Deva (Hinduizëm)

[parapamje| Në [Vedat|literaturën më të hershme Vedike, *Devat* janë qenie të mbinatyrshme dashamirëse ;  sipër, një statujë prej bakri të praruar të Indrës, "Shefi i perëndive", nga Nepali i shekullit të 16-të.]]
 
***Deva*** ( Sanskritisht :  ) do të thotë "i shndritshëm", "i lartësuar", "qenie qiellore", "qenie hyjnore", "çdo gjë e përsosmërisë",  dhe është gjithashtu një nga termat sanskritisht të përdorur për të përshkruar një hyjni në hinduizëm .  *Deva* është një term mashkullor; ekuivalenti femëror është *Devi*. Fjala është gjegjëse e *deus* ("zot" në latinisht) dhe e grekes Zeus .

Në literaturën më të hershme Vedike, të gjitha qeniet e mbinatyrshme quhen *Deva*    dhe *Asura* .   Konceptet dhe legjendat evoluan në letërsinë e lashtë indiane, dhe nga periudha e vonë Vedike, qeniet dashamirëse të mbinatyrshme quhen *Deva-Asura*. Në tekstet hindu pas-Vedike, të tilla si Puranat dhe Itihasat e hinduizmit, *Devat* përfaqësojnë të mirën dhe *Asurat* të këqijat.   Në disa vepra mesjetare të letërsisë indiane, *Devat* përmenden gjithashtu si ***Sura*** dhe krahasohen me gjysmëvëllezërit e tyre po aq të fuqishëm, por keqëdashës, të referuar si *Asura* . 

*Devat*, së bashku me *Asurat*, *Yakshat* (shpirtrat e natyrës) dhe *Rakshasat* (gogolët / demonët e këqij), janë pjesë e mitologjisë indiane dhe *Devat* shfaqen në shumë teori kozmologjike në hinduizëm .  

## Letërsi Vedike 
[parapamje| Shiva/Rudra ka qenë një Deva i madh në hinduizëm që nga kohët Vedike.  Sipër është një statujë e tij medituese në [Himalajet|Himalaje me hindutë që falin lutjet.]]

### Samhitat dhe Brahmanat 
[parapamje| 12 Devat që mbrojnë Budën, nga [Tani Bunchō . Devat hindu u adoptuan nga budistët japonezë në mijëvjeçarin e parë si *Jūni-ten* ]]

Disa deva përfaqësojnë forcat e natyrës dhe disa përfaqësojnë vlera morale (të tilla si Aditya-t, Varuna dhe Mitra ), secila simbolizon mishërimin e një njohurie të specializuar, energji krijuese, fuqi të lartësuar dhe magjike ( *Siddhis* ).   Devat më të referuara në Rig Veda janë Indra, Agni (zjarri) dhe Soma, me "hyjninë e zjarrit" të quajtur miku i gjithë njerëzimit, dhe Soma janë të dy të festuar në një ritual zjarri yajna që shënon ceremonitë kryesore hindu. Savitri, Vishnu, Rudra (më vonë iu dha epiteti ekskluziv i Shivës), dhe Prajapati (më vonë Brahma ) janë perëndi dhe si rrjedhim Deva. Parvati (fuqi dhe dashuri) dhe Durga (fitore) janë disa Devi ose perëndesha. Shumë prej hyjnive të marra së bashku adhurohen si Vishvedeva .&#x5B; '''' &#x5D;

### Deva të rëndësishme 
* Brahma hyjnia e krijimit
* Vishnu hyjnia e ruajtjes
* Shiva hyjnia e shkatërrimit dhe e kohës ; lidhur me fertilitetin dhe rigjenerimin
* Ganesha hyjnia e fillimeve të reja, mençurisë dhe fatit
* Hanuman-i hyjnia e lidhur me guximin, nderimin dhe forcën/avatarin e Shivait
* Kartikeya hyjnia e fitores dhe luftës
* Vishwakarma hyjnia e arkitekturës
* Dhanvantari hyjnia e mjekëve dhe Ayurveda/avatar i Vishnu
* Dyaus hyjnia e eterit (ose qiellit )
* Vayu hyjnia e ajrit, erës dhe frymës
* Varuna hyjnia e ujit dhe shiut
* Agni hyjnia e zjarrit
* Yama hyjnia e vdekjes dhe e drejtësisë
* Samudra hyjnia e deteve /forma e Varunës
* Kubera hyjnia e pasurisë dhe pasurisë
* Kamadeva hyjnia e dashurisë
* Indra, mbreti i hyjnive dhe hyjnia e motit, stuhive dhe qiellit
* Ashwini Kumara hyjnia e shëndetit dhe mjekësisë
* Surya hyjnia e diellit, dritës dhe ditës
* Chandra hyjnia e hënës dhe natës
* Mangala hyjnia e Marsit dhe agresionit
* Buda hyjnia e Mërkurit dhe Natyrës
* Brihaspati hyjnia e Jupiterit dhe mësuesi i Devave
* Shukra hyjnia e Venusit dhe adhurimit (bhakti) dhe mësuesi i Asurave
* Shani hyjnia e Saturnit dhe veprat (karma)

## Referime 
## Leximi më tej 
* The Basic Concept of Vedic Religion FBJ Kuiper (1975), History of Religions, Vol. 15, Nr. 2, faqet 107–120 (mbi rrënjët e Devas dhe Asuras)
* The Proto-Indoaryans T Burrow (1973), Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain & Ireland, Vol. 105, Numri 2, faqet 123–140 (mbi rrënjët e Devave dhe Asurave në historinë indo-iraniane kundrejt historisë indo-evropiane)
* Hyjnitë Indo-Evropiane dhe Rigveda ND Kazanas (2001), The Journal of Indo-European Studies, Vol. 29, nr. 3 dhe 4
* Zotat Vedic të Japonisë S Kak (2004), Brahmavidyā: Buletini i Bibliotekës Adyar (mbi përhapjen e Devave Vedike si Indra, Agni, Vayu jashtë Indisë)
* Në Përkthim: Māyā, Deva, Tapas Ananda Coomaraswamy, Isis, vëll. 19, Nr. 1, faqet 74–91 (mbi kuptimet alternative të Devas)
* Ritual, Knowledge, and Being: Initiation and Veda Study in Ancient India Brian K. Smith (1986), Numen, vëll. 33, Fash. 1, faqet 65–89 (mbi rolin e njohurive në fuqizimin e natyrës Deva te njeriu)