Vala dhëmbësharrë

Vala **dhëmbësharrë** (ose **vala e sharrës** ) është një lloj formë vale jo sinusoidale . Është emërtuar kështu bazuar në ngjashmërinë e saj me dhëmbët e një sharre me dhëmbë të thjeshtë me një kënd zvarritjeje zero. Një dhëmbsharrë e vetme, ose një dhëmbsharrë e ndezur me ndërprerje, quhet një **formë vale rampë** .

Funksionet lineare të njëvlershme pjesë-pjesëx(t) = t - \lfloor t \rfloorx(t) = t \bmod 1bazuar në funksionin dysheme të kohës *t* është një shembull i valës dhëmbësharrë me periodë 1.

Një formë më e përgjithshme, në shtrirjen −1 deri në 1, dhe me periodë *p*, është2\left({\frac t p} - \left\lfloor {\frac 1 2} + {\frac t p} \right\rfloor\right)Ky funksion i dhëmbësharrë ka të njëjtën fazë si funksioni i sinusit .

Ndërsa një valë katrore është ndërtuar vetëm nga harmonika teke, tingulli i valës së sharrës është i ashpër dhe i qartë dhe spektri i saj përmban të dyja, harmonika çifte dhe teke, të frekuencës themelore . Për shkak se përmban të gjitha harmonikat e numrave të plotë, është një nga format valore më të mira për t'u përdorur në sintezën zbritëse të tingujve muzikorë, veçanërisht instrumentet e përkulura me tela  si violina dhe violonçelet, pasi sjellja e rrëshqitjes së harkut i shtyn telat me një fomë lëvizje si sharrë. 
 

Një dhëmb sharrë mund të ndërtohet duke përdorur sintezën mbledhëse . Për periudhën *p* dhe amplitudën *a*, seritë e mëposhtme të pafundme të Furjesë konvergjojnë në një dhëmbësharrë dhe një valë të kundërt (të anasjelltë) të dhëmbit sharrë: f = \frac{1}{p}x_\text{sawtooth}(t) = a\left(\frac{1}{2} - \frac{1}{\pi}\sum_{k=1}^{\infty} {(-1)}^{k} \frac{\sin(2\pi kft)}{k}\right)x_\text{reverse sawtooth}(t) = \frac{2a}{\pi}\sum_{k=1}^{\infty} {(-1)}^{k} \frac{\sin(2\pi kft)}{k}Në sintezën digjitale, këto seri mblidhen vetëm nën parametrin *k* në mënyrë që harmonika më e lartë, *N* max, të jetë më e vogël se frekuenca Nyquist (gjysma e frekuencës së kampionimit ). Kjo përmbledhje në përgjithësi mund të llogaritet në mënyrë më efikase me një transformim të shpejtë Furje . Nëse forma e valës krijohet në mënyrë dixhitale direkt në rrafshin e kohës duke përdorur një formë pa brez të kufizuar, si p.sh. *y*&nbsp;=&nbsp;*x*&nbsp;−&nbsp;floor ( *x* ), harmonikat e pafundme kampionohen dhe toni që rezulton përmban shtrembërim aliasing .
djathtas|parapamje| Animimi i sintezës mbledhëse të valës së dhëmbësharrë me një numër harmonikash në rritje
 

## Zbatimet 
* Valët e dhëmbësharrë janë të njohura për përdorimin e tyre në muzikë. Valët e sharrës dhe ato katrore janë ndër format e valëve më të zakonshme që përdoren për të krijuar tinguj me sintetizues muzikor analogë dhe virtualë analogë zbritës.
* Valët e dhëmbësharrë përdoren në furnizimet me energji me gjendje të ndërruar . Në çipin e rregullatorit, sinjali i feedbackut nga dalja krahasohet vazhdimisht me një dhëmbësharrë me frekuencë të lartë për të gjeneruar një sinjal të ri PWM të ciklit të punës në daljen e krahasuesit .
* Vala e dhëmbësharrës është forma e sinjaleve të devijimit vertikal dhe horizontal që përdoret për të gjeneruar një raster në ekranet e televizionit ose monitorit të bazuar në CRT . Oshiloskopët përdorin gjithashtu një valë sharrë për shmangien e tyre horizontale, megjithëse zakonisht përdorin shmangien elektrostatike .
** 

## Shiko gjithashtu 
[parapamje| Format e valës [Vala sinusoidale|sinus, katror, trekëndësh dhe sharrë]]

## Referime