Halo (franshizë)

***Halo*** ("aureolë" në anglisht) është një franshizë multimediatike, e publikuar fillimisht nga Microsoft dhe Bungie, tani e menaxhuar nga Microsoft dhe Halo Studios (njohur dikur si 343 Industries). *Halo* është kryesisht e bazuar në video lojëra të fantashkencës ushtarake. Video lojërat e *Halo*-s janë kryesisht të bazuara në formatin *first-person shooter* (FPS) dhe janë kryesisht të publikuara për platformën XBox. Loja e parë, *Halo: Combat Evolved* dhe romani *Halo: Fall of Reach* pati një sukses të madh për lojën dhe për konsolën e parë të Xbox, me të cilën u publikuan ngjitur në vitin 2001. Loja më e fundit në franshizë është *Halo: Infinite*. 

*Halo* sillet kryesisht rreth protagonistit Master Chief dhe asistentes së tij IA Cortana, një superushtar i cili lufton koalicionin alien të quajtur Covenant (shq: "Besëlidhja"). Gjatë gjashtë lojërave kryesore protagonisti duhet të ndalojë kërcënimet nga forca ushtarake për të aktivizuar Halo-t, një grup ndërtesash të krijuara nga një racë e lashtë, Forerunners (ang: Paraardhësit), të cilat kanë kapacitetin për të zhdukur jetën biologjike në Udhën e Qumështit.

Bungie filloi prodhimin e lojës si një lojë strategjike por pasi kaluan nën lidershipin e Microsoft vendosën të kalonin në zhanrin FPS. Video loja e parë *Halo: Combat Evolved* pati një sukses të madh duke shitur një milionë kopje në një kohë rekord, të paparë për një video lojë. Kjo bëri që Microsoft dhe Bungie si dy kompani të bahskuara të vazhdonin zhvillimin e lojërave pasardhëse në franshizë deri në ndarjen e tyre në 5 tetor 2007, dhe pastaj si kompani të ndara deri në publikimin e *Halo: Reach* në 2010 ku 343 Studios morri drejtimin e franshizës. Gjatë kësaj kohe *Halo* publikoi tituj të shumtë lojërash si FPS ashtu dhe në zhanre të tjera, libra, seri, komikë, etj.

*Halo* ka patur një efekt të madh në video lojëra dhe më tej duke qenë një nga franshizat më të mëdhaja në glob duke gjeneruar më shumë se 6 bilionë dollarë. Influenca e *Halo*-s në zhanrin FPS është madhore dhe Halo është bërë një sinonim me figurën e Xbox.

## Komploti 
Miliona vite para erës sonë, raca aliene *Precursors* (shq: Pararendësit) kishin kontrollin e galaksisë e Rrugës së Qumështit dhe për këtë shkak hynë në konflikt me një racë aliene më të re, *Forerunners*. Në këtë konflikt *Forerunners* fituan ndaj *Precursors* duke shkaktuar korruptimin e tyre biologjik duke krijuar kështu *Flood* (shq: Përmbytja), një sëmundje parazitare e cila ishte e pamundur të luftohej. *Forerunners* si një gjest final, ndërtojnë Halo-t, unaza gjigante të cilat kanë funksionin e shuarjes së jetës në galaksi. Halo-t aktivizohen dhe në disa planete të zgjedhura *Forerunners* programojnë rilindjen e jetës pa ta.

Shumica e historisë vijuese korrespondon me historinë aktuale të botës. Në shekullin e 21-të dhe 22-të Njerëzimi u përhap në sistemin diellor. Shtetet e botës vendosën të bashkoheshin në Qeverinë e Kombeve të Bashkuara, QKB (ang: United Nations Government) me Komandën Hapësinore e Kombeve të Bashkuara, KHKB (ang: United Nations Space Command, UNSC) si sektorin ushtarak kryesor. Projekti do të vazhdonte me një gjeneratë të tretë të Spartanëve të përshtatur për prodhim në masë, si dhe një të katërt me vullnetarë ushtarak në vend të rrëmbimeve ilegale.

Master Chief arrin në Tokë

## Lojërat 
### Para *Combat Evolved* 
Bungie u formua nga Aleks Seropian dhe Xhejson Xhons si një studio lojërash për sistemin Mac. Ata lëshuan lojën Gnop! një lojë freeware për Mac-un. Studioja vazhdoi me lëshimin e lojërave të tjera por suksesi më i madh erdhi me lëshimin e serisë së video lojërave FPS Marathon në 1994. Loja e parë e frymëzuar nga Doom pati një sukses të madh duke u shndërruar në një seri lojërash.

