Robert Shvarc

**Robert Shvarc** (Sarajevë, 10 dhjetor 1932 - Tiranë, 25 prill 2003) ka qenë përkthyes shqiptar me prejardhje hebree, që u shqua me përkthime e letërsisë nga gjuha gjermane në gjuhën shqipe dhe anasjelltas. Njihet për punën e bërë me shqipërimin e letërsisë gjermane dhe "Eksodin" e Leon Uris.

## Jeta 
U lind në Sarajevë më 10 dhjetor 1932, i biri i Julius Shvarc dhe Saveta Çipit. I ati ishte po ashtu i lerë në Sarajevë me profesion teknik elektrik, i gjyshi Siegfried ishte nga Vjena, ndërsa e ëma vinte prej një familjeje elbasanllie me profesion rrobaqepëse. Familja e tyre u zhvendosën në Shqipëri më 1925 duke u vendosur fillimisht në Shkodër.

Shvarci përktheu disa nga veprat më të mëdha botërore në shqip, ndër të cilat mund të përmenden romanet e Remarkut, Gëtes, Fojtvangerit, Apicit, Travenit dhe Markezit. Ndërroi jetë më 25 prill 2003, pas një sëmundjeje të gjatë zemre.

Shvarcit i është dhënë nga Presidenti i Republikës titulli Mjeshtër i Madh. Përkthyesi i njohur Robert Shvarc e mori këtë titull pak kohë pas marrjes së një tjetër titulli, atij të Qytetarit të Nderit të Tiranës. Ky titull iu dha atij me rastin 70-vjetorit të lindjes.

Emri i Shvarcit prej vitesh është shndërruar në simbol të gjuhës gjermane në Shqipëri. Një domethënie për këtë ka qenë pikërisht viti 1995, kur përkthyesi i njohur u nderua nga ambasada gjermane në Tiranë me çmimin "Kryqi i meritave gjermane". Duhet kujtuar këtu se Shvarci ishte i pari njeri i kulturës shqiptare, që arriti ta merrte këtë titull pikërisht në fushën e përkthimit. Gjithashtu ky titull është dhe i pari që presidenti gjerman i asaj kohe akordoi për një figurë të shquar të vendeve të Lindjes. Pas titullit që mori nga presidenti Alfred Moisiu dhe titujve të lartpërmendur, qëndrojnë një varg i gjatë librash të përkthyer nga gjuha gjermane në shqip dhe anasjelltas. Mjafton që të hapësh kopertinat e një serie të gjatë librash për të lexuar emrin e përkthyesit të tyre, Robert Shvarc. Mes këtyre librave, që janë ndër më mjeshtërorët, vlen të përmenden: *Tre shokë*, *Harku i Triumfit*, *Asgjë e re nga fronti i Perëndimit*, *Shkëndija e jetës* apo *Obelisku i zi* nga Erih Maria Remark; *Çifutja e Toledos*, *Françesko Goja* nga Lion Fojtvanger;  dhe drama të Bertolt Brehtit, *Nëna Kurajë dhe fëmijët e saj*, *Kënga e një nëne gjermane*, *Ditët e Komunës*, *Arturo Ui*, *Pushkët e nënës Karrar*, *Opera për tre grosh*, *Baali*; nga Heinrich Heine: *Gjermania, përrallë dimri*; nga Gëte dhe Shileri: *Poezi dhe balada*. Ndërsa mes autorëve shqiptarë që ai ka përkthyer në gjuhën gjermane janë: Ismail Kadare, Dritëro Agolli, Gaqo Bushaka, Xhevahir Spahiu, Hatibi, Ahmeti, Beqiri, Qosja etj.

## Përkthime 
Libra të perkthyer nga gjermanishtja:
* nga Erih Maria Remark
** Tre shokë
** **Harku i Triumfit** 
** **Asgjë e re nga fronti i Perëndimit** 
** **Shkëndija e jetës** 
** **Obelisku i zi**

* nga Lion Fojtvanger
****Çifutja e Toledos**  
****Fransisko Goja** 
* nga Bruno Apic
** **Lakuriq në mes të ujqërve**
* nga Leon Uris
** **Eksodi**
*drama të Bertolt Brehtit
** **Nëna Kurajë dhe fëmijët e saj**
** **Kënga e një nëne gjermane**
** **Ditët e Komunës**
** Arturo Ui
** **Pushkët e nënës Karrar**
** **Opera për tre grosh**
** **Baali**
*nga Hajnrih Hajne
** **Gjermania, përrallë dimri**
* nga Gëte dhe Shileri
** *Poezi dhe balada*
** **Billard um halbzehn, 1959**

*nga Hajnrih Böl
Nderi i humbur i Katerina Blumit, 1993, botuar nga Albinform 

Në gjuhën shqipe
 
# Përkthime në gjermanisht të veprave të shkrimtarëve:
*Rexhep Qosja
*Dritëro Agolli
*Gaqo Bushaka
*Ismail Kadare
*Beqiri

## Çmime  dhe vlerësime 
Robert Shvarcit i është dhënë nga Presidenti i Republikës së Shqipërisë titulli Mjeshtër i Madh. Përkthyesi i njohur Robert Shvarc e mori këtë titull pak kohë pas marrjes së një tjetër titulli, atij të Qytetarit të Nderit të Tiranës. Ky titull iu dha atij me rastin 70-vjetorit të lindjes.

## Referime