open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Krsto Popovic

parapamje|Krsto Zrnov Popoviq
**Krsto Zrnov Popoviqi** (malazisht: Крсто Поповић *Krsto Popović*, 13 shtator 1881 – 14 mars 1947) ishte oficer i Ushtrisë Malazeze i cili luftoi në Luftërat Ballkanike dhe në Luftën e Parë Botërore.

## Biografia 
Popovic ka lindur në një familje malazeze  nga babai Todor "Zrno" Popović dhe nëna Ćetna (née Krivokapiq), ai luftoi në Luftërat Ballkanike dhe Luftën e Parë Botërore në forcat e ushtrisë malazeze derisa u kap nga ushtria austro-hungareze në 1916. Ai ishte gjithashtu një nga heronjtë e shquar të Betejës së Mojkovcit, ku Mali i Zi ndihmoi ushtrinë e Serbisë, aleatin e saj të ngushtë, të tërhiqej përballë sulmeve austro-hungareze. 

I pakënaqur me Kuvendin e Podgoricës të vitit 1918, i cili bashkoi Serbinë dhe Malin e Zi në atë që do të bëhej Jugosllavi, ai u bë një nga udhëheqësit e Kryengritjes së Krishtlindjeve të vitit 1919 në anën e të Gjelbërve që mbështetën mbretin e saposhkarkuar Nikolla të dinastisë Petroviq-Njegosh dhe që favorizoi një konfederatë të Jugosllavisë që ende i dha Malit të Zi një formë pavarësie në përleshjet kundër të bardhëve që favorizonin mbretin Aleksandër të dinastisë Karagjorgjeviç dhe aneksimin e plotë të Malit të Zi në Jugosllavi.

Pas dështimit të kryengritjes, Popoviç emigroi në Itali, por u kthye në qershor 1919 për të filluar luftën guerile. Ai përfundimisht hodhi armët pas vdekjes së mbretit Nikolla në 1921 dhe ai u fal përfundimisht nga mbreti Aleksandër pasi shpalli besnikërinë ndaj tij. 

Pasi kaloi dy vjet në kampin e të burgosurve austro-hungarez, ai u kthye në Mal të Zi për t'u bërë udhëheqës i Kryengritjes së Krishtlindjes më 7 janar 1919 dhe *kryengritjes së Ditës së Shën Petarit* në korrik të po atij viti, duke luftuar kundër vendimit të Kuvendit të Podgoricës për të bashkuar Mbretëria e Malit të Zi me Mbretërinë e Serbisë nën Shtëpinë e Karagjorgjeviqit. Ndërmjet viteve 1919 dhe 1922, ai ishte udhëheqës i *komiteteve* malazeze, luftëtarë për federalizimin e Mbretërisë së Serbëve, Kroatëve dhe Sllovenëve. Në vitin 1922, ai emigroi në Argjentinë dhe më vonë në Belgjikë në 1929.

Të Gjelbrit votuan kundër bashkimit të Mbretërisë së Malit të Zi me Kuvendin e Mbretërisë së Serbisë në Podgoricë, ndërsa shumica e të bardhëve *(Bjelashi)* e mbështetën atë. Ndërkohë, vetëm disa muaj pas mbërritjes së tij në Mal të Zi, Krsto Popoviqi u kthye në Itali, ku shërbeu në ushtrinë e qeverisë malazeze në mërgim, duke u avancuar në nivelin e komandantit, e më pas në brigadier.

Vitet e mbetura në Jugosllavi i jetoi në mënyrë relativisht paqësore deri në Luftën e Dytë Botërore kur formoi Brigadën Lovçen. Për këtë, ai u etiketua si bashkëpunëtor nga qeveria e re komuniste dhe në vitin 1947 u vra në një pritë nga agjentët e OZNA-s.

## Shih edhe 
* Shteti i Pavarur i Malit të Zi
* Malazezët

## Literatura 
* 

## Lidhjet e jashtme 
* Krsto Zrnov Popovic në www.njegos.org
* Mali i Zi.net

## Referime
Perandoria Italiane

**Perandoria koloniale italiane** (italisht: *Impero coloniale italiano*), e njohur gjithashtu si **Perandoria Italiane** (*Impero italiano*) midis viteve 1936 dhe 1941, u themelua në Afrikë në shekullin e 19-të. Ai përfshinte kolonitë, protektoratet, koncesionet dhe vartësitë e Mbretërisë së Italisë. Në Afrikë, perandoria koloniale përfshinte territoret e sotme të Libisë, Eritresë, Somalisë dhe Etiopisë (tre të fundit u emëruan zyrtarisht "Africa Orientale Italiana", AOI); jashtë Afrikës, Italia zotëronte Ishujt Dodekanezë (pas Luftës Italo-Turke), Shqipërinë (1917–1920 dhe 1939–1943) dhe gjithashtu kishte disa koncesione në Kinë.

Qeveria fashiste që erdhi në pushtet nën udhëheqjen e diktatorit Benito Musolini pas vitit 1922 u përpoq të rriste përmasat e perandorisë italiane dhe gjithashtu kërkoi të kënaqte pretendimet e irredentistëve italianë. "Kolonizimi demografik" sistematik u inkurajua nga qeveria, dhe deri në vitin 1939, kolonët italianë numëronin 120,000–150,000 në Libinë italiane dhe 165,000 në Afrikën Lindore Italiane.

Gjatë Luftës së Dytë Botërore, Italia u bashkua me Gjermaninë Naziste në vitin 1940 dhe gjithashtu pushtoi Somalilandën Britanike, Egjiptin perëndimor, pjesën më të madhe të Jugosllavisë, Tunizinë, pjesë të Francës jugperëndimore dhe pjesën më të madhe të Greqisë; megjithatë, ajo më pas i humbi ato pushtime dhe kolonitë e saj afrikane ndaj forcave aleate pushtuese deri në vitin 1943. Në vitin 1947, Italia hoqi dorë zyrtarisht nga pretendimet mbi ish-kolonitë e saj. Në vitin 1950, ish-Somalilandi italian, atëherë nën administrimin britanik, u shndërrua në Territorin e Besimit të Somalilandit derisa u bë i pavarur në vitin 1960.

## Shih edhe 
* Shqipëria italiane 1917–1920,
* Shqipëria nën pushtimin italian (1939–43)
* Shteti i Pavarur i Kroacisë (1941–1945)
* Pushtimi italian i Malit të Zi (1941–1943)
* Kosova në Luftën e Dytë Botërore

## Referime 
## Lidhjet e jashtme 
* (në italisht) Atlas of Italian colonies, written by Baratta Mario and Visintin Luigi in 1928
* Simona Berhe: Colonies (Italy), in: 1914-1918-online. International Encyclopedia of the First World War.
Svealand

parapamje|Harta e Suedisë me Svealand të shënuar.
**Svealand** është një nga tre krahinat e Suedisë dhe përbëhet nga provincat e Dalarna, Närke, Södermanland, Uppland, Värmland dhe Västmanland. Svealand ka një sipërfaqe prej 80,846 km². Popullsia rezidente e përhershme përbëhet nga 4,268,504 banorë (2021).

Stokholmi, kryeqyteti suedez, ndodhet si në Uppland ashtu edhe në Södermanland, dhe një gur kufitar mund të gjendet në rrugën Västerlånggatan në Qytetin e Vjetër të Stokholmit (Gamla stan).

Ashtu si pjesët e tjera të vendit (Götaland dhe Norrland), Svealand i mungon rëndësia e vet administrative, por termi përdoret çdo ditë, për shembull në raportet e motit. Pastaj ka shpesh një ndarje të mëtejshme në veri-perëndim, jug-perëndim dhe lindje të Svealand.

## Referime
Lasocin

**Lasocin** [laˈsɔt͡ɕin] është një fshat në rrethin administrativ të Gmina Rykit, brenda qarkut Ryki, provinca e Lublinit, në Poloninë lindore. 

