Kisha Katolike dhe politika

me Presidentin e atëhershëm të SHBA-së, Barack Obama, 2015.]]
**Kisha Katolike dhe politika** kanë të bëjnë me ndërveprimin e katolicizmit me politikën fetare dhe më vonë shekullare. Pikëpamjet dhe mësimet e Kishës Katolike kanë evoluar gjatë historisë së saj dhe ndonjëherë kanë qenë ndikime të rëndësishme politike brenda kombeve.

## Vështrim i përgjithshëm 
Historikisht, Kisha ndoqi politikën e neutralitetit të rreptë, me mendimtarët katolikë si Eusebius i Cezaresë që besonin se Kisha nuk duhet të merret me çështje politike. Megjithatë, Shën Agustini, një nga Doktorët e Kishës, ndikoi në Kishë me teorinë e tij të përfshirjes minimale në politikë, sipas së cilës Kisha "pranonte legjitimitetin edhe të qeverive pagane që ruanin një rend shoqëror të dobishëm edhe për të krishterët, dhe deri në atë masë që liria e Kishës për të kryer detyrën e saj ungjillore u lejua". Në shekullin e 13-të, Thomas Aquinas diskutoi konceptin e legjitimitetit politik dhe çështjet morale të përdorimit të pushtetit politik, duke arritur në përfundimin se kufizimet e qarta të pushtetit qeveritar janë të nevojshme. Thomistët e mëvonshëm si Saint Cajetan, Francisco Suarez dhe Robert Bellarmine prezantuan idenë e demokracisë së hershme të krishterë, sipas së cilës pushteti politik i jepej nga Zoti çdo komuniteti dhe çdo zyrtar politik duhej t'i bindej vendosmërisë së komunitetit në vendimet e tij politike; sipas këtij koncepti, komuniteti mund të transferonte autoritetin edhe nga një zyrtar tek tjetri.

Në kishën e hershme, pasazhi biblik Mateu 22:21 ("Jepini Cezarit, gjërat që janë të Cezarit dhe Perëndisë, gjërat që janë të Zotit") ishte një burim diskutimi në lidhje me rolin e Kishës dhe marrëdhëniet e saj me qeveritë laike, duke përcaktuar dualizmin e të menduarit politik katolik - ndryshe nga fetë e mëparshme, Kisha Katolike u bë një institucion i veçantë, i pavarur që nuk ishte pjesë e asnjë strukture etnike ose politike të komuniteteve tashmë ekzistuese. Doktrina e Kishës i konsideronte bashkësitë e krishtera si "përfituesit e hirit dhe frymëzimit hyjnor", së bashku me klerin. Paul E. Sigmund argumenton se mendimi demokratik ishte tashmë i pranishëm në kishën e hershme, pasi katolikët e hershëm "vepruan si komunitete për të marrë vendime për çështjet e përbashkëta, duke u bërë entitete pothuajse të pavarura vetëqeverisëse në periudha persekutimi".

Mesjeta e lartë ishte kulmi i monarkizmit. Në Kishë, kjo nënkuptonte ngritjen e autoritetit papal nën papët si Gregori VIII dhe Innocenti III, të cilët ushtronin ndikim të gjerë mbi shtetet e krishtera të Evropës dhe pretendonin supremaci mbi të gjithë mbretërit e Evropës, duke u përfshirë në beteja të mëdha politike, siç është polemika e investitorëve. . Megjithatë, mendimtarët katolikë mesjetarë gjithashtu filluan idetë e demokracisë: John of Salisbury foli për një demokraci konceptuale të bazuar në idealet e korporatizmit të krishterë, duke krahasuar organizimin e shoqërisë me strukturën e trupit njerëzor, ku çdo klasë shoqërore kishte rolin e saj në shoqëri. dhe të drejtën demokratike për të marrë pjesë në politikë. Tradita e Kishës mësonte se qeveria dhe ligjet fillimisht dolën nga njerëzit dhe justifikoheshin me pëlqimin e tyre (konsensus). Mendimtarët katolikë besonin se autoriteti i qeverisë duhej të kufizohej nga ligjet natyrore dhe zakonore, si dhe nga institucionet e pavarura si Kisha. Edhe autoriteti papal duhet të balancohet nga fisnikëria laike (episkopalizmi) dhe hierarkia e kishës (zgjedhja e Papës nga konklava dhe lëvizja konciliare). Sipas Walter Ullmann-it, studiuesit mesjetarë katolikë iu afruan përfytyrimit dhe miratimit të demokracisë në formën e saj moderne, me Saint Thomas që shkruante se ligji duhet të formulohet nga "i gjithë komuniteti ose personi që e përfaqëson atë" dhe duke përshkruar një regjim në të cilin "të gjithë marrin pjesë në zgjedhjen e atyre që sundojnë” si forma më e mirë e qeverisjes, duke formuluar konceptin e të drejtës universale të votës. Ai njohu gjithashtu kufijtë e autoritetit papal, duke shkruar se Papa mund të ndërhyjë vetëm në çështjet "në të cilat pushteti i përkohshëm i nënshtrohet".

