Maska mjekësore

Një **maskë kirurgjike**, e njohur gjithashtu  si një **maskë mjekësore**, synon të vishet nga profesionistët shëndetësorë gjatë procedurave të kujdesit të shëndetit. Maskat kirurgjikale kanë për qëllim parandalimin e infeksioneve te pacientit dhe trajtimin e personelit duke kapur bakterie të derdhura në fluid dhe aerosolit nga goja dhe hunda e përdoruesit. Ato nuk janë të dizajnuara për të mbrojtur përdoruesin nga frymëmarrja në bakteriet e ajrit ose viruset, përmasat e të cilave janë shumë të vogla, por mund të jenë mbrojtëse ndaj viruseve të cilat filtrohen në pikat e pështymes. Ekziston një mbizotërim i provave që maskat kirurgjikale mbrojnë si përdoruesin, ashtu edhe personat pranë përdoruesit nga përhapja e viruseve.

Maskat kirurgjikale fillimisht u krijuan për të mbrojtur personelin mjekësor nga spërkatjet e lëngjeve trupore, por efektiviteti i maskave kirurgjikale kundër infeksioneve të ngjashme me gripin nuk është konfirmuar nga prova të kontrolluara të rastësishme me cilësi të lartë.  Maskat kirurgjikale ndryshojnë nga cilësia dhe nivelet e mbrojtjes. Pavarësisht nga emri i tyre, jo të gjitha maskat kirurgjikale janë të përshtatshme për t’u përdorur gjatë operacionit. Maskat kirurgjikale mund të etiketohen si maska kirurgjikale, izoluese, dentare ose procedura mjekësore. Zyrtarët kinezë të shëndetësisë bëjnë dallimin midis maskave mjekësore (jo kirurgjikale) dhe kirurgjikale.

Maskat kirurgjikale janë bërë nga një pëlhurë e krijuar duke përdorur një proces të fryrjes e shkrirjes . Ato hynë në përdorim gjatë vitit 1960 dhe kryesisht zëvendësuan maskat e leckave në vendet më të zhvilluara. Ana blu e maskës (shtresa që largon lëngun) duhet të vishet jashtë, me shtresën e bardhë (thithëse) në pjesën e brendshme. Në lidhje me disa infeksione si maskat kirurgjikale të gripit mund të jenë po aq efektive (ose joefektive) sikurse mjetet për frymëmarrje, siç janë maskat N95 ose FFP ;   megjithëse këto të fundit sigurojnë mbrojtje më të mirë në eksperimentet laboratorike për shkak të materialit, formës dhe vulës së tyre të ngushtë.

Përdorimi i maskave kirurgjikale gjatë pandemisë COVID-19 ka qenë një objekt debati,  pasi mungesat e maskave kirurgjikale janë një çështje qendrore. Maskat kirurgjikale vishen gjerësisht nga publiku i gjerë gjatë gjithë vitit në vendet e Azisë Lindore si Kina, Japonia dhe Koreja e Jugut për të zvogëluar mundësinë e përhapjes së sëmundjeve të ajrit te të tjerët dhe për të parandaluar frymëmarrjen e materieve të pluhurit të gjendura në ajrit që krijohen nga ndotja e ajrit .  Për më tepër, maskat kirurgjikale janë bërë një deklaratë mode, veçanërisht në kulturën bashkëkohore të Azisë Lindore të përforcuar nga popullariteti i saj në kulturën pop japoneze dhe koreane, të cilat kanë një ndikim të madh në kulturën rinore të Azisë Lindore.  

## Funksioni 
Një maskë kirurgjikale, sipas modelit, nuk filtron ose bllokon grimca shumë të vogla në ajër që mund të transmetohen nga kollitja, teshtitjet ose procedurat e caktuara mjekësore. Maskat kirurgjikale gjithashtu nuk sigurojnë mbrojtje të plotë nga mikrobet dhe ndotës të tjerë për shkak të papërshtatjes së mirë midis sipërfaqes së maskës së fytyrës dhe fytyrës.

Një maskë kirurgjikale është një pajisje e disponueshme e lirë, e cila krijon një pengesë fizike midis gojës dhe hundës së përdoruesit dhe ndotësve të mundshëm në mjedisin e afërt. Nëse vishet siç duhet, një maskë kirurgjikale ka për qëllim të ndihmojë në bllokimin e pikave të grimcave të mëdha, spërkatjeve, spërkatjeve ose spërkatjeve që mund të përmbajnë viruse dhe baktere, duke e mbajtur atë të mos arrijë gojën dhe hundën e përdoruesit. Maskat kirurgjikale ndihmojnë në zvogëlimin e ekspozimit të pështymës së përdoruesit dhe sekrecioneve të frymëmarrjes tek të tjerët që përndryshe mund të udhëtonin deri në 26 metra. Maska kirurgjikale gjithashtu u kujton përdoruesve të mos prekin gojën ose hundën e tyre, gjë që përndryshe mund të transferojë viruse dhe baktere pasi të kenë prekur një sipërfaqe të ndotur.

