Mbrojtja Siciliane

**Mbrojtja Siciliane** është një hapje shahu që fillon me lëvizjet e mëposhtme:

:1. e4 c5

1...c5 është përgjigja më e popullarizuar midis mjeshtrave ndaj lëvizjes së parë të të Bardhës 1.e4. Ashtu si 1...e5, lëvizja kontrollon katrorin d4 në qendër, por thyen simetrinë menjëherë, duke çuar shpesh në pozicione dinamike dhe të mprehta. Përafërsisht 25% e lojërave midis mjeshtrave fillojnë me Sicilian, dhe nga mbi 800,000 lojëra me bazë të dhënash që fillojnë me 1.e4 c5, i Bardhi shënon vetëm 52% kundër Sicilianit, krahasuar me 55% midis të gjitha lojërave. Megjithatë, perceptohet si disi e rrezikshme, me një shkallë relativisht të ulët barazimesh.

Vazhdimi më i zakonshëm është që i Bardhi të zhvillojë kalin e mbretit me 2.Kf3, dhe i Ziu zakonisht përgjigjet 2...Kc6, 2...d6 ose 2...e6. Linja më shpesh vazhdon me 3.d4 cxd4 4.Kxd4 Kf6 5.Kc3, duke çuar në Sicilianin e Hapur të analizuar gjerësisht, variacionet e të cilit përfshijnë Najdorf, Dragoi, dhe Scheveningen, dhe shumë të tjera. I Bardhi zakonisht planifikon një sulm në anën e mbretit, shpesh duke përfshirë një f4 ose f3 të hershëm dhe rrokadën në anën e mbretëreshës, ndërsa i Ziu kundërsulmon në anën e mbretëreshës. I Bardhi gjithashtu mund të luajë 2.Kc3, zakonisht duke synuar d3 në vend të d4, i njohur si Siciliani i Mbyllur, ose 2.c3, duke synuar të mbështesë një d4 të mëvonshëm, i njohur si Variacioni Alapin, ose 2.d4, duke ofruar Gambitin Smith-Morra (2.d4 cxd4 3.c3).

Notat më të hershme të regjistruara mbi Mbrojtjen Siciliane datojnë që nga fundi i shekullit të 16-të nga shahistët italianë Giulio Polerio dhe Gioachino Greco. Ishte jashtëzakonisht popullor në gjysmën e dytë të shekullit të 20-të dhe u luajt dhe u analizua gjerësisht nga shumë mjeshtra të mëdhenj, si Bobby Fischer, Garry Kasparov, dhe Mikhail Tal.

## Koncepte të përgjithshme
Duke e çuar përpara ushtarin c dy katrorë, i Ziu merr kontrollin mbi katrorin d4 dhe fillon luftën për qendrën e tabelës. Lëvizja i ngjan 1…e5, përgjigja tjetër më e zakonshme ndaj 1.e4, në këtë drejtim. Megjithatë, ndryshe nga 1...e5, 1...c5 thyen simetrinë e pozicionit, gjë që ndikon fuqishëm në veprimet e ardhshme të të dy lojtarëve. I Bardhi, pasi ka shtyrë një pion të anës së mbretit, tenton të mbajë iniciativën në atë anë të tabelës. Megjithatë, 1...c5 bën pak për zhvillimin e të Ziut, ndryshe nga lëvizjet si 1...e5, 1...g6 ose 1...Nc6, të cilat ose zhvillojnë një figurë të vogël ose përgatiten për ta bërë këtë. Në shumë variacione, i Ziu bën një numër lëvizjesh të mëtejshme pioni në hapje (për shembull, ...d6, ...e6, ...a6 dhe ...b5). Si pasojë, i Bardhi shpesh merr një epërsi të konsiderueshme në zhvillim dhe shanse të rrezikshme sulmuese.

