Banka Qendrore e Rusisë

**Banka Qendrore e Federatës Ruse** (''''*    *Tsentral'nyy bank Rossiyskoy Federatsii*) e njohur edhe si **Banka e Rusisë** (   *Bank Rossii*) është banka qendrore e Federatës Ruse, e themeluar në vitin 1860 si Banka Shtetërore e Perandorisë Ruse, me seli në Rrugën Neglinnaya në Moskë. Funksionet e saj përshkruhen në kushtetutën ruse (neni 75) dhe në Ligjin e veçantë federal. 

## Historia 
djathtas|parapamje| Fletë pullash postare ruse në përkujtim të 150 vjetorit të krijimit të Bankës së Rusisë.

djathtas|parapamje| Selia e Bankës së Rusisë në Moskë

### Banka Shtetërore e Perandorisë Ruse 
parapamje|300x300px| Selia e GosBank në Shën Petersburg (1905)
Vendimi për krijimin e një Banke Shtetërore të Perandorisë Ruse u mor nga Perandori Peter III në maj 1762, e cila ishte modeluar në Bankën e Anglisë dhe do të kishte të drejtën të lëshonte kartëmonedha. Sidoqoftë, për shkak të grushtshtetit më 28 qershor 1762 dhe vrasjes së Czarit, projekti nuk u zbatua. Përhapja më 1768 e Luftës Ruso-Turke dhe deficiti i buxhetit të shtetit e detyruan Katerinën II, nga ana tjetër, i referohej idesë së lëshimit të parave të letrës, dhe në dhjetor 1768 ajo formoi Bankën e Shtetit të Caktimit, e cila ekzistonte deri më 1818 dhe ishte zëvendësuar nga Banka Tregtare Shtetërore, por organi i parë bankar qendror në Rusi u krijua në 12 qershor si Banka Shtetërore (GosBank) e Perandorisë (, e cila u formua në bazë të Bankës Tregtare Shtetërore nga *ukaz'' i Perandorit Aleksandër II. Ky ukaz gjithashtu ratifikoi statutin e bankës. Sipas statutit, ishte një bankë shtetërore, e destinuar për kredi afatshkurtër të tregtisë dhe industrisë. 

Në fillim të vitit 1917, banka kishte njëmbëdhjetë degë, 133 zyra të përhershme dhe pesë të përkohshme dhe 42 agjensi. Më 7 nëntor 1917, Banka Shtetërore Ruse u disababondua dhe u zëvendësua nga Banka Popullore e cila ekzistonte deri në themelimin e Gosbank Sovjetik. 

### Banka Shtetërore e Bashkimit Sovjetik 
### Banka Qendrore e Federatës Ruse 
Banka Qendrore e Federatës Ruse (Banka e Rusisë) është themeluar më 13 korrik 1990 si rezultat i transformimit të Bankës së Republikës Ruse të Bankës Shtetërore të BRSS. Ishte përgjegjës para Sovjetit Suprem të RSFSR-së. Më 2 dhjetor 1990, Sovjeti Suprem i RSFSR-së miratoi Ligjin për Bankën Qendrore të Federatës Ruse (Banka e Rusisë), sipas të cilit Banka e Rusisë është bërë një person juridik, banka kryesore e RSFSR-së dhe ishte përgjegjës ndaj Sovjetit Suprem të RSFSR-së. Në qershor 1991, statuti u miratua nga Banka e Rusisë. Më 20 dhjetor 1991 Banka e Shtetit e BRSS u shfuqizua dhe të gjitha pasuritë, detyrimet dhe pronat e saj në RSFSR u transferuan në Bankën Qendrore të Federatës Ruse (Banka e Rusisë), e cila më pas u riemërua në Bankën Qendrore të Rusisë Federata (Banka e Rusisë). Që nga viti 1992, Banka e Rusisë filloi të blejë dhe të shesë valutë të huaj në tregun e këmbimit valutor, të krijuar prej saj, të krijojë dhe publikojë kurset zyrtare të këmbimit të valutave të huaja kundër rublës. 

## Roli dhe detyrat 
Sipas kushtetutës, është një entitet i pavarur, me përgjegjësinë kryesore për të mbrojtur stabilitetin e monedhës kombëtare, rublës. 

Para 1 shtatorit 2013, ishte rregullatori kryesor i industrisë bankare ruse, përgjegjëse për licencat bankare, rregullat e operacioneve bankare dhe standardet e kontabilitetit, duke shërbyer si huadhënës i mjetit të fundit për organizatat e kreditit. Pas datës së shënuar, funksionet dhe fuqitë e CBR u zgjeruan në mënyrë të konsiderueshme dhe banka qendrore mori statusin e një mega-rregullatori të të gjitha tregjeve financiare të Rusisë. 

Ai mban të drejtën ekskluzive për të lëshuar kartëmonedha dhe monedha rubla nëpër Moskë dhe Shën Petersburg, Goznak. Banka qendrore lëshon monedha përkujtimore të bëra prej metaleve të çmuara dhe jo të çmuara, si dhe investime prej metaleve të çmuara, të cilat shpërndahen brenda dhe jashtë vendit. Në vitin 2010 për nder të 150 vjetorit të saj ajo lëshoi një monedhë ari përkujtimore 5-kilogramëshe Aleksandër II. 

