Mbretëria e Siçilisë

**Mbretëria e Siçilisë** (Latinisht: *Regnum Siciliae*; Italisht: *Regno di Sicilia*; Siçilianisht: *Regnu di Sicilia*) ishte një shtet që ekzistonte në jug të Gadishullit Italian dhe për një kohë rajoni i Ifriqiya që nga themelimi i tij nga Roger II i Siçilisë në vitin 1130 deri më 1816. Ishte një shtet pasardhës i Qarkut të Siçilisë, i cili ishte themeluar në vitin 1071 gjatë pushtimit norman të gadishullit jugor. Ishulli u nda në tre rajone: Val di Mazara, Val Demone and Val di Noto.

Në vitin 1282, një revoltë kundër sundimit të Angevinit, e njohur si Mbrëmjeja Siçiliane, rrëzoi sundimin e Karlit të Anzhu në ishullin e Siçilisë. Angevinët arritën të mbanin kontrollin në pjesën kontinentale të mbretërisë, e cila u bë një entitet i veçantë i quajtur gjithashtu Mbretëria e Siçilisë, megjithëse zakonisht quhet Mbretëria e Napolit, pas kryeqytetit të saj. Nga viti 1282 deri më 1409 ishulli sundohej nga Kurora spanjolle e Aragonit si një mbretëri e pavarur, dhe më pas iu shtua përgjithmonë Kurorës. Në vitin 1816, Mbretëria ishullore e Sicilisë u bashkua me Mbretërinë e Napolit për të formuar Mbretërinë e Dy Siçilive. Në vitin 1861, Dy Sicilitë u pushtuan nga një Korpus i Ekspeditës (Ekspedita e Mijërave) të udhëhequr nga Giuseppe Garibaldi, i cili më vonë i transferoi ato në Shtëpinë e Savojës, për të formuar, pas një referendumi, me vetë Mbretërinë e Sardenjës (gjithashtu i njohur si Piemonte-Sardeni) dhe disa qytet-shtete dhe dukat veriore, Mbretëria e re e Italisë.

## Historia
### Pushtimi norman
Nga shekulli i 11-të, fuqitë kontinentale të Lombardës jugore dhe bizantine po punësonin mercenarë normanë, të cilët ishin pasardhës të vikingëve në Francën Veriore; ishin normanët nën Roger I ata që pushtuan Sicilinë, duke ia hequr atë muslimanëve Siculo. Pasi pushtoi Pulinë dhe Kalabrinë, Roger pushtoi Mesinën me një ushtri prej 700 kalorësish. Në vitin 1068, Roger I i Siçilisë dhe njerëzit e tij mundën muslimanët në Misilmeri, por beteja më vendimtare ishte rrethimi i Palermos, i cili çoi në që Siçilia të ishte plotësisht nën kontrollin norman deri në vitin 1091.

### Periudha normane
Mbretëria normane u krijua në ditën e Krishtlindjes, në vitin 1130, nga Roger II i Siçilisë, me marrëveshjen e Papa Inoçenti II. Roger II bashkoi tokat që kishte trashëguar nga babai i tij, Roger I i Siçilisë. Këto zona përfshinin Arkipelagun Maltez, i cili u pushtua nga arabët e Emirateve të Siçilisë; Dukati i Pulias dhe Qarku i Siçilisë, që i përkisnin kushëririt të tij William II, Duka i Pulias, deri në vdekjen e William më 1127; dhe vasalët e tjerë normanë. Roger deklaroi mbështetjen e tij për Antipapën Anacletus II, i cili e hipi në fron si Mbret i Siçilisë në ditën e Krishtlindjes 1130.

Në vitin 1136, rivali i Anacletus, Papa Inoçent II, e bindi Lothair III, Perandorin e Shenjtë Romak që të sulmonte Mbretërinë e Siçilisë me ndihmën e perandorit bizantin John II Komnenos. Dy ushtri kryesore, njëra e udhëhequr nga Lothair, tjetra nga Duka i Bavarisë, Henri Krenar, pushtuan Sicilinë. Në lumin Tronto, William i Loritello iu dorëzua Lothair dhe i hapi portat e Termolit. Më 25 mars 1139, Inocenti u detyrua të pranonte mbretërimin dhe zotërimet e Rogerit me Traktatin e Mignano.

Me mbështetjen e zyrtarëve, Tankredi i Leçes mori fronin. Në të njëjtin vit, atij iu desh të përballej me revoltën e kushëririt të tij të largët Roger i Andrisë, një ish pretendent që mbështeti Henrin dhe Konstancën, por u mashtrua për t'u ekzekutuar në vitin 1190, si dhe pushtimi i Henrit, Mbretit të Gjermanisë dhe Romakëve të Shenjtë. Perandor që nga viti 1191, i cili pushtoi për llogari të gruas së tij. Henri duhej të tërhiqej pasi sulmi i tij dështoi, me perandoreshën Konstancë të kapur dhe të liruar vetëm nën presionin e Papës. Tancred vdiq në 1194, dhe Constance dhe Henry mbizotëruan: mbretëria ra në vitin 1194 në Shtëpinë e Hohenstaufen. William III i Siçilisë, djali i vogël i Tankredit, u rrëzua dhe Henri dhe Konstanca u kurorëzuan si mbret dhe mbretëreshë. Nëpërmjet Konstancës, gjaku i Hauteville iu kalua Frederikut II, Perandorit të Shenjtë Romak.

