open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Janko Vukotiç

**Janko Vukotiç** ( Serbisht Јанко Вукотић; 18 Shkurt 1866 – 4 Shkurt 1927) ishte një Serdar Malazez, Gjeneral në Ushtritë e Principatës dhe Mbretërinë e Malit të Zi në Luftërat Ballkanike dhe Luftën e Parë Botërore .

## Biografia 
djathtas|parapamje| Vukotiq takohet me Marshallin Petar Bojoviç
Vukotiçi lindi në Çevë, dhe i përkiste vëllazërisë Vukotiç; kishte lidhje me Petar dhe Milena Vukotiç . Ai studioi në gjimnazin e ulët në Cetinje dhe në Akademinë Ushtarake të Modenas në Itali.

### Politikat 
Vukotiç shërbeu si Ministër i Mbrojtjes i Mbretërisë së Malit të Zi në periudhat 1905–1907, 1911–1912 dhe 1913–1915, dhe si Kryeministër i Malit të Zi në vitet 1913–1916.

### Luftërat Ballkanike 
Vukotiçi drejtoi Ushtrinë Lindore Malazeze gjatë Luftës së Parë Ballkanike dhe divizionin Malazez të Ushtrisë së Parë Serbe gjatë Luftës së Dytë Ballkanike, në të cilën u dallua në Betejën e Bregalnicës .

### Lufta e Parë Botërore 
Gjatë Luftës së Parë Botërore, Vukotiçi ishte Shef i Shtabit të Ushtrisë Malazeze dhe komandant i Ushtrisë së Sanxhakut të forcave Malazeze. Ai është më i famshëm për fitoren e Betejës së Mojkovcit, në të cilën vajza e tij, e vetmja femër pjesëmarrëse, Vasilija Vukotiç u caktua në shtabin e tij për të kryer korrespondencë. Pavarësisht shkrimeve të shpeshta, ai nuk u kap rob pas rënies së Malit të Zi në Janar 1916. Sipas informacioneve të djalit të tij, Vukashin Vukotiçit, pas rënies së Malit të Zi, u nënshkrua një traktat me Austriakët dhe Malazezët u kthyen në shtëpi. Më vonë pati kryengritje në veri, sulme ndaj trupave Austriake dhe vrasje të Oficerëve Austriak. Kur ata kërkuan që ai të ndalonte sulmet e komitëve në veri që sulmonin Oficerët Austriak, ai refuzoi duke shpjeguar se ata kishin të drejtë ta bënin këtë sepse Austriakët ishin pushtues. Ai u internua - arrest shtëpie me familjen - në Bjelovar sepse nuk pranoi të bashkëpunonte me autoritetet Austriake. Në kohën e lirë atje ai shkruante kujtimet e tij, teksti që fillonte me: "Sot në Bjelovar..."

### Vitet e mëvonshme 
Pas luftës, Vukotiçi shërbeu si Gjeneral në Ushtrinë Mbretërore Jugosllave deri në vdekjen e tij në 1927. Ai është varrosur në Varrezat e Reja të Beogradit.

## Referime 
## Referime 
*
Gjeneral Ushtrie

**Gjenerali Ushtrie** është rangu më i lartë i një oficeri i përgjithshëm në shumë vende që përdorin Sistemin Revolucionar Francez. Gjenerali i ushtrisë është normalisht grada më e lartë e përdorur në kohë paqeje.

Në vendet që përdorin sistemin me katër grada të oficerëve të përgjithshëm, ajo është grada e një Gjenerali që komandon një ushtri fushore. Megjithatë, në disa vende si Brazili, Ekuadori dhe Peruja, të cilat kanë adoptuar sistemin me tre grada, grada e Gjeneralit të Ushtrisë është menjëherë mbi atë të Gjeneralit të divizionit. Si e tillë, është grada e komandantit të një korpusi ushtrie ose formacionesh më të mëdha. Pozicioni ekuivalent në Commonwealth, SHBA dhe disa vende të tjera është thjesht Gjeneral, me katër yje ose joformalisht "Gjeneral i plotë".

Titulli "Gjeneral Ushtrie" nuk duhet të ngatërrohet me gradën "Gjeneral i Ushtrisë", i cili është më i lartë dhe i korrespondon Marshallit ose Marshallit të fushës.

### Shenjat e Gjeneralëve 

Skeda:16.PNA-GEN.svg|(Forcat Tokësore Algjeriane)
Skeda:17.AA-GE.svg|(Ushtria Angolane)
Skeda:Armenia-Army-OF-9.svg|(Forcat Tokësore Armene)
Skeda:Ordu_generalı_Azerbaijani_Armed_Forces.svg|(Forcat e Armatosura të Azerbajxhanit)
Skeda:GenEjercitoEB.svg|(Ushtria Boliviane)
Skeda:Brazil-Army-OF-9.svg|(Ushtria braziliane)
Skeda:18._Burkina_Faso_Army_-_GEN.svg|(Forcat e Armatosura të Burkina Fasos)
Skeda:Cameroon-Army-OF-9.svg|(Forcat e Armatosura të Kamerunit)
Skeda:19.CAGF-GEN.svg|(Forcat e Armatosura të Afrikës Qendrore)
Skeda:Chad-Army-OF-9.svg|(Forcat Tokësore të Çadit)
Skeda:Chile-Army-OF-9.svg|(Ushtria Kiliane)
Skeda:DR_Congo_Army_OF-9.svg|(Forcat Tokësore të DR Kongos)
Skeda:Ivory_Coast-Army-OF-9.svg|(Forcat e Armatosura të Bregut të Fildishtë)
Skeda:Cuba-Army-OF-9b.svg|(Forcat e Armatosura të Kubës)
Skeda:CzArmy_2011_OF9-Armadni_general_shoulder.svg|(Ushtria Çeke)
Skeda:17.ECA-GEN.svg|(Ushtria Ekuadoriane)
Skeda:Army-FRA-OF-09.svg|(Ushtria Franceze)
Skeda:Guinea-Army-OF-9.svg|(Forcat e Armatosura të Guinesë)
Skeda:20-RKGF-GEN.svg|(Forcat Tokësore të Kazakistanit)
Skeda:Madagascar-Army-OF-9.svg|(Forcat e Armatosura të Madagaskarit)
Skeda:16.Mali_Army-GEN.svg|(Forcat e Armatosura të Malit)
Skeda:20-Moroccan_Army-GEN.svg|(Ushtria Mbretërore Marokene)
Skeda:16-Nicaragua_Army-GEN.svg|(Forcat e Armatosura të Nikaraguas)
Skeda:Paraguay-Army-OF-9.svg|(Ushtria Paraguajane)
Skeda:Peru-Army-OF-9.svg|(Ushtria Peruviane)
Skeda:Russia-Army-OF-9-2013.svg|(Ushtria Ruse)
Skeda:Spain-Army-OF-9.svg|(Ushtria Spanjolle)
Skeda:Tajikistan-Army-OF-9-par.png|(Forcat Tokësore të Taxhikistanit)
Skeda:Uzbekistan-army-OF-9.svg|(Forcat Tokësore të Uzbekistanit)
Skeda:Turkmenistan-Army-OF-9.svg|(Forcat e Armatosura të Turkmenistanit)

## Referime
Angela Potochnik

**Angela Potochnik**  është një filozofe amerikane. Ajo është profesoreshë dhe drejtuese e Departamentit të Filozofisë dhe Center for Public Engagement with Science në Universitetin e Cincinnati  

Potochnik mori doktoraturën e saj nga Universiteti Stanford në 2007.  Hulumtimi i saj merret kryesisht me natyrën e shkencës dhe lidhjen e saj me publikun, si dhe me metodat e shkencës me fokus në biologji. Potochnik është një nga redaktorët e revistës shkencore *Philosophy of Science*  dhe bashkëredaktor i Stanford Encyclopedia of Philosophy (që nga viti 2018) , si dhe i revistave Biology and Philosophy (që nga viti 2020)  dhe Studies in the History and Philosophy of Science. 

