Shehzade Bajazid

**Şehzade Bayezid** (Turqishtja osmane: شهزاده بايزيد‎‎; 1525 ose 1526 – 25 shtator 1561) ishte një princ osman si djali i Sulltan Sulejmanit të Madhërishëm dhe Hyrem Sultanit. Pas ekzekutimit të Şehzade Mustafa (i cili kishte qenë trashëgimtar i fronit osman) në vitin 1553, Bayezid u bë trashëgimtari popullor në mesin e ushtrisë. Përgjatë viteve 1550, kur Sulejman ishte tashmë në të 60-at, u bë e qartë një konkurrencë e zgjatur për fronin midis Bajazidit dhe vëllait të tij Selimit. Bayezid kishte rënë në disfavor me babanë e tij - i cili u zemërua nga mosbindja e Bayezid që buronte nga të njëjtat vite - në krahasim me Selimin (i cili përfundimisht do të kishte sukses si Selim II). Pasi u mund në një betejë afër Konjës në vitin 1559 nga Selim dhe Sokullu Mehmet Pasha (me ndihmën e ushtrisë së Sulltanit), ai iku në Perandorinë fqinje Safavid, ku u prit me bollëk nga Tahmasp I. Megjithatë, në vitin 1561, në këmbëngulje të vazhdueshme e Sulltanit gjatë gjithë internimit të djalit të tij, dhe pas disa pagesave të mëdha, Tahmasp lejoi Bajazitin të ekzekutohej nga agjentët e babait të tij.

## Jeta 
Ai lindi në vitin 1525 ose 1526 në Stamboll. Babai i tij është Sulltan Sulejmanin e Madhërishëm, dhe nëna e tij është Hyrem Sultan. Në kohën e lindjes së tij, Bayezid kishte tre vëllezër të mëdhenj, Mehmed (lindur 1521), Abdullah (lindur 1522) dhe Selim (lindur 1524). Ai gjithashtu kishte një gjysmë-vëlla të madh Mustafa (lindur në 1515) dhe më vonë një vëlla të plotë të vogël, Cihangir (lindur në vitin 1531).

Bayezid u bë guvernatori i Kütahya. Sidoqoftë, gjatë fushatës së 12-të të babait të tij në Nahçivan (pjesë e Azerbajxhanit të sotshme) më 1553, ai u caktua të sundonte në Edrene (kryeqyteti osman i Rumelisë, e cila ishte territor evropiane të Perandorisë Osmane) në mungesë të babait të tij. Gjatë fushatës, Şehzade Mustafa, djali i madh i Sulejmanit dhe trashëgimtari popullor i fronit, u ekzekutua me urdhër të sulltanit.

Lajmi për ekzekutimin e Mustafës shkaktoi trazira në të gjitha pjesët e perandorisë dhe një mashtrues që pretendonte të ishte Mustafa i ekzekutuar u rebelua kundër Sulejmanit në Rumelia. Një burim raporton se megjithëse rebelimi u nënshtrua nga një vezir, Sulejmani dyshoi se djali i tij Bayezid ishte ngadalë për të reaguar. 

Sidoqoftë, Ogier Ghiselin de Busbecq, ambasadori i Perandorisë së Shenjtë Romake në Sulltanin Osman në Stamboll nga 1554-1562, i përshkruan ngjarjet krejt ndryshe në një nga letrat e tij të famshme drejtuar studiuesit tjetër Nicholas Michault. Në letrën e tij, Busbecq përshkruan ngritjen e mashtruesit si pjesë e një komploti nga Bayezid (referuar si "Bajazet" në letër) për të kapur Sulltanatin në mënyrë që të mos vritej nga vëllai i tij Selim me ngritjen e Selimit në Sulltan.

## Strehimi në Perandorinë Safevide 
[parapamje|Xhamia Abdülvehhâb Gâzî, ku ndodhet varri i Şehzade Bayezid, Yukarı Tekke, [Sivas]]
Kur Sulejmani i Madhërishëm refuzoi kërkesën e Bayezid për falje dhe urdhëroi kapjen e tij, Bayezid u largua nga Amasia dhe iku për Perandorinë Safevide së bashku me djemtë dhe ushtrinë e tij.

Bayezid u mirëprit nga Shah Tahmasp I. Megjithëse Tahmasp I fillimisht e mirëpriti me gjithë zemër dhe me bujari, duke përfshirë festat madhështore për nder të tij, ai më vonë e burgosi atë me kërkesë të Sulltan Sulejmanit. Si Sulejmani ashtu edhe Selim dërguan të dërguar në Persi për ta bindur shahun që të ekzekutonte Bayezid. Në vitin e ardhshëm, ambasadat do të vazhdonin të udhëtonin midis Stambollit dhe Kazvinit. Më 16 korrik, cila do të ishte e fundit nga ambasadat osmane, detyra zyrtare e së cilës, si ambasadat e mëparshme, ishte të përpiqeshin të kthehnin Bayezid në Stamboll. Sulejmani, në të gjitha ambasadat, i dha gjithashtu Tahmasp dhurata të shumta. Ai gjithashtu ra dakord me kërkesën e Tahmasp për ta paguar atë për dorëzimin e Bayezid.

## Vdekja 
Kur u arrit marrëveshja, ambasadorët osmanë që shkuan në Kazvin e mbyten fillimisht Bajazitin dhe më pas djemtë e tij më 25 shtator 1561. Trupat e Bajazidit dhe djemve të tij u sollën në Sivas dhe u varrosën në "Melik-i Acem Türbesi".

## Kultura popullore 
* Në serialin e vitit 2003, *Hyrem Sultan*, Şehzade Bayezid portretizohet nga Engin Altan Düzyatan.
* Në serialin e vitit 2011 *Sulejmani i Madhërishëm*, Şehzade Bayezid portretizohet nga Aras Bulut İynemli.

## Referimet