Gens

Në Romën e Lashtë, një **gens** (; në shumës: **gentes** ) ishte familja e përbërë nga individët që ndanin të njëjtin *nomen gentilicium* dhe që pretendonin prejardhje nga një paraardhës i përbashkët. Një degë e një gens, ndonjëherë e identifikuar nga një cognomen i veçantë, quhej një *stirps* (në shumës: *stirpes*). Gens ishte një strukturë e rëndësishme shoqërore në Romë dhe përgjatë gjithë *Italisë Romake* gjatë periudhës së Republikës Romake. Shuma nga statusi shoqëror i individëve varej nga gens në të cilin bënin pjesë. Disa gentes klasifikoheshin si patricë, të tjerët si plebejë; disa kishin degë në të dyja grupimet shoqërore, patrice dhe plebeje. Rëndësia e gens si një strukturë shoqërore do të binte në mënyrë të konsiderueshme në Periudhën Perandorake, megjithëse *gentilicium* vijoi të përcaktonte origjinën dhe dinastitë e romakëve, duke përfshirë edhe perandorët.

## Origjina
Fjala *gens* ndonjëherë e përkthyer si "rracë", ose "komb", nënkupton një popull që rrjedh nga një paraardhës i përbashkët. Ajo mund të përkthehet edhe si "klan", "farefisni", ose "tribu", megjithatë fjala *tribus* ka një kuptim të veçantë dhe të dallueshëm në kulturën romake. Një gens mund të jetë aq i vogël sa një familje e vetme, ose mund të përfshijë qindra individë. Sipas traditës, në vitin 479 p.e.s. vetëm gens Fabia qenë të aftë të nxirnin në fushëbetejë një militia të përbërë nga treqint e gjashtë burra në moshë për luftë. Koncepti i gens nuk ishte përjashtimisht romak, por ndahej me bashkësitë e tjera italike, duke përfshirë atë që flisnin gjuhët italike si latinët, oskët dhe umbrët, ashtu si dhe etruskët, gjuha e të cilëve nuk është e lidhur. Të gjithë këta popuj në vijim u asimiluan në sferën romake të kulturës.

Gentes më të vjetër thuhej se e kishin origjinën më të vjetër se Themelimi i Romës (traditionalisht në 753 p.e.s.), dhe pretendonin prejardhje nga personazhe mitologjike që nga kohët e Lufta e Trojës (traditionalisht e përfunduar në vitin 1184 p.e.s..

Nomen mund të rridhte nga çdo numër gjërash, siç ishin emri i një paraardhësi, zanati i një personi, pamja fizike, karakteri, ose qyteti i origjinës. Për shkak se disa nga këto gjëra ishim mjaft të zakonshme, ishte e mundur për familje të palidhura të bartnin të njëjtin nomen dhe përgjatë kohës të ngatërroheshin.

Personat mund të birësoheshin në një gens dhe të mernin nomen-in e tij. Një *libertus*, ose "skllav i liruar", zakonisht merte nomen-in (dhe ndonjëherë edhe praenomen-in) e personit që e kishte liruar atë dhe një qytetar i natyralizuar, zakonisht merte emrin e patronit që i jepte qytetarinë e tij. Skllevërit e liruar dhe qytetarët e sapo emancipuar teknikisht nuk ishin pjesë e gentes emrat e të cilëve mbanin, por brenda pak brezave shpesh bëhej e pamundur të dalloje pasardhësit e tyre nga anëtarët origjinalë. Në praktikë kjo nënkuptonte se një gens mund të bënte anëtarë të rinj dhe madje degë të reja, si në mënyrë të paracaktuar ashtu dhe aksidentalisht.

### Stirpes
Degë të ndryshme ose *stirpes* të një gens zakonisht dalloheshin nga cognomina e tyre, mbiemra shtesë që pasonin nomen-in, i cili mund të ishte ose personal ose i trashëgueshëm.  Disa stirpes veçanërisht të mëdha do të ndaheshin vetë në shumë degë, të dalluar nga cognomina shtesë.

## Funksioni shoqëror i gens
Në teori, secili gens funksiononte si një shtet brenda shtetit, i qeverisur nga pleqtë dhe asambletë e veta, duke ndjekur zakonet e veta, dhe duke zhvilluar ritet e veta fetare. Disa kulte ishin të lidhura tradicionalisht me gentes të veçantë. Asambletë e gens kishin përgjegjësinë e adoptimit dhe mbikëqyrjes së anëtarëve të tyre. Nëse një anëtar i një gens vdiste  dhe pa familje të personale, pronat e tij shpërndaheshin në pjesën e mbetur të gens.

Shumë gentes përfshinin edhe degë patrice edhe degë plebeje. Këto mund të jenë krijuar nëpërmjet adoptimit ose lirimit të skllevërve, ose kur dy familje të pallidhura që bartnin të njëjtin nomen ngatërroheshin. Mungë ndodhte që anëtarët individualë të një gens ta linin vullnetarisht ose të nxireshin nga patriciati, bashkë me pasardhësit e tyre. Në disa raste, gentes që fillimisht duhet të kishin qenë patricë, ose që ishin të konsideruar të tillë gjatë republikës së hershme, më vonë njiheshin vetëm nga pasardhësit e tyre plebejë.

