Pawn Sacrifice

***Pawn Sacrifice*** është një film dramatik biografik amerikan i vitit 2014 për mjeshtrin e madh të shahut dhe kampionin e 11-të të botës Bobby Fischer. Ai pason sfidën e Fischer kundër mjeshtrave më të mëdhenj të shahut sovjetik gjatë Luftës së Ftohtë dhe që kulmoi në ndeshjen e Kampionatit Botëror të Shahut 1972 kundër Boris Spassky në Rejkjavik, Islandë. Ai u drejtua nga Edward Zwick dhe u shkrua nga Steven Knight, dhe luan Tobey Maguire si Fischer, Liev Schreiber si Spassky, Lily Rabe si Joan Fischer, dhe Peter Sarsgaard si William Lombardy. U lëshua në Shtetet e Bashkuara më 16 shtator 2015.

Filmi mori vlerësime përgjithësisht pozitive, me shumë kritikë që vlerësuan performancën e Maguire, por fitoi vetëm 5 milionë dollarë në mbarë botën kundrejt një buxheti prej 19 milionë dollarësh.

## Përmbajtja
Në vitin 1972, Bobby Fischer copëton dhomën e tij të hotelit në një gjendje paranojake deluzive, duke besuar se po spiunohet nga KGB-ja sovjetike.

Dy dekada më parë, në vitin 1951, Brooklyn, nëna e Fischer, një emigrante jehude sovjetike, i shpjegon 8-vjeçarit Bobby se FBI e ka nën vëzhgim sepse ajo mbështet revolucionin marksist në SHBA. Ajo e trajnon Bobby se çfarë t'i thotë FBI-së nëse ai është afruar ndonjëherë.

Bobby zhytet në shah dhe bëhet një lojtar ekspert. Me gjithë shqetësimet e saj se shahu po kthehet në një fiksim, nëna e tij e çon në një klub shahu për të rritur, ku i bën përshtypje mjeshtrit banues të shahut dhe pranohet si student. Bobby hyn në botën e kampionateve profesionale të shahut dhe së shpejti bëhet mjeshtri i madh më i ri ndonjëherë.

Urrejtja e Bobit ndaj shpërqendrimeve çon në zemërim të shpeshtë. Ai hyn në një turne ekipor në Varna, Bullgari, ku kupton se mjeshtrit e mëdhenj sovjetikë po barazojnë qëllimisht lojëra me marrëveshjen e Federatës Botërore të Shahut. Duke shpërthyer në një zhurmë që ky sistem e bën të pamundur që një lojtar jo-sovjetik të fitojë kampionatin, Bobby e lë turneun dhe heq dorë nga shahu.

Kur Bobby kthehet në SHBA, avokati Paul Marshall i ofron ta ndihmojë të modifikojë rregullat e turneut, duke punuar *pro bono* për t'i dhënë Fischer një shans të drejtë për të fituar turnetë e ardhshëm. Fischer rihyn në shahun profesionist dhe zgjedh At William Lombardy, një ish-Kampion Botëror i Shahut për Junior dhe prift katolik romak, si të dytën e tij. Lombardy përpiqet të qetësojë sjelljen e yllit të Rokut dhe kërkesat e pamundura të Bobby.

Ndërsa kërkesat e tij pranohen, Bobby kapërcen shumicën e mjeshtrave të mëdhenj në mbarë botën dhe i afrohet kampionatit botëror, duke u bërë një hero për publikun amerikan. Në kulmin e Luftës së Ftohtë, dominimi sovjetik i Kampionatit Botëror të Shahut po shfrytëzohet për propagandë si provë se sistemi komunist është superior ndaj demokracisë amerikane. Presidenti i SHBA-së Richard Nixon dhe Sekretari i Shtetit Henry Kissinger monitorojnë nga afër dhe inkurajojnë përparimin e Bobby.

Gjatë një turneu në Santa Monica, Kaliforni, Bobby humbet nga mjeshtri i madh sovjetik Boris Spassky, kampioni i botës. Të nesërmen në mëngjes, një Bobby i tërbuar afrohet dhe qorton Spassky në plazh. Privatisht, Lombardy i thotë Marshallit se përqendrimi i tepërt në strategjinë e shahut ka shkatërruar mendjen e lojtarëve më të mëdhenj të lojës.

Ndërsa ai ndjek kampionatin botëror, presioni e shtyn Bobby në paranojë dhe psikozë delirante. Duke u takuar me Marshallin, motra e Bobby, Joan, citon nga letrat e vëllait të saj se si komunistët bashkëpunojnë me jehudët  ndërkombëtarë për ta shkatërruar atë. Joan shpjegon se Bobby e beson këtë pavarësisht se është vetë jehud dhe i lutet Marshallit të organizojë që Bobby të marrë ndihmë psikiatrike. Marshall është shpërfillës, por ndërsa përshkallëzimi i Bobby përshkallëzohet, ai i sugjeron Lombardy se Bobby ka nevojë për terapi dhe ilaçe, të cilat Lombardy e kundërshton.

