Dina Boluarte

**Dina Ercilia Boluarte Zegarra** (e lindur më 31 maj 1962) është një politikane, nëpunëse civile dhe avokate peruane që nga viti 2022 ka shërbyer si presidentja e 64-të e Perusë. Ajo kishte shërbyer si zëvendëspresidente dhe si ministre në Ministrinë e Zhvillimit dhe Përfshirjes Sociale nën Presidentin Pedro Castillo. Ajo punoi në Regjistrin Kombëtar të Identifikimit dhe Gjendjes Civile (RENIEC) nga viti 2007 deri në vitin 2022. 

Boluarte është gruaja e parë që bëhet Presidente e Perusë. Ajo ishte anëtare e partisë politike marksiste Peruja e lirë, dhe u betua pas përpjekjes së Castillo-s për të shpërndarë Kongresin, gjë që coi ne shkarkimin dhe arrestimin e tij. Presidenca e Boluarte është përshkruar përgjithësisht si konservatore. Boluarte është bashkuar me krahun e djathtë të kongresit peruan dhe ka marrë mbështetje nga Forcat e Armatosura së Perusë. Përdorimi i ushtrisë dhe policisë nga Boluarte kundër protestuesve ka hapur polemika, ku shumë e konsiderojnë qeverinë e saj si është një diktaturë. Gjatë muajve të saj të parë si presidente, Protesta kundër qeverisë së saj u shfaqën në të gjithë Peru, gjatë së cilës autoritetet kryen masakrën e Ayacucho-s dhe masakrën e Juliaca-s. Analistët thanë se shtypja e ndaj protestuesve nga Boluarte ka minuar demokracinë. Pavarësisht shqetësimeve të rëndësishme ndërkombëtare, Boluarte ka vlerësuar veprimet e forcave të armatosura.

Më 10 janar 2023, Prokurorja e Përgjithshme e Perusë Patricia Benavides njoftoi se po hapte një hetim për të përcaktuar nëse Boluarte, Kryeministri Alberto Otárola, Ministri i Brendshëm Victor Rojas dhe Ministri i Mbrojtjes Jorge Chávez kryen gjenocid dhe vrasje të rëndë. Disa qeveri të Amerikës Latine, duke përfshirë Bolivinë, Kolumbinë, Hondurasin, Meksikën dhe Venezuelën kanë vazhduar të njohin Pedro Castillo-n si Presidentin e Perusë të zgjedhur në mënyrë demokratike dhe kanë refuzuar të njohin Boluarten. 

## Jeta e hershme dhe arsimi 
Boluarte lindi në Chalhuanca, Apurímac më 31 maj 1962. Ajo u diplomua si juriste në Universitetin e San Martín de Porres dhe kreu studimet pasuniversitare në në po atë universitet.

## Karriera e hershme 
Në vitin 2004, ajo ishte bashkëautore e një libri, *Njohja e të Drejtave të Njeriut dhe Ligjit Ndërkombëtar Humanitar,* i cili më vonë u hetua për plagjiaturë pasi 55% e tekstit të përfshirë u shënua si plagjiaturë marrë nga një postim i vitit 2002 në faqen e internetit të Komisionit Kombëtar të të Drejtave të Njeriut të Meksikës sipas softuerit Turnitin. 

Ajo ka punuar në Regjistrin Kombëtar të Identifikimit dhe Gjendjes Civile si avokate dhe zyrtare që nga viti 2007. Ajo kandidoi pa sukses për kryetare bashkie të rrethit Surquillo të Lima-s në vitin 2018, duke përfaqësuar partinë e Perusë së Lirë.  Ajo gjithashtu mori pjesë në zgjedhjet e parlamentare në 2020 për Perunë e Lirë, ku nuk arriti të merrie një vend në Kongres. i cili doli fitues në balotazh.

Gjatë fushatës, Boluarte u konsiderua gjerësisht se pozicionohej në mënyrë më të moderuar se Castillo, duke thënë se ajo nuk do të mbështeste tejkalimin e Gjykatës Kushtetuese të Perusë, por megjithatë deklaroi se "klasa e mesme e pasur e Limës me siguri do të pushojë së qeni një klasë e mesme e pasur". Boluarte tha gjithashtu se nëse Castillo do të hiqej nga detyra, ajo do të jepte dorëheqjen në mbështetje të tij. Gjatë fushatës në Piura, *Diario Correo* raportoi mbi dokumentet e policisë kundër terrorizmit që akuzonin se Boluarte ishte parë duke punuar pranë anëtarëve të MOVADEF, një krah i dyshuar i Rrugës së Shkëlqyer . 

## Presidenca (që nga viti 2022) 
### Inaugurimi 
Më 7 dhjetor 2022, gjatë krizës politike peruane, pasi Pedro Castillo u përpoq të shpërndante Kongresin e Republikës së Perusë gjatë procedurave të shkarkimit kundër tij, Boluarte e dënoi masën si një "prishje të rendit kushtetues" dhe mori presidencën pas shkarkimit të Castillo-s. Boluarte u bë kështu presidentja e parë femër e Perusë.

Presidenca e Boluarte është rasti më i fundit në historinë peruane ku zëvendëspresidenti i parë pasoi një president që nuk mund të shërbente më, pas Zëvendëspresidentit Martín Vizcarra, i cili u bë president pas dorëheqjes së Presidentit Pedro Pablo Kuczynski në 2018. Peruja ka pasur shtatë presidentë nga 2015 deri në 2022.

#### Njohja 
parapamje|300x300px| Kombet që njohin qeveritë presidencialePedro CastilloDina Boluarte
Reagimet ndërkombëtare së qeverisë Boluarte kanë qenë të ndryshme.

Anëtarët e Forumit të São Paulo si Luiz Inácio Lula da Silva i Brazilit dhe Gabriel Boriç i Kilit njohin Boluarten. Shtetet e Bashkuara e kanë njohur Boluarten si presidente. Spanja ishte gjithashtu në mbështetje të saj, duke mbrojtur një kthim në "rendin kushtetues". 

Qeveritë e Amerikës Latine, duke përfshirë Argjentinën, Bolivinë, Kolumbinë, Hondurasin, Meksikën dhe Venezuelën kanë vazhduar të njohin Pedro Castillo-n si presidentin e zgjedhur në mënyrë demokratike të Perusë pas ngjarjeve në dhjetor 2022 dhe refuzuan të njohin Boluarten.    Udhëheqësit e majtë të Amerikës Latine si Nicolás Maduro i Venezuelës, Andrés Manuel López Obrador i Meksikës, Gustavo Petro i Kolumbisë, Alberto Fernández i Argjentinës dhe Luis Arce i Bolivisë denoncuan qeverinë e Boluarte si një grusht shteti të krahut të djathtë, duke e krahasuar situatën si të ngjashme me ngjitjen e Jeanine Áñez në Bolivi gjatë krizës politike të Bolivisë 2019 . Presidentët e fundit vazhdojnë të mbështesin pretendimet e Pedro Castillo-s se ai është presidenti i ligjshëm nën një "qeveri të përjashtimit". 

## Referime