Izolimi shoqëror

**Izolimi shoqëror** është një gjendje e mungesës së kontaktit të plotë ose pothuajse të plotë midis një individi dhe shoqërisë. Ai ndryshon nga vetmia, gjë që pasqyron mungesë kontakti të përkohshëm dhe të pavullnetshëm me njerëzit e tjerë në botë. Izolimi shoqëror mund të jetë një problem për individët e çdo moshe, megjithëse simptomat mund të ndryshojnë sipas grupmoshës.  

Izolimi shoqëror ka karakteristika të ngjashme si në rastet e përkohshme ashtu edhe për ata me një cikël historik izolimi të përjetshëm. Të gjitha llojet e izolimit shoqëror mund të përfshijnë qëndrimin në shtëpi për periudha të gjata kohore, pa pasur komunikim me familjen, të afërmit  ose miqtë, dhe/ose me qëllim të shmangies së ndonjë kontakti me njerëzit e tjerë kur paraqiten ato mundësi. 

## Efektet 
Izolimi i vërtetë shoqëror përgjatë viteve dhe dekadave mund të jetë një gjendje kronike që ndikon të gjitha aspektet e ekzistencës së një personi. Izolimi shoqëror mund të shpjerë  në ndjenja të vetmisë, frikës ndaj të tjerëve ose vetëbesimit negativ. Mungesa e kontakteve të vazhdueshme njerëzore gjithashtu mund të shkaktojë konflikt me miqtë (të afërmit ) me të cilin personi i izoluar shoqëror mund të flasë herë pas here me të ose të shkaktojë probleme me anëtarët e familjes.  Në rastin e izolimit të lidhur me gjendjen shpirtërore, individi mund të izolohet gjatë një periudhe depresive vetëm  'sipërfaqësore' kur humori i tyre përmirësohet. Individi mund të përpiqet të justifikojë sjelljen e tyre tërheqëse ose izoluese si të këndshme ose të rehatshme. Nga ana e individit mund të ketë një kuptim të brendshëm se ka diçka të gabuar me përgjigjet e tyre izoluese të cilat mund të çojnë në ankth të ngritur. Ky konstatim paralelizohet nga ulja e ndjeshmërisë së limfociteve ndaj rregullimit fiziologjik nga boshti i hipotalamit  të hipofizës adrenokortikale (HPA) tek individët e vetmuar. Kjo, së bashku me provat e rritjes së aktivitetit të boshtit HPA, sugjerojnë zhvillimin e rezistencës glukokortikoide në individët kronikë të vetmuar.     

Izolimi shoqëror mund të jetë një faktor tërheqës për rritjen e vetëvrasjeve . Një organ i madh i letërsisë sugjeron që individët që përjetojnë izolim ,në jetën e tyre janë më të prekshëm nga vetëvrasjet sesa ata që kanë lidhje të forta shoqërore me të tjerët.  Një studim zbuloi se izolimi shoqëror ishte ndër faktorët më të zakonshëm të rrezikut të identifikuar nga burrat australianë që bëjnë përpjekje për vetëvrasje. Profesori Ian Hickie nga Universiteti i Sidneit tha se izolimi shoqëror ishte ndoshta faktori më i rëndësishëm që kontribuoi në përpjekjet e vetëvrasjeve të meshkujve. Hickie tha se kishte shumë prova që burrat kishin më shumë lidhje shoqërore më të kufizuara sesa gratë, dhe se këto ishin lidhje  shumë të bazuara në punë 

Mungesa e marrëdhënieve shoqërore ndikon negativisht në zhvillimin e strukturës së trurit. Në raste ekstreme të izolimit shoqëror, studimet e bere tek minjet dhe majmunët të rinj kanë treguar se si truri ndikohet fuqimisht nga mungesa e sjelljes dhe marrëdhënieve shoqërore. 

