Menaxhimi i riskut në kujdesin shëndetësor

**MENAXHIMI I RISKUT NE KUJDESIN SHENDETSOR**

Menaxhimi i riskut ne kujdesin shendetsor ka per qellim promovimin vigjilencen ne identifikimin e riskut dhe menyrat ne te cilat risku mund te minimizohet, po ashtu  ka te beje me strategjite qe te zvogloje mundesin e nje humbje te caktuar. Programet e menaxhimit te rrezikut perbehen nga dy komponente kryesore proaktive dhe reaktive.    
                                                                                                                          
Komponentet proactive perfshijne aktivitetet per te parandaluar dukurite negative (dmth, “humbjet”) dhe komponentet reactive perfshijne veprimet ne pergjigjje te dukurive negative. 

Ne te dy rastet, procesi I menaxhimit te rrezikut perfshine:

* 	DIAGNIOZA- Identifikimi  i rrezikut ose rrezikut potencial.
* 	VLERESIMI- Llogaritja e probabilitetit te efektit te kundert nga gjendja e rrezikut.
* 	PROGNOZA- Vleresimi I ndikimit te efektit negative.
* 	MENAXHIMI- Kontrolli I rrezikut.
 

Te gjitha organizatat kane nevoje per te adresuar rreziqet e tyre te veqanta. Ne anen e proaktivit, teknikat e menaxhimit te riskut do te ndihmoje ne permiresimin e cilesise se kujdesit te pacientit dhe te zvogloje probabilitetin e nje rezultati nagativ kthyer ne nje kerkese neglizhence mjeksore. Ndersa ne anen e reaktivit, teknika e menaxhmit te riskut eshte e rendesishme per ti  analizuar pretendimet, dhimbjet reumatike qe kane ndodhur per qeshtje te sisitemit qe kerkojne nderhyrje.                                 
Qellimi I pergjithshem ne administrimin e riskut te kujdesit shendetsore ne te dy situatat eshte per te minimizuar riskun  ne:

*  	Dem te pacienteve tane.
*  	Ekspozimi, pergjegjesia e ofruesve tone ne kujdesin shendetsore.
*  	Humbjet  financiare te Agjencise.

Studimet kane treguar, se megjithate shumica e rasteve te komplikimeve iatrogjenike kurr nuk hyjne ne sistemin e dhimbjeve reumatike, dhe ka shume pretendime se demi I shkaktuar nga pakujdesia nuk ka asnje merite. Perveq kesaj, ka pak deshmi se procesi gjyqesore identifikon mjeket e keqij apo pengon praktiken e keqe. Prandaj, perpjekjet duhet te drejtohen drejt programeve ne permirsimin e cilesise dhe menagjimin e riskut dhe jo masave disiplinore.                                                                                                      Per njesin e sherbimit, menaxhmi I riskut (RM) shpesh sherben si pike qendrore per programin e pergjithshem, merr dhe vepron mbi informacionin e dhene permes kontakteve personale dhe raporteve. 
Elementet e meposhtme jane gjetur ne pergjithesi ne kuader te  nje programi RM (menagjimi i riskut), edhe pse aktivitete e tjera mund te perfshihen sipas nevojes:

*  	Identifikimi I pacientit dhe te raportit te tije,
*  	Metodat e identifikimit dhe te trajtimit te kerkesave te mundshme si dhimbje reumatike, duke perfshire edhe sekuestrimin e te dhenave mjeksore dhe hetimin e aksidenteve mjeksore,
*  	Shqyrtimi i ankesave te pacienteve ne lidhje me cilesine e qeshtjet e kujdesit,
*  	Shqyrtimi dhe dokumetimi I ngjarjeve duke perdorur nje analize qe shkaktone gjurme ose metoda te tjera te njohura,
*  	Metoda me te cilat nje pacient mund te largohet nga kujdesi spo refuzon kujdesin,
*  	Shqyrtimi I kerkesave per te dhenat mjeksore nga avokatet qe perfaqesojne pacientet,
*  	Mekanizmat per trajtimin e pytjeve nga agjencite qeveritare, mediat dhe grupet e avokateve,
*  	Sigurimi I kompetencave fillestare dhe te vazhdueshem te personelit,
*  	Perputhjet me rregulloret e qeverise, standardet e akreditimit te kujdesit shendetsor dhe te gjitha marrdheniet kontraktuale,
*  	Raportimet dhe manaxhimi I te dhenave,
*  	Zhvillimi I rekomandimeve RM per nderhyrje locale,
*  	Vleresimi dhe reagimi.
 