Ndërkohë, avancimi i një ushtari në anën e mbretëreshës i ka dhënë të Ziut një avantazh hapësinor atje dhe ofron një bazë për operacione të ardhshme në atë anë. Shpesh, pioni c5 i të Ziut shkëmbehet për pionin d4 të të Bardhës në fazat e hershme të lojës, duke i dhënë të Ziut shumicën e pionit qendror. Shkëmbimi i pionëve gjithashtu hap fushën c për të Ziun, i cili mund të vendosë një kunj ose mbretëreshë në atë fushë për të mbështetur kundërlojën në anën e mbretëreshës. Në shumë variacione, i Bardhi e përforcon anën e mbretëreshës për të shfrytëzuar shanset sulmuese në anën e mbretit me koston e zhvendosjes së mbretit të tij në krah ku i Ziu ka një avantazh hapësinor.

## Siciliane e Hapur: 2.Kf3 dhe 3.d4
Rreth 80% e lojërave të nivelit mjeshtër që fillojnë 1.e4 c5 vazhdojnë me 2.Kf3, pas së cilës ka tre opsione kryesore për të Ziun: 2...d6, 2...Kc6 dhe 2...e6. Linjat ku i Bardhi luan 3.d4 njihen kolektivisht si Siciliane e Hapur dhe rezultojnë në pozicione të hapura, jashtëzakonisht komplekse. I Bardhi ka një epërsi në zhvillim dhe hapësirë ​​shtesë në anën e mbretit, të cilën i Bardhi mund ta përdorë për të filluar një sulm në anën e mbretit. Kjo balancohet nga shumica qendrore e pengut të të Ziut, e krijuar nga shkëmbimi i ushtarit d të të Bardhë për ushtarin c të të Ziut, dhe c-file i hapur, të cilin i Ziu e përdor për të gjeneruar kundërlojë në anën e mbretëreshës dhe madje edhe një sulm në anën e mbretëreshës nëse i Bardhi vendos të kastëzojë atje.

### 2...d6 3.d4 cxd4 4.Kxd4 Kf6 5.Kc3 
Lëvizja më e zakonshme e të Ziut pas 2.Kf3 është 2...d6 e cila përgatit ...Nf6 për të sulmuar e-pawn pa e lënë të bardhën ta shtyjë atë në e5. Loja zakonisht vazhdon 3.d4 cxd4 4.Kxd4 Kf6 5.Kc3. I ziu mund të zgjedhë midis katër variacioneve kryesore: Najdorf (5...a6), Dragoi (5...g6), Klasik (5...Nc6) dhe Scheveningen (5...e6). Variacioni i rrallë Kupreichik (5...Bd7) mund të transpozohet në një nga variacionet më të zakonshme siç është Klasiku ose Dragoi, por gjithashtu mund të çojë në një numër vijash të pavarura.

Ka disa mënyra që secila palë të devijojë nga sekuenca në titull. Pas 3...cxd4, i Bardhi herë pas here luan 4.Dxd4, Variacionin Chekhover, duke synuar të takohet me 4...Kc6 me 5.Ob5 Od7 6.Oxc6, kur i Bardhi shpreson që epërsia në zhvillim kompenson çiftin e peshkopëve të të Ziut. Një tjetër vijë anësore e pazakontë është 3...cxd4 4.Kxd4 Kf6 5.f3!?, Variacioni Prins, i cili duke vonuar Kc3 ruan mundësinë e krijimit të një formacioni Maróczy Bind me një c2-c4 të mëvonshëm. I Ziu mund ta shmangë Variacionin Prins duke luajtur 3...Kf6, kur 4.Kc3 cxd4 5.Kxd4 transpozon në linjat kryesore. Megjithatë, 3...Kf6 i jep të Bardhit një mundësi shtesë në 4.dxc5!?, kur i Ziu mund të luajë ose 4...Kxe4 ose 4...Da5+. I bardhi mund ta mbrojë gjithashtu ushtarin në e4 me 5.Od3, gjë që gjithashtu lejon mundësinë e krijimit të një formacioni Maróczy Bind me një c2-c4 të mëvonshëm, ose të ndërhyjë një shah me 5.Ob5 + Kbd7 6.Od3 ose 5.Ob5 + Od7 6.Oxd7 + Kbxd7.