Në epokën moderne, e cila pa ngritjen e demokracisë elektorale dhe laicizmit, Kisha refuzoi fuqishëm dhe u përplas me regjimet e natyrës antiklerikale dhe antikatolike. Këtu përfshihej edhe Franca Revolucionare, ku Kisha ishte cak i persekutimit të ashpër; qindra priftërinj katolikë u vranë në Masakrat e Shtatorit, dhe Mbretërimi i Terrorit që pasoi kishte në shënjestër pjesërisht edhe Kishën. Megjithëse rezistenca e Kishës ndaj regjimeve franceze, gjermane dhe italiane shihet si një shembull i kundërshtimit të Kishës ndaj demokracisë, Bradley Lewis argumenton se këto regjime nuk ishin aspak demokratike dhe Carolyn M. Warner deklaron se Kisha "u përshtat me kontekstin demokratik". dhe mbështeti demokracinë për aq kohë sa ajo respektonte interesat klerikale.

Megjithë luftën e saj kundër antiklerikalizmit demokratik dhe liberal, angazhimi i Kishës për një demokraci të tipit komunitar dhe të krishterë u vendos zyrtarisht nga Papa Leo XIII në enciklikat e tij Au Milieu des Sollicitudes dhe Graves de communi re. Atje, Papa Leo XIII miratoi demokracinë si llojin më katolik të qeverisjes, por paralajmëroi se një demokraci katolike duhet të "përfitojë shtresat e ulëta të shoqërisë", të punojë për të mirën e përbashkët dhe të refuzojë individualizmin në favor të komunitarizmit, duke riafirmuar kështu refuzimin e Kishës kapitalizmi "individualist liberal". Këto deklarata hodhën themelet e mësimit social katolik, i cili hodhi poshtë si kapitalizmin ashtu edhe komunizmin. Për sa i përket zhvillimit politik, mësimi shoqëror katolik miratoi demokracinë me kushtin që ajo të përbënte një mbrojtje të dinjitetit njerëzor dhe të ligjit moral dhe të vlerësonte të mirën e përbashkët mbi individualizmin.