Sipas ligjit rus, gjysma e fitimit të bankës duhet të kanalizohet në buxhetin federal të qeverisë. Banka Qendrore e Rusisë është një anëtar i BIS. 

Banka e Rusisë zotëron një pjesë të aksioneve 57.58% në Sberbank, banka kryesore tregtare e vendit. Banka e Rusisë zotëron gjithashtu 100% të aksioneve në Kompaninë Kombëtare të Risigurimit të Rusisë (RNRC), ndërmarrja më e madhe kombëtare e risigurimit. RNRC është themeluar për parandalimin e problemeve të mundshme me jashtë risigurimin e mëdha rreziqeve nën sanksionet ndërkombëtare gjatë krizës ukrainase, si ndërtimin e urës së Krimesë. 

### Aktivitetet kundër mashtrimit 
Në vitin 2017, në kuadrin e një projekti të përbashkët antishizues të Bankës së Rusisë dhe motorit të kërkimit Yandex, u shfaq një markë speciale kontrolli (një rreth jeshil me një tik-tak dhe kutia e tekstit 'Реестр ЦБ РФ' (Regjistri i Bankës së Rusisë) në rezultatet e kërkimit, duke informuar konsumatorin se faqja e internetit në të vërtetë është në pronësi të një kompanie të regjistruar ligjërisht të licencuar nga Banka e Rusisë. 

## Kryetarët 
### Guvernatorët e Bankës Shtetërore 
Guvernatori u emërua nga perandori i Rusisë. 

### Kryetar i bordit të Bankës Shtetërore të BRSS 
Kryetari u emërua nga Kryeministri i Bashkimit Sovjetik. 

### Presidenti i Bankës Qendrore të Rusisë 
**Presidenti i Bordit të Drejtorëve të Bankës Qendrore** është drejtuesi i sistemit bankar qendror të Federatës Ruse. Kryetari zgjidhet nga Presidenti i Rusisë; dhe shërben për mandat katër vjeçar pas emërimit. Një Kryetar mund të emërohet për disa mandate radhazi (Sergey Ignatyev ishte Guvernatori i Bankës Qendrore për 11 vjet, dhe ai u emërua tri herë, në mandatin më të gjatë të shërbimit në Rusinë post-sovjetike). 

## Filialet 
Banka Qendrore e Rusisë mban interesa drejtpërsëdrejti të rëndësishme pjesëmarrëse në një numër ndërmarrjesh ruse: 

* Sberbank i Rusisë (50% + 1 aksion i votimit të aksioneve); 
* Bursa e Moskës (11.779% e aksioneve); 
* Kompania Kombëtare e Risigurimit Ruse (100% e aksioneve); 
* Ndërmarrja e Mirëbesimit e Fondit të Konsolidimit të Sektorit Bankar (100% e aksioneve); 
* Rosincas (Shoqata Ruse e parave të gatshme në tranzit). 

Për më tepër, Banka e Rusisë kishte interesa të mëparshme në disa organizata të tjera ruse. Në veçanti, pas likuidimit të Gosbank (Banka Shtetërore e BRSS), CBR përfitoi përfitime të plota ose kontrolluese të interesave në pesë të ashtuquajturat "Bankat e Huaja Ruse" (deri në 1991 - "Bankat e Jashtme Sovjetike"): 

* VTB Bank (99,99% të aksioneve - deri në 2002, tani - 60.9% në pronësi të Agjencisë Federale për Menaxhimin e Pronave të Shtetit (Rosimushchestvo)); 
* Donau Bank AG, Vjenë; 
* Banka e Bashkuar Lindje-Perëndim, Luksemburg; 
* Eurobank, Paris; 
* Moscow Narodny Bank, Londër; 
* Ost-West Handelsbank, Frankfurt am Main. 

## Politikat 
Në dhjetor 2014, në mes të rënies së çmimeve globale të naftës, sanksioneve perëndimore mbi krizën e Ukrainës, fluturimit të kapitalit dhe frikës së recesionit, banka kishte rritur normën minimale të një javësh të repos së ankandit me 6.5 pikë në 17 përqind. Kjo shkaktoi një rrjedhë në rubla, dhe më 29 janar, banka uli normën me dy pikë në 15 përqind. 

Në janar 2015, kreu i politikës monetare, Ksenia Yudayeva, një ithtare e politikës së rreptë të anti-inflacionit, u zëvendësua nga Dmitry Tulin, i cili "shihet si më i pranueshëm për bankierët, të cilët kanë bërë thirrje për ulje të normave të interesit". 

## Shiko edhe 
* Consumer Leverage Ratio
* Core inflation
* Farm Credit System
* Federal Reserve System
* Federal Reserve Statistical Release
* Free banking
* Gold standard
* Government debt
* Gosbank
* Independent Treasury
* Bank for International Settlements
* Banking in Russia
* Economy of Russia
* Goznak
* Andrey Kozlov
* Payment system
* Real-time gross settlement

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* Banka e Rusisë (në rusisht dhe anglisht) 
* (në rusisht)  Krijimi i Bankës Shtetërore të Perandorisë Ruse 
* (në rusisht)  Banka e Shtetit e Perandorisë Ruse në vendin e Bankës Qendrore të Federatës Ruse 
* (në anglisht) Banka e Shtetit e Perandorisë Ruse në vendin e Bankës Qendrore të Federatës Ruse