Taxi Driver

***Taxi Driver*** është një film thriller psikologjik neo-noir amerikan i vitit 1976 me regji të Martin Scorsese, shkruar nga Paul Schrader, dhe me aktorë Robert De Niro, Jodie Foster, Cybill Shepherd, Harvey Keitel, Peter Boyle, Leonard Harris, dhe Albert Brooks. I vendosur në New York City të prishur dhe të falimentuar moralisht pas Luftës së Vietnamit, filmi ndjek Travis Bickle (De Niro), një shofer taksie dhe gjendjen e tij mendore të përkeqësuar teksa punon netët në qytet.

Me *The Wrong Man* (1956) dhe *A Bigger Splash* (1973) si frymëzim, Scorsese donte që filmi të ndihej si një ëndërr për audiencën. Me kineast Michael Chapman, xhirimet filluan në verën e vitit 1975 në New York City, me aktorët që morën shkurtime pagash për të siguruar që projekti të mund të përfundonte me një buxhet të ulët prej 1.9 milion dollarë. Prodhimi përfundoi në të njëjtin vit. Bernard Herrmann kompozoi muzikën e filmit në atë që do të ishte partitura e tij përfundimtare, e përfunduar vetëm disa orë para vdekjes së tij; filmi i dedikohet atij.

Filmi u publikua në teatër nga Columbia Pictures më 7 shkurt 1976 dhe ishte një sukses kritik dhe komercial, pavarësisht se krijoi polemika për dhunën e tij grafike në fundin kulmor dhe vendosjen e aktorit të atëhershëm 12-vjeçarit Foster në rolin e një prostitute fëmijë. Filmi mori vlerësime të shumta duke përfshirë Palme d'Or në Festivalin e Filmit në Kanë 1976 dhe katër nominime në Academy Award i 49-të, duke përfshirë filmin më të mirë, aktorin më të mirë (për De Niro), dhe aktoren më të mirë dytësore (përFoster).

Megjithëse *Taxi Driver* krijoi polemika të mëtejshme për rolin e tij në motivin e John Hinckley Jr. për të tentuar vrasjen e Presidentit të atëhershëm Ronald Reagan, filmi ka mbetur i popullarizuar dhe konsiderohet si një nga filmat më domethënës dhe frymëzues nga ana kulturore të kohës së tij dhe një nga filmat më të mëdhenj të bërë ndonjëherë dhe fitoi status kulti. Në vitin 2022, *Sight & Sound* e quajti atë filmin e 29-të më të mirë ndonjëherë në sondazhin e tij dhjetëvjeçar të kritikëve, dhe filmin e 12-të më të mirë të të gjitha kohërave në sondazhin e regjisorëve të tij, i barabartë me Barry Lyndon. Në vitin 1994, filmi u konsiderua "kulturalisht, historikisht ose estetikisht" i rëndësishëm nga Biblioteka e Kongresit të SHBA-së dhe u zgjodh për t'u ruajtur në National Film Registry.

## Përmbajtja
Në New York City, Travis Bickle merr një punë si shofer taksie në turnin e natës për të përballuar pagjumësinë kronike dhe vetminë e tij. Ai shpesh shkon në teatrot pornografike në 42nd Street dhe mban një ditar në të cilin me vetëdije përpiqet të përfshijë aforizma të tilla si "je aq i shëndetshëm sa ndihesh". Ai ndihet i neveritur me krimin dhe prishjen urbane që ai dëshmon në qytet dhe ëndërron të heqë "llumrat nga rrugët".

Travis bëhet i apasionuar pas Betsy, një vullnetare e fushatës për Senatorin dhe kandidatin presidencial Charles Palantine. Travis hyn në zyrën e fushatës ku ajo punon dhe e kërkon për kafe, me të cilën ajo pranon. Betsy rrëfen se ndjen një lidhje të veçantë me Travisin dhe pranon të shkojë në një takim tjetër me të. Gjatë takimit të tyre, Travis e çon Betsy në një teatër porno, gjë që e zmbraps dhe e bën të largohet. Ai përpiqet të pajtohet me të, por pa dobi. I inatosur, ai futet në zyrën e fushatës ku ajo punon dhe e qorton para se të urdhërohet të largohet.

Duke përjetuar një krizë ekzistenciale dhe duke parë akte të ndryshme prostitucioni në të gjithë qytetin, Travis i rrëfehet një shoku taksisti me nofkën Wizard për mendimet e tij të dhunshme. Megjithatë, Wizard i largon ata dhe e siguron atë se do të jetë mirë. Në një përpjekje për të gjetur një rrugëdalje për tërbimin e tij, Travis fillon një program trajnimi intensiv fizik. Një shok taksisti ia rekomandon një tregtari armësh në tregun e zi, Easy Andy, nga i cili Travis blen katër pistoleta. Në shtëpi, Travis praktikon tërheqjen e armëve të tij dhe modifikon njërën për ta lejuar atë të fshihet dhe t'i vendosë shpejt nga mëngët e tij. Ai fillon të marrë pjesë në mitingjet e Palantine për të mbrojtur sigurinë e tij. Një natë, Travis qëllon dhe vret një burrë që përpiqet të grabisë një dyqan komoditeti të drejtuar nga një miku i tij.

Në udhëtimet e tij nëpër qytet, Travis takon rregullisht Irisin, një fëmijë prostitutë 12-vjeçare. Ai e kërkon atë dhe përpiqet ta bindë atë të ndalojë prostitucionin. Menjëherë pas kësaj, Travis pret flokët e tij në një mohawk dhe merr pjesë në një tubim publik ku ai planifikon të vrasë Palantine. Megjithatë, ai është përzënë nga agjentët e Shërbimit Sekret, të cilët e shohin atë duke hapur zinxhirin e xhaketës dhe duke futur dorën brenda. Atë mbrëmje, Travis shkon me makinë në bordel ku punon Iris për të qëlluar tutorin e saj, Sport. Ai hyn në ndërtesë dhe përfshihet në një shkëmbim zjarri me Sportin dhe një nga klientët e Irisit, një mafioz. Travis qëllohet disa herë, por arrin të vrasë dy burrat. Më pas ai përleshet me gënjeshtarin, të cilin arrin ta godasë në dorë me thikën e vendosur në këpucën e tij dhe të përfundojë me një të shtënë në kokë. Travis tenton të bëjë vetëvrasje, por nuk ka plumb. I plagosur rëndë, ai ulet në një divan pranë një Irisi që qante. Ndërsa policia përgjigjet në skenë, një Travis delirant imiton duke qëlluar veten në kokë duke përdorur gishtin e tij.

Travis shkon në koma për shkak të lëndimeve të tij. Ai shpallet nga shtypi si një vigjilent heroik dhe nuk ndiqet penalisht për vrasjet, duke marrë edhe një letër nga prindërit e Irisit, ku e falenderonin. Pas shërimit, Travis i rrit flokët dhe kthehet në punë, ku ndeshet me Betsy si një tarifë; ata ndërveprojnë përzemërsisht, me Betsy duke thënë se ajo e ndoqi historinë e tij në gazeta. Travis e lëshon atë në shtëpi dhe nuk pranon t'i marrë paratë e saj, duke u larguar me një buzëqeshje. Ai befas shqetësohet pasi vëren diçka në pasqyrën e tij të pasme.

## Luajnë
Kreditët u përshtaten nga:

## Referime