Jacques Derrida

Jacques Derrida (*shqip*: Zhak Derida) ishte një filozof i shquar francez i lindur më 15 korrik 1930 dhe vdiq më 9 tetor 2004. Ai njihet si një nga përfaqësuesit më të njohur të lëvizjes poststrukturaliste dhe një nga themeluesit kryesorë të analizës së tekstit. Derrida u bë i famshëm për konceptin e tij të "dekonstruksionit", që kritikonte mënyrën tradicionale të leximit dhe shkrimi të tekstit.

Derrida lindi në Algjeri dhe u edukua në universitetin e Algjerit dhe më vonë në École Normale Supérieure në Paris. Ai fitoi një reputacion ndërkombëtar si filozof dhe shkrimtar prodhues, duke publikuar një sërë të gjërë veprash që trajtonin temat e gjuhësisë, letërsisë, filozofisë, politikës dhe kulturës. Shumë nga punimet e tij janë ndikuar nga ide të Nietzsche-s, Heidegger-it dhe Freud-it, dhe ka lënë gjurmë të rëndësishme në fusha të tilla si studimet kulturore, estetika, sociologjia dhe letërsia.

Një nga kontributet kryesore të Derrida ishte përgjegjësia e tij ndaj "dekonstruksionit", një metodë analitike që e shqyrton tekstin në mënyrë të ndërlikuar dhe tërheq vëmendjen ndaj kontradiksioneve dhe tensioneve që ndodhin brenda tij. Ai argumentoi se tekstet kanë sfida dhe kundërshti të fshehura që mund të zbulohen përmes interpretimit të kujdesshëm. Kjo ndryshoi rrugën e shkencës humaniste dhe kritikës së kulturës, duke e bërë atë më të ndërgjegjshme për ndërvarësitë dhe paragjykimet që mund të ekzistojnë në tekste.

Derrida ishte një figurë e diskutueshme dhe sfiduese, me disa njerëz që e konsiderojnë si një filozof të madh dhe të rëndësishëm, ndërsa të tjerët e kanë kritikuar për stilin e tij të shkrimi dhe përhapjen e thelbit të tij filozofik. Megjithatë, nuk ka dyshim se Derrida ka pasur një ndikim të madh në fushën e studimeve humaniste dhe ka patur një ndikim të qëndrueshëm në debatet intelektuale të shekullit të kaluar.

## Jeta 
Jacques Derrida lindi më 15 korrik 1930 në El Biar, një përiferi të Algjerit, Algjeri. Ai erdhi nga një familje hebraike, dhe vitet e tij të hershme u ndikuan nga përvoja e rritjes gjatë Luftës së Dytë Botërore dhe shfaqja e antisemitizmit. Përvoja intelektuale e Derridës nisi në moshën e re dhe ai shkëlqeu në aspektin akademik.

Në vitin 1949, Derrida zhvendosi në Paris për të ndjekur arsimin e lartë në École Normale Supérieure (ENS). Atje ai studjoi filozofi dhe letërsi, dhe u takua me mendimtarë të ndikshëm si Michel Foucault dhe Louis Althusser. Derrida përfundoi agrégation-in e tij në filozofi në vitin 1956, një kualifikim prestigjioz që i lejoi të mësonte në nivelin universitar.

Gjatë viteve 1960, Derrida filloi të fitonte njohuri si filozof dhe filloi të botojë vepra të ndikshme. Në vitin 1967, ai mbajti një ligjëratë me titullin "Struktura, Shenja dhe Loja në Diskursin e Shkencave Njerëzore" në Universitetin Johns Hopkins, e cila e prezantoi atë në skenën intelektuale amerikane dhe e vendosi atë si figurë të shquar në rrethinat filozofike.

Puna e Derridës ishte karakterizuar nga një pyetje radikale e koncepteve filozofike dhe gjuhësore tradicionale. Ai sfidoi idenë e një kuptime të fiksuara dhe të qëndrueshme, duke argumentuar në vend të kësaj për ekzistencën e një joqëndrueshmërie dhe të papërcaktueshmërie të vetvetishme në gjuhë dhe tekste. Kjo çoi në zhvillimin e konceptit të "dekonstruksionit", i cili kërkonte të zbulonte kontradiktat dhe paragjykimet brenda teksteve, duke nënminuar strukturat dhe interpretimet hierarkike tradicionale.

Gjatë gjithë karrierës së tij, Derrida u angazhua në aktivitete shkencore të rreptë, duke botuar shumë libra, ese dhe ligjëratë. Ai eksploroi një sërë temash, duke përfshirë letërsinë, gjuhësinë, etikën, politikën dhe natyrën e vetë gjuhës. Disa nga veprat e tij të njohura përfshijnë "Of Grammatology" (1967), "Writing and Difference" (1967), "Speech and Phenomena" (1973) dhe "The Post Card" (1980).

Idetë e Derridës shkaktuan debate dhe polemika të ashpra në brendësi të komunitetit akademik. Kritikët e akuzuan atë për të qenë i përzier dhe qëllimisht i vështirë për të kuptuar, ndërsa të tjerët e lavdëruan qasjen e tij inovative ndaj filozofisë dhe gjuhës. Pavarësisht polemikave, Derrida vazhdoi të ndikojë breza të tërë studiuesish, veçanërisht në fusha si teoria letrare, studimet kulturore dhe filozofia.

