Fashizmi i përjetshëm

**Fashizmi i përjetshëm** () titulli i plotë i së cilës është " **Fashizmi i përjetshëm: Katërmbëdhjetë mënyra për të parë një këmishë të zezë** " është një ese e njohur e shkruar nga filozofi, romancieri dhe semiotiku italian Umberto Eco . Botuar për herë të parë në vitin 1995, kjo ese me ndikim ofron një analizë të fashizmit, një përkufizim të fashizmit dhe diskuton karakteristikat dhe tiparet themelore të fashizmit. Duke u mbështetur në përvojat personale të Eco-s që u rrit në Italinë e Musolinit dhe kërkimin e tij të gjerë mbi lëvizjet fashiste, eseja ofron njohuritë e tij mbi natyrën e fashizmit dhe manifestimet e tij. 

## Vështrim i përgjithshëm 
"Fashizmi i përjetshëm: Katërmbëdhjetë mënyra për të parë një bluzë të zezë" është një shkrim që thellohet në karakteristikat thelbësore të fashizmit. Eco përshkruan katërmbëdhjetë elementë ose tipare kryesore, të cilave ai i referohet si "mënyra", që zakonisht shfaqen në lëvizjet fashiste. Ndërsa jo të gjitha këto tipare janë të pranishme në çdo lëvizje fashiste, së bashku ato krijojnë një model të njohur. Eseja është e strukturuar rreth këtyre katërmbëdhjetë mënyrave, duke ofruar një eksplorim të thellë të fashizmit si një ideologji shumëplanëshe dhe e adaptueshme.  Ai argumenton se nuk është e mundur të organizohen këto në një sistem koherent, por se "mjafton që një prej tyre të jetë i pranishëm për të lejuar që fashizmi të mpikset rreth tij". Ai përdor termin " ur-fascism " si një përshkrim të përgjithshëm të formave të ndryshme historike të fashizmit. Katërmbëdhjetë pronat janë si më poshtë:

# "**Kulti i traditës**", i karakterizuar nga sinkretizmi kulturor, edhe në rrezikun e kontradiktave të brendshme. Kur e gjithë e vërteta tashmë është zbuluar nga tradita, nuk mund të ndodhë asnjë mësim i ri, vetëm interpretim dhe përsosje e mëtejshme.
# "**Refuzimi i modernizmit**" që e sheh zhvillimin racionalist të kulturës Perëndimore që nga Iluminizmi si zbritje në shthurje. Eco e dallon këtë nga një refuzim i përparimit teknologjik sipërfaqësor, pasi shumë regjime fashiste citojnë fuqinë e tyre industriale si dëshmi të vitalitetit të sistemit të tyre.
# "**Kulti i veprimit për hir të veprimit**" që dikton se veprimi është me vlerë në vetvete dhe duhet të merret pa reflektim intelektual. Kjo, thotë Eco, është e lidhur me anti-intelektualizmin dhe irracionalizmin, dhe shpesh manifestohet në sulme ndaj kulturës dhe shkencës moderne.
# "**Mosmarrëveshja është tradhti**" fashizmi zhvlerëson diskursin intelektual dhe arsyetimin kritik si pengesa në veprim, si dhe nga frika se një analizë e tillë do të ekspozojë kontradiktat e mishëruara në një besim sinkretik.
# "**Frika nga ndryshimi**", të cilën fashizmi kërkon ta shfrytëzojë dhe ta përkeqësojë, shpesh në formën e racizmit ose një apel kundër të huajve dhe emigrantëve.
# "**Apel për një klasë të mesme të frustruar**" nga frika e presionit ekonomik nga kërkesat dhe aspiratat e grupeve të ulëta shoqërore.
# "**Obsesioni për një komplot**" dhe një kërcënim armik. Kjo shpesh kombinon një apel ndaj ksenofobisë me frikën e mosbesimit dhe sabotimit nga grupet e margjinalizuara që jetojnë brenda shoqërisë. Eco gjithashtu citon librin e Pat Robertsonit me titull *Rendi I Ri Botëror* si një shembull i shquar i një obsesioni të komplotit.
# Armiq shumë të fortë dhe shumë të dobët - shoqëritë fashiste i konsiderojnë retorikisht armiqtë e tyre si "në të njëjtën kohë shumë të fortë dhe shumë të dobët". Nga njëra anë, fashistët luajnë fuqinë e disa elitave të disfavorshme për të inkurajuar tek ndjekësit e tyre një ndjenjë ankese dhe poshtërimi. Nga ana tjetër, udhëheqësit fashistë tregojnë dekadencën e atyre elitave si dëshmi të dobësisë së tyre përfundimtare përballë një vullneti të madh popullor.
# "**Pacifizmi është trafikim me armikun**" sepse "**jeta është luftë e përhershme**" gjithmonë duhet të ketë një armik për të luftuar. Ashtu si Gjermania fashiste nën Hitlerin edhe Italia nën Mussolinin punuan së pari për të organizuar dhe pastruar vendet e tyre përkatëse dhe pastaj për të ndërtuar makinat e luftës që ata më vonë synonin dhe përdorën, pavarësisht se Gjermania ishte nën kufizime të Traktatit të Versajës për të mos ndërtuar një forcë ushtarake. Ky parim çon në një kontradiktë themelore brenda fashizmit: papajtueshmëria e triumfit përfundimtar me luftën e përhershme.
# "**Përbuzje për të dobëtit**" gjë e cila shkon krahas me shovinizmin e njohur si ***elitizmi popullor***, në të cilën çdo anëtar i shoqërisë është më i lartë se të huajt në bazë të përkatësisë në grup. Eco sheh në këto qëndrime rrënjën e një tensioni të thellë në strukturën thelbësisht hierarkike të politikave fashiste, pasi ato inkurajojnë udhëheqësit të përçmojnë nënpunësit e tyre, deri në udhëheqësin përfundimtar, i cili mban të gjithë vendin në përbuzje për ta lejuar atë ta kapërcejë atë me forcë.
# "'''Të gjithë edukohen për t'u bërë heronjë**" që çon në përqafimin e një ***kulti të vdekjes***. Siç vërehet nga Eco, "Heroi ur-fashist është i padurueshëm për të vdekur. Në padurimin e tij, ai më shpesh dërgon njerëz të tjerë në vdekje."
# "**Machismi**" që sublimon punën e vështirë të luftës së përhershme dhe heroizmit në sferën seksuale. Kështu, fashistët mbajnë "si përbuzjen ndaj grave, ashtu edhe intolerancën dhe dënimin e zakoneve seksuale jo standarde, nga pastërtia deri te homoseksualiteti".
# "**Populizmi selektiv**" populli, i konceptuar monolitikisht, ka një vullneti të përbashkët, të dallueshëm dhe superior ndaj pikëpamjes së çdo individi. Meqenëse asnjë masë njerëzish nuk mund të jetë kurrë me të vërtetë unanim, udhëheqësi e mban veten si interpretues i vullnetit popullor (edhe pse në të vërtetë ai vetëm e dikton atë). Fashistët e përdorin këtë koncept për të delegjitimuar institucionet demokratike që akuzojnë se "nuk përfaqësojnë më zërin e popullit".
# "**Gjuha e re'''" fashizmi përdor dhe promovon një fjalor të varfër në mënyrë që të kufizojë arsyetimin kritik.

## Shih edhe 
* Fashizmi
* Umberto Eco
* Pedagogjia nazifashiste