## Publikimet 
* Idealization and the Aims of Science. University of Chicago Press, 2017 (englisch, uchicago.edu). 
* Me Matteo Colombo, Cory Wright: Recipes for Science: An Introduction to Scientific Methods and Reasoning. 2. Auflage. Routledge & CRC Press, 2024,  (englisch, routledge.com). 
* Angela Potochnik: Science and the Public. Cambridge University Press, 2024, , doi:10.1017/9781009049474 (englisch, cambridge.org). 

; Artikuj në revista dhe antologji

* *Levels of explanation reconceived.* Philosophy of science, 77(1), 2010. S. 59–72.
* *A Neurathian conception of the unity of science.* Erkenntnis, 74, 2011. S. 305–319.
* Mit McGill, B.: *The limitations of hierarchical organization.* Philosophy of Science, 79(1), 2012. S. 120–140.
* *The diverse aims of science.* Studies in History and Philosophy of Science Part A, 53, 2015. S. 71–80.
* *Causal patterns and adequate explanations.* Philosophical Studies, 172, 2015. S. 1163–1182.
* *Scientific explanation: Putting communication first.* Philosophy of Science, 83(5), 2016. S. 721–732.
* Mit Sanches de Oliveira: *Patterns in cognitive phenomena and pluralism of explanatory styles.* Topics in: Cognitive Science, 12(4), 2020. S. 1306–1320.
* *Idealization and many aims.* Philosophy of Science, 87(5), 2020. S. 933–943.
* ''Our world isn't organized into levels*, in: Daniel Stephen Brooks, James DiFrisco & William C. Wimsatt (Hrsg.): *Levels of Organization in the Biological Sciences*. Cambridge, Massachusetts: MIT Press, 2021.

## lidhjet e internetit 
* Faqja e internetit e Angela Potochnik
* lista e publikimeve në *scholar.google.com''
Asimilimi (kthjellim)

*Kjo faqe bën kthjellimin e titujve që kanë për bazë:* ***Asimilimi***.

Asimilimi i'u referohet:

* Asimilimi kulturor
* Asimilimi i detyruar
* Asimilimi fetar
C.D. Universidad Católica (Ekuador)

**Club Deportivo Universidad Católica** është një klub futbolli ekuadorian me bazë në Kuito dhe aktualisht konkurron në Serie A. Universidad Católica u themelua më 15 maj 1963.

## Historia 
### Themelimi 
## Nderimet 
* **Serie B:** **3**
** 1990 E1, 2007, 2009 E1

## Referimet 
## Shih edhe 
* Serie A (Ekuador)

## Lidhje të jashtme 
* Faqja zyrtare e klubit
Independiente del Valle

**Club de Alto Rendimiento Especializado Independiente del Valle** është një klub futbolli ekuadorian me bazë në Sangolquí dhe aktualisht konkurron në Serie A. Independiente del Valle u themelua më 1 mars 1958 edhe fitoi kampionatin e ekuadorit në 2021.

## Historia 
### Themelimi 
## Nderimet 
* **Serie A: 1**
** 2021
* **Serie B: 1**
** 2009
* **Segunda Categoría: 1**
** 2007

## Referimet 
## Shih edhe 
* Serie A (Ekuador)
Delfín S.C.

**Delfín Sporting Club** është një klub futbolli ekuadorian me bazë në Manta dhe aktualisht konkurron në Serie A. Delfín u themelua më 1 mars 1989 dhe fitoi kampionatin ekuadorian në 2019.

## Historia 
### Themelimi 
## Nderimet 
* **Serie A:** **1**
** 2019

## Referimet 
## Shih edhe 
* Serie A (Ekuador)

## Lidhje të jashtme 
* Faqja zyrtare e klubit
Serie A (Ekuador)

**Serie A e Ekuadorit** është liga më e lartë e Ekuadorit. Liga u themelua në 1957 dhe ka 16 ekipe. Kampioni aktual është LDU Quito, me 13 tituj.

## Skuadrat aktuale 
# Aucas
# Barcelona
# Delfín
# Deportivo Cuenca
# El Nacional
# Emelec
# Independiente del Valle
# LDU Quito
# Libertad
# Macará
# Manta
# Mushuc Runa
# Orense
# Técnico Universitario
# Universidad Católica
# Vinotinto Ecuador

## Kampionët 
Klubet e mëposhtme kanë fituar *Serie A-n* ekuadoriane:

## Referime
Zuckertüte

Një **Schultüte** (, "kon shkolle"), ndryshe njohur si një **Zuckertüte** (, "kon sheqeri"), është një enë e madhe në formë kon prej letre, kartoni ose plastike. Kur fëmijët në Gjermani, Austri, dhe pjesë gjermanishtfolëse të Zvicrës, dhe pjesë të Belgjikë, pjesë të Çekisë, dhe pjesë të Polonisë (Polonia e Madhe, Schlesien) fillojnë ditën e parë të shkollës duke hyrë në klasën e parë, prindërit dhe/ose gjyshërit e tyre u dhurojnë atyre këtë kon të madh, të dekoruar në mënyrë tërheqëse dhe të mbushur me lodra, çokollatë, karamele/ëmbëlsirat, mjete shkollore dhe ushqime të ndryshme të tjera speciale.

## Historia 
Ka dëshmi të hershme të zakonit të dhënies së fëmijëve një kon shkolle me rastin e ditës së tyre të parë në shkollë, i cili vjen kryesisht nga Saksonia dhe Turingia.
Referenca më e hershme deri më sot vjen nga autobiografia e djalit të pastorit Karl Gottlieb Bretschneider, i cili u regjistrua në shkollë në 1781 ose 1782 në *Gersdorf* afër Hohenstein-Ernstthal në Saksoni. Ai shkroi se kishte marrë një "Zuckertüte" nga mësuesi i shkollës. Njëzet vjet më vonë, thuhet se kur Johann Daniel Elster filloi shkollën në Benshausen në Turingi në 1801, ai mori një kon të madh sheqeri nga kantori "sipas zakonit të vjetër".
## Referime
Primera División (Argjentinë)

**Primera División** është liga më e lartë e Argjentinës. Liga u themelua në 1891 dhe ka 30 ekipe. Kampioni aktual është Vélez Sarsfield, me 11 tituj.

## Skuadrat aktuale 
# Aldosivi
# Argentinos Juniors
# Atlético Tucumán
# Banfield
# Barracas Central
# Belgrano
# Boca Juniors
# Central Córdoba (SdE)
# Defensa y Justicia
# Deportivo Riestra
# Estudiantes (LP)
# Gimnasia y Esgrima (LP)
# Godoy Cruz
# Huracán
# Independiente
# Independiente Rivadavia
# Instituto
# Lanús
# Newell's Old Boys
# Platense
# Racing
# River Plate
# Rosario Central
# San Lorenzo
# San Martín (SJ)
# Sarmiento (J)
# Talleres (C)
# Tigre
# Unión
# Vélez Sarsfield

## Kampionët 
Më shumë kampionë kanë qenë River Plate (38 herë), Boca Juniors (35), Racing (18), Independiente (16 herë), San Lorenzo (15).

## Referime
Përfaqësimi politik

**Përfaqësimi politik** është aktiviteti i bërjes së qytetarëve "të pranishëm" në proceset e politikëbërjes publike kur aktorët politikë veprojnë në interesin më të mirë të qytetarëve sipas *Konceptit të Përfaqësimit të Hanna Pitkin* (1967).

