Oloron-Sainte-Marie

**Oloron-Sainte-Marie** ( ; Shqip: Auloron-Shën Mëria; Ocitan: *Auloron e Senta Maria* ; Baskisht:  *Oloroe-Donamaria* ) është një komunë në departamentin Pirenejtë-Atlantikë, rajoni i Akuitanisë së Re, Franca jugperëndimore.

## Historia 
Qyteti u themelua nga romakët në shekullin e I-rë, i njohur atëherë si *Illoronensium* . E vendosur në rrugën romake midis qyteteve të rëndësishme Dax dhe Saragossa, pozicioni i tij ishte strategjik. Sot i njohur si Shën-Greati, Gratusi i Auloronit u bë në vitin 506 kryepeshkopi i parë i njohur i Dioqezës së Lashtë të Auloronit, i njohur atëherë si "Iluro".

Shekulli i 18-të ishte fillimi i ringjalljes për Shën-Mërinë pasi fundi i Luftërave Franceze të Fesë lejoi restaurimet dhe ndërtimet e reja fetare në qytet. : katedralja, seminari, kisha e Shën-Pjetrit. Për më tepër, bumi i vazhdueshëm i tregtisë me Spanjën përshpejtoi ndërtimin e rrugëve më të mira të komunikimit dhe transportit për në Aulo dhe Sainte-Marie.

Me Revolucionin Francez, Auloroni humbi dioqezën e saj në Bajonë, por fitoi rëndësi administrative duke u bërë një nga prefekturat e re të Republikës së re. Në 1858, regjenti Impress Eugénie imponoi ribashkimin e qyteteve Auloron dhe Shën Mëri.

### Klima 
Qyteti ka një klimë oqeanike, me dimër të butë dhe të lagësht dhe verë të freskët ose mesatarisht të ngrohtë. Shiu është mjaft i bollshëm (mbi 900&nbsp;mm në vit) dhe më së shumti përqendrohet gjatë sezonit të ftohtë.

## Popullsia 
## Ekonomia 
Ekonomia në Auloron dominohet nga dy biznese të njohura prodhuese:

: * Lindt &amp;amp; Sprüngli kanë një fabrikë çokollate në loron.
: * Safran Landing Systems ka një fabrikë në komunën ngjitur Bidos e cila prodhon pajisje uljeje për avionë.

Auloroni është gjithashtu i famshëm, mes adhuruesve të kapeleve, si kryeqyteti i beretës baske, megjithëse biznesi i beretave ka rënë viktimë e kolapsit të gjerë të biznesit evropian të tekstilit, si dhe i ndryshimit të modës. Sot vetëm një biznes berete mbijeton në Auloron. Kjo është kompania Béatex e cila punëson afërsisht 80 persona.

Zona përfiton gjithashtu nga një sektor bujqësor aktiv, që përfshin rritjen e kafshëve dhe bujqësinë e përgjithshme, si dhe prodhimin e misrit . Ai është gjithashtu pjesë e rretheve të përcaktuara nga AOC që kanë të drejtë të prodhojnë djathin e deleve, Ossau-Iraty .

Gjuha popullore lokale është dialekti Béarnez, një dialekt i gjuhës Gaskon . Një nga tetë shkollat fillore të Auloronit është një Calandreta, një shkollë dygjuhëshe frëngjisht/bearneze.

### Monumentet arkitekturore dhe historike 
parapamje|Auloroni në 1843, nga Eugène de Malbos
Qyteti mori etiketën Qytetet Franceze dhe Tokat e Artit dhe Historisë në nëntor 2006.

Monumentet arkitekturore dhe historike të Oloron :

* shekulli i 13-të Tour de Grède (Kulla e Gredës)
* ish bashkia dhe burgu, i klasifikuar në vitin 1987 si Monument historik
* muret e fortifikuara
* kështjella Legugnon e shekullit të 16-të
* ndërtesa e shekullit të 17-të në rrugën Pomone, e klasifikuar në 1943 si Monument historik
* Parc Pommé (Parku Pommé)
* "Maison du Patrimoine" (Shtëpia e Trashëgimisë)
* biblioteka publike Médiathèque që u nderua me çmimin arkitektonik Equerre d'Argent në 2010 (arkitekt : Pascale Guédot ).
* Katedralja e Auloronit
* kisha e Shën Mërisë

Skeda:Tour-Grede 001.jpg|Kulla e Gredës
Skeda:Oloron Pomme 02.JPG|Parku Pommé
Skeda:Oloron cathédrale ste marie 2.JPG|Katedralja e Shën Mërisë
Skeda:Oloron N-Dame 01.JPG|Kisha e Notre Dame (Zonjës Sonë)
Skeda:Oloron SainteMarie Tour.JPG|Katedralja e Shën Mërisë
Skeda:Oloron St-Grat 01.JPG|Shën-Greati

### Jeta kulturore 
Auloroni është shtëpia e një numri festivalesh :

* festivali i xhazit *Des Rives & Notes* në fundjavën e parë të korrikut,
* "Festivali i filmit amator në ueb", i organizuar çdo sezon pranveror për të shfaqur filmat më të mirë të shkurtër të publikuar në internet,
* Panairi “Libri pa kufij” i mbajtur në fundjavën e dytë të qershorit.

Auloron-Shën Mëria ka një teatër dhe vend koncertesh (në hapësirë Pierre Jéliote).

### Gastronomia 
Qyteti është i njohur për perimet e tij të përzemërta, fasulet dhe supën e mishit, garburen, për djathin Ossau-Iraty dhe për një delikatesë të shpikur nga një bukëpjekës vendas në vitin 1925, pastën "le Russe".

## Referime