Mobilizimi

parapamje|Rekrutët që nisen për në front gjatë mobilizimit, Moskë.
**Mobilizimi** është akti i grumbullimit dhe përgatitjes së trupave ushtarake dhe furnizimeve për luftë. Fjala *mobilizim* u përdor për herë të parë në një kontekst ushtarak në vitet 1850 për të përshkruar përgatitjen e Ushtrisë Prusiane. Teoritë dhe taktikat e mobilizimit kanë ndryshuar vazhdimisht që atëherë. E kundërta e mobilizimit është çmobilizimi.

Mobilizimi u bë problem me futjen e rekrutimit dhe futjen e hekurudhave në shekullin e 19-të. Mobilizimi institucionalizoi taksat masive të rekrutëve që u prezantua për herë të parë gjatë Revolucionit Francez. Një sërë ndryshimesh teknologjike dhe shoqërore promovuan lëvizjen drejt një mënyre më të organizuar të vendosjes. Këto përfshinin telegrafin për të siguruar komunikim të shpejtë, hekurudhat për të siguruar lëvizjen dhe përqendrimin e shpejtë të trupave dhe rekrutimin për të siguruar një rezervë të trajnuar ushtarësh në rast lufte.

## Historia
### Republika Romake
Republika Romake ishte në gjendje të mobilizonte në periudha të ndryshme midis 6% (81-83 pes) deri në 10% (210 pes) të popullsisë së përgjithshme romake, në raste urgjente dhe për periudha të shkurtra kohore. Kjo përfshinte milici të trajnuar dobët.

### Epoka moderne
Shtetet e Konfederatës së Amerikës vlerësohen të kenë mobilizuar rreth 11% të popullsisë së lirë në Luftën Civile Amerikane (1861–1865). Një forcë ushtarake e kësaj madhësie kërkon rreth 20 tonë ushqim në ditë, strehim, si dhe të gjitha municionet e nevojshme, transportin (zakonisht kuaj ose mushka), vegla dhe veshje përfaqësuese. Pavarësisht nga avantazhet e ushtrive masive, mobilizimi i forcave të kësaj përmasash mori shumë më tepër kohë sesa në të kaluarën.

Lufta e Dytë për Pavarësi Italiane ilustroi të gjitha problemet në mobilizimin modern të ushtrisë. Prusia filloi të kuptojë të ardhmen e mobilizimit të ushtrive masive kur Napoleon III transportoi 130,000 ushtarë në Itali me hekurudha ushtarake në vitin 1859.  Këto ushtri ishin me fat, megjithatë, në atë që kundërshtarët e tyre austriakë përjetuan probleme të ngjashme me karvanët e ngadaltë të furnizimit (njëri prej të cilëve me sa duket mbulonte më pak se tre milje në ditë). Mësimi ushtarak austriak gjatë kohës së paqes përdorte nëntë gjuhë të ndryshme, duke i mësuar ushtarët austriakë të merrnin urdhra vetëm në gjuhën e tyre amtare.

### Pas Luftës së Dytë Botërore
Presidenti i Ukrainës, Volodimir Zelenski, nënshkroi një dekret më 24 shkurt 2022 për mobilizimin e përgjithshëm të popullsisë në pushtimin rus të Ukrainës në vitin 2022. Rekrutët dhe rezervistët u thirrën gjatë 90 ditëve të ardhshme për të "siguruar mbrojtjen e shtetit, duke ruajtur gatishmërinë luftarake dhe mobilizuese". Burrat e moshës 18-60 vjeç ishin të ndaluar të largoheshin nga vendi.

Vladimir Putin, Presidenti i Rusisë, njoftoi një mobilizim të pjesshëm më 21 shtator 2022 të rezervistëve ekzistues, veçanërisht atyre që kanë përvojë ushtarake. Sipas pretendimeve të ministrit rus të mbrojtjes Sergei Shoigu, do të mobilizoheshin 300.000 rezervistë.

## Mobilizimi ekonomik
Mobilizimi ekonomik është përgatitja e burimeve për përdorim në raste urgjente kombëtare duke kryer ndryshime në organizimin e ekonomisë kombëtare.

Ai po riorganizon funksionimin e ekonomisë kombëtare për të përdorur burimet në mënyrë më efektive në mbështetje të përpjekjes së luftës totale. Në mënyrë tipike, burimet në dispozicion dhe aftësitë prodhuese të çdo kombi përcaktuan shkallën dhe intensitetin e mobilizimit ekonomik. Kështu, mobilizimi efektiv i burimeve ekonomike për të mbështetur përpjekjet e luftës është një proces kompleks, që kërkon koordinim superior dhe aftësi produktive në shkallë kombëtare. E rëndësishmja, disa studiues kanë argumentuar se mobilizimi i tillë në shkallë të gjerë i shoqërisë dhe burimeve të saj për qëllime luftarake ka efektin e ndihmës në ndërtimin e shtetit. Herbst argumenton se kërkesat e reagimit ndaj një agresori të jashtëm ofrojnë një shtysë mjaft të fortë për të detyruar ndryshime strukturore dhe gjithashtu për të krijuar një identitet të përbashkët kombëtar.

## Shiko gjithashtu
* Levée en masse
* Ekonomia e luftës

## Shënime
## References
* 
* *State, society, and mobilization in Europe during the First World War*, edited by John Horne, Cambridge-New York : Cambridge University Press, 1997.

## Further reading
* United States Department of the Army (1955): *History of Military Mobilization in the United States Army, 1775-1945* (online)

## External links
* Qeveria zvicerane PDF mbi mobilizimin (gjermanisht)) 
* Procedura e mobilizimit të Ushtrisë Federale Austriake (gjermanisht)
* Mobilizimi ekonomik që nga Lufta e Dytë Botërore
* Mobilizimi