#### Variacioni Najdorf: 5...a6 
Variacioni Najdorf është sistemi më i popullarizuar i të Ziut në Mbrojtjen Siciliane. Qëllimi i Najdorf me 5...a6 ishte të përgatiste ...e5 në lëvizjen tjetër për të fituar hapësirë ​​në qendër. 5...e5?! i menjëhershëm përmbushet nga 6.Ob5+!, kur i Ziu duhet të luajë ose 6...Od7 ose 6...Kbd7. I pari i lejon të Bardhës të shkëmbejë oficerin me katror të çelët të të Ziut, pas së cilës katrori d5 bëhet shumë i dobët; por i dyti lejon 7.Kf5, kur i Ziu mund ta shpëtojë pionin d vetëm duke luajtur 7...a6 8.Oxd7+ Dxd7 të vështirë. Në të dyja rastet, loja e të Bardhës është e preferueshme.

Kështu, duke luajtur 5...a6, i Ziu e privon të Bardhën nga kontrolli në b5, kështu që ...e5 mund të jetë lëvizja tjetër e mundshme. Në përgjithësi, 5...a6 gjithashtu i pengon kalorësit e të Bardhës të përdorin katrorin b5 dhe e ndihmon të Ziun të krijojë lojë në anën e mbretëreshës duke përgatitur shtytjen e ushtarit ...b5. Ky plan 5...a6 i ndjekur nga ...e5 përfaqëson qasjen tradicionale të të Ziut në Variacionit Najdorf. Më vonë, Garry Kasparov gjithashtu miratoi rendin e lëvizjeve 5...a6, por me idenë e të luajturit ...e6 në vend të ...e5. Poenta e Kasparov është se 5...e6 e menjëhershme (Variacioni Sheveningen, i diskutuar më poshtë) lejon 6.g4, e cila është linja më e rrezikshme e të Bardhëve kundër Sheveningenit. Duke luajtur 5...a6 së pari, i Ziu parandalon përkohësisht shtytjen g4 të të Bardhëve dhe pret të shohë se çfarë luan i Bardhi në vend të kësaj. Shpesh, loja përfundimisht do të transpozohet në Variantin e Sheveningenit.

Aktualisht, arma më e popullarizuar e të Bardhëve kundër Najdorf është 6.Oe3. Kjo quhet Sulmi Anglez, sepse u popullarizua nga mjeshtrat e mëdhenj anglezë Murray Chandler, John Nunn dhe Nigel Short në vitet 1980. Ideja e të Bardhit është të luaj f3, Dd2, 0-0-0 dhe g4 në një rend të caktuar. I ziu mund të përgjigjet me 6...e6, 6...e5 ose 6...Ng4. Një ide sulmuese e ngjashme për të bardhën është 6.Oe3 e6 7.g4, i njohur si Sulmi Hungarez ose Sulmi Perenyi.

Përgjigja më e popullarizuar nga i ziu pas 6.Oe3 është 6...e5, duke marrë iniciativën e shpejtë duke kërcënuar kalin d4. Nga këtu, kali i bardhë ka dy tërheqje të arsyeshme: a) 7.Kb3, qasja më e popullarizuar, përballet me 7...Oe6, dhe i ziu zhvillohet normalisht (...Oe7, ...Kbd7, ...Tc8, ...Dc7, ...0-0, ...b5). b) 7.Nf3 është më pak e zakonshme pasi vonon mundësinë e një stuhie pengjesh në anën e mbretit, nëpërmjet f4 dhe f3 (duke mbështetur përparimin e g4). I ziu takohet me 7.Kf3 me 7...Oe7 8.Oc4 0-0 9.0-0 Oe6 10.Ob3 Dc7, ku ka arritur një pozicion të rehatshëm.

