Mujsharja në shkollë

parapamje| Mujsharja, një formë e të cilit përshkruhet në këtë fotografi të inskenuar, është e dëmshme për mirëqenien dhe zhvillimin e nxënësve.
**Mujsharja në shkollë** ose **mujsharia në shkollë**  () si një lloj i mujsharisë   në kuadër të shkollës, i referohet një ose më shumë autorëve që kanë fuqi fizike ose sociale më të madhe se viktima e tyre dhe veprojnë në mënyrë agresive ndaj viktimës me mjete verbale ose fizike.   Kjo sjellje nuk është një episod i vetëm; duhet të jetë e përsëritur dhe e zakonshme për t'u konsideruar si ngacmim.     Baron (1977) përkufizoi mujsharinë si "sjellje të tillë agresive që është e orientuar drejt qëllimit për të dëmtuar ose lënduar një qenie tjetër të gjallë që është e motivuar për të shmangur një trajtim të tillë". 

Historikisht, romani i Thomas Hughes i vitit 1857, ''Tom Brown's School Days'' detajon mujsharinë intensive në shkollë, por artikulli i parë i madh i revistës shkencore që trajton mujsharinë në shkollë duket se është shkruar në vitin 1897.  Kërkimet mbi mujsharinë në shkollë janë zgjeruar në mënyrë dramatike me kalimin e kohës, duke u rritur nga 62 citime në 90 vite, dhe atë midis vitit 1900 dhe 1990, në 562 në 4 vitet midis 2000 dhe 2004. 

## Kriteret 
Mujsharja është një nënkategori e sjelljes agresive që karakterizohet nga **qëllimi armiqësor** (dëmtimi i shkaktuar është i qëllimshëm), **çekuilibër i fuqisë** (pabarazia reale ose e perceptuar e pushtetit midis dhunuesit dhe viktimës) dhe **përsëritje gjatë një periudhe kohore** (dmth ndodh më shumë se një herë, zakonisht disa herë).    Është sugjeruar gjithashtu që **shqetësimi i viktimës** (shqetësimi i lehtë deri në serioz psikologjik, fizik ose social) dhe **motivimi i dhunuesit** duhet të shtohen në këtë listë.  Një mujshar ka një autoritet të perceptuar mbi një tjetër për shkak të faktorëve të tillë si madhësia, gjinia ose mosha.  Djemtë priren të ngacmojnë bashkëmoshatarët për shkak të dobësisë fizike të perceptuar, një temperamenti të shkurtër, nevojës për t'u përshtatur me një grup bashkëmoshatarësh ose veshjes së viktimës.  Ngacmimi mes vajzave ndryshon, duke qenë më i fokusuar në pamjen fizike, faktorët emocionalë ose statusin akademik. 

Mujsharët gjithashtu priren të synojnë njerëz me pengesa fizike, të tilla si pengesa në të folur (p.sh. belbëzimi). Shumica e atyre që belbëzojnë përjetojnë një farë mase mujsharje, ngacmim ose tallje gjatë viteve të shkollës si nga bashkëmoshatarët ashtu edhe nga mësuesit që nuk e kuptojnë gjendjen. 