Programi I RM I agjencise eshte nje nga natyrat kryesisht me qellim reaktiv. Perfshihen te gjitha pergjegjesit e programit , por nuk kufizohen vetem ne:
*  	Koordinimin dhe perpunimin e dhimbjeve reumatike qe pretendohen permese agjencise, duke perfshire edhe kerkesen e grupit shqyrtues,
*  	Komunikimi me mjeket e kujdesit shendetsore te cilet kane dhene kujdesin ne fjale,
*  	Ekzaminimi I qeshtjeve qe lidhen me percaktimin e “standardeve te kujdesit”,
*  	Perfaqesohet nga HIS ku kerkesat jane paraqitur dhe shqyrtuar nga Paneli  Shqyrtues I kerkesave mjeksore nga Departamenti i Shendetsise dhe Sherbimeve Njerzore,
*  	Permbledhja e rasteve, rishikimi I hollesishem I rezultateve dhe rekomandimet per menaxhimin e riskut,
*  	Shperndarja e informatave rreth procesit,
 
Qendrimet, njohurit dhe shkathtesite e rendesishme per te kuptuarit e menaxhimit te riskut dhe pergjegjesit mjeksore jane te pershkruara ne kete manual. Se fundi, sygjerimet jane dhene ne seksione te ndryshme qe tregojne rruget qe ndoshta do ti reduktojne rastet e keqperdorimeve.                        
Industria e sotme e kujdesit shendetsore perballet me nje numer qeshtjesh te reja te riskut qe lidhen me reformen e kujdesit shendetsore, perdorimin e te dhenave elektronike mjeksore dhe menaxhimin e kapitalit njerzore. Ne te njejten kohe, industria duhet te menaxhoje rreziqet tradicionale duke perfshire pretendimet, shpenzimet e kompensimit te puntoreve, ekspozimet e prones dhe shume detyrime te tjera te ndryshme ne nje mjedise shume konkurues me nje rimbursim te reduktuar. Si rezultat, ofruesit e kujdesit shendetsore duhet te gjejne menyra te reja per te menaxhuar riskun qe kombinojne zgjedhje te reja me nje kuptime te thelle te qeshtjeve te industrise .                                                                                           Klima aktuale ekonomike po vazhdone per te detyruar organizatat e kujdesit shendetsore per te vleresuar efiqiencen operative. Maksimizimi I fitimeve ose te pakten nuk veprojne ne nje humbje, ka kohe qe jane ne ballet e objektivave te biznesit. Por sa mund dhe duhet te merret risku per te arritue kete objektiv?. Ndersa tolerance per risk ndryshon me kulturen e organizates, ajo ka ardhur ne nje pike ku supozimi yne I riskut eshte ne kurriz te klienteve tane. A mund gabimet mjeksore te kujdesit shendetsore te menjanohen nga drejtuesit proactive te riskut?.       

                                                                    
Menaxhimi I riskut eshte zakonisht nje funksion hibrid tejkalimi I nje numri te disiplinave per te reduktuar humbjet e organizative. Aktivitete mund te jene proactive- duke u perpjekur per te parandaluar ose zbutur humbjet, reactive- me fjale te tjera, kontrollin e demit.une jam I bindur se shumica e organizatave te kujdesit shendetsore do te pajtoheshin se ato kane nje programe te menaxhimit te riskut, por ajo eshte active ose reactive?. Me menaxhimi proactive I riskut mund te shmangen disa humbje dhe shpenzime qe perndryshe mund te ndikojne ne fund te linjes.    
Nje problem I menaxhmit te riskut eshte demostrimi I vleres se saj. Industria e kujdesit shendetsor eshte eshte e perqendruar ne standarte dhe matje. Pra, si mund te behet nje rast te bizneset per administrimin e riskut? Sfida qendron ne gjetjen e nje metrike qe mat vleren e saj ne menyre efektive dhe efikase.
Ketu jane disa shembuj per te bere nje rast te biznesit:

# 	Te demostroje nje reduktim ne ngjarjet e raportuara te padeshirueshme ne lidhje me zbatimin e strategjive specifike te synuara, per shembull- reduktimi bie pas zbatimit te nje program per reduktimose perdorimi I protokoleve te kujdesit .
# 	Puna me ndermjetsuesit e kontrollit te sigurimit te humbjeve per te marr kredi ne administrimin e riskut do te ndikojne ne koston e sigurimit.
 

Menaxheret e riskut duhet gjithashtu te rrisin dukshmerine e tyre. Ketu jane disa ide:

	
*        Te marr pjese ne mbledhjet e Bordit te Drejtoreve dhe te ofrojne arsim per qeshtje te brendshme te menaxhimit te riskut, se si jane adresuar qeshtjet dhe trended e industrise.
*  	Te takohen rregullisht me udheheqesit e larte per te diskutuar ne lidhje me aktivitete e tyre dhe se si perpjekjet e tyre ndikojne ne sigurine e pacientit,
*  	Ne jete pergjegjese ndaj kerkesave te paleve per ndihme,
*  	Te marr rolin udheheqes ne projektet qe mbeshtesin objektivat organizative,
*  	Te marrin pjese ne programet e edukimit dhe te mbeshtesin iniciativa te rendesishme,
*  	Te marr mjese ne planifikimin e sherbimeve te reja dhe  te produkteve qe ofrojne te dhena per manaxhimin e riskut,
*  	Te jete aktiv ne shoqata dhe organizata profesionale,
*  	Te vazhdoje perkushtimin professional duke bere ate nje perparesi per te permbushur afatet.

Menaxhimi I riskut ne kujdesin shendetsore eshte I njohur nga Shoqata Amerikane per administrimin e riskut ne kujdesin shendetsore (ASHRM).                                                                                                                    
Plani I menaxhimit te riskut duhet te jete I zbatueshem dhe efektiv ne sigurine e risqeve, per shembull- nje risk I lart per viruset kompjuterike mund te zbutet apo drejtohet duke blere antivirus software. Nje plan I mire per menaxhimin e riskut duhet te permbaje nje plan per zbatim dhe persona pergjegjes per keto veprime.                                                                                                                                                                  Sipas ISO, faza menjehere pas perfundimit te fazes se vleresimit te riskut konsiston ne pergaditjen e Planit per mjekimin e riskut, I cili duhet ta kete te dokumentuar vendimin ne menyre qe secili prej risqeve te identifikuar duhet te trajtohet. Zbutja e risqeve shpesh do te thote perzgjedhje e kontrolleve te siguris, te cilat duhet te jene te dokumentuara ne nje deklarat te zbatueshme e cila identifikon se cilat jane objektivat e kontrollit dhe cilat nga standardet e kontrollit jane zgjedhur dhe pse.                                 
Per paisjet mjeksore, menaxhimi I riskut esht nje process per identifikimin, vleresimin dhe zbutjen e risqeve qe lidhen me demin e njerzve dhe demtimin e prones apo mjedisin. Menaxhimi I riskut eshte nje pjese integrale e projektimit te paisjeve mjeksore dhe zhvillimin, proceset e prodhimit dhe vleresimin e pervojes ne terren po ashtu eshte I zbatueshem per te gjitha llojet e paisjeve mjeksore. Deshmia e zbatimit te saj kerkohet nga organet siq jane rregulloret e tilla si FDA. Menaxhimi I riskut per paisje mjeksore (medicionale), eshte pershkruar nga Organizata Nderkombetare per Standardizim (ISO). standardi ka te beje me pergjegjesit e menaxhimit, analizes se riskut dhe vleresimit te tij, kontrollet e riskut ne ciklet e jetes.                                                                                                                                               Nepermjet nje projekti FDA, ka prezantuar nje metode te quajtur “rasti I sigurimit te siguris”, I cili ka te beje per analiza te sigurimit te siguris se paisjeve mjeksore.  