Para Luftës së Dytë Botërore, mendimtarë të shumtë katolikë përparuan idenë e një regjimi politik katolik; Jacques Maritain argumentoi se demokracia ishte një "frut i vetë Ungjillit dhe i shpalosjes së tij në histori", duke shkruar se katolicizmi politik në thelbin e tij promovon demokracinë e bazuar në "drejtësinë, bamirësinë dhe realizimin e një komuniteti vëllazëror". Mendimtarët më konservatorë katolikë si Yves Simon gjithashtu e miratuan plotësisht demokracinë, por e panë atë si një mënyrë për të parandaluar shfrytëzimin e të varfërve dhe abuzimin e Kishës nga klasa sunduese; në këtë kuptim, pikëpamja konservatore katolike e demokracisë ishte ajo që mbështeti demokracinë si një "institucionalizim të së drejtës së popullit për rezistencë kundër tiranisë." në të cilin ai theksoi se një "demokraci e vërtetë" duhet ta shohë popullin si një "trup qytetarësh" dhe jo "thjesht një masë", pasi e para do t'i ndërgjegjësojë qytetarët për të drejtat dhe detyrat e shokëve të tyre, ndërsa e dyta është "një turmë e padiferencuar e hapur ndaj manipulimit nga demagogët”. Ai pohoi gjithashtu nevojën për një "demokraci autentike" që të ndjekë vlerat komunitare dhe katolike:Demokracia autentike është e mundur vetëm në një shtet të sunduar nga ligji dhe mbi bazën e një konceptimi të saktë të personit njerëzor. Kërkon që të jenë të pranishme kushtet e nevojshme për avancimin si të individit nëpërmjet edukimit dhe formimit në ideale të vërteta, ashtu edhe të “subjektivitetit” të shoqërisë nëpërmjet krijimit të strukturave të pjesëmarrjes dhe përgjegjësisë së përbashkët. Në ditët e sotme ka një tendencë për të pohuar se agnosticizmi dhe relativizmi skeptik janë filozofia dhe qëndrimi bazë që korrespondojnë me format demokratike të jetës politike. Ata që janë të bindur se e dinë të vërtetën dhe i përmbahen me vendosmëri, konsiderohen si jo të besueshëm nga pikëpamja demokratike, pasi nuk pranojnë që e vërteta të përcaktohet nga shumica, apo që ajo të jetë subjekt i variacioneve sipas prirjeve të ndryshme politike. Duhet vënë re në këtë drejtim se nëse nuk ka asnjë të vërtetë përfundimtare për të drejtuar dhe drejtuar veprimtarinë politike, atëherë idetë dhe bindjet mund të manipulohen lehtësisht për arsye pushteti. Siç tregon historia, një demokraci pa vlera shndërrohet lehtësisht në totalitarizëm të hapur ose të maskuar hollësisht.Në vitet 1960, Këshilli i Dytë i Vatikanit dhe Papa Pali VI miratuan nocionin se Kisha duhet të luftojë jo vetëm për vetë demokracinë, por edhe për të drejtat e njeriut, dhe u arrit në përfundimin se pjesëmarrja në çështjet publike, në shkallën që niveli i zhvillimit të vendit lejohej, ishte një e drejtë njerëzore; këshilli konfirmoi gjithashtu detyrën e Kishës për të promovuar demokracinë si një sistem që siguronte më së miri mbrojtjen e të mirës së përbashkët. Sipas mësimeve të Papa Gjon Palit II, çdo regjim politik duhet të matet me aftësinë e tij për të mbrojtur dinjitetin njerëzor, i cili është "i rrënjosur në jetën e njeriut si në liri ashtu edhe në të vërtetë". Papa Gjon Pali II e përshkruan demokracinë me tre dimensione:

* pjesëmarrja e qytetarëve në vendimmarrjen politike;
* zgjedhjet dhe rrjedhimisht llogaridhënia ndaj votuesve të zyrtarëve politikë;
* dhe nocionin se demokracia ka më shumë gjasa të ndjekë të mirën e përbashkët si të dallueshme nga e mira vetëm e sundimtarëve.

Megjithatë, Gjon Pali II theksoi gjithashtu se një demokraci nuk mund të jetë individualiste, pasi një shoqëri e lirë civile është ajo që ofron "një mundësi të gjerë për pjesëmarrje në të mirat e disponueshme vetëm për personat përmes bashkëpunimit". Gjon Pali II theksoi gjithashtu nevojën për subsidiaritet dhe nevojën për vetëqeverisje lokale që do të ruante kulturat rajonale dhe vuri në dukje se një "shkallë e lartë e arritjeve morale" dhe aderimin ndaj virtyteve katolike si dhe "guxim, moderim, drejtësi dhe maturi" janë të nevojshme që demokracia të ketë sukses. Papa Benedikti XVI e përkufizoi demokracinë si mbrojtëse të dinjitetit njerëzor dhe theksoi se braktisja e "arsyetimit moral" në favor të arsyetimit thjesht teknik të promovuar nga kuptimi total i "shkencës dhe teknologjisë moderne" mund të çojë në një "diktaturë të relativizmit", së cilës do t'i mungonte universale. vlerat morale. Benedikti XVI paralajmëroi se "pa një vetëdije të ligjit moral, demokracia nuk mund të mbahet dhe degjeneron në diktaturën e relativizmit ose atë që Tocqueville e quajti në mënyrë të famshme "tirani e shumicës".

## Shiko edhe 
* Kisha katolike

## Referime