Ky përkufizim i përfaqësimit politik është në përputhje me një shumëllojshmëri të gjerë pikëpamjesh se çfarë nënkupton përfaqësimi dhe cilat janë detyrat e përfaqësuesve. Për shembull, përfaqësimi mund të nënkuptojë veprim sipas dëshirave të shprehura të qytetarëve, por në mënyrë alternative mund të nënkuptojë veprimin sipas asaj që vetë përfaqësuesit gjykojnë se është në interesin më të mirë të qytetarëve.

Dhe përfaqësuesit mund të shihen si individë që janë autorizuar të veprojnë në emër të të tjerëve, ose mund të shihen si ata që do të mbajnë përgjegjësi nga ata që përfaqësojnë. Përfaqësimi politik mund të ndodhë përgjatë njësive të ndryshme si grupet shoqërore dhe zona, dhe ka lloje të ndryshme përfaqësimi si përfaqësimi përmbajtësor dhe përfaqësimi përshkrues.

## Shiko edhe 
* Demokracia

## Referime
Miniera e Bellobërdës

**Miniera e Bellobërdës** është një nga minierat më të mëdha të plumbit dhe zinkut në Kosovë  Miniera gjendet në Leposaviq .  Miniera ka rezerva që arrijnë në 1,34 milion ton xehe me klasifikim 6,59% plumb, 5,74% zink dhe 97,4 gr/t argjend, duke rezultuar kështu 88,300 ton plumb, 77,000 ton zink dhe 131 ton argjend .  

## Shih edhe 
* Miniera e Trepçës

## Lidhje të jashtme 
* Faqja zyrtare e internetit

## Referime
Shkolla 9-vjeçare "Shefit Hekali" (Përparim)

parapamje|Shkolla "Shefit Hekali"
**Shkolla 9-vjeçare "Shefit Hekali" (Përparim)** ndodhet në fshatin Përparim të qytetit të Peqinit.  

## Historia 
Shkolla ka marrë emrin e heroit dhe dëshmorit Shefit Hekali.  Ajo u hap rreth viteve 1930 në fshatin Përparim. Në vitin 1959, ajo kishte 110 nxënës. Në vitet 1960 ka funksionuar si shkollë 7-vjeçare e më pas si shkollë 8-vjeçare. Në vitet 1969 – 1970 shkolla hapi dyert si “Shkollë e mesme Bujqësore ”. Në vitin 1981 është ndërtuar godina ekzistuese e shkollës “Shefit Hekali”Përparim. 

Qysh prej 2016-ës, ajo është pjesë e shkollave qendër komunitare, me aktivitete të ndryshme, si:  klubet e leximit, futboll-volejbollit, trashëgimisë kulturore etj. Gjithashtu aty zhvillohen dhe kurse të programit "Aktivitetet Jashtë Orarit Mësimor" (*JOM)*. 

## Biblioteka 
Shkolla ka bibliotekën e saj personale që mban emrin “Biblioteka e Shëndetit Tim” që prej vitit 2024. Biblioteka u krijua prej bashkëpunimit mes drejtorisë së shkollës, ZVAP Peqin, shtëpisë botuese Onufri, me themeluesin e botuesin z.Bujar Hudhri dhe doktorit Flamur Topi. 

## Shih edhe 
* Peqin
* Njësia administrative Përparim

## Referime
Hipergamia

parapamje|Estera është kurorëzuar në këtë prerje druri të vitit 1860 nga Julius Schnorr von Karolsfeld.
**Hipergamia** (të takohesh apo martohesh lartë) është një term i përdorur në shkencën shoqërore për veprimin ose praktikën e një personi që takohet ose martohet me një bashkëshort me status më të lartë shoqëror ose kapital seksual se vetja.

Antonimi "**hipogami**" i referohet anasjelltas: të martohesh me një person të klasës ose statusit më të ulët shoqëror (në gjuhën e folur "të martohesh poshtë"). Të dy termat u shpikën në nënkontinentin Indian në shekullin e 19-të gjatë përkthimit të librave klasikë të ligjit hindu, të cilët përdorën termat sanskrite anuloma dhe pratiloma, përkatësisht, për të dy konceptet.

Termi "**hipergjini**" përdoret për të përshkruar praktikën e përgjithshme të grave që *martohen lartë*, pasi burrat do të *martoheshin poshtë*.

## Shiko edhe 
* Takimi
* Martesa

## Referime
Liqeni Neuron

parapamje|Liqeni Neuron
**Liqeni Neuron** është një liqen termal nëntokësor pranë Leskovikut në Shqipëri. I zbuluar nga shkencëtarë çekë në vitin 2025, ai është liqeni termal nëntokësor më i madh i njohur në botë, i vendosur 127 metra nën tokë. Ai ka një gjatësi prej 138 metrash, një gjerësi prej 42 metrash, një perimetër prej 345 metrash dhe përmban rreth 8,335 metra kub ujë termal.

## Zbulimi 
Në shkurt 2025, u raportua se një ekip shkencëtarësh çekë zbuluan atë që tani konsiderohet si liqeni termal më i madh nëntokësor në botë. Ai u quajt "Liqeni Neuron" pas Fondacionit Neuron, një organizate çeke që mbështet studimet shkencore dhe që financoi ekspeditën. Ekipi, i udhëhequr nga speleologu çek Marek Audy, përdori teknologjinë më të fundit të skanimit, duke përfshirë sistemin GeoSlam, një metodë 3D skanimi që krijon modele të sakta të formacioneve të shpellave. Audy deklaroi se gjithmonë e kishin tërhequr rajonet pak të eksploruara, dhe Shqipëria ishte një prej tyre. Fillimisht ai kishte ardhur si kajakist dhe kishte vënë re karakteristika në peizazh që i ngjanin zonave me shpella termale, që e inspiruan për eksplorime më të thelluara dhe që në fund çuan në zbulimin e liqenit.
parapamje
Studiuesit çekë kishin eksploruar formacione nëntokësore në luginat malore pranë kufirit Shqipëri-Greqi për disa vite. Në vitin 2021, gjatë një ekspedite në Luginën Vromoneri pranë Leskovikut, ata identifikuan një sistem të madh shpellash me disa burime termale. Ndjekja e këtyre burimeve çoi në zbulimin e një humnerë 100 metra të thellë, të quajtur "Atmos". Shkencëtarët konfirmuan ekzistencën e liqenit termal më të madh të njohur në fund të kësaj humnerë. Ai ndodhet 127 metra nën sipërfaqe.

Formimi i shpellës është i veçantë, pasi uji mineral i liqenit përmban sulfid hidrogjeni, i cili oksidohet kur bie në kontakt me ajrin, duke prodhuar acid sulfurik që transformon vazhdimisht gurin gëlqeror në gjips të butë.

## Referime
Commando (film 1985)

***Commando*** është një film aksion amerikan i vitit 1985 me regji të Mark L. Lester dhe prodhuar nga Joel Silver. Në luan Arnold Schwarzenegger në rolin kryesor, së bashku me Rae Dawn Chong, Alyssa Milano, Vernon Wells, Bill Duke dhe Dan Hedaya. Partitura muzikore u kompozua nga James Horner.

*Commando* u lirua në Shtetet e Bashkuara më 4 tetor 1985, ku mori vlerësime për sekuencat e veprimit dhe humorin. Filmi u bë një sukses komercial në arkë dhe u nominua për një Saturn Award për Efektet më të Mira Speciale, por humbi tek *Back to the Future*. Steven E. de Souzaa e rishkruan skenarin, duke ia përshtatur Schwarzenegger.