Jacques Derrida ndërroi jetë më 9 tetor 2004 në Paris, Franca, duke lënë pas një trup të pasur dhe kompleks veprash që vazhdojnë të formojnë diskursin intelektual dhe të frymëzojnë mendimin kritik.

## Filozofia 
Derrida e quajti veten nje historiane.  Ai vuri në dyshim supozimet e traditës filozofike perëndimore dhe gjithashtu më gjerësisht të kulturës perëndimore . Duke vënë në pikëpyetje diskurset mbizotëruese dhe duke u përpjekur t'i modifikojë ato, ai u përpoq të demokratizonte skenën universitare dhe ta politizonte atë.  Derrida e quajti sfidën e tij ndaj supozimeve të kulturës perëndimore " dekonstruksion ".  

Me leximet e tij të detajuara të veprave nga Platoni tek Rousseau tek Heideggeri, Derrida shpesh argumenton se filozofia perëndimore ka lejuar në mënyrë jokritike modele të thellësisë metaforike.  për të qeverisur konceptimin e tij për gjuhën dhe ndërgjegjen. Ai i sheh këto supozime shpesh të papranuara si pjesë të një "metafizike të pranisë" me të cilën është lidhur filozofia. Ky "logocentrizëm", argumenton Derrida, krijon kundërvënie binare "të shënuara" ose të hierarkizuara që kanë një efekt në gjithçka, nga konceptimi ynë i lidhjes së të folurit me shkrimin e deri te kuptimi ynë i dallimeve racore. Dekonstruksioni është një përpjekje për të ekspozuar dhe minuar një "metafizikë" të tillë.

Derrida i qaset teksteve të ndërtuara rreth kundërshtive binare, të cilat i gjithë fjalimi duhet t'i artikulojë nëse synon të ketë ndonjë kuptim. Kjo qasje ndaj tekstit është, në një kuptim të gjerë, e ndikuar nga semiologjia e Ferdinand de Saussure .   Saussure, i konsideruar si një nga baballarët e strukturalizmit, pohoi se termat marrin kuptimin e tyre në përcaktimin reciprok me termat e tjerë brenda gjuhës.  Përqasjeja e Jacques Derridës ndaj semiotikës, të cilën ai zhvilloi në kontekstin e strukturës filozofike më të gjerë, shpesh quhet "semiotika dekonstruktive". Kuptimi i Derridës për semiotikën sfidon konceptet tradicionale të shenjave dhe kuptimeve, duke theksuar joqëndrueshmërinë dhe ndërthurrjen e pashmangshme brenda gjuhës dhe teksteve. Ja disa aspekte kyçe të semiotikës së Derridës:

# Treguesi dhe Tregimi: Derrida vë në dyshim dikotominë saussuriane tradicionale midis treguesit (forma gjuhësore ose simboli) dhe tregimit (koncepti ose kuptimi që ai përfaqëson). Ai argumenton se kjo marrëdhënie nuk është e fiksuar dhe kuptimeve u shtyhet vazhdimisht dhe ndryshojnë nga një interpretim në tjetrin.
# Différance: Derrida prezanton konceptin e "différance" (një lojë me fjalët franceze "différer" dhe "différence") për të theksuar natyrën dyfishe të gjuhës. Différance sugjeron se gjuha si defon gjithmonë kuptimin, duke treguar përtej vetes së saj, dhe mundëson dallimet përmes ndryshimeve. Ajo tregon shtyrjen e përsëritur dhe dallimin e kuptimeve.
# Gjurma dhe Mungesa: Derrida thekson rolin e "gjurmas" në shenjifikim. Gjurma përmend idenë se çdo shenjë mbart me vete mungesën e shenjave të tjera dhe kuptimi dallohet përmes ndërveprimit të këtyre gjurmave. Mungesa e shenjave të tjera është po aq e rëndësishme sa prania e vetë shenjës.
# Oppozitat binare: Derrida vë në dyshim mbështetjen në opozitat binare në semiotikën tradicionale, si prania/mungesa, e mira/e keqja, ose fjalimi/shkrimi. Ai argumenton se këto opozita nuk janë të qëndrueshme dhe kuptimi është gjithmonë në lëvizje, pasi secili term mbështetet në dhe i referohet kundërshtarit të tij.
# Konteksti dhe Iterueshmëria: Derrida thekson rëndësinë e kontekstit dhe iterueshmërisë në kuptimin e shenjave. Shenjat fitojnë kuptim përmes përsëritjes së tyre dhe rikontekstualizimit në kontekste dhe diskurse të ndryshme. Kjo çon në një kuptim se shenjat nuk janë entitete të fiksuara, por nënheqëse ndaj rëinterpretimit dhe rikonfigurimit.
# Dekonstruksioni: Përqasjeja dekonstruktive e Derridës ndaj semiotikës përfshin shqyrtimin dhe nënminimin e strukturave hierarkike, dualizmave dhe kuptimeve të fiksuara brenda teksteve. Dekonstruksioni synon të zbulojë kontradiktat, tensionet dhe paragjykimet e fshehura në gjuhë dhe tekste, duke hapur mundësi alternative interpretimi dhe perspektivash.

