open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tabanıyassı Mehmed Pasha

**Tabanıyassı Mehmed Pasha** (vdiq më 2 shkurt 1637) ishte një burrë shteti osman me prejardhje shqiptare. Ai ishte guvernator *(vali)* i Egjiptit nga shtatori 1628 deri në tetor 1630.

Ai shërbeu si vezir i madh nga 18 maj 1632 deri në 1637 nën sulltan Murati IV. Gjatë viteve të para të mandatit të tij, ai kishte mbështetjen e sulltanit për shkak të shërbimeve të tij gjatë fushatës në Iranin veriperëndimor (i njohur si Fushata e Revan). Sidoqoftë, pas kthimit të sulltanit në Kostandinopojë, Mehmed Pasha nuk arriti të mbrojë fortesën e Revan (Jerevani i sotshëm) kundër kundërsulmit persian, dhe sulltani e shkarkoi atë nga posti i tij. Në vitet e tij të mëvonshme, ai u emërua guvernator i Ejaletit të Silistrës. Në vitin 1637, Murati IV u bë dyshues ndaj Mehmed Pashës dhe e akuzoi atë për përpjekjen për të filluar një rebelim në pjesë të Perandorisë. Sulltani e burgosi fillimisht në Kështjellën Jedikule dhe më pas e ekzekutoi me mbytje më 2 shkurt 1637.

## Referimet
Xhevdet Bej

**Xhevdet Bej** ose **Xhevdet Tahir Belbez** (1878 - 15 janar 1955) ishte një guvernator shqiptar i vilajetit Van të Perandorisë Osmane gjatë Luftës së Parë Botërore dhe Rrethimit të Vanit. Ai konsiderohet përgjegjës për masakrat e armenëve në dhe përreth Vanit. Clarence Ussher, dëshmitar i këtyre ngjarjeve, raportoi se 55,000 armenë u vranë më pas. Ai konsiderohet gjithashtu përgjegjës për masakrat ndaj asirianëve në të njëjtin rajon.

Ai lindi në Shkodër, Shqipëri, si djali i Tahir Pashë Krajanit, i cili ishte një *vali* i Vanit, Bitlisit dhe Mosulit. Ai u bë edhe kunati i Enver Pashës. Në vitin 1914, si kajmekam i Sanxhakut të Hakarit, Xhevdeti punoi ngushtë së bashku me Shërbimin Sekret Osman për të koordinuar mbrojtjen kundër rusëve dhe ofensivat e mundshme kundër rajonit përreth Liqenit të Urmisë. Ai i shkroi Talat Pashës se Urmia mund të ishte kapur me një mbështetje më të madhe të eprorëve të tij. Ai pasoi Hasan Tahsin Beun si Guvernator vali i Vilajetit të Vanit më 1914. Xhevdeti ishte udhëheqës i Komitetit të Bashkimit dhe Përparimit (CUP).

Ai u portretizua nga Elias Koteas në filmin *Ararat* të vitit 2002, i cili mori 2 nominime për Oskar.

## Referime
Zurnazen Mustafa Pasha

**Zurnazen Mustafa Pasha** ishte një burrë shteti osman me prejardhje shqiptare i cili shërbeu si vezir i madh për katër orë më 5 mars 1656, gjatë sundimit të Mehmetit IV. Ai është burrë shteti që shërbeu si vezir i madh për kohën më të shkurtër në historinë osmane. Ai gjithashtu shërbeu si Kapudan Pasha në periudhën 1655-1656. Ai gjithashtu ishte valiu i ejaletit Erzurum.
Goran Bregoviq

parapamje
**Goran Bregović** (lindur më 22 mars 1950) është një këngëtar nga Bosnja dhe Hercegovina. Ai është një nga muzikantët dhe kompozitorët më të njohur ndërkombëtarisht të vendeve sllavishtfolëse në Ballkan, dhe është një nga të paktët ish-muzikantë jugosllavë që ka performuar në vende të mëdha ndërkombëtare si Carnegie Hall, Royal Albert Hall dhe L'Olympia .

I lindur në Sarajevë, Bregoviç filloi me Kodeksi dhe Jutro, por u bë i famshëm si mendja krijuese dhe kitaristi kryesor i Bijelo Dugme, i konsideruar gjerësisht si një nga aktet e regjistrimit më të njohura dhe më me ndikim që ka ekzistuar ndonjëherë në Republikën Socialiste Federative të Jugosllavisë. Pasi Bijelo Dugme u nda, ai filloi disa projekte të suksesshme në mënyrë kritike dhe komerciale, dhe filloi të kompozonte pjesë muzikore. Ndër pjesët e tij më të njohura të filmit janë tre nga filmat e Emir Kusturica *(Koha e Ciganëve*, *Arizona Dream* dhe *Underground* ). Për *kohën e ciganëve*, Bregović fitoi një Çmim Arena të Artë në Festivalin e Filmit në Pula në 1990, midis çmimeve të tjera. Ai kishte kompozuar edhe muziken e filmit t; nomunuar për Academy Award -nominated filmit *La Reine Margot* dhe Cannes -entered filmit *Kiss gjarpëri* .

Bregović, gjatë karrierës së tij pesë dekadëshe, ka kompozuar për këngëtarë të mirënjohur nga kritika, përfshirë Sezen Aksu, Kayah, Iggy Pop, Shaban Bajramović, George Dalaras dhe Cesária Evora.  

## Shih edhe 
* Sarajeva
* Bosnja dhe Hercegovina

## Referime
Tauresiumi

- Basilica San Vitale (Ravenna)]]
**Tauresiumi** sot i njohur si **Gradisht**, është një vend arkeologjik në Maqedoninë e Veriut, afërsisht  në juglindje të kryeqytetit Shkup . Tauresium është vendlindja e Perandorit Bizantin Justinian I (rreth viti 482) dhe Mbretit Theodahad të Ostrogothëve (480).  

## Përmbledhje 
Tauresiumi ndodhet në Komunën Zelenikovo, pranë fshatit Taor, rreth  në juglindje të Shkupit. Vendi u zbulua nga arkeologu britanik Arthur Evans në fund të shekullit XIX. Sipas biografit të Justinianit Prokopi, Perandori lindi në Tauresium në vitin 482, më saktësisht në kështjellën Baderiana, e cila është pranë fshatit modern Bader.

Historiani Prokopi i Çezaresë në veprën e tij me titull *"De aedificiis"* mes tjerash thotë edhe këtë:

Tauresiumi dhe kështjella Baderiana u shkatërruan nga një tërmet në vitin 518 dhe epiqendra e tërmetit ishte në qytetin e afërt të Skupit. Si një gjest mirënjohjeje për vendlindjen e tij, Justiniani I rindërtoi qytetin. Sipas gërmimeve që janë bërë deri më tani, vlerësohet se pjesët më të vjetra të Tauresiumit datojnë nga shekulli IV dhe kjo pjesë më e vjetër është një kështjellë me katër kulla të njohura si *Tetrapirgia* . Lidhur me Baderianën, Prokopi thotë se ajo *është një kështjellë e vendosur me çudira të shekullit IV-VI* .  *Baderiana* ose Baderi modern ndodhet 6&nbsp;km në lindje të Tauresiumit dhe Taorit.

## Shih edhe 
* Iliria
* Dardania
* Justiniani I
* Theodahadi
* Mbretëria e Dardanisë

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* tauresium.info - uebfaqe kushtuar Tauresiumit.
Kardeşlerim

**Kardeşlerim** (Shqip: *Vëllezërit e Mi*) është një seri televizive turke e prodhuar nga NGM Media, episodi i parë i së cilës u transmetua më 20 shkurt 2021, i drejtuar nga Serkan Birinci dhe i shkruar nga Gül Abus Semerci. Rolet kryesore ndahen nga Celil Nalçakan, Halit Özgür Sarı, Cüneyt Mete, Ahu Yağtu, Fadik Sevin Atasoy dhe Simge Selçuk. U transmetua në Shqipëri në TV Klan.