Një maskë kirurgjikale nuk duhet të ngatërrohet me një aparat respirator dhe nuk është i certifikuar si i tillë. Maskat kirurgjikale nuk janë të dizajnuara për të mbrojtur përdoruesin nga thithja e baktereve të ajrit ose grimcave të virusit dhe janë më pak të efektshme se ato të frymëmarrjes, të cilat janë krijuar për këtë qëllim.

Maskat moderne kirurgjike janë bërë nga letra ose materiale të tjera të pa thura dhe duhet të hidhen pas çdo përdorimi.

### Forma fizike 
Dizajni i maskave kirurgjikale varet nga mënyra; zakonisht, maskat janë me tre shtresa. Ky material me tre shtresa përbëhet nga një polimer i shkrirë, më së shpeshti nga polipropileni, i cili është i vendosur në mes pëlhurave të cilat nuk janë të endura.  Materiali i shkrirë vepron si filtri që ndalon hyrjen ose daljen e mikrobeve në maskë. Palosja zakonisht përdoren për të lejuar përdoruesin të zgjerojë maskën në mënyrë që të mbulojë zonën nga hunda në mjekër. Maskat sigurohen në kokë me sythe veshi, lidhje koke, ose rripa elastikë.

Materiali i filtrit në shtresën e mesme mund të bëhet nga mikrofibrat me një ngarkesë elektrostatike; domethënë fibrat janë elekrete. Një filtër elektret rrit shanset që grimcat më të vogla të devijojnë dhe të godasin një fibër, në vend që të kalojnë drejtpërdrejt. Ndërsa ka disa punë zhvillimi përbërjen e materialeve filtruese të elektretit që mund të qëndrojnë duke u larë dhe ripërdorur, filtrat aktualë të elektretit të prodhuar në treg prishen nga shumë forma të dezinfektimit, përfshirë larjen me sapun dhe ujë ose alkool, i cili shkatërron ngarkesën elektrike.  Gjatë pandemisë COVID-19, autoritetet e shëndetit publik lëshuan udhëzime se si të kurseni, dezinfektoni dhe ripërdorni maskat e filtrit elektret pa dëmtuar efikasitetin e filtrimit. Maskat standarde kirurgjikale të disponueshme nuk janë krijuar për tu larë.

### Karakteristikat fizike dhe cilësia 
Performanca e maskave kirurgjike vlerësohet bazuar në parametra të tillë si filtrimi (maska kap aerosolet e frymëmarrjes), ekspozimi (transferimi i aerosoleve nga jashtë), rezistenca e rrjedhës së ajrit të maskës (ndryshimi i presionit gjatë frymëmarrjes, ΔP, i njohur gjithashtu si frymëkëmbimi), rezistenca e depërtimit, të lëngjeve, përshkueshmëria e ajrit dhe avujve të ujit, rezistenca ndaj ujit (për sipërfaqet e jashtme dhe të brendshme).

Filtrimi dhe ekspozimi zakonisht matet në efikasitetin e filtrimit bakterial (BFE) dhe efikasitetin e filtrimit të grimcave (PFE).

## Historia 
Maskat moderne kirurgjike filluan të përdoren në vitet 1960. Miratimi i tyre bëri që maskat e fytyrës, të cilat ishin përdorur që nga fundi i shekullit të 19-të, të binin plotësisht jashtë përdorimit në botën e zhvilluar.  Sidoqoftë, maskat me material të rrobave dhe maskat kirurgjike vazhduan të përdoren në vendet në zhvillim.

### Pandemia COVID-19 
Gjatë pandemisë COVID-19, disa juridiksione ndaluan praktikën e shitjes së maskave kirurgjikale tek kombet tjera për shkak të furnizimit të kufizuar; megjithatë, Tajvani bëri përsosje të këtyre rregullave duke i lejuar ato të dërgoheshin me postë te të afërmit e shkallës së parë dhe të dytë. 

## Përdorimi 
### Puntorët e kujdesit shëndetësor 
parapamje| Një profesionist mjekësor i veshur me një maskë kirurgjikale gjatë një operacioni
Një maskë kirurgjikale synohet të vishet nga profesionistët shëndetësorë gjatë operacionit dhe disa procedurave të kujdesit shëndetësor,  për të kapur mikroorganizmat e derdhur në pika të lëngshme dhe aerosole nga goja dhe hunda e përdoruesit.  Sidoqoftë, një përmbledhje e "Cochrane" zbuloi se nuk ka prova të qarta se maskat e disponueshme të fytyrës të përdorura nga anëtarët e ekipit kirurgjikal do të ulin rrezikun e infeksioneve të plagës pas procedurave të pastra kirurgjikale.

