Guerrillero Heroico

parapamje|250px|Fotografia e Guevarës nga Alberto Cord
[parapamje|300px|Imazhi origjinal, nga i cili rrjedh portreti i popullarizuar. Duke prerë një palmë dhe profilin e [Jorge Masetti, dhe duke bërë rregullime të tjera të lehta, Korda i dha imazhit të Guevarës "një cilësi pa moshë, të ndarë nga specifikat e kohës dhe vendit".]]
***Guerrillero Heroico*** (Shqip: "Luftëtari Heroik Gueril") është një fotografi ikonë e revolucionarit marksist Çe Gevara e realizuar nga Alberto Korda. Ajo u kap më 5 mars 1960, në Havana, Kubë, në një shërbim përkujtimor për viktimat e shpërthimit *La Coubre*. Nga fundi i viteve 1960, imazhi, në lidhje me veprimet e mëvonshme të Guevarës dhe ekzekutimin përfundimtar, ndihmuan në forcimin e liderit si një ikonë kulturore. Korda ka thënë se në momentin që shkrepi foton, ai ishte tërhequr nga shprehja e fytyrës së Guevarës, e cila tregonte "papajtueshmëri absolute" si dhe zemërim dhe dhimbje. Vite më vonë, Korda do të thoshte se fotografia tregonte karakterin e vendosur dhe stoik të Çe-së. Guevara ishte 31 vjeç në kohën kur u bë fotografia.

Duke theksuar natyrën e kudogjendur të imazhit dhe tërheqjen e gjerë, Maryland Institute College of Art e quajti figurën një simbol të shekullit të 20-të dhe fotografinë më të famshme në botë. Versionet e saj janë pikturuar, printuar, dixhitalizuar, qëndisur, tatuazhuar, skalitur ose skicuar pothuajse në çdo sipërfaqe që mund të imagjinohet, duke bërë që Muzeu Victoria dhe Albert të thotë se fotografia është riprodhuar më shumë se çdo imazh tjetër në fotografi. Jonathan Green, drejtor i Muzeut të Fotografisë UCR/Kaliforni, ka spekuluar këtë Imazhi i Kordës është përhapur në gjuhët në mbarë botën. Është bërë një simbol alfa-numerik, një hieroglif, një simbol i çastit. Ajo rishfaqet në mënyrë misterioze sa herë që ka një konflikt. Nuk ka asgjë tjetër në histori që shërben në këtë mënyrë.

Historia dhe ndikimi global bashkëkohor i imazhit është baza për dokumentarin *Chevolution*, drejtuar nga Trisha Ziff, së bashku me librin e vitit 2009 ''Che's Afterlife: The Legacy of an Image* nga Michael Casey.

## Origjina 
parapamje|majtas|250px|Çe Guevara (i treti nga e majta) dhe Fidel Castro (në të majtë) marshojnë drejt varrezave të Columbus.
Më 4 mars 1960, anija franceze e mallrave *La Coubre* shpërtheu në Portin e Havanës, duke vrarë deri në 100 njerëz dhe duke plagosur disa qindra të tjerë. Me të dëgjuar shpërthimin, Guevara nxitoi në port për të hipur në anijen që digjej, me zemërim duke kaluar me forcë nga ata që shqetësoheshin për sigurinë e tij pas një shpërthimi dytësor. Castro mbajti një fjalim të zjarrtë, duke përdorur fjalët "*Patria o Muerte*" ("Atdheu ose vdekje") për herë të parë. Më vonë, Korda tha për këtë fotografi: "Më kujtohet sikur të ishte sot ... duke e parë të inkuadruar në pamor, me atë shprehje. Unë jam ende i befasuar nga ndikimi ... më trondit aq fuqishëm".

Fotografia e parë kishte Guevarën të përshtatur vetëm mes siluetës së Jorge Masetti dhe një palme; i dyti me kokën e dikujt që i shfaqet mbi supe. Fotografia e parë, me materialin ndërhyrës të prerë dhe imazhin e rrotulluar pak, u bë portreti më i famshëm i Guevarës. Redaktori i *Revolución'' ku punonte Korda, vendosi të përdorte vetëm pamjet e tij të Kastros, Sartrit dhe de Beauvoir, ndërsa ia ktheu të pushkatuarit Çe-së në Korda. Duke besuar se imazhi ishte i fuqishëm, Korda bëri një version të prerë për vete, të cilin e zmadhoi dhe e vari në mur pranë një portreti të poetit kilian Pablo Neruda, dhe u dha gjithashtu kopje disa të tjerëve si dhuratë. Vetëm në vitin 1986, José Figueroa, një fotograf i njohur më vete, i cili printoi për Korda dhe ishte djali i tij jozyrtar i "birësuar", sugjeroi që të provonin të printonin versionin e plotë të portretit. Korda vazhdoi të printonte të dy versionet e figurës deri në vdekjen e tij.

, e ngjashme me atë në të cilën është bërë fotografia]]

Për të bërë fotografinë, Korda përdori një Leica M2 me një lente 90 mm, të ngarkuar me film të panës Kodak Plus-X. Duke folur për metodën, Korda theksoi se "kjo fotografi nuk është produkt i njohurive apo teknikës. Ishte vërtet rastësi, fat i pastër".