Është e rëndësishme të theksohet se semiotika e Derridës është e fashuar me projektin e tij filozofik më të gjerë të dekonstruksionit, që shtrihet përtej vetëm semiotikës. Për approach-i i tij ndaj semiotikës Derrida sfidon teoritë tradicionale dhe hap mundësi të reja për të kuptuar gjuhën, kuptimin dhe interpretimin.

Ndoshta pohimi më i cituar dhe më i famshëm i Derridës,  është pohimi se "nuk ka asnjë jashtë kontekstit" ( ).      

### Punimet e hershme 
Derrida filloi karrierën e tij duke shqyrtuar kufijtë e fenomenologjisë . Dorëshkrimi i tij i parë i gjatë akademik, i shkruar si një disertacion për  dhe dorëzuar në 1954, kishte të bënte me punën e Edmund Husserl .  Gary Banham ka thënë se disertacioni është "në shumë aspekte interpretimi më ambicioz i Derridës me Husserl-in, jo vetëm për sa i përket numrit të veprave të trajtuara, por edhe për sa i përket natyrës së fokusuar jashtëzakonisht të hetimit të tij".  Në vitin 1962 ai botoi *Origjinën e Gjeometrisë së Edmund Husserl: Një hyrje*, e cila përmbante përkthimin e tij të esesë së Husserl-it. Shumë elementë të mendimit të Derridës ishin tashmë të pranishëm në këtë vepër. Në intervistat e mbledhura në *Pozicione* (1972), Derrida tha:

Derrida së pari mori vëmendje të madhe jashtë Francës me leksionin e tij, "Struktura, shenja dhe loja në diskursin e Shkencave Njerëzore", mbajtur në Universitetin Johns Hopkins në 1966 (dhe më pas u përfshi në *Shkrimi dhe Diferenca* ). Konferenca në të cilën u dorëzua ky punim kishte të bënte me strukturalizmin, atëherë në kulmin e ndikimit të tij në Francë, por sapo filloi të fitonte vëmendje në Shtetet e Bashkuara. Derrida ndryshonte nga pjesëmarrësit e tjerë nga mungesa e përkushtimit të tij të qartë ndaj strukturalizmit, duke qenë tashmë kritik ndaj lëvizjes. Ai vlerësoi arritjet e strukturalizmit, por gjithashtu mbajti rezerva për kufizimet e tij të brendshme;  kjo ka bërë që akademikët amerikanë të etiketojnë mendimin e tij si një formë post-strukturalizmi .   

Efekti i punimit të Derridës ishte i tillë që në kohën kur u botuan punimet e konferencës në vitin 1970, titulli i koleksionit ishte bërë *Kontradikta strukturaliste* . Konferenca ishte gjithashtu ku ai u takua me Paul de Man, i cili do të ishte një mik i ngushtë dhe burim debatesh të mëdha, si dhe ku u takua për herë të parë me psikoanalistin francez Jacques Lacan, me veprën e të cilit Derrida kishte një marrëdhënie të përzier.

### Debati i fenomenologjisë kundër strukturalizmit (1959) 
Në fillim të viteve 1960, Derrida filloi të fliste dhe të shkruante publikisht, duke trajtuar debatet më aktuale në atë kohë. Një nga këto ishte lëvizja e re dhe gjithnjë e më në modë e strukturalizmit, e cila po favorizohej gjerësisht si pasardhëse e qasjes së fenomenologjisë, e cila ishte nisur nga Husserl gjashtëdhjetë vjet më parë. Mendimi kundërthënës i Derridës për këtë çështje, në një konferencë të shquar ndërkombëtare, ishte aq ndikues saqë e riformuloi diskutimin nga një festë e triumfit të strukturalizmit në një "debat fenomenologji kundër strukturalizmit".

Fenomenologjia, siç parashikohet nga Husserl, është një metodë e kërkimit filozofik që hedh poshtë paragjykimet racionaliste që ka dominuar mendimin perëndimor që nga Platoni në favor të një metode të vëmendjes reflektuese që zbulon "përvojën e jetuar" të individit; për ata me prirje më fenomenologjike, qëllimi ishte të kuptonin përvojën duke kuptuar dhe përshkruar gjenezën e saj, procesin e daljes së saj nga një origjinë ose ngjarje.  Për strukturalistët, ky ishte një problem i rremë dhe "thellësia" e përvojës në fakt mund të ishte vetëm një efekt i strukturave që nuk janë në vetvete eksperimentale. 

### 1967–1972 
Interesat e Derridës i kaluan kufijtë disiplinorë dhe njohuritë e tij për një gamë të gjerë materialesh të larmishme u pasqyruan në tre përmbledhjet e punës të botuara në 1967: *Fjalimi dhe fenomenet*, *Of Grammatology* (fillimisht dorëzuar si  teza nën Maurice de Gandillac ),  dhe *Shkrimi dhe Diferenca* . 

