Mbretëria e Dy Siçilive

**Mbretëria e Dy Siçilive** (italisht: *Regno delle Due Sicilie*; napoletanisht: *Regno d"e Ddoje Sicilie*; siçilianisht: *Regnu dî Dui Sicili*) ishte një mbretëri në Italinë Jugore nga viti 1816 deri më 1861. Mbretëria ishte shteti më i madh sovran për nga popullsia dhe madhësia në Itali përpara bashkimit italian, duke përfshirë Siçilinë dhe të gjithë Gadishullin Italian në jug të Shteteve Papale, që mbulonte pjesën më të madhe të zonës së *Mezzogiorno* së sotme.

Mbretëria u formua kur Mbretëria e Siçilisë u bashkua me Mbretërinë e Napolit, e cila zyrtarisht njihej edhe si Mbretëria e Siçilisë. Meqenëse të dyja mbretëritë u quajtën Sicili, ato njiheshin kolektivisht si "Dy Siçilitë" (*Utraque Sicilia*, fjalë për fjalë "të dyja Siçilitë"), dhe mbretëria e bashkuar mori këtë emër. Mbreti i Dy Siçilive u rrëzua nga Giuseppe Garibaldi në vitin 1860, pas së cilës njerëzit votuan në një plebishit për t'u bashkuar me Mbretërinë e Sardenjës. Aneksimi i Mbretërisë së Dy Siçilive përfundoi fazën e parë të bashkimit italian dhe Mbretëria e re e Italisë u shpall në vitin 1861.

## Emri 
Emri "Dy Siçilitë" e ka prejardhjen nga ndarja e Mbretërisë mesjetare të Siçilisë. Deri në vitin 1285, ishulli i Siçilisë dhe Mezzogiorno ishin pjesë përbërëse të Mbretërisë së Siçilisë. Si rezultat i Luftës së Mbrëmjes Siçiliane (1282–1302), Mbreti i Siçilisë humbi ishullin e Siçilisë (i quajtur edhe Trinacria) ndaj Kurorës së Aragonit, por mbeti sundimtar mbi pjesën gadishullore të mbretërisë. Edhe pse territori i tij u bë i njohur jozyrtarisht si Mbretëria e Napolit, ai dhe pasardhësit e tij nuk hoqën dorë kurrë nga titulli "Mbreti i Siçilisë" dhe ende zyrtarisht i referoheshin mbretërisë së tyre si "Mbretëria e Siçilisë". Në të njëjtën kohë, sundimtarët aragonez të ishullit të Siçilisë e quajtën gjithashtu mbretërinë e tyre "Mbretëria e Siçilisë". Kështu, kishte dy mbretëri të quajtura "Siçili":
[thumb|[Cappella Palatina, kisha e bashkuar e parë e Roger II të Siçilisë.]]
Gjatë mbretërimit të Karlit I të Anzhuit (1266-1285), Lufta e Mbrëmjes Siçiliane (1282-1302) ndau mbretërinë. Karli, i cili ishte me prejardhje franceze, humbi ishullin e Siçilisë nga Shtëpia e Barcelonës, të cilët ishin nga Aragoni dhe Katalonia. Karli mbeti mbret i rajonit të gadishullit, i cili u bë i njohur zyrtarisht si Mbretëria e Napolit. Zyrtarisht Karli nuk hoqi dorë kurrë nga titulli "Mbretëria e Siçilisë"; kështu ekzistonin dy mbretëri të veçanta që e quanin veten "Siçili".

### Sundimi i drejtpërdrejtë aragonez dhe spanjoll 
parapamje|majtas|Kurora e Aragonit, shtrirja më e madhe
Vetëm me Paqen e Caltabellotta (1302), të sponsorizuar nga Papa Bonafaci VIII, dy mbretërit e "Siçilisë" njohën legjitimitetin e njëri-tjetrit; mbretëria e ishullit më pas u bë "Mbretëria e Trinacria" në kontekste zyrtare, edhe pse popullsia ende e quajti atë Siçili.

Alfonso V e quajti mbretërinë e tij në latinisht "*Regnum Utriusque Siciliæ*", që do të thotë "Mbretëria e të dy Siçilive". Me vdekjen e Alfonsos në vitin 1458, mbretëria u nda përsëri midis vëllait të tij Gjoni II të Aragonit, i cili mbajti ishullin e Siçilisë dhe djalit të tij të paligjshëm Ferdinandin, i cili u bë Mbreti i Napolit.

Pasi francezët humbën Betejën e Garigliano (1503), ata u larguan nga mbretëria. Ferdinandi II më pas i ribashkoi të dy zonat në një mbretëri. Në vitin 1530 Çarls V i dha ishujt e Maltës dhe Gozo, e cila kishte qenë pjesë e Mbretërisë së Siçilisë, tek Kalorësit Hospitaler (më pas i njohur si Urdhëri i Maltës). Në fund të Luftës së Trashëgimisë Spanjolle, Traktati i Utrecht në vitin 1713 i dha Sicilinë Dukës së Savojës, derisa Traktati i Rastatt më 1714 ia la Napolin perandorit Çarls VI. Në Traktatin e Hagës të vitit 1720, Perandori dhe Savoja shkëmbyen Siçilinë për Sardenjën, duke ribashkuar kështu Napolin dhe Siçilinë.

## Popullsia historike 
Mbretëria kishte një popullsi të madhe, kryeqyteti i saj Napoli ishte qyteti më i madh në Itali, të paktën tre herë më i madh se çdo shtet tjetër italian bashkëkohor. Në kulmin e saj, mbretëria kishte një ushtri prej 100.000 ushtarësh dhe një burokraci të madhe. Napoli ishte qyteti më i madh në mbretëri dhe qyteti i tretë më i madh në Evropë. Qyteti i dytë më i madh, Palermo, ishte i treti më i madh në Itali. Në vitet 1800, mbretëria përjetoi rritje të madhe të popullsisë, duke u rritur nga afërsisht pesë në shtatë milionë. Ajo mbante afërsisht 36% të popullsisë së Italisë rreth vitit 1850.

