, të pa përcaktuar 4,3 % dhe ateistë 11,1 %.

parapamje|right|300px| Përhapja e gjuhëve (2026)

## Shqiptarët në Zvicër 
Shqiptarët në Zvicër përbëjnë 1,3 % të popullsisë së përgjithshme të Zvicrës që donë të thotë janë rreth 98 210 banorë të cilët janë të vendosur përgjatë tërë territorit të Zvicrës, pavarësisht është ajo pjesë gjermane, franceze apo italiane.

Vendosja e shqiptarëve në territorin zviceran është thuajse e regjionalizuar nga banorë të regjioneve të atdheut. Shkak i një regjionalizimi të këtillë janë vetë emigrantët e parë të viteve 1970 të cilët pas vete tërhoqën banorë të rrethit të vendlindjes së tyre dhe kështu u vendosën në një regjion të njëjtë edhe në Zvicër me një lëvizje shumë të vogël.

Popullatën shqiptare në Zvicër tani përfaqëson gjenerata e dytë, e cila është gjenerata e parë e lindur në këtë vend.

## Referimet
Artisti

parapamje|Artisti**Artisti** është një person që është i angazhuar në art.

Në Kosovë dhe Shqipëri është më së shumti sinonim për aktorin.

Artisti konsiderohet një person me shkathtësi, talente dhe potenciale kreative i cili përdorë fuqitë e tij, kreativitetin, imagjinatën, njohuritë, energjinë dhe sensin, për ta artikuluar një problem, fenomen apo situatë në mënyrë artistike.

Arti është produkt i inteligjencës, shpirtit dhe kreativitetit njerëzor, nëpërmjet të cilit tejkalohen klishetë me të cilat është shpjeguar shoqëria në të kaluarën.

Arti ka funksione të ndryshme, prej atyre komike e argëtuese, deri te ato edukative dhe kritike.

Artisti është personi kompetent për goditjen e stereotipeve, klisheve, iluzioneve, idiotësive, patologjive, që e kërcënojnë dhe sfidojnë mënyrën moderne të të jetuarit brenda një sistemi koherent të vlerave.
Karolina e Veriut

**Karolina e Veriut **(anglisht: *North Carolina*) është një nga 50 shtetet e Shteteve të Bashkuara të Amerikës që ndodhet në juglindje të vendit. Kryeqytet i Karolinës së Veriut është Raleigh, ndërsa qyteti më i madh është Charlotte. Karolina e Veriut kufizohet me Karolinën e Jugut dhe Xhorxhian në jug, Tenesin në perëndim dhe Virxhinian në veri. Në lindje laget nga Oqeani Atlantik. Karolina e Veriut është shteti i 28 për nga sipërfaqja dhe i 10-i për nga popullsia nga 50 shtetet e SHBA-së. Karolina e Veriut njihet si "Shteti i Thembrës Bituminoze" (Tar Heel State) dhe "Shteti i Vjetër Verior" (Old North State).

Dëshmia më e hershme e pushtimit njerëzor në Karolinën e Veriut daton 10,000 vjet më parë, e gjetur në vendin Hardaway. Karolina e Veriut ishte e banuar nga fiset e amerikanëve vendas para ardhjes së evropianëve. Karolina e Veriut u krijua si një koloni mbretërore më 1729 dhe ishte një nga Trembëdhjetë Kolonitë. Karolina e Veriut është emëruar për nder të mbretit Charles I të Anglisë, i cili fillimisht formoi koloninë angleze, *Carolus* që do të thotë latinisht "Charles". Në vitin 1755 Karolina e Veriut koloniale mori drejtorin e parë të postës, James Davis, të emëruar nga Benjamin Franklin. Rezoluta Halifax Resolves e miratuar nga Karolina e Veriut më 12 prill 1776, ishte thirrja e parë zyrtare për pavarësi nga Britania e Madhe midis kolonive amerikane gjatë Revolucionit Amerikan.

Më 21 nëntor 1789, Karolina e Veriut u bë shteti i 12-të që ratifikoi Kushtetutën Amerikane. Në prag të Luftës Civile Amerikane, Karolina e Veriut shpalli shkëputjen e saj nga Bashkimi më 20 maj 1861, duke u bërë i dhjeti nga njëmbëdhjetë shtetet që u bashkuan me Shtetet e Konfederatës së Amerikës. Pas Luftës Civile, shteti iu rikthye Bashkimit më 4 korrik 1868. Më 17 dhjetor 1903, Orville dhe Wilbur Wright pilotuan me sukses fluturimin e parë të kontrolluar dhe të qëndrueshëm në botë të një avioni me fuqi, më të rëndë se ajri në Kitty Hawk në Outer Banks të Karolinës së Veriut. Karolina e Veriut përdor sloganin "First in Flight" në targat shtetërore për të përkujtuar këtë arritje, së bashku me një dizajn më të ri alternativ që mban sloganin "First in Freedom" në lidhje me Deklaratën e Mecklenburgut dhe Halifax Resolves.

## Gjeografia 
## Demografia 
## Ekonomia 
## Kultura 
## Referime
Nju Xhersi

**New Jersey** (shqiptohet Nju Xhersi) është një shtet në rajonin verilindor dhe Mid-Atlantic të Shteteve të Bashkuara. Kufizohet në veri dhe lindje me shtetin e Nju Jorkut; në lindje, juglindje dhe jug nga Oqeani Atlantik; në perëndim nga lumi Delaware dhe shtetin Pensilvania; dhe në jugperëndim nga Gjiri i Delaware dhe shteti i Delaware. Me 7,354 milje katrore (19,050 km2), Nju Xhersi është shteti i pestë më i vogël sipas sipërfaqes, por me afro 9.3 milionë banorë, të gjitha qarqet në shtet shtrihen brenda zonave të kombinuara statistikore të Qytetit të Nju Jorkut ose Filadelfias; për rrjedhojë, zona më e madhe metropolitane e shtetit bie brenda Nju Jorkut të Madh.

Nju Xhersi u banua fillimisht nga amerikanët vendas për të paktën 2800 vjet, me Lenape që ishte grupi dominues kur evropianët mbërritën në fillim të shekullit të 17-të. Kolonistët holandezë dhe suedezë themeluan vendbanimet e para evropiane në shtet. Më vonë anglezët morën kontrollin e rajonit dhe krijuan Provincën e Nju Xhersit, pas më të madhit të Ishujve të Kanalit, Xhersi. Tokat pjellore të kolonisë dhe toleranca relative fetare tërhoqën një popullsi të madhe dhe të larmishme. Nju Xhersi ishte ndër Trembëdhjetë Kolonitë që kundërshtuan Britaninë e Madhe, duke pritur beteja të shumta kryesore dhe komanda ushtarake në Luftën Revolucionare Amerikane. Shteti mbeti në Bashkim gjatë Luftës Civile Amerikane, dhe më pas u bë një qendër kryesore e prodhimit dhe imigrimit; ai ndihmoi në nxitjen e Revolucionit Industrial të vendit dhe u bë vendi i risive të shumta teknologjike dhe tregtare në mesin e shekullit të 20-të.