## Përmbajtja 
Kadir, Omer, Asije dhe Emel. Katër vëllezër, të lidhur ngushtë me njëri-tjetrin, humbasin nënën dhe babain e tyre në të njëjtën ditë pas një sërë ngjarjesh të pafat. Pas vdekjes së  prindërve të tyre,ata nuk mund të bëjnë asgjë përveçse të kapen me njëri-tjetrin sepse askush nuk i qëndroi pranë përveç xhaxhait të tyre. Por kjo ndryshon kur Akif Atakul, personi që është arsyeja për të gjitha fatkeqësitë e tyre, hap dyert për ta në kolegj. Më pas ngjarjet rrjedhin njëra pas tjetrës derisa në fund mbetin vetëm Omer dhe Emel  të cilët ia dolën të realizonin ëndrrat e tyre. 

## Xhirimet 
Seriali xhirohet në Fatih, Stamboll. Skena të tjera në seri xhirohen në rrethe të ndryshme të Stambollit.

## Aktorët 
### Personazhet kryesor 
### Personazhet mbështetës 
## Transmetimi 
## Referime
Gjuha interlingue

**Interlingue**, më parë **Oksidentale**, është një gjuhë ndihmëse ndërkombëtare e botuar në vitin 1922. Krijuesi i saj, Edgar de Wahl, e ideoi atë për të arritur një maksimum të rregullsisë gramatikore dhe karakterit natyror. Fjalori bazohet në fjalë para-ekzistuese nga gjuhë të ndryshme dhe një sistem derivativ duke përdorur parashtesa dhe prapashtesa të njohura.

## Gramatika 
### Artikull 
Ashtu si anglishtja, Interlingue ka një artikull të caktuar dhe një artikull të pacaktuar. Artikulli i caktuar (the) është li, dhe i pacaktuari (a, an) është un. Shumësi i një emri bëhet duke shtuar -s pas një zanoreje, ose -es pas shumicës së bashkëtingëlloreve. Për të shmangur ndryshimet e shqiptimit dhe stresit, fjalët që mbarojnë me -c, -g dhe -m shtojnë vetëm një -s: un libre, du libres, un angul, tri angules, li tric, li trics, li plug, li plugs, li album, pluri albume, li tram, du trams. 

## Letërsi 
Tekstet kryesore letrare në Occidental u shfaqën në . Kishte gjithashtu disa vepra, origjinale dhe të përkthyera, të botuara në Interlingue. Tekste të tjera u shfaqën në revistën Helvetia, por këto ishin më pak të zakonshme.

Disa tekste origjinale të botuara si libra të veçantë janë:
* Kajš, Jan Amos (1938) *Krasina, raconta del subterrania del Moravian carst*.
* Podobský, Jaroslav (1935/1947) *Li astres del Verne*.
* Costalago, Vicente (2021) *Li sercha in li castelle Dewahl e altri racontas*.
* Costalago, Vicente (2022) *Li tresor de Fluvglant*.

Disa përkthime janë:
* *Antologie hispan*, shkruar dhe botuar nga Vicente Costalago në 2021.
* *Fabules, racontas e mites*, shkruar dhe botuar nga Vicente Costalago në 2021.

## Shiko edhe 
* Gjuha interlingua
* Gjuha esperanto

## Lidhje të jashtme 
* occidental-lang.com
Theodahadi

[parapamje| Një monedhë e Mbretit Theodahad (534–536), e prerë në [Roma|Romë . Ai është treguar me mustaqet e një barbari.]]
**Theodahadi**, i njohur edhe si **Thiudahad** (, lindur  vitit 480 pas Krishtit në Tauresium të Dardanisë - Dhjetor 536) ishte mbreti i Ostrogothëve nga viti 534 deri në vitin 536.

## Përmbledhje 
Theodahad ishte një nip i Teodorikut të Madh përmes nënës së tij Amalafrida .  Ai është ndoshta djali i burrit të parë të Amalafridas sepse martesa e saj e dytë ishte rreth vitit 500 pas Krishtit. Motra e tij ishte Amalaberga . Identiteti i babait të tij mbetet i panjohur.

Ai mund të ketë mbërritur në Itali me Theodorikun dhe ishte i moshuar në kohën e pranimit të tij. Massimiliano Vitiello thotë se emri "Theodahad" është një përbërje e "njerëzve" dhe "konfliktit". 

Para se Theodahadi të bëhej mbret, sundonte e afërmja e tij Amalaswintha.  Gjatë sundimit të saj, armiqtë e mundshëm u vranë ose u poshtëruan.  Kur Amalaswintha u vra ndërsa ishte në paraburgim, armiqtë e tij pretenduan se ai e pranoi vrasjen e saj. Meqenëse vrasja e saj ka të ngjarë ta ndante atë nga baza e saj e pushtetit, kjo nuk kishte gjasa.

Paqëndrueshmëria politike brenda mbretërisë shërbeu si pretekst për gjeneralin bizantin Belisarius për të ndërhyrë në Sicili dhe Itali, në shërbim të perandorit Justinian, duke shkaktuar Luftërat Gotike.

Ai ishte i shquar për adhurimin e tij ndaj filozofisë neoplatonike dhe poezisë mbi aftësitë luftarake. Fokusi i tij në erudicionin në vend të luftimit, në një kohë kur Italia ishte konsumuar nga trazirat, pretendohet  të jetë një arsye për rënien e tij.  

## Shih edhe 
* Gotët
* Dardania
* Tauresiumi
* Ostrogotët

## Referime
Damat

**Damat** ose **demat** (Turqisht: *damat*, nga persishtja: داماد (*dâmâd*) "dhëndri") ishte një titull zyrtar osman që përshkruante burrat që hynë në Shtëpinë Perandorake të Osmanit me anë të martesës, duke u bërë fjalë për fjalë dhëndër për sulltanin osman dhe dinastinë. Pothuajse në të gjitha rastet, kjo ndodhi kur një burrë u martua me një princeshë osmane.

Ndër të tjerët, njerëzit e mëposhtëm ishin dëmtues të dinastisë osmane:

* Hersekzade Ahmed Pasha, Vezir i Madh (1497–98, 1503–06, 1511, 1512–14, 1515–16)
* Çorlulu Damat Ali Pasha, Vezir i Madh (1706–10)
* Silahdar Damat Ali Pasha, Vezir i Madh (1713–16)
* Bajram Pasha, Vezir i Madh (1637–38)
* Kara Davud Pasha, Vezir i Madh (1622)
* Koxha Davud Pasha, Vezir i Madh (1482–97)
* Ebubekir Pasha, Kapudan Pasha (1732–33, 1750–51)
* Enver Pasha, Ministër i Luftës (1913–18)
* Damat Ferid Pasha, Vezir i Madh (1919, 1920)
* Damat Halil Pasha, Vezir i Madh (1616–19, 1626–28)
* Damat Hasan Pasha, Vezir i Madh (1703–04)
* Jemishxhi Hasan Pasha, Vezir i Madh (1601–03)
* Küçük Hüseyin Pasha, Kapudan Pasha (1792–1803)
* Damat Ibrahim Pasha, Vezir i Madh (1596, 1596–97, 1599–1601)
* Nevşehirli Damat Ibrahim Pasha, Vezir i Madh (1718–30)
* Çelebi Lytfi Pasha, Vezir i Madh (1539–41)
* Ibshir Mustafa Pasha, Vezir i Madh (1654–55)
* Kara Mustafa Pasha, guvernator i Egjiptit (1623, 1624–26)
* Damat Mehmed Ali Pasha, Vezir i Madh (1852–53)
* Öküz Mehmed Pasha, Vezir i Madh (1614–16, 1619)
* Gümülcineli Damat Nasuh Pasha, Vezir i Madh (1611–14)
* Ahmed Nami Bey, Kryeministri i 5-të i Sirisë dhe Presidenti i 2-të i Sirisë (1926–28), dhe një ligjërues i historisë dhe politikës
* Köprülüzade Numan Pasha, Vezir i Madh (1710)
* Koxha Ragıp Pasha, Vezir i Madh (1757–63)
* Rüstem Pasha, Vezir i Madh (1544–53, 1555–61)
* Ahmad Beg
* Ughurlu Muhammad
Kapedan Pasha

