Ælfric of Eynsham

**Ælfric of Eynsham** (latinisht: *Alfricus, Elphricus*; ) ishte një abat anglez dhe një student i Æthelwold i Winchester-it, dhe një shkrimtar i përkryer, pjellor në anglishten e vjetër të hagiografisë, predikimeve, komenteve biblike dhe zhanreve të tjera. Ai njihet ndryshe edhe si *Ælfric Gramarian* ( *Alfricus Grammaticus* ), *Ælfric of Cerne* dhe *Ælfric Homilist* . Sipas mendimit të Peter Hunter Blair, ai ishte "një njeri i krahasueshëm si në sasinë e shkrimeve të tij ashtu edhe në cilësinë e mendjes së tij edhe me vetë Beden ".  Sipas Claudio Leonardit, ai "përfaqësoi majën më të lartë të reformës benediktine dhe letërsisë anglo-saksone". 

## Jetëshkrimi 
Ælfric u arsimua në ministrin e vjetër benediktine në Winchester nën Saint Æthelwold, i cili ishte peshkop atje nga 963 deri në 984. Æthelwold kishte vazhduar traditën e Dunstan në qeverinë e tij të abacisë së Abingdon, më pas në Berkshire, dhe në Winchester ai vazhdoi mbështetje e fuqishme për reformën benediktine angleze . Ai duket se në fakt ka marrë pjesë në aktivitetet mësimore të abacisë.

Ælfric pa dyshim fitoi një farë reputacioni si studiues në Winchester, sepse kur, në 987, abacia e Cerne (në Cerne Abbas në Dorset ) përfundoi, ai u dërgua nga peshkopi Ælfheah ( Alphege ), pasardhësi i Æthelwold, me kërkesë të kryedashamirës i abacisë, ealdorman Æthelmær the Stout, për të mësuar murgjit benediktinë atje. Kjo datë (987) është një nga dy datat e caktuara që kemi për Ælfric, i cili atëherë ishte në urdhrat e priftit. Æthelmaer dhe babai i tij Æthelweard ishin të dy mbrojtës të shkolluar të të mësuarit dhe u bënë miq besnikë të Ælfric.

Ishte në Cerne, dhe pjesërisht me dëshirën, duket, të Æthelweard-it, që ai planifikoi dy seritë e predikimeve të tij angleze, të përpiluara nga etërit e krishterë dhe kushtuar Sigeric, Kryepeshkopit të Canterbury-t nga viti 990 në 994. (Seria u redaktua nga Benjamin Thorpe dhe u botua në 1844–1846 për Shoqërinë Ælfric dhe u redaktua së fundmi nga Malcolm Godden dhe Peter Clemoes për Shoqërinë e hershme të tekstit anglez . ) Parathënia latine e serisë së parë numëron disa nga autoritetet e Ælfric-ut, shefi i të cilëve ishte Gregori i Madh, por lista e shkurtër nuk i lodh aspak autorët me të cilët ai konsultoi. Në parathënien e vëllimit të parë ai shpreh keqardhjen që, përveç përkthimeve të Alfredit, anglezët nuk kishin asnjë mjet për të mësuar doktrinën e vërtetë siç shpjegohej nga etërit latinë. John Earle ( *Literaturë Anglo-Saksone*, 1884) mendon se ai synonte korrigjimin e apokrifeve dhe ideve moderne supersticioze, mësimdhënien e predikimeve të mëparshme Blickling . Ai mund të ketë përkthyer gjithashtu *këshillën pseudo-baziliane për një bir shpirtëror*.

Seria e parë e dyzet predikimeve i kushtohet ekspozimit të qartë dhe të drejtpërdrejtë të ngjarjeve kryesore të vitit të krishterë; i dyti merret më plotësisht me doktrinën dhe historinë e kishës. Mësimi i Ælfric mbi Eukaristinë në *Kanone* dhe në '''' (po aty. ii.262 vijim.) u apelua nga shkrimtarët e reformës protestante si një provë se kisha e hershme angleze nuk e mbante doktrinën romake të transubstancionit .  Ælfric i Eynsham gjithashtu mohoi ngjizjen e papërlyer.

Pas dy serive predikimesh, ai shkroi tre vepra për t'i ndihmuar studentët të mësojnë latinisht - *Gramatikën*, *Fjalorin* dhe *Kolokuin* . Në *Gramatikën* e tij, ai përktheu gramatikën latine në anglisht, duke krijuar atë që konsiderohet gramatika e parë latine në gjuhën latine në Evropën mesjetare. Në fjalorin e tij fjalët nuk janë sipas rendit alfabetik, por të grupuara sipas temave. Së fundi, *Koloku* i tij kishte për qëllim të ndihmonte studentët të mësonin se si të flisnin latinisht përmes një manuali bisede. Është e sigurt të supozohet se drafti origjinal i kësaj, më pas ndoshta i zgjeruar nga nxënësi dhe kopjuesi i tij, Ælfric Bata, ishte nga Ælfric, dhe përfaqëson se si ishin ditët e tij studiuese.