## Gjeografia
## Demografia
## Ekonomia
## Kultura
## Referime
Nju Hëmpshër

**New Hampshire** (shqiptohet Nju Hëmpshër) është një nga 50 shtetet e SHBA-së. Ai kufizohet nga Massachussets në jug, Vermont në perëndim, Maine dhe Oqeani Atlantik në lindje, dhe provinca kanadeze Quebec në veri. Nga 50 shtetet e SHBA-së, New Hampshire është i pesti më i vogël për nga sipërfaqja dhe i dhjeti më pak i populluar, me pak më shumë se 1.3 milionë banorë. Konkord është kryeqyteti i shtetit, ndërsa Manchester është qyteti më i madh. Motoja e New Hampshire, "Jeto i Lirë ose Vdis", pasqyron rolin e tij në Luftën Revolucionare Amerikane; pseudonimi i tij, "Shteti i Granitit", i referohet formacioneve dhe guroreve të gjera të granitit. Ai është më i njohur në mbarë vendin për mbajtjen e parë paraprake (pas grupit parlamentar të Iowa) në ciklin e zgjedhjeve presidenciale të SHBA-së.

New Hampshire ishte i banuar për mijëra vjet nga popuj që flisnin algonquian si Abenaki. Evropianët mbërritën në fillim të shekullit të 17-të, me anglezët që krijuan disa nga vendbanimet më të hershme jo-indigjene. Provinca e New Hampshire u krijua në vitin 1629, e emërtuar sipas qarkut anglez të Hampshire. Pas rritjes së tensioneve midis kolonive britanike dhe kurorës gjatë viteve 1760, New Hampshire pa një nga aktet më të hershme të hapura të rebelimit, me marrjen e Fort William dhe Mary nga britanikët në vitin 1774. Në janar 1776, ai u bë i pari nga kolonitë britanike të Amerikës së Veriut për të krijuar një qeveri të pavarur dhe kushtetutë shtetërore; gjashtë muaj më vonë, ajo nënshkroi Deklaratën e Pavarësisë së Shteteve të Bashkuara dhe kontribuoi me trupa, anije dhe furnizime në luftën kundër Britanisë. Në qershor 1788, ishte shteti i nëntë që ratifikoi Kushtetutën e SHBA-së, duke e sjellë atë dokument në fuqi.

## Gjeografia 
## Demografia 
## Ekonomia 
## Kultura 
## Njerëz të shquar 
Midis individëve të shquar nga Nju Hampshire janë themeluesi Nicholas Gilman, Senatori Daniel Webster, heroi i Luftës Revolucionare John Stark, redaktori Horace Greeley, themeluesi i besimit fetar Shkenca Kristiane Mary Baker Eddy, poeti Robert Frost, astronauti Alan Shepard, dhe shkrimtari Dan Brown. Përveç këtyre, aktori Adam Sandler u rrit, por nuk ka lindur në këtë shtet. New Hampshire ka prodhuar një president: Franklin Pierce.

## Referime
Qumili

**Qumili** është personazhi fiktiv më i njohur i Sevdai Radogoshit që ka lindur dhe jeton në Gjakovë. Qumili në të vërtetë është personazhi i parë fiktiv i këtij komiku të njohur shqiptar. Ky personazh karakterizohet me mençuri, urtësi, butësi dhe sarkazëm gjatë shfaqjeve.
Washington (kthjellim)

**Washington** ka këto kuptime:

* Washington - Shteti Federal i Amerikës
* George Washington - Ish-Kryetari amerikan
* Washington D.C. - Kryeqyteti i Shteteve të Bashkuara
Bullgarët

parapamje|300px|Personalitete bullgare.
**Bullgarët** ishin fis, e më vonë emrin e tyre e marrin disa fise sllave, themelues të Bullgarisë në mesjetë dhe këta të dytit të shtetit të sotëm.
Oklahoma

**Oklahoma** (Çoktauisht: *Oklahumma*) është një shtet në rajonin Qendror Jugore në Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Kufizohet me Teksasin në jug dhe perëndim, Kansas në veri, Arkansas në lindje, Nju Meksiko në perëndim dhe Kolorado në veriperëndim. Është i 20-ti më i gjerë dhe i 28-ti më i populluari nga 50 Shtetet e Bashkuara. Kryeqyteti dhe qyteti më i madh i saj është Oklahoma City.

Fjala Oklahoma vjen prej gjuhës indiane çokatu: "*okla*", *njeriu* dhe "*humma*", që përkthehet*i kuq*. Oklahoma njihet gjithashtu jozyrtarisht me pseudonimin e saj, "The Sooner State", duke iu referuar kolonëve që vendosën pretendimet e tyre në tokë përpara datës zyrtare të hapjes së tokave në Territorin perëndimor të Oklahomas ose përpara Aktit të Përvetësimeve Indiane të vitit 1889, i cili rriti vendbanimin evropian-amerikan në Territorin Lindor Indian. Territori i Oklahomas dhe Territori Indian u shkrinë në Shtetin e Oklahomas kur u bë shteti i 46-të që hyri në bashkim më 16 nëntor 1907.

Me vargmalet e lashta malore, preriet, mesat dhe pyjet lindore, pjesa më e madhe e Oklahomas shtrihet në Rrafshnaltat e Mëdha, Cross Timbers dhe [Malësitë e brendshme të SHBA-së]], të gjitha rajone të prirura për mot të ashpër. Oklahoma është në një bashkim të tre rajoneve kryesore kulturore amerikane. Historikisht ai shërbeu si një territor i sanksionuar nga qeveria për amerikanët vendas të larguar nga lindja e lumit të Misisipit, një rrugë për lëvizjet e bagëtive nga Teksasi dhe rajonet e lidhura me to, dhe një destinacion për kolonët emigrantë jugorë. Aktualisht, në Oklahoma fliten ende njëzet e pesë gjuhë amtare amerikane.

Një prodhues i madh i gazit natyror, naftës dhe produkteve bujqësore, Oklahoma mbështetet në një bazë ekonomike të aviacionit, energjisë, telekomunikacionit dhe bioteknologjisë. Oklahoma City dhe Tulsa shërbejnë si ankorat kryesore ekonomike të Oklahomas, me gati dy të tretat e banorëve të Oklahomas që jetojnë brenda zonave të tyre statistikore metropolitane.

## Etimologjia 
Emri *Oklahoma* vjen nga fjala e gjuhës çoktau, *okla,* që do të thotë njerëz dhe *humma* që do të thotë "e kuqe". Kryetari i Kombit Çoktau, Allen Wright, e këshilloi emrin në 1866 përgjatë bisedimeve me qeverinë federale mbi përdorimin e Territorit Indian. Ai përfytyronte një shtet të bashkuar për të gjitha kombet indiane të Amerikës, i kontrolluar nga Mbikqyrësi i Çështjeve Indiane të SHBA-ve. Më pas, *Oklahoma* u bë emri de facto për Territorin e Oklahomës dhe u miratua zyrtarisht më 1890, dy vite pasi ky territor u hap për të ardhurit e bardhë.

## Gjeografia 
## Demografia 
## Ekonomia 
Ekonomia e Oklahomas bazohet kryesisht në sektorët e aviacionit, të energjisë, pajisjeve të transportit, përpunimiit të ushqimit, elektronik dhe të telekomunikacionit. Oklahoma është një prodhues i rëndësishëm të gazit natyror, aeroplanëve, dhe ushqimeve. Shteti renditet i dyti në vend për prodhimin e gazit natyror, dhe është shteti i 27-të në SHBA për prodhimet bujqësore. Oklahoma renditet i 5-ti në prodhimin e grurit në SHBA.

