Raiders of the Lost Ark

***Raiders of the Lost Ark*** është një film aksion aventurë amerikan i vitit 1981, me regji nga Steven Spielberg dhe me skenar nga Lawrence Kasdan, bazuar në një histori nga George Lucas dhe Philip Kaufman. Ngjarjet zhvillohen në vitin 1936 dhe filmi ka në protagonist Harrison Ford si Indiana Jones, një arkeolog udhëtues global që garon me forcat naziste gjermane për të rimarrë Arkën e Besëlidhjes, e cila thuhet se e bën një ushtri të pamposhtur. Duke u bashkuar me ish-të dashurën e tij të ashpër, Marion Ravenwood (Karen Allen), Jones nxiton për të ndaluar arkeologun rival René Belloq (Paul Freeman) që t'i udhëheqë nazistët drejt Arkës dhe fuqisë së saj.

Lucas e konceptoi filmin *Raiders of the Lost Ark* në fillim të viteve 1970. Duke kërkuar të modernizonte filmat serialë të fillimit të shekullit të 20-të, ai e zhvilloi idenë më tej me Kaufman, i cili sugjeroi që "Arka" të ishte qëllimi i filmit. Lucas përfundimisht u përqendrua në zhvillimin e filmit të tij të vitit 1977 *Star Wars*. Zhvillimi i *Raiders of the Lost Ark* rifilloi atë vit kur ai e ndau idenë me Spielberg, i cili iu bashkua projektit disa muaj më vonë. Ndërsa dyshja kishte ide për skena dhe akrobaci për filmin, ata punësuan Kasdan për të mbushur boshllëqet narrative midis tyre. Xhirimet kryesore filluan në qershor 1980 me një buxhet prej 20 milionë dollarësh dhe përfunduan atë shtator. Xhirimet u zhvilluan në Elstree Studios, Angli, dhe kryesisht në La Rochelle, Francë, Tunizi dhe Hawaii.

Sondazhet para publikimit treguan pak interes të publikut për filmin deri në datën e publikimit më 12 qershor 1981, veçanërisht krahasuar me *Superman II*. Megjithatë, *Raiders of the Lost Ark* u bë filmi me fitimet më të larta të vitit, duke fituar afërsisht 354 milionë dollarë në të gjithë botën dhe u shfaq në disa kinema për më shumë se një vit. Pati gjithashtu një sukses kritik, duke marrë lëvdata për skenat e tij, humorin dhe sekuencat e aksionit. Filmi u nominua për disa çmime dhe fitoi pesë Academy Award,  shtatë Saturn Award, dhe një BAFTA, ndër çmime të tjera.

*Raiders of the Lost Ark* konsiderohet nga kritikët si një nga filmat më të mëdhenj të bërë ndonjëherë dhe ka pasur një ndikim të qëndrueshëm në kulturën popullore, duke krijuar një mori imituesish në disa media dhe duke frymëzuar regjisorë të tjerë. Biblioteka e Kongresit të Shteteve të Bashkuara e zgjodhi atë për ruajtje në National Film Registry në vitin 1999. *Raiders of the Lost Ark* është hyrja e parë në atë që u bë ekskluziviteti i *Indiana Jones*, i cili përfshin katër filma të tjerë—*Temple of Doom* (1984), *Last Crusade* (1989), *Kingdom of the Crystal Skull* (2008), and *Dial of Destiny* (2023)—një seri televiziv, videolojëra, libra komikë, romane, atraksione në parqe tematike dhe lodra.

## Përmbajtja 
Në vitin 1936, arkeologu amerikan Indiana Jones gjen një idhull të artë nga një tempull peruan i mbushur me kurthe të rreme. Arkeologu rival René Belloq e gjen në cep dhe e vjedh idhullin; Jones arratiset me një aeroplan që e pret.

Pas kthimit në Shtetet e Bashkuara, Jones informohet nga dy agjentë të Inteligjencës së Ushtrisë se forcat naziste gjermane po gërmojnë në Tanis, Egjipt, dhe një nga telegramet e tyre përmend ish-mentorin e Jones, Abner Ravenwood. Ai nxjerr përfundimin se nazistët po kërkojnë Arkën e Besëlidhjes, të cilën Adolf Hitleri beson se do ta bëjë ushtrinë e tyre të pamposhtur. Agjentët rekrutojnë Jones për të rikuperuar Arkën i pari.

Në një bar në Nepal, Jones ribashkohet me vajzën e Abnerit, Marion, me të cilën Jones dikur kishte një lidhje të paligjshme, dhe mëson se Abneri është i vdekur. Bari digjet gjatë një përleshjeje me agjentin e Gestapos, Arnold Toht, i cili arrin për të marrë një medaljon nga Marion. Toht përpiqet ta rikuperojë medaljonin nga flakët, por vetëm djeg imazhin e tij në dorën e tij. Jones dhe Marion marrin medaljonin shëndoshë e mirë dhe ikin.

