Akademia Evropiane e Shkencave dhe Arteve

**Akademia Evropiane e Shkencave dhe Arteve** (Latinisht:  *Academia Scientiarum et Artium Europaea*) është një rrjet transnacional dhe ndërdisiplinor, që lidh rreth 2000 shkencëtarë dhe artistë të rekomanduar në mbarë botën, duke përfshirë 37 laureatë të çmimit Nobel.  Akademia Evropiane e Shkencave dhe Arteve është një shoqëri dijetarësh, shkencëtarësh dhe artistësh, e themeluar nga Felix Unger.  Akademia është themeluar në vitin 1990, ndodhet në Salzburg dhe është mbështetur nga qyteti i Vjenës, qeveria e Austrisë dhe Komisioni Evropian . Akademia tani drejtohet nga Presidenti Klaus Mainzer, TUM Emeritus i Ekselencës në Universitetin Teknik të Mynihut dhe Profesor i Lartë në Qendrën Carl Friedrich von Weizsäcker të Universitetit të Tübingen.

Nuk duhet të ngatërrohet me një akademi tjetër, shumë të diskutueshme, Akademia Evropiane e Shkencave me bazë në Belgjikë. 

Është anëtare e Partneritetit InterAcademy. 

## Historia 
Origjina daton në një grup pune shkencor me kardiokirurgun e Salzburgut Felix Unger, Kryepeshkopin nga Vjena Franz König dhe shkencëtarin politik dhe filozofin Nikolaus Lobkowicz. Më 7 mars 1990, akademia u themelua zyrtarisht në Salzburg, ku Akademia ndodhet edhe sot e kësaj dite.

Plenari festiv i Akademisë Evropiane të Shkencave dhe Arteve zhvillohet çdo vit me pranimin festiv të anëtarëve të rinj në Salzburg. Me rastin e 25-vjetorit dhe 30-vjetorit u zhvilluan festimet me presidentët federalë të Austrisë dhe presidentët e tjerë të vendeve evropiane. Mbrojtës të tjerë (patronët kombëtarë) të akademisë janë Mbreti Philippe i Belgjikës, Borut Pahor (President i Shtetit të Sllovenisë), Gjorge Ivanov (President i Shtetit të Maqedonisë së Veriut) dhe që nga 12 qershori 2018 Presidenti Federal austriak Alexander Van der Bellen . Mbrojtësit e së kaluarës janë ish-presidenti i Komisionit të BE-së dhe Kryeministri i Luksemburgut Zhak Santer, ish Mbreti i Spanjës Juan Carlos I dhe ish-presidenti i Komisionit të BE-së dhe kryeministri italian Romano Prodi .

## Vizioni dhe anëtarësimi 
Akademia Evropiane e Shkencave dhe Arteve është politikisht e pavarur dhe financohet nga donacione, sponsorë privatë dhe institucione publike. Veprimtaritë e akademisë nuk synojnë përfitim financiar.  Akademia është një forum studiuesish që marrin tema shkencore në mënyrë ndërdisiplinore dhe transdisiplinore me ndikim në shoqëri. Në vitin 2020, akademia kishte rreth 2000 anëtarë në mbarë botën, duke përfshirë 34 laureatë të çmimit Nobel.  Anëtarë të njohur të akademisë janë ekonomisti Hans-Werner Sinn, Michail Gorbatschow (Çmimi Nobel për Paqe), artistja Jenny Holzer dhe Papa em. Benedikti XVI. 

Anëtarët e akademisë vijnë nga 73 vende dhe janë të ndarë në tetë klasa: 

* Klasa I: Shkencat Humane – Dekani: Andreas Önnerfors
* Klasa II: Mjekësi – Dekani: Dusan Suput
* Klasa III: Arte – Dekane: Violeta Dinescu
* Klasa IV: Shkenca Natyrore – Dekani: Ioannis Liritzis
* Klasa V: Shkenca Sociale, Drejtësi dhe Ekonomi - Dekani: Kurt Schmoller
* Klasa VI: Teknologji dhe Shkenca Mjedisore – Dekani: Sergio Orlandi
* Klasa VII: Fetë Botërore – Dekani: Mariano Delgado

## Çmimi i Tolerancës 
Që nga viti 1997 Akademia Evropiane e Shkencave dhe Arteve ka dhënë Çmimin e Tolerancës për të vlerësuar angazhimin për humanizëm dhe tolerancë. I udhëhequr nga objektivat e Kartës së Tolerancës, ky çmim u jepet personave apo institucioneve që angazhohen aktivisht për tolerancën dhe humanizmin, por edhe për dialogun ndërkufitar dhe kundër racizmit. 

Fituesit e çmimeve të mëparshme janë:

* 1997 Tedi Kollek
* 1998 Suzanne Mubarak
* 1999 Franz Kardinal König
* 2000 Astrid N. Heiberg
* 2002 Dorothea Rosenblad 
* 2003 Xhibrail Kassab
* 2004 Daniel Barenboim
* 2005 Giandomenico Picco 
* 2006 Hans-Dietrich Genscher
* 2007 Flavio Cotti
* 2008 Eugen Biser
* 2009 Klaus Töpfer
* 2010 Karl Kardinal Lehmann
* 2011 Daniel Barenboim
* 2013 Pedro Opeka
* 2015 Komiteti Ndërkombëtar Olimpik 2015 
* 2016 Roland Riz 
* 2018 Marko Feingold 
* 2019 Hans Peter Haselsteiner

## Unazat e Tolerancës 
Çmimi i Unazave të Tolerancës në Bashkinë e Këlnit Që nga viti 2012, akademia i jep çdo vit Unazat e Tolerancës anëtarëve të tre feve të Abrahamit sipas Shëmbëlltyrës së Unazës së Lessing-ut, në mënyrë që të mbështesë drejtësinë dhe tolerancën midis krishterimit. Judaizmi dhe Islami.

Fituesit e çmimeve të mëparshme janë:

* 2012 Lord George Weidenfeld, Karl Cardinal Lehmann dhe Zaki Anwar Nusseibeh 
* 2013 Evelyn de Rothschild, Friede Springer dhe Nemir Kirdar 
* 2014 André Azoulay (Këshilltar i Mbretit Mohammed VI të Marokut ), Hubert Burda dhe Princi Hassan i Jordanisë
* 2015 Xavier Guerrand-Hermès, Farah Pandith, Baron Harry Woolf
* 2016 Péter Cardinal Erdő, Uri Lubrani, Ismail Serageldin
* 2017 Avishay Braverman, Rabeya Müller, Mitri Raheb
* 2018 Katajun Amirpur, Esther Bejarano, Doris Leuthard
* 2019 Mouhanad Khorchide,  Jan und Aleida Assmann
* 2021 Walter Homolka, Andrea Riccardi, Edmond Brahimaj

## Anëtarë nga Kosova 
* Ferid Agani 
* Arsim Bajrami 
* Nexhat Daci 
* Ramadan Idrizaj 
* Arian R. Idrizaj 
* Hivzi Islami 
* Rexhep Ismajli 
* Rafet Rudi 
* Edi Shukriu
* Lulzim Tafa 

## Anëtarë nga Shqipëria 
* Anastas Angjeli
* Abdulla Azizi 
* Salvator Bushati 
* Muzafer Korkuti 
* Luan Omari 
* Edmond Pinguli

## Anëtarë të tjerë 
* Mikhail Gorbachev, Paqja 1990
* Peter Higgs, Fizikë 2013
* Emmanuelle Charpentier, Kimi 2020

## Lidhje të jashtme 
* 

## Referime