Halo: Combat Evolved filloi produksionin si "Code Monkey Nuts" në bashkëpunim me studion Take Two Interactive. Loja fillimisht ishte strategjike e bazuar në personin e tretë (ang: Third Person). Në 1999 një demo u tregua në Macworld '99 e prezantuar nga Xhejms Xhons-i dhe CEO i Apple, Stiv Xhobs. Kjo shfaqje kapi interesin e Microsoft-it që në atë kohë sapo kishte filluar projektin e Xbox. Bungie u ble nga Microsoft, por Take Two u nxorr nga projekti. Bungie vendosi të kalonte Halo-n nga një lojë strategjike në një First Person Shooter. Loja kishte kontrolle të mirë sinkronizuara e frymëzuar nga loja *007 GoldenEye*. Rafinimi i kontrolleve u bë një standard për video lojërat e mëvonshme FPS në konsola. Përveç kontrolleve loja kishte një histori të mirë dhe një botë fantashkencore interesante për mediumin e video lojërave të kohës. Muzika e kompozuar nga Martin O'Donell dhe Salvatori gjithashtu u prit me lavdërim të madh me temën kryesore të lojës të përshkruar si "ikonike". Loja është mjaft e thjeshtë si parim me Bungie-n duke e përshkruar ritmin e lojës si "armë-granatë-melee". Protagonisti Master Chief, i referuar pas rangut ushtarak ka një matës shëndeti (health bar) dhe një sasi armature e cila rimbushet vazhdimisht. Loja shiti më shumë se 5 milionë kopje në botë, një rekord i paparë për kohën.

Pas suksesit të *Halo: Combat Evolved* Bungie filloi menjëherë produksionin për lojën tjetër Halo 2. Procesi nuk shkoi mirë me shumë punëtorë të Bungie-t duke punuar orë shtesë. Në 2003, një trailer u shfaq në E3 duke i dhënë fansave emocion në pritjen e *Halo 2*. *Halo 2* gjithashtu lancoi një fushatë të madhe marketimi ku dallohet faqja "I love Bees". Xhozef Stejtën, lideri i skuadrës së shkrimtarëve donte të kapte një aspekt të ri të serisë duke u fokusuar në faksionin armik, The Covenant.
[parapamje|267x267px|Eventi i debutimit të *Halo 3* para bursës së [NASDAQ]]
Më 9 nëntor 2004 *Halo 2* u publikua. Një nga titujt më të pritur në vit *Halo 2* pati lavdërim gati universal për risitë që solli në franshizë, historinë mjaft të thelluar dyanëshe dhe muzikën. Historia e *Halo 2* mbahet si një nga historitë më të mira duke prezantuar Arbiter, një luftëtar alien, si një protagonist i dytë dhe duke shtuar shumë historisë së Halo-s për Tokën, Covenant dhe Flood. *Halo 2* u lancua bashkë me platformën Xbox Live duke mundësuar luajtjen me shumë lojtarë. Ky aspekt gjithashtu morri lavdërime të shumta duke sjellur risi të mëdhaja në platformë si partitë e ndeshjeve, klane, modalitetet e bëra nga lojtarët, etj.

*Halo 2* përfundoi papritmazi, gjë që la fansat duke dëshiruar për më shumë. Historia e *Halo 2* ishte prerë për arsye kohore dhe Bungie vendosi që ta zhvillonte më shumë historinë e prerë në *Halo 3*.

*Halo 3* debutoi në 27 shtator 2007 me 3 edicione, "Standard", "I limituar" dhe "Legjendar". Halo debutoi për konsolën e Xbox 360 me një fokus të madh në modën me shumë lojtarë e cila konsiderohet si më e mira në seri. *Halo 3* zgjeroi livadhin e lojës duke sjellë armë të reja, automjete të reja dhe duke rafinuar aspektin online të lojës me krijuesin e hartave (ang: Forge) dhe shumë aspekte sociale dhe kompetitive që e bënë një nga lojërat më të luajtura dhe më të mira të vitit 2007. Historia gjithashtu morri lavdërime për fundin e triologjisë dhe aspektin "epik" të lojës.

### Ndarja e Bungie nga Microsoft (2007–2010) 
Në 5 tetor 2007, Bungie vendosi të ndahej nga Microsoft me kushtin që Microsoft të mbante pronën intelektuale të *Halo-*s. Bungie vendosi që të vazhdonte produksionin në franshizë me qëllim zgjerimin mediatik të franshizës ku dallohet një film të bazuar në *Halo 3* nga rregjizori Piter Xhekson. Plani nuk funksionoi dhe në vend të një filmi skuadra e Bungie-t vendosi që të krijonte një lojë të ngjitur me *Halo 3*, *Halo 3:ODST*. *Halo 3: ODST* u publikua në shtator 2009 bashkë me një fushatë marketingu në YouTube e përbërë nga filma të shkurtër me moton: "Ne jemi ODST". Aspekti më njerëzor i lojës morri shumë lavdërime pasi fokusi nuk ishte në protagonistin e lojës, Master Chief, por mbi një skuadër ushtarësh ODST. Gjithashtu në vend të modalitetit me shumë lojtarë, loja ka një modalitet Firefight (shq: shkëmbim zjarri) që konsiston në luftimin e pambarimtë të armiqve të lojës. Ky aspekt morri gjithashtu lavdërime të shumta.

Loja e fundit para ndarjes definitive të Bungie-t nga Microsoft ishte Halo Reach, publikuar më 14 shtator 2010. Fushata e marketingut për lojën qe e ngjashme me atë të ODST-së dhe Halo 3-shit duke u fokusuar në trailera me slloganin "Kujto Reach" (në anglisht Remember Reach). Loja solli mjaft risi në franshizë duke futur për herë të parë modalitetin sprint. Reach morri kritikë të mirë për historinë e lojës dhe përgjithësisht kritikë të mirë në modalitetin me shumë lojtarë.

### 343 Industries (2010–aktualisht) 
## Shiko edhe 
## Referime 
## Lidhje të jashtme 
*  
* Halopedia — një ëiki zyrtare