Djepi i Njutonit

parapamje|Djepi në lëvizje
**Djepi i Njutonit** është një pajisje që demonstron ruajtjen e vrullit dhe ruajtjen e energjisë me sfera lëkundëse. Kur një sferë në fund ngrihet dhe lëshohet, ajo godet sferat e palëvizshme, duke transmetuar një forcë përmes sferave të palëvizshme që e shtyn sferën e fundit lart. Sfera e fundit kthehet prapa dhe godet sferat gati të palëvizshme, duke përsëritur efektin në drejtim të kundërt. Pajisja është emëruar pas shkencëtarit anglez të shekullit të 17-të Isak Njutonit dhe i projektuar nga shkencëtari francez Edme Mariotte.

## Operacioni
Kur njëra nga topat e fundit ("e para") tërhiqet anash, vargu i bashkangjitur e bën atë të ndjekë një hark lart. Kur lëshohet, godet topin e dytë dhe vjen pothuajse në një ndalesë të vdekur. Topi në anën e kundërt fiton shumicën e shpejtësisë së topit të parë dhe lëkundet në një hark pothuajse aq i lartë sa lartësia e lëshimit të topit të parë. Kjo tregon se topi i fundit merr shumicën e energjisë dhe vrullin e topit të parë. Ndikimi prodhon një valë kompresimi që përhapet përmes topave të ndërmjetëm. Çdo material elastik efikas siç është çeliku e bën këtë, për sa kohë që energjia kinetike ruhet përkohësisht si energji potenciale në ngjeshjen e materialit në vend që të humbasë si nxehtësi. Ka lëvizje të lehta në të gjitha topat pas goditjes fillestare, por topi i fundit merr pjesën më të madhe të energjisë fillestare nga ndikimi i topit të parë. Kur bien dy (ose tre) topa, dy (ose tre) topa në anën e kundërt lëkunden jashtë. Disa thonë se kjo sjellje demonstron ruajtjen e vrullit dhe energjisë kinetike në përplasjet elastike. Sidoqoftë, nëse topat përplasës sillen siç përshkruhet më sipër me të njëjtën masë që posedon të njëjtën shpejtësi para dhe pas përplasjeve, atëherë çdo funksion i masës dhe shpejtësisë ruhet në një ngjarje të tillë.

## Në kulturën popullore
Djepi i Njutonit është përdorur më shumë se 20 herë në filma, shpesh si trupa në tavolinën e një zuzari kryesor siç është roli i Paul Newman në *The Hudsucker Proxy*, Magneto në *X-Men* dhe Kriptonët në *Superman II*. Ajo u përdor për të përfaqësuar pozicionin e paepur të NFL ndaj dëmtimeve të kokës në *Concussion*. Është përdorur gjithashtu si një devijim relaksues në tavolinën e personazheve inteligjentë të shqetësuar/të shqetësuar/të ndjeshëm, si roli i Henry Winkler në *Night Shift*, roli i Dustin Hoffman në *Straw Dogs* dhe roli i Gwyneth Paltrow në *Iron Man 2*. Ishte shfaqur në mënyrë më të spikatur si një seri enësh prej balte në *Rosencrantz dhe Guildenstern Are Dead*. Në *Storks*, Hunter CEO i Cornerstore ka një djep me topa, por me zogj të vegjël. Djepi i Njutonit është një artikull në Animal Crossing të Nintendo ku quhet "lodër ekzekutive". Në vitin 2017, një episod i podkastit *Omnibus*, duke shfaqur kampionin e *Jeopardy!* Ken Jennings dhe muzikantin John Roderick, u përqëndruan në historinë e Djepit të Njutonit. Djepi i Njutonit paraqitet gjithashtu në tryezën e Zëvendës Drejtorit të Komunikimeve të Shtëpisë së Bardhë Sam Seaborn në *The West Wing*.

Grupi rok Jefferson Airplane përdori djepin në albumin e vitit 1968 *Crown of Creation* si një pajisje ritmi për të krijuar poliritma në një këngë instrumentale.

## Shih edhe 
* Vrulli
* Sfera
* Isak Njutoni
* Energjia kinetike
* Ruajtja e energjisë

## Referimet