## Kultura 
## Shënime 
## Referime
Sllavët

**Sllavët** janë familja e popujve që banojn shumicën e Europës Lindore.Prejardhja e tyre është e paqartë. Supozohet se fiset e para janë dyndur nga pjesët kufitare të Persisë së lashtë në drejtim të veriut dhe nga fillimi i erës sonë kanë depërtuar në pjesë të ndryshme pas Karpateve e më vonë edhe në Ballkan, deri në tokat ilire.Popujt e sotëm sllavë në Evropë janë: rusët, ukrainasit, polakët, bellorusët, çekët, sllovakët, sllovenët, kroatët,serbët, boshnjakët, malazezët, maqedonët e sotëm, bullgarët, një pjesë e moldavëve, lituanezëve, letonezëve dhe grekëve, dhe mundësisht pjesë e përbërjes etnike të gjermanëve (Austri), rumunëve e të hungarezëve.
Por Sipas studimeve te fundid rezulton se sllavet kane prejardhje Bjelloruse por nga disa shkencetar kjo teze eshte hedhur poshte sepse mendojne se sllavet kane baza Ruse dhe Polake por asgje nuk eshte konfirmuar ende ne fillim sllavet e ruajten menyren primitive te jetes te trashegeruar qe nga koha kur jetonin ne stepat e Rusise.

Image:The origin and dispersion of Slavs in the 5-10th centuries.png
Image:Slaven.jpg
Image:Slaviske sprog.png
Image:Slavic europe.png
Anglezët

**Anglezët** ishin grupe peshkatarësh të fiseve gjermane (familjes gjermane) që jetonin në Saksonin e ulët (tani në Gjermani). Më kalimin e këtyre grupeve në ishullin britanikë për të bërë dallimi në mes të fiseve vendase ata bëhen të njohur me emërtimin anglezë (gjermanishten e vjetër anglen=peshkim; Sachsen=Sakson, peshkatarë saksonë). Me kalimin e kohës këto grupe, të cilëve si duket ju kanë bashkangjitur fise që kishin zbarkuar nga Skandinavia arrijnë të krijojnë kishën e tyre, dhe nga pjesa tjetër e botës (bota mediterane) të llogariten si popull.

Tani ky popull është shtet formues (Anglia) dhe shteti i tyre është në përbërje të mbretërisë së Britanisë së Madhe. Nga pjesa tjetër e botës këta merren si popull dominues i Mbretërisë Britanike. Kisha e tyre është e ndarë nga Papasi.

Pjesëtarët e këtij populli jetojnë në pjesë të ndryshme të botës (më shumë si kolonizator) dhe si fole e tyre është Anglia.

Termi anglezët (në kohërat e kaluara në krahinat shqiptare janë përdorur termet si: inglezi, englezi) është përdorur dhe përdoret shpesh për popullin, e posaçërisht për zyrtarët e ushtarakët britanikë.
Danezët

**Danezët** janë një popull me prejardhje nga familja gjermane.

Për këtë popull nuk është dëgjuar shumë deri në mesjetë, pas krijimit të mbretërisë së tyre. Pjesëtarët e këtij populli e mbajnë veten për popull me prejardhje nga tokat e veriut, dhe së bashku me norvegjezët dhe suedezët besojnë të jenë pasardhës të vikingëve (popull që supozohet të ketë pasur folenë në gadishullin Skandinavisë)

Ky popull është komb shtet formues dhe shteti i tyre, Danimarka është anëtare në Organizatën e Kombeve të Bashkuara (OKB).
Hunët

**Hunët** ishin grupe apo fise të një populli me prejardhje nga Azia (hapësirën mongole).

## Historia 
Ata migruan ne Evropë përgjatë epokës se migrimeve te mëdha (shekujt III dhe IV pas lindjes se Krishtit).  Sipas studiuesit Joseph de Guinges ata janë pasardhës te Xiognu, popull i cili ne shekullin I para lindjes se Krishtit sulmoi territoret e Kinës dhe për pak e pushtuan ate. Ne vitin 434, Rugila, mbreti i tribuse me te madhe hune vdiq dhe vendin e tij e zune niperit e tij Attila dhe Bleda. Pasi Bleda vdiq (thuhet qe u vra nga Attila ne dyluftim) Attila bashkoi te gjitha tribute hune ne një te vetme dhe u be mbret i tyre. Attila fillimisht sulmoi Perandorinë Sasanide dhe pushti territoret e Kaukazit, por pastaj u munden. Me pas Hunet erdhën ne Evropë dhe pushtuan territoret qe nga gadishulli i Krimese ne lindje deri tek Galia (Franca) Lindore ne perëndim dhe nga alpet zvicerane ne jug deri tek gadishulli i Danimarkes ne veri. Me pas hunet vendosen marredhenie te mira me Perandorine Romake te Perendimit dhe për shkak te ketyre marredhenieve ata vendosen te sulmonin perandorine Romake te Lindjes dhe Mbreterine Visigote te Toulousit. Ne fillim ata sulmuan Perandorine Romake Te Lindjes dhe arriten te pushtonin Ballkanin perfshire dhe kryeqytetin e perandorise, Kostandinopojen (Stambollin), por romaket e lindje u ofruan huneve 115 kilogram me flori ne kembim qe hunet te largoheshin nga Ballkani dhe te mos e sulmonin me ate apo perandorine romake te lindjes. Hunet pranuan dhe u pergatiten qe te sulmonin mbreterine visigote te Toulousit. Pa filluar akoma sulmi, Attila mori një mesazh nga Honoria, motra e perandorit romak te Perendimit qe i propozonte te martoheshin dhe Attila pranoi dhe kështu ai mund te merrte si toke te tijen gjysmen e territoreve te Perandorise Romake te Perendimit. Flavius Aetius, gjenerali qe duhet te ndihmonte Attilen kunder Visigoteve lajmeroi perandorin për këtë dhe ai nuk deshte qe motra e tij te martohej me Attilen. Ketu filluan konfliket me perandorine Romake te Perendimit. Attila e sumoi perandorine dhe fitoi disa beteja me rradhe duke pushtuar kështu Strasburgun, Metzin, Reimsin, Amiensin, Turnain dhe Cambriain. Pastaj ai sulmoi Orleansin dhe garnizoni i qytetit iu dorezua Attiles, por sapo ishte duke hyre ne qytet erdhen perforcimet romake te komanduara nga gjenerali Flavius Aetius. Attila beri sikur u terhoq dhe i futi romaket ne kurth ne Chalons disa kilometra ne verilindje te Orleansit. Attila do ta kishte fituar këtë beteje nëse romaket nuk do te kishin thirrur perforcime nga ish-armiqte e tyre Visigotet. Beteja ishte e ashper sidomos sepse numrat e te dyja paleve ishin te barabarte. Sidoqofte romaket fituan me një "fitore si e Pirros" do të thotë fitore me shume sakrifica e humbje. Për një vit hunet nuk u duken me ne perandorine romake, por pas një viti ata sulmuan Aquilean dhe fituan, por pas betejes Attila u helmua dhe vdiq. Pas kësaj perandoria hune ra dhe hunet u vendosen ne territoret e Hungarise se sotme. Pasi u perzien me Magjaret ne shkullin VIII u formua shteti Hungarez.
Ajoua

**Iowa** (shqiptohet: *Ajoua* ose *Aiova*) është një shtet në Shtetet e Bashkuara, i kufizuar nga lumi i Misisipit në lindje dhe lumi Missouri dhe lumi Big Sioux në perëndim. Kufizohet nga gjashtë shtete: Wisconsin në verilindje, Illinois në lindje dhe juglindje, Mizuri në jug, Nebraska në perëndim, Dakota e Jugut në veriperëndim dhe Minesota në veri.

