Grupi i shtatëmbëdhjetë i elementeve kimike

Grupi i shtatëmbëdhjetë i tabelës periodike përfshin elementet kimike të **halogjeneve**, të cilët janë ndër elementet më reaktivë në natyrë. Ky grup përfshin:

# **Fluori (F)**
# **Klor (Cl)**
# **Brom (Br)**
# **Jod (I)**
# **Astati (At)**
# **Tenesini (Ts)**

### Karakteristikat e përgjithshme të halogjeneve 
# **Pozita në tabelën periodike**:  Halogjenet janë pjesë e grupit të 17-të (ose grupit VIIA) dhe kanë një konfigurim elektronik të shtresës së jashtme ns2np5. Kjo do të thotë se u mungon vetëm një elektron për të plotësuar oktetin dhe për të arritur një gjendje të qëndrueshme.
# **Reaktiviteti i lartë**:  Për shkak të elektronegativitetit të lartë dhe prirjes për të fituar një elektron, halogjenet janë jashtëzakonisht reaktivë, veçanërisht fluori dhe klori. Reaktiviteti ulet në grup kur lëvizim nga lart-poshtë, pasi rritet distanca midis bërthamës dhe elektroneve të jashtme.
# **Gjendja agregate në temperatura normale**:
#* **Fluori (F)**: Gaz i verdhë i zbehtë.
#* **Klor (Cl)**: Gaz i gjelbër i zbehtë.
#* **Brom (Br)**: Lëng ngjyrë kafe të kuqërremtë me avull helmues.
#* **Jod (I)**: Solid me shkëlqim metalik ngjyrë vjollcë të errët.
#* **Astati (At)**: Solid radioaktiv, shumë i rrallë në natyrë.
#* **Tenesini (Ts)**: Element sintetik dhe shumë radioaktiv, ende nuk është vëzhguar në kushte të zakonshme për shkak të kohës së shkurtër të gjysmëjetës së tij.
# **Pika e vlimit dhe shkrirjes**:  Kur zbresim në grup, pikat e shkrirjes dhe vlimit rriten për shkak të forcave më të mëdha ndërmolekulare (forcat van der Waals).

----

### Reaktiviteti dhe reagimet kimike 
# **Reagimi me metalet**:  Halogjenet reagojnë lehtësisht me metalet duke formuar halide (p.sh., NaCl, KBr). Reagimet janë zakonisht shumë ekzotermike.
# **Reagimi me hidrogjenin**:  Halogjenet kombinohen me hidrogjenin për të formuar acide halogjenike (p.sh., HCl, HF, HI), të cilat janë të tretshme në ujë dhe shumë acide.
# **Reagimi me ujë**:  Fluori reagon furishëm me ujin duke formuar acid fluorhidrik (HF) dhe oksigjen. Klor, brom dhe jod reagojnë më ngadalë.
# **Oksidues të fuqishëm**:  Halogjenet janë agjentë të fuqishëm oksidues, me fluorin që ka fuqinë oksiduese më të madhe. Për shembull, fluori mund të oksidojë pothuajse të gjithë elementet e tjerë.

----

### Përdorimet e halogjeneve 
# **Fluori**:
#* Përdoret në pastat e dhëmbëve për të parandaluar prishjen e dhëmbëve.
#* Në prodhimin e teflonit dhe komponimeve të tjera organofluorike.
# **Klor**:
#* Dezinfektimi i ujërave të pijshëm dhe pishinave.
#* Përdoret për prodhimin e PVC-së dhe komponimeve të tjera organoklorike.
# **Brom**:
#* Përdoret në përbërës retardues të flakëve dhe ilaçe.
#* Përdoret në prodhimin e ngjyrave dhe filmit fotografik.
# **Jod**:
#* Përdoret në dezinfektantë (p.sh., solucion jodi për plagë).
#* Element esencial për funksionimin e gjëndrës tiroide.
# **Astati**:
#* Shumë i rrallë dhe radioaktiv; ka disa aplikime të kufizuara në mjekësi për trajtimin e kancerit.
# **Tenesini**:
#* Është një element sintetik dhe ka rëndësi shkencore për studimet e tij, por nuk ka përdorime praktike.

----

### Rëndësia biologjike dhe mjedisore 
* Fluori dhe jodi janë esencialë për organizmat.
* Klorinat janë të dobishme për dezinfektimin, por ndonjëherë mund të jenë të dëmshme nëse përdoren në sasi të mëdha.
* Përdorimi i bromit dhe komponimeve organobromike kërkon kujdes për të shmangur ndotjen.