Për shkak se mbretëria nuk krijoi një departament statistikor deri pas vitit 1848, shumica e statistikave të popullsisë para atij viti janë vlerësime dhe regjistrime që konsideroheshin nga bashkëkohësit si të pasakta.

## Ushtria 
Ushtria e Dy Siçilive ishte forcat tokësore të Mbretërisë, ajo u krijua nga vendosja e dinastisë Bourbon në Italinë Jugore pas ngjarjeve të Luftës së Trashëgimisë Polake. Ushtria u shemb gjatë Ekspeditës së Mijërave.

Real Marina ishte forcat detare të Mbretërisë. Ishte më e rëndësishmja nga flotat italiane të parabashkimit.

## Ekonomia 
[parapamje|majtas|250px|[Monedhë argjendi: 120 grana Ferdinando II - 1834]]
Një problem i madh në Mbretëri ishte shpërndarja e pronës së tokës - pjesa më e madhe e saj u përqendrua në duart e disa familjeve, fisnikërisë së tokës. Fshatrat strehonin një proletariat të madh rural, dëshpërimisht të varfër dhe të varur nga pronarët për punë. Qytetet e pakta të Mbretërisë kishin pak industri, duke mos siguruar kështu daljen e tepërt të popullsisë rurale që gjendet në Italinë veriore, Francë apo Gjermani. Shifrat e mësipërme tregojnë se popullsia e fshatit u rrit me një ritëm më të shpejtë se ajo e vetë qytetit të Napolit, një fenomen mjaft i çuditshëm në një kohë kur pjesa më e madhe e Evropës përjetoi Revolucionin Industrial.

Ndërsa ishte i pazhvilluar në krahasim me Italinë Veriperëndimore dhe vendet bashkëkohore të Evropës Perëndimore në kohën e bashkimit në vitin 1861, paga mesatare e Dy Siçilive ishte në fakt më e lartë se Italia Qendrore dhe në të njëjtin nivel me Italinë Verilindore. Ishulli i Siçilisë, në veçanti, ishte më i pasur se pjesa kontinentale e mbretërisë dhe pagat e tij ishin shumë afër me ato të veriperëndimit. Megjithatë, divergjenca u rrit masivisht pas bashkimit, për shkak të kolapsit të plotë të ekonomisë së jugut.

### Bujqësia 
Siç u regjistrua në regjistrimin e vitit 1827, për pjesën napolitane (kontinentale) të mbretërisë, 1,475,314 e popullsisë mashkullore u renditën si bujq, të cilët tradicionalisht përbëheshin nga tre klasa *Borgesi*, *Inquilani* (ose fermerë të vegjël) dhe *Contadini* (ose fshatarësia), së bashku me 65,225 të listuar si barinj. Gruri, vera, vaji i ullirit dhe pambuku ishin produktet kryesore me një prodhim vjetor, siç u regjistrua në vitin 1844, prej 67 milionë litra vaj ulliri të prodhuar kryesisht në Pulia dhe Kalabri dhe të ngarkuar për eksport në Gallipoli së bashku me 191 milionë litra verë që ishin në pjesën më të madhe të konsumuar në vend. Në ishullin e Siçilisë, në vitin 1839, për shkak të më pak tokave të punueshme, prodhimi ishte shumë më i vogël se në kontinent, megjithatë u kultivuan afërsisht 115,000 hektarë vreshta dhe rreth 260,000 hektarë pemëtore, kryesisht fiku, portokalli dhe agrume.

### Industria 
Industria ishte burimi më i madh i të ardhurave në krahasim me shtetet e tjera paraunitare. Një nga komplekset industriale më të rëndësishme në mbretëri ishte kantieri detar i Castellammare di Stabia, i cili punësonte 1800 punëtorë. Fabrika inxhinierike e Pietrarsa ishte fabrika më e madhe industriale në gadishullin italian, duke prodhuar mjete, topa, shina, lokomotiva. Kompleksi përfshinte gjithashtu një shkollë për makinistët dhe inxhinierët e marinës dhe, falë kësaj shkolle, mbretëria ishte në gjendje të zëvendësonte personelin anglez që kishte qenë i nevojshëm deri atëherë. Anija e parë me avull me shtytje me vidhos e njohur në Detin Mesdhe ishte "Giglio delle Onde", me qëllime dërgimi poste dhe transporti pasagjerësh pas vitit 1847.

Në Kalabri, Fonderia Ferdinandea ishte një shkritore e madhe ku prodhohej gize. Reali ferriere ed Officine di Mongiana ishte një fabrikë hekuri dhe armësh. E themeluar në vitin 1770, ajo punësoi 1600 punëtorë në vitin 1860 dhe u mbyll në vitin 1880. Në Siçili (afër Katanisë dhe Agrixhentos), sulfuri nxirrej për të prodhuar barut. Minierat siçiliane ishin në gjendje të plotësonin pjesën më të madhe të kërkesës globale për sulfur. Prodhimi i rrobave të mëndafshta u fokusua në San Leucio (afër Caserta). Rajoni i Bazilikatës kishte gjithashtu disa mullinj në Pontencë dhe San Chirico Raparo, ku përpunoheshin pambuku, leshi dhe mëndafshi. Përpunimi i ushqimit ishte i përhapur, veçanërisht pranë Napolit (Torre Annunziata and Gragnano).

## Referime