Më parë, 6.Og5 e6 7.f4 ishte vija kryesore e Najdorf, kur i Bardhi kërcënon të sulmojë kalin e fiksuar me 8.e5. I ziu thjesht mund ta thyejë gozhdimin me 7...Oe7, kur i Bardhi zakonisht luan 8.Df3 dhe 9.0-0-0. Disa nga alternativat e të Ziut janë 7...Db6, Variacioni i Ushtarit të Helmuar i popullarizuar nga Fischer, 7...Kbd7 i Gelfand, dhe 7...b5, Variacioni Polugaevsky, i cili ka pikën taktike 8.e5 dxe5 9.fxe5 Dc7! 10.exf6 De5+ duke fituar oficerin në këmbim të kalit. Një alternativë moderne ndaj 6...e6 është 6...Kbd7.

I bardhi ka zgjedhje të tjera në lëvizjen e gjashtë. 6.Be2 përgatitet të kalojë në anën e mbretit dhe është një alternativë më e qetë krahasuar me 6.Oe3 dhe 6.Og5. Efim Geller ishte një mbështetës i hershëm i kësaj lëvizjeje, pas së cilës i ziu mund të qëndrojë në territorin "e pastër" të Najdorfit me 6...e5 ose të transpozohet në Scheveningen me 6...e6. Mundësi të tjera për të bardhin përfshijnë 6.Oc4 (Sulmi Fischer-Sozin), 6.f4, 6.f3, 6.g3 dhe 6.h3 (Sulmi Adams, i emëruar sipas Weaver Adams), i cili u përdor disa herë nga Bobby Fischer.

#### Variacioni i Dragoit: 5...g6 
Në Variacionin e Dragoit, i Ziu fikson një oficer në diagonalen h8–a1. U emërua nga Fedor Duz-Khotimirsky në vitin 1901, i cili vuri re një ngjashmëri midis strukturës së ushtarëve të anës së mbretit të Zi (ushtarët në d6, e7, f7, g6 dhe h7) dhe yjeve të yjësit të Draco. Përpjekja më e rrezikshme e të Bardhit kundër Dragoit është Sulmi Jugosllav, i karakterizuar nga 6.Oe3 Og7 7.f3 0-0 8.Dd2 Kc6, kur 9.0-0-0, 9.Oc4 dhe 9.g4 janë lëvizjet më të zakonshme të të Bardhit. Ky variacion çon në një lojë jashtëzakonisht të mprehtë dhe është jashtëzakonisht i komplikuar, pasi lojtarët kalojnë në krahë të kundërt dhe loja bëhet një garë midis sulmit të anës së mbretit të të Bardhit dhe kundërsulmit të të Ziut në anën e mbretëreshës. Alternativa më e rëndësishme e të Bardhëve ndaj Sulmit Jugosllav është 6.Oe2, Variacioni Klasik i Dragoit që çon në një lojë më pak të egër.

#### Variacioni Klasik: 5...Kc6 
Ky variacion mund të lindë nga dy rende të ndryshme lëvizjesh: 1.e4 c5 2.Kf3 d6 3.d4 cxd4 4.Kxd4 Kf6 5.Kc3 Kc6, ose 1.e4 c5 2.Kf3 Kc6 3.d4 cxd4 4.Kxd4 Kf6 5.Kc3 d6. Ndryshe nga variacionet e tjera kryesore të konsideruara në këtë seksion, i Ziu shtyn zhvillimin e oficerit të mbretit në favor të nxjerrjes së kalit të mbretëreshës.

Përgjigja më e zakonshme e të Bardhit është 6.Og5, Sulmi Richter-Rauzer (kodet *ECO* B60–B69). Lëvizja 6.Og5 ishte shpikje e Kurt Richter, duke kërcënuar të dyfishonte ushtarët e të Ziut pas Oxf6 dhe duke parandaluar Dragoin duke e bërë 6...g6 të paluajtshëm. Pas 6...e6, Vsevolod Rauzer prezantoi planin modern të Dd2 dhe 0-0-0 në vitet 1930. Presioni i të Bardhit mbi ushtarin d6 shpesh e detyron të Ziun t'i përgjigjet Oxf6 me ...gxf6, në vend që ta rimarrë me një figurë (p.sh. mbretëreshën në d8) që gjithashtu duhet të mbrojë ushtarin d. Kjo dobëson strukturën e pionëve të anës së mbretit të të Ziut, por në këmbim i Ziu fiton dy oficerëve dhe një shumicë ushtarësh qendrorë.

