Jusuf Buxhovi

**Jusuf Buxhovi** (Pejë, më 1946) është gazetar, shkrimtar dhe historian shqiptar.

## Jeta
U lind në Pejë më 4 gusht të vitit 1946. Mësimet e para dhe shkollën e mesme i kreu në Gjakovë. Studioj gjuhë dhe letërsi shqipe në Universitetin e Prishtinës, ku u diplomua në vitin 1968. Studimet pasuniversitare i kreu në degën e historisë së Universitetit të Kosovës në vitin 1979, me temën "Lidhja shqiptare në dokumentet gjermane",ku mori titullin e magjistrit të shkencave të historisë.  Karrierën e  shkrimtarit e nisi  si poet dhe gazetar i kulturës në gazetën “Rilindja” në vitin 1967, të cilën e  vazhdoi si korrespondent i saj në Gjermani, deri në fund të vitit 2008. Këtu nis cikli i romaneve triologjikë përpunuar vitet e fundit dhe ku prozatori në mbi dy mijë faqe përcjell dramën e mbijetesës, vazhdimësisë dhe jetës.
Rreth krijimtarisë letrare të viteve të fundit të autorit, mund të thuhet se me romanet "Prapë Vdekja I, II, III" (1991-1995) pastaj me "Letrat për Kryeprincin" (2002), "Vera e fundit e Gjin Bardhit" (2003), si dhe "Trilogjinë Gjermane" (Vdekja e Kolonelit, Kujtimet e zonjës Von Braun dhe Kodi i Dashurisë) të botuara në vitet 2004-2006, krijon një cikël tematik të eposit të prozës shqipe, i cili mbështetet mbi qenien ekzistenciale të popullit shqiptar që nga antika e deri në ditët tona. Në këtë mënyrë autori shfaqet me një prosede letrar që është i ndërthurur dhe i ndërlidhur organikisht, ku historia kthehet në një fakt letrar. Këtij kundrimi nuk i kanë shpëtuar as ngjarjet e fundit, veçmas ato të viteve të tetëdhjeta dhe nëntëdhjeta, të cilat gjetën një pasqyrim të denjë në romanin "Kodi i dashurisë" i cili në vitin 2006 u nderua me çmimin kombëtar "Azem Shkreli", si vepra më e mirë e vitit.

Në vazhdën e ktij angazhimi duhet parë edhe pjesën e parë të trilogjisë "Libri i Bllacës" që doli nga shtypi në janar të vitit 2007, dhe pritet që pjesa e dytë dhe e tretë e këtij libri të botohet gjatë këtij viti, pasiqë, sipas autorit ato, si tekste letrare, tashmë janë kryer dhe gjenden në fazën e fundit të daljes nga shtypi.

Në vitet në vazhdim Jusuf Buxhovi vazhdoi veprimtarinë e sukseshme si romansier. Botoi romanet: "Libri i Gjakovës" (2008), "Lufta e fundit e Bashkim Kosovës" (2011), "Dosja e hapur" (2012), "Jeniçeri i fundit" (2013) dhe "Dosja B" (2016).

Krahas letërsisë, Jusuf Buxhovi shënoi suksese edhe si historian. Pas punës së gjatë hulumtuese në arkivat gjermane publikon monografitë "Kongresi i Berlinit  1878" (2008) dhe "Kongresi i Berlinit dhe Lidhja Shqiptare" (2012), si dhe  "Nga Shqipëria Osmane te Shqipëria Europiane" (2010). Suksesin më të madh si historian Buxhovi e shënon me veprën pesë-vëllimëshe "Kosova" (2012-2015), e cila pati shtatë botime. "Kosova" në tri vëllime u botua edhe në anglisht në SHBA nga botuesi "Jalifat Publishing" (2015).  Botuesi amerikan ia doli që veprat e përkthyera në anglisht t'i plëasojë në rjetet më të mëdha librare amerikane si dhe në shumë universitete dhe institute amerikanje, ku ka fituar tretmanin e "literaturës alternative për historinë e Europës juglindore".  Si projekt i parë historiografik  nga një autor i pavaur, "Kosova" u përmbyll në vitin 2017 me vëllimet: VI,VII dhe VIII. Në vitin 2020, autori boti  "Kosova - histori e shkurtër", një sintezë të  tetë vëllimeve. "Kosova" në tetë vëllime u përcoll edhe me dy vepra që atë e plotësojnë: "Maqedona - nga atika deri te koha jonë" (2019) si dhe "Dardania - antika, mesjeta" (2021).

Për merita shkencore në historiografi, në vitin 2017, Ministria e Kulturës dhe Sportit e Qeverisë së Kosovës ia ndau çmimin "Historian i Vitit".