Në disa raste, Derrida e ka pranuar borxhin e tij ndaj Husserl-it dhe Heidegger-it dhe ka deklaruar se pa ta ai nuk do të kishte thënë asnjë fjalë të vetme.   Ndër pyetjet e bëra në këto ese janë "Çfarë është 'kuptimi', cilat janë marrëdhëniet e tij historike me atë që supozohet se identifikohet nën rubrikën 'zëri' si vlerë e pranisë, pranisë së objektit, pranisë së kuptimit në ndërgjegje, vetë- prania në të ashtuquajturin të folur të gjallë dhe në vetëdijen?"  Në një ese tjetër në *Shkrimi dhe Diferenca* me titull "Dhuna dhe metafizika: Një ese mbi mendimin e Emmanuel Levinas", dalin rrënjët e një teme tjetër kryesore në mendimin e Derridës: Tjetri në kundërshtim me të njëjtin  "Analiza dekonstruktive privon të tashmen. e prestigjit të saj dhe e ekspozon atë ndaj diçkaje *tout autre*, "tërësisht tjetër", përtej asaj që është e parashikueshme nga e tashmja, përtej horizontit të "të njëjtës"".  Përveç Rousseau, Husserl, Heidegger dhe Levinas, këta tre libra diskutuan dhe/ose u mbështetën në veprat e shumë filozofëve dhe autorëve, duke përfshirë gjuhëtarin Saussure,  Hegel,  Foucault,  Bataille,   paleontologu Leroi-Gourhan,  psikoanalisti Freud,  dhe shkrimtarë si Jabès  dhe Artaud . 

Ky koleksion me tre libra të botuar në vitin 1967 përpunoi kuadrin teorik të Derridës. Derrida përpiqet t'i afrohet vetë zemrës së traditës intelektuale perëndimore, duke e karakterizuar këtë traditë si "një kërkim për një qenie transcendentale që shërben si origjinë ose garantues i kuptimit". Përpjekja për të "bazuar marrëdhëniet kuptimore përbërëse të botës në një shembull që vetë qëndron jashtë çdo marrëdhënieje" u referua nga Heidegger si logocentrizëm, dhe Derrida argumenton se sipërmarrja filozofike është *në thelb* logocentrike,  dhe se kjo është një paradigmë . trashëguar nga judaizmi dhe helenizmi .  Derrida kontribuoi në "kuptimin e disa presupozimeve dhe paragjykimeve të fshehura thellësisht filozofike në kulturën perëndimore ",  duke argumentuar se e gjithë tradita filozofike mbështetet në kategori arbitrare dikotomike (të tilla si të shenjta/profane, shenjues/shënjuar, mendje/trup ) dhe se çdo tekst përmban hierarki të nënkuptuara, "me anë të të cilave një rend i imponohet realitetit dhe me anë të të cilit ushtrohet një shtypje e hollë, pasi këto hierarki përjashtojnë, nënshtrojnë dhe fshehin kuptimet e ndryshme të mundshme". 

Në vitin 1968, ai botoi esenë e tij me ndikim " Farmacia e Platonit " në revistën franceze *Tel Quel* .   Kjo ese u mblodh më vonë në *Përhapja*, një nga tre librat e botuar nga Derrida në 1972, së bashku me përmbledhjen e eseve *Margins of Philosophy* dhe koleksionin e intervistave të titulluar *Pozicione*. "Dissemination" (Shqip: "Diseminimi") është një nga veprat kryesore të Jacques Derridës, botuar për herë të parë në vitin 1972. Ky libër, i shkruar në stilin karakteristik të Derridës, trajton temat e gjuhësisë, tekstit, semiotikës, dhe dekonstruksionit.

"Diseminimi" shqyrton idenë se tekstit nuk mund t'i përcaktojmë një kuptim të qartë dhe të fiksuar. Derrida ndërthur kritikën e tij ndaj traditës filozofike dhe semiotike me një analizë të thelluar të tekstit. Ai shfaq sfidat që lindin nga përpjekjet për të zbuluar një kuptim të saktë dhe të përshtatshëm në tekst, duke theksuar mungesën e një qendre të qartë në të cilën të gjitha kuptime mund të merren në dorë.

Përmes përdorimit të strategjive dekonstruktive, Derrida hyn në rrënjën e tekstualitetit, tregon kontradiktat dhe tensionet brenda tij, dhe tregon se si shenjat dhe kuptime janë të hapura për interpretim të ndryshëm. Libri shpalos idenë e "différance", një term kyç i Derridës që paraqet një ndërthurje të shtyrjes dhe dallimit në gjuhë dhe tekste. Différance thekson që kuptimeve u shtyhet vazhdimisht dhe ndryshojnë nga një interpretim në tjetrin.

### 1973–1980 
Në periudhën midis vitit 1973 dhe 1980, Jacques Derrida botoi një seri të veprave të rëndësishme, që vazhduan të ndikojnë thellësisht në studimet filozofike dhe kritikën kulturore. Këtu janë disa nga këto vepra:

