Gjeografia e Izraelit

parapamje|250px|Harta e relievit të Izraelit
**Gjeografia e Izraelit** është shumë e larmishme, me kushte shkretëtirë në jug dhe male të mbuluara me borë në veri. Izraeli ndodhet në skajin lindor të Detit Mesdhe në Azinë Perëndimore. Kufizohet në veri me Libanin, në verilindje me Sirinë, në lindje me Jordaninë dhe Bregun Perëndimor dhe në jugperëndim me Egjiptin. dhe Rripin e Gazës. Izraeli ka një vijë të vogël bregdetare në Detin e Kuq në jug.

Sipërfaqja e Izraelit është afërsisht 20,770 km2 (8,019 mi katrorë), e cila përfshin 445 km2 (172 mi katrorë) ujë të brendshëm. Veçoritë gjeografike në këto territore do të shënohen si të tilla. Nga këto zona, Izraeli ka aneksuar Jerusalemin Lindor dhe Lartësitë e Golanit, një akt që nuk njihet nga komuniteti ndërkombëtar.

Izraeli jugor dominohet nga shkretëtira e Negevit, duke mbuluar rreth 16,000 kilometra katrorë (6,178 mi katrorë), më shumë se gjysma e sipërfaqes së plotë të vendit. Veriu i Negevit përmban Shkretëtirën e Judesë, e cila, në kufirin e saj me Jordaninë, përmban Detin e Vdekur i cili, në -417 m është pika më e ulët në Tokë. Zona e brendshme e Izraelit qendror dominohet nga Kodrat Judeane të Bregut Perëndimor, ndërsa vija bregdetare qendrore dhe veriore përbëhet nga fusha e sheshtë dhe pjellore bregdetare izraelite. Në brendësi, rajoni verior përmban vargmalin malor të Karmelit, i cili pasohet në brendësi nga lugina pjellore e Jezreelit dhe më pas rajoni kodrinor i Galilesë. Deti i Galilesë ndodhet përtej këtij rajoni dhe kufizohet në lindje me Lartësitë e Golanit, një pllajë e kufizuar në veri nga pjesa e pushtuar nga Izraeli të masivit malor Hermon, i cili përfshin pikën më të lartë nën kontrollin e Izraelit, një majë 2224 metra. Pika më e lartë në territorin e njohur ndërkombëtarisht si izraelit është Mali Meron në 1208 metra. Traktati Sykes-Picot në vitin 1916 e ndau rajonin që më vonë u bë Palestinë në katër njësi politike. Nën Mandatin Britanik për Palestinën, u krijua korniza e parë gjeopolitike që e dallonte zonën nga vendet më të mëdha që e rrethonin. Demarkacioni i kufirit në këtë kohë nuk solli ndryshime gjeografike pranë kufijve dhe të dy anët e kufirit kontrolloheshin nga administrata britanike.

Izraeli modern kufizohet në veri me Libanin, në verilindje me Sirinë, në lindje me Jordaninë dhe Bregun Perëndimor dhe në jugperëndim me Egjiptin. Në perëndim të Izraelit ndodhet Deti Mesdhe, i cili përbën pjesën më të madhe të vijës bregdetare prej 273 km (170 mi) të Izraelit dhe Rripit të Gazës. Izraeli ka një vijë të vogël bregdetare në Detin e Kuq në jug. Vendbanimi më jugor në Izrael është qyteti i Eilat ndërsa më veriu është qyteti i Metula. Ujërat territoriale të Izraelit shtrihen në det në një distancë prej dymbëdhjetë milje detare të matur nga vija e duhur bazë. Lumi rrjedh në jug përmes detit me ujë të ëmbël të Galilesë dhe prej andej formon kufirin me Mbretërinë e Jordanisë për pjesën më të madhe të rrugës së tij, duke u zbrazur përfundimisht në Detin e Vdekur.

Në jug të Kinneret shtrihet Deti i Vdekur me ujë të kripur që formon kufirin midis Izraelit dhe Jordanisë dhe është 418 metra (1,371 ft) nën nivelin e detit, duke e bërë atë sipërfaqen më të ulët ujore në Tokë. Deti i Vdekur është 67 kilometra (42 mi) i gjatë me një gjerësi maksimale prej 16 kilometrash (10 mi) dhe gjithashtu përbën një pjesë të Luginës së Riftit.

## Klima
parapamje|300px|Harta e Izraelit e zonave të klasifikimit të klimës Köppen-Geiger
[parapamje|Bora në [Galilee]]
[parapamje|150px|Përmbytje e shpejtë në [Ein Avdat]]

Izraeli ka një klimë mesdhetare me verë të gjatë, të nxehtë, pa shi dhe dimër relativisht të shkurtër, të freskët dhe me shi (klasifikimi i klimës Köppen *Csa*). Klima është si e tillë për shkak të vendndodhjes së Izraelit midis thatësisë subtropikale të Saharasë dhe shkretëtirave arabe, dhe lagështisë subtropikale të Levantit dhe Mesdheut Lindor.

Valët e të nxehtit janë të shpeshta. 2010 ishte viti më i nxehtë në historinë e Izraelit me rekord absolut në disa vende në gusht. Nxehtësia u bë më e fortë nga gushti kur temperaturat ishin dukshëm mbi mesataren. Tetori dhe nëntori ishin gjithashtu të thatë, dhe nëntori ishte pothuajse pa shi kur supozohej të kishte shi.

## Referime