Gjatë shekullit të 18-të dhe fillimit të shekullit të 19-të, Iowa ishte pjesë e Luizianës franceze dhe Luizianës spanjolle; Flamuri i tij shtetëror është modeluar sipas flamurit të Francës. Pas blerjes së Luizianës, njerëzit hodhën themelet për një ekonomi të bazuar në bujqësi në zemër të Corn Belt. Në gjysmën e dytë të shekullit të 20-të, ekonomia bujqësore e Iowa kaloi në një ekonomi të larmishme të prodhimit, përpunimit, shërbimeve financiare, teknologjisë së informacionit, bioteknologjisë dhe prodhimit të energjisë së gjelbër.

Iowa është e 26-ta më e gjera sipas sipërfaqes dhe e 31-ta më e populluar nga 50 shtetet e SHBA-së, me një popullsi prej 3,190,369, sipas regjistrimit të vitit 2020. Kryeqyteti, qyteti më i populluar dhe zona më e madhe metropolitane e shtetit e vendosur plotësisht brenda shtetit është Des Moines. Një pjesë e madhe e zonës metropolitane Omaha–Council Bluffs shtrihet në tre qarqe të Iowa jugperëndimore. Iowa është renditur si një nga shtetet më të sigurta të SHBA-së për të jetuar.

## Etimologjia 
Iowa e merr emrin e saj nga populli Ioway, një nga shumë kombe indigjene amerikane, territori i të cilit përbënte shtetin e ardhshëm në kohën e kolonizimit evropian.

## Gjeografia 
Iowa kufizohet me lumin Misisipi në lindje dhe lumin Mizuri dhe lumin Big Sioux në perëndim. Kufiri verior është një vijë përgjatë 43 gradë, 30 minuta gjerësi veriore. Kufiri jugor është lumi Des Moines dhe një vijë jo fare e drejtë përgjatë përafërsisht 40 gradë 35 minuta në veri.

Iowa është i vetmi shtet, kufijtë lindorë dhe perëndimorë të të cilit janë formuar pothuajse tërësisht nga lumenjtë. Carter Lake, Iowa, është i vetmi qytet në shtet që ndodhet në perëndim të lumit Mizuri.

Iowa ka 99 qarqe, por 100 seli qendrore, sepse Lee County ka dy. Kryeqyteti i shtetit, Des Moines, është në Polk County.

## Shënime 
## Referime
Lincoln

**Lincoln** ka keto kuptime:

* Abraham Lincoln - Ish-Kryetari Amerikës
* **Lincoln** - veturë nga konstruktori Ford.
* Lincoln County (Georgia)
* Lincoln County (Kansas)
* Lincoln County (Kentucky)
* Lincoln County (Mississippi)
* Lincoln County (Missouri)
* Lincoln County (Oklahoma)
* Lincoln County (Tennessee)
* Lincoln (Kaliforni), ShBA
* Lincoln (Nebraska) - Kryeqyteti i Shteti Federal të Amerikës Nebraska
Finlandezët

**Finlandezët** (finlandisht: *suomalaiset*) janë një grup etnik fino-baltikë me prejardhje nga Finlanda.

Finlandezët ndahen tradicionalisht në grupe më të vogla rajonale që përfshijnë disa vende ngjitur me Finlandën, si ata që janë vendas në këto vende, ashtu edhe ata që janë zhvendosur. Disa nga këto mund të klasifikohen si grupe të veçanta etnike, në vend të nëngrupeve të finlandezëve. Këto përfshijnë kvenët dhe finlandezët e pyllit në Norvegji, Tornedalët në Suedi dhe finlandezët ingrian në Rusi.

Finlandishtja, gjuha e folur nga finlandezët, është e lidhur ngushtë me gjuhët e tjera fino-baltike, p.sh. estonishtja dhe karelianishtja. Gjuhët finnike janë një nëngrup i familjes më të madhe të gjuhëve uralike, e cila përfshin edhe hungarishten. Këto gjuhë janë dukshëm të ndryshme nga shumica e gjuhëve të tjera të folura në Evropë, të cilat i përkasin familjes së gjuhëve indo-evropiane. Finlandezët vendas gjithashtu mund të ndahen sipas dialektit në nëngrupe që ndonjëherë quhen *heimo* (fjalë për fjalë *fise*), megjithëse ndarje të tilla janë bërë më pak të rëndësishme për shkak të migrimit të brendshëm.

Sot, ka rreth 6-7 milionë finlandezë etnikë dhe pasardhësit e tyre në mbarë botën, me shumicën e tyre që jetojnë në Finlandën e tyre të lindjes dhe në vendet përreth, përkatësisht në Suedi, Rusi dhe Norvegji. Një mërgatë finlandeze jashtë shtetit është krijuar prej kohësh në vendet e Amerikës dhe Oqeanisë, me popullsi me prejardhje kryesisht emigrante, përkatësisht Australi, Kanada, Zelandën e Re, Brazilin dhe Shtetet e Bashkuara.

## Shënime
## Referime
Gjeografi

* **Gjeografi** është një person i cili është profesionist në lëminë e gjeografisë. 
* Gjeografia si emër i një shkence në trajtën e pa shquar njihet si gjeografi.
Paria ilire

Kjo listë përbëhet nga emrat e fiseve, mbretërve, sundimtarëve, qyteteve, krahinave dhe mbretërive ilirë, që hasen në literaturën e ndryshme antike.

## Fiset 
:**Artikull kryesorë : Fiset Ilire** 

## Qytete 
:**Artikull kryesorë : Qytetet Ilire** 

## Më të njohurit 
:**Artikulli kryesorë : Perandorët Ilirë**
Supë orizi me vezë dhe limon

*In fluid of meat or rice Boiling water poured ei salt washed and cleaned and left to boil on slow fire about 30 minutes. At the end of the soup is added bit of grated lemon with a grater Rind, give a wave, fire removed after 5–6 minutes and regulated by the yellow of eggs. For this, in a porcelain bowl Throw egg yolk, whipped and beat the lemon juice added, or limontoz dissolved in water and juice a little at the shoulder. At the end regulated by thin black pepper and chopped Parsley, nor desired.

:Për 4-5 persona duhen:
:lëng mishi 1.5 litra, oriz 4 lugë gjelle, gjalpë 50 g ose 1 lugë gjelle, e verdhë veze 1, limon 1/2 kokrre, majdanoz, kripë, piper i zi.
Supë orizi

Në lëngun e mishit ose në ujë të vluar hidhet orizi i pastruar e i larë. Pas 10 minutash vlimi shtohen qepë, karota e rrënjë majdanozi të kaurdisura me gjalpë : hidhet kripë dhe vazhdon zierja 15-20 minuta të tjera, derisa orizi të jetë gati. Në fund supës i hidhen jeshillëqe të grira hollë dhe piper.

