Qeveria Gjithë Palestineze

**Qeveria Gjithë Palestineze** (Arabisht: حكومة عموم فلسطين *Ḥukūmat ʿUmūm Filasṭīn*) u krijua më 22 shtator 1948, gjatë Luftës Arabo-Izraelite të vitit 1948, për të qeverisur territorin e kontrolluar nga Egjipti në Gaza, të cilin Egjipti e kishte shpallur në të njëjtën ditë si Protektorat Gjithë Palestinez. Ajo u konfirmua nga Lidhja Arabe dhe u njoh nga gjashtë nga shtatë anëtarët e atëhershëm të Lidhjes Arabe, me Transjordaninë që ishte përjashtim. Megjithëse pretendonte juridiksion mbi të gjithë ish -Palestinën e Detyrueshme, juridiksioni i saj efektiv ishte i kufizuar në Protektoratin Gjithë Palestinez, i cili u quajt Rripi i Gazës. Presidenti i protektoratit ishte Haj Amin al-Husseini, ish-kryetar i Komitetit të Lartë Arab, dhe Kryeministër ishte Ahmed Hilmi Pasha.  Organi legjislativ ishte Këshilli Kombëtar Gjith-Palestinez.

Menjëherë pas kësaj, në tetor, Mbreti Abdullah I i Transjordanisë filloi të ndërmarrë hapa për të realizuar aneksimin e atyre pjesëve të Palestinës që ushtria e tij dhe forcat e tjera arabe kishin kapur dhe mbajtur gjatë Luftës Arabo-Izraelite të vitit 1948. Më pas, më 1 dhjetor 1948, Konferenca e Jerikos e quajti atë "Mbreti i Palestinës Arabe". Kongresi bëri thirrje për bashkimin e Palestinës Arabe dhe Transjordanisë dhe Abdullah njoftoi synimin e tij për të aneksuar Bregun Perëndimor. Shtetet e tjera anëtare të Ligës Arabe kundërshtuan planin e Abdullahut. 

Fillimisht, qeveria gjithë-palestineze ishte e vendosur në Gaza, por u zhvendos në Kajro pas pushtimit izraelit në dhjetor 1948 dhe nuk u lejua kurrë të kthehej në Gaza, megjithëse Rripi i Gazës mbeti nën kontrollin egjiptian gjatë luftës. Rëndësia e Qeverisë Gjithë Palestineze ra gradualisht, veçanërisht pas zhvendosjes në Kajro. Paralelisht me Revolucionin Egjiptian të vitit 1952, autoriteti i qeverisë u degradua më tej, duke u vënë nga Liga Arabe nën *kujdesin* zyrtar të Egjiptit. Në vitin 1953, Qeveria Gjithë Palestineze u shpërbë nominalisht, përveç pozicionit të kryeministrit, me Hilmiun që merrte pjesë në takimet e Ligës Arabe në emër të Protektoratit Gjithë Palestinez. Në vitin 1959, zona nominale e gjithë Palestinës u shkri *de jure* në Republikën e Bashkuar Arabe, duke hyrë nën administrimin zyrtar ushtarak egjiptian, i cili emëroi administratorët ushtarakë egjiptianë në Gaza.

Qeveria gjithë-palestineze konsiderohet nga disa si përpjekja e parë për të krijuar një shtet të pavarur palestinez. Megjithatë, ajo ishte nën mbrojtjen zyrtare egjiptiane, dhe nuk kishte asnjë rol ekzekutiv. Qeveria kishte më së shumti rëndësi politike dhe simbolike. 

Pati kundërshtim nga popullsia arabe e Palestinës ndaj objektivave të përcaktuara në mandat dhe trazirat civile vazhduan gjatë gjithë mandatit. U bënë përpjekje të ndryshme për të pajtuar komunitetin arab me popullsinë në rritje hebreje pa sukses. U propozuan disa plane ndarjeje. Kombet e Bashkuara propozuan Planin e Ndarjes të vitit 1947, i cili propozonte që zona e Gazës të bëhej pjesë e një shteti të ri palestinez arab. Shtetet arabe hodhën poshtë planin e Kombeve të Bashkuara, i cili paralajmëroi fillimin e Luftës Civile 1947–48 në Palestinën e Detyrueshme.