                                            
Menaxhimi I riskut pozitiv eshte nje qasje qe njeh rendesine e faktorit njeri dhe dallimeve individuale me prirje me marrjen e rrezikut. Ai terheqe nga puna nje numer te madh te akademikeve dhe profesionisteve te cilet kane shprehur shqetese ne lidhje me ashpersin shkencore e ne debatet e manaxhimit te riskut apo per ata te  cilet kane dhene kontributin e theksuar ne dimenzionet e riskut njerzor.
Ne nje perpjekje per te minimizuar humbjet e mundshme, objektet e kujdesit shendetsor punesojne profesionist te menaxhimit te risku te kujdesit shendetsor per te monitoruar dhe menaxhuar risqet dhe detyrimet. Menaxheret e riskut punojne per te siguruar pacientet dhe personelin e siguris si dhe pergjigjen per pretendimet klinike, ankesat e pacienteve ne perputhje me rregulloret shtetrore. Ndersa pergjegjesia e tyre primare eshte mbrojtja e interesave te spitalit, perpjekjet per rregullimin e pergjegjesive “kontribojne dukshem ne cilesin e kujdesit te pacienteve”.                                                              
Menaxheret e riskut koordinojne proceset dhe ekspozimet e riskut per nje spital ose objektit te kujdesit shendetsor. Ata zakonisht jane  pergjegjes per mbikqyrjen dhe drejtimine  programeve te siguris i cili perfshin- stafin mjeksor , koleget e kujdesit shendetsor, iniciativat per permirsimin e cilesis etj.                       
Nder detyrat tjera, profesionistet e menaxhimit te riskut te kujdesit shendetsor mund te thirren per te:

# 	Hetuar ankesat e pacientit dhe neglizhencat mjeksore,
# 	Rishikimi I te dhenave mjeksore per qeshtje te pergjegjesis ,
# 	Zhvillimi I programeve te trajtimit te manaxhimit te riskut,
# 	Hulumtimi dhe raportimi mbi temat mjeksore dhe ligjore,
# 	Shqyrtimi I te dhenave financiare dhe te tjera raste te mashtrimit dhe te vjedhjes,
 

Punedhenesit preferojne te punesojne kandidatet me njohuri te gjera mjeksore dhe pervoje ne menaxhimin e riskut. Menaxheret e riskut duhet te kene njohuri per te gjitha rregulloret shteterore dhe standardet.                                                                                                                                                                         Klasifikimet e tjera te nevojshme per kete pune jane:

*  	Aftesi te shkelqyer ne te folur ,
*  	Aftesi ne planifikimin, koordiminim dhe zbatimin e procedurave te pacientit dhe te siguris se stafit,
*  	Gjykimi i mire dhe aftesi ne vendim-marrje,
*  	Aftesi per te punuar ne menyre te pavarur dhe si pjese e nje ekipi,
*  	Interesim ne mesim te vazhdueshem dhe nje angazhim per te qendruar I informuar ne ndryshimet e rregulloreve.

## **REFERENCAT**
http://www.ihs.gov/riskmanagement/index.cfm?module=part01

http://www.aon.com/industry-expertise/healthcare.jsp

http://www.ihs.gov/riskmanagement/index.cfm?module=part01

http://www.nrls.npsa.nhs.uk/resources/?EntryId45=59825 

http://www.psfinc.com/press/the-role-of-risk-management-in-healthcare-operations

http://www.ashrm.org/

http://en.wikipedia.org/wiki/Medical_equipment_management

http://medical-dictionary.thefreedictionary.com/risk+assessment

http://www.jacksonvilleu.com/nursing-degree-resources/healthcare-risk-management-education/