Urtësia

[parapamje|260x260px|[Luca Giordano: *Ëndrra e Salomonit*: Zoti i premton Solomonit urtësi.]]
**Urtësia** (edhe "dija" apo "dijenia", dhe "njohuria" nganjëherë) është informacioni (lajmi) i përvetësuar nga një person, organizatë apo ndonjë qënie tjetër. Urtësia është dijenia dhe kuptimi i ngjarjeve, së vërtetës apo njohurive të përftuara nëpërmjet mësimit, përvojës, arsyes ose botëkuptimit (së dyti), apo nëpërmjet brendashikimit (së pari). Urtësia është vetëndërgjegjja e të zotëruarit të informacioneve të lidhura ndërmjet tyre të cilat, të marra veçmas, kanë një vlerë dhe një përdorim më të vogël. Urtësia është kuptimi i besueshëm i një çështjeje, mundësisht me aftësinë e përdorimit të tij për një qëllim të caktuar.

Mosbesushmëria e kujtesës kufizon sigurinë e urtësisë mbi të kaluarën, ndërsa mosparashikueshmëria e ngjarjeve që do ndodhin kufizon sigurinë e urtësisë mbi të ardhmen. Epistimologjia (greq. *urtësia*, *njohuria*) është studimi filozofik i natyrës, prejardhjes, dhe qëllimit të urtësisë.

## Përkufizimi i urtësisë 
Me urtësi nenkuptojme njohuri, informacion, mësim, dituri, dije. Këta emra i referohen asaj që njihet, si me anë të studimit ose përvojë. Urtësia është më i gjerë: "Shkenca është organizuar njohuri" (Herbert Spencer). Informacione shpesh nënkupton një koleksion të Faktet dhe të dhënat: "gjykimi i njeriut nuk mund të jetë më mirë se të dhënat në të cilën ai e ka bazuar atë" (Arthur Sulzberger Heis). Learning zakonisht i referohet njohurive të fituara nga shkollimi dhe studimit: "Learning ... duhet të kërkohet për me ngrohtësi dhe ndiqet me kujdes " simbolit Abigail Adams). Erudicion nënkupton të thellë njohuri, shpesh të specializuara: "Disa kanë kritikuar poezinë e tij si elitist, të panevojshme indiferent për lexuesit që nuk e ndajnë urtësine e tij" . (Elizabeth Kastor) Lore zbatohet zakonisht për të njohurive të fituara përmes traditës apo anekdotë në lidhje me një të veçantë subject: . folktales Shumë amerikanë bëjnë me dije të jetës kufitare bursa është zotërim i një fushë të veçantë të mësimit reflektohet në punën e një dijetari të: Një artikull i mirë ditar tregon prova të mjaftueshme për bursë e autorit.

## Përkufizime të tjera 
## Sociologjia e urtësisë 
## Thënie 
* "Si është e mundur që di mbi gjithçka? u pyet një njeri shumë i mençur e i urtë; dhe përgjigja ishte - sepse nuk kam pasur kurrë frikë ose marre (turp) të pyes gjithçka që nuk dija." - Gjon Abot
* "Unë mendoj një pjesë e madhe e informacioneve që kam, u fitua nga kërkimi mbi diçka dhe gjetjen e diçkaje tjetër rrugës" - Franklin P. Adams
* "Urtësia është ajo që, pranë virtytit, me të vërtetë e ngre një njeri mbi tjetrin." - Jozef Adison
* "Njeriu di më shumë se ai kupton." - Alfred Adler
* "Urtësia e vërtetë, si çdo gjë tjetër me vlerë, nuk fitohet me lehtësi. Duhet të punohet, studiohet, mendohet, dhe më shumë se të gjitha, duhet të lutet për të." - Tomas Arnold
* "Ji gjithmone kureshtar! Sepse dituria nuk do të fitojë ty: ti duhet ta fitosh atë." - Sudi Bek
* "Urtësia është fuqi." - Frensis Bekon

## Shiko edhe 
* Njohuria
* Dituria
* Arsimi
* Besimi
* Mësimi
* Arsyeja
* Kuptimi
* Shkenca
* Filozofia
* E vërteta
* Mendimi
* Mençuria
* Gnoseologjia
* Epistemologjia

## Burime