## Alberto Korda 
Si një komunist i përjetshëm dhe mbështetës i Revolucionit Kuban deri në vdekjen e tij, Alberto Korda nuk kërkoi asnjë pagesë për foton e tij. Një version i modifikuar i portretit gjatë dekadave u riprodhua gjithashtu në një sërë mediash të ndryshme, megjithëse Korda nuk kërkoi kurrë honorare. Korda arsyetoi se imazhi i Çe-së përfaqësonte idealet e tij revolucionare, dhe kështu sa më shumë të përhapet fotografia e tij aq më e madhe është mundësia që idealet e Çe të përhapen gjithashtu. Refuzimi i Kordës për të kërkuar honorare për tirazhin e madh të fotografisë së tij "e ndihmoi atë të bëhej simboli përfundimtar i revolucionit marksist dhe luftës anti-imperialiste".

Megjithatë, Korda nuk donte komercializimin e imazhit në lidhje me produktet që ai besonte se Gevara nuk do t'i mbështeste, veçanërisht alkoolin. Ky besim u shfaq për herë të parë në vitin 2000, kur në përgjigje të Smirnoff duke përdorur foton e Çe në një reklamë vodka, Korda pretendoi të drejtat e tij morale (një formë e ligjit për të drejtën e autorit) dhe paditi agjencinë e reklamave Lowe Lintas dhe Rex Features, kompania që furnizonte fotografi. Lintas dhe Rex pretenduan se imazhi ishte në domenin publik. Rezultati përfundimtar ishte një marrëveshje jashtë gjykatës për 50,000 dollarë amerikanë për Korda, të cilat ai ia dhuroi sistemit të kujdesit shëndetësor kuban, duke deklaruar se "nëse Çe do të ishte ende gjallë, ai do të kishte bërë të njëjtën gjë".

Pas zgjidhjes, Korda përsëriti se nuk ishte aspak kundër përhapjes së tij, duke u thënë gazetarëve:

## Përdorimi në Kubë 
parapamje|djathtas|Plaza de la Revolución – in Havana, Cuba
Historiani kuban Edmundo Desnoes ka deklaruar se "imazhi i Çe-së mund të hidhet mënjanë, të blihet dhe të shitet dhe të hyjnizohet, por ai do të formojë një pjesë të sistemit universal të luftës revolucionare dhe mund të rimarrë kuptimin e tij origjinal në çdo moment." Origjina e këtij kuptimi ngjan që kur fotografia e Kordës u publikua për herë të parë më 16 prill 1961, në gazetën e përditshme kubane *Revolución*, duke reklamuar një konferencë mesdite gjatë së cilës folësi kryesor ishte "Dr. Ernesto 'Che' Guevara". Konferenca u ndërpre, megjithatë, kur 1300 kundërrevolucionarë të mbështetur nga CIA sulmuan plazhet e Kubës, në atë që u bë e njohur si pushtimi i dështuar i Gjirit të Derrave. Kështu, imazhi u ribotua për herë të dytë duke reklamuar konferencën e sapombledhur më 28 prill 1961. Për shkak të këtij fakti, duket shumë e mundshme që në kontekstin e të dy këtyre botimeve, Çe mund të kishte parë fotografinë që më vonë do të kontribuonte në statusi i tij ikonë.

Hera e parë që kubanezët në një shkallë të gjerë u njohën me fotografinë, pavarësisht riprodhimit të saj të mëparshëm në *Revolución*, ishte kur dëgjuan lajmin për vdekjen e Çe-së. Pas lajmit për ekzekutimin e Çe-së, ajo u zmadhua dhe u mbulua në një pankartë poshtë ndërtesës pesëkatëshe të Ministrisë së Brendshme në Plaza de la Revolución në Havana. Kjo ndërtesë ku vetë Çe kishte punuar më parë, shërbeu si një sfond për eulogjinë e Fidelit më 18 tetor 1967, duke pranuar publikisht vdekjen e Çe Gevarës para një turme prej mbi një milion vajtues. José Gómez Fresquet, krijuesi dhe grafiku i njohur kuban i posterave, kujton se si kur dëgjoi lajmin për vdekjen e Guevarës, ai menjëherë punoi gjithë natën duke prodhuar posterin që do të përdorej në mitingun për ta nderuar atë të nesërmen. Korda i kishte dhënë Fresquet një kopje të portretit si bazë për posterin, të cilin e kishte krijuar në letër të kuqe. Ky ishte i pari *Guerrillero Heroico* i prodhuar privatisht që u krijua në Kubë. Që atëherë ndërtesa ka parë shumë versione të imazhit, dhe sot një skicë e përhershme prej çeliku, që rrjedh nga fotografia, e zbukuron ndërtesën.

## Leximi dhe shikimi i mëtejshëm 
### Librat 
* *Alberto Korda: A Revolutionary Lens*, by Diana Diaz & Mark Sanders, Steidl, 2007, 
* ''Che's Afterlife: The Legacy of an Image*, by Michael Casey, Vintage Books USA, 2009, 
* *Che Guevara: Revolutionary and Icon*, by Trisha Ziff, Abrams Image, 2006, 
* *Che: Images of a Revolutionary*, by Oscar Sola, Pluto Press, 2000, 
* *Che: The Photobiography of Che Guevara'', Thunder's Mouth Press, 1998, 
* *Cuba by Korda*, by Christophe Loviny & Alberto Korda, Ocean Press (AU), 2006, 
* *Self Portrait Che Guevara*, by Ernesto Guevara & Victor Casaus, Ocean Press (AU), 2004, 

### Filmat 
* *Che Guevara: Kordavision*, 2008 (87 min). Directed by Hector Cruz Sandoval.
* *Chevolution*, 2008, Produced by Trisha Ziff & Directed by Luis Lopez, Red Envelope Entertainment.
* *Personal Che*, 2008, Directed by Adriana Mariño and Douglas Duarte.

## Referime