Rumunët

{{Grup etnik
| group            = Rumunët
| native_name      = *Români*
| native_name_lang = ro
| image            = 260x260px
| caption          = Shpërndarja etnike e rumunëve në mbarë botën
| popullsia        =  **22.8–24.8 milion** (duke përfshirë shtetas rumunë të të gjitha grupeve etnike që jetojnë jashtë vendit)
| popplace         = ** Rumania** 19,053,815 (regjistrimi rumun 2022)** Moldavia** 192,800 (regjistrimit moldav 2014; additional 2,068,058 moldavë)
| languages        = Rumanisht
| religions        = Kryesisht **Krishterimi Ortodoks**(Kisha Ortodokse Rumune), gjithashtu Katolik Romake, Katolik Grek, dhe Protestant
| related          = Popuj të tjerë që flasin romane lindore(më së shumti moldavët, arumunët, megleno-rumunët dhe istro-rumunët)
| footnotes        = 
}}
**Rumunët** (Rumanisht: *români*) janë një grup etnik romane-folëse duke ndarë një kulturë dhe prejardhje të përbashkët rumune, dhe duke folur gjuhën rumune, ata jetojnë kryesisht në Rumani dhe Moldavi. Regjistrimi rumun i vitit 2021 zbuloi se pak më pak se 89.3% e qytetarëve të Rumanisë e identifikonin veten si rumunë etnikë.

Në një interpretim të rezultateve të regjistrimit të vitit 1989 në Moldavi, shumica e moldavëve numëroheshin si rumunë etnikë edhe në këtë vend. Rumunët gjithashtu formojnë një pakicë etnike në disa vende të afërta të vendosura në Evropën Qendrore, Juglindore dhe Lindore, veçanërisht në Hungari, Serbi (përfshirë Timok) dhe Ukrainë.

Vlerësimet e numrit të popullit rumun në mbarë botën variojnë nga minimumi 24 në maksimum 30 milionë, pjesërisht në varësi të faktit nëse përkufizimi i termit "rumun" përfshin vendasit e Rumanisë dhe Moldavisë, diasporat e tyre përkatëse dhe folësit vendas të gjuhëve rumune dhe të tjera romane lindore (ose gjuhët dako-romane).

Folësit e tjerë të gjuhëve të fundit janë arumunët, megleno-rumunët dhe istro-rumunët (vendas në Istria, Kroaci), të gjithë të shpërndarë në mënyrë të pabarabartë në të gjithë Gadishullin Ballkanik, të cilët mund të konsiderohen ose nëngrupe rumune ose të ndara, megjithatë, etni të lidhura.

## Kultura 
### Kontributet në kulturën bashkëkohore 
Rumunët kanë luajtur dhe kanë kontribuar një rol të madh në përparimin e arteve, kulturës, shkencave, teknologjisë dhe inxhinierisë.

Në historinë e aviacionit, Traian Vuia dhe Aurel Vlaicu ndërtuan dhe testuan disa nga modelet më të hershme të avionëve, ndërsa Henri Coandă zbuloi efektin Coandă të fluidikëve. Victor Babes zbuloi më shumë se 50 mikrobe dhe një kurë për një sëmundje të quajtur pas tij, babesiosis; biologu Nicolae Paulescu ishte ndër shkencëtarët e parë që identifikoi insulinën. Një tjetër biolog, Emil Palade, mori Çmimin Nobel për kontributin e tij në biologjinë qelizore. George Constantinescu krijoi teorinë e zërit, ndërsa matematikani Ștefan Odobleja është pretenduar si "babai ideologjik pas kibernetikës" - vepra e tij 'The Consonantist Psychology* (Paris, 1938) supozohet se ishte burimi kryesor i frymëzimit për *Cybernetics'' e N. Wiener (Paris, 48, 191). Lazăr Edeleanu ishte kimisti i parë që sintetizoi amfetaminën dhe shpiku gjithashtu metodën moderne të përpunimit të naftës së papërpunuar.