Reporterët dhe tifozët nga e gjithë bota mblidhen në Rejkjavik, Islandë, për të parë ndeshjen historike të Kampionatit Botëror të Shahut 1972 midis Bobby dhe Spassky. Bobby humbet ndeshjen e parë dhe nuk shfaqet për të dytën, duke e humbur atë me humbje. Bobby shpërqendrohet lehtësisht nga zhurmat e vogla të audiencës, kamerat rrotulluese dhe zhurma e fortë e tabelës së shahut, gjë që e bën atë të bëjë kërkesa të jashtëzakonshme për heshtje dhe më pak shpërqendrime, të cilat mund të shkaktojnë një humbje tjetër. Spassky, i fyer nga mundësia e ruajtjes së titullit të tij me humbje, urdhëron shoqëruesit sovjetikë të pranojnë kërkesat e Bobby.

Bobby fiton ndeshjen e tretë me taktika jokonvencionale. Loja katër është një barazim, por Bobby fiton ndeshjen e pestë pasi vetë Spassky fillon të tregojë shenja paranojë. Ekspertët spekulojnë se ndeshja e radhës do të përcaktojë rezultatin e ndeshjes. Në lojën e gjashtë, Bobby përdor një hapje që nuk e ka luajtur kurrë më parë, duke befasuar audiencën. Loja e tij e frymëzuar mahnit Spassky, i cili jep dorëheqjen dhe udhëheq një ovacion të fortë të fitores së Bobby.

Një passhkrim zbulon se Bobby vazhdoi të fitonte ndeshjen dhe se loja e tij e gjashtë kundër Spassky konsiderohet ende loja më e madhe e shahut e luajtur ndonjëherë. Megjithatë, iluzionet e tij u përkeqësuan dhe ai vazhdoi të humbasë titullin e tij dhe vdiq në vitin 2008 si i arratisur nga ndjekja penale e SHBA.

## Luajnë
* Tobey Maguire si Bobby Fischer
** Seamus Davey-Fitzpatrick si Bobby Fischer adoleshent
** Aiden Lovekamp si Bobby Fischer i ri
* Liev Schreiber si Boris Spassky
* Lily Rabe si Joan Fischer
** Sophie Nélisse si Joan e re
* Peter Sarsgaard si William Lombardy
* Michael Stuhlbarg si Paul Marshall
* Robin Weigert si Regina Fischer
* Conrad Pla si Carmine Nigro
* Evelyne Brochu si Donna
* Katie Nolan si Maria
* Edward Zinoviev si Efim Geller
* Brett Watson si Kryearbitri Lothar Schmid

## Kuptimi i titullit
Regjisori Edward Zwick shpjegoi kuptimin e titullit të filmit: "Ju keni Henry Kissinger dhe Richard Nixon që thërrasin Bobby Fischer; ju keni Brezhnev dhe agjentët e KGB-së që ndjekin Boris Spassky. Të dy këta njerëz ishin ushtar të kombeve të tyre."

## Prodhimi
Fotografia kryesore filloi në fillim të tetorit 2013 në Reykjavík, Islandë. Në mesin e tetorit, 41 ditët e mbetura të xhirimeve filluan në Montreal, Kanada, duke u mbyllur në Los Anxhelos më 11 dhjetor 2013.

## Lirimi
Filmi pati premierën e tij botërore në Festivalin Ndërkombëtar të Filmit në Toronto 2014 më 11 shtator 2014. Më 10 shtator 2014, Bleecker Street fitoi të drejtat e shpërndarjes në SHBA për filmin, blerja e parë e kompanisë. Filmi fillimisht ishte caktuar të dilte në Shtetet e Bashkuara më 18 shtator 2015; megjithatë, ai u shty deri në 16 shtator, me lëshime të gjera si në Amerikë ashtu edhe në Kanada më 25 shtator 2015.

I lëshuar në mediat shtëpiake më 22 dhjetor 2015, filmi bëri 1.1 milion dollarë në shitje DVD dhe Blu-ray gjatë muajve të parë të tij.

## Pritja
### Arkë
*Pawn Sacrifice* ka fituar 2.4 milionë dollarë në Amerikën e Veriut dhe 3.1 milionë dollarë në territore të tjera për një total prej 5.6 milionë dollarësh në mbarë botën, Në Metacritic, filmi ka një rezultat mesatar të ponderuar prej 65 nga 100, bazuar në 29 kritikë, duke treguar "vlerësime përgjithësisht të favorshme".

Vetë Spassky e ka quajtur filmin “të dobët” dhe ka thënë se nuk ka “asnjë intrigë”; ai vuri në dukje se filmi keqinterpreton se si dhe pse ai pranoi të vazhdonte ndeshjen pasi Fischer nuk u paraqit për ndeshjen e dytë.

Anatoli Karpov e vlerësoi filmin negativisht: “Ndoshta filmi nuk është i keq për popullarizimin e shahut, por përmbajtja e tij është e tmerrshme. Ka shumë pasaktësi. Pozicionet e shahut janë thjesht idiote. Filmi është mjaft buxhetor, kështu që merrni një konsulent shahu, paguani një tarifë, ai do të korrigjojë pozicionin tuaj. Dhe pastaj atje diagonalja nga e majta në të djathtë është e bardhë. Ju jeni duke bërë një film për kampionët e botës dhe të tilla blooper për mua si profesionist janë të tmerrshme”.

## Referime
## Lidhje të jashtme
* *Pawn Sacrifice* at *History vs. Hollywood*