## Referime
Buglere

**Buglere**, e njohur gjithashtu si **Bugle**, **Murire** ose **Muoy**, është një gjuhë Çibçan e Panamasë e lidhur ngushtë me Guajmin . Ka dy dialekte, Sabanero dhe Bokotá (Bogota), të folura nga populli Bokota .

## Fonologjia 
* Tingujt me zë /b, d, ɡ/ mund të dëgjohen si fërkuese [β, ð, ɣ] në pozicionin ndërzëror.

* /dʒ/ mund të dëgjohet edhe si [ʒ] në pozicionin ndërzëror.

* /ŋ/ kur para një zanoreje në pozicionin fillestar të fjalës mund të dëgjohet edhe si palatale [ɲ].

* Tingujt e zanoreve /e, o/ mund të kenë gjithashtu alofonë të shkurtër prej [ɛ, ɔ].

* Zanoret gjithashtu mund të dëgjohen si hundore kur janë në pozicionet e bashkëtingëlloreve hundore. 

## Referime
Mona Dol

**Mona Dol** (28 maj 1901 &#x2013; 29 dhjetor 1990) ishte një aktore franceze.

E lindur nën emrin **Amélie Alice Gabrielle Delbart** në Lille, ajo vdiq në Paris në 1990.
Partia Zvicerane e Punës

**Partia Zvicerane e Punës** (    ; frëngjisht: *Parti Suisse du Travail - Parti Ouvrier et Populaire*   ;  ) është një parti komuniste që vepron në Zvicër . Ajo është e lidhur me grupin E Majta Europiane e Bashkuar-E majta e Gjelbër Nordike në Parlamentin Evropian, megjithëse Zvicra nuk është në BE .

## Historia 
Partia u themelua në vitin 1944 nga Partia Komuniste e Zvicrës, që asokohe ishte e jashtligjshme. Më 21 maj u mbajt konferenca themeluese e Federatës së Bazelit. Më 14-15 tetor të të njëjtit vit u mbajt Kongresi i parë i Partisë i partisë në Zyrih . Léon Nicole u zgjodh President dhe Karl Hofmaier Sekretar i Përgjithshëm. Më 6–7 tetor 1945 u mbajt Kongresi i Dytë në Gjenevë . Në këtë kohë partia kishte 20 000 anëtarë. Më 30 nëntor - 1 dhjetor Kongresi i 3-të në Cyrih . Më 27 korrik në Bernë u mbajt Konferenca e Partisë Zvicerane. Karl Hofmaier u detyrua të largohet nga posti i tij për shkak të një skandali financiar. Në zgjedhjet kombëtare të vitit 1947 partia mori 5,1% të votave.

### Zgjedhjet kombëtare të vitit 2007 
Duke mbajtur dy vende në Këshillin Kombëtar të Zvicrës në zgjedhjet e 2007-ës, partia kishte kandidatë në kantonet e Zyrihut, Vadit, Gjenevës dhe Tiçinos më vete; në Kështjellrejas kandidati u shfaq në një listë të përbashkët me Solidaritetin . Ndërsa në vitin 2007 ishte e ngjashme me rezultatet e partisë në 2003 (0.7%), partia humbi vendin e mbajtur nga Josef Zisyadis, ndërsa ruajti vendin e mbajtur nga Marianne Huguenin .  Megjithatë, më 1 nëntor 2007 Huguenin njoftoi dorëheqjen e saj nga Këshilli Kombëtar për t'u fokusuar në pozicionin e saj si kryebashkiake e Renensës, Vad duke e lënë Zisyadis të marrë vendin e Partisë në Këshillin Kombëtar që përfaqëson Vaud. 

### Rezultatet kombëtare
Qendra (parti politike)

**Qendra** (    ; frëngjisht: *Le Centre*   ;    ) ose **Aleanca e Qendrës** (  ) është një parti politike e qendrës së djathtë  në Zvicër . Ajo u formua nëpërmjet bashkimit të Partisë Popullore Kristiane Demokratike të Zvicrës (CVP) dhe Partisë Demokratike Konservatore të Zvicrës (BDP). Pas bashkimit formal të partive më 1 janar 2021,  ajo zë 28 nga 200 vendet në Këshillin Kombëtar dhe 13 nga 46 vendet në Këshillin e Shteteve . Viola Amherd është përfaqësuesja e partisë në Këshillin Federal .

## Historia 
Partia Popullore Demokristiane e Zvicrës (CVP) u themelua në vitin 1912 si Partia Konservatore Katolike e Zvicrës, duke u bërë Partia Popullore Konservatore-Kristiane-Sociale në 1957. Në vitin 1970, emri ndryshoi në Partinë Popullore Demokristiane të Zvicrës.  Me kalimin e kohës, varësia e partisë nga votuesit katolikë dhe ruralë rezultoi në një rënie në % të votave të saj në nivel kombëtar, por veçanërisht në zonat urbane. Në katër kantonet më të mëdha, ata të Zyrihut, Bernës, Vadit dhe Aargaut, CVP zinte vetëm tre nga 94 vendet në Këshillin Kombëtar.  Nga zgjedhjet e vitit 1995 deri në zgjedhjet e 2019-ës, përqindja e votave të CVP-së u ul nga 16.8% në 11.4%.  Pas zgjedhjeve të vitit 2003, Ruth Metzler e CVP-së, u zëvendësua nga Christoph Blocher i Partisë Popullore Zvicerane në Këshillin Federal, duke e lënë CVP-në me vetëm një vend në ekzekutivin e vendit. 

Partia Demokratike Konservatore e Zvicrës (BDP) u themelua më 1 nëntor 2008 pasi anëtarët e moderuar të Partisë Popullore Zvicerane (SVP), të cilët mbështetën zgjedhjen e Eveline Widmer-Schlumpf mbi kreun e SVP-së Christoph Blocher për Këshillin Federal, u përjashtuan nga SVP-ja kombëtare dhe formoi partinë e re.   Ajo mbeti një parti rajonale me forcë në Bernë, Glarus dhe Grisons, por pak mbështetje gjetkë.  

Palët ranë dakord për t'u bashkuar në shtator 2020 dhe të dyja ratifikuan bashkimin gjatë vitit 2020.     Kundërshtimi kryesor ndaj ndryshimit vinte nga anëtarët që nuk donin të hiqnin dorë nga përkatësia "e krishterë" në emrin e partisë.  CVP e Aargau, megjithatë, shkoi përpara përpara partisë kombëtare dhe garoi në zgjedhjet e nëntorit 2020 në Këshillin e Madh të Aargau si "CVPDie Mitte". 

## Zgjedhjet 
Në zgjedhjet federale të Zvicrës 2019, CVP-ja mori 11.6% të votave për Këshillin Kombëtar me 25 anëtarë, ndërsa BDP-ja fitoi 2.4% dhe kishte tre anëtarë. Për zgjedhjet për Këshillin e Shteteve, CVP-ja kishte 13 anëtarë. Së bashku, Qendra ka 28 anëtarë në Këshillin Kombëtar, duke e vendosur atë në një barazim për të katërtin më të madh në dhomën e ulët. Ajo ruan statusin e saj si partia më e madhe në dhomën e sipërme.

## Referime
William More (vdiq më 1402)

**William More** (vdiq më 1402), ishte një deputet i parlamentit të Anglisë.

Ai ishte anëtar i Parlamentit të Anglisë për Qytetin e Londrës në vitin 1392. 

## Referime
Pierre Steinmetz

**Pierre Steinmetz** (lindur më 23 janar 1943 në Sainte-Colombe, departamenti i Ronës ) ishte anëtar i Këshillit Kushtetues të Francës midis 2004 dhe 2013. 

## Referime
Fabiana Mollica

**Fabiana Mollica** (lindur më 25 dhjetor 1983) është një ish -sportiste bobslator-i italiane. Ajo konkurroi në garën e dy grave në Lojërat Olimpike Dimërore 2006 . 