Skeda:A Vlaicu II 01.jpg|Aurel Vlaicu, pioner i hershëm i aviacionit
Skeda:Traian Vuia.jpg|Traian Vuia, pioner i aviacionit
Skeda:Petrache Poenaru - Foto01.jpg|Petrache Poenaru, shpikës i stilografit
Skeda:Nicolae Paulescu.jpg|Nicolae Paulescu, pionier i zhvillimit të insulinës
Skeda:Victor Babes.jpg|Victor Babeș, mjek dhe bakteriolog, pionier i mikrobiologjisë
Skeda:EmilRacovitza1935.jpg|Emil Racoviță, bashkëthemelues i biospeologjisë

Në art dhe kulturë, figura të shquara ishin George Enescu (kompozitor muzikor, violinist, profesor i Sir Yehudi Menuhin), Constantin Brâncuși (skulptor), Eugène Ionesco (dramaturg), Mircea Eliade (historian i fesë dhe romancier), Emil Cioran (eseist, Prix de l'Institut Français for stylism) dhe Angela Gheorghiu (soprano). Kohët e fundit, regjisorë si Cristi Puiu dhe Cristian Mungiu kanë tërhequr vlerësime ndërkombëtare, siç ka bërë edhe stilistja Ioana Ciolacu.

Skeda:Eugene Ionesco 01.jpg|Eugen Ionescu, dramaturg i famshëm
Skeda:Mircea Eliade young.jpg|Mircea Eliade, shkrimtar dhe historian i feve
Skeda:Cioran in Romania.jpg|Emil Cioran, eseist dhe filozof
Skeda:Georges Enesco 1930.jpg|George Enescu, kompozitor i njohur i muzikës
Skeda:Celibidache At Curtis Single.jpg|Sergiu Celibidache, dirigjent dhe mësues i nderuar i muzikës
Skeda:Constantin Brancusi c.1905.jpg|Constantin Brâncuși, skulptor i njohur

Në sport, rumunët kanë shkëlqyer në fusha të ndryshme, si futboll (Gheorghe Hagi), gjimnastikë (Nadia Comăneci, Lavinia Miloșovici etj.), tenis (Ilie Năstase, Ion Țiriac, Simona Halep), rowing (Ivan Patzaichin) dhe hendboll (katër herë fitues i Kupës së Botës për meshkuj). Konti Dracula është një ikonë mbarëbotërore e Rumanisë. Ky personazh u krijua nga shkrimtari irlandez i trillimeve Bram Stoker, bazuar në disa histori të përhapura në mesjetën e vonë nga tregtarët gjermanë të frustruar të Kronstadt (Brașov) dhe në disa tregime popullore vampirësh për figurën historike rumune të Princit Vlad Țepeș.

## Galeria 

Skeda:Ion Theodorescu-Sion - Tarani din Abrud.jpg|Piktura e fshatarëve rumunë transilvanianë nga Abrud nga Ion Theodorescu-Sion
Skeda:Costumes of Peasants from Romania, Hungary, Slovakia and Germany.jpg|Kostumet tradicionale rumune fshatare në të majtë, të ndjekura nga e majta në të djathtë nga ato hungareze, sllave dhe gjermane
Skeda:Über Land und Meer - Romanians in Transylvania, 1872.jpg|Rumunët nga Transilvania, fundi i shekullit të 19-të
Skeda:Bucovina.jpg|Kostum fshatar rumun nga Bukovina, fillimi i shekullit të 20-të
Skeda:Bukovynski rumuny.jpg|Rumunët nga Bukovina, kartolinë e fillimit të shekullit të 20-të
Skeda:Roumanians in New York 1891.JPG|Emigrantët rumunë në New York City, fundi i shekullit të 19-të
Skeda:Harvest time in Romania, 1920.jpg|Fshatarët rumunë gjatë sezonit të korrjes (1920)

## Shiko edhe këtë 
* Lista e rumunëve të shquar
* Mërgata rumune

## Referime