Tuberkulozi

**Tuberkulozi** është një sëmundje ngjitëse shkaktar i së cilës është bacili i tuberkulozit, i cili nëpërmjet rrugëve të frymëmarrjes arrin në organizëm.

## Tuberkulozi parësor 
# Prek lobet e poshtme sepse bacilet e tuberkulozit depozitohën atje gjatë frymëmarrjes.
# Zakonisht është josimptomatik.
# Në grafi të gjoksit shihet nodula e kalcifikuar në vendin e infeksionit parësor dhe nyjet limfatike hilare të kalcifikuara (kompleksi Ghon).
duhet specifikuar sesi në rastin e TBC-së parësor ,dhe në ate të TBC-së dytësor,patogjenesa dhe simptomat klinike varen nga përgjigja e sistemit imunitar,e cila mund të jetë normale, e reduktuar apo e tepërt.

## Tuberkulozi dytësor   
# Prek lobet e sipërme sepse atje ka më shumë oksigjen; bacileve të tuberkulozit u pëlqen oksigjeni.
# Shenjat/simptomat: ethe me temperaturë jo të lartë, djersë gjatë natës, humbje peshe, kollë, hemoptizi.
# Faktorët rrezikues: HIV, të qenit i pastrehë, kequshqyerja etj.

## Tuberkulozi miliar 
# Përhapje e bacileve të tuberkulozit nëpërmjet gjakut; preket shpesh mëlçia, shpretka, kockat, veshkat, perikardi, meningjet.
# Zakonisht shihet në pacientët me mungesa imune.
# Sindromat klasike:
#* a. **Sëmundja Pott**: tuberkuloz i vertebrave; shkakton frakturë kompresive (shtypje) të një ose disa vertebrave.
#* b. **Scrofula**: limfadenopati cervikale e theksuar e shkaktuar nga bacili i tuberkulozit.
#* c. **Bacili i tuberkulozit** shkakton edhe gastroenterit dhe kolit me diare të theksuar.

## Diagnoza 
# Prova Mantoux (PPD) konsiderohet pozitive nëse:
#* a. Në vendin e injektimit, pas 48 orësh gunga është mbi 15 mm.
#* b. Në njerëzit që janë në rrezik infektimi nga TB (te ky grup përfshihen edhe mjekët dhe studentët e mjekësisë), gunga është mbi 10 mm.
#* c. Në njerëzit që janë të infektuar nga virusi HIV ose në ata që kanë kontakt me të sëmurët me tuberkuloz, gunga është mbi 5 mm.Turbekulozi ka nje kotele lila.Ai te hyn ne trup dhe s te del me.
# Prova Mantoux negative nuk e përjashton mundësinë e tuberkulozit:
#* a. Pacienti mund të jetë anergjik (gjë jo e rrallë në pacientët me SIDA-AIDS); injeksioni i njëkohshëm i një kontrolli ndihmon për zbulimin e anergjisë.
#* b. Edhe nqs pacienti nuk është anergjik, në 50% të rasteve të TB të diseminuar, në momentin e paraqitjes te mjeku prova Mantoux mund të jetë negative (dhe bëhet pozitive më pas).
# Grafia e gjoksit:
#* a. Mund të shihet kompleksi Ghon.
#* b. Mund të shihen kavitete e nodula, sidomos në apeks të mushkërisë.
# Kultura e sputumit:
#* a. Merren 3 kampionë sputumi, në 3 ditë të njëpasnjëshme, në mëngjes.
#* b. Analiza mikroskopike (ngjyrosje me metodën Ziehl-Nielsen) mund ta vendosë diagnozën shpejt e shpejt, por ka sensitivitet të ulët.
#* c. Kultura ka sensitivitet më të lartë, por do 6-8 javë.
#* d. Materiali gjenetik i bacilit mund të zbulohet shpejt me PCR dhe me sonda ADN-je (DNA probe).
# Biopsia e mëlçisë bëhet nëse dyshohet TB miliar.

## Trajtimi 
# Profilaksia:
#* a. Në USA rekomandohet që t'i bëhet profilaksi me izoniazid për 1 vit të gjithë atyre që bëhen Mantoux pozitivë nën moshën 35 vjeç.
#* b. Izoniazidi është hepatotoksik ; mbi 35 vjeç i jepet izoniazid vetëm atyre që janë në shumë rrezik infektimi (atyre që kanë HIV, mangësi imune, kontakt të afërt me të sëmurët me TB).
# Tuberkulozi aktiv.
#* a. Përdoret kombinim barnash :(i) rifampin; (ii) isoniazid ; (iii) pyrazinamide ; (iv) ethambutol; (v) streptomycin.
#* b. Rifampina, izoniazidi, dhe pirazinamidi janë që të treja barna hepatotoksike.
#* c. Izoniazidi shkakton neuropati ; ethambutoli shkakton neurit optik; streptomicina si gjithë aminoglukozidet shkakton ototoksicitet dhe dëmtim të veshkave.

## Shih edhe 
* TBC i mushkrive