Ernest Bevin, Sekretari i Jashtëm britanik, tha se pas njëzet e pesë vjetësh britanikët nuk kishin arritur të krijonin institucionet vetëqeverisëse në Palestinë që kërkoheshin nga mandati. Transjordania ishte njohur si një qeveri e pavarur gjatë pjesës më të madhe të periudhës së detyrueshme, por ajo u njoh zyrtarisht si një shtet i pavarur nga Mbretëria e Bashkuar në Traktatin e Londrës (1946). Disa vende vazhduan të kundërshtojnë statusin e saj të pavarur.

### Fundi i Mandatit
Me njoftimin e Britanisë se do të tërhiqej në mënyrë të njëanshme nga Mandati më 15 maj 1948, lojtarët në rajon filluan manovrat për të siguruar pozicionet dhe objektivat e tyre në vakumin e pushtetit të sjellë nga britanikët në largim.

Objektivi i vendeve arabe përreth në marrjen e të gjithë mandatit britanik u vendos më 12 prill 1948, kur Lidhja Arabe shpalli:Ushtritë arabe do të hyjnë në Palestinë për ta shpëtuar atë. Madhëria e Tij (Mbreti Farouk, që përfaqëson Lidhjen) do të donte të bënte të kuptohej qartë se masa të tilla duhet të shiheshin si të përkohshme dhe pa asnjë karakter të pushtimit ose ndarjes së Palestinës dhe se pas përfundimit të çlirimit të saj, ai vend do të t'u dorëzohet pronarëve të saj për të sunduar në mënyrën që ata duan.

Izraeli shpalli pavarësinë e tij më 14 maj 1948, një ditë para skadimit të mandatit (sepse 15 maji ishte Shabati i Judenjve). Më 15 maj 1948, ushtria egjiptiane pushtoi territorin e ish-Mandatit Britanik nga jugu, duke filluar Luftën Arabo-Izraelite të vitit 1948.

## Formimi i Qeverisë Gjithë Palestineze 
Një urdhër ministror egjiptian i datës 1 qershor 1948 deklaronte se të gjitha ligjet në fuqi gjatë mandatit do të vazhdonin të ishin në fuqi në Rripin e Gazës. Më 8 korrik 1948, Lidhja Arabe vendosi të krijojë një administratë të përkohshme civile në Palestinë, e cila do të ishte drejtpërdrejt përgjegjëse ndaj Ligës Arabe. Ky plan u kundërshtua ashpër nga Mbreti Abdullah I i Transjordanisë dhe mori vetëm mbështetje me gjysmë zemre nga Komiteti i Lartë Arab, i cili ishte krijuar vetë në vitin 1945 nga Lidhja Arabe. Administrata e re nuk u krijua kurrë siç duhet. Një urdhër tjetër i lëshuar më 8 gusht 1948 i ngarkoi një administratori të përgjithshëm egjiptian kompetencat e Komisionerit të Lartë.

Qeveria egjiptiane, e dyshimtë për qëllimet e mbretit Abdullah dhe fuqinë në rritje në Palestinë, bëri një propozim për takimin e Ligës Arabe që u hap në Aleksandri më 6 shtator 1948. Plani do ta kthente administratën e përkohshme civile, për të cilën ishte rënë dakord në korrik, në një qeveri arabe me një seli në Gaza për të gjithë Palestinën. Njoftimi zyrtar i vendimit të Ligës Arabe për të formuar Qeverinë e Gjithë Palestinës u dha më 20 shtator. Egjipti shpalli formimin e Protektoratit Gjith-Palestinez më 22 shtator 1948.

Qeveria gjithëpalestineze u formua nën udhëheqjen nominale të Amin al-Husayni, Myfti i Jeruzalemit. Kryeministër u emërua Ahmed Hilmi Abd al-Baqi. Kabineti i Hilmiut përbëhej kryesisht nga të afërm dhe ndjekës të Amin al-Husayni, por përfshinte gjithashtu përfaqësues të fraksioneve të tjera të klasës sunduese palestineze. Jamal al-Husayni u bë ministër i jashtëm, Raja al-Husayni u bë ministër i mbrojtjes, Michael Abcarius ishte ministër i financave, Awni Abd al-Hadi ishte ministër për çështjet sociale dhe Anwar Nusseibeh ishte sekretar i kabinetit. Husayn al-Khalidi ishte gjithashtu anëtar. Gjithsej 12 ministra, nga vende të ndryshme arabe, u nisën për në Gaza për të marrë postet e tyre të reja. Vendimi për të krijuar Qeverinë Gjithë Palestineze e bëri Komitetin e Lartë Arab të parëndësishëm, por Amin al-Husayni vazhdoi të ushtronte një ndikim në çështjet palestineze.