### Në speciet e kafshëve shoqërore në përgjithësi 
Në një hipotezë të propozuar nga Cacioppo dhe kolegët e tij, izolimi i një anëtari të një specie shoqërore ka efekte biologjike të dëmshme. Në një përmbledhje të vitit 2009, Cacioppo dhe Hawkley vunë në dukje se shëndeti, jeta dhe trashëgimia gjenetike e anëtarëve të specieve shoqërore janë të kërcënuar kur ata gjenden në perimetrin shoqëror. Për shembull, izolimi shoqëror zvogëlon jetëgjatësinë në mizën e frutave; promovon mbipeshën dhe diabetin e tipit 2 te minjtë; përkeqëson madhësinë e infarktit dhe edemën dhe zvogëlon shkallën e mbijetesës pas goditjes pas goditjes së shkaktuar në mënyrë eksperimentale tek minjtë; promovon aktivizimin e përgjigjes simpato-adrenomedullare ndaj një çmobilizimi akut ose stresit të ftohtë te minjtë; vonon efektet e ushtrimit në neurogjenezën e të rriturve tek minjtë; zvogëlon aktivitetin e fushës së hapur, rrit përqendrimet bazike të kortizolit dhe zvogëlon përhapjen e limfociteve në mitogjene në derra; rrit nivelin e katekolaminave urinare 24 orë dhe provat e stresit oksidativ në harkun aortik të lepujve; dhe zvogëlon shprehjen e gjeneve që rregullojnë përgjigjen e glukokortikoidit në korteksin ballor. 

Izolimi shoqëror në një yll të zakonshëm, një specie shumë shoqërore, zogjsh, që është dukur, gjithashtu është treguar të stresojë zogjtë e izoluar.  

## Sfondi 
Izolimi shoqëror është njëkohësisht një shkak potencial dhe një simptomë e sfidave emocionale ose psikologjike. Si shkak, pamundësia e perceptuar për të bashkëvepruar me botën dhe të tjerët mund të krijojë një model përshkallëzimi të këtyre sfidave. Si simptomë, periudhat e izolimit mund të jenë kronike ose episodike, në varësi të çdo ndryshimi ciklik të humorit, veçanërisht në rastin e depresionit klinik. 

Çdo ditë aspektet e këtij lloji të izolimit shoqëror me rrënjë të thella mund të nënkuptojnë:

* qëndrimi në shtëpi për një periudhë të pacaktuar kohore për shkak të mungesës së qasjes në situata sociale dhe mungesës dëshirës për të qenë vetëm; 
* të dy duke mos kontaktuar, dhe duke mos kontaktuar  ndonjë të afërm, madje edhe miqtë; për shembull, asnjëherë duke u thirrur nga askush në telefon dhe asnjëherë të mos kesh dikush të vizitojë vendbanimin e dikujt; 
* mungesa e marrëdhënieve kuptimplote, të zgjatura dhe veçanërisht intimitetit të ngushtë (si emocional, ashtu edhe fizik ).    

