Nacionalizmi

**Nacionalizmi** është një ide dhe lëvizje që mendon se kombi duhet të jetë kongruent me shtetin. Si lëvizje, nacionalizmi tenton të promovojë interesat e një kombi të caktuar (si në një grup njerëzish), veçanërisht me synimin për të fituar dhe ruajtur sovranitetin (vetëqeverisjen) e kombit mbi atdheun e tij për të krijuar një shtet kombëtar. Nacionalizmi mendon se çdo komb duhet të qeverisë veten, i lirë nga ndërhyrjet e jashtme (vetëvendosje), se një komb është një bazë e natyrshme dhe ideale për një politikë dhe se kombi është i vetmi burim i drejtë i pushtetit politik. Ai më tej synon të ndërtojë dhe të mbajë një identitet të vetëm kombëtar, bazuar në një kombinim të karakteristikave të përbashkëta shoqërore si kultura, përkatësia etnike, vendndodhja gjeografike, gjuha, politika (ose qeveria), feja, traditat dhe besimi në një histori të përbashkët unike, dhe për të promovuar unitetin ose solidaritetin kombëtar. Prandaj, nacionalizmi kërkon të ruajë dhe të nxisë kulturën tradicionale të një kombi. Ekzistojnë përkufizime të ndryshme për një "komb", që çon në lloje të ndryshme të nacionalizmit. Dy format kryesore divergjente janë nacionalizmi etnik dhe nacionalizmi qytetar.

Nacionalizmi u zhvillua në fund të shekullit të 18-të, veçanërisht me Revolucionin Francez dhe përhapjen e parimit të sovranitetit popullor (ideja se "populli" duhet të sundojë). Tre teori kryesore janë përdorur për të shpjeguar shfaqjen e tij. Primordializmi (perennializmi) u zhvillua krahas nacionalizmit gjatë epokës romantike dhe u shpreh se gjithmonë ka pasur kombe. Kjo pikëpamje që atëherë është hedhur poshtë nga studiuesit dhe kombet tani shihen si të ndërtuara shoqërore dhe historikisht të kushtëzuara. Teoria e modernizimit, aktualisht teoria më e pranuar e nacionalizmit, miraton një qasje konstruktiviste dhe propozon që nacionalizmi u shfaq për shkak të proceseve të modernizimit, të tilla si industrializimi, urbanizimi dhe edukimi masiv, të cilat bënë të mundur ndërgjegjen kombëtare. Përkrahësit e kësaj teorie i përshkruajnë kombet si "komunitete të imagjinuara" dhe nacionalizmin si një "traditë të shpikur" në të cilën ndjenja e përbashkët ofron një formë të identitetit kolektiv dhe lidh individët së bashku në solidaritet politik. Një teori e tretë, etnosimbolizmi shpjegon nacionalizmin si produkt simbolesh, mitesh dhe traditash, siç lidhet me veprën e Anthony D. Smith. Për më tepër, përhapja e lëvizjeve nacionaliste gjatë dekolonizimit ka bërë që shumë teoricienë të shqyrtojnë rolin e elitave në mobilizimin e komuniteteve për të ruajtur pushtetin e tyre.

Vlera morale e nacionalizmit, marrëdhënia midis nacionalizmit dhe patriotizmit, dhe përputhshmëria e nacionalizmit dhe kozmopolitizmit janë të gjitha subjekte të debatit filozofik. Nacionalizmi mund të kombinohet me qëllime dhe ideologji të ndryshme politike si konservatorizmi (konservatorizmi kombëtar dhe populizmi i krahut të djathtë) ose socializmi (nacionalizmi i krahut të majtë). Në praktikë, nacionalizmi shihet si pozitiv ose negativ në varësi të ideologjisë dhe rezultateve të tij. Nacionalizmi ka qenë tipar i lëvizjeve për liri dhe drejtësi, është shoqëruar me ringjallje kulturore dhe nxit krenarinë për arritjet kombëtare. Ai është përdorur gjithashtu për të legjitimuar ndarjet racore, etnike dhe fetare, për të shtypur ose sulmuar pakicat dhe për të minuar të drejtat e njeriut dhe traditat demokratike. Nacionalizmi radikal i kombinuar me urrejtjen racore ishte një faktor kyç në Holokaustin e kryer nga Gjermania naziste.

## Shiko edhe 
* Irredentizmi
* Separatizmi

## Referime