Për 4-5 persona duhen :
*lëng mishi 1,5 l,
* oriz 4 lugë gjelle, 
*qepë 1 kokërr,
* karota 2-3, 
*majdanoz, gjalpë 50 g , kripë, piper të zi.
Supë orizi me domate ose salcë

Në një tigan me gjalpë kaurdisen qepë të grira hollë derisa të zverdhen pak, pastaj hidhen domate të grira (të cilave u është hequr cipa) ose salcë domatesh, kaurdisen dhe 2-3 minuta të tjera dhe hiqen nga zjarri.

Në lëngun e mishit ose në ujë të vluar hidhet orizi i larë e i pastruar dhe pas 10 minutash vlimi hidhet kripa, perimet e kaurdisura dhe lihen në zjarr të javashëm për 15-12 minuta të tjera derisa supa të jetë gati. Në fund ajo rregullohet me majdanoz të grirë imët dhe piper të zi.

Për 4-5 persona duhen :
* lëng mishi 1,5 l,
* oriz 4 lugë gjelle, 
* qepë 1 kokërr, 
* domate 2-3 kokrra ose gjysmë lugë gjelle salcë,
* gjalpë 50 g, 
* kripë, piper, majdanoz.
Çorba

**Çorbë** orizi me gjoks dashi - mishi i dashit ose i deles, mundësisht pjesa e gjoksit, pritet në copa kubike të vogla dhe vihet të ziejë. Pasi të ketë marrë valë, hiqet shkuma dhe lihet të ziejë në zjarr të ngadaltë rreth 1 orë. I shtohet oriz si dhe qepë të grira hollë. Ziejnë për 30 minuta të tjera derisa orizi të jetë gati.
 
Veçan, në një tigan me gjalpë, shtohet dhjamë dashi i prerë në copa të vogla, kaurdiset pak, shtohen domate të grira hollë, të pastruara nga cipa, ose salcë domatesh dhe spec djegës. Tigani hiqet nga zjarri dhe përzihet me hudhra të shtypura. Në këtë përzierje hidhet pak nga pak lëng supe dhe kur salca është gati hidhet në supë. Supa vihet përsëri të marrë një valë dhe pas kësaj është e gatshme. Gjatë ndarjes në pjatë hidhet majdanoz e kopër e grirë imët.

Për 4-5 persona duhen :
: mish dashi 300 g,
: oriz 3 lugë gjelle,
: qepë 1 kokërr,
: gjalpë 50 g, ose 1 lugë gjelle,
: dhjamë dashi 50 g, 
: hudhra 3-4 thelpinj,
: domate 2 kokrra, 
: spec djegës, kopër, majdanoz.
Supë magjerica

*Kjo supë përgatitet me të brendshmet e bagëtive të imta, me përjashtim të plëncit. Nga koka dhe këmbët mund të përgatitet lëng, ndërsa në mungesë të tyre mund të përdoret lëng mishi i zakonshëm ose ujë.
:Të brendshmet shpëlahen dhe përvëlohen me ujë të vluar, kullohen dhe priten në copa të vogla kubike. Në tenxhere me gjalpë kaurdisen të bardhat e qepëve të njoma derisa të vyshken, por të mos marrin ngjyrë, shtohen të brendshmet, kaurdisen pak, shtohet lëngu i tyre dhe kur të marrë valë hidhet orizi i pastruar e i larë. Supa lihet të ziejë derisa orizi të jetë gati, rregullohet me kripë, hiqet nga zjarri dhe pas 5-6 minutash pritet me vezë e limon. Në fund të supës i hidhet kopër e grirë hollë dhe piper i zi i bluar.
:Në qoftë se kemi lëng koke e këmbësh, atëherë ato pastrohen nga tuli i cili copëtohet dhe hidhet në supë.

:Për 4-5 persona duhen:
:të brendshme 250-300 g, gjalpë 50 g, ose 1 lugë gjelle, oriz 3 lugë gjelle, qepë të njoma 2-3 copë, vezë 1 kokërr, limon 1/2 kokrre, kopër, piper i zi.
Mishi i zier me barishte

*Mishi i viçit ose i lopës pritet në copa dhe vendoset në tenxhere me ujë të vluar që të mos humbasë shumë vlera ushqimore, mbulohet me kapak dhe zihet derisa të zbutet. Gjatë zierjes herë pas here i hiqet shkuma, që lëngu të mos dalë i turbullt. Pastaj shtohen qepë, karrota, rrënjë selino të prera në kubikë, lakër e freskët e prerë në copa katrore, fletë dafine, piper, kripë, mbulohet me kapak dhe zihet në zjarr të javashëm. 10-15 minuta para përfundimit të zierjes hidhen patate të prera në kubikë. Kjo gjellë mund të rregullohet edhe me salcë të bardhë e hudhra. Për këtë në lëngun me gjalpë kaurdiset pak miell dhe shuhet me lëngun e gjellës. Salca e bardhë hidhet në gjellë, vendoset në zjarr, rregullohet me hudhra të shtypura, i jepet një valë dhe hiqet nga zjarri. Në fund spërkatet me jeshillëqe.

:Për 4-5 persona duhen:
:mish 500 g, patate 5-6 kokrra mesatare, lakër e bardhë 250 g, karota 2-3 copë, selino 1 rrënjë, qepë 2 kokrra, gjalpë 2 lugë gjelle, miell 1 lugë gjelle, hudhra 2-3 thelpinj, piper, kripë, gjethe dafine dhe majdanoz të grirë.
Gjellë me shpendë

* Pulë e zier
* Zogj të tiganisur me domate
* Pulë e pjekur
* Pulë e skuqur në tenxhere
* Pulë me arra
* Pulë me frikase
* Pulë e mbushur me gështenja
* Filetë pule
* Pulë me lëng
Gjellë me mish të grirë

* Biftek me mish të grirë e qepë
* Biftek me mish të grirë dhe galetë
* Role me mish të grirë
* Qofte të fërguara
* Qofte me salcë
* Qofte të mbushura me qepë
* Qofte ne qepë në tavë
* Kërnacka të furrës
* Qofte me salcë të bardhë (frikase)
* Qofte të skarës
* Mëlçi derri të skuqura
* Mëlçi jahni
* Mëlçi dhe veshka të tiganisura me gjalpë
* Plëndës jahni
* kordhëzat
* Kukureci
* Kungull i mbushur me mish të grirë
Gjellë me midhje

* Midhje jahni
* Midhje të fërguara me vezë
* Midhje marinadë
* Midhje të gjalla me limon
* Midhje të mbushura
* Midhje sallatë
Gjellë me peshk

* Peshk i zier
* Peshk i zier me barishte
* Peshk i stufuar
* Peshk i furrës me qepë
* Tavë peshku me hudhra
* Peshk i fërguar
* Fileto peshku me galetë
* Fileto peshku me vezë
* Peshk i skarës
* Kallamarë ose supie të stufuara
* Kallamarë të mbushur
* Kallamarë jahni
* Karkaleca të zier
* Karkaleca të fërguar me vezë
Komposto dardhe

Dardhat pasi lahen mirë, qërohen ose lihen të paqëruara, priten përgjysmë, u hiqen farëzat dhe çdo gjysmë pritet në feta portokalli. Gjatë pastrimit që të mos nxihen dardhat hidhen në enë me ujë të ftohtë e limontoz. Lëkurat dhe farëzat bashkë me zemrën hidhen në tenxhere me ujë të vluar dhe zihen 10-12 minuta. Pastaj lëngu kullohet, i hidhet sheqer, vihet në zjarr dhe lihet derisa të marrë valë, pastaj hidhen dardhat  e përgatitura. Lihen të ziejnë 5-10 minuta sipas llojit të dardhave, në qoftë se janë të llojit që zbuten shpejt, atëherë ato hiqen nga zjarri menjëherë sapo të marrin valë. Për aromë, kompostos mund t'i shtohet pak kanellë ose karafil. Ndërsa për të përmirësuar shijen, kur kompostoja të jetë ftohur, i hidhet verë e kuqe e ëmbël.