Këshilli Kombëtar Gjith-Palestinez u mblodh në Gaza më 30 shtator 1948 nën kryesimin e Amin al-Husayni. Këshilli miratoi një sërë rezolutash që kulmuan më 1 tetor 1948 me një deklaratë të pavarësisë mbi të gjithë Palestinën, me Jerusalemin si kryeqytet. Megjithëse qeveria e re pretendonte juridiksion mbi të gjithë Palestinën, ajo nuk kishte administratë, shërbim civil, para dhe ushtri të vërtetë të saj. Ajo miratoi zyrtarisht Flamurin e Revoltës Arabe që ishte përdorur nga nacionalistët arabë që nga viti 1917 dhe ringjalli Ushtrinë e Luftës së Shenjtë me qëllimin e deklaruar për çlirimin e Palestinës.

Abdullah e konsideroi përpjekjen për të ringjallur Ushtrinë e Luftës së Shenjtë të al-Husayni-t si një sfidë ndaj autoritetit të tij dhe më 3 tetor ministri i tij i mbrojtjes urdhëroi të shpërbëheshin të gjitha organet e armatosura që vepronin në zonat e kontrolluara nga Legjioni Arab. Glubb Pasha e zbatoi urdhrin në mënyrë të pamëshirshme dhe efikase. Efekti i shumës ishte se:
"Udhëheqja e al-Hajj Amin al-Husayni dhe Komiteti i Lartë Arab, i cili kishte dominuar skenën politike palestineze që nga vitet 1920, u shkatërrua nga fatkeqësia e vitit 1948 dhe u diskreditua nga dështimi i tij për ta parandaluar atë."

Pasi Izraeli filloi një kundërofensivë në frontin jugor më 15 tetor 1948, qeveria mbarëpalestineze u njoh shpejt nga gjashtë nga shtatë anëtarët e atëhershëm të Ligës Arabe: Egjipti, Siria, Libani, Iraku, Arabia Saudite dhe Jemeni. por jo nga Transjordani. Nuk u njoh nga asnjë vend tjetër.

## Veprimtaritë e Qeverisë Gjithë Palestineze 
### Pas deklarimit
Pavarësisht deklaratave dhe synimeve të saj të larta, Qeveria Gjithë Palestineze u tregua përgjithësisht e paefektshme. Arabët palestinezë, dhe bota arabe në përgjithësi, u tronditën nga shpejtësia dhe shtrirja e fitoreve izraelite dhe shfaqja e dobët e ushtrive arabe. Kjo, e kombinuar me planet ekspansioniste të mbretit Abdullah, e çoi në rrëmujë udhëheqjen arabe palestineze.

Avi Shlaim shkruan:

“Vendimi për të formuar Qeverinë e Gjithë Palestinës në Gaza dhe përpjekja e dobët për të krijuar forca të armatosura nën kontrollin e saj, i pajis anëtarët e Ligës Arabe me mjetet për të hequr përgjegjësinë e drejtpërdrejtë për ndjekjen penale të luftës dhe të duke tërhequr ushtritë e tyre nga Palestina me njëfarë mbrojtjeje kundër protestave popullore. Cilado qoftë e ardhmja afatgjatë e qeverisë arabe të Palestinës, qëllimi i saj i menjëhershëm, siç u konceptua nga sponsorët e saj egjiptianë, ishte të siguronte një pikë qendrore kundërshtimi ndaj Abdullahut dhe të shërbente si një instrument për zhgënjimin e ambicies së tij për të federuar rajonet arabe me Transjordaninë. '

### Vitet e para
Lufta Arabo-Izraelite e vitit 1948 përfundoi me Marrëveshjen e Armëpushimit Izrael-Egjipt të 24 shkurtit 1949, e cila caktoi kufijtë e Rripit të Gazës. Qeveria gjithë-palestineze nuk ishte palë e Marrëveshjes dhe as e përfshirë në negociatat e saj. Rripi i Gazës ishte e vetmja zonë e territorit të ish-Mandatit Britanik që ishte nën kontrollin nominal të Qeverisë Gjithë Palestineze. Pjesa tjetër e territorit të Mandatit Britanik u bë ose pjesë e Izraelit ose e Bregut Perëndimor, të aneksuar nga Transjordania (një veprim që nuk u njoh ndërkombëtarisht). Në realitet, Rripi i Gazës ishte nën administrimin egjiptian, megjithëse Egjipti kurrë nuk pretendoi apo aneksoi ndonjë territor palestinez. Egjipti nuk u ofroi palestinezëve shtetësinë.