Nga shekulli I p.e.s., dallimi praktik midis patricëve dhe plebejve ishte gjerësisht simbolik, me vetëm pak priftërinj dhe poste ceremoniale të paracaktuara për patricët. Megjithatë, prestigji i tyre ishte i tillë që, duke filluar me administratën e Çezarit dhe duke vijuar me Periudhën Perandorake, një numër familjesh do të ngriheshin në patriciat, duke zëvendësuar familjet e vjetra që ishin shuar ose zbehur deri në errësim dhe të cilat nuk parfaqësoheshin më në Senatin Romak. Nga shekulli III, dallimi midis patricëve dhe plebejve e kishte humbur rëndësinë e tij. Perndor Kostandini dhe pasuesit e tij e përtëritën titullin si një shenjë dallimi dhënë individëve, në vend të një klase në të cilën bënte pjesë e gjithë familja.

## Shiko gjithashtu
* Fiset Italike
* Fiset ilire
* Lista e fiseve të hershme gjermanike
* Fiset Nordike
* Rutulët
* Grupi shoqëror
* Elitizmi
* Inteligjencia
* Turma
* Klani
* Pema familjare
* Farefisi
* Fisi
* Jus
* E drejta romake
* Amicitia
* Hospitium
* Imperium
* Auctoritas
* Civitas
* Civitas libera
* Civitas foederata
* Civitas sine suffragio
* Civitas stipendaria
* Cliens
* Colonus (person)
* Contio
* Dediticii
* Mos maiorum
* Municipium
* Patronus
* Peregrinus
* Patronazhi në Romën e Lashtë
* Potestas
* Primus inter pares
* Rogatio
* Statusi në sistemin ligjor romak
* Të Drejtat Latine
* Alba Longa
* Albanët (latinë)
* Romakët në Afrikën Nën-Sahariane
* Iliro-romakët
* Labici
* Amfiteatri Romak
* Anijet Romake
* Arkitektura Romake
* Arkitektura e Teatrove Romake
* Besimet e lashta mesdhetare
* Imperator
* Auguri
* Censori
* Vigiles
* Institucionet politike të Romës së lashtë
* Magjistratët ekzekutivë të Republikës Romake
* Magjistratët romakë
* Magjistratët e Perandorisë Romake
* Pretori
* Dux
* Cirku Romak
* Cursus honorum
* Çitadela
* Dashuria Greke
* Equites
* Festivalet Romake
* Harku i Triumfit
* Honestiores dhe humiliores
* Horacët dhe Kuriacët
* Instrumentum regni
* Kalendari Romak
* Këshilli i Plebejve
* Klasa shoqërore në Romën e Lashtë
* Kolona e Fitores
* Konsulli Romak
* Kultura e Romës së lashtë
* Kuvendi i Centurionëve
* Kuvendi i Kuriatit
* Kuvendet Romake
* Kuvendi Tribal
* Larja në Romën e Lashtë
* Latinët e Lashtë
* Latium
* Letërsia e vjetër greke e romake
* Limes Britannicus
* Lista e konsujve romakë
* Llaçi romak
* Luftërat Romako-Latine
* Marrdhëniet Indiano-Romake
* Marrdhëniet Sino-Romake
* Mare Nostrum
* Marina Romake
* Martesa në Romën e lashtë
* Miliarium Aureum
* Misteret greko-romake
* Mitologjia romake
* Mjekësia Romake
* Monarkia romake
* Mundus Cereris
* Muri i Antoninit
* Njësitë matëse romake
* Novus homo
* Nobiles
* Optimates dhe populares
* Ordines
* Pallatet perandorake të Romës
* Patricët romakë
* Caput Mundi
* Personalitete romake
* Plaçkitja Visigote e Romës
* Plebejtë
* Pomerium
* Portretizimi Romak
* Republika Romake
* Roma quadrata
* Romanitas
* Romanizimi (kulturor)
* Sabinët
* Samnitët
* Selitë perandorake romake
* Senati Romak
* Shtatë Kodrat e Romës
* Shtetësia Romake
* Shtëpia Romake
* Skllavëria në Romën e lashtë
* Skulptura Romake
* Spektaklet Romake
* Tempulli Romak
* Teknologjia në Romën e lashtë
* Thermae
* Traditat romake të emërtimit
* Tregtia romake me Indinë
* Triumfi Romak
* Ujësjellësi Romak
* Umbilicus urbis Romae
* Ura e Trajanit
* Ura romake
* Urbanistika Romake
* Urbs
* Ushtria Romake
* Valetudinarium
* Vicus
* Vila Romake
* Villa rustica
* Zgjedhjet në Republikë Romake
* Zjarrfikja në Romën e Lashtë

## Citime fundore
## Bibliografia
### Burime të lashta
*  Versioni anglisht këtu .
* 
* 
* 
* 
* 
* Kasius Dion Koceiani, Historia Romana; (Versioni anglisht)
* Dionisi i Halikarnasit, Antiquitates Romana.
* 
* Eutropi, *Breviarium historiae romanae* (teksti latin), I-X.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Burime historiografike moderne
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Andrea Carandini, ''La nascita di Roma: dei, lari, eroi e uomini all'alba di una civiltà*, Torino, 1998.
* 
* 
*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  (titulli origjinal i veprës 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Muhlberger, S., *The Fifth Century Chroniclers: Prosper, Hydatius and the Gallic Chronicler of 452* (Leeds, 1990).
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Renato Peroni, *Comunità e insediamento in Italia fra età del bronzo e prima età del ferro*, in *Storia dei Greci e dei Romani*, vol. 13, Einaudi 2008.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Wallace-Hadrill, Andrew, ed. 1989. *Patronage in Ancient Society''. London: Routledge.
* 
* 

## Lidhje të jashtme
* 
* 
* 
*