### Faktorët kontribues 
Faktoret e meposhtem të rrezikut shpjegojnë arsyet se pse individët distancohen nga shoqëria..   

* **Dhuna në familje** - kryesi përdor izolimin shoqëror si një mjet për të kontrolluar viktimën e tyre .
* **Kriza familjare** -Më së shumti ndodh kur një antarë i familjes me padurim kryen një veprim të dēmshëm.Për shembull,nëse një prind kryen ndonjē veprim kundēr vullnetit të fëmijës së tyre,fëmija mund të përjetojë shok dhe përfundimisht të ndjehen të mundur. Për më tepër, simptomat mund të zgjasin për fëmijën për një periudhë të pacaktuar kohe, me më shumë simptoma që shfaqen me kalimin e kohës. 
* **Shëndeti dhe aftësia e kufizuar** - Njerëzit mund të jenë të turpëruar nga paaftësia e tyre ose problemet shëndetësore, në mënyrë që ata të kenë një tendencë të izolohen për të shmangur ndërveprimin shoqëror nga frika se do të gjykohen ose stigmatizohen. Kjo është e zakonshme tek njerëzit që kanë autizëm dhe çrregullime të tjera të njohura. Ndonjëherë të ndjenurit në siklet për shkak të aftësive të kufizuara dhe mungesa e e një rrjeti mbështetës mund të jenë si pasojë e izolimit shoqëror.
* **Humbja e një bashkëshorti** - Nëse kohët e fundit bashkëshorti është ndarë, divorcuar ose vdekur , personi tjetër mund të ndjehet i vetmuar dhe i dëshpëruar. 
* **Të jetosh vetëm** -Një studim i vitit 2015 nga Qendra Kombëtare e Kërkimit të Familjes dhe Martesës zbuloi se 13 përqind e të rriturve në Shtetet e Bashkuara po jetonin vetëm, nga 12 përqind në vitin 1990. Shkalla e të jetuarit vetëm për njerëzit nën moshëm 45 vjeç nuk ka ndryshuar, por norma për amerikanët e moshës 45 - 65 është rritur gjatë 25 viteve të fundit. Njerëzit mbi moshën 65 vjeç jetojnë vetë rrallë vetëm.  
* **Papunësia** -Kjo mund të fillojë nëse dikush pushohet nga puna, largohet ose lirohet nga një vend pune, ose në vendin e punës lë një nga marrëveshjet e tyre. Nëse personi lufton ose nuk është në gjendje të gjejë një punë të re për një periudhë të gjatë kohore (d.m.th. muaj ose vite), ndjenja e izolimit mund të përkeqësohet.Për shkak të papunësisë izolimi shoqëror shtë parë të prek veçanërisht burrat. Izolimi shoqëror për shkak të papunësisë është parë të prek veçanërisht burrat .
* **Plakja** - Sapo një person të arrijë një moshë ku shfaqen probleme të tilla si dëmtime njohëse dhe aftësi të kufizuara, ata nuk janë në gjendje të dalin jashtë dhe të shoqërohen.  
* **Humbja e** dëgjimit -humbja e dëgjimit mund të shkaktojë dëmtim të komunikimit, e cila mund të çojë në izolim shoqëror veçanërisht te të moshuarit.
* **Problemet e transportit** - Nëse një personi nuk ka transport për të marrë pjesë në tubime ose thjesht të dalë nga shtëpia, ata nuk kanë zgjidhje tjetër përveç të qëndrojnë në shtëpi gjatë gjithë ditës, gjë që mund të i shpie ata në ndjenja depresioni. 
* **Vështirësia shoqërore** - Dëshira për të shmangur turpin, rreziqet dhe përgjegjësitë që vijnë nga të qenurit mes njerëzve.Kjo mund të ndodhë nëse njerëzit e tjerë ndonjëherë, ose shpesh, janë të pasjellshëm, armiqësor, kritikë ose gjykues, të papërpunuar, ose ndryshe të pakëndshëm. Personi thjesht do të preferonte të ishte vetëm për të shmangur telashet dhe vështirësitë e marrëdhënies me njerëzit. 
* **Mungojnë ngjarje të caktuara** -Ngjarje speciale janë plot me traditë dhe bëjnë kujtime. Por nëse një person nuk mund të marrë pjesë në një ngjarje të veçantë, si një tubim shoqëror, valle, ose ndonjë lloj udhëtimi i një ngjarje, simptomat e izolimit janë në rritje, të cilat mund të zgjasin për një periudhë të pacaktuar kohe. Edhe nëse një person tjetër ka kryer një veprim neglizhencë për të parandaluar një person të marrë pjesë në këtë ngjarje, kjo menjëherë mund të çojë në izolim, së bashku me simptoma të tjera të shumëfishta, përfshirë shokun nervor, i cili mund të bëjë që viktima të mbajë diatancë ose të izolohet nga çdo lloj aktiviteti i ardhshëm për të shmangur çdo dëm tjetër. 

Izolimi shoqëror mund të fillojë herët në jetë. Gjatë kësaj kohe të zhvillimit, një person mund të bëhet më i preokupuar me ndjenjat dhe mendimet e individualitetit të tyre, të cilat nuk janë të lehta për t'u ndarë me individë të tjerë. Kjo mund të rezultojë nga ndjenja turpi, faji ose tjetërsimi gjatë përvojave të fëmijërisë. Izolimi shoqëror gjithashtu mund të përkojë me aftësi të kufizuara zhvillimore. Individët me dëmtime në të nxënë mund të kenë probleme me bashkëveprimin shoqëror. Vështirësitë me përvojë akademike mund të ndikojnë shumë në vlerësimin dhe ndjenjën e vetëvlerësimit të individit. Një shembull do të ishte nevoja për të përsëritur një vit shkollor. Gjatë viteve të hershme të zhvillimit të fëmijërisë, nevoja për tu përshtatur dhe për t’u pranuar është thelbësore. Të paturit e një deficiti të të nxënit nga ana tjetër mund të çojë në ndjenja të izolimit që ata janë disi të ndryshme nga të tjerët.   