# "Speech and Phenomena" (1973, "Fjalimi dhe Fenomeni"): Ky libër trajton marrëdhënien midis fjalimit dhe perceptimit në traditën fenomenologjike. Derrida vë në dyshim idenë se fjalimi mund të përfaqësojë në mënyrë të saktë perceptimin dhe objektet, duke sugjeruar se ka një mungesë themelore në marrëdhënien midis tyre.
# "Of Grammatology" (1974, "Për Gramatologjinë"): Kjo vepër është një ndër tekstet më të njohura të Derridës. Ajo shqyrton rolin e gjuhës dhe shkrimit në filozofi dhe kritikën kulturore. Derrida thekson se gramatologjia, si studimi i natyrës së shkrimit dhe sistemit të shenjave, shërben si mjet për të dekonstruktuar strukturat dhe hijeshitë tradicionale të mendimit.
# "The Post Card" (1980, "Kartolina"): Ky libër është një koleksion i tekstesh të ndryshme, ese, dhe letërash të Derridës. Ai shqyrton temat e letërsisë, epistolaritetit, dashurisë, dhe kohës. "The Post Card" përdor stilin e Derridës për të hulumtuar kuptimin dhe efektet e komunikimit dhe shkëmbimit të mesazheve.
# "Glas" (1974): Kjo vepër është një eksperiment me formën dhe strukturën e librit. Ajo përfshin dy sekcione paralele të shkruara në mënyra të ndryshme, duke ndërthurur poezi, ese, dhe kritikë. "Glas" analizon temat e autoritetit, hijeshisë, dhe hierarkisë në filozofi dhe letërsi.
# "Positions" (1972, "Pozicionet"): Kjo vepër përfshin një koleksion eseve të Derridës, të shkruara gjatë viteve 1969-1971. Ato trajtojnë temat e gjuhësisë, shkrimit, artit, dhe filozofisë. "Positions" ofron një pasqyrë të gjerë të ideve dhe kritikave të Derridës në një gamë të ndryshme temash.

Këto janë vetëm disa nga veprat e Derridës në periudhën midis vitit 1973 dhe 1980. Puna e tij në këto vite karakterizohet nga një analizë e thellë e gjuhësisë, tekstit, semiotikës, dhe dekonstruksionit, duke lënë gjurmë të rëndësishme në fushën e studimeve filozofike dhe kritikës së kulturës.

### *Mbi Shpirtit* (1987) 
Më 14 mars 1987, Derrida prezantoi në konferencën e CIPH-së me titull "Heidegger: Pyetje të hapura", një leksion i cili u botua në tetor 1987 si *Of Spirit: Heidegger and the Question* . Ai ndjek ndryshimin e rolit të *Geist* (shpirtit) përmes veprës së Heidegger-it, duke vënë në dukje se, në vitin 1927, "shpirti" ishte një nga termat filozofikë që Heidegger-i i vuri synimet për çmontimin e tij.  Libri i tij lidhet në një sërë aspektesh me angazhimin e tij të gjatë me Heidegger-in (siç është "The Ends of Man" në *Margins of Philosophy*, seminari i tij në Paris mbi kombësinë filozofike dhe nacionalizmin në mesin e viteve 1980 dhe esetë e botuara në anglisht si *Geschlecht* dhe *Geschlecht II* ).  Ai konsideron "katër fije udhëzuese" të filozofisë Heideggeriane që formojnë "nyjën e këtij *Geflecht* [gërsheti]": "çështja e pyetjes", "thelbi i teknologjisë", "diskursi i kafshërisë" dhe "epokaliteti" ose "teleologjia e fshehur ose rendi narrativ". 

### Vitet 1990: tema politike dhe etike 
Disa kanë argumentuar se puna e Derridës mori një "kthesë" politike dhe etike në vitet 1990. Tekstet e cituara si dëshmi e një kthese të tillë përfshijnë *Forcën e Ligjit* (1990), si dhe *Spektrat e Marksit* (1994) dhe *Politikat e Miqësisë* (1994). Disa i referohen *Dhuratës së Vdekjes* si dëshmi se ai filloi të aplikonte më drejtpërdrejt dekonstruksionin në marrëdhëniet midis etikës dhe fesë. Në këtë vepër, Derrida interpreton pasazhe nga Bibla, veçanërisht mbi Abrahamin dhe Sakrificën e Isakut   dhe nga *Frika dhe Dridhja* e Søren Kierkegaard -it.

Leximet bashkëkohore të Derridës të Emmanuel Levinas, Walter Benjamin, Carl Schmitt, Jan Patočka, mbi tema të tilla si ligji, drejtësia, përgjegjësia dhe miqësia, patën një ndikim të rëndësishëm në fusha përtej filozofisë. Derrida dhe Dekonstruksioni ndikuan në estetikën, kritikën letrare, arkitekturën, teorinë e filmit, antropologjinë, sociologjinë, historiografinë, ligjin, psikanalizën, teologjinë, feminizmin, studimet e homoseksualëve dhe lezbikeve dhe teorinë politike. Jean-Luc Nancy, Richard Rorty, Geoffrey Hartman, Harold Bloom, Rosalind Krauss, Hélène Cixous, Julia Kristeva, Duncan Kennedy, Gary Peller, Drucilla Cornell, Alan Hunt, Hayden White, disa autorë të Muun Kopić janë ndikuar nga dekonstruksioni.

Derrida mbajti një eulogji në funeralin e Levinas, i botuar më vonë si *Adieu à Emmanuel Lévinas*, një vlerësim dhe eksplorim i filozofisë morale të Levinas. Derrida përdori interpretimin e Bracha L. Ettinger -it të nocionit të feminitetit të Lévinas-it dhe transformoi përkatësisht leximin e tij të mëparshëm të kësaj teme. 

Derrida vazhdoi të prodhonte lexime të letërsisë, duke shkruar gjerësisht për Maurice Blanchot, Paul Celan dhe të tjerë.

Në vitin 1991 ai botoi *titullin tjetër*, në të cilin ai diskutoi konceptin e identitetit (si në identitetin kulturor, identitetin evropian dhe identitetin kombëtar ), në emër të të cilit në Evropë janë lëshuar "dhunat më të këqija", "krimet e ksenofobia, racizmi, antisemitizmi, fanatizmi fetar apo nacionalist”. 