Për 4-5 persona duhen :
* dardha : 500 g, 
* sheqer : 1 gotë uji,
* verë : 1 filxhan kafeje, 
* lëndë aromatike, 
* ujë : 1 litër,
* limontoz : një majë lugë kafeje.
Byrek me domate dhe salmon

Përbërësit për katër persona : 
* 200 g brum,
* 500 g domate të prera,
* 120 g salmon me vaj,
* një tufë majdanozi,
* pak kripë,
* koha 30 min.

Përgatitja

Lajini domatet dhe pritni në feta për së gjati, duke hequr pjesët e panevojshme. Kriposini lehtë dhe vendosini në një kullesë për të humbur ujin. Hapeni brumin në një tavë furre të mbuluar me letër zjarrduruese. Shponi pjesën e poshtme me pirun dhe vendoseni në frigorifer për 30 min. Mbulojeni pastaj me domate duke lënë anëve një bordurë prej 1,5 cm. Transferojeni në furrë të nxehur më parë me temperaturë 220&nbsp;°C dhe lëreni vetëm për 10 min. Ulni temperaturën në 200&nbsp;°C dhe vazhdoni ta piqni për 20 min të tjera, derisa brumi të vijë mirë dhe domatet të jenë pjekur. Nxirreni nga furra dhe vendosni në qendër filetot e salmonit. Mbuloni sipërfaqen me fletët e borzilokut dhe majdanozit dhe lëreni të ftohet para se ta shërbeni.
Tavë peshku me hudhra

**Tavë peshku me hudhra**

### Përgatitja 
Peshku i pastruar dhe i larë pritet në copa, i hidhet kripë, piper. Lyhet me miell dhe skuqet në tigan me yndyrë të nxehtë, por duhet pasur kujdes të mos kuqet shumë (sa të marri ngjyrë). Hiqet dhe vihet në një pjatë. Në yndyrën e tepruar në tigan hidhen hudhra të grira trashë shtohet miell i cili kaurdiset pak pastaj salcë domatesh. Të gjitha këto përzihen me njëra-tjetrën shuhen me uthull pastaj shtohet pak ujë, kripë, piper e gjethe dafine. Masa hidhet në tavë dhe vihen sipër copat e peshkut të skuqura lehtë si me sipër dhe piqet në furrë 15-20 minuta duke i hedhur pastaj majdanoz të grirë hollë në procesin e fundit të pjekjes.
Speci

**Speci** është një bimë barishtore  e cila përdoret për tu ushqyer duke e bërë gjellë, sallatë etj. Speci është antar  familjes Solanaceae.

## Shiko dhe këtë 
:'''''''''' në projektin Commons të Wikipedias

## Lidhje të jashtme
Teknologjia grafike

Teknologjia grafike hynë në grupin e industrive prodhuese. Detyra themelore e saj është projektimi, përgatitja, *shtypi* (shumëzimi) dhe përpunimi grafik i prodhimeve të shtypura grafike.
	Fazat kryesore të punës në prodhimtarinë grafike janë: punimi i radhitjes, punimi i modeleve kopjuese, punimi i formave të shtypit, shumëzimi (shtypi) dhe përpunimi grafik në libërlidhje.

## Historia e shtypit 
Presën e parë tipografike me shkronja lëvizëse e konstruktoi Johan Gutenberg në shekullin e XV-të. Në fillim të shekullit të XVI-të në Evropë kishte mbi 1000 shtypshkronja. Gradualisht nga shtypësi i librit filloi të ndahej shkrirëshkruesi, botuesi dhe librari, secili duke e zhvilluar veprimtarinë e vet të pavarur. Gjithashtu letërpunuesit, pergamentarët dhe libërlidhësit në kohën e Gutenbergut zhvilluan veprimtari të veçanta siç ishin edhe ilustratori, druprerësi dhe bakërprerësi.
Historinë e shtypit gjatë historisë e klasifikojmë në:	
*Periudha para Guitenbergut*, deri në vitin 1445.
*Periudha e zbulimeve të Gutenbergut*, nga viti 1445-1812.
*Periudha e mekanizimit*, nga viti 1812-1900.
*Periudha e automatizimit*, nga viti 1900-1950.
*Periudha e elektronikës, e kompjuterizmit dhe e internetit*, nga viti 1950 e deri më sot.

## Teknikat themelore të shtypit 
Teknikat themelore të shtypit kloasifikohen në bazë të elementeve të shtypit në formë të shtypit, e ato janë:
Shtypi i lartë (Tiposhtypi, Shtypi fleksografik dhe Shtypi leterset)
Shtypi i rrafshtë (Litografia, Ofset shtypi dhe Dritështypi)
Shtypi i thellë (Shtypi i çeliktë dhe Bakërshtypi) dhe
Shtypi i depërtueshëm (Shtypi me shabllon dhe Sitoshtypi)

## Kontribues në lëminë e Teknologjisë grafike 
Nezir Berisha dhe Abdurrahman Simnica autor të disa punimeve nga lëmia e grafikës, mes të cilave edhe të një libri "Bazat e teknologjisë grafike", Prishtinë, 2005, 256 faqe.
BE

shkurtesa **BE** shënon:

* Bashkimi Evropian
* British English, Gjuha në Britaninë e Madhe
* Partia Portugeze: Bloco de Esquerda
* Ansamblin: Berliner Ensemble
* ISO-kodi i Belgjikës: ISO 3166
* Domeni i internetit për Belgjikën: .be
* Gjuhën Beloruse (be), sipas kodit ISO 639 alpha-2 
* Një Kanton në Zvicër: Kanton Bern si dhe targat e automjeteve prej këtij Kantoni
* Kryeqyteti i Gjermanisë: Berlin si dhe targat e automjeteve prej këtij qyteti
* Elementi kimik: Berilium
* Ndërmarja për Software nga ShBA: Be Incorporated
* Titullin Bachelor of Engineering (B.E.)
Straboni

**Straboni** (ose *Strabonis*) që jetoi gjatë viteve 63 p.e.s. - 20, ishte gjeograf dhe historian i Greqisë së lashtë.

## Biografia 
Straboni lindi në Amasia të Pontit (Turqia e Sotme) diku rreth vitit 63 para e. sonë dhe vdiq rreth vitit 20 të e. sonë. Përpos udhëtimeve të shumta që bëri nëpër pjesët e perandorisë romake si Greqi, Azi, Itali dhe Egjipt, ai kaloi edhe një pjesë të jetës në Romë. Straboni, duke u nisur nga vrojtimet e tija personale nga udhëtimet dhe duke u mbështetur në veprat e autorëve të ndryshëm antik Artemidori, Eratosthenit, Apollodorit, etj. shkroi veprën "geographica" (Gjeografia) e cila përbëhet nga 17 libra. Strabosi disi vazhdon veprën e Polibit që mbaron në vitin 144, dhe ai përshkruan ngjarjet historike deri në kohën e luftës civile. Nga vepra historike kanë mbetë të ruajtura vetëm disa fragmente.