parapamje|300px|Një pikturë nga Arif Pasha që përshkruan Kapudan Pashallarë
**Kapudan Pasha** (Turqishtja osmane: قپودان پاشا‎, Turqisht: *Kaptan Paşa*) ishte admirali i madh i marinës së Perandorisë Osmane. Ai ishte i njohur edhe si **kapdeni derja** (osmanisht: قپودان دریا *Kapudan-ı Derya*, turqisht: *Kaptan-ı Derya*, "Kapiteni i Detit"). Në mënyrë tipike, ai ishte i vendosur në Galata dhe Gallipoli gjatë dimrit dhe u ngarkua me lundrime vjetore gjatë muajve të verës. Baltaoğlu mori sanxhakun e Galipolit (baza kryesore detare turke) dhe kazat e Gallatës (deri në pushtimin e kolonisë së Gjenevës) dhe Izmit (dërgesa e taksave e të cilëve përbëhej nga lënda drusore e anijeve). dhe u zëvendësua nga ministrat (*Bahriye Nazırı*) të Ministrisë Detare Osmane. Pas vitit 1877, këta u zëvendësuan nga Komandantët e Flotës.

## Shih edhe 
* Lista e Kapedan Pashallarëve

## Referimet
Vincenzo

**Vincenzo** është një seri televizive e Koresë së Jugut ku interpretojnë Song Joong-ki, Jeon Yeo-been, Ok Taec-yeon, Kim Yeo-jin dhe Kwak Dong-yeon. Ai u transmetua në tvN nga 20 shkurt deri më 2 maj 2021, çdo të shtunë dhe të diel në orën 21:00.

## Aktorët 
* Song Joong-ki - Vincenzo Cassano / Park Joo-hyung
* Jeon Yeo-been - Hong Cha-Young
* Ok Taec-yeon - Jang Jun-woo / Jang Han-seok
* Kim Yeo-jin - Choi Myung-hee
* Kwak Dong-yeon - Jang Han-seo
Zapopan

**Zapopan ** është qytet në Meksikë, ndodhet në rajonin Jalisco. Është qyteti i katërt më i popullarizuar në Meksikë.
Ejvallah

**Ejvallah** por edhe **ejvallá**, përdoret sidomos prej fetarësh dhe muhibësh të tarikateve të ndryshme si shenjtë nënshtrimi dhe përvujtnie ndaj vullnesës së Zotit. Në popull gjithandej shprehet me kuptimin e "lë me Tënzot, faleminderës, lamtumirë, etj." Në Shqipëri të Mesme, ndër dasma e synetllëqe, i zoti i shtëpisë u përgjigjet urimeve të drejtuara me një *ejvalláh!*, p.sh. në synetllik: "ndjefsh né i martofsh", përgj. "Ejvallah, ndjefsh né ti m'tuet!".

Përdorimi figurativ *ejvallah me kaq*: faleminderës që u ndava pa një të keqe ma të madhe.

## Referime
Kleptomania

**Kleptomania** është pamundësia për t'i rezistuar dëshirës për të vjedhur sende, zakonisht për arsye të tjera përveç përdorimit personal ose përfitimit financiar. E përshkruar për herë të parë në vitin 1816, kleptomania klasifikohet në psikiatri si një çrregullim i kontrollit të impulseve. Disa nga karakteristikat kryesore të çrregullimit sugjerojnë që kleptomania mund të jetë një çrregullim i spektrit obsesiv-kompulsiv, por gjithashtu ndan ngjashmëri me çrregullimet e varësisë dhe të humorit.

Çrregullimi shpesh nën-diagnostikohet dhe shoqërohet rregullisht me çrregullime të tjera psikiatrike, veçanërisht çrregullime ankthi, çrregullime të të ngrënit, abuzim me alkoolin dhe substancat. Pacientët me kleptomani zakonisht trajtohen me terapi në fusha të tjera për shkak të shqetësimeve komorbide dhe jo për shkak të çështjeve që lidhen drejtpërdrejt me kleptomaninë.

Gjatë 100 viteve të fundit, ka ndodhur një zhvendosje nga ndërhyrjet psikoterapeutike në ato psikofarmakologjike për kleptomaninë. Trajtimet farmakologjike duke përdorur frenues selektivë të rimarrjes së serotoninës (SSRI), stabilizues të humorit dhe antagonistë të receptorëve opioidë, dhe antidepresivë të tjerë së bashku me terapinë njohëse të sjelljes, kanë dhënë rezultate pozitive. Megjithatë, ka pasur edhe raportime për kleptomani të shkaktuar nga SSRI-të.

## Shiko edhe 
* Vjedhja

## Burime
Frika nga fluturimi

**Aerofobia** ose **frika nga fluturimi** është frika për të qenë në një aeroplan, ose mjet tjetër fluturues, të tillë si një helikopter, ndërsa jeni në fluturim.

## Shenjat dhe simptomat
Njerëzit me frikë nga fluturimi përjetojnë frikë ose ankth të fortë, të vazhdueshëm kur marrin parasysh fluturimin, si dhe gjatë fluturimit. Ata do të shmangin fluturimin nëse munden, dhe frika, ankthi dhe shmangia shkaktojnë shqetësime të konsiderueshme dhe dëmtojnë aftësinë e tyre për të funksionuar. Nuk është e qartë nëse është me të vërtetë një kusht; duket se është heterogjene. Duket se disa njerëz marrin aerofobi nga të qenit ose nga klaustrofobia në hapësirat e vogla brenda trupit të avionit ose helikopterit.

## Referime
Emirati Islam i Afganistanit

**Emirati Islamik i Afganistanit** është një shtet islamik i panjohur që u krijua për herë të parë në shtator 1996 nga talebanët, një organizatë militante islamike Deobandi që filloi qeverisjen e saj në Afganistan pas rënies së Kabulit në vitin 1996. Grupi qëndroi në pushtet deri në vitin 2001, kur u rrëzua nga një koalicion ushtarak i udhëhequr nga Shtetet e Bashkuara që pushtoi vendin pas sulmeve të 11 shtatorit, duke ndezur luftën 20-vjeçare në Afganistan. Talebanët u kthyen në pushtet dhe ri-themeluan Emiratin Islamik pas rënies së Kabulit më 2021 dhe që atëherë ka kontroll *de facto* mbi pjesën më të madhe të vendit.
Krunoslav Kovačić

**Krunoslav Kovačić** është një politikan, gazetë dhe gazetare kroate.

Krunoslav Kovačić në Nova TV Croatia News më 28 maj 2000 deri më 1 dhjetor 2015.

Krunoslav Kovačić në gazetë televiziv Mreza TV Zagreb në 2016.

Krunoslav Kovačić tek partia politike në 2010.

Hr:Krunoslav Kovačić
Hu:Krunoslav Kovačić
Pl:Krunoslav Kovačić
Sh:Krunoslav Kovačić
Sr:Крунослав Ковачић
Tg:Крунослав Ковачич
Abdylhalik Renda

**Mustafa Abdylhalik Renda** (29 nëntor 1881 – 1 tetor 1957) ishte shërbyes civil dhe politikan turk me prejardhje shqiptare.