Një seri e tretë predikimesh, *Jetët e Shenjtorëve* ( hagiografi ), daton nga viti 996 deri në 997.  Disa nga predikimet në serinë e dytë ishin shkruar në një lloj proze ritmike, aliterative dhe në *Jetët e Shenjtorëve* praktika është aq e rregullt sa shumica e tyre janë rregulluar si vargje nga redaktori i tyre WW Skeat .  Në *Jetën e Shenjtorëve* janë bashkëngjitur dy predikime, *Për Perënditë e rremë* dhe *Dymbëdhjetë Abuzimet* . E para tregon se si Kisha po luftonte ende kundër fesë së lashtë të Britanisë, por edhe kundër fesë së pushtuesve danezë.

Ælfric iu kërkua nga Æthelweard të përkthente librin e Zanafillës deri në historinë e Abrahamit dhe Isakut, së bashku me përzgjedhje nga libra të tjerë të Heksateukut . Kundër gjykimit të tij më të mirë, Ælfric ra dakord sepse e dinte se do të bëhej pavarësisht nëse ai ndihmoi apo jo. Ky, *Heksateuku i Anglisë së Vjetër*, ishte revolucionar, sepse ishte hera e parë që Testamenti i Vjetër u përkthye nga latinishtja në anglishten e vjetër.  Përkthimit të tij të Zanafillës, ai shkroi një parathënie. Kjo parathënie ishte për të siguruar që lexuesit të kuptonin se nuk duhet të besonin se praktikat e izraelitëve të lashtë ishin ende të pranueshme për të krishterët. Në parathënien e tij, Ælfric përdor të njëjtat teknika shkrimi që mbreti Alfred përdori në parathënien e tij të një përkthimi të *Cura Pastoralis* nga Papa Gregori I. Gjithashtu bie në sy se në përkthimin e tij të Zanafillës Ælfric nuk e përktheu fjalë për fjalë nga latinishtja, gjë që ishte e zakonshme për shkak të besimit se rendi i fjalëve të Shkrimit të Shenjtë ishte në vetvete i shenjtë. Përkundrazi, ai e përktheu shumë prej saj me kuptimin e saj.

Nuk ka asnjë provë të sigurt se ai ka mbetur në Cerne. Është sugjeruar se këtë pjesë të jetës së tij e kaloi kryesisht në Winchester; por shkrimet e tij për klientët e Cerne, dhe fakti që ai shkroi në 998 *Kanonet* e tij si një letër baritore për Wulfsige, peshkopin e Sherborne, dioqeza në të cilën ndodhej abacia, lejojnë supozimin e vazhdimit të qëndrimit atje. 

1005 është data tjetër e sigurt që kemi për Ælfric, kur ai u largua nga Cerne për në manastirin e ri të fisnikut Æthelmær në Eynsham në Oxfordshire, një udhëtim i gjatë tetëdhjetë e pesë milje në brendësi të tokës. Këtu ai jetoi jetën e tij si abati i parë i Eynsham, nga viti 1005 deri në vdekjen e tij. Pas lartësimit të tij, ai shkroi *letrën e tij drejtuar murgjve të Eynshamit*, një përmbledhje për murgjit e tij të *De consuetudine monachorum* të Æthelwold, përshtatur me idetë e tyre rudimentare të jetës monastike ; një letër drejtuar Wulfgeat të Ylmandunit; një hyrje në studimin e Dhiatës së Vjetër dhe të Re (rreth 1008, redaktuar nga William L'Isle në 1623); një jetë latine e zotit të tij Æthelwold; dy letra baritore për Wulfstan, kryepeshkop i Jorkut dhe peshkop i Worcester-it, në latinisht dhe anglisht; dhe një version anglisht i *De Temporibus* të Bede -s. 

Përmendja e fundit e Ælfric Abbotit, ndoshta gramatikan, është në një testament që daton rreth vitit 1010.

Ælfric u la udhëzime të kujdesshme skribëve të ardhshëm për t'i kopjuar veprat e tij me kujdes, sepse ai nuk donte që fjalët e veprave të tij të dëmtoheshin nga futja e pasazheve joortodokse dhe gabimeve shkrimore. Megjithatë, gjatë shekujve, predikimet e Ælfric u kërcënuan nga sëpata vikinge dhe neglizhenca njerëzore kur – rreth shtatëqind vjet pas kompozimit të tyre – ato gati u zhdukën në zjarrin e Bibliotekës së Pambukut të Londrës që dogji ose shkatërroi afro 1000 vepra antike të paçmueshme.

