Rebelimi i Taiping

parapamje|Një skenë e rebelimit të Taiping, 1850-1864.
**Rebelimi i Taiping**, i njohur gjithashtu si **Lufta Civile e Taiping** ose **Revolucioni Taiping**, ishte një luftë civile në Kinë midis dinastisë Qing të udhëhequr nga Manchu dhe Mbretërisë Qiellore Taiping të udhëhequr nga Hakka. Konflikti zgjati për 14 vjet, nga shpërthimi i tij në 1850 deri në rënien e Nanjing-ut të kontrolluar nga Taiping - të cilin ata e kishin riemëruar Tianjing "kryeqytet qiellor" - në 1864. Megjithatë, forcat e fundit rebele nuk u mundën deri në gusht 1871. Vlerësimet e Numri i viktimave të konfliktit varion midis 20 dhe 30 milionë njerëz, që përfaqësojnë 5-10% të popullsisë së Kinës në atë kohë. Ndërsa Qing përfundimisht mundi rebelimin, fitorja erdhi me një kosto të madhe për qëndrueshmërinë ekonomike dhe politike të shtetit.

Kryengritja u drejtua nga Hong Xiuquan, një Hakka etnik që e kishte shpallur veten si vëllai i Jezu Krishtit. Hong kërkoi konvertimin fetar të popullit Han në versionin e tij sinkretik të krishterimit, si dhe përmbysjen politike të dinastisë Qing dhe një transformim të përgjithshëm të mekanizmave të shtetit. Për më tepër, në vend që të zëvendësonin klasën sunduese të Kinës, rebelët Taiping u përpoqën të përmbysnin tërësisht rendin shoqëror të vendit. Mbretëria Qiellore Taiping e vendosur në Nanjing arriti të marrë kontrollin e pjesëve të konsiderueshme të Kinës jugore. Në kulmin e saj, Mbretëria Qiellore sundonte mbi një popullsi prej afro 30 milionë banorësh.

Për më shumë se një dekadë, ushtritë Taiping pushtuan dhe luftuan në pjesën më të madhe të luginës së mesme dhe të poshtme të Yangtze-së, duke u shndërruar përfundimisht në një luftë totale civile. Ishte lufta më e madhe në Kinë që nga tranzicioni Ming-Qing, duke përfshirë pjesën më të madhe të Kinës Qendrore dhe Jugore. Ajo renditet si një nga luftërat më të përgjakshme në historinë njerëzore, lufta civile më e përgjakshme dhe konflikti më i madh i shekullit të 19-të. Për sa i përket vdekjeve, është i krahasueshëm me Luftën e Parë Botërore. Tridhjetë milionë njerëz u larguan nga rajonet e pushtuara drejt vendbanimeve të huaja ose pjesëve të tjera të Kinës. Lufta u karakterizua nga brutaliteti ekstrem nga të dyja palët. Ushtarët e Taiping kryen masakra të përhapura të Manchus, pakicës etnike të Shtëpisë Perandorake në pushtet të Aisin-Gioro. Ndërkohë, qeveria Qing u angazhua gjithashtu në masakra, më së shumti kundër popullsisë civile të Nanjing.

Të dobësuar rëndë nga konfliktet e brendshme pas një përpjekjeje për grusht shteti dhe dështimit të rrethimit të Pekinit, rebelët e Taiping u mundën nga ushtritë e decentralizuara provinciale si Ushtria Xiang e organizuar dhe komanduar nga Zeng Guofan. Pasi lëvizën poshtë lumit Yangtze dhe rimorën qytetin strategjik të Anqing, forcat e Zeng rrethuan Nanjingun gjatë majit 1862. Pas dy vitesh të tjera, më 1 qershor 1864, Hong Xiuquan vdiq gjatë rrethimit, shkaktuar nga konsumimi i barërave të këqija në territorin e pallatit si dhe dyshimet për helm. Nanjing ra mezi një muaj më vonë. Lufta civile 14-vjeçare në tërësi përkoi me konfliktet e brendshme dhe të jashtme të luftërave të opiumit dhe me rebelimin e ardhshëm të Boxer-it për të dobësuar më tej zotërimin e dinastisë Qing në Kinën qendrore. Rebelimi i Taiping-ut dha nxitje për një periudhë fillimisht të suksesshme reformash dhe vetë-forcimi, megjithëse nën hijen e trazirave sociale dhe fetare brenda vendit, duke përkeqësuar mosmarrëveshjet etnike dhe duke përshpejtuar ngritjen e pushtetit provincial. Historianët debatojnë nëse këto zhvillime luajtën një rol në fillimin e epokës së kryekomandantëve, humbjen e kontrollit qendror pas krijimit të Republikës së Kinës në 1912.

## Shiko edhe 
* Taiping
* Kina
* Taivani

## Referime