Gripi spanjoll

alt=|djathtas|frameless|226x226px|**Ushtarë nga Fort Riley, Kansas, të sëmurë nga gripi spanjoll në një repart spitalor në Camp Funston .****Gripi Spanjoll,** i njohur gjithashtu si pandemia e gripit të vitit 1918, ishte një pandemi jashtëzakonisht vdekjeprurëse e gripit. Duke zgjatur nga Janari 1918 deri në Dhjetor 1920, ai infektoi 500 milion njerëz - rreth një e katërta e popullsisë së botës në atë kohë. Numri i të vdekurve vlerësohet të ketë qenë diku nga 17 milion në 50 milion, dhe ndoshta deri në 100 milion, duke e bërë atë një nga pandemitë më vdekjeprurëse në historinë njerëzore.

Për të mbajtur moralin, censorët  Shtetet e Bashkuara te Luftës së Parë Botërore minimizuan raportet e hershme të varfërisë dhe vdekshmërisë në Gjermani, Mbretërinë e Bashkuar, Francë dhe Shtetet e Bashkuara. Gazetat ishin të lira të raportonin efektet e epidemisë në Spanjën neutrale, siç është sëmundja e rëndë e mbretit Alfonso XIII, dhe këto histori krijuan një përshtypje të rreme për Spanjën, si veçanërisht e goditur. Kjo i dha emrin gripit spanjoll. Të dhënat historike dhe epidemiologjike janë të pamjaftueshme për të identifikuar me siguri origjinën gjeografike të pandemisë, me pamje të ndryshme për vendndodhjen e saj.

Shpërthimet më të mëdha të gripit vrasin në mënyrë disproporcionale të rinjtë dhe të moshuarit, me një shkallë më të lartë të mbijetesës për ata në mes, por pandemia e gripit spanjoll rezultoi në një shkallë më të lartë se sa pritej për vdekje për të rriturit e rinj. Shkencëtarët ofrojnë disa shpjegime të mundshme për shkallën e lartë të vdekshmërisë së pandemisë së gripit të vitit 1918. Disa analiza kanë treguar që virusi të jetë veçanërisht vdekjeprurës sepse shkakton një stuhi të citokinës, e cila shkatërron sistemin imunitar më të fortë të të rriturve. Në të kundërt, një analizë e vitit 2007 e revistave mjekësore nga periudha e pandemisë zbuloi se infeksioni viral nuk ishte më agresive sesa llojet e mëparshme të gripit. Përkundrazi, kequshqyerja, kampe dhe spitale të mbipopulluara mjekësore dhe higjena e dobët promovuan mbinfeksion bakterial. Ky superinfeksion vrau shumicën e personave të prekur, zakonisht pas një periudhe të zgjatur shtrimi në spital ose vuajtje.

Gripi Spanjoll ishte i pari nga dy pandemitë e shkaktuara nga virusi i gripit H1N1; e dyta ishte gripi i derrave në 2009.

## Referime 
## Bibliografia 
* 
*  – Open access material by the Psychiatry and Behavioral Sciences at Health Sciences Research Commons.
* 
* 
* 
* 
* 
* Bristow, Nancy K. *American Pandemic: The Lost Worlds of the 1918 Influenza Epidemic* (OUP, 2012)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  (summary by Infectious Diseases Society of America and ScienceDaily, 3 October 2009)
* 
* 
*
* 
* 
* 

## Lexo më tej 
* 
* 
* 
* 
* 
* Humphries, Mark Osborne. *The Last Plague: Spanish Influenza and the Politics of Public Health in Canada* (University of Toronto Press; 29013) examines  the public-policy impact of the 1918 epidemic, which killed 50,000 Canadians.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Phillips, Howard. "The recent wave of ‘Spanish’ flu historiography." *Social History of Medicine* 27.4 (2014): 789–808.  https://doi.org/10.1093/shm/hku066 
* 
* 
* 
* 

## Linqe të jashtme 
*
* The American Influenza Epidemic of 1918–1919: A Digital Encyclopedia Largest digital collection of newspapers, archival manuscripts and interpretive essays exploring the impact of the epidemic on 50&nbsp;U.S. cities (Univ. of Michigan).
* Spanish Flu: The History Channel WebSite (26 March 2020)