Mustafa Abdyl Haliku lindi në qytetin e Janinës, djali i Rendazade Asllan Efendiut. Nga viti 1902 deri më 1918, ai shërbeu në disa qytete dhe qyteze të Perandorisë Osmane si guvernator i rrethit dhe guvernator i provincës. Në vitin 1918, ai u internua për gjashtë muaj në Maltë. Pas kthimit të tij, ai u emërua nënsekretar në Ministrinë e Ekonomisë dhe më pas në Ministrinë e Brendshme. Ai u bë Guvernator i Koniasë, para se të emërohej Guvernatori i parë i Izmirit pasi forcat turke rimorrën qytetin nga tërheqja e trupave greke. Gjatë qëndrimit të Rendës si guvernator i Izmirit, politikani Rıza Nur e akuzoi atë për arsye të solidaritetit bashkatdhetar për inkurajimin e shqiptarëve (refugjatë dhe emigrantë) për t'u zhvendosur nga rajonet e tjera të Anadollit në Izmir, pretendime që Renda i mohoi.

Nga viti 1923 e tutje, ai ishte Zëvendës i Sivasit për pesë mandate radhazi. Mustafa Abdylhalik shërbeu si Ministër i Financave dhe Ministër i Mbrojtjes në disa kabinete nga 1923 deri në 1935, dhe më vonë nga 1946 deri në 1948. Pas Ligjit të Mbiemrit të vitit 1934, i cili kërkonte që të gjithë qytetarët turq të miratonin një mbiemër, ai mori mbiemrin "Renda". Ai u zgjodh Kryetar i Asamblesë së Madhe Kombëtare të Turqisë më 1 mars 1935 dhe shërbeu deri më 5 gusht 1946. Gjatë periudhës së hershme një partiake, ai theksoi nevojën e turqizimit të kurdëve në provincat lindore të Turqisë. Ai ishte ushtrues i detyrës së Presidentit të Turqisë për një ditë pas vdekjes së Ataturkut në nëntor 1938.

Abdylhalik Renda vdiq nga një sulm në zemër më 1 tetor 1957 në Erenköy, Stamboll. Ai u varros në Varrezat Cebeci Asri në Ankara.

## Referime
Université Paris-Saclay

**Université Paris-Saclay** (**UPSa**), është një universitet publik dhe një akademi franceze në 2005 me qendër në Gif-sur-Yvette.  Në të studiojnë mbi 48000 studentë dhe ka një staf me mbi 9000 persona. Që nga tetori 2023, universiteti ka qenë partner i IPSA për diploma të dyfishta në hapësirën ajrore.

## Lidhje të jashtme 
* Faqja zyrtare e Université Paris-Saclay
Ahmet Pirishtina

parapamje|240px|Rruga *Ahmet Prishtina* në Prizren, emëruar në nder të kryetarit
**Ahmet Pirishtina** (Turqisht: *Ahmet Piriştina*; 8 prill 1952 &ndash; 15 qershor 2004) ishte një politikan shqiptaro-turk i cili shërbeu si kryetar i Izmirit nga viti 1999 deri më 2004.

Piriştina lindi në Izmir, Turqi. Ai u zgjodh kryetar i Izmirit në dy zgjedhje rradhazi, më 1999 dhe më 2004. Si kryetar ai u bë i njohur në Izmir për mbajtjen e premtimeve dhe duke qenë politikan i sinqertë. Ai vdiq nga një sulm në zemër në moshën 52 vjeç. Imazhi i kryetarit Pirishtina u mbulua nga banorët e Izmirit mbi ndërtesa, monumente, anije dhe autobusë, ndërsa mbi një milion njerëz morën pjesë në varrimin e tij.

## Referime
Lugë këpucësh

parapamje|240px|Lugë këpucësh me dorezë të gjatë
**Lugë këpucësh** është një mjet me një dorezë të shkurtër që ndizet në një kokë më të gjatë si lugë, që do të mbahet në pjesën e prapme të brendshme të një këpucësh të përshtatshme, në mënyrë që një person të rrëshqasë thembrën me lehtësi përgjatë legenit të saj në tabanin e brendshëm. Lugë këpucësh kanë të njëjtën formë themelore, por gjatësia ose forca e dorezës ndryshon. Lugë këpucësh me doreza të gjata janë të nevojshme për çizmet më të gjata, ndërsa ato me doreza të forta janë të dobishme për të veshur çizme ose këpucë të rënda hekuri. Ato ndonjëherë përdoren nga njerëz të cilët, për shkak të nyjeve më pak fleksibël, dëshirojnë të zvogëlojnë tendosjen ose përkuljen.
Stema presidenciale e Turqisë

parapamje|240px|Stema presidenciale e Turqisë
**Stema presidenciale e Turqisë** është stema zyrtare e Presidentit të Turqisë. Ajo ka një diell të madh me 16 cepa që simbolizon Republikën e Turqisë në qendër, e cila është e rrethuar nga 16 yje me pesë cepa, që simbolizojnë 16 perandoritë e mëdha turke në histori. Është stema presidenciale më e vjetër në botë ende në përdorim.

Rrënjët e stemës presidenciale dhe flamurit presidencial të Turqisë kthehen në shtator 1922, kur një flamur i ngjashëm u përdor në automobil që çoi Mustafa Qemal Atatyrk në Izmir gjatë ditëve të fundit të Fushatës Kombëtare Turke. Ky flamur është aktualisht i ekspozuar në Muzeun Anıtkabir në Ankara. Karakteristikat dhe proporcionet e flamurit presidencial u legalizuan me ligjin *Sancak Talimatnamesi* më 22 tetor 1925. Sipas këtij ligji, dimensionet e stemës u përcaktuan si "70cm x 70cm", ndërsa dielli në qendër (i cili dukej i ngjashëm me atë aktual një) ishte një yll me 20 cepa që përmbante 10 rreze drite me tehe të mprehta dhe 10 me buzë ovale. Dimensionet "70cm x 70cm" u mbajtën në Ligjin e Flamurit Turq të 29 majit 1936; por më vonë u reduktuan në "30cm x 30cm" me një ndryshim të ri ligjor që u bë më 14 shtator 1937. Numri i rrezeve të dritës në diellin e stemës presidencial u zvogëlua në 16 (8 rreze drite të gjata dhe 8 të shkurtra, të gjitha me majë të mprehtë) për të simbolizuar 16 shtetet turke në histori, me një ndryshim tjetër ligjor në shkurt 18, 1978. Stema dhe flamuri morën formën dhe përmasat e tyre aktuale me ndryshimin përfundimtar ligjor më 25 janar 1985.

*16 perandoritë e mëdha turke* janë një koncept pan-turqizëm i prezantuar në vitin 1969 nga Akib Özbek. Shoqërimi i saj me stemën u prezantua në vitin 1985, nën presidentin Kenan Evren. Përpara këtij pohimi, 16 yjet ishin marrë si përfaqësues të gjashtëmbëdhjetë bejllëqëve mesjetarë anadollianë që pasuan Perandorinë Selxhuk.

## Galeria

Skeda:Burhanettin Yeşilyurt.jpg|Stema presidenciale prapa Presidentit Abdullah Gjyl
Skeda:Defense.gov News Photo 981106-D-9880W-065.jpg|Stema presidenciale prapa Sylejman Demirel.
Skeda:Secretary Tillerson Meets With Turkish President Erdogan in Ankara (32921677733).jpg|Stema presidenciale në Külliye prapa Presidentit Rexhep Taip Erdoan.

## Referime
Tatjana Radoja

**Tatjana Radoja Sotiri** lindi ne vitin 1954. Ishte nje aktore shqiptare e cila interpretoi ne disa filma shqiptare si Ledja tek Streha e re (1977), Gruaja e Martinit tek Përballimi (1976), Gruaja e Petros tek Ndërgjegjja (1972) etj. Ka punuar si mësuese frëngjishte ne shkollen Xhezmi Delli ne Tirane. Ka qenë bashkëshortja e kompozitorit te njohur shqiptar Robert Radoja si edhe motra e Liljana Hoxhës, që është gruaja e Sokol Hoxhës, djalit të Enver Hoxhës. Ajo ka qenë edhe pjesëmarrëse ne trion e jurisë ne Festivalin e RTSH-së. Tatjana u nda nga jeta në moshë shumë të re ne periudhën e ndërrimit të sistemeve në Shqipëri nga nje sëmundje e rëndë gjenetike.
Kreu i qeverisë

[parapamje|240px|Kryeministri i Shqipërisë [Edi Rama me Kryeministrin e Maqedonisë së Veriut zoran Zoran Zaev gjatë një takimi të udhëheqësve Ballkanik të mbajtur në Durrës]]
**Kreu i qeverisë** është ose zyrtari më i lartë ose i dyti më i lartë në degën ekzekutive të një shteti sovran, një shtet të federuar, ose një koloni vetëqeverisëse, rajon autonom, ose qeveri tjetër që shpesh kryeson një kabinet, një grup ministrash ose sekretarët që drejtojnë departamentet ekzekutive. 

