Paganizmi gjerman

**Paganizmi gjermanik** ose **feja gjermanike** i referohet fesë tradicionale, kulturore të rëndësishme të popujve gjermanikë. Me një gamë kronologjike prej të paktën një mijë vjetësh në një zonë që mbulon Skandinavinë, Ishujt Britanikë, Gjermaninë moderne dhe nganjëherë pjesë të tjera të Evropës, besimet dhe praktikat e paganizmit gjermanik ndryshonin. Studiuesit zakonisht supozojnë njëfarë shkalle vazhdimësie midis besimeve të epokës romake dhe atyre që gjenden në paganizmin norvegjez, si dhe midis fesë gjermanike dhe fesë indo-evropiane të rindërtuar dhe folklorit pas konvertimit, megjithëse shkalla dhe detajet e sakta të kësaj vazhdimësie janë objekt debati. Feja gjermanike u ndikua nga kulturat fqinje, duke përfshirë atë të keltëve, romakëve dhe, më vonë, nga feja e krishterë. Ekzistojnë shumë pak burime që janë shkruar nga vetë pasuesit paganë; në vend të kësaj, shumica janë shkruar nga të huajt dhe kështu mund të paraqesin probleme për rindërtimin e besimeve dhe praktikave autentike gjermanike.

## Hyrje 
Disa aspekte themelore të besimit gjerman mund të rindërtohen, duke përfshirë ekzistencën e një ose më shumë miteve të origjinës, ekzistencën e një miti të fundit të botës, një besim të përgjithshëm në botën e banuar që është një " tokë e mesme ", si dhe disa aspekte të besimit në fatin dhe jetën e përtejme. Popujt gjermanikë besonin në një mori perëndish dhe në qenie të tjera të mbinatyrshme si jötnar (shpesh të shndritur si gjigantë), xhuxhët, kukudhët dhe dragonjtë . Burimet e epokës romake, duke përdorur emra romakë, përmendin disa perëndi të rëndësishëm meshkuj, si dhe disa perëndesha si Nerthus dhe matronae . Burimet e hershme mesjetare identifikojnë një panteon të përbërë nga perënditë *Wodanaz ( Odin ), *Thunraz ( Thor ), *Tiwaz ( Tyr ) dhe *Frijjō ( Frigg ),  si dhe shumë perëndi të tjerë, shumë prej të cilët dëshmohen vetëm nga burimet norvegjeze (shih folklorin protogjermanik ).

Burimet tekstuale dhe arkeologjike lejojnë rindërtimin e aspekteve të ritualit dhe praktikës gjermanike. Këto përfshijnë praktika të vërtetuara mirë të varrimit, të cilat ka të ngjarë të kenë rëndësi fetare, të tilla si sendet e pasura të varreve dhe varrimi në anije ose vagona. Figura të gdhendura prej druri që mund të përfaqësojnë perëndi janë zbuluar në moçalje në të gjithë Evropën veriore dhe depozita të pasura flijimi, duke përfshirë objekte, kafshë dhe mbetje njerëzore, janë zbuluar në burime, moçal dhe nën themelet e strukturave të reja. Dëshmia për vendet e shenjta përfshin jo vetëm vendndodhjet natyrore si korijet e shenjta, por edhe dëshmitë e hershme për ndërtimin e strukturave të tilla si tempuj dhe adhurimin e shtyllave në këmbë në disa vende. Praktika të tjera të njohura fetare gjermane përfshijnë hamendjen dhe magjinë, dhe ka disa dëshmi për festat dhe ekzistencën e priftërinjve.

## Përkufizimi 
Feja gjermanike përkufizohet kryesisht si tradita fetare e folësve të gjuhëve gjermanike ( popujt gjermanikë ).  Termi "fe" në këtë kontekst është në vetvete i diskutueshëm, Bernhard Maier duke vënë në dukje se "nënkupton një këndvështrim specifik modern, i cili pasqyron izolimin konceptual modern të "fesë" nga aspekte të tjera të kulturës".  Asnjëherë një grup i unifikuar ose i kodifikuar besimesh ose praktikash, feja gjermanike tregoi variacione të forta rajonale dhe Rudolf Simek shkruan se është më mirë t'i referohemi " *feve* gjermane".  Në shumë zona kontakti (p.sh Rheinland dhe Skandinavinë lindore dhe veriore), paganizmi gjermanik ishte i ngjashëm me fetë fqinje si ato të sllavëve, keltëve ose popujve finikë .  Përdorimi i kualifikuesit "gjermanik" (p.sh "Feja gjermane" dhe variantet e saj) mbetet e zakonshme në studimet në gjuhën gjermane, por përdoret më rrallë në anglisht dhe gjuhë të tjera shkencore, ku studiuesit zakonisht specifikojnë se cila degë e paganizmit nënkuptohet (p.sh. paganizmi norvegjez ose paganizmi anglo-sakson ).  Termi "fe gjermane" përdoret ndonjëherë për praktikat që datojnë që në epokën e gurit ose të bronzit, por përdorimi i tij është më i kufizuar në periudhën kohore pasi gjuhët gjermanike ishin bërë të dallueshme nga gjuhët e tjera indo-evropiane. (Epoka e hershme e Hekurit ). Paganizmi gjermanik mbulon një periudhë prej rreth njëmijë vjetësh për sa i përket burimeve të shkruara, që nga raportet e para në burimet romake deri në konvertimin përfundimtar në krishterim. 

## Shih edhe 
* Mitologjia ilire
* Paganizmi nordik
* Mitologjia nordike
* Paganizmi i sllavëve
* Neopaganizmi gjerman
* Feja në Romën e lashtë

## Referime