Abuzimi me substancat mund të jetë gjithashtu një element në izolim, qoftë shkaktar apo rezultat. Kjo mund dhe shumë herë shkaktoje  çrregullime të lidhura me humorin, por edhe me vetminë. Sipas një studimi që u krye nga Kimmo Herttua, Pekka Martikainen, Jussi Vahtera dhe Mika Kivimäki, të jetosh vetëm mund të rrisë shkallët e të qenit i izoluar shoqëror dhe individët  mund t’i drejtohen përdorimit të alkoolit dhe substancave të tjera.  

Humbja e një të dashuri mund të kontribuojë në izolimin shoqëror. Studimet kanë treguar që të vejat që mbajnë kontakte me miqtë ose të afërmit kanë shëndet më të mirë psikologjik. Një studim i kryer nga Jung-Hwa Ha dhe Berit Ingersoll-Dayton arriti në përfundimin se gratë e veja që kishin shumë kontakte shoqërore dhe ndërveprime çojnë në më pak simptoma depresive. Gjatë një kohe humbjeje te ndonjë te dashuri, izolimi shoqëror nuk është i dobishëm për shëndetin mendor të një individi. 

Nëse teknologjitë e reja të tilla si Interneti dhe telefonat mobil përkeqësojnë izolimin shoqëror (me çfarëdo origjine) është një temë e debatuar midis sociologëve . Me ardhjen e komuniteteve në rrjetet shoqërore në internet, ekzistojnë mundësi në rritje për t'u përfshirë në aktivitete shoqërore që nuk kërkojnë ndërveprim fizik në botë reale. Dhomat e bisedave, bordet e mesazheve dhe llojet e tjera të bashkësive mund të plotësojnë nevojat e atyre që preferojnë të jenë vetëm, por ende zhvillojnë komunitete të miqve në internet.     

### Izolimi midis të moshuarve 
Izolimi shoqëror ndikon afërsisht 24% të të moshuarve në Shtetet e Bashkuara, afërsisht 9 milion njerëz.  Të moshuarit kanë një grup unik të dinamikës izoluese. Rritja e dobësisë, rënies së mundshme të shëndetit të përgjithshëm, të afërmve ose fëmijëve që mungojnë ose të pandërprerë, luftërat ekonomike të gjitha mund të shtojnë ndjenjën e izolimit.  Midis të moshuarve, fëmijëria mund të jetë një shkak për izolimin shoqëror. Pavarësisht nëse fëmija i tyre ka vdekur ose nuk ka pasur fëmijë, vetmia që vjen nga moskësimi i një fëmije mund të shkaktojë izolim shoqëror.  Pensionimi, fundi i papritur i marrëdhënieve të përditshme të punës, vdekja e miqve të ngushtë ose bashkëshortëve gjithashtu mund të kontribuojnë në izolimin shoqëror.  Në Shtetet e Bashkuara, Kanada dhe Mbretëria e Bashkuar, një sektor i konsiderueshëm i të moshuarve që janë në vitet '80 dhe '90 sillen në shtëpi pleqsh nëse tregojnë shenja të rënda të izolimit shoqëror. Shoqëritë e tjera të tilla si shumë në Evropën Jugore, Evropën Lindore, Azinë Lindore, dhe gjithashtu Karaibe dhe Amerikën e Jugut, nuk e ndajnë normalisht tendencën për pranim në shtëpitë e pleqve, duke preferuar që në vend të kësaj të kenë fëmijë dhe familja e gjërë e prindërve të moshuar të kujdesen për ata prindër të moshuar deri në vdekjen e tyre.   Nga ana tjetër, një raport i Statistikave Norvegji në vitin 2016 thoshte se më shumë se 30 përqind e të moshuarve mbi moshën 66 vjeç kanë dy ose më pak njerëz që të mbështeten nëse duhet të shfaqen probleme personale.   