Autoriteti i një kreu të qeverisë, të tillë si një president, kancelar ose kryeministër dhe marrëdhënia midis atij pozicioni dhe institucioneve të tjera shtetërore, siç është marrëdhënia midis kreut të shtetit dhe legjislaturës, ndryshon shumë midis shteteve sovrane, në varësi kryesisht në sistemin e veçantë të qeverisë që është zgjedhur, fituar ose evoluar me kalimin e kohës.

Në shumicën e sistemeve parlamentare, përfshirë monarkitë kushtetuese, kreu i qeverisë është de facto udhëheqësi politik i qeverisë dhe i përgjigjet të paktën një dhome të legjislaturës. Megjithëse shpesh ka një marrëdhënie raportimi zyrtar me një kryetar shteti, ky i fundit zakonisht vepron si një figurë që mund të marrë rolin e shefit ekzekutiv në raste të kufizuara, ose kur merr këshilla kushtetuese nga kreu i qeverisë ose sipas dispozitave të veçanta në një kushtetutë.

Në republikat presidenciale ose në monarkitë absolute, kreu i shtetit është gjithashtu zakonisht kreu i qeverisë. Marrëdhënia midis atij udhëheqësi dhe qeverisë, megjithatë, mund të ndryshojë shumë, duke filluar nga ndarja e pushteteve në autokraci, sipas kushtetutës (ose ligjeve të tjera themelore) të shtetit të veçantë.

## Shiko edhe
* Kryeministri
* Presidenti
* Qeveria

## Referime
Athanas Shundi

**Athanas Shundi** (18 tetor 1892 - 18 shkurt 1940) ishte një farmacist dhe patriot shqiptar, pjesëtar i rëndësishëm i lëvizjes autoqefaliste të Kishës Ortodokse Autoqefale të Shqipërisë. Në vitin e fundit të jetës u përfshi gjithashtu në politikë, si anëtar i Këshillit bashkiak te Tiranës, dhe me pas, i emëruar në Asamblenë Kushtetuese të Shqipërisë, gjatë legjislaturës 12 prill 1939 - 1 prill 1940. 

## Jetëshkrim
U lind më 18 tetor 1892 në Tiranë.

Pas mbarimit të shkollës 7-vjeçare të kishës së Shën Prokopit, A. Shundi kreu gjimnazin grek të Manastirit, të cilin e përfundoi më 1910. Po në 1910 filloi të punonte si mësues në shkollën e kishës, dhe, në 1913, u bë mësues në shkollën e parë shqipe në Tiranë, e cila ishte hapur po në atë vit. Në 1912 u regjistrua për mjekësi në Stamboll, po i ndërpreu menjëherë, pasi filloi Lufta e Parë Ballkanike. Në vitet 1913-1919 punoi si sekretar në Bashkinë e Tiranës. Në vitin 1919 

Në 1929 A. Shundi u bë pjesë e pleqësinë e kishës së Shën Prokopit. Ai qe delegat i Tiranës në Kongresin e Dytë të Kishës Ortodokse Autoqefale të Shqipërisë (kongresi i parë ishte ai i Beratit në 1922). Më 16-30 qershor 1929 kongresi u mblodh ne Korçë, dhe aprovoi nje statut per administrimin e brendshëm të kishës. Statuti modifikoi vendimet e Kongresit të Beratit të vitit 1922. Kongresi i Korçës përcaktopi se kryepeshkopi, peshkopët dhe zëvendësit e tyre duhet të ishin prej gjaku dhe gjuhe shqiptare, si dhe të kishin nënshtetësine shqiptare, nëpërmjet nenit 16. 

Në 1930 A. Shundi u zgjodh zëvendësmitropolit i Tiranës.

Ishte anëtar i Këshillit bashkiak të Tiranes disa herë radhazi. Gjatë legjislatures 12 prill 1939 - 1 prill 1940 A. Shundi u zgjodh anëtar i Kuvendit të Shqipërisë. U nda nga jeta më 18 shkurt 1940 nga një sëmundje. 

## Jeta private
Djali i xhaxhait të A. Shundit ishte Stefan Shundi, avokat, shkrimtar, publicist dhe ish-president i klubit të futbollit KF Tirana. Një nga vajzat e tij, ishte publicistia Drita Siliqi, e cila ishte e martuar me poetin Drago Siliqi. 

## Referime 
## Referime 
* 
* 
* 
*
Edukimi humanitar

**Edukimi humanitar** mëson tema të ndryshme shoqërore nga një perspektivë humanitare. Një dëshirë për të zvogëluar vuajtjet, për të shpëtuar jetë dhe për të ruajtur dinjitetin njerëzor është thelbësore për të kuptuar arsimin humanitar. Bazohet në supozimin se njerëzit kanë një dëshirë të lindur për të ndihmuar të tjerët, kështu që është i shqetësuar në qendër me njerëzimin tonë të përbashkët.

## Përkufizimi dhe konteksti 
Edukimi humanitar është një fushë e të mësuarit që përqendrohet te dëshira ose impulsi për të shpëtuar jetë, për të mbrojtur dinjitetin njerëzor dhe për t'i zvogëluar vuajtjet. Ajo lidhet veçanërisht me ofrimin e ndihmës për të tjerët në një emergjencë ose krizë dhe përdoret gjithashtu për t'iu referuar aftësive, njohurive dhe qëndrimeve të nevojshme për individët dhe komunitetet për të ndihmuar veten. Në Mbretërinë e Bashkuar mund të shfaqet brenda lëndëve kurrikulare si shtetësia dhe Edukimi Personal, Social dhe Shëndetësor. Filloi të zhvillohej dhe inkurajohej në Mbretërinë e Bashkuar nga Kryqi i Kuq Britanik gjatë vitit 2005.

## Qëllimet dhe rezultatet 
Qëllimi i edukimit humanitar është që komunitetet të rrisin elasticitetin e tyre dhe që individët dhe grupet të jenë më të sigurt, të aftë dhe të gatshëm për të ndihmuar veten dhe të tjerët kur përballen me një krizë.

## Përmbajtja e kurrikulës 
Duke eksploruar situata krize, edukimi humanitar u mundëson studentëve të kuptojnë se njerëzit mund të kapërcejnë fatkeqësitë. Zhvillon të kuptuarit e tyre për çështjet humanitare, aftësitë që krijojnë elasticitet dhe i inkurajon ata të ndërhyjnë për të mbështetur të tjerët në krizë.

Mënyra në të cilën edukatorët eksplorojnë me studentët çdo temë, çështje apo ngjarje duhet të jetë brenda kuadrit të parimeve të njerëzimit dhe paanësisë. Ai nuk adreson drejtpërdrejt shkaqet dhe shmang në mënyrë eksplicite eksplorimin e klasës politike, fetare, shoqërore, kombësisë, faktorëve ekonomikë, mjedisorë ose faktorë të tjerë që mund të kontribuojnë ose krijojnë një krizë.

## Dallimi nga format e tjera të edukimit 
Origjina e tij në Lëvizjen Ndërkombëtare të Kryqit të Kuq dhe Gjysmëhënës së Kuqe nënkupton që edukimi humanitar ngatërrohet ndonjëherë me arsimin e zhvillimit ose arsimin global, ose thjesht mësimin në lidhje me punën e OJQ -ve të ndihmës ose zhvillimit. Adhuruesit theksojnë gjithashtu se edukimi humanitar është filozofikisht dhe praktikisht i ndryshëm nga edukimi për të drejtat e njeriut, pasi impulsi humanitar bazohet në nevoja sesa në të drejta ose të drejta.