Në të njëjtën periudhë, feudalizimi i Mbretërisë së Siçilisë u intensifikua, nëpërmjet forcimit të lidhjeve dhe marrëdhënieve feudale midis nënshtetasve të saj. Shpërthimi i Malit Etna më 1669 shkatërroi Kataninë. Në vitin 1693, 5% e popullsisë së Mbretërisë u vra për shkak të tërmeteve. Gjatë asaj periudhe pati edhe shpërthime të murtajës. Shekulli i 17-të dhe i 18-të ishin një epokë e rënies së Mbretërisë. Korrupsioni ishte i përhapur në shtresat e larta dhe të mesme të shoqërisë. Korrupsioni i përhapur dhe keqtrajtimi i shtresave të ulëta nga feudalët çoi në krijimin e grupeve të hajdutëve, duke sulmuar fisnikërinë dhe duke shkatërruar feudet e tyre.

## Ekonomia
Pjelloria e lartë e tokës i shtyu mbretërit normanë të sillnin kolonë nga rajonet fqinje ose të rivendosnin fermerët në zonat ku nevojitej kultivimi i tokës. Kjo çoi në një rritje të prodhimit bujqësor. Burimet kryesore të pasurisë për Mbretërinë e Sicilisë në atë kohë ishin qytetet e saj detare, më të rëndësishmet prej të cilave ishin qytetet e lashta portuale të Napolit dhe homologu i saj i afërt Amalfi, nga të cilat eksportoheshin produktet vendase. Eksporti kryesor ishte gruri Durum, me eksporte të tjera duke përfshirë arrorët, lëndën drusore, vajin, proshutën, djathin, gëzofin, lëkurën, kërpin dhe rrobat. Për më tepër, shumë studiues besojnë se Siçilia shkoi në rënie në Mesjetën e Vonë, megjithëse ata nuk pajtohen se kur ndodhi kjo rënie. Clifford Backman argumenton se është gabim të shihet historia ekonomike e Siçilisë në termat e viktimizimit dhe pohon se rënia filloi me të vërtetë në pjesën e dytë të mbretërimit të Frederikut III, në kontrast me studiuesit e mëparshëm që besonin se rënia siciliane kishte vendosur më herët. Aty ku studiuesit e mëparshëm e panë Sicilinë mesjetare të vonë në rënie të vazhdueshme, Stephen Epstein argumentoi se shoqëria siciliane përjetoi diçka si një ringjallje në shekullin e 15-të.

Traktatet e ndryshme me Gjenovën siguruan dhe forcuan fuqinë tregtare të Siçilisë.

## Monedha
parapamje|djathtas|alt=Një monedhë ari, e cila përshkruan bustin e një burri dhe një shqiponje|Shembull i një augustale mesineze.
Mbretërit normanë në shekullin e 12-të përdorën tarì, i cili ishte përdorur në Siçili që nga viti 913 si monedhë bazë. Një tari peshonte rreth një gram dhe ishte 16+1⁄3 karat ari. Dinari arab vlente katër tarì, kurse solidusi bizantin gjashtë tarì. Në vitin 1490, triumfi u pre në Siçili. Ato ishin ekuivalente me dukatin venedikas. Një triumf vlente 11+1⁄2 aquilae. Një aquila vlente njëzet grani. Në transaksione përdoreshin kryesisht tari dhe pichuli. Në shumë qytete, çdo bashkësi fetare kishte rendin e vet administrativ dhe gjyqësor. Në Palermo, muslimanëve u lejohej të thërrisnin publikisht për lutje në xhami dhe çështjet e tyre ligjore zgjidheshin nga kadi, gjykatës që vendosën në përputhje me ligjin islam.

Pas vendosjes së autoritetit të Hohenstaufen, katolikët latinisht dhe greqishtfolës ruajtën privilegjet e tyre, por popullsia myslimane u shtyp gjithnjë e më shumë. Vendbanimet e italianëve të sjellë nga Italia veriore (të cilët donin pronat myslimane për të tyren) çuan shumë komunitete myslimane të rebeloheshin ose të rivendoseshin në zonat malore të Siçilisë. Komuniteti hebre u dëbua pas themelimit të Inkuizicionit Spanjoll nga viti 1493 deri më 1513 në Siçili. Hebrenjtë e mbetur u asimiluan gradualisht dhe shumica e tyre u konvertuan në katolicizëm romak.

## Referime