Gjyqtari (futboll)

[parapamje|[Pedro Proença gjykon një ndeshje të Ligën e Kampionëve më 2013.]]
Në futboll, **gjyqtari** është personi përgjegjës për interpretimin dhe zbatimin e rregullave të lojës gjatë një ndeshjeje. Gjyqtari është autoriteti përfundimtar vendimmarrës për të gjitha faktet që lidhen me lojën dhe është zyrtari i ndeshjes me autoritetin për të filluar dhe ndërprerë lojën dhe për të vendosur masa disiplinore kundër lojtarëve dhe trajnerëve gjatë një ndeshjeje.

Në shumicën e niveleve të lojës, gjyqtari ndihmohet nga dy ndihmës gjyqtarë, të cilët këshillojnë gjyqtarin nëse topi largohet nga zona e lojës dhe çdo shkelje të rregullave të lojës që ndodh jashtë pamjes së gjyqtarit. Vendimi përfundimtar për çdo vendim faktik i takon gjyqtarit, i cili ka autoritetin të anulojë një gjyqtar ndihmës. Në nivelet më të larta të lojës, gjyqtari mund të ndihmohet gjithashtu nga një zyrtar i katërt, i cili mbikëqyr fushat teknike të ekipeve dhe ndihmon gjyqtarin me detyra administrative, dhe, në nivelet më të larta, ndihmës gjyqtarë shtesë dhe/ose ndihmës gjyqtarë video. Gjyqtarët dhe zyrtarët e tjerë të lojës janë të licencuar dhe trajnuar nga organizatat kombëtare anëtare të saj.

## Kompetencat dhe detyrat
Kompetencat dhe detyrat e gjyqtarit përshkruhen në Rregullin 5 të Rregullave të Lojës. Gjyqtari:

:**Në përgjithësi**
:*zbaton ligjet e lojës
:*kontrollon ndeshjen në bashkëpunim me zyrtarët e tjerë të ndeshjes
:*vepron si kohëmatës, mban një regjistër të ndeshjes dhe u jep autoriteteve përkatëse një raport ndeshjeje, duke përfshirë informacionin mbi masat disiplinore dhe çdo incident tjetër që ka ndodhur para, gjatë ose pas ndeshjes
:*mbikëqyr dhe/ose tregon rifillimin e lojës

:**Avantazhi**
:*lejon që loja të vazhdojë kur ndodh një kundërvajtje dhe skuadra jo ofenduese do të përfitojë nga avantazhi dhe ndëshkon shkeljen nëse avantazhi i parashikuar nuk vjen në atë moment ose brenda disa sekondave

:**Masa disiplinore**
:*dënon kundërvajtjen më të rëndë, për sa i përket sanksionit, rifillimit, ashpërsisë fizike dhe ndikimit taktik, kur ndodhin më shumë se një shkelje në të njëjtën kohë.
:*merr masa disiplinore ndaj lojtarëve fajtorë për shkelje të kujdesshme dhe të përjashtimit
:*ka autoritetin për të marrë masa disiplinore nga hyrja në fushën e lojës për inspektimin para ndeshjes deri në largimin nga fusha e lojës pas përfundimit të ndeshjes (përfshirë goditjet nga pika e penalltisë). Nëse, përpara se të hyjë në fushën e lojës në fillim të ndeshjes, një lojtar kryen një shkelje të përjashtimit, gjyqtari ka autoritetin të ndalojë lojtarin që të marrë pjesë në ndeshje (shih Ligjin 3.6); arbitri do të raportojë çdo shkelje tjetër
:*ka fuqinë të tregojë kartonë të verdhë ose të kuq dhe, kur rregullat e konkurrencës lejojnë, të përjashtojë përkohësisht një lojtar, nga hyrja në fushën e lojës në fillim të ndeshjes deri pas përfundimit të ndeshjes, duke përfshirë edhe gjatë intervalit të pjesës së parë, koha shtesë dhe goditjet nga pika e penalltisë
:*merr masa ndaj zyrtarëve të skuadrës që nuk veprojnë në mënyrë të përgjegjshme dhe paralajmëron ose tregon një karton të verdhë për një paralajmërim ose një karton të kuq për një largim nga fusha e lojës dhe rrethinat e saj të menjëhershme, duke përfshirë zonën teknike; nëse shkelësi nuk mund të identifikohet, trajneri i lartë i pranishëm në fushën teknike do të marrë sanksionin. Një zyrtar i ekipit mjekësor që kryen një shkelje të përjashtimit mund të qëndrojë nëse ekipi nuk ka person tjetër mjekësor në dispozicion dhe të veprojë nëse një lojtar ka nevojë për kujdes mjekësor
:*vepron sipas këshillave të zyrtarëve të tjerë të ndeshjes në lidhje me incidentet që gjyqtari nuk i ka parë

Si dhe detyra dhe kompetenca të tjera të ndryshme të përshkruara plotësisht në Rregullin 5 të Rregullave të Lojës.

## Rregullore
Gjyqtarët dhe ndihmës gjyqtarët rregullohen në nivel kombëtar. FIFA kërkon që çdo organizatë kombëtare të krijojë një komitet gjyqtarësh të përbërë nga ish-zyrtarë që kanë autoritet mbi arbitrimin në atë territor. FIFA gjithashtu mandaton që gjyqtarët të kalojnë teste për të treguar aftësi të mjaftueshme fizike dhe njohuri të ligjeve të lojës, si dhe një test mjekësor vjetor. Në ndeshjet me teknologjinë e vijës së golave, gjyqtarët do të kenë në personin e tyre një pajisje për të marrë sinjalizimet e sistemit.

## Bilbil
Gjyqtarët përdorin një bilbil për t'i ndihmuar ata të kontrollojnë ndeshjet. Bilbili është i nevojshëm ndonjëherë për të ndaluar, nisur ose rifilluar lojën, por nuk duhet të përdoret për të gjitha ndalesat, fillimet ose rinisjet. Dokumenti "Rregullat e lojës" i FIFA-s jep udhëzime se kur duhet dhe kur nuk duhet përdorur bilbili. Përdorimi i tepërt i bilbilit dekurajohet pasi, siç thuhet në Rregullat, "Një bilbil që përdoret shumë shpesh pa nevojë do të ketë më pak ndikim kur të jetë e nevojshme."

## Referime