Enrico Mizzi

**Enrico Mizzi** (20 shtator 1885 - 20 dhjetor 1950) ishte  politikan maltez, udhëheqës i Partisë Nacionaliste Malteze nga 1926 dhe shkurtimisht Kryeministër i Maltës në 1950.  

## Jeta 
Lindur më 20 shtator 1885 në Valeta, Enrico Mizzi ishte djali i Maria Sofia (Marie Sophie) Folliero de Luna, e bija e nënkonsullit të Napolit,  dhe e Fortunato Mizzi, politikan maltez-pro-italian, themelues i *Partisë Antireformiste*. Nëna e tij vdiq në 1903 dhe babai i tij në 1905, kur Enrico ishte vetëm 17 dhe 19 respektivisht. 

Enrico studioi në seminarin Gozo dhe mësoi drejtësi në Universitetin e Romës La Sapienza dhe në Universitetin e Urbino . Ai u diplomua në letërsi dhe shkencë në Universitetin Mbretëror të Maltës në 1906, dhe në Drejtësi në Urbino në 1911. 

Në 1926 Enrico Mizzi u martua me Bice Vassallo ; ata kishin një djalë, Fortunat Mizzi (1927–2017),  cili u bë prift në 1952 dhe themeloi Moviment Azzjoni Socjali (MAS) në 1955. 

## Politika 
Përkundër përfundimit të studimeve  juridike në Romë, Mizzi kishte pak shanse për të ushtruar profesionin e avokatit. Ai u tërhoq në vend të politikës dhe gazetarisë. Në 1915 Enrico Mizzi u zgjodh anëtar i *Comitato Patriottico Maltese* dhe themeloi gazetën ''L'Eco di Malta*, organ i vetë Komitetit. 

Ai qëndroi si një kandidat parlamentar për Gozo në 1915, dhe u zgjodh me sukses.  Ai punoi pa u lodhur për të zhvilluar një Kushtetutë që ishte e pavarur nga sundimi anglez në atë kohë. 

Në vitin 1916 ai u arrestua dhe u dënua me një vit burg për shpalljen e tij si përfaqësues i kombësisë italiane të Maltës - dënimi i tij u ul në qortim nga Guvernatori i kohës për shkak të ndërhyrjeve të dyshuara. Në maj 1917 ai u arrestua dhe u ushtrua nga gjykata për kryengritje gjatë kohës së luftës, u shpall fajtor për të gjitha akuzat dhe u burgos për një vit. Megjithëse ky dënim u ul përsëri, ai humbi të drejtën e tij për të ushtruar profesionin e avokatit në vend. 

### Drejtues i Partisë Nacionaliste 
Në rininë e tij, Enrico Mizzi vendosi të ndiqte gjurmët e babait të tij Fortunato Mizzi, i cili ishte  anëtar i komunitetit Pro-Italian Maltez, veprimtaria politike e të cilit tregoi mbështetje të fortë ndaj Risorgimento të Italisë dhe përdorimin zyrtar të gjuhës italiane në Malta 

Pas përfundimit të Luftës së Parë Botërore, Mizzi ishte pjesë e koalicionit të madh dhe të moderuar të quajtur Bashkimi Politik Maltez ( UPM), i udhëhequr nga Ugo Pasquale Mifsud . Ajo u nda prej saj, së bashku me rrymën më ekstremiste dhe pro-italiane, për të formuar Partinë Nacionaliste Demokratike ( PDN), e udhëhequr nga Mizzi. 

Të dy lëvizjet morën pjesë veçmas në zgjedhjet e përgjithshme malteze në 1921, por miratuan një formë qëndrimi në mënyrë që të mos dëmtonin njëra-tjetrën; PDN zgjodhi 4 deputetë nga Gozo. 

