Skulptura Longobarde

[upright=1.46|parapamje|*Altare del duca Rachis*, gur istrian, [737-744. Cividale del Friuli, Museo Cristiano.]]
**Skulptura Longobarde** përfaqëson një nga shfaqjet më elegante të Artit të Mesjetës së Hershme. Tipike të skulpturës longobarde janë paraqitjet zoomorfe dhe me dizajne gjeometrike; mes shfaqjeve të tij të mbijetuara deri në ditët tona, përfshihen panele altarësh, burime pagëzimore dhe mbi të gjitha përmendore të shkëlqyera me basorelieve fitomorfe. 

Një grup prej shtatë vendesh me dëshmi të dendura arkitektonike, piktorike dhe skulpturore e Artit Longobard, duke të përfshira në vargun e siteve "Longobardi in Italia: i luoghi del potere", është pranuar në Listën e trashëgimisë botërore të njerëzimit të UNESCO-s në qershor të vitit 2011.

## Teknikat 
### Relievi 
Relievi në gurë, mermer apo stuko ka funksion mbi të gjitha dekorativ për elementet arkitekturorë si kapitelet, kornizat, kamaret. Mbi sipërfaqe paraqiten elemente vegjetale në brendësi të të cilave shfaqen figura zoomorfe. Figura njerëzore shfaqet rrallë, në forma pak a shumë natyrore dhe pak të ngritura nga fundi. Struktura e dekorimit artikulohet në gërshetime komplekse elementesh vegjetale (*spërdredhje*).

## Veprat 
[upright=1.74|parapamje|majtas|*Pluteo di Teodote* me [Grifini|grifonë të ardhur nga oratori i San Michele alla Pusterla, fillimi i shekullit të VIII. Musei Civici di Pavia]] 
*Plutejtë e Teodotes*, të dy të ruajtur në Pavia, ishin pjesë e orendive liturgjike të oratorit të San Michele alla Pusterla në manastirin e Santa Maria Teodotes. I përkasin gjysmës së parë të shekullit të VIII dhe paraqesin, përkatësisht, Pemën e Jetës midis dragonjsh detar me krahë dhe pallonjsh që pinë nga një burim i kryesuar nga kryq (simbol i burimit të hirit hyjnor).

Po në Pavia ruhet *Pllaka e varrit të dukës Adaloaldo*, që i përket vitit 718 dhe mban një mbishkrim të gjatë të pasuruar nga basorelieve me subjekt vegjetal, ndërsa i admirueshëm është rafinimi i ekzekutimit të *Pllakës së varrit të San Cumiano-s*, pranë muzeut të Abbazia di San Colombano të Bobios: që daton nga vitet e mbretërimit të Liutprandit, e cila bart edhe ajo një mbishkrim qendror, të vendosur midis një kornize të dyfishtë me motive gjeometrike (varg kryqesh) dhe fitomorfe (lastarë hardhie). Të shquara edhe, në brendësi ë bazilikës abaciale, një vaskë e vjetër pagëzimore me dekorime anësore (motive me thurje), ndërsa në kriptën e anëve të Varrit të Shën Kolumbanit, ndodhen dy pllaka varri (pluteus) të dy abatëve pasues të shenjtit irlandez Shën Atala dhe Shën Bertulfi; e para paraqet një Pemë të Jetës me dekorime kelte femërore dhe mashkulore të frutave të pemës, pluteu i dytë është më kompleks dhe etiketohet si *Unaza e Jetës* duke u përbërë nga dy rrathë të dekoruar që paraqesin jetën tokësore në të majtë të asaj të përtejme, në të djathtë të vendosura midis një rrethi të mëtejshëm në formë tete që simbolizon pafundësinë dhe universin dhe dekore të tjera longobardo-kelte.

[upright=1.6|parapamje|*Pllakë me pallua*, gjysma e dytë e [shekulli VIII|shek. VIII, Bresha, Museo di Santa Giulia.]]
Midis veprave skulpturore të mbijetuara deri në ditët tona, spikat në Tempullthin Longobard të Cividale del Friuli,  *Altari i Rachis*, shembull tipik artistik i "Rilindjes Liutprandee": prirja, e njohur pikërisht duke nisur nga mbretërimi i Liutprandit, priret ta integroj Artin Longobard me ndikimet romake.