## Tituj të veprave 
* Geographica - (Gjeografia)

## Citime 
Straboni shprehet se "maqedonasit dhe epirotet flasin te njetin dialekt te gjuhes ilire"

## Burim i të dhënave 
* Ilirët dhe Iliria te autorët antikë ISBN 99927-1-639-8

## Shiko dhe këtë 
* Ndarja e Shqipërisë sipas Strabonit
Gjeografia e Strabonit

**Gjeografia**, *(origjinal: Geographica)*, është vepër nga antika e shkruar nga gjeografi dhe historiani grek Straboni. Këtë vepër autori e ka bazuar nga vrojtimet e tij, të cilat i mbështet në shkrimet e autorëve antik Artemidori, Eratosthenit, Apollodorit. Vepra në fjalë është e shkruar në 17 libra. Dy librat e parë që kanë karakterin e një hyrjeje të përgjithshme dhe bëjnë fjalë për gjeografin e tyneherit fiziko-matematike; librat 3-10 përshkruajë gjeografin e Evropës, gjeografia e Azisë fillon të përshkruhet në librin e njëmbëdhjetë ndërsa ajo e Afrikës përshkruhet në librin e fundit.

Vepra Strabosit "Geographica" është një burim i rëndësishëm për studimin e gjeografisë antike të tre kontinenteve të lartë përmendura. Kjo vepër ndihmon kuptimin e ngjarjeve historike të asaj kohe që kanë ndodhur në këtë pjesë të botës antike. Për të kuptuar gjeografinë dhe historinë e Ilirisë, duke ditur mungesën e burimeve, duket se është një burim i pashmangshëm.

Pjesët më interesante për lexuesin, janë në librat që bëjnë fjalë për Evropën, si:
*Libri I : 1-2
: Jep mendimin se Homeri duhet të ketë njohur Istrin dhe në pjesën e dytë ku mendon se shprehja e Homerit për shtrirjen e Thrakisë përtej maleve nuk ishte edhe aq e saktë, dhe njëkohësisht bënë vlerësimin se ai (Homeri) e njihte mirë këtë anë dhe ka përendur disa fise. 
*Libri II : 5
Ku përshkruan bregdetin Ilir me ishujt: Apsyrtidet, Kyriktiket, Liburnidet, Isa, Traguri, Korkyra e Zezë dhe Fari
*Libri IV : 6
Përshkruan pjesën e Istris si dhe për japodët dhe qytete e tyre Metuli, Arupini, Moneti dhe Vendi
* Libri V : 1 - 2
* Libri VI: 1-4
* Libri VII: I tërë libri
* Libri VIII: 1,3,6,7
* Libri IX: 4,5
* Libri X: 1,2

## Burim i të dhënave
*Ilirët dhe Iliria te autorët antikë ISBN 99927-1-639-8

## Shiko dhe këtë 
*Ndarja e Shqipërisë sipas Strabonit
Frashëri

**Frashër** ka shumë kuptime:
* Frashëri është një bimë shumvjeçare.
* Frashëri është fshat në Përmet, Shqipëri.

**Frashëri** është gjithashtu emri i një dere të madhe shqiptare e ndarë në shume degë:
* Familja Frashërialt=|parapamje

**Frashëri** është edhe mbiemri i shumë personave:

* Abdyl Frashëri, veprimtar i hershëm i çështjes kombëtare shqiptare.
* Sami Frashëri, intelektual shumëplanësh, ideolog i Rilindjes Kombëtare shqiptare.
* Naim Frashëri, poeti më i shquar i Rilindjes Kombëtare shqiptare.
* Mid'hat Frashëri, letrar, diplomat, politikan shqiptar.
* Kristo Frashëri, historian, akademik shqiptar.
* Gjergj Frashëri, arkeolog shqiptar.
Cakolli (mbiemër)

Mbiemri **Cakolli**, rrjedhë nga mbiemri Caka që njihet ne shumë rrethina të Kosovës, një pjesë e madhe e këtij të themi fisi, gjindet posaçërisht në rrethin e komunës së Klinës në fshatin Budisalc me mbiemrin Deda. Poashtu në Bigjë, ku edhe mbiemri Caka ka në gjirin e vete të afërmit e tyre me mbiemër Zefi që jetojnë po në ketë rrethinë të kësaj komune por në fshatin Stup.Po nga kjo familje janë të afërt edhe Nikolljat të cilët jetojnë në komunën e Klinës (Nrec Nikolla) bashkë luftëtar i heroti tonë Ndue Perlleshi dhe qëndresa e tij ndaj forcave partizane në kohen e luftës së dytë botërore. Ka mbiemra të tillë dhe në komunën e Gjakovës. Me mbiemrin Cakolli kemi edhe në disa komuna të ndryshme të Kosovës, dhe kemi edhe të pastorin e kishës protestante të Kosovës Fehmi Cakolli dhe gazetarin Bahtir Cakolli, dikur punëtor në RTP dhe udhëheqës i programit të natës në atë kohë. Prejardhja e mbiemrit Caka-Cakolli, llogaritet që nga vitet e 1880 e këndej dhe se në historikun e saj më vonë futet edhe Noka i Vogël (Nok Caka) që dikur këndohej në këngët folklorike për trimërinë e tij të shkathet dhe të veçantë ndaj rezistencës serbe dhe asaj turke në rrethin e Dukagjinit. Ky fis është një fis i ardhur nga rrethi i krahinës së Mirditës që quhen edhe fisi Kaqinar, por ka edhe shumë të përkatësisë të këtij fisi. Te dhënat gojore tregojnë se ky mbiemër është sepse njeriu i par tek Cakollt njihet Isaku pas nje kohe të gjatë iu shkurtua emri dhe mbeti si (caku) por mbas nje kohe kur tokat shqiptare i uzurpoi parendoria Turke emrit (CAKU) iu u shtua nje mbaresë (ölum) që në gjuhën shqipe do thot (bir) pra te bijët e Cakut.

