Robert Downey Jr.

**Robert John Downey Jr.** (lindi më 4 prill 1965) është një aktor amerikan. Filmat e tij si aktor kryesor kanë fituar mbi 14 miliardë dollarë në mbarë botën, duke e bërë atë një nga aktorët me fitimet më të larta të të gjitha kohërave. Karriera e Downey është karakterizuar nga disa suksese të hershme, një periudhë e problemeve të lidhura me drogën dhe përplasjeve me ligjin, dhe një rritje të suksesit popullor dhe komercial që nga fundi i viteve 2000. Në vitin 2008, Downey u emërua nga revista *Time* si një nga 100 njerëzit më me ndikim në botë. Nga viti 2013 deri në vitin 2015, ai u rendit nga *Forbes* si aktori më i paguar i Hollivudit.

Në moshën pesë vjeçare, Downey bëri debutimin e tij si aktrim në filmin e babait të tij Robert Downey Sr. *Pound* (1970). Më pas ai punoi me Brat Pack në filmat për adoleshencë *Weird Science* (1985) dhe *Less than Zero* (1987). Portretizimi i Charlie Chaplin nga Downey në filmin biografik *Chaplin* të vitit 1992 i dha atij një BAFTA Award dhe nominimin e tij të parë për Academy Award për Aktorin më të Mirë. Pas një qëndrimi në Institucionin e Trajtimit të Abuzimit me Substancat Corcoran për akuzat për drogë, ai iu bashkua serialit televiziv *Ally McBeal* në vitin 2000 dhe fitoi një Golden Globe Award për rolin. Downey u pushua nga shfaqja në vitin 2001 për shkak të akuzave shtesë për drogë. Ai qëndroi në një program të trajtimit të drogës me urdhër të gjykatës dhe ka ruajtur maturinë e tij që nga viti 2003.

Downey bëri rikthimin e tij të aktrimit në filmin e vitit 2003 *The Singing Detective*, pasi Mel Gibson pagoi obligacionin e tij të sigurimit sepse kompanitë e bonove të përfundimit nuk do ta siguronin atë. Ai vazhdoi të luajë në komedinë e zezë *Kiss Kiss Bang Bang* (2005), thrillerin *Zodiac* (2007), dhe komedinë aksion *Tropic Thunder* (2008), kjo e fundit që i dha atij një nominim për Academy Award për Aktorin më të Mirë Dytësor.

Downey ka marrë gjithashtu pjesë dramatike në *The Judge* (2014) dhe *Oppenheimer* (2023), duke fituar një Academy Award, një Golden Globe dhe një BAFTA Award për Aktorin më të Mirë Dytësor për portretizimin e Lewis Strauss në këtë të fundit. Për interpretimin e shumë personazheve në miniserinë e komedisë së zezë *The Sympathizer* (2024), ai mori një nominim për Primetime Emmy Award. Ai bëri debutimin e tij në Broadway më 2024, duke luajtur rolin e titullit në *McNeal* të Ayad Akhtar.

## Jeta e hershme
Robert John Downey Jr. lindi më 4 prill 1965, në Manhattan, New York City, më i riu i dy fëmijëve. Babai i tij, Robert Downey Sr., ishte një regjisor, ndërsa nëna e tij, Elsie Ann (née Ford), ishte një aktore që u shfaq në filmat e Downey Sr. Babai i Downey ishte jehud, ndërsa nëna e Downey kishte prejardhje skoceze, gjermane dhe zvicerane.

Downey lëvizte shpesh, kryesisht për shkak të projekteve filmike të babait të tij, duke jetuar në vende të tilla si Downey lëvizte shpesh, kryesisht për shkak të projekteve filmike të babait të tij, duke jetuar në vende të tilla si Woodstock, Nju Jork, Londër, Nju Meksiko, Kaliforni, Kënetikët, dhe Greenwich Village. Familja përjetoi të dyja periudhat e varfërisë dhe pasurisë, në varësi të suksesit të filmave.