## Kontrolli i mujsharisë 
Ekzistojnë dy metoda kryesore të përdorura në kontrollin e mujsharisë: Parandalimi (duke vepruar përpara se të ndodhë diçka) ose reagimi (të vepruarit kur diçka po ndodh ose sapo ka ndodhur).
### Masat parandaluese 
Masat parandaluese mund të përfshijnë:
* **Arsimi dhe edukimi:** Edukimi i nxënësve, prindërve dhe mësuesve se çfarë përbën mujsharia mund t'i ndihmojë njerëzit të kuptojnë natyrën e dëmshme të saj. Mësuesit, shoferët e autobusëve shkollorë dhe profesionistët e tjerë të shkollës mësohen se si dhe kur të ndërhyjnë.     Shembuj të aktiviteteve të përdorura për t'i mësuar studentët rreth ngacmimit përfshijnë: prezantimet, lojërat me role, diskutimet rreth identifikimit dhe raportimit të ngacmimit, mësimin e kalimtarëve se si dhe kur të ndihmojnë, përdorimin e arteve dhe zanateve për të kuptuar efektet e ngacmimit dhe mbledhjet në klasë për të. flasin për marrëdhëniet me bashkëmoshatarët. Një rishikim sistematik zbuloi se ngacmimi është një tregues për sjelljet kriminale të mëvonshme, pavarësisht nga faktorët e tjerë kryesorë të rrezikut të fëmijërisë, duke sugjeruar që programet kundër ngacmimit mund të shihen si një formë e parandalimit të hershëm të krimit. 
* **Kufizimet në pajisjet e regjistrimit:** Është sugjeruar se përdorimi i celularëve mund të çojë në një rritje të mujsharisë në internet, kjo është arsyeja pse disa shkolla i kanë ndaluar ato gjatë gjithë ditës së shkollës. 
* **Teknologjitë e sigurisë:** Shkollat mund të vendosin të instalojnë video kamera për të monitoruar sjelljen. Megjithatë, skeptikët argumentojnë se kamerat mund të pushtojnë privatësinë e nxënësëve (studentëve), veçanërisht nëse kufizimet e dobëta për jetëgjatësinë dhe aksesin në regjistrime çojnë në keqpërdorimin e tyre. 
* **Rojet në shkollë:** Shkollat mund të zgjedhin të punësojnë roje të brendshme ose roje sigurie  për të garantuar sigurinë e nxënësve. Ekspertët besojnë se përdorimi i rojeve të sigurisë brenda shkollave mund të ndihmojë në reduktimin e incidenteve të ngacmimit pasi rojet njohin nxënësit të cilët më pas mund të jenë në gjendje të parashikojnë dhe parandalojnë çështjet përpara se ato të shfaqen.  
### Reagimet e rekomanduara 
Reagimet e rekomanduara ndaj rasteve të ngacmimit janë të shumëfishta dhe mund të kërkohen metoda të ndryshme, në varësi të llojit të mujsharisë dhe personave që janë të përfshirë. Disa sugjerime për reagimin e duhur janë:
* **Shmangni konfrontimet e ngurta:** Rekomandohet që dhunuesit të mos përballen me dhunë fizike, për të shmangur kontributin në promovimin e shfaqjes së mjediseve të dhunshme në shoqëri. 
* **Raportet e dëshmitarëve:** Dëshmitarët, qofshin të njohur apo jo të viktimës, janë një burim i rëndësishëm informacioni në rastet e mujsharisë. Rekomandohet që të ruhet anonimiteti aty ku është e mundur. 
* **Ndërhyrja nga një kalimtar i rastësishëm:** Rekomandohet që kalimtarët dhe personat e tjerë të tretë të shmangin ndërhyrjen në një situatë konflikti, për shkak të potencialit të tyre për të përkeqësuar situatën. &#x5B; *citim i nevojshëm* &#x5D;
* **Përgjigja e prindërve:** Ekspertët këshillojnë që prindërit e përfshirë të shmangin të flasin drejtpërdrejt me njëri-tjetrin. Në vend të kësaj, rekomandohet të kontaktoni shkollën dhe ta lejoni atë të ndërmarrë veprime, përgjegjësi dhe të veprojë si ndërmjetës.  
* **Përgjigja e mësuesit:** Ndërhyrjet e mësuesve konsiderohen të rëndësishme në shumë programe kundër mujsharisë. Në shumë vende mësuesit kanë një detyrim ligjor për të parandaluar dëmtimin e nxënësve të tyre. Mësuesit mund të ndërhyjnë duke përdorur ndërhyrje të bazuara në autoritet, duke përdorur qasje jo ndëshkuese ndaj mujsharisë, duke mbështetur viktimat dhe duke përfshirë mësues ose profesionistë të tjerë. 
* **Pezullimi dhe dëbimi:** Aty ku asnjë zgjidhje tjetër për ngacmimin nuk funksionon, ose në rastet kur ngacmimi është shumë i rëndë, mund të jetë e nevojshme të pezullohet ose të dëbohet shkelësi. &#x5B; *citim i nevojshëm* &#x5D;
* **Lëvizja:** Në rastet më të vështira për t'u zgjidhur, viktima mund të mendojë për ndryshimin e institucionit apo edhe lëvizjen me familjen në një vend tjetër. 
* **Mbështetja psikosociale:** Viktimat e ngacmimit mund të kenë nevojë për mbështetje pas përfundimit të ngacmimit, të tilla si ndihma për të bërë miq të rinj ose për të ndërmarrë aktivitete të reja. 