parapamje|majtas|347px|*Fragment i pluteut me kokë qengji,* Musei civici di Pavia
Midis shembujve më të mirë të *Rilindjes Liutprandee* është edhe *fragmenti i pluteut me kokën e qengjit* në aktin e zgjatimit drejtë një *kantharosi* të ardhur nga siti i ish Palazzo Reale të Corteolona-s (tashmë në Musei civici di Pavia), që karakterizohet përkundrejtë pjesës më të madhe të basorelieveve bashkëkohës për cilësinë e lartë: dalja e relieveve është shumë e thellë, sipërfaqet janë mjaft të lëmuara (edhe në pjesën e mbrapme) nëpërmjet limash dhe abrazivësh, sa që nuk dallohen shenja daltash, karakteristika të përhapura në skulpturën e vonë romake, por shumë të rralla në prodhimin e shekullit të VIII. Po në Musei Civici di Pavia ruhet një nga shembuj mëse të rrallë të bronzistikës së Periudhës Longobarde: *Bronzeti që paraqet një luftëtar* që daton nga shekulli VIII.

Në San Giorgio di Valpolicella shënohen dekorimet e arkivoltave, ndërsa në Abacinë e San Pietro in Valle, qendër e rëndësishme fetare e Dukatit të Spoletos, ruhet *Pllaka e Orso*.

Në Bresha, në Kishën e San Salvatores, në brendësi të itinerarit ekspozitiv të Museo di Santa Giulia, gjendet një *Pllakë me pallua* me gjasa e ardhur nga një ambon, një nga përfaqsueset dhe shembujt e rafinuar të Skulpturës Longobarde të gjysmës së dytë të shekullit të VIII.

## Shiko gjithashtu 
* Arti paleokristian
* Arkitektura Paleokristiane
* Arti i Dyndjeve Barbare
* Arti Ravenas
* Monumentet paleokristiane të Ramenës
* Arti dhe Arkitektura e Repoblación
* Arkitektura Asturiane
* Arkitektura Mesjetare Skandinave
* Periudhat në historinë e artit perëndimor
* Dyndjet Barbare
* Mbretëritë Barbare
* Bizhuteritë e lashta romake
* Arti Mesjetar
* Arti dhe Arkitektura Para-Romanike
* Arti Anglo-Sakson
* Arkitektura Anglo-Saksone
* Arti dhe Arkitektura Merovinge
* Arti dhe Arkitektura Visigote
* Arkitektura Visigote
* Arti dhe Arkitektura Para-Romanike Iberike
* Arti Karoling
* Arkitektura Karolinge
* Arti Viking
* Mbretëria e Longobardëve
* Arti Longobard
* Arkitektura Longobarde
* Piktura Longobarde
* Argjendaria Longobarde
* Varangianët
* Anijet Mesjetare
* Luftërat Avaro-Bizantine
* Arti gotik
* Arti Romanik
* Arkitektura e Skocisë në Periudhën Romake
* Bota Greko-Romake
* Arti mesjetar në Shqipëri
* Gjermanikët
* Lista e fiseve të hershme gjermanike
* Longobardët
* Lista e mbretërve frankë
* Gotët
* Visigotët
* Ostrogotët
* Vandalët
* Teutonët
* Skithët
* Arti romak
* Rënia e Perandorisë Romake Perëndimore
* Agger
* Arkitektura Romake
* Arti Arkaik Romak
* Arti Romak Plebe
* Arti romak
* Beteja e Pyllit Teutoburg
* Burgus
* Cannaba
* Castellum
* Castra
* Vardariotai
* Domus
* Goto-grekët
* Kolonia Romake
* Kopshtet romake
* Kultura e Romës së lashtë
* Llaçi romak
* Masakra e Latinëve
* Plaçkitja Vandale e Romës
* Plaçkitja Visigote e Romës
* Portretizimi Romak
* Prokopi i Çezaresë
* Romanitas
* Romanizimi (kulturor)
* Shtëpia Romake
* Skulptura Romake
* Tempulli Romak
* Ura romake
* Urbanistika Romake

## Citime fundore 
## Bibliografia
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Michel Bur (1986). "La maison forte au Moyen Age" (në frëngjisht). *Actes de la table ronde de Nancy, Pont-à-Mousson, 1984*, Paris: Ed. CNRS.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  (titulli origjinal i veprës 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Diego Marin, La Civilizacion Espanola, pp.&nbsp;34 –47, 1969, Holt, Rinehart and Winston, New York.
* 
* 
* 
* Muhlberger, S., *The Fifth Century Chroniclers: Prosper, Hydatius and the Gallic Chronicler of 452* (Leeds, 1990).
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Bradley Smith, Spain:  A History In Art, pp.&nbsp;52–56, Doubleday & Company, Garden City, NY, no publication date given, about 1971.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Lidhje të jashtme 
* *Italia Langobardorum. Centri di potere e di culto (568-774 d.C.)*, kandidatura për tu futur në Listën e trashëgimisë botërore të njerëzimit UNESCO:
** 
** 
**