Në Konferencën Cerisy të vitit 1997, Derrida mbajti një fjalim dhjetë orësh mbi temën e "kafshës autobiografike" të titulluar Kafsha që Prandaj jam (Më shumë për t'u ndjekur) . Duke u angazhuar me pyetjet rreth ontologjisë së kafshëve jo-njerëzore, etikën e therjes së kafshëve dhe ndryshimin midis njerëzve dhe kafshëve të tjera, adresa është parë si fillimi i një "kthese të vonë të kafshëve" në filozofinë e Derridës, megjithëse vetë Derrida ka thënë se interesi i tij për kafshët janë të pranishme në shkrimet e tij më të hershme. 

### *Puna e zisë* (1981–2001) 
Duke filluar me "Vdekjet e Roland Barthes" në 1981, Derrida prodhoi një sërë tekstesh për zinë dhe kujtimin e shkaktuar nga humbja e miqve dhe kolegëve të tij, shumë prej tyre angazhime të reja me punën e tyre. *Memoires for Paul de Man*, një seri leksionesh me gjatësi librash të prezantuara fillimisht në Yale dhe më pas në Irvine si Leksioni Wellek i Derrida-s, i ndjekur në 1986, me një rishikim në 1989 që përfshinte "Si tingujt e detit, thellë brenda një guacke: Paul de Lufta e Njeriut”. Përfundimisht, katërmbëdhjetë ese u mblodhën në *The Work of Mourning* (2001), i cili u zgjerua në botimin francez të 2003, *Chaque fois unik, la fin du monde* (fjalë për fjalë, "Unik çdo herë, fundi i botës"), për të përfshirë ese kushtuar Gérard Granel dhe Maurice Blanchot.

Në tetor 2002, në hapjen teatrale të filmit *Derrida*, ai tha se në shumë mënyra ndihej gjithnjë e më i afërt me veprën e Guy Debord dhe se kjo afërsi shfaqet në tekstet e Derridës. Derrida përmendi, në veçanti, "çdo gjë që them për median, teknologjinë, spektaklin dhe "kritikën e shfaqjes", si të thuash, dhe tregjet - shndërrimi në spektakël i gjithçkaje dhe shfrytëzimi i spektakël."  Ndër vendet ku Derrida përmend *spektaklin*, është një intervistë e vitit 1997 për nocionin e intelektualit. 

## Politika 
Derrida u angazhua me një sërë çështjesh, lëvizjesh dhe debatesh politike gjatë gjithë karrierës së tij. Në vitin 1968, ai mori pjesë në protestat e majit 68 në Francë dhe u takua shpesh me Maurice Blanchot .  Megjithatë, ai shprehu shqetësimet për "kultin e spontanitetit" dhe euforinë antisindikale që ai vuri re.  Ai gjithashtu regjistroi kundërshtimet e tij ndaj Luftës së Vietnamit në një leksion që mbajti në Shtetet e Bashkuara. Derrida nënshkroi një peticion kundër ligjeve të moshës së pëlqimit në 1977,  dhe në 1981 ai themeloi shoqatën franceze Jan Hus për të mbështetur intelektualët disidentë çekë. 

Në vitin 1981, Derrida u arrestua nga qeveria Çekosllovake për drejtimin e një konference pa autorizim dhe u akuzua për trafik droge, megjithëse ai pretendoi se droga i ishte vendosur atij. Ai u lirua me ndihmën e qeverisë Mitterrand dhe Michel Foucault .  Derrida ishte një avokat për çarmatimin bërthamor,  protestoi kundër aparteidit në Afrikën e Jugut dhe u takua me intelektualë palestinezë gjatë një vizite në Jerusalem në 1988. Ai gjithashtu kundërshtoi dënimin me vdekje dhe u përfshi në fushatën për lirimin e Mumia Abu-Jamal.

Edhe pse Derrida nuk ishte i lidhur me asnjë parti politike deri në vitin 1995, ai mbështeti kandidaturën socialiste të Lionel Jospin, pavarësisht dyshimeve për organizata të tilla.  Në zgjedhjet presidenciale franceze të vitit 2002, ai refuzoi të votonte në balotazhin midis kandidatit të ekstremit të djathtë Jean-Marie Le Pen dhe të qendrës së djathtë Zhak Shirak, duke përmendur mungesën e zgjedhjeve të pranueshme.  Derrida kundërshtoi pushtimin e Irakut të vitit 2003 dhe u angazhua në rimendimin e politikës dhe vetë politikës brenda dhe përtej filozofisë. Ai u fokusua në të kuptuarit e implikimeve politike të nocioneve si përgjegjësia, arsyeja e shtetit, vendimi, sovraniteti dhe demokracia. Deri në vitin 2000, ai po teorizonte "demokracinë që do të vinte" dhe po mendonte për kufizimet e demokracive ekzistuese. 

## Ndikimet tek Derrida 
Leximet vendimtare në adoleshencën e tij ishin Reveries e Rousseau *për një shëtitës të vetmuar* dhe *Rrëfimet*, ditari i André Gide, *La porte étroite*, *Les nourritures terrestres* dhe *Imoralisti* ;  Fraza *Familje, ju urrej!* në veçanti, i cili e frymëzoi Derridën si adoleshent, është një varg i famshëm nga *Les nourritures terrestres* i Gide, libri IV.  Në një intervistë të vitit 1991, Derrida komentoi një varg të ngjashëm, gjithashtu nga libri IV i së njëjtës vepër Gide: "I urreja shtëpitë, familjet, të gjitha vendet ku njeriu mendon se do të gjejë prehje" ( ''Je haïssais les foyers, les familles, tous lieux où l'homme pense trouver un repos* ). 