## Referencat
Xhorxhi III

parapamje|312x312px|Portreti i kurorëzimit nga Allan Ramsay, 1762.
**Xhorxhi III** (George III, George William Frederick; 4 qershor 1738 – 29 janar 1820) ishte Mbreti i Britanisë së Madhe dhe i Irlandës nga 25 tetor 1760 deri në vdekjen e tij në 1820. Të dyja mbretëritë ishin në një bashkim personal nën të derisa Aktet e Bashkimit 1800 i bashkuan ato më 1 janar 1801. Më pas ai u bë Mbret i Mbretërisë së Bashkuar të Britanisë së Madhe dhe Irlandës. Ai ishte njëkohësisht Duka dhe Princi-zgjedhës i Brunswick-Lüneburg ("Hanover") në Perandorinë e Shenjtë Romake përpara se të bëhej Mbret i Hanoverit më 12 tetor 1814. Ai ishte një monark i Shtëpisë së Hanoverit, i cili, ndryshe nga dy paraardhësit e tij, lindi në Britaninë e Madhe, fliste anglisht si gjuhën e tij të parë dhe nuk e vizitoi kurrë Hanoverin.

Jeta dhe mbretërimi i Xhorxhit u shënuan nga një sërë konfliktesh ushtarake që përfshinin mbretëritë e tij, pjesën më të madhe të pjesës tjetër të Evropës dhe vende më larg në Afrikë, Amerikë dhe Azi. Në fillim të mbretërimit të tij, Britania e Madhe mundi Francën në Luftën Shtatëvjeçare, duke u bërë fuqia dominuese evropiane në Amerikën e Veriut dhe Indi. Megjithatë, shumë nga kolonitë amerikane të Britanisë u humbën shpejt në Luftën Amerikane të Pavarësisë. Luftërat e mëtejshme kundër Francës revolucionare dhe Napoleonike nga viti 1793 përfunduan me humbjen e Napoleonit në Betejën e Waterloos në 1815. Në 1807, tregtia transatlantike e skllevërve u ndalua nga Perandoria Britanike.

Në pjesën e mëvonshme të jetës së tij, Xhorxhi kishte sëmundje mendore të përsëritura dhe përfundimisht të përhershme. Edhe pse që atëherë është sugjeruar se ai kishte çrregullim bipolar ose sëmundje gjaku porfiri, shkaku i sëmundjes së tij mbetet i panjohur. George pësoi një rikthim përfundimtar në 1810, dhe djali i tij i madh, Princi i Uellsit, u bë Princi Regent vitin e ardhshëm. Kur Mbreti vdiq në 1820, Regjenti e pasoi atë si George IV. Në kohën e vdekjes së tij, Xhorxhi III ishte monarku britanik më jetëgjatë dhe më jetëgjatë; ai mbetet monarku mashkull më jetëgjatë dhe më jetëgjatë. Analiza historike e jetës së tij ka kaluar përmes një "kaleidoskopi të ndryshimit të pikëpamjeve" që janë varur shumë nga paragjykimet e biografëve të tij dhe nga burimet në dispozicion të tyre.

## Shiko edhe 
* Monarkia

## Referimet
Partia e Gjelbër Liberale e Zvicrës

**Partia e Gjelbër Liberale e Zvicrës** ( , glp; frëngjisht: ''Parti vert'libéral'', pvl), shkurtuar në **glp**, është një parti politike e gjelbër-liberale në Zvicër .  E themeluar në vitin 2007, partia zë gjashtëmbëdhjetë vende në Asamblenë Federale që nga zgjedhjet e tetorit 2019.

Partia u formua më 19 korrik 2007 nga katër degë kantonale të Partisë së Gjelbër . Partia kapi 5.4% në zgjedhjet federale 2011,  duke rritur numrin e Anëtarëve të Këshillit Kombëtar nga 3 në 12, pati një rënie në vitin 2015 duke u tërhequr në 7 vende me 4.6% të votave kombëtare,  vetëm për t'u ringritur në vitin 2019 duke fituar 16 mandate me 7.8% të votave.

Liberalët e Gjelbër janë një parti e qendrës politike,  në krahasim me Partinë e Gjelbër të krahut të majtë . Ata kërkojnë të kombinojnë liberalizmin mbi liritë civile dhe liberalizmin e moderuar ekonomik me qëndrueshmërinë mjedisore.  Partia ka një grup parlamentar autonom në Asamblenë Federale të Zvicrës që nga zgjedhjet federale të vitit 2011 . 

## Zhvillimet 
parapamje| Logo nga 2004 deri në tetor 2021
Që nga prilli 2022 ka parti kantonale në të 26 kantonet.

Glp ishte një nga partitë kryesore politike për legalizimin e martesës së të njëjtit seks në Zvicër, në të cilën u miratua në një referendum fakultativ më 26 shtator 2021 .

Në tetor 2021, glp paraqiti një logo të re, të rifreskuar me sloganin francez  (krijuesit e së ardhmes).
parapamje|400x400px| Përqindjet e partisë liberale të gjelbër në nivel qarku në 2011.

## Referime
Jürg Grossen

**Jürg Grossen** (lindur më 24 gusht 1969) është një politikan zviceran. Ai është anëtar i Këshillit Kombëtar . Që nga viti 2017, ai është kryetar i Partisë së Gjelbër Liberale të Zvicrës .

## Biografia 
Grossen ka lindur në qytetin Frutigen në Kantonin e Bernës . Ai studioi si planifikues elektrik dhe punoi për një kompani të energjisë diellore. Pas vdekjes së pronarit të kompanisë, Grossen dhe një koleg u lanë në krye të firmës. 

Ai iu bashkua Partisë së Gjelbër Liberale, e cila u themelua në vitin 2007 dhe më vonë hapi një degë kantonale në Bernë. Në vitin 2011 kandidoi për Këshillin Kombëtar. Grossen u zgjodh pasi partia rriti pjesën e saj të votave në 5.4% me 12 vende.  Në vitin 2015, ai u rizgjodh.

Grossen u emërua nënkryetar i partisë në vitin 2016. Në vitin 2017, presidenti i partisë, Martin Bäumle njoftoi synimin e tij për t'u larguar nga posti. Grossen u zgjodh për të pasuar Bäumle. 

Në zgjedhjet e 2019, Grossen u rizgjodh dhe Liberalët e Gjelbër rritën pjesën e votave në 7.8%, duke marrë 16 vende. 

Grossen ka advokuar për fundin e energjisë bërthamore në Zvicër.  Ai është një mbështetës i barazisë martesore. Si pjesë e planit të partisë së tij për klimën, Grossen mbështeti shkëputjen e subvencioneve për blegtorët për të zvogëluar konsumin e mishit dhe për të rritur pagesat për produktet me bazë bimore. 

## Referime
Bahri Tufina

parapamje|djathtas|Nënshkrimi i Bahri Tufina
**Bahri Tufina** (11 janar 1923 – 18 dhjetor 1997) ishte një sahatçi shqiptar i vlerësuar me titullin “Mjeshtër”.

## Biografia 
Bahri Tufina ishte një “Mjeshtër Sahatçi” i  lindur më 11 janar 1923, në Tiranë, Shqipëri. Ai vinte nga një familje orëndreqësish. Babai dhe xhaxhai i tij punonin për kompaninë zvicerane Eberhard dhe menaxhonin disa biznese të ndryshme tregtare në fushën e bizhuterive. Lidhja e familjes së tij me krijimin e orave daton në vitin 1822, kur paraardhësi i tij Ismail Tufina montoi mekanizmin e orës së Kullës së Sahatit të Tiranës. Bahri Tufina mësoi se si të krijonte dhe riparonte lloje të ndryshme orësh nga familja e tij dhe më vonë u bë i njohur për krijimin e orës së parë dhe të vetme të prodhuar në Shqipëri, një orë tavoline me zile e quajtur *“Tirana Alarm Clock”*.