#### Humbja e dëgjimit dhe izolimi 
Një faktor që kontribuon në izolimin shoqëror midis individëve të moshuar është humbja e dëgjimit në lidhje me moshën.  Me rritjen e moshës, këto qeliza të flokëve do të vazhdojnë të dëmtohen në mënyrë të pakthyeshme prandaj shkaktojnë humbje të dëgjimit.  Humbja e dëgjimit, veçanërisht në të moshuarit, shoqërohet me pamundësinë për të komunikuar në mënyrë efektive, gjë që mund të çojë në izolim shoqëror.  Humbja e dëgjimit gjithashtu mund të vështirësojë mirëmbajtjen e marrëdhënieve ndërnjerëzore, të cilat mund të rezultojnë në izolim shoqëror.  Humbja e dëgjimit dhe vetmia kanë treguar edhe shoqata. Një studim holandez demonstroi një rritje shtatë për qind në shanset e zhvillimit vetminë për çdo një decibel rënie në perceptimin e shëndoshë në të rriturit nën 70 vjeç.  

#### Izolimi dhe shëndeti dhe vdekshmëria 
Izolimi shoqëror dhe vetmia tek të moshuarit është e lidhur me një rrezik të madh për shëndet të dobët mendor e fizik si dhe rritje të vdekshmërisë. Ekziston një rrezik i madh për vdekshmëri të hershme te individët që përjetojnë izolim shoqëror në krahasim me ata që nuk janë të izoluar nga ana shoqerore.Izolimi shoqëror gjithashtu është zbuluar se shoqërohet me shëndet të dobët mendor, duke përfshirë rrezikun e rritur për depresion, rënie konjitive, ankth dhe përdorim të substancave. Izolimi shoqëror tek individët e moshuar shoqërohet gjithashtu me një rrezik të shtuar për demencë .  

### Izolimi midis fëmijëve dhe adoleshentëve 
Izolimi midis fëmijëve dhe adoleshentëve Shkolla e mesme është një kohë kur rinia ka tendencë të jetë e ndjeshme ndaj sfidave shoqërore dhe vetëvlerësimi i tyre mund të jetë i brishtë.  Gjatë kësaj kohe të prekshme në zhvillim, përkrahja e ndjenjës së përkatësisë së nxënësve në shkollë është e konsiderueshme. Hulumtimi ekzistues  zbuluar se vetmia e lidhur me miqësinë është më sqaruese për simptomat depresive tek adoleshentët sesa vetmia që lidhet me prindërit. Një shpjegim i mundshëm është që miqtë janë burimi i preferuar i mbështetjes shoqërore gjatë adoleshencës.  Shkencëtarët e kanë ditur prej kohësh  se vetmia tek të rriturit mund të shkaktoje simptoma depresive më vonë në jetë. Kohët e fundit, ata gjithashtu kanë parë që fëmijët e vetmuar janë më të ndjeshëm ndaj simptomave depresive në rini.  Në një studim, studiuesit konkludojnë se parandalimi i vetmisë në fëmijëri mund të jetë një faktor mbrojtës kundër depresionit në moshën e rritur.  Fëmijët e izoluar nga shoqëria kanë tendencë të kenë arritje arsimore më të ulët pasuese, të jenë pjesë e një klase shoqërore më pak të avantazhuar në moshën madhore dhe kanë më shumë të ngjarë të jenë të dëshpëruar psikologjikisht në moshën e rritur.  Duke marrë ndihmën shoqërore, studimet tregojnë  që fëmijët mund të përballojnë më lehtë nivelet e larta të stresit. Është treguar gjithashtu se mbështetja shoqërore është e lidhur fort me ndjenjat e zotërimit dhe aftësinë për t'u marrë me situata stresuese, si dhe kjo shoqërohet fuqimisht me rritjen e cilësisë së jetës. 

## Referime 
## Lexoni më shumë 
* Si po na vret izolimi shoqëror (dhjetor 2016), *The New York Times*
*  
*  
* Çfarë është izolimi shoqëror? Përtej dallimeve
*  
*  
*  
*  
*  
* Sayburn, Anna. (2010). Izolimi shoqëror-vrasësi i panjohur. Lajmet e konsumatorit. Marrë në 2012-03-08, nga https://www.consumerreports.org/cro/news/2010/08/social-isolation-the-unrecognized-killer/index.htm
* Svensson, Cheryl. (2005). Izolimi shoqëror: Nevoja për t’iu drejtuar njëri-tjetrit. Takimi i Tremujorit të Sfidave.
* Wharton, Billy. (2012). Si vret izolimi shoqëror. Zëri disident. Marrë në 2012-03-08, nga http://dissidentvoice.org/2012/02/how-social-isolation-kills/