Ndikime të tjera mbi Derrida janë Martin Heidegger,   Platoni, Søren Kierkegaard, Alexandre Kojève, Maurice Blanchot, Antonin Artaud, Roland Barthes, Georges Bataille, Edmund Husserl, Emmanuel Lévinas, Ferdinand de Marundure, Claude Lévi-Strauss, James Joyce, Samuel Beckett, JL Austin  dhe Stéphane Mallarmé . 

Libri i tij, *Adieu à Emmanuel Lévinas*, zbulon mentorimin e tij nga ky filozof dhe studiues talmudik, i cili praktikoi takimin fenomenologjik me Tjetrin në formën e Fytyrës, e cila urdhëroi reagimin njerëzor.  Përdorimi i dekonstruksionit për të lexuar tekste hebraike -&nbsp;si Talmudi - është relativisht i rrallë, por kohët e fundit është tentuar. 

## Bashkëmoshatarët dhe bashkëkohësit 
Miqtë filozofikë, aleatët, studentët dhe trashëgimtarët e mendimit të Derridës përfshijnë Paul de Man, Jean-François Lyotard, Michel Foucault, Louis Althusser, Emmanuel Levinas, Maurice Blanchot, Gilles Deleuze, Jean -Luc Nancy, Philippetheman ., Hélène Cixous, Bernard Stiegler, Alexander García Düttmann, Joseph Cohen, Geoffrey Bennington, Jean-Luc Marion, Gayatri Chakravorty Spivak, Raphael Zagury-Orly, Jacques Ehrmann, Avital Ronedi M Butthlerne , sto Laclau, Samuel Weber, Catherine Malabou dhe Claudette Sartiliot.

### Nancy dhe Lacoue-Labarthe 
Jean-Luc Nancy dhe Philippe Lacoue-Labarthe ishin ndër studentët e parë të Derridës në Francë dhe vazhduan të bëhen filozofë të njohur dhe të rëndësishëm në vetvete. Pavarësisht nga dallimet e tyre të konsiderueshme në temë, dhe shpesh edhe në një metodë, ata vazhduan ndërveprimin e tyre të ngushtë me njëri-tjetrin dhe me Derridën, që nga fillimi i viteve 1970.

### Michel Foucault 
Kritika e Derridës ndaj Foucault shfaqet në esenë *Cogito dhe Historia e Çmendurisë* (nga *Shkrimi dhe Diferenca* ). Ajo u dha për herë të parë si një leksion më 4 mars 1963, në një konferencë në *Kolegjin filozofik* të Wahl -it. Dy burrash nuk kishin shoqeri me.

Në një shtojcë të shtuar në botimin e vitit 1972 të *Historisë së çmendurisë* së tij, Foucault kundërshtoi interpretimin e Derridës për veprën e tij dhe e akuzoi Derridën se praktikonte "një pedagogji të vogël të përcaktuar historikisht [...] që i mëson studentit se nuk ka asgjë jashtë teksti [. . . ]. Një pedagogji që në mënyrë të anasjelltë i jep zërit të mjeshtrave atë sovranitet të pafund që i lejon atij të rithasë tekstin pafundësisht."  Sipas historianit Carlo Ginzburg, Foucault mund të ketë shkruar *Rendi i Gjërave* (1966) dhe *Arkeologjia e Dijes* pjesërisht nën stimulimin e kritikës së Derridës.  Carlo Ginzburg e etiketoi shkurtimisht kritikën e Derridës në *"Cogito and the History of Madness"*, si "kundërshtime të lehta, nihiliste", pa dhënë argumente të mëtejshme.  Gayatri Chakravorty Spivak —përkthyesi i *De la grammatologie* ( *I Grammatologjisë* ) të Derridës në anglisht — kritikoi kuptimin e Derridës për Marksin.  Duke komentuar mbi *Spektret e Marksit* të Derrida-s, Terry Eagleton shkroi: "Drejtësia është e rrënjosur në vetë shkronjën e këtij libri, pasi një pyetje retorike e përkulur në mënyrë teatrale bie fort në thembrat e një tjetri në një sintaksë të lodhshme, e cila është e hapur ndaj parodisë". 

Megjithëse Derrida iu drejtua Shoqatës Filozofike Amerikane në të paktën një rast në 1988,  dhe u vlerësua shumë nga disa filozofë bashkëkohorë si Richard Rorty, Alexander Nehamas,  dhe Stanley Cavell, puna e tij është vlerësuar nga filozofë të tjerë analitikë. të tilla si John Searle dhe Willard Van Orman Quine,  si pseudofilozofi ose sofistikë .

Disa filozofë analitikë në fakt kanë pohuar, të paktën që nga vitet 1980, se vepra e Derridës "nuk është filozofi". Një nga argumentet kryesore që ata dhanë ishte pretendimi se ndikimi i Derridës nuk kishte qenë në departamentet e filozofisë amerikane, por në letërsinë dhe disiplinat e tjera të shkencave humane . 