Në vitin 1940, Bahri Tufina udhëtoi në Itali për të kyrer një operacion në veshka. Aty ai zbuloi dashurinë e tij për fotografinë. Më pas u kthye në Shqipëri ku vazhdoi punën e tij në fushën e krijimit të orave nën emrin Tufina. Megjithatë, në vitin 1948, pas vendosjes së regjimit komunist në Shqipëri, ai u burgos dhe u torturua padrejtësisht për gati një vit sipas Ligjit të Konfiskimeve të Jashtëzakonshme. Partia komuniste sekuestroi gjithçka që ishte në zotërim të familjes së tij, duke përfshirë pronat e tyre, dyqanet, paratë, mjetet, orët dhe bizhuteritë.

Gjatë viteve 1960, Bahri Tufina dha mësim mbi zanatin e sahtçiut në Fabrikën e Tiranës, e cila edukoi qindra sahatçinj të rinj shqiptarë përmes programeve të studimit 2-3-vjeçare. Këto programe studimi përfshinin një numër të madh vajzash, një risi në një profesion të dominuar nga meshkujt. Bahri dhe Zija Tufina ishin përgjegjës për mirëmbajtjen e Kullës së Sahatit të Tiranës deri në vitin 1973, kur shteti komunist i asaj kohe nuk i lejoi të vazhdonin me këtë aktivitet. Arsyet pas këtij vendimi janë të paqarta, por mendohet se ishte pasojë e paragjykimit që partia komuniste kishte për familjet e pasura.

Pas rënies së komunizmit në vitin 1990, Bahri Tufina mbeti thellësisht i zhgënjyer pasi shteti nuk arriti t’i siguronte familjes së tij kompensim për asnjë nga dyqanet dhe pronat e konfiskuara. Për shkak të këtij trajtimi, nipi i Bahriut, Enis Tufina, pronar i kompanisë “Tufina Watches” e cila përfaqësohet nga markat gjermane "Theorema" dhe "Pionier", vendosi të rindërtonte punën e familjes së tij në tregun e orave pas zhvendosjes së tij në Gjermani.

## Referime
Lasgushi dhe ëngjëjt e pikturës

**Lasgushi dhe ëngjëjt e pikturës** libër i pergatitur nga Moikom Zeqo, redaktoi Vllasova Musta. Botuar në Tiranë në vitin 2003 nga Muzeu Historik Kombëtar. Libri ka 12 faqe dhe me ilustrime.
Thellësia e thjeshtësisë : njeriu dhe poeti Ndoc Gjetja

**Thellësia e thjeshtësisë : njeriu dhe poeti Ndoc Gjetja** libër me autor Kujtim Dashi, redaktor Moikom Zeqo. Botuar në Tiranë në vitin 2004, libri ka 314 faqe dhe me foto. ISBN 9992773987
Globalizmi dhe shqiptarët : biseda me Makabe Zaharinë

**Globalizmi dhe shqiptarët : biseda me Makabe Zaharinë** libër me autor Moikom Zeqo. Botuar në Tiranë në vitin 2004, libri ka 182 faqe.

Shënime : Libri përmban intervista imagjinare me vetveten (Makabe Zaharia)
Grishja e Florimontit

**Grishja e Florimontit : sagë virtuale** libër me autor Moikom Zeqo. Botuar në Tiranë në vitin 2004, libri ka 424 faqe.
Portretet e një shpirti (album)

Portretet e një shpirti (album) përgatiti Moikom Zeqo. Botuar në Tiranë në vitin 2003 nga Muzeu Historik Kombëtar. Albumi ka 6 fletë me ilustrime.
Hieroglif shqiptar i fluturave dragonj

**Hieroglif shqiptar i fluturave dragonj** libër me autor Moikom Zeqo. Botuar në Tiranë në vitin 2004, libri ka 266 faqe.
Kohë në perëndim

**Kohë në perëndim** është libër me tregime të zgjedhura, me autor Bahri Myftari, zgjedhur, përgatitur dhe redaktuar nga Moikom Zeqo. Botuar në Tiranë në vitin 2005 nga shtëpia botuese "Toena". Libri ka 232 faqe. 

## Referime
Fjalë të ndrydhura : poezi

**Fjalë të ndrydhura** : libër me poezi, me autor Pandi Kordha, redaktoi Moikom Zeqo. Botuar në Tiranë në vitin 2006, libri ka 125 faqe. ISBN 9994336495
Kopshti im hënor

**Kopshti im hënor** : libër me tregime, me autor Tasi Proko, redaktoi Moikom Zeqo. Botuar në Tiranë në vitin 2006, libri ka 205 faqe. ISBN 9994336614

Shënime : Kapaku i fundit ka të dhëna për autorin.
Kitara e jugut

**Kitara e jugut** : libër me poezi të zgjedhura, me autor Sulejman Mato, zgjodhi e përgatiti Moikom Zeqo. Botuar në Tiranë në vitin 2006 nga "Toena". Libri ka 256 faqe. ISBN 9994311921
Ekuinoks : poezi të zgjedhura

**Ekuinoks** : libër me poezi të zgjedhura, me autor Moikom Zeqo, zgjodhi, përgatiti e redaktoi Petraq Risto. Botuar në Tiranë në vitin 2006 nga "Toena". Libri ka 271 faqe. ISBN 9994311972
Komunikim sfidues. Bota poetike

**Komunikim sfidues. Bota poetike** libër me autorë Koçi Petriti, Moikom Zeqo. Botuar në Tiranë në vitin 2007, libri ka 128 faqe.
Alternativë komenti

**Alternativë komenti**

Autor: Koçi Petriti

Redaktor: Moikom Zeqo

Vend botimi: Tiranë

Botuar nga: Weso

Viti i botimit: 2007

Numri i faqeve: 127 f.

Përmasat: 20 cm

Seria: Mësimdhënia e letërsisë

"Alternativë komenti"  është një vepër kritike dhe analitike nga autori Koçi Petriti, nën redaktimin e studiuesit të njohur Moikom Zeqo. Libri është botuar në vitin 2007 në Tiranë nga shtëpia botuese Weso dhe përbën një kontribut të rëndësishëm në fushën e kritikës letrare dhe interpretimit të letërsisë shqipe.

Libri bën pjesë në serinë "Mësimdhënia e letërsisë" dhe ka si qëllim të ofrojë qasje alternative për interpretimin dhe analizën e letërsisë shqipe, veçanërisht në kontekstin e mësimdhënies. Përmes një analize të thellë dhe të strukturuar, autori përpiqet të krijojë një dialog kritik mbi mënyrën sesi letërsia shqipe mund të interpretohet në një kontekst bashkëkohor dhe edukativ.

Me një shtrirje prej 127 faqesh, vepra është relativisht e shkurtër, por e ngjeshur me ide dhe analiza të detajuara. Libri ofron një alternativë ndaj qasjeve tradicionale të interpretimit letrar dhe sugjeron metoda të reja për të kuptuar veprat letrare shqiptare, duke theksuar rëndësinë e mësimdhënies krijuese dhe të angazhuar. Në të përfshihen mendime dhe komente kritike që synojnë të përmirësojnë dhe të zgjerojnë horizontin e lexuesit dhe të mësuesve të letërsisë.

Fjalë kyçe:

* Letërsia shqipe
* Mësimdhënia
* Kritika dhe interpretimi

"Alternativë komenti" është një kontribut i rëndësishëm për studiuesit e letërsisë dhe pedagogët që kërkojnë metoda të reja dhe më efektive për të përfshirë studentët në diskutime mbi letërsinë shqipe. Redaktimi i Moikom Zeqos, një nga figurat më të njohura të letrave shqipe, shton vlerë dhe peshë shkencore veprës, duke e bërë atë një referencë të dobishme për kritikët letrarë dhe akademikët e interesuar në zhvillimin e mëtejshëm të kësaj fushe.

