Historia e Tetovës

**Historia e Tetovës** dhe rrethinës së saj është e pasur dhe komplekse, duke pasqyruar ndikimet e ndryshme historike, politike dhe kulturore në këtë rajon të Ballkanit. Tetova, e njohur dikur si Htetovo, ka qenë e banuar që nga lashtësia dhe ka kaluar nëpër periudha të ndryshme historike, duke reflektuar zhvillimet e rajonit të Pollogut.

## Antikiteti 
Tetova dhe rrethina e saj kanë qenë të banuara që nga periudha e hershme ilire, kryesisht nga fisi i dardanëve. Kjo trevë ka pasur një rëndësi të madhe strategjike dhe ekonomike, duke qenë një nyje lidhëse midis Dardanisë dhe fiseve të tjera ilire në perëndim. Me zgjerimin e Perandorisë Romake, rajoni u përfshi në provincën e Dardanisë dhe rrugët tregtare që kalonin këtu ndihmuan në zhvillimin ekonomik të vendbanimeve. Gjatë kësaj periudhe, u ndërtuan rrugë dhe vendbanime të vogla, të cilat ruajtën identitetin e tyre ilir pavarësisht romanizimit të rajonit.  

## Mesjeta 
Pas ndarjes së Perandorisë Romake, Tetova u bë pjesë e Perandorisë Bizantine, duke përjetuar ndikime të forta fetare dhe kulturore nga Kostandinopoja. Në shekullin VII, rajoni u ndikua nga migrimet sllave, por popullsia iliro-arbërore vazhdoi të ekzistojë dhe të ruajë gjuhën dhe zakonet e saj. Gjatë shekullit XIII, Tetova ra nën sundimin e Perandorisë Serbe të Stefan Dushanit, i cili e shndërroi qytetin në një qendër të rëndësishme të tregtisë dhe administratës. Pas shpërbërjes së perandorisë serbe, qyteti kaloi nën sundime të ndryshme feudale derisa, në fund të shekullit XIV, u pushtua nga Perandoria Osmane.  

## Lidhja e Prizrenit 
Me rritjen e nacionalizmit në Ballkan, shqiptarët e Tetovës u përfshinë në Lidhjen Shqiptare të Prizrenit më 1878, duke kundërshtuar vendimet e Kongresit të Berlinit dhe duke kërkuar mbrojtjen e trojeve shqiptare nga copëtimi. Tetova dhe Pollogu u bënë qendra të rëndësishme të rezistencës shqiptare kundër sundimit osman dhe ambicieve ekspansioniste të shteteve fqinje. Shqiptarët e këtij rajoni morën pjesë në kryengritjet e ndryshme deri në shpalljen e Pavarësisë së Shqipërisë në vitin 1912, megjithëse qyteti mbeti jashtë kufijve të shtetit të ri shqiptar dhe u pushtua nga forcat serbe gjatë Luftërave Ballkanike. Pas përfundimit të luftës, Tetova u rikthye në Jugosllavinë socialiste, ku shqiptarët përballuan kufizime në arsim dhe kulturë. Megjithatë, qyteti u zhvillua ekonomikisht dhe u bë një qendër e rëndësishme industriale dhe universitare. Një ngjarje kyçe për shqiptarët e Tetovës në këtë periudhë ishte themelimi i Universitetit të Tetovës në vitin 1994, i cili luajti një rol të rëndësishëm në përparimin arsimor të shqiptarëve në Maqedoninë e Veriut.  

## Shekulli XXI 
Me shpërbërjen e Jugosllavisë dhe pavarësinë e Maqedonisë në vitin 1991, shqiptarët e Tetovës vazhduan të kërkojnë të drejtat e tyre. Në vitin 2001, qyteti u përfshi në konfliktin mes shqiptarëve dhe qeverisë maqedonase, i cili përfundoi me Marrëveshjen e Ohrit, e cila garantoi më shumë të drejta politike dhe kulturore për shqiptarët. Sot, Tetova është një nga qytetet më të rëndësishme shqiptare në Maqedoninë e Veriut, me një zhvillim të madh ekonomik, arsimor dhe kulturor. Ajo mbetet një qendër e gjallë e identitetit kombëtar shqiptar dhe një qytet me rëndësi të veçantë në historinë e rajonit.

## Shih edhe 
* Komuna e Tetovës
* Shqiptarët në Maqedoninë e Veriut

## Referime