Për punëtorët e kujdesit shëndetësor, udhëzimet e sigurisë rekomandojnë mbajtjen e një maske respiratore të provuar me fytyrë N95 ose FFP3 në vend të një maske kirurgjikale në afërsi të pacientëve me grip pandemik, për të zvogëluar ekspozimin e përdoruesit në aerosole potencialisht infektive dhe pikave të lëngshme të ajrit.

### Publiku i gjerë 
parapamje|Maskë kirurgjikale për fytyrën për dentistët
parapamje|Një maskë fytyre Halyard e krijuar për fëmijë.
parapamje| Njerëzit mbajnë maska kirurgjikale gjatë pandemisë COVID-19 në Hong Kong.
Në mjediset e bashkësisë dhe shtëpisë, përdorimi i maskave të fytyrës dhe aparateve të frymëmarrjes në përgjithësi nuk rekomandohet, me masa të tjera të preferuara të tilla si shmangia e kontaktit të ngushtë, mbajtja e higjienës së mirë të duarve,

Maskat kirurgjikale vishen gjerësisht nga publiku i gjerë gjatë gjithë vitit në vendet e Azisë Lindore si Kina, Japonia, Koreja e Jugut dhe Tajvani për të zvogëluar mundësinë e përhapjes së sëmundjeve të ajrit te të tjerët dhe për të parandaluar frymëmarrjen e grimcave të pluhurit të ajrit të krijuara nga ndotja e ajrit. Maskat kirurgjikale sigurojnë një farë mbrojtje kundër përhapjes së sëmundjeve, dhe maskat e improvizuara sigurojnë rreth gjysmë më shumë mbrojtje.

Kohët e fundit, për shkak të çështjes në rritje të smogut në Azinë Jugore dhe Juglindore, maskat kirurgjikale dhe maskat e fytyrës për filtrimin e ajrit tani përdoren shpesh në qytetet kryesore në Indi, Nepal dhe Tajlandë kur cilësia e ajrit përkeqësohet në nivele toksike. Për më tepër, maskat e fytyrës përdoren në Indonezi, Malajzi dhe Singapor gjatë sezonit të mjegullt të Azisë Juglindore .  Maskat e stilit kirurgjikal të filtrimit të ajrit janë mjaft të popullarizuara në të gjithë Azinë dhe si rezultat, shumë kompani kanë lëshuar maska që jo vetëm parandalojnë frymëmarrjen e grimcave të pluhurit në ajër, por janë gjithashtu në modë.

Për më tepër, maskat kirurgjikale janë bërë një deklaratë mode, veçanërisht në kulturën bashkëkohore të Azisë Lindore të përforcuar nga popullariteti i saj në kulturën pop japoneze dhe koreane, të cilat kanë një ndikim të madh në kulturën rinore të Azisë Lindore. 

## Rregullorja 
parapamje| Maska mjekësore për një përdorim (YY / T 0969) të prodhuara nga BYD Electronic .
Në Shtetet e Bashkuara, maskat kirurgjikale pastrohen për marketing nga Administrata Amerikane e Ushqimit dhe Barnave. Që nga viti 2009, prodhuesit e maskave kirurgjikale duhet të demonstrojnë që produkti i tyre është të paktën aq i mirë sa një maskë tashmë në treg për të marrë "leje" për marketing. Prodhuesit mund të zgjedhin nga provat e filtrit duke përdorur një aerosol të një organizmi biologjik, ose një aerosol me sfera latex prej 0,1 μm.

Në Kinë, janë  dy lloje të maskave janë të zakonshme: maska kirurgjikale që përputhen me standardin YY 0469 (BFE ≥ 95%, PFE ≥ 30%, rezistencë spërkatjeje) dhe maska mjekësore për një përdorim që përshtaten me standardin YY / T 0969 (BFE 95 %) Maska mbrojtëse ditore në përshtatje me standardin GB / T 32610 edhe një lloj tjetër maskash që munden të kenë pamje të ngjashme me maskat kirurgjikale.

## Shiko gjithashtu 
* Maskë pluhuri
* Sterilizimi (mikrobiologjia)

## Referime 
## Lidhje të jashtme
* Filtrimi i konfuzionit. Pyetjet e bëra më shpesh në lidhje me mbrojtjen e frymëmarrjes , Instituti Kombëtar për Sigurinë dhe Shëndetin në Punë
* Pastrimi dhe sterilizimi i pajisjeve anestetike
* Këshillë për sëmundjen e koronavirusit (COVID-19) për publikun: Kur dhe si të përdorni maska