## Burimet
Apokalips 6 : prozë

**Apokalips 6**

Titulli: Apokalips 6: prozë

Autori: Enver Kushi

Redaktori: Moikom Zeqo

Vendi i botimit: Tiranë

Botuar: Globus R.

Viti i botimit: 2006

Të dhëna fizike: 162 faqe; 20 cm

Fjalët kyçe: Letërsia shqipe, Proza

"Apokalips 6"  është një vepër e njohur e shkrimtarit shqiptar Enver Kushi, e cila u botua në vitin 2006 nga shtëpia botuese Globus R. Libri përmban 162 faqe dhe përfaqëson një kontribut të rëndësishëm në letërsinë shqipe, veçanërisht në fushën e prozës.

Vepra është e karakterizuar nga një stil narrativ që ndërthur elemente të realitetit me ato fantastike, duke krijuar një atmosferë apokaliptike. Kushi eksploron tema të thella ekzistenciale dhe shpirtërore, duke ofruar një reflektim mbi natyrën e jetës, vdekjes dhe pasojat e veprimeve njerëzore. Stili i tij është i pasur me simbolikë dhe metafora, duke i dhënë lexuesit mundësinë të thellohen në kuptimin e veprës.

Në "Apokalips 6", Kushi shfaq një panoramë të ngjarjeve që ndodhin në një botë të trazuar, ku personazhet përballen me dilema morale dhe ekzistenciale. Çdo kapitull sjell një perspektivë të re mbi ngjarjet, duke krijuar një narrativ të ngjeshur dhe dinamik. Shkrimtari, përmes një proze të kujdesshme, arritjet dhe dështimet e individëve në përpjekjen për të gjetur kuptimin e jetës dhe përballjen me pasojat e botës moderne.

Moikom Zeqo, një figurë e njohur në letërsinë shqiptare, ka kontribuar si redaktor i kësaj vepre, duke ndihmuar në përmirësimin e stilit dhe përmbajtjes. Kontributi i tij ka qenë thelbësor në formësimin e kësaj vepre, e cila ka fituar njohje dhe vlerësime nga kritika letrare.

"Apokalips 6" është një vepër që pasqyron zhvillimet e fundit në letërsinë shqipe, duke ofruar një qasje moderne dhe eksperimentale në narracion. Vepra e Kushi-t është e rëndësishme për studiuesit dhe dashamirësit e letërsisë, pasi ajo përfaqëson një përpjekje për të reflektuar mbi çështje universale përmes prizmit të realitetit shqiptar.

Me "Apokalips 6", Enver Kushi ka krijuar një vepër që fton lexuesin të reflektojë mbi natyrën e jetës dhe sfidat e saj, duke ofruar një narrativ të thellë dhe të prekshëm. Ky libër është një dëshmi e fuqisë së letërsisë për të shqyrtuar dhe interpretuar botën në të cilën jetojmë.

## Referime
Libri Florimontian

**Libri Florimontian** libër me autor Moikom Zeqo, zgjodhi dhe përgatiti Andrea Llukani. Botuar në Tiranë në vitin 2007, libri ka 56 faqe.
Ofshamë : poezi

**Ofshamë** : libër me poezi, me autor Kujtim Ahmataj, redaktoi Moikom Zeqo. Botuar në Tiranë në vitin 2007, libri ka 144 faqe dhe me foto. ISBN 9789995661489
Anti-haiku

**Anti-haiku**  është një libër poetik i autorit të njohur shqiptar Moikom Zeqo, i botuar në vitin 2008 nga Aparkeas-Abraxas në Tiranë, nën përgatitjen për botim të Andrea Llukani. Ky libër përmban 124 faqe dhe ka një format të vogël prej 20 cm, duke e bërë atë të lehtë për t'u mbajtur dhe lexuar.

Libri “Anti-haiku” përmban një koleksion poezish që i përmbahen një forme alternative të haikut tradicional japonez. Në vend që të ndjekë rregullat e sakta të haikut – me strukturën e saj të ngurtë të tri rreshtave dhe skemën e rrokjeve 5-7-5 – Zeqo eksploron lirinë krijuese dhe eksperimenton me format dhe përmbajtjen. Ai sfidon kufijtë e formës tradicionale, duke u munduar të gjejë një balancë mes thjeshtësisë dhe thellësisë poetike, karakteristike e haikut, por njëkohësisht duke i dhënë hapësirë lirizmit të tij të veçantë dhe abstrakt.

Ky lloj eksperimentimi reflekton qasjen postmoderne që Moikom Zeqo shpesh përdor në poezitë e tij, ku ai përzien kulturën dhe traditën me një qasje bashkëkohore dhe personale. Këto "anti-haiku" nuk janë thjesht devijime nga normat tradicionale, por përpjekje për të krijuar një gjuhë të re poetike që reflekton mendimin dhe ndjeshmërinë e tij unike.

Moikom Zeqo (1949-2020) ishte një nga shkrimtarët dhe studiuesit më të njohur dhe të frytshëm të letërsisë shqipe. Me një karrierë të gjerë si poet, eseist, arkeolog dhe studiues, Zeqo krijoi një trashëgimi të gjerë letrare dhe kulturore. Ai ishte i njohur për qasjen e tij eksperimentale dhe për përzierjen e shumëllojshme të disiplinave dhe traditave kulturore në krijimtarinë e tij. “Anti-haiku” është një shembull i shkëlqyer i këtyre tendencave, duke kombinuar poezinë, filozofinë dhe estetikën.

Andrea Llukani ka luajtur një rol të rëndësishëm në përgatitjen dhe botimin e këtij vëllimi poetik. Si një bashkëpunëtor i afërt i Moikom Zeqos, Llukani ka ndihmuar në përzgjedhjen dhe redaktimin e poezive, duke i dhënë jetë vizionit të autorit për këtë libër të veçantë.

“Anti-haiku” është një shembull i shkëlqyer i letërsisë bashkëkohore shqipe, që sfidon konvencionet dhe hap një hapësirë të re për eksperimentim dhe interpretim poetik. Kritika e ka vlerësuar librin për risitë që sjell në poezinë shqipe, si dhe për përpjekjet e tij për të ndërtuar një lidhje të re mes poezisë dhe filozofisë. Ky libër përfaqëson jo vetëm një pasuri të letërsisë shqipe, por edhe një dëshmi të ndjeshmërisë dhe intuitës së lartë estetike të Moikom Zeqos.

Bibliografia

* Titulli: Anti-haiku / Moikom Zeqo; përg. për bot. Andrea Llukani
* Autorët: Moikom Zeqo, Andrea Llukani (përg. për bot.)
* Vendi i botimit: Tiranë
* Botuar nga: Aparkeas-Abraxas
* Viti i botimit: 2008
* Të dhëna fizike: 124 faqe; 20 cm

Libri mbetet një pjesë e rëndësishme e trashëgimisë letrare të Zeqos dhe një pikë referimi për studiuesit e letërsisë shqipe moderne dhe postmoderne.

## Burimet
Digjen meteorë

**Digjen meteorë**

Autor: Skënder Rusi

Përzgjedhje dhe përgatitje: Moikom Zeqo

Redaktim: Dritëro Agolli

Digjen meteorë  është një përmbledhje poetike që sjell në vëmendje krijimtarinë e veçantë të poetit shqiptar Skënder Rusi. Ky vëllim është pjesë e serisë prestigjioze "Kambana. Poezia e zgjedhur shqipe", e cila promovon dhe përzgjedh perlat e poezisë shqiptare. Botuar nga shtëpia botuese Toena në Tiranë në vitin 2008, libri përmban një koleksion prej 252 faqesh, duke pasqyruar ndjeshmërinë dhe forcën krijuese të autorit.