Në 1989-ën e tij *Kontigjenca, Ironia dhe Solidariteti*, Richard Rorty argumenton se Derrida (veçanërisht në librin e tij, *Kartolina: Nga Sokrati te Frojdi dhe përtej*, një pjesë e të cilit është një eksperiment në fiksion) përdor qëllimisht fjalë që nuk mund të përkufizohen ( p.sh. *différance'' ), dhe përdor fjalë të përcaktueshme më parë në kontekste mjaft të larmishme për ta bërë të pamundur kuptimin, kështu që lexuesi nuk do të jetë kurrë në gjendje të kontekstualizojë vetveten letrare të Derridës. Rorty, megjithatë, argumenton se ky turbullim i qëllimshëm është i bazuar filozofikisht. Duke e ngatërruar mesazhin e tij, Derrida po përpiqet t'i shpëtojë projekteve naive, pozitive metafizike të paraardhësve të tij. 

Roger Scruton shkroi në vitin 2004, "Ai është i vështirë për t'u përmbledhur sepse është e pakuptimtë. Ai argumenton se kuptimi i një shenje nuk zbulohet kurrë në shenjë, por shtyhet për një kohë të pacaktuar dhe se një shenjë nënkupton diçka vetëm për shkak të ndryshimit të saj nga diçka tjetër. Për Derridën, nuk ekziston një gjë e tillë si kuptimi - ai gjithmonë na shmanget dhe prandaj çdo gjë shkon." 

Në lidhje me studimin dhe stilin e shkrimit të Derridës, Noam Chomsky shkroi: "Më dukej e tmerrshme bursa, e bazuar në keqlexime patetike; dhe argumenti, siç ishte, nuk arriti t'i afrohej llojeve të standardeve me të cilat jam njohur që nga fëmijëria. Epo, mbase kam humbur diçka: mund të jetë, por dyshimet mbeten, siç u përmend." 

Paul R. Gross dhe Norman Levitt kritikuan gjithashtu punën e tij për keqpërdorimin e termave dhe koncepteve shkencore në *Supersticioni i lartë: E majta akademike dhe grindjet e saj me shkencën* (1994). 

## Shiko gjithashtu 
* Debati Gadamer-Derrida
* Diferenca (post-strukturalizmi)

## Punime hyrëse 
* Adleman, Dan (2010) "Dekonstruktimi i Teorisë së Zhanrit Derridean" ( PDF  )
* Culler, Jonathan (1975) *Poetika strukturaliste* .
* Culler, Jonathan (1983) *Mbi dekonstruksionin: Teoria dhe Kritika pas Strukturalizmit* .
* Descombes, Vincent (1980) *Filozofia moderne franceze* .
* Deutscher, Penelope (2006) *Si të lexoni Derrida* (  ).
* Mark Dooley dhe Liam Kavanagh (2007) *The Philosophy of Derrida*, Londër: Acumen Press, 2006; Montreal: McGill-Queen's University Press.
* Goldschmit, Marc (2003) *Jacques Derrida, une introduction* Paris, Agora Pocket,  .
* Hill, Leslie (2007) *Prezantimi i Kembrixhit te Jacques Derrida*
* Jameson, Fredric (1972) *The Prison-House of Language* .
* Leitch, Vincent B. (1983) *Kritika dekonstruktive: Një hyrje e avancuar* .
* Lentricchia, Frank (1980) *Pas kritikës së re* .
* Moati Raoul (2009), Derrida/Searle, deconstruction et langage ordinaire
* Norris, Christopher (1987) *Derrida* (  ).
* Norris, Christopher (1982) *Dekonstruksioni: Teoria dhe Praktika* .
* Thomas, Michael (2006) *Pritja e Derridës: Përkthimi dhe Transformimi* .
* Wise, Christopher (2009) *Derrida, Afrika dhe Lindja e Mesme* .

## Linqe te jashtme 
* Leonard Lawlor. Hyrja në Enciklopedinë e Filozofisë Stanford
* Gerry Coulter. Kalimet: Duke e marrë Derridën seriozisht . Vëllimi 2, Numri 1, Janar 2005
* John Rawlings. *Jacques Derrida* Stanford Leksione Presidenciale në Shkencat Humane dhe Arte
* Jean-Michel Rabaté. Jacques Derrida   Udhëzuesi i Johns Hopkins për Teorinë e Letërsisë.
* Eddie Yeghiayan. Books and contributions to books   (deri në 2001), Bibliografia dhe lista e përkthimeve
* Udhëzues për Dokumentet e Jacques Derrida. Koleksione dhe Arkiva Speciale, Bibliotekat UC Irvine, Irvine, Kaliforni.
* Udhëzues për regjistrimet video të Saffa Fathy të Leksioneve të Jacques Derrida. Koleksione dhe Arkiva Speciale, Bibliotekat UC Irvine, Irvine, Kaliforni.
* Udhëzues për koleksionin Jacques Derrida Listserv. Koleksione dhe Arkiva Speciale, Bibliotekat UC Irvine, Irvine, Kaliforni.
* Mario Perniola, *Duke kujtuar Derridën*, në "SubStance" (Universiteti i Kalifornisë), 2005, n.1, numri 106.
* Rick Roderick, *Derrida dhe skajet e njeriut*, në "Vetja nën rrethim: Filozofia në shekullin e 20-të (1993)" (Universiteti i Teksasit, Austin).

## Referime