Ælfric ishte shkrimtari më pjellor në anglishten e vjetër. Tema e tij kryesore është mëshira e Zotit. Ai shkruan, për shembull: “Dashuria që do Zotin nuk është boshe. Përkundrazi, është i fortë dhe bën gjëra të shkëlqyera gjithmonë. Dhe nëse dashuria nuk është e gatshme të punojë, atëherë nuk është dashuri. Dashuria e Zotit duhet parë në veprimet e gojës, mendjeve dhe trupave tanë. Njeriu duhet ta përmbushë fjalën e Zotit me mirësi”. ("Për të Dielën e Rrëshajëve")

Ai gjithashtu vëren në "Për ditën e gjashtë (të premten) në javën e tretë të Kreshmës" dhe në "Për të Dielën e Parë pas Rrëshajëve": "Dhe ne duhet të adhurojmë me përulësi të vërtetë nëse duam që Perëndia ynë qiellor të na dëgjojë sepse Zoti është ai që jeton në një vend të lartë dhe megjithatë vlerëson të përulurin e thellë, dhe Zoti është gjithmonë pranë atyre që sinqerisht e thërrasin atë në telashet e tyre. . . . Pa përulësi, asnjë njeri nuk mund të lulëzojë në Zotin."

Dhe në "E diela e pestë pas Rrëshajëve" ai shkroi: "Shefët që nuk mund t'i lejojnë ata që punojnë nën ta të njohin mirësinë gjatë kësaj jete pune, kurrë nuk duhet të shijojnë jetën luksoze, sepse ata mund të jenë lehtësisht të sjellshëm me punëtorët e tyre çdo ditë. Dhe atëherë ata do të kishin pak mirësi në shpirtrat e tyre. Zoti e do mirësinë”.

Krahasoni këtë lajtmotiv të mëshirës së Zotit me predikimet e kryepeshkopit Wulfstan që ngrihen në trofe dhe bubullimë. Ælfric nuk shprehte aspak mendimin popullor të kohës. Pikëpamjet e tij largpamëse ndaj grave (megjithëse ato nuk ishin pikëpamje 'moderne', nga ndonjë shtrirje e imagjinatës) dhe qëndrimi i tij i fortë për 'clǽnnes', ose pastërtinë, ishin më ekstreme se të tjerët gjatë asaj kohe (shih për shembull predikimin e tij mbi Judith ). Kjo, pa dyshim, lidhej me shërbimin e tij nën reformatorin monastik Saint Æthelwold në manastirin në Winchester.

Një Pllakë Blu u zbulua në Eynsham, në shenjë mirënjohje të kontributit të Ælfric, në 2022. 

## Veprat 
* Pope, John C., ed. *Homilies of Ælfric: a Supplementary Collection. Being twenty-one full homilies of his middle and later career for the most part not previously edited, with some shorter pieces, mainly passages added to the second and third Series*. 2 volumes. EETS 259, 260. London: Oxford University Press, 1967, 1968.
* Clemoes, Peter, ed. *Ælfric’s Catholic Homilies: the First Series Text*. EETS. Oxford: Oxford University Press, 1997.
* Eliason, Norman and Peter Clemoes, eds. *Ælfric’s First Series of Catholic Homilies. British Museum Royal 7 C*. XII fols. 4-218. EETS. Early English Manuscripts in Facsimile 13. Copenhagen: Rosenkilde and Bagger, 1966.
* Elstob, Elizabeth. *An English-Saxon Homily on the Birth-day of St. Gregory: anciently used in the English-Saxon Church. Giving an account of the conversion of the English from paganism to Christianity, Translated into Modern English, with notes, etc.*. London: W. Bowyer, 1709.
* idem. *An English-Saxon Homily on the Birth-day of St. Gregory: anciently used in the English-Saxon Church. Giving an account of the conversion of the English from paganism to Christianity, Translated into Modern English, with notes, etc.*. London: W. Bowyer, 1709. Created by Timothy Graham and designed by John Chandler. Kalamazoo, MI: The Board of the Medieval Institute, 2002. [cited 11 October 2004]. http://www.wmich.edu/medieval/research/rawl/elstob/cover.html .
* Fausbøll, Else, ed. ''Fifty-Six Ælfric Fragments: the Newly-Found Copenhagen Fragments of Ælfric's Catholic Homilies with Facsimiles*. Copenhagen: University of Copenhagen, 1986.
* Godden, Malcolm, ed. *Ælfric’s Catholic Homilies: Introduction, Commentary, and Glossary*. EETS. Oxford: Oxford University Press, 2001.
* idem. *Ælfric’s Catholic Homilies: the Second Series Text*. EETS. London: Oxford University Press, 1979.
* Temple, Winifred M. "An Edition of the Old English Homilies in the British Museum MS. Cotton Vitellius C.v". 3 volumes. Diss. Edinburgh University, 1952.
* Thorpe, Benjamin, ed. and trans. *The Homilies of the Anglo-Saxon Church. The First Part, Containing The Sermones Catholici, or Homilies of Ælfric''. In the original Anglo-Saxon, with an English version. 2 volumes. Ælfrices Bocgild. London: Richard and John E. Taylor, 1844, 1846.

## Shih edhe 
* Skolastika
* Mesjeta klasike
* Filozofia mesjetare

## Referime