Redaktuar nga shkrimtari i njohur Dritëro Agolli dhe përgatitur nga studiuesi e poeti Moikom Zeqo, libri përfaqëson një kombinim të kujdesshëm të talentit poetik dhe përkushtimit kritik, duke i dhënë lexuesit një qasje të plotë ndaj botës poetike të Rusit.

Në Digjen meteorë, poezia e Skënder Rusit përqendrohet në ndjenjat universale të jetës, dashurisë dhe ekzistencës, ndërsa shquhet për një lirizëm të ndjerë dhe një pasqyrim filozofik të përditshmërisë. Meteorët, si një metaforë e kalueshmërisë së jetës dhe intensitetit të emocioneve, i japin emrin dhe thelbin kësaj përmbledhjeje poetike.

Stili i tij shquhet për një ndërthurje të fjalës së thjeshtë me imazhe të thella dhe shpesh befasuese. Poezitë janë të ndërtuara mbi një bosht emocional që lidhet me traditat dhe botëkuptimet e letërsisë shqipe, por njëkohësisht shtrihen drejt dimensioneve më universale të artit poetik.

Digjen meteorë është një kontribut i rëndësishëm për letërsinë shqipe, duke ofruar jo vetëm një panoramë të krijimtarisë së Skënder Rusit, por edhe një udhëtim shpirtëror për lexuesin. Përfshirja e Moikom Zeqos si përzgjedhës dhe përgatitës, si dhe kontributi redaktorial i Dritëro Agollit, nënvizojnë rëndësinë e veprës si një pikë referimi në peizazhin letrar shqiptar.

Libri përçon frymën e modernitetit të poezisë shqiptare, ndërsa mbetet thellësisht i rrënjosur në motivet dhe ndjeshmëritë e traditës.

Bibliografi dhe të dhëna teknike

* ISBN: 9789994313518
* Vendi i botimit: Tiranë
* Shtëpia botuese: Toena
* Viti i botimit: 2008
* Faqet: 252
* Përmasat: 21 cm

Ky libër mbetet një trashëgimi e çmuar për studiuesit, lexuesit e apasionuar të poezisë dhe për brezat e ardhshëm që kërkojnë të eksplorojnë artin e fjalës shqipe.

## Referime
Letër Arnisës për Sabat Zevin

**Letër Arnisës për Sabat Zevin** libër me autor Moikom Zeqo. Botuar në Tiranë në vitin 2008, libri ka 52 faqe.
Gjumashët e Efesit

**Gjumashët e Efesit : kallëzime mistike** libër me tregime dhe novela me autor Moikom Zeqo, mblodhi e përgatiti Mira Meksi. Botuar në Tiranë në vitin 2008 nga "Ombra GVG". Libri ka 381 faqe dhe me ilustrime. ISBN 9789994344710
Jaka prej bryme

**Jaka prej bryme** : libër me poezi, me autor Nuri Plaku, redaktor Moikom Zeqo. Botuar në Tiranë në vitin 2008, libri ka 115 faqe. ISBN 9789995630195
Ansellia

***Ansellia*** është konsideruar si një gjini monotipike e orkideve,e cila ka një specie të vetme ***Ansellia africana***, e njohur zakonisht edhe si **ansellia afrikane** ose **orkide leopardi** megjithatë ajo mund të jetë thjesht një grup kompleks speciesh që ndajnë strukturën e përbashkët të luleve dhe zakonin e rritjes.
Illyricus

**Illyricus** është një emër që mund t'i referohet:

* Bogumil Voshnjak (1882–1955), jurist, politikan, diplomat, autor dhe historian ligjor slloven dhe jugosllav.
* Matthias Flacius Illyricus (1520–1575), një reformator luteran
* Saint Illyricus i malit Myrsinon në Peloponez ( *shih* 3 Prill (Liturgjitë Ortodokse Lindore)

## Biologji 
* *Squalius illyricus*, një specie peshku me rreze
* *Astragalus monspessulanus subsp. illyricus*, një nëngrup bimor

## Shiko gjithashtu 
*
Iliriku (kthjellim)

**Iliriku** (latinisht: *Illyricum*) është një emër që mund t'i referohet:

* Iliria, një rajon në Evropën Juglindore në antikitetin klasik, i banuar nga ilirët e lashtë
* Illiriku (provinca romake), një provincë romake që ekzistonte midis viteve 27 para Krishtit dhe 69/79 pas Krishtit
* Dioqeza e Ilirikut, një dioqezë e Perandorisë Romake të Vonë
* Prefektura pretoriane e Ilirikut, një nga katër prefekturat pretoriane në të cilat u nda Perandoria Romake e Vonë
* Provincat Ilire, një provincë autonome e Francës gjatë Perandorisë së Parë Franceze 1809-1814
* *Illyricum sacrum*, një vepër klasike historike me tetë vëllime, botuar nga 1751 deri në 1819
Dioqeza e Ilirikut

**Dioqeza e Ilirikut** (latinisht: *Dioecesis Illyricum*) e njohur edhe si "Dioqeza e Panonisë"), nga viti 395 ishte një dioqezë e Perandorisë Romake të Vonë. Selia e *vikarit* (guvernatorit të dioqezës) ishte Sirmiumi .

## Historia 
Fillimisht ishte pjesë e prefekturës pretoriane të Italisë dhe u inkorporua nga prefektura pretoriane e Ilirikut kur u krijua në vitin 347.

Duke qenë e diskutuar nga dy gjysmat e Perandorisë në vitet në vijim, Dioqeza e Ilirikut ishte një nga dy dioqezat në lagjet lindore të Tetraarkisë që nuk i përkiste gjysmës kulturore greke të perandorisë (tjetra ishte Dacia ), dhe kështu u transferua përsëri në Perandorinë Perëndimore me vdekjen e Theodosius I në 395 dhe iu bashkua Prefekturës së Italisë si *Dioqeza e Ilirikut* .

Në vitin 425 Galla Placidia i dha dioqezën e Ilirikut perandorit të Lindjes Teodosius II .

Fati i saj përfundimtar është i pasigurt. Panonia u humb nga Hunët në vitet 440, megjithëse Dalmacia u mbajt nga Perandoria Perëndimore deri në vitin 480.

Mbreti Ostrogot i Italisë, Teodoriku i Madh pushtoi Panoninë në fund të shekullit të 5-të, ndoshta duke rivendosur dioqezën.

## Struktura 
Dioqeza e Panonisë e njohur si Dioqeza e Illyricum occidentalis përfshinte provincat romake të Pannonia Prima, Pannonia Valeria, Pannonia Savia, Pannonia Secunda, Noricum Mediterraneum, Noricum Ripensis dhe Dalmacia .

Nën juridiksionin e tij ishin edhe ekzarku i Sirmiumit, Mitropolia e Lauriacum, Vindomana, Sirmium, Salona, Salisburgium dhe " *locus incertus* " (" *vendndodhja e panjohur* ", shih: Miholjanec ).

## Përdorimi i mëvonshëm i termit 
Në shekullin e 9-të, *Dioqeza e Panonisë* ishte gjithashtu një emër i territorit kishtar të kishës së krishterë, kryepeshkopi i së cilës ishte Shën Metodi . 

## Shih edhe 
* Iliria
* Iliriku
* Panonia
* Prefektura e Ilirikut
## Referime
Matthias Flacius

**Matthias Flacius Illyricus** ( Latin ;    ) ose **Francovich** (    )     (3 mars 1520 – 11 mars 1575) ishte një reformator luteran nga Istria, Kroacia e sotme. Ai ishte i shquar si teolog, ndonjëherë duke mos u kundërshtuar fuqishëm me shokët e tij luteranë dhe si studiues për punën e tij editoriale mbi *Shekujt e Magdeburgut* .