Pati një fluks të madh refugjatësh palestinezë në Rripin e Gazës nga ato pjesë të Palestinës së ish-Mandatit që u bënë pjesë e Izraelit. Nga fundi i vitit 1949, refugjatët morën ndihma direkt nga UNRWA dhe jo nga ose nëpërmjet Qeverisë Gjithë Palestineze. Nuk ka asnjë provë për ndonjë përfshirje të Qeverisë Gjithë Palestineze në negociatat për ngritjen e kampeve të refugjatëve të drejtuar nga UNRWA në Rripin e Gazës apo kudo tjetër.

### Nën politikat e Naserit 
Pas Revolucionit Egjiptian të vitit 1952 dhe ardhjes në pushtet të Gamal Abdel Nasser, mbështetja egjiptiane për pan-arabizmin dhe çështjen palestineze  rritur. Megjithatë, rregulli i ri veproi gjithnjë e më shumë për të degraduar vetëqeverisjen palestineze. Në vitin 1952, All-Palestine u vendos nga Liga Arabe nën *kujdesin* zyrtar të Egjiptit. Në vitin 1953, Qeveria Gjithë Palestineze u shpërbë nominalisht, me përjashtim të pozitës së Kryeministrit Hilmi, i cili vazhdoi të merrte pjesë në mbledhjet e Ligës Arabe në emër të Gjithë Palestinës.

Gjatë Luftës së Suezit të vitit 1956, Izraeli pushtoi Rripin e Gazës dhe Gadishullin egjiptian të Sinait. Izraeli përfundimisht u tërhoq nga territoret që kishte pushtuar dhe qeveria gjithëpalestineze vazhdoi të kishte sovranitet zyrtar në Gaza.

Në vitin 1957, Ligji Themelor i Gazës krijoi një Këshill Legjislativ që mund të miratonte ligje që i jepeshin për miratim Administratorit të Lartë të Përgjithshëm. 

### Shpërbërja 
Situata ndryshoi përsëri pas bashkimit të Egjiptit dhe Sirisë në Republikën e Bashkuar Arabe në vitin 1958. Në qershor 1959, Gamal Abdel Nasser anuloi zyrtarisht Qeverinë Gjithë Palestineze me dekret, duke arsyetuar se qeveria gjithëpalestineze kishte dështuar të avanconte çështjen palestineze. Përveç kësaj, Nasser shpalli synimin e tij për të punuar drejt formimit të një qeverie të re palestineze që do të luftonte për "çlirimin e të gjithë Palestinës". Ky plan hasi në kundërshtimin e qeverisë jordaneze, e cila në atë kohë mbante nën kontrollin e saj Bregun Perëndimor. Në atë kohë, Amin al-Husayni u zhvendos nga Egjipti në Liban dhe Rripi i Gazës u administrua drejtpërdrejt nga Egjipti. Në mars 1962 u miratua një Kushtetutë për Rripin e Gazës që konfirmonte rolin e Këshillit Legjislativ. Administrata egjiptiane mori fund në qershor 1967 kur Rripi i Gazës u pushtua nga Izraeli në Luftën Gjashtë Ditore.

## Referime 
## Lexo më shumë
* Shlaim, Avi (1990). "The rise and fall of the All-Palestine Government in Gaza." *Journal of Palestine Studies*. 20: 37–53.https://web.archive.org/web/20130514063910/http://www.palestine-studies.org/enakba/diplomacy/Shlaim%2C%20The%20Rise%20and%20Fall%20of%20the%20All%20Palestine%20Govt.pdf
* Shlaim, Avi (2001). "Israel and the Arab Coalition." In Eugene Rogan and Avi Shlaim (eds.). *The War for Palestine* (pp.&nbsp;79–103). Cambridge: Cambridge University Press.