## Vepra
# '''*"Cirku"*,** tregime, "Rilindja" – 1972
# ***"Pioni"*',* tregime ,  "Rilindja" - 1975
# ***"Matanëkrena"*** – roman, "Rilindja" - 1976
# *"**Çaste"*** -  vështrime letrare, "Rilindja" -1978
# *'*"Dinozauri*"** – dramë, "Rilindja" - 1979
# ***"Shënimet e Gjon Nikollë Kazazit"*** – roman, "Rilindja" - 1982
# ***"Ura e Fshejit"*' –* novela, "Rilindja" - 1983
# *'*"Pranvera e zhveshur*"'* - dy drama, "Rilindja" - 1984
# *"**Nata e shekujve"*** -  roman, "Rilindja" - 1985. (Fitoi Çmimin vjetor të   Shoqatës së Shkrimtarëve të Kosovës)
# *'*"Galeria e të vdekurve*"'* -  roman, "Rilindja" - 1987
# *"**Libri i të mallkuarve"**-* roman triptik , "Rilindja" -1989. ( Fitoi çmimin letrar "Hivzi Sulejmani")
# *"**Prapë vdekja** 1"* - roman, "Rilindja" - 1991 (Fitoi Çmimin vjetor të Shoqatës së Shkrimtarëve të Kosovës)
# ***"Prapë vdekja 2"***  -  roman, "Rilindja" -1993
# ***"Prapë vdekja 3"*** - roman, "Rilindja" - 1995
# *'*"Qyteti i dënuar me vdekje*"-** roman, "Faik Konica" - 2000
# ***"Letrat për Kryeprincin*"-** roman, "Faik Konica" - 2003
# ***"Vdekja e Kolonelit*" –'* roman, "Faik Konica" - 2004
# *"**Vera e fundit e Gjin Bardhit*****"** – roman, "Faik Konica" - 2004
# *'*"Kujtimet e zonjës Von Braun*"-** roman, "Faik Konica" - 2005
# ***"Kodi i dashurisë"*-'* roman, "Faik Konica" - 2006. (Fitoi çmimin kombëtar "Azem Shkreli", si vepra më e mirë e vitit)
# *"**Udhëtimi i Mendim Drinit*****"**- roman, "Faik Konica" - 2006.
# ***"Libri i Bllacës  1** - Shënime nga psikiatria*" – trilogji, "Faik Konica" - 2007.
# *'*"Libri i Bllacës  2 - Bota e përmbysur e Urtakut*"** – trilogji,"Faik Konica" - 2007.
# ***"Libri i Bllacës  3 - Etër e bij"*'* – trilogji, "Faik Konica" - 2007.
# *"**Fletëza gjermane*****" –** publicistikë, "Faik Konica" - 2008.
# *"**Kongresi i Berlinit 1878"*** – historiografi, "Faik Konica" - 2008.
# *"**Libri i Gjakovës" –*** roman, "Faik Konica" - 2008.
# ***"Kthesa historike 1** -* ***Vitet e Gjermanisë dhe Epoka e LDK-së”*** –  historiografi. Botoi “Faik Konica” – 2008.
# *“Jeta lakuriqe*”**, t***regime. Botoi “Faik Konica” – 2009.*
# *'*"Kthesa historike  2 -* *Shteti paralel dhe rezistenca e armatosur”*** –** historiografi. Botoi “Faik Konica” – 2009.
# '''*”Kthesa historike 3 - * *Lufta e Perëndimit për Kosovën”*'* – historiografi. Botoi “Faik Konica”, 2009.
# *"**Nga Shqipëria Osmane te Shqipëria Europiane”,*** historiografi. Botoi “Faik Konica”,Prishtinë, 2010.
# *'*“Kosova*” I,II,III'* – historiografi. Botoi “Faik Konica” Prishtinë – “Jalifat Publishing” Houston, 2012.
# *“**Jeniçeri i fundit”*****,** roman. Botoi “Faik Konica” Prishtinë – “Jalifat Publishing” Houston, 2013.
# *'*“Dosja e hapur”*,'* roman. Botoi “Faik Konica” Prishtinë –“Jalifat Publishing” Houston, 2014.
# *“**Kosova” I-V,*** historiografi. Botoi “Faik Konica”- Prishtinë dhe “Jalifat Publishing”, Houston, 2015.
# *“**Dosja B”,*** **r**oman. Botoi “Faik Konica” Prishtinë – “Jalifat Publishing” Hosuton, 2016.
# **"Kosova" VI,VII dhe VIII**, boti "Faik Konica" Prishtinë dhe "Jalifat Publishing", Houston, 2017.
# **"Maqedonia - nga antika deri te koha jonë",**  historiografi, boti "Faik Konica" Prishtinë, "Jalifat Publishing", Houston, 2019.
# **"Dardania - antika, mesjeta",**  hisgoriografi, Botoi "Faik Konica" Prishtinp- "Jalifat Publishing", Houston, 2021.
# **"Mona",** roman, botoi "Faik Konica", Prishtinë- "Jalifat Publishing", Houston, 2020.
# **"Rrushja",** roman. Boti "Faik Konica", Prishtinë - "Jalifat Publishing", Houston, 2022.
# **"Mendim Drini",** roman, boti "Faik KOnica", Prishtinë, 2023.

## Përkthime në gjuhët e huaja
* ***“Zapisi Dzona Nikolle Kazazija”,*** *“Jedinstvo”, Prishtinë, “Nolit”, Beograd, 1986.* 
* *“**Beleske Dzona Nikolle Kazazija”,Maribor, Slloveni, 1989.***
* *“**Qui resiste a la peste resiste au diable”(Le Journal de Gjon Nikollë Kazazi),*** botoi *“L’Harmatann”,* Paris, 2010. 
* **"Per te terra mia - le confessioni Di Gjon Nikolla Kazazi",** *Romë, 2022.*
* *“**Kosova”I,II,II -***  anglisht. Botoi “Jalifat Publishing”, Houston 2013*.'' 
* "**Macedonnien",** anglisht, botoi "Jalifat Publishing", Houston, 2020. 

## Veprimtaria
Më 15 korrik 2011, si shkrimtar i jepet posti në Këshillin Drejtues të Teatrit Kombëtar të Kosovës.
BESIM ODAI

## Referime