Gjatë fëmijërisë së tij, Downey kishte role të vogla në filmat e babait të tij. Ai bëri debutimin e tij në aktrim në moshën pesë vjeçare, duke luajtur një qenush të sëmurë në filmin komedi absurde *Pound* (1970), dhe më pas, në moshën shtatë vjeçare, u shfaq në filmin surrealist Perëndimor ''Greaser's Palace* (1972). Pas disa vitesh, Downey shkoi të jetonte me babanë e tij dhe filloi të ndiqte Santa Monica High School, por e braktisi më 1982. Në moshën 17-vjeçare, ai u kthye në Nju Jork për të ndjekur një karrierë aktrimi me kohë të plotë. Downey punoi një sërë punësh të ndryshme për të mbajtur veten gjatë audicioneve, duke përfshirë pastrimin e tavolinave në restorantin Central Falls, duke punuar në një dyqan këpucësh dhe duke performuar si "art i gjallë" në klubin e natës Area. Ndërkohë, Downey mori disa pjesë në teatrin lokal dhe produksionet jashtë Broadway. Ai mori rolin e tij të parë në filmin e vitit 1983 në filmin *Baby It's You;* megjithatë, skenat e tij përfunduan duke u prerë.

## Sipërmarrje të tjera
### Muzika
Downey ka kënduar në disa soundtrack për filmat e tij, duke përfshirë *Chaplin*, *Too Much Sun*, *Two Girls and a Guy*, *Friends and Lovers*, *The Singing Detective*, dhe *Kiss Kiss Bang Bang*. Në vitin 2001, ai u shfaq në videoklipin e këngës së Elton John "I Want Love". Ai publikoi një CD në vitin 2004 të quajtur *The Futurist*, dhe ndërsa promovonte filmin e tij *Tropic Thunder*, ai dhe bashkë-yjet e tij Ben Stiller dhe Jack Black ishin këngëtarë mbështetës për "The Pips" deri tek Gladys Knight duke kënduar "Midnight Train to Georgia".

Ndërmarrja më e suksesshme komerciale e Downey deri më sot (duke kombinuar shitjet dhe transmetimin radiofonik) ka qenë ribërja e tij e këngës së Krishtlindjeve të Joni Mitchell të vitit 1973 "River", e cila u përfshi në albumin e *Ally McBeal*, *Ally McBeal: A Very Ally Christmas*, i publikuar në vitin 2000; Personazhi i Downey, Larry Paul, performon këngën në episodin e *Ally McBeal* "Tis the Season".

### Biznesi
Më 14 qershor 2010, Downey dhe gruaja e tij Susan hapën kompaninë e tyre të prodhimit të quajtur Team Downey. Projekti i tyre i parë ishte *The Judge*. Në vitin 2024, Downey hapi një kompani kafeje të quajtur Happy with Craig Dubitsky.

## Jeta personale
### Lidhjet dhe martesat
Downey filloi të takohej me aktoren Sarah Jessica Parker më 1984 pasi e takoi atë në xhirimet e *Firstborn*. Ata ishin të dy 18 vjeç dhe u transferuan së bashku pas tetë javësh takim.

Downey u martua me aktoren dhe këngëtaren Deborah Falconer më 29 maj 1992, pas një miqësie 42-ditore. Tendosja në martesën e tyre nga udhëtimet e përsëritura të Downey në rehabilitim dhe burg më në fund arriti një pikë të thyer; në 2001, në mes të arrestimit të fundit të Downey dhe dënimit me një qëndrim të zgjatur në rehabilitim, Falconer la Downey dhe mori djalin e tyre me vete. Downey dhe Falconer finalizuan divorcin e tyre më 26 prill 2004.

[parapamje|upright|Downey me gruan e tij [Susan Downey në Academy Awards 2010]]

Në vitin 2003, Downey u takua me producenten Susan Levin, një nënkryetare ekzekutive e prodhimit në kompaninë e filmit të Joel Silver, Silver Pictures, në xhirimet e *Gothika*.

### Besimet fetare
Në vitin 2014, Downey i ka përshkruar besimet e tij fetare si "budist jehud". Në të kaluarën, Downey ka qenë i interesuar për Krishterimin dhe lëvizjen Hare Krishna.

## Filmografia
## Diskografia
### Studio album
* *The Futurist'' (2004)

### Soundtrack appearances
## Referime
## Lidhje të jashtme
*