## Biografia 
Flacius lindi në Labin (Albona) në Istria, i biri i Andrea Vlacich (Andrija Vlačić  alias Francovich dhe Jacobea (Jakovica) Luciani, vajza e një familjeje të pasur dhe të fuqishme qytetare shqiptare.   me familjen lokale Lupetino (Lupetina): vëllai i Jacobea, Luciano Luciani, u martua me Ivanka Lupetina, motrën e fratit Baldo Lupetino (Lupetina), i lindur gjithashtu në Labin. i cili më vonë u dënua me vdekje në Venecia për simpatitë e tij luterane. 

Në moshën gjashtëmbëdhjetë vjeç, Flacius shkoi për të studiuar në Venecia, ku u mësua nga humanisti Giambattista Cipelli (Baptista Aegnatius / Battista Egnazio). Në moshën shtatëmbëdhjetë vjeçare, ai synonte të bashkohej me një rend monastik, me synimin për mësimin e shenjtë. Megjithatë, qëllimi i tij u devijua nga xhaxhai i tij, 

Në vitin 1545, ndërsa ishte në Wittenberg, Flacius u martua me vajzën e një pastori. Ai kishte dymbëdhjetë fëmijë me gruan e tij të parë para se ajo të vdiste në 1564. Ai u martua përsëri në të njëjtin vit në Regensburg dhe pati gjashtë fëmijë të tjerë me gruan e tij të dytë. Djali i tij  ishte profesor i logjikës dhe mjekësisë në Rostock . 

## Vepra 
* *De vocabulo fidei* (1549)
* *De voce et re fidei* (1555)
* Antilogia Papae: hoc est, de corrupto Ecclesiae statu et totius cleri papistici perversitate, Scripta aliquot veterum autorum, ante annos plus minus CCC, et interea: nunc primum in lucem eruta, dhe ab interitu vindicata (1555)
* *Catalogus testium veritatis, qui ante nostram aetatem reclamarunt Papae* (1556)
* *Confessio Waldensium* (1568)
* *Konfutationsbuch* (1559)
*  (1559–1574)
* *Clavis Scripturae Sacrae seu de Sermone Sacrarum literarum* (1567)
* *Glossa compendiaria në Novum Testamentum* (1570)

## Shih edhe 
* Illyricus

## Literatura 
* Luka Ilić,  *Theologian of Sin and Grace.* *The Process of Radicalization in the Theology of Matthias Flacius Illyricus* (2014)
* Oliver K. Olson, ''Matthias Flacius and the Survival of Luther's Reform* (2000)
* *Matthias Flacius Illyricus, Leben & Werk: Internationales Symposium, Mannheim*, February 1991
* J. B. Ritter, *Flacius’s Leben u.* *Tod'' (1725)
* M. Twesten, '** (1844)
* W. Preger, **' (1859—1861)
* "Flacius, Matthias," in P. Schaff and J.J. Herzog, eds. *New Schaff-Herzog Encyclopedia of Religious Knowledge*, vol. 4 (1952), pp.&nbsp;321–323.
* 

## Referime
Shën Iliriku

**Shën Iliriku** (Saint Illyricus) është një shenjt i krishterë mrekullibërës që iu përkushtua përpjekjeve asketike në malin Myrsinon në Peloponez. Datat e lindjes dhe vdekjes së tij nuk dihen.

## Shih edhe 
* Iliria
* Iliriku
* Illyricus
* Prefektura e Ilirikut

## Referime
Squalius illyricus

***Squalius illyricus*** është një specie peshqish me rreze rreze në familjen Cyprinidae . Ai banon në ujërat karstike të Shqipërisë, Bosnjë-Hercegovinës dhe Kroacisë. Habitatet e tij natyrore janë lumenjtë dhe zonat e depozitimit të ujit. Kërcënohet nga humbja e habitatit .

## Shih edhe 
* Iliriku
* Illyricus
Österland

parapamje|djathtas|"Krahinat" tradicionale të Suedisë. Faza të ndryshme të zgjerimit të shënuara me nuanca. Kufijtë që nga viti 1700.
**Österland** ose **Österlanden**, një nga katër krahinat tradicionale të Suedisë, ishte një term mesjetar i përdorur për pjesën jugore të Finlandës. Termi shfaqet në dokumente afërsisht midis viteve 1350-1470 dhe gradualisht doli jashtë përdorimit nga fundi i shekullit të 15-të. Para kësaj periudhe termi përdorej në shumës, *Österlanden*.

Me përjashtim të Finlandës së Vjetër që iu dorëzua Rusisë në vitin 1721, Finlanda mbeti pjesë e Suedisë deri pas Luftës Finlandeze të 1808-09, kur iu dorëzua Rusisë dhe arriti të përbëjë Dukatin e Madh të Finlandës.

## Provincat 
Gjashtë provincat e mëposhtme formuan Österland:

## Historia 
Për shkak të Kryqëzatave të Veriut kundër finlandezëve, tavastianëve dhe karelianëve dhe kolonizimit suedez gjatë shekullit të 13-të, Mbretëria e Suedisë dhe Kisha Katolike inkorporuan Finlandën Jugore. Detajet e këtij procesi nuk dihen. Pushtimi ndodhi në të njëjtën kohë ose më vonë kur Suedia ishte bashkuar nën një mbret; dhe Österlanden shihej si një pjesë përbërëse e mbretërisë suedeze. Për herë të parë u përfaqësua në zgjedhjet e mbretërve suedezë më 15 shkurt 1362 (kur Haakon Magnusson u zgjodh si bashkëregjent i babait të tij).

Në vazhdën e kryqëzatave, ndoshta mijëra kolonë të krishterë suedezë u zhvendosën gradualisht në brigjet perëndimore dhe jugore të Österlanden (tani Finlandë) nga shekulli i 13-të e tutje deri në vitet 1350. Nuk ka asnjë provë përfundimtare arkeologjike ose toponimike të banorëve nordisht-folëse në Finlandë gjatë kohëve të mëparshme jashtë Åland. Pasardhësit e këtyre kolonëve u bënë të njohur më vonë si suedezët e Finlandës.

Në vitin 1581, provincat e zonës u shpallën një principatë e madhe nga Mbreti Gjon III i Suedisë, të cilit si princ, në vitin 1556, iu dha një pjesë e atij territori si dukat i krijuar krahas dukateve të tjera të sunduara nga vëllezërit e tij. Krijimi i atij Dukati ishte kryesisht një pjesë e trashëgimisë së mbretit Gustav Vasa. Ndërsa Dukati nuk zgjati si një njësi administrative, principata e madhe titullare vazhdoi, për më shumë se dy shekuj dhe përfundimisht, pas vitit 1809, u zhvillua në një dukat autonome nën Perandorinë Ruse.

## Referime
Fanatizmi

, Instituti i Arteve në Minneapolis.]]
**Fanatizmi** (nga ndajfolja latine *fānāticē* [fren-fānāticus; entuziast, ekstaz; i tërbuar, fanatik, i furishëm]) është një besim ose sjellje që përfshin zell jokritik ose një entuziazëm obsesiv.

## Përkufizimet 
Filozofi George Santayana e përkufizon fanatizmin si "dyfishim i përpjekjeve kur ke harruar qëllimin". Fanatiku shfaq standarde shumë strikte dhe pak tolerancë ndaj ideve ose opinioneve të kundërta. Tõnu Lehtsaar e ka përcaktuar termin fanatizëm si ndjekja ose mbrojtja e diçkaje në një mënyrë ekstreme dhe pasionante që shkon përtej normalitetit. Fanatizmi fetar përkufizohet nga besimi i verbër, persekutimi i disidentëve dhe mungesa e realitetit.