Edukimi humanitar është i lidhur, por i ndryshëm nga, edukimi për të drejtën humanitare ndërkombëtare, i referuar shpesh si ligjet e luftës. Aspektet e DNH janë shpesh tema brenda edukimit humanitar.

## Shiko edhe 
* Edukimi për të drejtat e njeriut

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* Faqja zyrtare e Kryqit të Kuq Brtitsh
* Burimet për mësuesit
* Komiteti Ndërkombëtar i Kryqit të Kuq
* Federata Ndërkombëtare e Shoqërive të Kryqit të Kuq dhe Gjysmëhënës së Kuqe
* Eksplorimi i Kampusit Virtual të së Drejtës Humanitare
Seminari XXXIX

***Seminari Ndërkombëtar për Gjuhën, Letërsinë dhe Kulturën Shqiptare 2021*** është sesioni i 39-të i Seminarit Ndërkombëtar për Gjuhën, Letërsinë dhe Kulturën Shqiptare dhe po mbahet nga 23 gusht - 3 shtator 2019 në Prishtinë, Kosovë.
Paul Kretschmer

thumb|Paul Kretschmer
**Paul Kretschmer** (2 maj 1866-9 mars 1956) ishte një gjuhëtar gjerman që studioi historinë dhe marrëdhëniet më të hershme të gjuhëve indo-evropiane dhe tregoi se si ato u ndikuan nga gjuhët jo-indoeuropiane, siç është etruskishtja .

## Biografia 
Kretschmer lindi në Berlin, ku studioi filologji klasike dhe indo-evropiane nën kujdesin e profesorit Hermann Diels.

Studimi i tij epokal i elementeve para-greke në greqishten e vjetër ishte ai i vitit 1896 *Einleitung in die Geschichte der griechischen Sprache* ( *Hyrje në Historinë e Gjuhës Greke* ). Duke krahasuar emrat e vendeve greke me homologët e tyre të huaj në Anadollin e lashtë, ai arriti në përfundimin se një kulturë mesdhetare jo-greke i kishte paraprirë grekëve, duke lënë gjurmë të gjera gjuhësore. Zbulimet e arkeologut Sir Arthur Evans në Knossos, Kretë, rreth vitit 1900 rikonfirmuan pikëpamjet e Kretschmer.

Pas një periudhe të punës si profesori në Universitetin e Marburg në Gjermani (1897–99), Kretschmer zuri pozitën drejtuese në gjuhësinë krahasuese në Universitetin e Vjenës, ku qëndroi deri në vitin 1936. Një ithtar i shkollës së gjuhësisë neogramariane, e cila theksoi metodologjinë rigoroze krahasuese, ai gjithashtu kontribuoi në dialektologjinë greke moderne dhe çoi më tej studimin e gjeografisë gjuhësore gjermane. Ai vdiq në Vjenë në vitin 1956. 

## Vepra 
* *Beiträge zur griechischen Grammatik*. Dissertation. C. Bertelsmann, Gütersloh 1889.
* *Die griechischen Vaseninschriften ihrer Sprache nach untersucht*. Gütersloh 1894 (Nachdruck: Olms, Hildesheim 1969; LaVergne, 2011).
* *Einleitung in die Geschichte der griechischen Sprache*. Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen 1896; 2., unveränd. Aufl. 1970.
* *Die Entstehung der Koine*. C. Gerold’s Sohn, Wien 1900.
* *Der heutige lesbische Dialekt verglichen mit den übrigen nordgriechischen Mundarten*. Alfred Hölder, Wien 1905. (= Neugriechische Dialektstudien. 1). Nachdruck: Kraus Reprint, Nendeln, Liechtenstein 1975.
* *Wortgeographie der hochdeutschen Umgangssprache*. 2 Bde. Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen 1916/1918.
* *Neugriechische Märchen*. Diederichs, Jena 1917 (Nachdruck: 1941; 1965 unter dem Titel *Griechische Volksmärchen*)

## Shih edhe 
* Gjuhësia
* Etruskishtja
* Ballkanologjia

## Referime
Audoleoni

parapamje| Stateri i Audoleonit
**Audoleon** (Greek: Αὐδολέων ose Αὐδωλέων, *gen:.* Αὐδολέοντος / Αὐδωλέωντος; 315-285 pes) ishte një mbret i Mbretërisë së Peonisë , i biri i Patraus, apo Ariston, gjeneral i përgjithshëm i Aleksandrit të Madh .  Agisi ishte babai i Aristonit, dhe i një vajze që u martua me Pirron e Epirit . Në një luftë me fisin ilir Autariatae ai u zu ngushtë por u ndihmua nga Kasandri.  

## Shih edhe 
* Iliria
* Peonia
* Paionët
* Dardania
* Lista e fiseve ilire

## Referime
Gjedik Ahmet Pasha

**Gjedik Ahmed Pasha** (vdiq më 18 nëntor 1482) ishte një burrë shteti dhe admiral osman i cili shërbeu si Vezir i Madh dhe Kapedan Pasha gjatë sundimeve të sulltanëve Mehmed II dhe Bajazid II.

U lind në Vlorë por shumë pak dihet për Gjedik Ahmed Pashën në burimet parësore. Stavrides thotë se Gjedik Ahmed Pasha ishte ndoshta nga Shqipëria ose Serbia. Sa i përket prejardhjes etnike, disa pretendojnë se ai mund të ketë qenë me origjinë shqiptare (p.sh. Hosaflook, 2012). Disa autorë e konsiderojnë pretendimin me prejardhje shqiptare të vërtetuar nga fakti se, në një rast, Gjedik Ahmed Pasha refuzoi të shkonte në luftë kundër ndoshta shokëve të tij shqiptarë në një ekspeditë kundër Shqipërisë.

Në 1479, kur ai ishte sanxhakbej i sanxhakut të Avlonës, Sulltan Mehmeti II e urdhëroi atë të drejtonte një forcë prej 10,000 deri në 40,000 trupa për rrethimin e Shkodrës. Vdekja e Mehmed II e parandaloi këtë. Në vend të kësaj, Ahmeti u bashkua me Bajazitin II në luftën se kush do të pasonte sulltanin. Sidoqoftë, Bajaziti II nuk i besoi plotësisht Ahmedit dhe e burgosi dhe më vonë e vrau më 18 nëntor 1482.

## Referime
Likei

djathtas|parapamje|250x250px| Tetradrahme argjendi që datojnë në mbretërimin e Likeit Pjesë e Thesarit Rezhantsi, Bullgari
**Likei** (*Lycceios* ose *Lyppeios*, greqisht: Λύκκειος, Λύκπειος ose Λύππειος; sundoi 356–340 para Krishtit) ishte një mbret i lashtë paonian i cili u bashkua në një koalicion antimaqedonas me mbretin ilir Grabos dhe Thrakinë në vitin 356&nbsp;Para Krishtit 

Në fronin mbretëror ai ishte pasardhës i Agisit dhe pasuar nga Patrait . 

## Shih edhe 
* Iliria
* Peonia
* Paionët
* Dardania
* Audoleoni

## Referimet
Marina Osmane

[parapamje|Galeja e [Hajredin Barbarosa|Barbarossa gjatë fushatës së tij në Francë (1543–1544)]]
[parapamje|"Göke" (1495) ishte anije kryesore e [Qemal Reis]]
**Marina Osmane** (Turqishtja osmane: دوننماى همايون *Donanma-yı Humâyûn*), e njohur gjithashtu si **Flota Osmane**, u krijua në fillim të shekullit të 14-të pasi Perandoria Osmane u zgjerua për herë të parë për të arritur në det në vitin 1323 duke kapur Karamyrsel, vendin e kantierit të parë detar osman dhe bërthamën e marinës së ardhshme. Gjatë ekzistencës së saj të gjatë, ajo u përfshi në shumë konflikte dhe nënshkroi një numër traktatesh detare. Në kulmin e saj, Marina u shtri në Oqeanin Indian, duke dërguar një ekspeditë në Indonezi në vitin 1565.