## Llojet e mujsharisë 
Ekzistojnë gjashtë lloje bazë të mujsharisë: verbal, fizik, psikologjik, kibernetik, seksual dhe arsimi i lartë. Ngacmimi kibernetik po bëhet një nga llojet më të zakonshme.  Ndërsa viktimat mund të përjetojnë ngacmim në çdo moshë, ai dëshmohet më së shumti nga fëmijët e moshës shkollore. 

Mujsharja e drejtpërdrejtë është një sulm relativisht i hapur ndaj një viktime që ka natyrë fizike dhe/ose verbale.  Mujsharja indirekte është më delikate dhe më e vështirë për t'u zbuluar, por përfshin një ose më shumë forma të agresionit relacional, duke përfshirë izolimin social nëpërmjet përjashtimit të qëllimshëm, përhapjen e thashethemeve për të shpifur karakterin ose reputacionin e dikujt, duke bërë fytyra ose gjeste të turpshme pas shpinës së dikujt dhe manipulimin e miqësive ose marrëdhënieve tjera. 
parapamje|250x250px| Një grua mujshare, e portretizuar në filmin pa zë të vitit 1917 *Rebecca of Sunnybrook Farm*

### Fizike 
Mujsharia fizike është çdo kontakt fizik i padëshiruar midis dhunuesit dhe viktimës. Kjo është një nga format më lehtësisht e identifikueshme e ngacmimit. Shembujt përfshijnë:   luftimi, bllokimi i kokës, prekja e papërshtatshme, goditja, grushtimi, tërheqja e flokëve, flakareshat, duke i shtyrja, pështyrja, etj. për të bërë të padëshiruar kontaktin me sy me një viktimë, derdhjen e lëngjeve mbi një viktimë, hedhja e objekteve të vogla dhe të lehta ndaj viktimës, ngacmimi, kërcënimi, gudulisja, përdorimi i armëve duke përfshirë ato të improvizuara, vjedhja dhe/ose dëmtimi i sendeve personale.

### Emocionale 
Mujsharia emocionale është çdo formë ngacmimi që shkakton dëmtim të psikikës dhe/ose në mirëqenien emocionale të viktimës. Shembujt përfshijnë:   përhapjen e thashethemeve dashakeqe për njerëzit, "bashkimin" me të tjerët (kjo mund të konsiderohet gjithashtu si ngacmim fizik), injorimi i njerëzve (p.sh. trajtimi i heshtur ose pretendimi se viktima është inekzistente), provokimi i të tjerëve, nënçmimi ose thënia e gjërave lënduese (të cilat janë gjithashtu forma të ngacmimit verbal). 

### Verbale 
Mujsharjet verbale janë deklarata ose akuza shpifëse që i shkaktojnë viktimës shqetësime të panevojshme emocionale. Shembujt përfshijnë:  gjuhë të neveritshme ose ( fyese ) drejtuar viktimës; përdorimi i termave nënçmues ose tallja e emrit të personit; komentimi negativ për pamjen, veshjet, trupin e dikujt etj., (abuzim personal); torturimi, ngacmimi, tallja dhe nënçmimi,  kërcënimi,  përqeshja,  Sipas uebsajtit Stop Cyberbullying, shkollat përjetojnë vështirësi në kontrollin e mujsharisë jashtë kampusit për shkak të perceptimit se roli i tyre ndalet në portat e oborrit të shkollës. Shkollat janë nën presion për të mos tejkaluar autoritetin e tyre dhe për të shmangur cenimin e të drejtës së nxënësve për lirinë e fjalës.  Janë bërë sugjerime që drejtorët të veprojnë për të përfshirë ngacmimin kibernetik në kodin e tyre të etikës, duke lejuar disiplinimin e ngacmimit jashtë ambienteve të shkollës.  Sipas profesor Bernard James, "ndrojtja e edukatorëve në këtë kontekst të teknologjisë në zhvillim po funksionon në avantazhin e mujsharëve (ngacmuesve)."  Edukatorët duket se kanë mbështetje nga studentët. Për shembull, tre nxënës të shkollave të mesme nga Melville, Nju Jork, organizuan një Shëtitje Ndërgjegjësimi për Mujsharinë, ku disa qindra njerëz dolën për të treguar mbështetjen e tyre. 