### Xhirimet
Fotografia kryesore filloi më 22 prill 1985 dhe u mbyll më 6 qershor 1985, pas 45 ditësh xhirime. Filmi është xhiruar në një vend në Kaliforni. Ishulli San Nicolas në brigjet e Santa Barbara, në të cilin Matrix fluturon për të shpëtuar vajzën e tij, u filmua në bregun e Paqësorit në San Simeon. Kazermat që “sulmohen” janë në fakt prona plazhi që i përkasin Hearst Castle Estate. Skenat e kabinës së trungut, ku Jenny është rrëmbyer, janë filmuar në Malin Baldy. Shtëpia që Matrix sulmon në kulmin e filmit ishte në fakt ish-rezidenca kryesore e Harold Lloyd Estate në distriktin Benedict Canyon të Beverly Hills. Skena e ndjekjes së makinave midis Sully dhe Matrix fillon në Ventura Blvd dhe lëviz në kodrat në Benedict Canyon. Sherman Oaks Galleria, në Sherman Oaks, Kaliforni, shërbeu si vendndodhja e qendrës tregtare të filmit dhe u përdor për gjashtë ditë pas orës 21:00, pasi dyqanet u mbyllën. Filmi fillimisht ishte caktuar të kushtonte 8 milionë dollarë, por ai shkoi mbi buxhet dhe kushtoi 10 milionë dollarë pasi përfunduan xhirimet.

## Pritja
### Box office
*Commando* ishte një sukses në arkë, duke fituar mbi 57.5 milionë dollarë kundrejt një buxheti prej 9 milionë dollarësh. Filmi debutoi në vendin e parë në fundjavën 4–6 tetor 1985 në Shtetet e Bashkuara dhe kaloi tre javë rresht në pozitën e parë.

### Përgjigje kritike
Faqja e grumbullimit të rishikimeve Rotten Tomatoes i jep filmit një vlerësim prej 68% bazuar në komentet nga 37 kritikë, me një vlerësim mesatar prej 5,80/10. Konsensusi kritik i faqes në internet thotë: "Filmi më i fundit i Schwarzenegger të viteve '80, i mbushur me një komplot të paqartë, aksion të jashtëzakonshëm dhe filma të pafund me një rresht".

### Trashëgimia
*Commando* frymëzoi shumë filma të tjerë aksion, duke përfshirë *Strike Commando* (1987), *Commando Squad* (1987), dhe *When Eagles Strike* (2003).

Lester tha gjithashtu: "Ka një libër të ri që doli për fëmijët luftëtarë afrikanë dhe se si ata marrin armët. Dhe aty ka një seksion se si u tregojnë fëmijëve fundin e komandos për t'i bërë ata entuziastë. Mendova "Uau - kjo është shqetësuese". Mendoj se nuk e kuptojmë efektin që filmat tanë kanë te njerëzit.”

## Referime
## Lidhje të jashtme
*
Miniera e Goleshit

**Miniera e Goleshit** ishte një nga minierat më të mëdha të magnezitit në Kosovë,  e vendosur në afërsi të Fushë Kosovë, Rrethi i Prishtinës . 

## Vështrim 
Kjo minierë është e njohur kryesisht për shfrytëzimin e magnezit, një mineral i rëndësishëm për industrinë e metalurgjisë dhe kimisë. Aktivitetet minerare në këtë zonë kanë filluar që në periudhën e Jugosllavisë, kur miniera ishte një ndër burimet kryesore të magnezit në rajon.

Magnezi i nxjerrë nga Miniera e Goleshit përdorej për prodhimin e aliazheve të lehta, materialeve refraktare dhe për qëllime të tjera industriale. Miniera ka pasur një rol të rëndësishëm ekonomik, duke punësuar shumë banorë lokalë dhe duke ndikuar në zhvillimin e infrastrukturës së zonës.

Pas viteve 1990, aktiviteti i minierës ka kaluar nëpër faza të ndryshme të menaxhimit dhe zhvillimit, përfshirë sfida të lidhura me mirëmbajtjen, investimet dhe ndikimin mjedisor. Sot, interesi për këtë minierë lidhet jo vetëm me potencialin e saj ekonomik, por edhe me çështjet e menaxhimit të burimeve natyrore dhe mbrojtjes së mjedisit.

## Shih edhe 
* Miniera e Trepçës

## Lidhje të jashtme 
* Faqja zyrtare e internetit

## Referime
Lubomir Nedjo Borkoviq

**Lubomir Nedjo Borkoviq** (në gjuhë amtare: Ljubomir Nedjo Borković) (1926–2010) ishte politikan jugosllav i Lidhjes së Komunistëve të Kosovës, e vetmja parti politike në Kosovë në atë kohë.

Nga 5 maj 1984 deri në maj 1986 ai ishte Kryetar i Këshillit Ekzekutiv, ekuivalent me Kryeministrin, i Krahinës Socialiste Autonome të Kosovës, emri i Kosovës ndërmjet viteve 1974 dhe 1990, pasi iu dha autonomi më e madhe. Paraardhës i tij ishte Ymer Pula ndërsa pasardhës Nazmi Mustafa.

## Referime
Miniera e Crepules

**Miniera e Crepules** është një nga minierat më të mëdha të plumbit dhe zinkut në Kosovë .  Miniera gjendet në fshatin Crepule në territorin e Komunës së Zubin Potokut.  Miniera ka rezerva që arrijnë në 14 milion ton xehe me klasifikim 2,17% plumb dhe 20,07% zink, duke rezultuar kështu në 303,800 ton plumb dhe 2,810,000 ton zink . 

## Vështrim 
Miniera e Crepules ndodhet në fshatin Crepula të komunës së Zubin Potokut, në rajonin e Mitrovicës, Kosovë. Kjo minierë është një nga burimet më të rëndësishme të plumbit dhe zinkut në vend, duke pasur një histori të gjatë të shfrytëzimit të burimeve minerare. Rezervat e saj përfshijnë rreth 14 milionë tonë xeheror, me një përmbajtje mesatare prej 2.17% plumb dhe 20.07% zink. Në terma konkretë, kjo do të thotë një sasi të konsiderueshme minerali të dobishëm, përkatësisht rreth 303,800 tonë plumb dhe 2,810,000 tonë zink, që e bën këtë minierë një nga më të pasurat në rajon.

Miniera është pjesë e kompleksit të minierave të Kosovës, një rajon që historikisht ka qenë i njohur për burimet e tij të pasura minerare. Në këtë rajon ndodhen edhe miniera të tjera të rëndësishme si ajo e Trepçës, e cila ka luajtur një rol kyç në zhvillimin ekonomik të Kosovës gjatë shekullit të 20-të. Miniera e Crepules është e njohur për xeherorin me përqindje të lartë të metaleve të rëndësishme për industrinë, veçanërisht në sektorin e prodhimit të baterive, industrisë automobilistike dhe elektronikës.

Pavarësisht pasurisë së saj minerare, operacionet në minierën e Crepules janë ndikuar nga faktorë politikë dhe ekonomikë. Situata në Kosovë ka sjellë periudha të ndërprerjes së aktiviteteve minerare, ndërsa investimet e huaja dhe reformat në sektorin minerar kanë qenë kyçe për rifillimin dhe zhvillimin e mëtejshëm të minierave si Crepules. Aktualisht, miniera është në pronësi të kompanisë Lydian International, një kompani e specializuar në shfrytëzimin e burimeve natyrore.

Potenciali i minierës së Crepules mbetet i madh dhe ka hapësirë për zhvillim të mëtejshëm, sidomos me teknologji moderne për shfrytëzimin më efikas të xeherorit dhe për reduktimin e ndikimit mjedisor. Përveç rëndësisë ekonomike, miniera përbën edhe një aspekt të rëndësishëm strategjik për Kosovën, duke pasur parasysh burimet e saj të pasura natyrore dhe mundësinë për të tërhequr investime të reja në sektorin minerar.

