Artet e bukura

, nga Leonardo da Vinci]]
[parapamje|*Kulla e Babelit* ; nga [Pieter Bruegel i Vjetri|Pieter Bruegel Plaku ; 1563; vaj në panel: 1,14 × 1,55 m; Muzeu Kunsthistorisches]]
**Artet e bukura** në traditat akademike evropiane, zhvillohen kryesisht për estetikën ose shprehjen krijuese, duke e dalluar atë nga arti dekorativ ose arti i aplikuar, i cili gjithashtu duhet të shërbejë disa funksione praktike, si qeramika ose shumica e punimeve të metaleve. Në teoritë estetike të zhvilluara në Rilindjen Italiane, arti më i lartë ishte ai që lejonte shprehjen dhe shfaqjen e plotë të imagjinatës së artistit, i pakufizuar nga asnjë prej konsideratave praktike të përfshira, të themi, në prodhimin dhe dekorimin e një çajniku . U konsiderua gjithashtu e rëndësishme që bërja e veprës artistike të mos përfshinte ndarjen e punës midis individëve të ndryshëm me aftësi të specializuara, siç mund të ishte e nevojshme, për shembull, me një pjesë të mobiljeve.  Edhe brenda arteve të bukura, ekzistonte një hierarki zhanresh bazuar në sasinë e imagjinatës krijuese të kërkuar, me pikturën e historisë të vendosur më lart se natyra e qetë .

## Përmbledhje 
Historikisht, pesë artet kryesore të bukura ishin piktura, skulptura, arkitektura, muzika dhe poezia, me artet përformuese duke përfshirë teatrin dhe kërcimin .  Në praktikë, jashtë arsimit, koncepti zakonisht zbatohet vetëm për artet pamore . Printimi i vjetër mjeshtëror dhe vizatimi u përfshinë si forma të lidhura me pikturën, ashtu si format e prozës së letërsisë ishin me poezinë. Sot, gama e atyre që do të konsideroheshin arte të bukura (për aq sa termi mbetet në përdorim) zakonisht përfshin forma shtesë moderne, të tilla si filmi, fotografia, prodhimi / montazhi i videos, dizajni dhe arti konceptual .  

Një përkufizim i *artit të bukur* është "një art pamor që konsiderohet se është krijuar kryesisht për qëllime estetike dhe intelektuale dhe është gjykuar për bukurinë dhe kuptimin e tij, veçanërisht për pikturën, skulpturën, vizatimin, bojëra uji, grafikë dhe arkitekturë".  Në këtë kuptim, ka dallime konceptuale midis arteve të bukura dhe arteve dekorative ose arteve të aplikuara (këto dy terma mbulojnë kryesisht të njëjtat media). Për sa i përket konsumatorit të artit, perceptimi i cilësive estetike kërkonte një gjykim të rafinuar që zakonisht quhet shije të mirë, gjë që e dallonte artin e bukur nga arti popullor dhe argëtimi. 

Fjala "bukur" nuk tregon aq shumë cilësinë e veprës së artit në fjalë, por pastërtinë e disiplinës sipas kanuneve tradicionale të Evropës Perëndimore.  Me përjashtim të rastit të arkitekturës, ku pranohej një dobi praktike, ky përkufizim fillimisht përjashtoi artet "e dobishme" të aplikuara ose dekorative, dhe produktet e atyre që konsideroheshin si zanate. Në praktikën bashkëkohore, këto dallime dhe kufizime janë bërë në thelb të pakuptimta, pasi konceptit ose synimit të artistit i jepet përparësi, pavarësisht nga mënyrat përmes të cilave kjo shprehet. 

Termi zakonisht përdoret vetëm për artin perëndimor që nga Rilindja e tutje, megjithëse dallime të ngjashme zhanre mund të zbatohen për artin e kulturave të tjera, veçanërisht ato të Azisë Lindore. Kompleti i "arteve të bukura" nganjëherë quhen edhe "artet kryesore", me "artet e vogla" që barazohen me artet dekorative. Kjo zakonisht do të ishte për artin mesjetar dhe antik.

## Shih edhe 
* Artet
* Estetika

## Literatura 
* Blunt, Anthony], *Artistic Theory in Italy, 1450–1600*, 1940 (refs to 1985 edn), OUP, 
* Ballard, A. (1898). Arrows; or, Teaching a fine art. New York: A.S. Barnes & Company.
* Caffin, Charles Henry. (1901). Photography as a fine art; the achievements and possibilities of photographic art in America. New York: Doubleday, Page & Co.
* Crane, L., and Whiting, C. G. (1885). Art and the formation of taste: six lectures. Boston: Chautauqua Press. Chapter 4 : Fine Arts
* Hegel, G. W. F., and Bosanquet, B. (1905). The introduction to Hegel's Philosophy of fine art. London: K. Paul, Trench &.
* Hegel, G. W. F. (1998). Aesthetics: lectures on fine art. Oxford: Clarendon Press.
* Neville, H. (1875). The stage: its past and present in relation to fine art. London: R. Bentley and Son.
* Rossetti, W. M. (1867). Fine art, chiefly contemporary: notices re-printed, with revisions. London: Macmillan.
* Shiner, Larry. (2003). "The Invention of Art: A Cultural History". Chicago: University of Chicago Press. 
* Torrey, J. (1874). A theory of fine art. New York: Scribner, Armstrong, and Co.
* ALBA (2018). http://www.alba.edu.lb/french/Alexis-Boutros-fondateur-Alba .
## Referime