Ekonomia e Spanjës

parapamje|Zona e Biznesit Cuatro Torres në Madrid.|250x250px
Kombi i Spanjës ka një ekonomi tregu social shumë të zhvilluar. Është e 12-ta më e madhe në botë sipas PBB-së nominale dhe e gjashta më e madhe në Evropë (e pesta duke përjashtuar Rusinë). Spanja është anëtare e Bashkimit Evropian dhe e eurozonës, si dhe e Organizatës për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik dhe e Organizatës Botërore të Tregtisë. Në vitin 2024, Spanja u rendit si eksportuesi i 17-të më i madh dhe importuesi i 17-të më i madh në botë. Për më tepër, Spanja renditet e 28-ta në Indeksin e Zhvillimit Njerëzor të Kombeve të Bashkuara dhe e 30-ta në PBB për frymë nga Fondi Monetar Ndërkombëtar. Disa fusha kryesore të aktivitetit ekonomik janë industria e automobilave, teknologjia mjekësore, kimikatet, ndërtimi i anijeve, turizmi dhe industria tekstile. Ndër anëtarët e OECD-së, Spanja ka një sistem shumë efikas dhe të fortë të sigurimeve shoqërore, i cili përbën afërsisht 23% të PBB-së.

Gjatë Recesionit të Madh, ekonomia e Spanjës ishte gjithashtu në recesion. Krahasuar me mesataret e BE-së dhe SHBA-së, ekonomia spanjolle hyri në recesion më vonë, por qëndroi atje më gjatë. Bumi i viteve 2000 u përmbys, duke lënë mbi një të katërtën e fuqisë punëtore të Spanjës të papunë deri në vitin 2012. Në total, PBB-ja u ul me pothuajse 9% gjatë viteve 2009-2013. Në vitin 2012, qeveria kërkoi zyrtarisht një kredi nga Mekanizmi Evropian i Stabilitetit për të ristrukturuar sektorin e saj bankar përballë krizës. ESM miratoi ndihmën dhe Spanja tërhoqi 41 miliardë euro. Programi ESM për Spanjën përfundoi me shlyerjen e plotë të kredisë së tërhequr 18 muaj më vonë.

Situata ekonomike filloi të përmirësohej deri në vitin 2013. Deri atëherë, Spanja arriti të përmbyste deficitin rekord tregtar që ishte grumbulluar gjatë viteve të bumit. Ajo arriti një suficit tregtar në vitin 2013, pas tre dekadash me deficit. Në vitin 2015, PBB-ja u rrit me 3.2%: një normë e paparë që nga viti 2007. Në vitet 2014-2015, ekonomia rikuperoi 85% të PBB-së së humbur gjatë recesionit 2009-2013. Ky sukses i shtyu disa analistë ta quanin rimëkëmbjen e Spanjës si "vitrinë për përpjekjet e reformës strukturore". Papunësia në Spanjë ra ndjeshëm nga viti 2013 deri në vitin 2017. Papunësia reale është shumë më e ulët, pasi miliona njerëz punojnë në tregun gri, njerëz që llogariten si të papunë, por që kryejnë punë. PBB-ja reale spanjolle mund të jetë rreth 20% më e madhe, pasi supozohet se ekonomia informale është 190 miliardë euro (224 miliardë dollarë amerikanë) çdo vit. Midis vendeve evropiane me të ardhura të larta, vetëm Italia dhe Greqia besohet se kanë ekonomi informale më të mëdha. Kështu, Spanja mund të ketë fuqi blerëse më të lartë, si dhe një koeficient Gini (masë pabarazie) më të vogël, sesa tregohet në shifrat zyrtare.

Pandemia e vitit 2020 e goditi ekonominë spanjolle me më shumë intensitet sesa vendet e tjera, pasi turizmi i huaj përbën 5% të PBB-së. Në tremujorin e parë të vitit 2023, ajo ishte rikuperuar plotësisht nga rënia, PBB-ja e saj arriti nivelet para pandemisë. Në vitin 2023, ekonomia e Spanjës u rrit me 2.5%, duke përballuar një rënie në eurozonë në tërësi, dhe pritet të rritet me 3.1% në vitin 2024 dhe 2.5% në vitin 2025.

Sipas të dhënave të Eurostat, në vitin 2024 Spanja arriti 92% të PBB-së mesatare për frymë të Bashkimit Evropian, të rregulluar për paritetin e fuqisë blerëse (PPP). Kjo shifër pasqyron një trend të vazhdueshëm të konvergjencës ekonomike që filloi pas pandemisë COVID-19. Gjatë këtij progresi, Spanja ka tejkaluar vende të tilla si Republika Çeke, Sllovenia dhe Koreja e Jugut, duke u vendosur si një nga ekonomitë e BE-së që ka ngushtuar më ndjeshëm hendekun me bërthamën evropiane gjatë pesë viteve të fundit.

Pavarësisht se përfaqëson afërsisht 0.6% të popullsisë së botës, Spanja përbën rreth 1.36% të produktit të brendshëm bruto (PBB) global. Kjo tregon se PBB-ja e Spanjës për frymë është dukshëm më e lartë se mesatarja globale. Konkretisht, PBB-ja për frymë e Spanjës është afërsisht 2.55 herë (ose 255%) më e lartë se mesatarja botërore, duke reflektuar një nivel relativisht të lartë të produktivitetit dhe zhvillimit ekonomik. Si pasojë, Spanja ruan një standard jetese që tejkalon atë të shumë vendeve me popullsi më të madhe, por me prodhim ekonomik më të ulët për frymë.

## Shiko edhe 
* Spanja
* Banka e Spanjës

## Referime