Fahredin Nuri

**Fahredin Nuri** (24 nëntor 1914 – 16 nëntor 1984) ishte një inxhinier hidraulik i shquar shqiptar.

## Biografia 
Pas përfundimit të studimeve fillore në Lushnjë me rezultate të shkëlqyera, Fahredin Nuri vazhdoi arsimin e mesëm në *Liceun Francez të Korçës*. Përfundoi ciklin e studimeve nëntëvjeçare në shtatë, dega matematikë dhe mori diplomën në qershor 1934, me motivacionin: *Shumë mirë dhe Urime nga Juria* .

Qeveria franceze i dha Nuriut të drejtën për të vazhduar studimet në Universitetin e Sorbonës, ku u diplomua në vitin 1940 me rezultate të shkëlqyera në Fakultetin e Inxhinierisë së Ndërtimit ''(L'université Paris-Sorbonne, diplômés en génie civil)*.

Puna mjeshtërore e Fahredinit në Shqipërinë e Pasluftës u fokusua në Inxhinierinë Hidrologjike dhe Hidraulike, në lëvizjen, ruajtjen dhe vetitë e ujit në mjedis, si dhe ndërveprimin e ujit me aktivitetet njerëzore. Puna e tij pasqyroi zgjidhje të shkëlqyera për *furnizimin dhe planifikimin me ujë*, projektimin e sistemeve të ujitjes, *administrimin e të drejtave të ujit*, restaurimin e përrenjve, mbrojtjen e mjedisit, *planifikimin dhe menaxhimin e zonave të përmbytura* dhe *zbutjen e thatësirës*.

* Në prill 1946 – mori arkivin, punimet e kullimit dhe rikuperimit *të fushës së Kavajës*, nga *Inxhinieri De Stefanis* dhe *Z. Sulejman Vlora* .
* Në shkurt 1947 – së bashku me *inxhinier Vasil Noçkën*, drejtuan projektin për *Urën e Penkovës* .
* Në mars 1947 – caktohet *drejtor Master* në një projekt që synonte studimin e plotë të kanaleve dytësore të kanalit kryesor vaditës *Hajdara-Gostinë* .

Gjatë kësaj periudhe ka punuar si *Master Inxhinier në Drejtorinë e Ujërave në Ministrinë e Pyjeve dhe Bujqësisë* dhe *Drejtor i Drejtorisë Vendore të Punëve të Ujitjes* . Nga gushti i vitit 1963 punoi si *Master Inxhinier në Drejtorinë e Kullimit në Ministrinë e Ndërtimit* derisa doli në pension në Institutin *Shtetëror të Projektimit të Kullimit* .

## Projekte 
* *Kanali i urës së Kuçit*, Berat
* *Kanali i Bregut të Matës*
* *Regjimi i fluksit Puna në Kanalin Ujitës të Kontrolluar të Zemblakut*, Korçë
* *Regjimi i rrjedhës Vepra e Vlashukut në lumin Devoll*
* *Kolektori Rroskovec-Hoxharë në lumin Gjanica*
* Kullimi dhe Ri-pretendimi i *Fushës Vlorë-Myzeqe*
* Kullimi dhe rikuperimi i 1/3 e *liqenit te Nartes – Ndertimi i Kripores Diellore te Skrofotines* Vlore .
* Kullimi i plotë dhe Ri-pretendimi i Notit të *Tërbufit*
* Projektimi i *Digës së Kurjanit*, Fier
* Projekt-projektimi i *Digës së Liqenit Artificial*, Tiranë
* Projekt-projektimi i *Digës së Përroit të Gogut*
* Projekt-projektimi i *Kanalit Ujitës Vjosë -Levan- Fier*
* Projekt-projektimi i *Kanalit Ujitës Peqin - Kavajë*
* *Ujësjellësi i Qytetit të Elbasanit*
* *Ujësjellësi i qytetit të Fierit*
* *Ujësjellësi i qytetit të Beratit*
* *Stacioni i Ujësjellësit të Qaf-Mollës*
* *Ujësjellësi i qytetit të Kolonjës*
* *Ujësjellësi i Kombinatit të Tekstilit*, Tiranë
* *Ujësjellësi i Dropullit*, Gjirokastër
* *Ujësjellësi i Selenicës*, Vlorë
* *Ujësjellësi i Fabrikës së Kabllove të Bakrit*, Shkodër
* *Ujësjellësi i qytetit të Delvinës*
* *Ujësjellësi i* Fushë- Krujës
* *Ujësjellësi i Gorancis*
* *Ujësjellësi i Piqerasit*