Për pjesën më të madhe të historisë së saj, Marina u drejtua nga pozicioni i Kapedan Pashës (Admirali i Madh; fjalë për fjalë "Kapiten Pasha"). Ky pozicion u hoq në vitin 1867, kur u zëvendësua nga Ministri i Marinës (turqisht: *Bahriye Nazırı*) dhe një numër Komandantësh të Flotës (turqisht: *Donanma Komutanları*). Pas përfundimit të Perandorisë Osmane dhe shpalljes së Republikës së Turqisë më 1923, tradita e Marinës u vazhdua nën Forcat Detare Turke moderne.

## Admiralët 

Barbarossa Hayreddin Pasha.jpg| Hajredin Barbarosa
Dragut Monument Palm Globe Istanbul.jpg |Turgut Reis
Piri_reis.jpg |Piri Reis
Piyale Pasha bust at Istanbul Naval Museum.JPG |Piale Pasha
Uluc.jpg |Uluç Ali Reis
Cezayirli Gazi Hasan Paşa büstü.JPG |Gazi Hasan Pasha
Bozcaadalı Hasan Hüsnü Paşa - Bahriye Nazırlığı.jpg|Bozcaadalı Hasan Hüsnü Pasha (1890)
Mirliva Osman Pasha.jpg |Ali Osman Pasha
Fuat Husnu Kayacan.jpg |Fuat Hysny Kajaxhan
Bayramlık Büyük Üniforma.jpg |Uniforma detare 1910
Selamlık Üniforma.jpg |Uniforma detare 1909–1916
Setre Takımı.jpg |Uniforma detare 1909–1916
Günlük Siyah Üniforma.jpg |Uniforma detare 1916–1925
Günlük Beyaz Üniforma.jpg |Uniforma detare 1916–1925
Firle-Ali Riza-Ahmed Saffed.jpg |Uniforma detare që nga viti 1915
Muzaffer Adil Bey.jpg |Muzaffer Adil Beu
Rauf orbay2.jpg |Rauf Orbay
Necip Okaner.jpg |Nexhip Okaner
Leksi i Vinit

**Aleksandër Kostandin Josifi** i njohur si ***Leksi i Vinit*** (Elbasan, 1903 – 1974) ka qenë mbledhës i folklorit të qytetit të Elbasanit. Ka qenë po ashtu kompozues, shkrues dhe këngëtar i ahengut qytetar elbasanlli.

## Biografia 
U lind në lagjen Kala të Elbasanit, i biri i Kostandin Josifit, ku dhe ndoqi mësimet në shkollën e kishës së Shën Mërisë në lagjen "Kala". Pas 1912-ës, në prag të Luftës Ballkanike, shkon dhe vazhdon shkollimin në Korfuz e më pas në Athinë. Në vitin 1919, Leksi është i regjistruar në një seminar fetar në Romë, Itali. Më 1922 kthehet në Elbasan, por largohet përsëri në Maqedoni për arsye ekonomike. Kthehet në Shqipëri dhe punon në Durrës për shumë vjet. Pas viteve '40 ai kthehet në vendlindjen e tij në Elbasan. Pjesën më të madhe të jetës mbetet i papunë. Në moshën 60 vjeçare, kur moshatarët e tij kishin dalë në pension, detyrohet të punojë llustraxhi. Për këtë arsye e ndien veten të braktisur e të përbuzur nga njerëzit. Vdes i vetëm në Elbasan në një gjendje të vështirë ekonomike. 

## Vepra 
Leksi Vini e filloi krijimtarinë e tij në vitin 1919, në moshën 17 vjeç kur jetonte në Itali. Poezitë e tij të para janë “Tundu tokë” dhe “O flamur”. Gjatë kohës që qëndroi në Itali, filloi të merret edhe me muzikë e kompozime. Ky pasion e shoqëroi për shumë kohë gjatë jetës së tij. Leksi nuk reshti së shkruari me kalimin e viteve. Shumë ngjarje të jetës së tij dëshmohen në poezitë që shkruan, si vargjet e dashurisë për një vajzë vendase me emrin Marian, gjatë qëndrimit në Maqedoni, ose kur shkruan për normalisten nga Elbasani pas viteve '40.

Pasi kthehet në vendlindje, në vitet e para të çlirimit, Leksi punon vullnetarisht në Shtëpinë e Kulturës së qytetit. Në këtë periudhë ai krijon kontakt dhe bashkëpunim me mjeshtrin e muzikës Baki Kongoli, si dhe me muzikantë të tjerë si Gani Jahja, Kolë Popa, etj. 

Leksi Vini është njeri me shumë pasione e i ziejnë në kokë shumë ide, të cilat i hedh në letër. Shkruan poezi, prozë dhe kompozon këngë edhe pse i mungon formimi muzikor. Mblodhi rreth 360 këngë të vjetra, prej të cilave me shumë interes janë 20 këngë dasme të zonës së Zaranikës, 600 përralla etj. Këngët e kompozuara prej tij janë të njohura dhe këndohen në ditët e sotme si: “Moj dashnore të gjykoftë perëndia” , “Ke porta, ke porta të pret Leksi ty”, etj. Ai gjithashtu, mbledh të dhëna interesante për zakonet e traditat në Elbasan, përshkruan dasmat, festat etj.

Leksi Vini ka lënë materiale të bollshme të krijimtarisë së tij, një kopje e të cilave ia ka dërguar Institutit të Gjuhësisë dhe Historisë.

## Botime për Leksi Vinin 

Tradita zakonore në qytetin e Elbasanit, Leksi Vinit.jpg|Traditat zakonore në qytetin e Elbasanit mbledhur nga Leksi Vini
Anekdota, gojëdhëna, përralla, Leksi Vini.jpg|Anekdota, gojëdhëna, përralla të mbledhura nga Leksi Vini.

## Referime
Patrai

parapamje| Monedha të Patrait
parapamje|Paeonia, fiset dhe rrethinat
parapamje|Monedha argjendi nga koha e Patrait. Pjesë e Thesarit Rezhantsi, Bullgari
**Patrai** ( greqisht Πατράος; 340 pes &#x2013; 315 pes) ishte një mbret i lashtë paonian  paraprirë nga Likei dhe i pasuar nga Audoleoni. Supozohet që që Aristoni, i cili shërbeu veçanërisht si gjeneral kalorës i Aleksandrit të Madh, ishte vëllai i Patrait. 

## Shih edhe 
* Iliria
* Peonia
* Paionët
* Dardania
* Dardanët

## Referimet 
## Lidhje të jashtme 
* Monedha të Paonisë së lashtë, Patraos
Siropaionët

**Siropaionët** ( Greqishtja e Lashtë : Σιροπαίονες) ishin një fis i lashtë paonian që banonte në qytetin e lashtë të Siris ( Serres i sotëm) dhe fushën e Strymonit. Ata ishin një nga tetë fiset (Herodotus) ose dhjetë (Tukididi) e Paionisë. Ata ishin shtriheshin nga Bisaltae dhe Odomanti në jug, Sinthi në veri, Strymon në lindje, Maedi në perëndim dhe një zinxhir malor që i ndante ato nga Crestonia . Kryeqyteti i tyre ishte Siris ( Serres ). Ata u mundën nga gjenerali Persian Megabazus (486 pes). Ata u dëbuan nga Persianët në Azinë e Vogël, ku supozohet se kanë themeluar Serraepolis .

Toponimi Circipania konsiderohet se është i lidhur me emrin e këtij fisi. 

