Antroponimia

**Antroponimia** (gjithashtu **antroponimika** ose **antroponomastika**, nga greqishtja e lashtë ἄνθρωπος *anthrōpos* / 'njerëzor', dhe ὄνομα *onoma* / 'emër') është studimi i *antroponimeve*, emrave të përveçëm të qenieve njerëzore, individuale dhe kolektive.  Antroponimia është një degë e onomastikës .

Studiuesit në fushën e antroponimisë quhen *antroponimistë* . Meqenëse studimi i antroponimeve është i rëndësishëm për disa disiplina të tjera brenda shkencave shoqërore dhe humane, ekspertët nga ato disiplina angazhohen në studime antroponimike, duke përfshirë studiues nga fushat e antropologjisë,  historisë,  gjeografisë njerëzore,  sociologjisë, prosopografia,  dhe gjenealogjia .

Antroponimistët ndjekin disa parime, rregulla dhe kritere kur hulumtojnë antroponimet. Metodat e përdorura për kërkime ndahen në dy kategori kryesore: mbledhja e informacionit antroponimik dhe analiza dhe interpretimi i antroponimeve. Mbledhja e informacionit antroponimik përfshin: mbishkrime, dokumente, onomastikë - të dhëna tatimore, fjalorë, libra telefoni, monografi dhe faqe interneti, të cilat përdoren më pas për qëllime hartografike. Analiza dhe interpretimi i antroponimeve merr parasysh përpunimin e grumbullimit të informacionit të mbledhur, i cili përbëhet nga analiza gjuhësore, metoda krahasuese-historike, metoda gjeografike dhe metoda statistikore . 

## Antroponimia e emrave individualë dhe familjarë 
Antroponimia e emrave individualë dhe familjarë, dhe lidhjet e tyre të ndërsjella, përfshin studimin e:

* Emrave
* Mbiemrave
* Patronimeve
* Pseudonimeve
* Emrave personal 
* Mbiemrave patronimik
Antroponimet e individëve mund të klasifikohen edhe sipas gjinisë . Emrat e meshkujve njerëz quhen *andronime* (nga greqishtja e lashtë ἀνήρ / burrë, dhe ὄνομα / emër),  ndërsa emrat e femrave njerëzore quhen *gjinonime* (nga greqishtja e lashtë γυνή / grua dhe ὄνομα / emër). 

## Antroponimia e emrave të grupeve dhe të popullsisë 
Antroponimia e emrave të grupeve dhe popullsisë përfshin studimin e demonimeve (emrat e popullsive të lokalizuara),  etnonimet (emrat e grupeve etnike),  si dhe emrat e fiseve dhe emrave të klaneve .

## Antroponimia dhe kultura 
Antroponimia është një mjet socio-kulturor që mund të përdoret për të mësuar rreth kulturës së një individi. Përmes emrit të një personi mund të gjurmohet kombësia e tij, si dhe historia e tij. Antroponimet kanë një rëndësi kombëtare dhe kulturore pasi garantojnë ruajtjen e informacionit gjuhësor, kulturor dhe historik.

## Termat dhe proceset e ndërlidhura 
Ka disa terma dhe procese specifike që lidhen me antroponiminë, si:

* *antroponimizim*, një proces kur një antroponim formohet nga një apelativ, si kur një mbiemër krijohet nga emri i profesionit, duke formuar kështu një mbiemër profesional . Mbiemra të tillë janë të zakonshëm në shumicën e gjuhëve, duke përfshirë anglishten: *Smith* (nga smith ), *Miller* (nga miller ), *Thatcher* (nga thatcher ), *Shepherd* (nga shepherd ) ose *Potter* (nga potter ). 
* *deantroponimizim*, një proces kur një antroponim bëhet apelativ, si kur mbiemri i shpikësit Louis Braille u përdor për të krijuar një emër për sistemin e shkrimit për personat me shikim të dëmtuar ( braille ). 
* *transonimizim* i antroponimeve në toponime, një proces kur emri i duhur i njeriut përdoret për të formuar një toponim (emri i duhur i një lokaliteti; emri i vendit), duke krijuar kështu një ''*, si kur emri i Aleksandrit të Madh është përdorur për të krijuar disa *astionime* . emrat e qyteteve), duke përfshirë emrin për qytetin e sapokrijuar të Aleksandrisë në Egjiptin e lashtë helenistik, ose kur mbiemri i Kristofor Kolombit u përdor për të krijuar disa *koronime* (emra rajonesh), duke përfshirë emrat për shtetin jug-amerikan të Kolumbisë dhe provincën kanadeze të Britanisë. Kolumbia . 
* *transonimizim* i toponimeve në antroponime, proces kur toponimet (emrat e vendeve) përdoren për të formuar emra njerëzor (antroponime), duke krijuar kështu *topoantroponime* të ndryshme.  Shumë mbiemra krijohen në atë mënyrë dhe njihen si mbiemra toponimikë . Shumica e demonimeve (emrat për popullsitë e lokalizuara) janë *topoantroponime* sipas formimit, pasi ato zakonisht krijohen nga toponime, dhe gjithashtu disa etnonime janë *topoantroponime* gjithashtu (ato që janë formuar nga toponime, dhe kështu quhen *topoetnonime* ).  Për shembull, emërtimet gjeografike për rajonin e *Malit të Zi* ( Mali i Zi ) dhe rajonin kufitar të *Ukrainës'' ( Ukrainë ) u përdorën për të krijuar jo vetëm demonime për popullsinë e përgjithshme për ato rajone, por edhe etnonime për malazezët etnikë modernë dhe ukrainasit etnikë . 

## Shih edhe 
* Onomastika
* Antroponimia ilire
* Lista e emrave ilirë

## Referime