## Të tjera 
* Në vitin 1963 së bashku me *Inxhinier Thoma Filipeu*, *Inxhinier Vahap Ponde* dhe *Inxhinier Kolë Popa* projektuan Sistemin e Furnizimit me Ujë të *Fabrikës së Tekstileve* të Tiranës duke marrë ujin nga *Liqeni Artificial* i Tiranës dhe duke ulur nivelin e fortësisë së ujit, proces i zbatuar për herë të parë në historinë e Inxhinierisë Hidrologjike shqiptare.
* Libri i tij i përkthimit nga frëngjisht në shqip *The American Arch-Gvity Dams* është një kryevepër që kontribuoi ndjeshëm në ndërtimin e digave kryesore shqiptare me hark graviteti në lumenjtë kryesorë të veriut.
lidhja=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/33/Fahredin_grave.JPG/220px-Fahredin_grave.JPG|djathtas|parapamje|Varri i Fahredin Nurit në varrezat e Tiranës

## Çmimet kombëtare 
* Më 15 mars 1965 – Inxhinier Fahredin Nuri i jepet titulli shkencor *Kandidat i Shkencave* .
* Më 19 korrik 1972 - Inxhinier Fahredin Nuri i jepet titulli: *Bashkëpunëtor i vjetër shkencor Master* .
* Më 7 Nëntor 1952 - Inxhinier Fahredin Nuri shpërblehet me *Urdhrin e Punës Qytetare Klasi III* – me motivacionin – *Performancë e shkëlqyer në Inxhinieri Kullimi* .
* Më 25 Prill 1955 - Inxhinier Fahredin Nuri shpërblehet me *Urdhrin e Punës Qytetare Klasi III* - për projekt-projektimin e Kanalit të Ujitjes *Vjosë -Levan- Fier* .

## Vlerësimi i veprave të Fahredin Nuriut 
Punimet e projektuara nga Fahredin Nuri, duke përfshirë kullimin e kënetës dhe rikuperimin e tokës, furnizimin me ujë të lëvizshëm dhe planifikimin e ujitjes, cilësinë e ujit dhe proceset hidrologjike, karakterizimin dhe parashikimin e thatësirës, parashikimin e përmbytjeve dhe parashikimin e përmbytjeve, reagimet e infrastrukturës ndaj proceseve hidrologjike, modelimin numerik të sistemeve hidrologjike, modelimi i pellgjeve ujëmbledhëse dhe pellgjeve lumore, analiza e sistemeve të burimeve ujore, vetitë e rrjetit të lumenjve, lagështia dhe dinamika e tokës, ekonomitë e peshkimit apo punimet e kripës diellore mendohet të jenë më shumë se 120. Pas përdorimit prej më shumë se 45 vitesh, kanali vaditës *Peqin – Kavajë* është rikonstruktuar dhe vazhdon të përdoret për vaditje. Projektet e ardhshme parashikojnë përdorimin e tij në fushën e hidrocentralit në kuadër të Hidrocentralit të *Banjës*, siç ishte ëndrra dhe vizioni i tij. Kanali i Ujitjes *Vjosë -Levan-Fier* ishte një vepër me përmasa unike dhe të jashtëzakonshme për kohën kur u projektua, deri në vitin 1955. U zgjidhën probleme të shumta praktike si hidrologjia e lumit, vetitë e rrjetit lumor, topografia dhe ndërtimet.

Inxhinieri Fahredin Nuri doli në pension kundër dëshirës së tij në vitin 1974. Pas daljes në pension ai dha kontributin e tij në Institutin *Rrugë-Urë* pranë *Drejtorisë së Mbarështimit të Peshkut dhe Projektimeve të Teknikave të Peshkimit* pranë *Ministrisë së Ushqimit dhe Industrisë së Lehtë''. Në vitin 1981 inxhinier Fahredin Nuri filloi të kishte problemet e para shëndetësore me shikimin. Përpjekja e familjarëve për t'i siguruar atij një trajtim mjekësor më profesional jashtë vendit, u përplas me indiferencën dhe largimin mendor të autoriteteve shqiptare komuniste.

Fahredin Nuri vdiq më 16 nëntor 1984.

Kontributi i tij në Inxhinieri Hidrologjike Shqiptare është i rëndësishëm dhe unik. Shumë e quajnë atë si *Master* i Shkencave të *Inxhinierisë Hidrologjike Bujqësore* në Shqipëri.