UPM dhe PDN kandidojnë edhe një herë veçmas, megjithëse në koalicion, në zgjedhjet e 1924 . Pas zgjedhjeve të vitit 1924, partia e Mizzi formoi një qeveri në koalicion me Unione Politica Maltese dhe ata zgjodhën 15 vende parlamentare. Gjatë kësaj legjislature, Mizzi ishte Ministër i Shërbimeve Postare, Bujqësisë dhe Peshkimit së bashku me Industrinë dhe Tregtinë. 

Më 23 Janar 1926 të dy partitë u bashkuan së bashku për të formuar *Partn*ë Nacionaliste me Mizzi duke vepruar si bashkë-udhëheqës së bashku me Sir Ugo Mifsud deri në vdekjen e këtij të fundit në 1942.  

Sidoqoftë, partia e re unitare u mund nga zgjedhjet e vitit 1927, në favor të Kompaktit, aleancës elektorale midis Partisë Kushtetuese Malteze dhe Punës. 

Në vitet 1924-1933 Mizzi mbajti poste të shumta ministrore dhe gjithashtu ishte president i Shoqërisë Dante Alighieri dhe drejtor i *Gazzetta Maltese* në cilësinë e tij si promovues i karakterit italian të Maltës. 

Mizzi "kalorësi pa njollë apo frikë".  mbeti i njohur për promovimin e patriotizmit dhe nacionalizmit maltez në një kohë kur Malta ishte koloni.  Ai u shoqërua me identitetin italian të popullit maltez, shkak për zgjedhjen e italishtes si gjuhë zyrtare të vendit dhe një ithtar i fortë i besimit katolik romak në kundërshtim me besimin protestant të autoriteteve koloniale. 

### Dëbimi në Ugandë 
Më 30 maj 1940, ndërsa Mizzi ishte në shtypshkronjën Malta, ai u arrestua dhe së bashku me 47 maltezë të tjerë u internuan. Në shkurt 1942, Guvernatori Dobbie mori një urdhër për të dëbuar në mënyrë të paligjshme 47 Maltez në Uganda, mes tyre Mizzin.  Gjatë mërgimit, Mizzi bëri gjithçka që mundej për të qëndruar i azhurnuar për ngjarjet në Maltë. Ai mbeti në kontakt të ngushtë me anëtarët e tjerë të Partisë Nacionaliste, të tillë si Gorg Borg Olivier dhe Giuseppe Schembri. 

### Reforma e Partisë Nacionaliste 
Grupi i të mërguarve u lejua të kthehej në vend në 8 Mars 1945. Mizzi përsëri hyri në politikë dhe mori pjesë në Seancën e Këshillit në 15 Mars. Mizzi planifikoi të riorganizojë PN nga themeli. Ideologjia e Partisë dhe mbështetja e saj për kulturën dhe gjuhën italiane formuan bazaltin e kësaj dhe u përdorën shpesh kundër tij nga armiqtë e tij politikë. Midis 1939 dhe 1942, *Times of Malta* dhe *Il-Berqa*, dy gazeta në pronësi të Gerald Strickland, e quanin atë një kuisling (tradhtar) dhe simpatizant të Fashizmit Italian. 

### Kryeministri i Maltës 
Në zgjedhjet e vitit 1950 *Partia Nacionaliste'' raportoi një sukses të madh dhe Mizzi u emërua Kryeministër në një parlament të varur. Ai vdiq në Valetë vetëm tre muaj më vonë, më 20 dhjetor 1950,  dhe bëri një funeral shtetëror.  Deri më sot, ai është i vetmi kryeministër maltez që ka vdekur në detyrë. 

## Trashëgimia 
Mizzi mbahet mend nga maltezët si një forcë kontribuese në identitetin kombëtar dhe evropian maltez. 

Banka Qendrore e Maltës lëshoi një monedhë argjendi me fytyrën e Enrico Mizzi mbi të si pjesë e Serisë së Personaliteteve Malteze të Dalluara në 2001. 

Një fondacion, për të promovuar dhe vlerësuar më mirë jetën dhe veprat e tij dhe atë të babait të tij, Fortunato, u krijua në 2010. 

## Referime