Maria de Dominici

**Maria de Dominici** ( Vittoriosa, Maltë, 6 dhjetor 1645 &#x2013; Romë, Itali, 18 mars 1703) ishte  piktore, skulptore dhe murgeshë terciale Karmelite . Lindur në një familje artistësh me qendër në qytetin e Birgu (Vittoriosa),  ajo ishte vajza e një argjendari dhe vlerësuese për Kalorësit e Maltës .  Dy nga vëllezërit e saj, Raimondo de Dominici dhe Françesko de Dominici, ishin piktorë.  Djali i Raimondos, Bernardo shkruajti një libër bashkëkohor të historisë së artit që përfshinte referenca për Marinë. 

## Biografia 
Gjatë adoleshencës së saj, de Dominici studioi me piktorin dhe skulptorin Mattia Preti, i cili në atë kohë po pikturonte dhe skaliste brendësinë e Katedrales së Shën Gjonit në Valetë . Ajo besohet të ketë kontribuar,  dhe është regjistruar posaçërisht si asistuese ndaj Preti në veprën e tij më të njohur, një seri pikturash që përshkruajnë jetën dhe martirizimin e Shën Gjon Pagëzorit (1661–1666), e cila dekoron qemerët e bashkëpunëtorëve -Katedrale. 

Ajo ishte një person me mendje të fortë dhe të gjithanshme; shihet qartë në dy testamentet që ajo hartoi.  *Malta Illustrata* (1772) e Giovannantonio Ciantar paraqet një fotografi të një personi që e dinte se çfarë donte të bënte me jetën e saj që në moshë të re:

"Maria tregoi një kundërshtim për të aplikuar energjitë e saj në detyrat e grave dhe kështu shpesh qortohej nga prindërit e saj. . . Ajo nuk do të bënte asgjë tjetër përveç vizatimit të figurave dhe gjërave të tjera sipas trillit të saj dhe talenteve natyrore. Më në fund prindërit e saj, duke e parë atë aq të prirur për të pikturuar, siguruan një mjeshtër arti për ta mësuar atë. " 

Duke qenë një murgeshë terciale Karmelite, ajo ishte e lirë të jetonte jashtë mureve të manastirit dhe larg kufizimeve të lidhjeve familjare.

Ajo zëvendësoi cilindo nxënës tjetër, aq sa mjeshtri i famshëm e zgjodhi atë për të bashkëpunuar me të në pikturimin e qemerit të madh të Kishës së Shën Gjonit, në të cilën figurat femërore u ekzekutuan, në një masë të madhe, nga ajo ". 

Në 1682, de Dominici u largua nga Malta, ndoshta me shoqërimin e nipit të Mjeshtrit të Madh dhe gruas së tij Isabella d'Avalos d'Aquino d'Aragona, e cila, së bashku me mjeshtrin e saj Preti, inkurajuan artisten të hapte krahët e saj jashtë vendit. Ajo përfundimisht kishte studion e saj në Romë, ku filloi të merrte komisione skulpturash dhe pikturash falë letrave hyrëse nga Mjeshtri i Madh.  Në Romë, ajo jetonte me një shoqe në studion e saj pranë San Giovanni dei Fiorentini . 

## Punimet 
Ndërsa ishte në Maltë, Maria de Dominici bëri një numër figurash portative të kultit që u përdorën gjatë festave fetare lokale dhe procesioneve në rrugë.  Disa vepra i atribuohen emrit të saj, megjithëse jo të gjitha janë lehtësisht të arritshme për t'u parë. Veprat më të arritshme të de Dominici-t në Maltë përfshijnë: *Vizita*, në kishën e famullisë Żebbuġ; *Beato Franco* në kishën Karmelite të Valetës dhe *Lajmërimin* në Muzeun Katedral të Valetës .

## Nderimet 
Profili i saj është përfshirë në Fjalorin me dy vëllime të Grave Artiste, redaktuar nga Delia Gaze.

Në vitin 2010, një krater në Merkur u emërua pas saj. 

Ishte përfshirja e fjalorit të Delia Gaze në bankën e emrave Mercury që çoi në aplikimin e emrit të Dominici në kraterin me shkronjë 'D' pas fluturimit të dytë të NASA-MESSENGER. Siç vëren Susanna Hoe në hyrjen e saj në *Maltë: Gratë, Historia, Librat dhe Vendet:*

"Emocionuese ose jo si një shpjegim, mendimi i një krateri në Mërkur, i quajtur pas një gruaje artiste malteze të lënë pas dore, është i lezetshëm, frymëzues, veçanërisht kur hasni kraterin e Marias në internet, një pamje e bukur!" . 

## Referime