Chenopodium album

thumb|Labodiparapamje|Në disa vende laboti i egër quhet spinaq i egër
***Chenopodium album*** është një bimë vjetore me rritje të shpejtë në familjen e bimëve të lulëzuara Amaranthaceae . Edhe pse kultivohet në disa rajone, bima konsiderohet diku tjetër si një nga barërat e këqija. Emrat e zakonshëm përfshijnë **laboti i egër, lagjet e qengjit**, **melde**, **këmba e patës**, **spinaqin e egër** dhe **pulën e dhjamit**, megjithëse këto dy të fundit aplikohen edhe për speciet e tjera të gjinisë *Chenopodium*, për këtë arsye shpesh dallohet si **këmbë e bardhë** .    *Albumi Chenopodium* është kultivuar dhe konsumuar gjerësisht në Indinë Veriore,   dhe Nepal si një kulturë ushqimore e njohur si *bathua* . 

## Shpërndarja 
Gama e saj vendase është e paqartë për shkak të kultivimit të gjerë,  por përfshin pjesën më të madhe të Evropës,  nga ku Linnaeus e përshkroi specien në 1753.  Bimët vendase në Azinë Lindore përfshihen nën *albumin C.*, por shpesh ndryshojnë nga ekzemplarët evropianë.  Sipas *Plants of the World Online*, shpërndarja natyrore e specieve përfshin zonat e buta dhe Euroazinë nga Evropa Perëndimore në Kinë dhe Lindjen e Largët Ruse, nënkontinentin Indian, Afrikën e Veriut, Etiopinë dhe Shtetet e Bashkuara lindore dhe qendrore. 

Është natyralizuar gjerësisht diku tjetër, si në Afrikë,  Australazi,  Amerikën e Veriut,  në toka të pasura me azot, veçanërisht në djerrinë. &#x5B; ''* &#x5D;

## Përshkrimi 
Në fillim ka tendencë të rritet drejt, duke arritur lartësitë 10-150&nbsp;cm (rrallë deri në 3 m), por zakonisht bëhet i shtrirë pas lulëzimit (për shkak të peshës së gjetheve dhe farave) nëse nuk mbështetet nga bimë të tjera. Gjethet janë të alternuara dhe të ndryshme në pamje. Gjethet e para, pranë bazës së bimës, janë të dhëmbëzuara dhe afërsisht në formë diamanti, 3-7&nbsp;cm e gjatë dhe 3–6&nbsp;cm i gjerë. Gjethet në pjesën e sipërme të kërcellit të lulëzuar janë të plota dhe heshtak-romboide, 1-5&nbsp;cm e gjatë dhe 0,4–2&nbsp;cm i gjerë; ato janë të veshura me dylli, të pa lagura dhe në pamje me miell, me një shtresë të bardhë në pjesën e poshtme. Lulet e vogla janë rrezore simetrike dhe rriten në cima të vogla në një tufë lulesh të dendur të degëzuar 10-40&nbsp;cm i gjatë.  

## Përdorimi në kuzhinë 
[parapamje| [Orizi|Oriz dhe *kenopodium me* gjethe kerri me qepë dhe patate]]
Gjethet dhe lastarët e rinj mund të hahen të papërpunuara ose të gatuara si perime me gjethe .  }}

Sythat dhe lulet e luleve mund të hahen edhe të gatuara. 

Arkeologët që analizojnë mbetjet e karbonizuara të bimëve të gjetura në gropat dhe furrat e magazinimit në Epokën e Hekurit, Epokën e Vikingëve dhe vendet romake në Evropë, kanë gjetur farat e saj të përziera me kokrra konvencionale dhe madje edhe brenda stomakut të trupave të kënetave daneze . 

Në Indi, bima quhet *bathua* dhe gjendet me bollëk në stinën e dimrit.  Gjethet dhe lastarët e rinj të kësaj bime përdoren në gatime të tilla si supa, kerri dhe bukë të mbushur me paratha, të zakonshme në Indinë e Veriut . Farat ose drithërat përdoren në *phambra*, pjata të llojit gruel në Himachal Pradesh, dhe në pije të fermentuara pak alkoolike si *soora* dhe *ghanti* . Në shtetin Haryana, *"bathue ka raita"* dmth raita (zhytja e kosit) e bërë me bathua, hahet zakonisht në dimër.

Në Nepal, ai njihet si *bethe* ose *bethu* . Përdoret për të bërë një pjatë të njohur si *saag* . Gjethet skuqen me erëza, spec djegës dhe hudhra të prera në kubikë. Një pjatë e fermentuar e njohur si *masaura* bëhet gjithashtu duke zhytur gjethet në një brumë thjerrëzash me erëza dhe më pas thahen në diell për disa ditë. *Masura'' e fermentuar mund të bëhet një kerri dhe të shërbehet me oriz.

## Referime