## Shkaqet 
Fanatizmi është rezultat i kulturave të shumta që ndërveprojnë me njëra-tjetrën. Fanatizmi ndodh më shpesh kur një udhëheqës bën ndryshime të vogla në besimet tashmë ekzistuese, të cilat më pas i shtyjnë ndjekësit në një furi. Në këtë rast, fanatizmi përdoret si një mbiemër që përshkruan natyrën e sjelljeve të caktuara që njerëzit i njohin si kulti. Mead iu referua stilit të mbrojtjes që përdoret kur afrohen ndjekësit. Gjëja më konsistente e paraqitur është përgatitja, ose paraekzistuese, kushtet dhe gjendja mendore e nevojshme për të nxitur sjellje fanatike. Çdo sjellje është e dukshme pasi të vihet në dukje; një mendje e mbyllur, pa interes për të debatuar mbi temën e adhurimit dhe mbi reagim ndaj njerëzve që nuk besojnë.

Në librin e tij Crazy Talk, Stupid Talk, Neil Postman thotë se "çelësi i të gjitha besimeve fanatike është se ato janë vetë-konfirmuese...(disa besime janë) fanatike jo sepse janë 'të rreme', por sepse shprehen në mënyrë të tillë që ato kurrë nuk mund të tregohen të rreme”.

## Sjellje të ngjashme 
Sjellja e një tifozi me entuziazëm të jashtëzakonshëm për një subjekt të caktuar dallohet nga sjellja e një fanatiku nga shkelja e normave shoqërore mbizotëruese nga ana e fanatikut. Megjithëse sjellja e tifozit mund të gjykohet si e çuditshme ose e çuditshme, ajo nuk shkel norma të tilla. Një fanatik ndryshon nga një maniak, në atë që një manivelë përkufizohet si një person që mban një pozicion ose mendim që është aq larg normës sa të duket qesharak dhe/ose ndoshta i gabuar, siç është besimi në një Tokë të sheshtë. Në të kundërt, subjekti i obsesionit të fanatikut mund të jetë "normal", siç është interesi për fenë ose politikën, me përjashtim të faktit që shkalla e përfshirjes, përkushtimit ose obsesionit të personit me aktivitetin ose shkakun është anormale ose joproporcionale me mesataren.

## Shiko edhe 
* Ekstremizmi

## Referimet
Ngacmimi seksual

**Ngacmimi seksual** është një lloj ngacmimi që përfshin përdorimin e ngjyrimeve të qarta ose të nënkuptuara seksuale, duke përfshirë premtimet e padëshiruara dhe të papërshtatshme për shpërblime në këmbim të favoreve seksuale. Ngacmimi seksual përfshin një sërë veprimesh nga shkeljet verbale deri te abuzimi apo sulmi seksual. Ngacmimi mund të ndodhë në shumë mjedise të ndryshme shoqërore si në vendin e punës, në shtëpi, në shkollë ose në institucionet fetare. Ngacmuesit ose viktimat mund të jenë të çdo gjinie.

Në kontekstet moderne ligjore, ngacmimi seksual është i paligjshëm. Ligjet që rrethojnë ngacmimet seksuale në përgjithësi nuk ndalojnë ngacmimet e thjeshta, komentet e pahijshme ose incidentet e vogla të izoluara - kjo për faktin se ato nuk imponojnë një "kod të përgjithshëm civilizimi". Në vendin e punës, ngacmimi mund të konsiderohet i paligjshëm kur është i shpeshtë ose i rëndë, duke krijuar kështu një mjedis pune armiqësor ose fyes ose kur rezulton në një vendim të pafavorshëm punësimi (siç është ulja në detyrë, shkarkimi ose largimi i viktimës). Kuptimi ligjor dhe social i ngacmimit seksual, megjithatë, ndryshon sipas kulturës.

Ngacmimi seksual nga një punëdhënës është një formë e diskriminimit të paligjshëm të punësimit. Për shumë biznese ose organizata, parandalimi i ngacmimit seksual dhe mbrojtja e punonjësve nga akuzat për ngacmim seksual janë bërë qëllimet kryesore të vendimmarrjes ligjore.

## Shiko edhe 
* Ngacmimi
* Ngacmimi i vazhdueshëm

## Referime
Udhëheqja

, argumentoi se është më mirë për një sundimtar ta kenë frikë, sesa ta duan, nëse nuk mund të jenë të dyja.]]
**Udhëheqja** apo **udhëheqësia** (Anglisht: *Leadership*), si një fushë kërkimore dhe si një aftësi praktike, përfshin aftësinë e një individi, grupi ose organizate për të "udhëhequr", influencuar ose drejtuar individë, ekipe ose organizata të tëra. Fjala "udhëheqje" shpesh shihet si një term i kontestuar. Literatura e specializuar debaton pikëpamje të ndryshme mbi konceptin, ndonjëherë duke kundërshtuar qasjet lindore dhe perëndimore ndaj lidershipit, dhe gjithashtu (brenda Perëndimit) qasjet e Amerikës së Veriut kundrejt asaj evropiane.

Mjediset akademike të SHBA-së e përkufizojnë udhëheqjen si "një proces ndikimi shoqëror në të cilin një person mund të kërkojë ndihmën dhe mbështetjen e të tjerëve në përmbushjen e një detyre të përbashkët dhe etike". Me fjalë të tjera, lidershipi mund të përkufizohet si një marrëdhënie me ndikim pushteti në të cilën pushteti i njërës palë ("udhëheqësi") promovon lëvizjen/ndryshimin në të tjerat ("pasuesit"). Disa kanë sfiduar pikëpamjet më tradicionale menaxheriale të lidershipit (të cilat e portretizojnë lidershipin si diçka të zotëruar ose të zotëruar nga një individ për shkak të rolit ose autoritetit të tyre), dhe në vend të kësaj mbrojnë natyrën komplekse të lidershipit që gjendet në të gjitha nivelet e institucioneve, si brenda formale. dhe rolet joformale.

Studimet e lidershipit kanë prodhuar teori që përfshijnë (për shembull) veçoritë, ndërveprimin e situatës, funksionin, sjelljen, fuqinë, vizionin dhe vlerat, karizmin dhe inteligjencën, ndër të tjera.

## Shiko edhe 
* Mbreti
* Sundimtari
* Kryetari
* Presidenti

## Referime
Dështimi

**Dështimi** është gjendja ose kushti i mos përmbushjes së një objektivi të dëshirueshëm ose të synuar dhe mund të shihet si e kundërta e suksesit. Kriteret e dështimit varen nga konteksti dhe mund të jenë në lidhje me një vëzhgues të caktuar ose sistem besimi. Një person mund të konsiderojë një dështim atë që një person tjetër e konsideron si sukses, veçanërisht në rastet e konkurrencës së drejtpërdrejtë ose një lojë me shumë zero. Në mënyrë të ngjashme, shkalla e suksesit ose e dështimit në një situatë mund të shihet ndryshe nga vëzhgues ose pjesëmarrës të veçantë, në mënyrë që një situatë që dikush e konsideron si një dështim, një tjetër mund ta konsiderojë si një sukses, një sukses të kualifikuar ose një situatë neutrale.

Mund të jetë gjithashtu e vështirë ose e pamundur të përcaktohet nëse një situatë plotëson kriteret për dështim ose sukses për shkak të përkufizimit të paqartë ose të keqpërcaktuar të këtyre kritereve. Gjetja e kritereve të dobishme dhe efektive, ose heuristikave, për të gjykuar suksesin ose dështimin e një situate mund të jetë në vetvete një detyrë e rëndësishme.

## Shiko edhe 
* Suksesi
* Humbja
* Fitorja

## Referime
Parada ushtarake

[parapamje|Presidenti [Xhorxh H. Bush|George H. W. Bush duke përshëndetur Norman Schwarzkopf Jr. në rrugën e paradës.]]
Një **paradë ushtarake** është një formacion i ushtarëve, lëvizja e të cilëve kufizohet nga manovra me urdhër të afërt të njohur si marshim. Parada të mëdha ushtarake mbahen sot në festa të mëdha dhe ngjarje ushtarake në mbarë botën. Paradat masive mund të kenë gjithashtu një rol për qëllime propagandistike, duke u përdorur për të shfaqur forcën e dukshme ushtarake të një vendi.

## Shiko edhe 
* Parada

## Referimet