Një tjetër variacion është 6.Bc4, Variacioni Sozin (kodi *ECO* B57). Ai e sjell oficerin në një katror agresiv. I Ziu zakonisht luan 6...e6 (*ECO* B88 i transpozuar) për të kufizuar gamën e oficerin të të Bardhëve, por i Bardhi përfundimisht mund të ushtrojë presion mbi ushtarin e6 duke e shtyrë ushtarin f në f5 (sulmi i bazuar në ushtarin që fillon me f4). I bardhi mund të luajë ose në anën e mbretit me 7.Ob3 a6 8.0-0 (Sulmi Fischer-Sozin, i emëruar sipas Bobby Fischer dhe mjeshtrit rus Veniamin Sozin, i cili e krijoi atë në vitet 1930), ose në anën e mbretëreshës me 7.Oe3 Oe7 (ose 7...a6) 8.De2 dhe 9.0-0-0 (Sulmi Velimirović). Në vend të 6...e6, i ziu mund të provojë edhe lëvizjen 6...Db6 të Benkos, e cila e detyron të Bardhin të marrë një vendim mbi kalin d4. Kjo zakonisht çon në vija më pozicionale sesa variacionet shumë të mprehta dhe teorike të Sozin dhe Velimirović.

Lëvizja e tretë më e zakonshme e të bardhit është 6.Oe2, (kodet *ECO* B58–B59), pas së cilës i ziu mund të mbetet në variacione të pavarura me Variacionin Boleslavsky 6...e5, i emëruar sipas Isaac Boleslavsky. Linja kryesore e vjetër 7.Kb3 tani është më pak popullore sesa 7.Kf3 moderne, pas së cilës loja zakonisht vazhdon 7...h6 8.0-0 Oe7 9.Te1 0-0 10.h3. I ziu gjithashtu mund të transpozojë në Variacionin e Sheveningenit me 6...e6; ose në Variacionin Klasik të Dragoit me 6...g6. Përgjigje të tjera nga i Bardhi ndaj Klasikut përfshijnë 6.Oe3, 6.f3 dhe 6.g3.

#### Variacioni Scheveningen: 5...e6 
Në Variacionin Scheveningen, i Ziu është i kënaqur të vendosë ushtarin e në e6, ku ruan katrorin d5, në vend që të luajë ...e5 që fiton hapësirë. Lëvizja e ushtarit e përgatit gjithashtu ...Oe7 të ndjekur nga rodhi në anën e mbretit. Duke pasur parasysh këtë, Paul Keres prezantoi 6.g4, Sulmin e Keres, në vitin 1943. I Bardhi synon ta largojë kalorësin e zi me g5. Nëse i Ziu e pengon këtë me 6...h6, që është përgjigjja më e zakonshme, i Bardhi ka fituar hapësirë ​​në anën e mbretit dhe e ka dekurajuar të Ziun nga rodhi në atë anë, dhe më vonë mund të luajë Bg2. Nëse ndërlikimet pas 6.g4 nuk janë sipas shijes së të Bardhit, një alternativë kryesore është 6.Be2, një vijë tipike është 6...a6 (kjo pozicion mund të arrihet nga Najdorf nëpërmjet 5...a6 6.Oe2 e6) 7.0-0 Oe7 8.f4 0-0. 6.Oe3 dhe 6.f4 janë gjithashtu të zakonshme.

Ndërsa teoria tregon se i Ziu mund të mbajë ekuilibrin në Sulmin e Keresit, lojtarët sot shpesh preferojnë ta shmangin atë duke luajtur 5...a6 së pari, një ide e popullarizuar nga Kasparov. Megjithatë, nëse është i vendosur të luajë shtytjen g4, i Bardhi mund ta përgatisë atë duke iu përgjigjur 5...a6 me 6.h3 ose 6.Tg1.

## Referime