Stacioni hekurudhor në Veles

**Stacioni hekurudhor në Veles** ( *Железничка станица Велес* ) është stacioni kryesor hekurudhor në Veles, Maqedonia e Veriut . Sot stacioni i rinovuar së fundi u shërben udhëtarëve që nga Velesi udhëtojnë më së shumti për në Shkup, e më pak për në Manastir, Gjevgjeli apo Koçan dhe stacionet rrugore nga këto drejtime.  Stacioni është 50.9&nbsp;km larg stacionit kryesor hekurudhor në Shkup.

## Historia 
Stacioni u ndërtua në vitin 1873 kur Chemins de fer Orientaux hapi linjën nga Shkupi për në Selanik, në atë kohë pjesë e Perandoria Osmane. Stacioni u hap më 9 prill 1873, me fanfarë të madhe si stacioni i parë që u hap në atë që ditët e sotme është Maqedonia e Veriut, duke e bërë atë më të vjetrin në Maqedoni, kur edhe treni i parë mbërriti këtu nga Selaniku. Shërbimet u zgjeruan më pas për në Shkup, më 9 gusht 1873. Pas Traktatit të Londrës që i dha fund Luftës së Parë Ballkanike më 30 maj 1913, Gjevgjelia u aneksua pastaj u inkorporua në Mbretërinë e Serbisë, dhe Velesi u integrua në hekurudhat serbe. Stacioni si një kryqëzim qendror hekurudhor ishte një objektiv i vazhdueshëm i shkatërrimit gjatë të gjitha luftërave në rajon. Ai u shkatërrua edhe në Luftën e Parë Botërore pastaj është rindërtuar dhe vënë në përdorim në vitin 1921. Më 25 gusht 1926, u nis linja Veles-Koçani. Në vitin 1929 hekurudhat së bashku me vendin u riemëruan, tani të njohura si Hekurudhat Shtetërore Jugosllave (JDŽ). Më 19 shtator 1932, filloi ndërtimi i hekurudhës Prilep-Veles përmes Bogomilës, e cila u përfundua më 20 janar 1936. Me këtë, Velesi lidhej me Manastirin, sepse hekurudha më parë ishte vetëm në drejtim të Selanikut. Në prill 1941 hekurudha pushoi së ekzistuari kur Yougoslavia u aneksuan nga fuqitë e boshtit. Pavarësisht se iu bashkua Fuqive të Boshtit, ushtria bullgare nuk mori pjesë në pushtimin e Jugosllavisë, megjithatë, ishin të gatshëm të zënë pëfitimet e tyre territoriale të paracaktuara menjëherë pas kapitullimit të vendit. Qeveria Jugosllave u dorëzua më 17 prill ndërsa më 19 prill, Forcat Tokësore Bullgare hynë në Jugosllavi. Pas kapitullimit të Jugosllavisë, Bullgaria pushtoi pjesën më të madhe të Maqedonisë Jugosllave, e cila ishte humbur ndaj Bullgarisë në vitin 1918. Hekurudhat në këto rajone u inkorporuan në Hekurudhat Shtetërore Bullgare dhe riorganizuan për t'i shërbyer efektit të luftës. Gjatë kësaj kohe stacioni u shkatërrua përsëri dhe u rindërtua vetëm në fund të luftës. Pas dorëzimit të Bullgarisë, Velesi u kthye në Jugosllavi. Hekurudha u rivendos pas Luftës së Dytë Botërore. Sipas Petar Spasovskit, ndihmës drejtor për Çështje Ligjore në MZH, pas Luftës së Dytë Botërore, u ndërtua një ndërtesë e vogël, e cila nuk mund të plotësonte nevojat e pasagjerëve, kështu që u ndërtua një strukturë më e madhe nga Hekurudhat Jugosllave në formën e saj aktuale në vitet 1950. Në vitin 1978 linja u elektrifikua. Në shtator 1991, një referendum për pavarësi u mbajt në atë kohë në Republikën Socialiste të Maqedonisë, e cila më pas shpalli pavarësinë nga SFR Jugosllavi për t'u bërë Republika e Maqedonisë. Me këtë, Velesi dhe e gjithë infrastruktura hekurudhore dhe asetet e saj u transferuan nga Hekurudhat Jugosllave të Makedonski Železnici MŽ. Në vitin 2017 stacioni (së bashku me dhjetëra stacione të tjera hekurudhore të rindërtuara në Korridorin 10) mbeti i mbyllur ndërsa një mosmarrëveshje midis Hekurudhave të Maqedonisë dhe Ministrisë së Transportit dhe Komunikimeve mbi pranimin teknik të punimeve të ndërtimit u zvarrit. Stacioni hekurudhor i Velesit, si të tjerët në këtë pjesë të linjës, ka përfunduar punën për më shumë se një vit, megjithatë, puna e stacionit nuk ishte nënshkruar, dhe si rezultat, stacioni mbeti i mbyllur. Të njëjtin fat patën edhe stacionet hekurudhore në Kaskë, Grackë, Bogomila, Demir Kapija, Negotin, Gjevgjeli, Prilep, Manastir, të cilat janë rinovuar por nuk janë dorëzuar zyrtarisht për përdorim. Lokomotiva e vjetër me avull ende qëndron e ndalur në një rrugë hekurudhore në stacion.

## Tre statujat 
Në vitin 1907 Sulltani osman Abdul Hamid II  gjersa po kthehej me tren nga Kosova e sotme, treni i tij duhej të kalonte nëpër Veles, për të marrë ujë dhe pasagjerë. Në stacion ishte një dyqan në pronësi të Aleksandër Levkovit, i cili gjithashtu kishte një fabrikë për qeramikë dekorative. Me të parë Sulltanin, Aleksandri i dha atij një figurinë të vogël si dhuratë.  Sipas Viktor Levkovit, nipit të Aleksandrit, Sulltani ishte aq i emocionuar kur mori këtë dhuratë, saqë më vonë dërgoi lira nga Stambolli si shpërblim. Për këtë Aleksandri dërgoi edhe dy figura të tjera për sulltanin. Punonjësit e muzeut nga Shkupi pohojnë se ato tre figura gjenden në muzeun e Pallatit Topkapi, me dedikimin se janë nga Levkovi nga *Nupruli*, emri i vjetër turk i Velesit, nga sulltani turk. 

## Shih edhe 
* Hekurudhat e Maqedonisë së Veriut
* Hekurudha Selanik - Shkup - Mitrovicë

## Referime