Hilda Crozoli

**Hilda Crozoli** ishte një ndër arkitektet dhe inxhinieret e para në Austri.  

## Jeta e hershme dhe edukimi 
Hilda Johana Crozoli lindi më 16 gusht 1900 në Salzburg, Austri.  Babai i saj quhej Ambroxhio (Ambros) Crozoli (1870-1925) dhe nëna quhej Luçia Antonia Santarosa (1871-1957). Crozoli vinte nga një familje veriore italiane friuliane me mjeshtra dhe arkitektë, të cilët patën ndikim të madh në zhvillimin e Salzburgut në Austri përgjatë disa brezash.   Ambros Crozoli mori nënshtetësinë për veten dhe familjen e tij më 12 shkurt 1907 dhe ata morën të drejtën e Heimatrecht-it në zonën Maksglan të Salzburgut më 5 janar 1915. Heimatrecht-i ishte e drejta për t'u vendosur në një zonë, e prezantuar në Austri në 1849-ën, dhe lejonte qëndrimin e të drejtën për një jetë të qetë. Nëna e saj fliste vetëm italisht dhe nuk mësoi kurrë gjermanisht.

Hilda ishte e katërta nga shtatë fëmijët e çiftit. Dy vëllezërit e saj më të mëdhenj ndërruan jetë qëkur ishin foshnje dhe familja mbeti me 5 vajzat e tyre. Pasi Hilda ndoqi shkollën fillore dhe të mesme, ajo përfundoi një kurs 4-vjeçar në ndërtim në Staatsgewerbeschule (Shkolla Shtetërore e Tregtisë) në Salzburg dhe kaloi me sukses provimin përfundimtar në 1921-ën për t'u bërë arkitektja e parë në Austri. Ajo ishte arkitektja e parë e diplomuar në historinë e departamentit të ndërtimit të Staatsgewerbeschule. 
parapamje| Zyra e kompanisë Crozoli-Bandian në Reichenhaller Straße në Salzburg

## Karriera 
Më 1 gusht 1917, ajo filloi punë si arkitekte pranë kompanisë së ndërtimit të babait si praktikante.  Nga 1 marsi i vitit 1921 deri më 11 gusht të 1925-ës, Hilda punoi si teknike ndërtimi dhe përgjegjëse ndërtimi në këtë kompani. Përveç punës në kompaninë e babait të saj, ajo punoi gjithashtu për arkitektin e qytetit Josef Cwertschek në Schneegattern dhe në Vjenë. 
parapamje| Salzburg Hofstall-Kaserne
Si teknike ndërtimi në kompaninë e babait të saj, *P & A Crozzoli*, Hilda Crozoli menaxhoi shndërrimin e barakat e kalorësisë dhe stallave të Hofstallkasern në një muze të historisë natyrore, sot Haus der Natur Salzburg. Është në qendër të bllokut të festivalit të qytetit. 

Që prej 1 korrikut 1926, ajo filloi të punonte në Universale Baugesellschaft mb H. (Kompania Universale e Ndërtimit) në Salzburg.

Midis 12 dhe 14 maj të 1927-ës, ajo iu nështrua provimeve të tjera për t'u bërë Baumeister (arkitekte dhe inxhiniere civile, e quajtur tradicionalisht një mjeshtër ndërtues) në Klagenfurt. Kjo u pasqyrua  në mediat e Salzburgut dhe Shoqata e Inxhinierëve Austriakë Gjermanë i dërgoi asaj urimet e tyre.

Në vitin 1928, Hilda Crozoli doli më vetë duke u bërë arkitekte e pavarur dhe inxhiniere civile. Josif Sindingeri ishte partneri i saj deri në vitin 1929, më pas ajo punoi me arkitektin Riard Bandian, me të cilin u martua më 1 shkurt 1934. 

Kompania "Crozoli-Bandian" realizoi 65 ndërtesa midis 1928 dhe 1966. Vëmendje e veçantë në 1927/28-ën është themelimi i *Fürsorge-Siedlung*, i ashtuquajturi "vendbanim i mirëqenies" në Schallmoos, një zonë e Salzburgut.

Gjatë Luftës së Dytë Botërore, 15 sulme ajrore shkatërruan 46% të ndërtesave të qytetit  dhe kompania "Crozoli-Bandian" u përpoq t'i e rindërtonte ato pas luftës.
parapamje| SchlossLeopoldskronWeier
Crozoli riparoi dëmtimet e ndërtesës në *Schloss Leopoldskron* në 1945-ën e cila u sekuestrua dhe u pushtua nga nazistët gjatë luftës. Kompania e saj rindërtoi dhe restauroi Hotelin zum Goldenen Hirschen (1945/46). 
parapamje| Hotel Goldener Hirsch-Getreidegasse
parapamje| Salzburg Residenzplatz 2008
Ajo rinovoi *Wallistraktes der Residenz* për Universität Salzburg në 1965-ën.

Hilda Crozoli-Bandian vdiq më 10 gusht 1972 në Salzburg pas një sëmundje të gjatë.  Ajo u prehet në varrezat e Maksglanit. 

## Trashëgimia 
Sot shumë prej ndërtesave të saj shfaqen në turnetë e arkitekturës në Salzburg. Crozoli paraqiti në një ekspozitë të vitit 2013 *Frauen machen Sichtbar* në Künstlerhaus, duke festuar arkitektet femra në Salzburg. 

## Çmime 
* Kriegsverdienstkreuz II. Klasse (1 shtator 1944) (Kryqi i Meritave të Luftës)
* Goldener Ehrenring des Salzburger Baugewerbes (11 mars 1965) (Unaza e artë e nderit të industrisë së ndërtimit të Salzburgut)

## Referime