Filmi artistik

]]
**Film artistik** ose **film i metrazhit të gjatë** është një film narrativ (film tregimtar ose "film") me një kohëzgjatje të mjaftueshme për t'u konsideruar si prezantimi kryesor ose i vetëm në një program argëtues komercial. Termi *film artistik* fillimisht i referohej filmit kryesor, me gjatësi të plotë në një program kinemaje që përfshinte një film të shkurtër dhe shpesh një film lajmesh . Programet e Matinee, veçanërisht në SHBA dhe Kanada, në përgjithësi, përfshinin gjithashtu filma vizatimorë, të paktën një serial javor dhe, zakonisht, një film të dytë me metrazh të gjatë në fundjavë.

Filmi i parë artistik narrativ ishte 60-minutëshi *The Story of the Kelly Gang* (1906, Australi).  Filma të tjerë artistikë të hershëm përfshijnë *Les Misérables* (1909, SHBA), ''L'Inferno*, *Mbrojtja e Sevastopolit* (1911), *Oliver Twist* (versioni amerikan), *Oliver Twist* (versioni britanik), *Richard III*, *From the Manger to the Cross*, *Kleopatra* ( 1912), *Quo Vadis?* (1913), *Cabiria* (1914) dhe *Lindja e një kombi* (1915).

## Përshkrimi 
Nocioni se sa kohë duhet të jetë një film artistik ka ndryshuar sipas kohës dhe vendit. Sipas Akademisë së Arteve dhe Shkencave të Filmit,   Instituti Amerikan i Filmit  dhe Instituti Britanik i Filmit,  një film artistik zgjat më shumë se 40 minuta, ndërsa Guild i Aktorëve të Ekranit pohon se koha e funksionimit të një veçorie është 60 minuta ose më shumë.   Qendra Kombëtare e Kinematografisë në Francë e përkufizon atë si një film 35 mm më të gjatë se , që është saktësisht 58 minuta e 29 sekonda për filmat me zë . 

## Historia 
Termi *film artistik'' hyri në përdorim për t'iu referuar filmit kryesor të paraqitur në një kinema dhe atij që promovohej ose reklamohej. Termi u përdor për të dalluar filmin më të gjatë nga filmat e shkurtër (të referuar si filma të shkurtër) që zakonisht paraqiten përpara filmit kryesor, si filmat e lajmeve, serialet, filmat vizatimorë të animuar, komeditë me aksion të drejtpërdrejtë dhe dokumentarët . Nuk pati një rritje të papritur në kohën e shfaqjes së filmave në përkufizimet e sotme të metrazhit të gjatë; Filmi "i paraqitur" në një program filmi në fillim të viteve 1910 u zgjerua gradualisht nga dy në tre në katër bobina. Filmat e hershëm ishin prodhuar në Shtetet e Bashkuara dhe Francë, por u shfaqën në skena individuale (film të shkurtër). Kjo u la ekspozuesve mundësinë për t'i luajtur vetëm, për të parë një kombinim jo të plotë të disa filmave ose për t'i shfaqur të gjithë së bashku si një seri filmash të shkurtër.

Veçoritë e hershme ishin kryesisht filma të stilit dokumentar me ngjarje të rëndësishme. Disa nga prodhimet më të hershme të metrazhit të gjatë ishin filmat e ndeshjeve të boksit, të tilla si *Lufta Corbett-Fitzsimmons* (1897),  *Riprodhimi i Luftës Corbett-Jeffries* dhe *Lufta Jeffries-Sharkey* (1899). Disa e konsiderojnë filmin 100-minutësh *"Lufta Corbett-Fitzsimmons"* të jetë filmi i parë dokumentar artistik, por më saktë karakterizohet si një program sportiv pasi përfshinte ndeshjen e plotë të boksit të pa montuar. Në vitin 1900, filmi dokumentar *Army Life* u prodhua nga Robert Paul . Ishte një program prej 33 filmash të shkurtër, me një kohëzgjatje totale prej rreth 75 minutash, pas stërvitjes së ushtarëve britanikë.  *Inaugurimi i Commonwealth Australian* (1901) u zhvillua për 35 minuta, "gjashtë herë më shumë se çdo film i mëparshëm australian",  dhe është quajtur "ndoshta dokumentari i parë me metrazh të gjatë i realizuar në Australi".  Kompania amerikane S. Lubin lëshoi një Passion Play të titulluar ''Lubin's Passion Play* në janar 1903 në 31 pjesë, me një total prej rreth 60 minutash.  Kompania franceze Pathé Frères publikoi një tjetër Passion Play në maj 1903, *Jeta dhe Pasioni i Jezu Krishtit*, në 32 pjesë, që gjithsej 44 minuta.

Përcaktuar nga gjatësia, filmi i parë dramatik me metrazh të gjatë ishte filmi australian 60-minutësh *, The Story of the Kelly Gang* (1906).  Shpesh citohet gabimisht se *Lindja e një Kombi'' (1915) ishte filmi i parë artistik amerikan.  Viti më i frytshëm i prodhimit të filmave në SHBA ishte 1921, me 682 publikime; Numri më i ulët i publikimeve ishte në vitin 1963, me 213.  e cila prodhon një mijë filma në më shumë se dymbëdhjetë gjuhë indiane çdo vit. 

## Shih edhe 
* Filmi
* Albfilm
* Kosovafilmi
* Film i shkurter
* Festivali Ndërkombëtar i Filmit në Prishtinë

## Referime