## Shih edhe 
* Iliria
* Paionia
* Paionët
* Dardania

## Referime 
## Referime 
* 
* 
* The Histories (Penguin Classics) by Herodotus, John M. Marincola, and Aubery de Selincourt,  , 2003, page 315: "... was that a number of Paeonian tribes - the Siriopaeones, Paeoplae, ..."
Almopianët

djathtas|parapamje|250x250px| Paionia, fiset dhe rrethinat
**Almopianët** ose **Almopesët** ( Greek Ancient : Ἀλμῶπες ose Ἀλμωπεῖς) ishin një fis i lashtë Paionian   Ata banuan në rajonin e Almopisë në Maqedoninë e Poshtme, e cila ishte emërtuar sipas fisit. Sipas mitologjisë greke, themeluesi i fisit ishte menduar të jetë një Gjigant gjysmëperëndi Almopsi të cilin ata e adhuronin shumë. 

## Shih edhe 
* Iliria
* Paionia
* Paionët
* Dardania
* Lista e fiseve ilire

## Referimet
Doberët

djathtas|parapamje|250x250px| Paeonia, fiset dhe rrethinat
**Doberët** ( Greqishtja e Lashtë : Δόβηρες;     ) ishin një fis i lashtë Paonian .

Herodoti i përshkruan Doberet si banues, me Paeoplaet, rajonin në veri të malit Pangaeum ;  këto ishin pikërisht fiset të cilat ai i kishte lidhur më parë me banorët e Liqenit të Prasias .  Prandaj pozicioni i tyre duhet kërkuar në lindje të lumit Strymon . Ata ndanë Malin Pangaeum me paionët dhe pierianët e tjerë, dhe banonin ndoshta në anën veriore, ku, në kohën e Perandorisë Romake, kishte një *mutatio*, ose vend për ndërrimin e kuajve, në Via Egnatia, të quajtur Domeros, midis Amfipolisit dhe Filipi, 13 deputetë nga i pari dhe 19 deputetë nga ky i fundit.   

## Shih gjithashtu 
* Iliria
* Paionia
* Paionët
* Dardania
* Lista e fiseve ilire

## Referimet
Derronët

djathtas|parapamje|250x250px| Paeonia, fiset dhe rrethinat
**Derronët** (*Deroni, ose Derroni)* janë një fis i lashtë Paionian. Njohuritë tona për ata vijnë nga monedhat që mbajnë variacione të legjendës së DERRONIKON (ΔΕΡΡΟΝΙΚΟΝ) - DERR (ΔΕΡΡ). Shkronjat e përdorura në monedha janë greke, megjithëse kjo nuk dëshmon se Derronët flisnin të njëjtën gjuhë si fqinjët e tyre jugorë. Këto monedha, të cilat ndoshta janë bërë për eksport aq sa për tregtinë e brendshme, tradicionalisht datojnë në 500-450 para Krishtit. 

Bazuar në dëshmitë numizmatike, dhe veçanërisht thesaret e monedhave, ekzistojnë dy teori në lidhje me pozicionin gjeografik të fisit.

Teoria e parë pretendon se ato duhet të vendosen në Ballkanin qendror, në pjesën veriore të Maqedonisë së Veriut (në luginën e Epërme të Strymonit ), ndërsa teoria e dytë konsideron se ky fis, të paktën në kohën e goditjes së monedhave të gdhendura (dmth fillimi i shekullit V), popullonte një zonë më në jug.

## Shih edhe 
* Iliria
* Paionia
* Paionët
* Dardania
* Lista e fiseve ilire

## Referimet 
## Burimet 
* Hammomn N.G.L., Griffith G.T., A History of Macedonia II, Oxford 1979.

* Petrova Eleonora, "The coinage of the Paeonian Tribal Organisations and Paeonian Kings (VI to III Centuries B.C.), Coins and mints in Macedonia": in Proceedings of the symposium held in honor of the 80th birthday and 50th anniversary of the scholarly and educational work of Ksente Bogoev, member of the Macedonian Academy of Arts and Sciences / [Cvetan Grozdanov, editor; translated by Elizabeta Bakovska, Katerina Hristovska]. Skopje: Macedonian Academy of Arts and Sciences: National Bank of the Republic of Macedonia, 2001, pp.&nbsp;13–27

* Tzamalis Alexandros R.A., “The Coins of the Derronians. Examination of the Circulation through the Coin Hoards", *Themelion.24 papers in Honor of Professor Petros Themelis from his students and colleagues*, Athens 2013
Laianët

djathtas|parapamje|250x250px| Fiset dhe rrethinat e Paionisë
**Laianët** ishin një fis i lasht iliro paeonian i cili në shekullin IV para Krishtit jetonte ngjitur me Agrianët, një fis tjetër paonian, përgjatë rrjedhës së sipërme të lumit Strymon, në skajin perëndimor të Trakisë . Ata nuk u përfshinë në shtetin Odrysian ose shtetin Paionian, duke mbetur një fis i pavarur jashtë kufijve të atyre mbretërive. Sipas Tukididit, Laeanët, së bashku me Agrianët,  fisin trakas Dii dhe fise të tjera, iu bashkuan Sitalkes në fushatën e tij të pasuksesshme kundër Perdikas II të Maqedonisë .  Monedhat e emetuara nga laeanët vlerësohen të jenë të një punimi të papërpunuar dhe duket se janë imitime të monedhave të prera më të imta të emetuara nga fiset e tjera fqinje paioniane si Derronët. Një monedhë tipike mban mbishkrimin LAIAI ( *Laeaeans* ) në pjesën e përparme, dhe një Pegasus në një katror të dyfishtë linear në pjesën e pasme. Isshtë e paqartë nëse Laeasit u pushtuan apo jo nga Filipi II ose Aleksandri i Madh, megjithëse fqinjët e tyre janë regjistruar nga historianë të tillë si Arrian si mbretër klientë. 

## Shih edhe 
* Iliria
* Paionia
* Paionët
* Dardania
* Lista e fiseve ilire

## Referimet
Odomantët

djathtas|parapamje|250x250px| Paionia, fiset dhe rrethinat
**Odomantët** ishin një fis i lashtë paiono-trakas. Disa e konsiderojnë atë si paeoniane,  ndërsa të tjerë pohojnë, se fisi ishte me siguri trak.  Odomantët përmnden nga Herodoti, Tukididi, Stephan Bizantini dhe Plini Plaku .    

## Përmbledhje 
Rajoni në të cilin jetoni odamantët, u quajt prej tyre, **Odomantice** (  ). Fisi në fjalë shtrihej në të gjithë rajonin e malit të madh Orbelus,  shtrihej përgjatë verilindjes së fushës së poshtme Strymonike, nga rreth Melnik (Bullgari) dhe Sidirokastro (Greqi) deri në Zikhne, ku kufizoheshin me Pangaion, dhe minierat e arit dhe argjendit prej të cilave ata punuan me Pieres dhe Satrae . (Herodi. *Lc* ) Të sigurt në pozicionin e tyre të paarritshëm, ata sfiduan Megabazus . (Herodi. V. 16 ) Pjesa veriperëndimore e territorit të tyre shtrihej në të djathtë të Sitalces ndërsa ai kalonte Malin Cercine ; dhe situata e tyre e përgjithshme pajtohet me përshkrimin e Tukididit (ii. 101), sipas të cilit ata banonin përtej Strymonit në veri, domethënë në veri të Strymonit të Poshtëm, ku, lumi merr një kurs në lindje për të justifikuar shprehjen. Kleoni ftoi Polles, kryetarin e tyre, të bashkohej me të me sa më shumë mercenarë thrakë që mund të merreshin. (Thuk. V. 6; Aristoph. Acharn. 156, 164; Suid. sv ἀποτεθρίακεν; Leake, Greqia Veriore, vëll. iii fq.&nbsp;210, 306, 465. ) Gjatë periudhës romake, shumica e tokës së tyre i përkiste territorit ("kora") të qytetit të lashtë të Sirra (sot Serres ) 

## Shih gjithashtu 
* Iliria
* Paionia
* Paionët
* Dardania
* Lista e fiseve ilire

## Referimet