## Shih edhe 
* Miniera e Trepçës

## Lidhje të jashtme 
* Faqja zyrtare e internetit

## Referime
Flaka

parapamje|Flakët e qymyrit.
Një **flakë** (nga latinishtja: *flamma*) është pjesa e dukshme, e gaztë e zjarrit. Shkaktohet nga një reaksion kimik shumë ekzotermik i bërë në një zonë të hollë. Kur flakët janë mjaft të nxehta për të pasur përbërës të gaztë të jonizuar me densitet të mjaftueshëm, atëherë ato konsiderohen plazma.

## Mekanizmi 
Ngjyra dhe temperatura e flakës varen nga lloji i karburantit të përfshirë në djegie. Për shembull, kur një çakmak mbahet për një qiri, nxehtësia e aplikuar bën që molekulat e karburantit në dyllin e qiririt të avullojnë. Në këtë gjendje ato mund të reagojnë lehtësisht me oksigjenin në ajër, i cili lëshon mjaft nxehtësi në reaksionin ekzotermik pasues për të avulluar akoma më shumë karburant, duke mbajtur kështu një flakë të qëndrueshme. Temperatura e lartë e flakës bën që molekulat e karburantit të avulluar të dekompozohen, duke formuar produkte të ndryshme të djegies jo të plota dhe radikale të lira, dhe këto produkte reagojnë më pas me njëri-tjetrin dhe me oksiduesin e përfshirë në reaksionin e flakës së mëposhtme (zjarrit).

## Shiko edhe 
* Zjarri

## Referime
Deklaratat Bon-Kopenhagë

parapamje| Pullë gjermane e vitit 2005, në përkujtim të 50 vjetorit të deklaratave. Një pullë e ngjashme u lëshua në Danimarkë.
**Deklaratat Bon-Kopenhagë** janë dy deklarata të veçanta, njëanshme, por të ngjashme, të lëshuara nga Gjermania dhe Danimarka në vitin 1955, të cilat njohin pakicat etnike në të dy vendet: përkatësisht pakicën daneze në Gjermani dhe pakicën gjermane në Danimarkë.

Megjithëse deklaratat nuk janë të detyrueshme sipas ligjit ndërkombëtar, ato u përfshinë shpejt në legjislacionin kombëtar të të dy vendeve.

Deklaratat përcaktojnë se pakicat gëzojnë të njëjtat të drejta civile si qytetarët e tjerë të vendit ku banojnë dhe se çështjet që lidhen me pakicat janë çështje të brendshme të secilit prej dy vendeve.

## Përmbajtja e deklaratave 
Deklaratat përbëhen nga dy dokumente:

* Negociatat e *gazetës gjermano-daneze* përfunduan më 28 mars 1955. Në këtë dokument të dy delegacionet u japin shkollave të pakicës së vendit tjetër të drejtën për të kryer provime. Përveç kësaj, delegacioni gjerman njoftoi se pakica daneze do të përjashtohej nga pragu elektoral prej 5% në zgjedhjet për parlamentin (Landtag) të Schleswig-Holstein.
* Teksti i deklaratave aktuale u botua më 29 mars 1955 dhe u afirmua nga parlamenti gjerman dhe danez.

## Kritika 
Modeli Bon-Kopenhagë shpesh përmendet si një shembull për t'u ndjekur në zgjidhjen e konflikteve që lidhen me pakicat etnike.  Megjithatë, ai është veçanërisht i rëndësishëm për pakicat reciproke që jetojnë në të dyja anët e një kufiri kombëtar. Ky model është më pak i përshtatshëm për trajtimin e mosmarrëveshjeve kufitare dhe konflikteve që lidhen me sovranitetin mbi territorin. Për më tepër, ai kërkon që të dyja vendet të jenë demokratike dhe të bashkëpunojnë.

Sot, vetë deklaratat konsiderohen të papërshtatshme dhe janë zëvendësuar me instrumente të tjera ligjore, si Konventa Kuadër më e plotë për Mbrojtjen e Pakicave Kombëtare nga Këshilli i Evropës.

## Referime
Illyrian Airways

**Illyrian Airways** është një kompani ajrore me seli në Prishtinë, Kosovë. Qendra e linjës ajrore ndodhet në Aeroportin e Prishtinës .

## Historia 
Illyrian Airways u themelua në vitin 2005 si operator turistik. Në fillim të vitit 2010 Illyrian Airways formoi një linjë ajrore.  Illyrian Airways mori avionin e saj të parë, një Boeing 737-300, më 27 nëntor 2010 dhe bëri fluturimin e parë të nesërmen në Ditën e Flamurit Kombëtar, më 28. Nëntor 2010, në linjën Prishtinë - Tiranë . 

## Destinacioni 
Më poshtë është një listë e destinacioneve të Illyrian Airways (që nga nëntori 2010): 

* Italia
** Brescia ( Aeroporti Brescia ) - nga 18. dhjetor 2010
** Venecia ( Aeroporti Treviso i Venecias ) - nga 18. dhjetor 2010
** Roma - nga 28. Nëntor 2010.
* Maqedonia
** Shkup ( Aeroporti i Shkupit ) - **Qendra dytësore**
* Serbisë
** Prishtinë ( Aeroporti i Prishtinës ) - **Interchange**
* Turqia
** Antalia ( Aeroporti i Antalias ) - nga 24. dhjetor 2010

## Flota 
Flota e Illyrian Airways, që nga janari 2011, bën sa vijon:

## Lidhje të jashtme 
* Faqja kryesore - Illyrian Airways
Banka e Kosovës (BanKos)

**Banka e Kosovës** ose e njohur edhe si **BANKKOS** ka qenë një bankë e vendosur në Prishtinë e cila ka funksionuar deri në qershor të vitit 1999. 

## Historia 
Banka e Kosovës është themeluar në vitin 1979. Banka e Kosovës (Bankos) ishte një nga institucionet kryesore financiare në Kosovë gjatë periudhës së ish-Jugosllavisë. Ajo funksiononte si një bankë tregtare dhe investuese, duke ofruar shërbime financiare për individë, ndërmarrje dhe institucione shtetërore. Pas shpërbërjes së Jugosllavisë dhe zhvillimeve politike në Kosovë, Banka e Kosovës u ballafaqua me vështirësi të mëdha dhe më vonë u shpërbë. Ajo luajti një rol të rëndësishëm në ekonominë e Kosovës, veçanërisht gjatë periudhës së administrimit autonom të krahinës. Selia e bankës ka qenë në Prishtinë dhe ndodhej në rrugën Marshali Tito 4  .
parapamje|Objekti i Bankkos në Pejë
Përveç degës kryesore në Prishtinë, Banka e Kosovës kishte degët e saj edhe në Ferizaj, Gjilan, Gjakovë, Pejë, Mitrovicë dhe Prizren.

## Objekti në Prishtinë 
parapamje| Pamja e ndërtesës në vitin 2020.
Projektuar nga Shefqet Mullafazliu në vitin 1970 ndërtesa e Bankës së Kosovës u organizua në një strukturë me dy krahë. E ndërtuar në një kryqëzim që lidh tre nga rrugët kryesore të qytetit, plani i tij flutur lejon këmbësorët të kenë një pamje të qartë pavarësisht se ku janë. Kjo qasje u mirëprit nga komuniteti arkitektonik, i cili e konsideroi këtë zgjidhje inovative për kohën e tij. E ndërtuar me mermer të gjelbër me burim lokal, fasada ishte tipari më dallues i ndërtesës.  Ndërmarrja ndërtimore “Ramiz Sadiku” ishte përgjegjëse për ndërtimin, ndërsa në këtë kompani punoi Shefqet Mullafazliu.  Ndërtesa ka shërbyer si bankë deri në vitin 1999. Pas Luftës Çlirimtare të Kosovës, ajo ra nën kontrollin e UNMIK-ut dhe autoriteteve të Kosovës. Objekti është rinovuar në vitin 2011 dhe kryearkitekti Adriatik Bytyci ka bërë ndërhyrë të vogla në fasadën dhe brendësinë e objektit. 