## Refereimet
Simpson

**Simpson** ka disa kuptime:

## Gjeografia 
### ShBA 
*Simpson (Illinois) - Illinois
*Simpson (Kansas) - Kansas
*Simpson (Louisiana) - Louisiana
*Simpson (North Carolina) - North Carolina

### Australia 
*Simpson desert në Australi.

## Personalitete 
*Ashlee Simpson — Këngtare e ShBA
*Donald Clarence Simpson — Producent filmi nga ShBA
*Don Simpson — Karikaturist nga ShBA
*Jessica Simpson — Pop këngtare
*Mona Simpson — Shkrimtare e ShBA
*O. J. Simpson — Lojtar i Amerikan Fotboll dhe aktor
*Robert Simpson — Kompozitor anglez

### Personazha fiktive 
* Homer Simpson
* Bart Simpson
* Lisa Simpson
* Marge Simpson
* Maggie Simpson
* Abraham Simpson

## Kultura 
**Simpsons* — Një seri animuar prej FOX-it nga ShBA
16:9

Termi **16:9** në gjuhën e zakonshme mund të ketë disa kuptime si
thumb|200px

*Kodim anamorëf i DVD-së
***16:9** prezantues të fotografive (Televizori, Video-Projektori) që prezantojnë fotografitë në këtë proporcion. 
***16:9** regjistrues të fotografive (Videokamera) të dimensioneve 16:9.  
***16:9** module prezantuese të dimensioneve **4:3** dhe **16:9**, varësisht nga prodhuesi interpretohet edhe ndryshe por kryesisht bëhet fjalë për prezantimin e fotografisë me lartësi 25% më të vogël se fotografia standarde.  
***16:9** Filmat artistik të regjistruara në DVD-së me teknikën **Pan & Scan** që mundëson afrimin apo largimin e pikës së fokusuar (Zoom) prej teknikës standarde **HDTV** (1.920 për 1.080 gjegjësit 1280 për 720)) 
 
Formatet e dimensioneve të fotografive tek Televizorët klasikë janë **4:3** dhe në Video teknikë **3:2**. Teknika fillestare e përdorur në projektorë të Kinemasë po ashtu ka qenë **1,33:1** deri **1,37:1** por tani është në përdorim zakonisht formati **1,66:1** deri **2,35:1** pasi që ky prezantim mund të projektohet më lehtë në Kinema, sepse për proporcionin **1,33:1** duhet një distancë vertikale më e madhe nga ulëset.

Televizorët klasik, janë pajisur me formatet **4:3** me qëllim, pasi që cilindri i vakumit për këtë format është lehtë të montohet dhe është i përshtatshëm. Trashësia e cilindrit nuk ka nevojë të jetë e madhe sikur se te projektimi **16:9** që të rezistojë shtypjes së jashtme. Për ndryshim nga projektimi në kinema, në Televizor ndërrimi i formateve është shumë më problematikë. Mirëpo pasi që po thuaj se të gjitha kinematë kanë mundësin e përdorimit të formateve mbi 1,78:1, që nga vitet e 90-ta tentohet që formati **4:3** të zëvendësohet me formatin **16:3**. Këto tentativë shihen më së miri me futjen e teknikës **PALplus** që mundëson kodimin anamorf në DVD dhe DVB (të parapara për formatet mbi 16:9) dhe vendimit për futjen e formatit **16:9** si format standard në HDTV.

Ky proces (tentim) i ndryshimit të formatit prezantues si duket do të zgjasë edhe për një kohë të gjatë pasi që siç po shihet po thuajse të gjitha emisionet transmetohen në formatin **4:3**.

Nga prodhuesit në ShBA është futur në përdorim etiketimi i Aparateve Televizive përpos shenjës së formatit **16:9** edhe shifra 177 si shenjë e këtij formati (pasi që 16:9 = 1.7777777).
Teknika 100 Hz

**Teknika 100 hercë**

Teknika **100 Hz** vihet në përdorim në aparatet Televizive. Me këtë teknikë arrihet që shpejtësia e krijimit të fotografisë të jetë dy herë më e madhe se tek teknika klasike. Kjo teknik funksionon duke e regjistruar së pari fotografin në aparat dhe pastaj prezantimin e saj të një pas njëshme duke prezantuar 100 fotografi brenda sekondës.

Fotografia e shikuar në Televizor duket më e "qetë", mirëpo gjatë proceseve të marrjes së impulseve të dobëta, kjo teknikë ka disa dobësi. Dobësi karakteristike të saj janë ndër të tjera edhe fotografia e turbullt e deformuar e posaçërisht gjatë lëvizjeve të shpejta këto dobësi vërehen më shumë.

Me teknikën klasike të standardit Evropian prej 50 Hz, fotografia ri-konstruktohet 50 herë brenda sekondës. Syri i njeriut këtë frekuencë e pranon si një lëvizje errësire që vije nga ekrani, ndërsa nga teknika 75 Hz, syri i njeriut mund të thuhet se nuk e vëren fare.

Edhe kjo teknikë përdorë mënyrën e kapërcimit të radhëve.
X-Men

thumb|right|Grupa **X-Men**
**X-Men** (sqt.: [] / *Iks-Meni*) është një strip mbi një grup super-heroi në Marvel Comics universe. Krijuar nga Stan Lee dhe Jack Kirby, ata debutuan në *X-Men* #1 nga shtatori 1963, të njëjtin muaj si premiera e *The Avengers*.

## Filmat 
* X-Men (film)
* X2
* X-Men 3

## Personazhet 
* Wolverine
* Rogue
Video teksti

**Video tekst** *(Videotext)* është një formë e komunikimit që përdoret për të shpërnda lajmet në formë shkronjash e grafike në Televizorë. Kjo formë e komunikimit bëhet në Televizorët duke e shtypur sustën përkatëse për ftesën e Video tekstit. Zakonisht përmbajtja e këtyre video-fletave ka të bëjë me lajmet ditore, përmbajtjen e programit të transmetuar në kanalin përkatës dhe në kohërat më të reja mundësohen nga shërbime të ndryshme edhe lojëra shpërblyese apo kuize të ndryshme. Me përhapjen e internetit rëndësia e kësaj forme të komunikimit ka rënë në shkallën më të ultë.

## Links 
* Teletext Online International
PiP

thumb|300px|**Teknika PiP** (1.ekrani 2.kutia)
Teknika e përdorur tek televizorët të etiketuar me simbolin **PiP** (anglisht: *Picture in Picture*) u mundëson shikueseve të televizorit të përcjelljen e dy programeve (kanaleve) në një ekran në të njëjtën kohë. Televizorët e pajisur me këtë funksion janë në gjendje të prezantojnë në një pjesë të ekranit një kuti të vogël apo të ndajnë ekranin për prezantimin e dy programeve ndaras.

Për të funksionuar teknika fotografi në fotografi (PiP), aparati duhet të jetë i pasur me dy pranues të impulsit (ang. tuner) të pavarur njërit nga tjetri që zakonisht njëri shërben për kutinë e vogël ndërsa tjetri për prezantimin normal të programit (në raste të rralla përdoret edhe ndarja e sipërfaqes së ekranit në dyshë nga pranuesit i impulseve). Ky funksion mund të përdoret edhe me rastin e përdorimit të video-impulsi nga aparatet emetuese shtëpiake (viderekorde, videokamera)

Qëllimi i kësaj teknike ishte prezantimi i më shumë programeve në një ekran. Kjo do ti bënte të mundshme konsumatorit zgjedhjen e programit nga një pamje, mirëpo arritja e këtij qëllimi me këtë teknik është e shtrenjtë pasi që për çdo program (kanal) nevojite nga një pranues i impulsit. Po si do që të jetë shpesh prodhuesit e përdorin këtë term edhe për prezantimin e disa kutive (12-16 copë) me "fotografi statike" që prezantojnë vetëm skenën e fundit të pranuar nga kanali përkatës.
ISO 639

**ISO 639** është standard internacional për identifikimin e gjuhëve.
: * Gjuhë - me emër të pa rregulluar.

## Kodet e Gjuhëve sipas ISO 639 (Lista/Zgjedhje)