Studiuesi Charisse Nixon zbuloi se studentët nuk kërkojnë ndihmë në lidhje me bullizmin kibernetik për katër arsye kryesore:

* Ata nuk ndihen të lidhur me të rriturit përreth tyre
* Studentët nuk e shohin bullizmin kibernetik si një çështje që ia vlen të shtrohet
* Ata nuk mendojnë se të rriturit përreth kanë aftësinë për t'u përballur siç duhet me bulizmin kibernetik
* Adoleshentët kanë një ndjenjë të shtuar të turpit dhe poshtërimit në lidhje me bullizmin kibernetik. 

Hulumtimet sugjerojnë se ngacmimi kibernetik ndonjëherë është një zgjatim i ngacmimit që tashmë po ndodh diku tjetër.  Nxënësit që janë ngacmuar në aspektin kibernetikë, në shumë raste, janë ngacmuar edhe në mënyra të tjera më parë (p.sh., fizikisht ose verbalisht në shkollë). Janë të paktë ata studentë që ngacmohen ekskluzivisht përmes internetit. Disa viktima kibernetike janë fizikisht më të forta se ngacmuesit kibernetikë, gjë që i bën këta ngacmues të preferojnë më shumë konfrontimet në internet sesa kontaktet ballë për ballë. 

### Seksuale 
Mujsharia seksuale është "çdo sjellje ngacmuese, qoftë fizike apo jo fizike, që bazohet në seksualitetin ose gjininë e një personi".  Një pyetësor i BBC *Panorama i* drejtuar për adoleshentët anglezë të moshës 11 deri në 19 vjeç zbuloi se, nga 273 të anketuar, 28 ishin detyruar të bënin diçka seksuale, 31 e kishin parë atë t'i ndodhte dikujt tjetër dhe 40 kishin përjetuar prekje të padëshiruar.  Shifrat e qeverisë së Mbretërisë së Bashkuar tregojnë se në vitin shkollor 2007–2008, ka pasur 3,450 përjashtime me periudhë fikse dhe 120 përjashtime nga shkollat në Angli për shkak të sjelljes së keqe seksuale.  Kjo përfshinte incidente të tilla si përkëdhelja dhe përdorimi i gjuhës fyese seksuale. Nga prilli 2008 deri në mars 2009, ChildLine këshilloi gjithsej 156,729 fëmijë, 26,134 prej të cilëve folën për ngacmimin si shqetësim kryesor dhe 300 prej të cilëve folën veçanërisht për ngacmimin seksual.  Rastet e sekstingut janë gjithashtu në rritje dhe janë bërë burimi kryesor i mujsharisë.  Qarkullimi i fotove eksplicite të atyre që janë përfshirë, qoftë rreth shkollës ose në internet, i vendos autorët në një pozicion për t'u përbuzur dhe ngacmuar. 

### Mujsharia e arsimit të lartë 
Rreth 15 për qind e studentëve të fakulteteve (kolegjeve) pretendojnë se kanë qenë viktima të ngacmimit gjatë kohës që ishin në kolegj.  Mendimi i gabuar se mujsharia nuk ndodh në arsimin e lartë filloi të merrte vëmendje pas vetëvrasjes së studentit Tyler Clementi. Sipas një studimi të fundit, rreth 21.5% e studentëve të kolegjeve raportuan se rrallë ishin viktima të ngacmimit kibernetik, ndërsa rreth 93.3% e studentëve thanë se rrallë ngacmonin të tjerët. 

## Shih edhe 
* Dhuna
* Shkolla
* Mujsharja
* Dhuna në shkollë
* Disiplina shkollore

## Literatura 
* Harger, Brent (2016). "You Say Bully, I Say Bullied: School Culture and Definitions of Bullying in Two Elementary Schools." Education and Youth Today. Ed. Yasemin Besen-Cassino and Loretta E. Bass (Sociological Studies of Children and Youth, Volume 20) Emerald Group Publishing Limited, 2016. 91 – 121.
*  
* Stuart W. Twemlow, Frank Sacco (2008). ''Why School Antibullying Programs Don't Work''. Jason Aronson Inc, 
*  - PhD dissertation - Info page
## Referime