## Shih edhe 
* Ekonomia e Kosovës

## Referime
Ndërmarrja ndërtimore “Ramiz Sadiku”

Ndërmarrja ndërtimore "Ramiz Sadiku" ishte një nga kompanitë më të mëdha të ndërtimit në Kosovë gjatë periudhës së ish-Jugosllavisë. E themeluar në Prishtinë, kjo ndërmarrje luajti një rol të rëndësishëm në zhvillimin infrastrukturor dhe urban të Kosovës, duke realizuar projekte të shumta ndërtimore, si objekte banimi, ndërtesa administrative, rrugë dhe objekte industriale. Ajo është emëruar sipas Ramiz Sadikut (1915-1943), një figurë e njohur në historinë e shqiptarëve të Jugosllavisë.  

Pas shpërbërjes së Jugosllavisë dhe ndryshimeve politike në Kosovë, ndërmarrja u përball me sfida të mëdha, përfshirë privatizimin dhe ristrukturimin ekonomik. Megjithatë, emri i saj mbeti i njohur në historinë e industrisë së ndërtimit në Kosovë, si një simbol i zhvillimit dhe kontributit në infrastrukturën e vendit. Pas privatizimit të saj, ndërmarrja ka vazhduar të operojë në sektorin e ndërtimit në Kosovë.
Ndërmarrja Publike Banesore e Prishtinës

**Ndërmarrja Publike Banesore e Prishtinës** ka qenë një kompani afariste në pronësi të qytetit të Prishtinës e cila ka vepruar si person juridik i vetëqeverisjes lokale në sistemin Krahinës Socialiste Autonome të Kosovës. 

## Historia 
Kuvendi Komunal i Prishtinës në vitin 1946 ka themeluar Departamentin e Mirëmbajtjes së Ndërtesave, detyra e të cilit ishte ruajtja dhe mirëmbajtja e pronës publike. Edhe pse ky departament kryente detyra sipas natyrës së Ndërmarrjes, kjo e fundit ende nuk ishte themeluar. Zyrtarisht, Ndërmarrja Banesore në Prishtinë, siç quhej fillimisht, është themeluar në vitin 1964. pas formimit të fondit të strehimit, i cili u krijua nga një normë prej 3.35% e pagës bruto të punonjësve në atë kohë. Në vitin 1976. Kompania e banesave u shndërrua në Komunitet të Interesit Vetëqeverisës për Hapësirat Rezidenciale dhe Biznesore. 

Ndërmarrja Publike Banesore Prishtina ishte një institucion i rëndësishëm gjatë periudhës së ish-Jugosllavisë, i cili menaxhonte ndërtimin, mirëmbajtjen dhe administrimin e objekteve banesore në Prishtinë. Kjo ndërmarrje kishte për detyrë ndarjen e banesave për qytetarët, kryesisht në bazë të sistemit të atëhershëm socialist, ku banesat shpërndaheshin nga shteti përmes ndërmarrjeve publike dhe institucioneve shtetërore.

Pas ndryshimeve politike dhe ekonomike në Kosovë, veçanërisht pas viteve '90 dhe pasluftës, ndërmarrja u përball me sfida të mëdha, përfshirë proceset e privatizimit dhe transformimit të tregut të pasurive të paluajtshme. Gjatë këtyre ndryshimeve, shumë prej ndërtesave që ajo kishte ndërtuar ose administruar kaluan në pronësi private, duke ndikuar në mënyrën se si menaxhohej prona publike banesore në Prishtinë.

## Referime
Bulevardi Nëna Tereze

**Bulevardi Nënë Tereza** është një nga rrugët kryesore në qendër të kryeqytetit të Kosovës, Prishtinës . Rruga, e cila është kryesisht pa trafik, shkon nga Rruga Agim Ramadani në jug deri në kompleksin e gjerë të Universitetit të Prishtinës, ku vazhdon ndërsa lidhet me dy rrugë tjera: Rruga Xhorxh Bush dhe Rruga Garibaldi që fillojnë në të djathtë.

## Vështrim 
Bulevardi "Nënë Tereza" është një nga rrugët kryesore dhe më të njohura të Prishtinës. I vendosur në qendër të qytetit, ky bulevard është një hapësirë e rëndësishme publike ku zhvillohen aktivitete të ndryshme kulturore, shoqërore dhe politike. Ai shtrihet nga sheshi "Skënderbeu" pranë Kuvendit të Kosovës dhe ndërtesave qeveritare, deri te pjesa përballë Fakultetit Filologjik të Universitetit të Prishtinës.

Ky bulevard është një nga vendet më të frekuentuara nga qytetarët, veçanërisht gjatë pasditeve dhe fundjavave, kur bëhet një zonë këmbësorësh e mbushur me vizitorë. Ai është rrethuar nga institucione të rëndësishme, kafene, restorante dhe dyqane, duke e bërë një pikë kyçe të jetës urbane të Prishtinës.

Emri i tij është vendosur në nder të Shenjtores Nënë Tereza, humanistes me origjinë shqiptare, e cila ka lënë një ndikim të madh në historinë dhe kulturën shqiptare. Për shkak të rëndësisë së tij, ky bulevard është shpesh vendi ku organizohen manifestime, festivale dhe protesta, duke shërbyer si një hapësirë simbolike e qytetit.

Bulevardi Nënë Tereza ka një kulturë të lulëzuar tarracash si gjatë ditës ashtu edhe në mbrëmje, dhe është shtëpia e një sërë pamjesh dhe hotelesh historike.

## Rrugët anësore dhe pamjet 
[parapamje|[Monumenti i Skënderbeut në Prishtinë|Monumenti i Skënderbeut me godinën qeveritare të rinovuar pas Luftës Çlirimtare të Kosovës]]
Nga veriu në jug:

* Monumenti i Skënderbeut (djathtas)
* Teatri Kombëtar i Kosovës (majtas)
* Hotel Iliria (l.)
* Rruga Tringë Smalji (l.) dhe Rruga Fehmi Agani (r.)
* Statuja e Nënë Terezës (r.)
* Rruga Hajdar Dushi (r.)
* Rruga Qamil Hoxha (l.)
* Rruga Rexhep Luci (l.)
* Rruga 2 Korriku (l.)
* Statuja e bashkë-themeluesit të UÇK, Zahir Pajaziti (l.)
* Rruga Sylejman Vokshi (l.)
* Grand Hotel (r.)
Rruga Xhorxh Bush

**Rruga "Gjorgj Bush"** ose **Bulevardi "Gjorgj Bush"** është një nga rrugët kryesore të Prishtinës, i emëruar në nder të ish-presidentit të Shteteve të Bashkuara të Amerikës, George W. Bush, për kontributin e tij në mbështetjen e pavarësisë së Kosovës. Ky bulevard ka një rëndësi të madhe infrastrukturore dhe simbolike, duke lidhur pjesë të rëndësishme të qytetit dhe duke reflektuar marrëdhëniet e ngushta mes Kosovës dhe SHBA-së.  

