Superkompjuteri

[class=cx-highlight|thumb|300x300px|Superkompjuteri [Blue Gene|Blue Gene/P i IBM në Argonne National Laboratory përmban mbi 250.000 procesorë duke përdorur freskues normal të ajrit për qendrave të të dhënave (*data center*), të grupuar në 72 kabinetet, dhe të lidhur me një rrjet optik me shpejtësi të lartë]]
Një **superkompjuter** është një kompjuter me një nivel të lartë të kapaciteteve  kompjuterike në krahasim me një kompjuter për qëllime të përgjithshme. Performanca e një superkompjuteri është matur me operacionet *floating-point*  për sekondë (FLOPS) dhe jo me miliona instruksione për sekondë (MIPS). Deri në vitet e fundit (2015), ka superkompjuterë të cilat mund të kryejnë deri në kuadrilionë FLOPS.

Supercomputers u paraqit në vitet 1960ta, të bëra fillimisht dhe për dekada me radhë kryesisht nga Seymour Cray në Control Data Corporation (CDC), Cray Research dhe kompanitë e mëvonshme që mbanin emrin ose monogramin e tij. Përderisa superkompjuterët të viteve 1970 përdornin vetëm disa procesorë, në vitet 1990 filluan të paraqiten makina me mijëra procesorë, dhe në fund të shekullit të 20-të, kompjuter me paralelizëm masiv me dhjetëra mijëra procesorë "off-the-shelf" ishin normal. Që nga futja e tij në qershor të vitit 2013, superkompjuteri kinez Tianhe-2 deri në vitin 2015 është më i shpejti në botë me 33.86 petaFLOPS (PFLOPS), ose 33.86 kuadrillionë FLOPS.

## Historia 
 i ruajtur në Deutsches Museum]]
Historia e superkompjuterëve shkon prapa në vitin 1960, me Atlas në Universitetin e Mançesterit dhe një seri të kompjuterëve të Control Data Corporation (CDC), të projektuar nga Seymour Cray. Këto përdornin dizajn inovativ dhe paralelizëm për të arritur kulmin e performancës përpunuese .

Atlasi ishte një projekt i përbashkët mes Ferranti dhe Universitetin e Mançesterit dhe është projektuar për të operuar me shpejtësi të përpunimit që i afrohet një mikrosekondë për instruksion, rreth një milion instruksione për sekondë . Atlas i parë është autorizuar zyrtarisht më 7 dhjetor 1962, si një nga superkompjuterët e parë në botë – konsiderohet si kompjuteri më i fuqishëm në botë në atë kohë me një diferencë të konsiderueshme, dhe i barabartë me katër IBM 7094 .

CDC 6600, i lëshua në vitin 1964, u projektua nga Cray për të qenë më i shpejti në botë. Cray kaloi nga përdorimi i germaniumit në silic për transistorët, e cila operonte shumë shpejtë, duke zgjidhur problemin e nxehtësisë duke përdorur ftohës. Duke pasur parasysh se 6600 tejkaloj të gjithë kompjuterët e bashkëkohës së tij me rreth 10 herë, ai u quajt *superkompjuter* dhe e përcaktoi tregun e superkompjuterëve kur njëqind kompjuterë u shitën, secili nga me çmimi pre $8 million .

Cray iku nga CDC në vitin 1972 për të formuar kompaninë e tij, Cray Research . Katër vite pasi la CDC, Cray paraqiti 80&nbsp;MHz Cray 1 në vitin 1976, dhe ai u bë një nga superkompjuterët më të suksesshëm në histori . Cray-2 u lëshua në vitin 1985, ishte një kompjuter me 8 procesor me ftohës të lëngshëm dhe Fluorinert pompohej në të derisa ai operonte. Ai performonte në 1.9 gigaflops dhe ishte më i shpejti në botë deri në vitin 1990.

Ndërsa superkompjuterët e viteve 1980 përdornin vetëm disa procesorë, në vitet 1990, makina me mijëra procesorë filluan të shfaqen si në Shtetet e Bashkuara dhe Japoni, duke vendosur rekorde të reja të performancës kompjuterike.

## Hardueri dhe arkitektura 
## Menaxhimi i softuerit dhe sistemit 
## Matja e performancës 
## Hulumtimi dhe tendenca e zhvillimit 
## Përdorimi i energjisë 
Kompjuterët e performancës së lartë zakonisht kërkojnë shumë energji. Megjithatë, Islanda mund të jetë një pikë referimi për të ardhmen me superkompjuterin e parë në botë me zero emetim. E vendosur në Thor Data Center në Reykjavik, Islandë, ky superkompjuter mbështetet plotësisht në burimet e ripërtëritshme të energjisë për energjinë e saj në vend se të lëndëve djegëse nga fosilet. Klima e ftohtë gjithashtu redukton nevojën për ftohje aktive, duke e bërë atë një nga objekteve që shfrytëzon në maksimum burimet e ripërtëritshme në botë.

## Në fantashkencë 
Shumë shkrimtarë të fantashkencës i përshkruajnë superkompjuterët në veprat e tyre, si para ashtu dhe pasi u ndërtuan superkompjuterët e vërtetë.

## Shih edhe 
* Informatika paralele 

## Shënime dhe referenca 
## Lidhje të jashtme 
* A Tunable, Software-based DRAM Error Detection and Correction Library for HPC 
* Detection and Correction of Silent Data Corruption for Large-Scale High-Performance Computing