Manastiri i Cepos

**Manastiri i Cepos** është një monument i trashëgimisë kulturore në Plesat, rrethi i Gjirokastrës, në qarkun e Gjirokastrës, Shqipëri . Ky monument është i llojit "Arkitekture", i miratuar me numër "*615.01.1963*".

Manastiri është dy katësh me gur të zi dhe të bardhë, kati përdhe në pjesën ballore është realizuar me harqe guri. Në katin e dytë manastiri është i ndarë nga dy ambiente dhe në fasade ka dritare në të tre faqet.

## Përshkrimi
**Manastiri i Cepos** - Ndryshe quhet edhe Guri i Lartë.  Manastiri historik ndodhet në një shkallë poshtë një prerjeje shkëmbore të shpatit verior të Malit të Gjerë, në një nga pikat më strategjike të Luginës së Drinos.

Nga kompleksi i ish-manastirit historik, kanë mbetur sot vetëm dy objekte, kisha e tipit bazilikë me kupolë dhe një nga dhjetëra konakët e dikurshëm, që, sipas vendasve, prisnin dhe përcillnin udhëtarët që qëndronin për të pushuar në Manastir.

Kjo bazilikë me kupolë, me /////////aos dhe altar të zbukuruar me afreske dhe figura të gdhendura në gurët e pjesës së jashtme të /////////naosit trenefësh të mbuluar me një sistem harqesh, është një nga monumentet dhe gjurmët më të rralla të krishterimit të zonës. Konaku zë vend pranë kishës në anën lindore të saj dhe është vendosur mbi një varg galerish me harkore dhe qemerë cilindrikë. Megjithatë, në territorin e Manastirit gjenden edhe 5-6 gërmadha një dhe dykatëshe, të cilat janë ndërtuar nga ushtria gjatë periudhës së komunizmit dhe që e shëmtojnë krejtësisht këtë ambient, edhe pse dy objektet e sipërpërmendura, kisha dhe konaku, u janë nënshtruar një ndërhyrjeje të fuqishme restauruese dhe tepër rigoroze nga pikëpamja e respektimit të vlerave autentike të tyre.

Manastiri i Cepos, ose i Gurit të
Lartë  ngrihet në një
lartësi, prej nga hapet një pamje e
gjerë e luginës së lumit Drino.
Nga manastiri kanë mbetur vetëm
kisha dhe një konak, të cilat
paraqitnin dëmtime serioze të strukturave
konstruktive, që i kishin çuar
në një gjendje, e cila mund të quhej
katastrofike.
Kisha është tipit bazilikal me
kupolë. Përbëhet nga naosi dhe
ambienti i altarit. Nuk ka narteks,
as hajat. Në anën perëndimore ruhen
gjurmë murature, të cilat mund të kenë qenë të narteksit ose të hajatit.
Naosi është trenefësh, i mbuluar
me një sistem harqesh e kalotash
sferike.
Konaku është ndërtuar në anën
lindore të kishës. Është një ndërtesë
me zhvillim gjatësor dykatëshe
dhe me nga dy ambiente në çdo
kat. Gjurmë murature në anën jugore
dëshmojnë për vazhdimin e ndërtesës
në këtë anë.
Kompozimi planimetrik i konakut
është i zakonshëm për ndërtimet
monastike: Në pamjen ballore
zhvillohet një hajat i hapur, ku dalin dyert dhe dritaret e dhomave të katit.
Në katin përdhe hajati mbështetet
mbi një sërë galerish të vazhdueshme
dhe të mbuluara me qemerë
cilindrikë.
Gjendja në të cilën ndodhej monumenti
kërkonte ndërhyrje të menjëhershme
konsoliduese dhe restauruese
për ta shpëtuar atë nga
rrënimi i plotë.
Bërthama e Trashëgimisë
Kulturore përgatiti projektin
e ndërhyrjeve restauruese.
Rikthimi i qëndrueshmërisë së
konstruksionit u realizua me mënyrat
tradicionale dhe të zbatuara gjerësisht
në monumentet e tjera të
të njëjtit karakter, siç janë fugatimet
dhe injektimet.
Me përfundimin e punimeve të
restaurimit u bë e mundur shpëtimi
i monumentit, si dhe iu riktheu banorëve
të gjithë zonës simbolin e hershëm
të tyre, manastirin e Cepos.

## Historia 
Më 16 prill u organizua në Manastirin e Cepos një mbledhje me krerët e kryengritësve të Gjirokastrës, të Delvinës dhe të viseve të tjera të Shqipërisë së Jugut, të cilët u betuan për t’u ngritur në luftë të armatosur kundër Perandorisë Osmane.

21 korrik  1911 - U mblodh në Manastirin e Cepos, kuvendi i përfaqësuesve të Çamërisë, të Labërisë dhe të Kazësë së Janinës.

## Trivia 
Fashistet dogjën të gjallë në flakët e manastirit të Cepos, kallogrenë e këtij manastiri historik, Ksenon e gjorë, sepse ajo nuk u
tregoi nazistëve se ku shkuan partizanët, të cilët ajo i kishte strehuar.

## Referime 
## Lidhje të jashtme
*Instituti i Monumenteve të Kulturës