Bulevardi është një arterie e rëndësishme e trafikut në kryeqytet dhe përshkohet nga një numër i madh automjetesh dhe këmbësorësh çdo ditë. Përgjatë tij ndodhen institucione të ndryshme, ndërtesa administrative, biznese dhe hapësira publike, duke e bërë një zonë të rëndësishme urbane.  

Emërtimi i bulevardit pas vizitës historike të George W. Bush në Kosovë më 2008 përfaqëson mirënjohjen e qytetarëve të Kosovës ndaj mbështetjes amerikane për shtetësinë dhe zhvillimin e vendit. Për këtë arsye, ai mbetet një nga rrugët më të njohura dhe më të rëndësishme të Prishtinës.

## Referime
Solid Shoes

**Solid Shoes** është prodhues dhe distributor kosovar i këpucëve me seli në Suharekë . Kompania eksporton këpucë në vende të tjera evropiane. Është një nga prodhuesit më të mëdhenj të këpucëve në rajon dhe një nga eksportuesit më të mëdhenj në Kosovë  si dhe punëdhënësi më i madh privat në Suharekë. Më shumë se 600,000 palë këpucë prodhohen çdo vit nga më shumë se 330 punonjës.  

## Historia 
Kompania filloi si biznes familjar në vitin 1992 me shitjen e këpucëve, në vitin 1996 filloi edhe prodhimin e këpucëve dhe prej atëherë drejtoi fabrikën e parë private të këpucëve në Kosovë. Gjatë Luftës së Kosovës, kjo punishte u shkatërrua plotësisht në vitin 1999. Pas luftës, kompania u rindërtua së bashku me një sallë më të madhe të prodhimit. 

Në vitin 2016, Solid Shoes u kritikua për eksport në Serbi. Kompania më pas njoftoi se do të eksportonte në të gjithë Evropën duke përfshirë edhe Serbinë ; Megjithatë, nuk do të prodhohen modele speciale për forcat serbe të sigurisë. 

## Produkte 
Solid Shoes prodhon këpucë lëkure për burra dhe gra. Në vitin 2014, kompania nënshkroi një marrëveshje bashkëpunimi me prodhuesin italian të këpucëve Leo Shoes. Këpucët e kompanisë eksportohen në Itali dhe shiten atje me këtë etiketë. 

Solid Shoes punon me disa kompani evropiane, duke përfshirë prodhuesin e këpucëve GEOX . 

## Shih edhe 
* Ekonomia e Kosovës

## Referime
Pashallora

**Pashallora** është një majë malore në Kosovë, e cila ndodhet në territorin e Komunës së Shtërpcës në një lartësi prej 2092 mbi nivelin e detit. Mali ndodhet në lindje të Prizrenit dhe në jug të Suharekës . Në veri të tij shtrihet Rrafshi i Dukagjinit , në jug Malet e Sharrit , e ndarë prej saj nga luginat e Lumbardhit të Prizrenit dhe Lepencit . Në jugperëndim ndodhet mali Koxha Ballkan ( 2043  m mbi nivelin e detit ), në jug, përtej rrjedhës së sipërme të Lepnacit, është vargmali i gjatë malor Oshlak ( 2212  m mbi nivelin e detit ).

Pjesa më e madhe e sipërfaqes rreth malit i përket Parkut Kombëtar të Sharrit .

## Lidhje të jashtme 
* Foto mbi Hiking Njeri (anglisht)
Historia e Gostivarit

**Historia e Gostivarit** me rrethinë paraqet të kaluarën e një qyteti në Maqedoninë e Veriut, që shtrihet në pellgun e Pollogut, pranë lumit Vardar. Rrethina e tij ka qenë një nyjë e rëndësishme tregtare dhe kulturore në rajon për shekuj me radhë, duke reflektuar ndikimet e ndryshme të qytetërimeve që kanë kaluar nëpër Ballkan.

## Periudha antike dhe mesjetare 
Gostivari dhe rrethina e tij kanë qenë të banuara që nga kohët e lashta. Arkeologët kanë zbuluar gjurmë të vendbanimeve ilire, të cilët ishin ndër popujt më të hershëm të këtij rajoni. Zona ka qenë pjesë e Dardanisë, një mbretëri ilire që më vonë u përfshi në Perandorinë Romake. Gjatë sundimit romak, kjo pjesë e Pollogut përfitoi nga rrugët tregtare që lidhnin qytetet e Ilirisë me ato të Trakisë dhe të Greqisë.

Në Mesjetë, Gostivari ra nën ndikimin e Perandorisë Bizantine, ndërsa gjatë shekullit të XIII u përfshi në shtetin e Mbretërisë Serbe të Stefan Dushanit. Në këtë periudhë, feudalët shqiptarë dhe sllavë kishin zotërime në këtë rajon. Në fund të shekullit XIV, pas Betejës së Kosovës (1389), Gostivari ra nën sundimin e Perandorisë Osmane.

## Periudha Osmane 
Gjatë sundimit osman, Gostivari u zhvillua si qendër administrative dhe ekonomike. Në këtë periudhë, qyteti fitoi rëndësi për shkak të tregtisë, zejtarisë dhe bujqësisë. Dokumentet osmane përmendin Gostivarin si një vendbanim me popullsi të përzier ku shqiptarët, turqit dhe sllavët jetonin krahas njëri-tjetrit. Xhamitë, teqetë dhe hamamet osmane janë dëshmi të periudhës shumë shekullore osmane. Në shekullin XIX, Gostivari u bë një qendër e rëndësishme për rezistencën shqiptare ndaj reformave osmane dhe më pas ndaj sundimit serb.

## Shekulli XX dhe Luftërat Botërore 
Pas shpalljes së pavarësisë së Shqipërisë më 1912, Gostivari mbeti jashtë kufijve të shtetit shqiptar dhe u përfshi në Mbretërinë Serbo-Kroato-Sllovene, e cila më vonë u bë Jugosllavia. Shqiptarët e Gostivarit ishin pjesë e lëvizjeve për ruajtjen e identitetit kombëtar dhe gjuhës shqipe. Gjatë Luftës së Dytë Botërore, qyteti u vu nën kontrollin e forcave bullgare dhe më pas gjermane. Pas vitit 1945, me krijimin e Jugosllavisë socialiste, Gostivari u industrializua, por shqiptarët u përballën me politika diskriminuese, veçanërisht në arsim dhe kulturë.

## Periudha e pavarësisë së Maqedonisë 
Pas shpërbërjes së Jugosllavisë dhe pavarësisë së Maqedonisë në vitin 1991, Gostivari mbeti një nga qytetet me popullsi të madhe shqiptare. Gjatë viteve 1990 dhe 2000, shqiptarët e Gostivarit kanë qenë aktivë në kërkesat për të drejtat e tyre gjuhësore, kulturore dhe politike. Sot, Gostivari është një qendër e rëndësishme kulturore, ekonomike dhe politike për shqiptarët e Maqedonisë së Veriut.

## Shih edhe 
* Komuna e Gostivarit
* Shqiptarët në Maqedoninë e Veriut

## Referime
Bazilika bizantine e Nerodimes

**Bazilika bizantine e Nerodimes** është një kishë e vendosur në Kosovë, në Nerodime të Epërme, afër qytetit të Ferizajt. Ky monument konsiderohet se është ndërtuar diku në shekullin VI, është përfshirë në listën e monumenteve të Kosovës.

Bazilika tani është në rrënoja.

