Dubs

**Doubs** ( ; Arpitan: *Dubs* ; Shqip: *Dubsi* ) është një departament në rajonin Burgonjë -Franche-Comté në Francën Lindore. I emërtuar sipas lumit Dubs, ai kishte një popullsi prej 543,974 në 2019-ën.  Prefektura e tij është Besançon dhe nënprefekturat janë Montbéliard dhe Pontarlier .

## Historia 
Qysh në shekullin e 13-të, banorët e dy të tretave veriore të Dubs flisnin Franc-Comtois, një dialekt i ''langues d'oïl* . Banorët e dy të tretës jugore të Dubsit flisnin një dialekt të gjuhës arpitane . Të dyja gjuhët bashkëjetuan me frëngjishten, gjuha zyrtare e ligjit dhe tregtisë, dhe vazhduan të fliteshin shpesh në zonat rurale në shekullin e XX-të. Të dyja fliten ende sot, por jo në baza ditore.

Dubsi ishte i rëndësishëm si një portë për në Zvicër përmes kalimit në Cluse de Pontarlier. Shumë njerëz të famshëm, duke përfshirë Mirabeau, Toussaint Louverture dhe Heinrich von Kleist, u burgosën në Kështjellën e Jouxit .

Dubsi është një nga 83 departamentet origjinale të krijuara gjatë Revolucionit Francez më 4 mars 1790. Ajo u krijua nga një pjesë e ish-provincës Franche-Comté . Prefektura (kryeqyteti) është Besançoni .

Në 1793, republika e Mandeureës u aneksua nga Franca dhe u përfshi në departament. Ky distrikt u kalua midis territoreve dhe departamenteve të ndryshme në riorganizimet dhe luftërat administrative që pasuan, por u rivendos në Dubs në 1816 kur departamentit iu shtua edhe ish-principata e Montbéliardit .

Sidoqoftë, komuna Le Cerneux-Péquignot u aneksua nga Kantoni i Neuchâtelit sipas kushteve të Traktatit të Parisit të vitit 1814, dhe që atëherë mbeti territor zviceran.

Midis humbjes së Francës në Betejën e Waterloo -s dhe nëntorit 1818, Dubsi u përfshi në zonën e pushtuar nga trupat austriake .

Viktor Hygo, Gustave Courbet, Armand Peugeot, Vëllezërit Lumier dhe Frank Darabont janë ndër njerëzit e famshëm të lindur në Dubs.

## Gjeografia 
Dubsi është pjesë e rajonit aktual të Bourgogne-Franche-Comté dhe është i rrethuar nga departamentet franceze Jura, Haute-Saône dhe Territori i Belfortit, dhe kantonet zvicerane Vaud, Neuchâtel dhe Jura .

Departamenti dominohet nga malet Jura, të cilat ngrihen në lindje të Besançonit .

### Qytetet kryesore 
Komuna më e populluar është Besançoni, prefektura. Që nga viti 2019, ka 5 komuna me më shumë se 10,000 banorë: 

## Ekonomia 
Departamenti Dubs është në të njëjtën kohë më i gjelbërti dhe më i industrializuari në Francë. 

Është vendlindja e prodhuesit të automobilave Peugeot .

## Turizmi 
Kalaja e Joux dhe Besançon janë destinacione të rëndësishme turistike.

## Galeri 

Skeda:Besancon boucle Doubs.jpg|Kalaja dhe qyteti i vjetër i Besançonit në një gjarpërim të Dubsit
Skeda:France arc et senas saline royal main building 1.jpg|Kriporet Mbretërore në Arc-et-Senans
Skeda:2009-05-03 Montbeliard 108.JPG|Montbéliard
Skeda:Château de Joux - Vue du belvédère de la Fauconnière.JPG|Fortesa e Jouxit
Skeda:0 Lods - Le village et la Loue (1).JPG|Lods, një nga fshatrat më të bukur të Francës

## Bibliografi 
* Hoffmann, Michael, *Die französischen Konservativen in der katholischen Provinz Parteigenese und politische Kultur im Doubs (1900–1930)'' (Frankfurt am Main ua, Peter Lang, 2008) (Moderne Geschichte und Politik, 22).

## Referime