Duke udhëtuar për në Kajro, dyshja takohet me mikun e Jones, Sallah. Ai zbulon se Belloq po ndihmon nazistët, të cilët kanë krijuar një medaljon replikë të paplotë nga djegiet në dorën e Tohtit. Ushtarët dhe mercenarët nazistë sulmojnë Jones dhe Marion duket se vritet, duke e lënë Jonesin të dëshpëruar. Një imam deshifron medaljonin për Jones, duke zbuluar se njëra anë mban një paralajmërim kundër shqetësimit të Arkës, dhe ana tjetër mban matjet e plota për "shkopin e Ra-së", një send i cili, kur kombinohet me medaljonin, përdoret për të gjetur Arkën. Jones dhe Sallah kuptojnë se nazistët po gërmojnë në vendin e gabuar, infiltrohen në vendin e gërmimeve naziste dhe përdorin medaljonin dhe shkopin e Ra-së me madhësinë e duhur për të gjetur Pusin e Shpirtrave, vendin e prehjes së Arkës. Dyshja rikuperon Arkën, një arkë të artë, të dekoruar në mënyrë të ndërlikuar, por Belloq dhe nazistët i zbulojnë dhe e sekuestrojnë atë. Jones dhe Marion, të cilët Belloq i ka mbajtur rob, mbyllen brenda pusit, por dyshja arratiset dhe Jones kap një kamion që mbante Arkën.

Së bashku me Marion, Jones organizon transportimin e Arkës në Londër me një avullore. Një nëndetëse gjermane i kap ata, duke kapur Arkën dhe Marion; Jones hipën fshehurazi në nëndetëse. Anija udhëton drejt një ishulli në Detin Egje, ku Belloq synon të testojë fuqinë e Arkës para se t'ia paraqesë Hitlerit.

Në ishull, Jones i zë pritë grupit nazist dhe kërcënon të shkatërrojë Arkën, por dorëzohet pasi Belloq arrin në përfundimin se ai kurrë nuk do të shkatërronte diçka kaq të rëndësishme historikisht, duke supozuar gjithashtu se Jones dëshiron të dijë nëse fuqia e Arkës është e vërtetë. Nazistët i mbajnë Jones dhe Marion në vendin e testimit ndërsa Belloq hap ceremonialisht Arkën, por gjen vetëm rërë brenda. Me udhëzimin e Jones, ai dhe Marion mbyllin sytë për të shmangur shikimin e Arkës së hapur, ndërsa ajo lëshon shpirtra, flakë dhe rrufe energjie që vrasin Belloqin, Tohtin dhe nazistët e mbledhur përpara se të mbyllet vetë. Jones dhe Marion hapin sytë dhe gjejnë zonën të pastruar nga trupat dhe të hequr lidhjet e tyre.

Në Washington, D.C., qeveria e Shteteve të Bashkuara shpërblen Jones për sigurimin e Arkës. Pavarësisht këmbënguljes së Jones, agjentët deklarojnë vetëm se Arka është zhvendosur në një vend të pazbuluar që "njerëzit më të mirë" ta studiojnë. Në një depo të madhe, Arka është e vendosur në arka dhe e ruajtur midis arkave të panumërta të tjera.

## Rolet 
* Harrison Ford si Indiana Jones: Një profesor arkeologjie dhe aventurier
* Karen Allen si Marion Ravenwood: Një pronare bari plot energji dhe e ashpër, dhe ish-e dashura e Jones
* Paul Freeman si René Belloq: Një arkeolog rival i Jones, në punë të nazistëve
* Ronald Lacey si Major Arnold Toht: Një agjent sadist i Gestapos
* John Rhys-Davies si Sallah: Një ekskavator egjiptian dhe i njohur i vjetër i Jones
* Denholm Elliott si Marcus Brody: Një kurator muzeu dhe mik besnik i Jones

Në film luajnë gjithashtu Wolf Kahler si oficeri nazist Kolonel Dietrich dhe Anthony Higgins si Major Gobler, krahu i djathtë i Dietrich. Don Fellows and William Hootkins shfaqen si agjentë të Inteligjencës së Ushtrisë së Shteteve të Bashkuara, Kolonel Musgrove dhe Major Eaton, përkatësisht. George Harris luan rolin e Simon Katanga, kapitenit të avullores *Bantu Wind*, dhe Fred Sorenson luan rolin e pilotit të Jones, Jock.

Producenti Frank Marshall shfaqet si piloti i Flying Wing. Pat Roach shfaqet si nazisti që përleshet me Jones pranë Flying Wing dhe një nga Sherpasit nepalezë të Toht. Vic Tablian luan rolin e udhërrëfyesit të pabesë peruan të Jones, Barranca, dhe Njeriut Majmun në Kajro. Alfred Molina shfaqet si udhërrëfyesi tradhtar i Jones, Satipo, në debutimin e tij në film. Terry Richards portretizon shpatarin e Kajros të qëlluar nga Jones.

## Lidhje të jashtme