## Prezantimi 
Bazilika ndodhet në një varrezë ndërmjet Nerodime e Epërme dhe Nerodimqa e Ultë, rreth dhjetë metra nga Kisha e Shën Nikollës së Nerodimes . Në vitin 1988, gërmimet e bëra zbuluan një ndërtesë monumentale që daton nga VI dhe e cila ka piktura murale dhe një dysheme me mozaik . Në mes të dhomës më të madhe është një pishinë e vendosur në vijë me hyrjen dhe një shkallë që të çon në një korridor. Mozaikët mbulojnë të gjithë dyshemenë, pjesën e jashtme dhe pjesën e sipërme të pishinës si dhe shkallët ; Ai përmban kryesisht dekor gjeometrik, por edhe motive që përfaqësojnë zogj dhe lule. Mozaikët janë bërë nga kube me ngjyra të bëra prej mermeri, mermeri dhe paste qelqi . Kërkimet arkeologjike arrijnë në përfundimin se ndërsa vetë ndërtesa daton në antikitetin e vonë, dyshemeja me mozaik është instaluar gjatë kohës së perandorit bizantin Justinian . Mozaikët e bazilikës sot ruhen në Muzeun e Kosovës në Prishtinë.

Në pjesën perëndimore të ndërtesës ka edhe arkadat në të cilat përfaqësohen shtatë burrat e urtë të Greqisë, me emrat dhe shprehjet e tyre në latinisht.

Bazilika shërbeu si vend kulti pas shekullit VI. Disa mure të gjetura në këtë vend datojnë nga shekulli XVII dhe disa varre nga shekulli XIX.

## Referime
Alfabeti hebre

**Alfabeti hebre** (hebraisht: *Alefbet ivri*), i njohur ndryshe nga studiuesit si Ktav Ashuri, **shkrimi hebre**, **shkrimi katror** dhe **shkrimi bllok**, është një alfabet abjad i përdorur në shkrimin e gjuhës hebree dhe gjuhëve të tjera hebree, më së shumti jidish, ladino, judeo-arabisht dhe judeo-persisht. Në hebraishten moderne, zanoret futen gjithnjë e më shumë. Përdoret gjithashtu joformalisht në Izrael për të shkruar arabishten levantine, veçanërisht në mesin e druzëve. Është një degë e alfabetit perandorak aramaik, i cili lulëzoi gjatë Perandorisë Akamenide dhe që vetë rrjedh nga alfabeti fenikas.

Historikisht, një shkrim tjetër abjad është përdorur për të shkruar hebraisht: shkrimi origjinal, i vjetër hebre, i njohur tani si alfabeti paleo-hebre, është ruajtur kryesisht në një formë variant si alfabeti samaritan dhe përdoret ende nga samaritanët. Shkrimi i tanishëm hebre ose shkrimi katror, ​​përkundrazi, është një formë e stilizuar e alfabetit aramaik dhe teknikisht njihej nga të urtët hebrenj si Ashurit (shqip. "Shkrimi asirian"), pasi origjina e tij dihej se ishte nga Asiria (Mesopotamia).

Ekzistojnë gjithashtu stile të ndryshme (në termat aktualë, fontet) të paraqitjes së shkronjave të shkrimit hebre të përshkruara në këtë artikull, duke përfshirë një shumëllojshmëri stilesh kursive hebreje. Në pjesën e mbetur të këtij artikulli, termi alfabet hebre i referohet shkrimit katror, ​​përveç nëse tregohet ndryshe.

Alfabeti hebre ka 22 shkronja. Nuk ka rast. Pesë shkronja kanë forma të ndryshme kur përdoren në fund të një fjale. Hebraishtja shkruhet nga e djathta në të majtë. Fillimisht, alfabeti ishte një abjad i përbërë vetëm nga bashkëtingëllore, por tani konsiderohet një abjad i papastër. Ashtu si me abjadët e tjerë, si alfabeti arab, gjatë përdorimit të tij shekullor, skribët shpikën mjete për të treguar tingujt e zanoreve me pika të veçanta zanoresh, të njohura në hebraisht si niqqud. Si në hebraishten biblike ashtu edhe në rabinike, shkronjat י ו ה א mund të funksionojnë gjithashtu si matres lectionis, që është kur disa bashkëtingëllore përdoren për të treguar zanoret. Ekziston një prirje në hebraishten moderne drejt përdorimit të matres lectionis për të treguar zanoret që tradicionalisht kanë mbetur të pashkruara, një praktikë e njohur si drejtshkrimi i plotë.

Alfabeti jidish, një version i modifikuar i alfabetit hebre që përdoret për të shkruar Jidish, është një alfabet i vërtetë, me të gjitha zanoret e përkthyera në drejtshkrim, përveç rastit të fjalëve të trashëguara hebreje, të cilat zakonisht ruajnë drejtshkrimet e tyre vetëm në bashkëtingëllore hebreje.

Alfabeti arab dhe ai hebre kanë ngjashmëri sepse të dy rrjedhin nga alfabeti aramaik, i cili nga ana e tij rrjedh ose nga alfabeti paleo-hebre ose fenikas, që të dyja janë variacione të vogla rajonale të alfabetit proto-kananit të përdorur në kohët e lashta për të shkruar gjuhët e ndryshme kananite (përfshirë hebraishten, moabitishten, punikishten, punikishten).

## Shiko edhe 
* Hebrenjtë
* Gjuha hebreje
* Gjuhët e Izraelit

## Referime
Bërthama e jashtme e Tokës

parapamje|Struktura e tokës dhe e atmosferës.
**Bërthama e jashtme e Tokës** është një shtresë e lëngshme rreth 2260 km e trashë, e përbërë kryesisht nga hekur dhe nikel që shtrihet mbi bërthamën e brendshme të ngurtë të Tokës dhe nën mantelin e saj. Bërthama e jashtme fillon afërsisht 2,889 km nën sipërfaqen e Tokës në kufirin bërthamë-mantel dhe përfundon 5,150 km nën sipërfaqen e Tokës në kufirin e brendshëm të bërthamës.

## Vetitë 
Bërthama e jashtme e Tokës është e lëngshme, ndryshe nga bërthama e saj e brendshme, e cila është e ngurtë. Dëshmia për një bërthamë të jashtme fluide përfshin sizmologjinë, e cila tregon se valët prerëse sizmike nuk transmetohen përmes bërthamës së jashtme. Megjithëse ka një përbërje të ngjashme me bërthamën e brendshme të ngurtë të Tokës, bërthama e jashtme mbetet e lëngshme pasi nuk ka presion të mjaftueshëm për ta mbajtur atë në gjendje të ngurtë.

Përmbysjet sizmike të valëve të trupit dhe mënyrat normale kufizojnë rrezen e bërthamës së jashtme të jetë 3483 km me një pasiguri prej 5 km, ndërsa ajo e bërthamës së brendshme është 1220±10 km.

Vlerësimet për temperaturën e bërthamës së jashtme janë rreth 3,000–4,500 K (2,700–4,200 °C) në rajonin e saj të jashtëm dhe 4,000–8,000 K (3,700–7,700 °C) pranë bërthamës së brendshme. Modelimi ka treguar se bërthama e jashtme, për shkak të temperaturës së saj të lartë, është një lëng me viskozitet të ulët që konvekton në mënyrë të turbullt. Teoria e dinamos sheh rrymat vorbull në lëngun nikel-hekur të bërthamës së jashtme si burimin kryesor të fushës magnetike të Tokës. Forca mesatare e fushës magnetike në bërthamën e jashtme të Tokës vlerësohet të jetë 2.5 millitesla, 50 herë më e fortë se fusha magnetike në sipërfaqe.

Ndërsa bërthama e Tokës ftohet, lëngu në kufirin e bërthamës së brendshme ngrin, duke bërë që bërthama e brendshme e ngurtë të rritet në kurriz të bërthamës së jashtme, me një normë të vlerësuar prej 1 mm në vit. Kjo është afërsisht 80,000 ton hekur në sekondë.

## Shiko edhe 
* Bërthama e brendshme e Tokës

## Referime