Filipinet

**Filipinet** ( ()) - janë një bashkësi ishujsh që formojnë një shtet në Oqeani. Zënë një sipërfaqe prej 300 000&nbsp;km2 . Në vitin 1977 Filipinet kishin 45,028 milion banorë. Kryeqytet i republikës është Manila (Quezon City). Gjuhë zyrtare është gjuha Filipineze që nga 1794-ta, ndërsa si gjuhë e arsimit dhe ekonomisë përdoren anglishtja dhe spanjishtja. *Peso (P)* është njësi monetare me qindarkën e saj *centavos (c)*.

## Historia 
: 
## Politika 
: 
Sipas kushtetutës është republikë presidenciale. Kushtetuta e nxjerr më 14 maj 1935 është ç'fuqizuar nga presidenti *Marcos* në shtator të 1972-ës dhe është vendosur gjendja e jashtëzakonshme ushtarake. Pas nxjerrjes së kushtetutës së re më 7 prill 1973, ai mbetet më tej president me të drejta të pakufizuara (merr përsipër edhe nxjerrën e ligjeve) për kohë të pacaktuar. Si përfaqësuese e popullit, më 7 prill 1978, u zgjodh kuvendi kalimtar prej 200 delegatëve. Ky kuvend kishte drejt nxjerre të ligje të përkohshme kalimtare.

## Njësitë administrative 
: 
Deri rreth viteve '80-ta, administrimi i shtetit bëhet në 12 regjione pjesërisht autonome me 67 provinca.

Sipas të dhënave të fundit, tani hapësira e Filipineve ndahet në tri zona gjeografike të quajtura Luzon, Visayas, dhe Mindanao. Këto zona gjeografike ndahen në regjione, provinca, 118-të qytete, komuna dhe 41,994 njësi të quajtura *barangay*-et.

Zyrat qendrore të qeverisë operojnë në nivele regjionale edhe për provincat. Regjionet nuk paraqesin subjekte por janë infrastruktura administrative të provincave për këtë edhe nuk kanë ndonjë qeverisje përveç Regjionit Autonom në *Mindanao* - në myslimane.

Në vitin 2006 janë bërë propozime për të krijuar pesë mbi regjione ekonomike për të përforcuar zhvillimin ekonomik në disa pjesë.
250px|thumb|right|Provincat dhe regjionet në Filipine

**¹** Pasi që janë të ngjashme me qendrën.
**²** Formuar nga regjioni Southern Tagalog, apo Regjion IV.
**³** Palawan nga Regjion IV-B e njohur si MIMAROPA në Regjion VI.

## Gjeografia 
: 
Pellgu i Filipine përbëhet nga 7.641 ujdhesa, nga të cilat 4.300 janë të pa emra dhe të pa banuara. Dy ujdhesat e mëdha, *Luzo* dhe *Mindanao* përbëjnë 2/3 e sipërfaqes së tokës. Ujërat në mes të ujdhesave i takojnë territorit të shtetit të Filipineve. Në lindje të *Mindanaosë* dhe *Samarës*ndodhet gropa Filipineze.

Filipinet përbëhen nga tri hapësira gjeografike të mëdha: 1) *Luzon* - me *Mindoro* dhe *Palawan*, 2) Ujdhesat *Visayan* - me 7 krye-ujdhesat e tyre: *Masbate, Panay, Negros, Cebu, Bohol, Samar, Leyte*, dhe 3) *Mindamao* - me pellgun *Sulu*.

Brendia e ujdhesave është e dendur me shkëmbinjë të cilët arrijnë pikën më të lartë në vullkanin e quajtur *Mount Apo* - 2 954m, në *Mindanosë*. Vullkane tjera të veçuara janë dhe vullkanet: *Arayat, Isarog, Taal, Pangasun, Cagua, Mayon, Bulusan*, dhe *Balut*.

Filipinet kanë 6 laguna të mëdha të cilat quhen: *Laguna de Bay, Lana, Taal, Mainit, Naujan* dhe *Buluan*, si dhe 53 liqe të vegjël.

Kima. Filipinet ndodhen në tropet e brendshme. Dy hapësirat gjeografike, *Luzon* dhe *Visayan*, në verë shpesh përfshihen nga furtuna *tajfun*. Dallimi i klimës është i madh në mes të lindjes dhe perëndimit të vendit, ana lindore përfshihet nga të reshura të ashpra e të shpeshta ndërsa dimri në anën veri-lindore është dimër karakteristikë për vendet e oqeanit indian. Përjashta *rripit* të tajfunit ndodhet *Mindanao* dhe ka klimë ekuatoriale - pyje të dendura, xhungël. Shpërndarja e gjelbërimit i shkon përshtati zonave të klimës. Ana perëndimore, e cila në dimër ka klimë të thatë është pjesërisht me pyje të ulëta.

## Ekonomia 
: 

## Demografia 
: 
Ka një popullsi të përzierë, ku veçohen popujt e farës së racës së mongolëve jugor - indonezid, palemongolid, të njohur si filipinezë. Grupet më të mëdha të këtyre, që përbëjnë 50% të popullsisë janë të njohur nën emrat: *visaja* - sipas ujdhesës ku jetojnë, *tagalen* - që jetojnë në hapësirat *Luzon* dhe *Mindoro*; *iokano* - që jetojnë në veri-perëndim të *Luzon*-ës; Po ashtu në *Luzon* jetojnë edhe numër i vogël i atyre që hynë në grupin *Negritos* - *Areta*. Në qytete, kryesisht jetojnë kinezët, amerikanët e largët, spanjollët, arabët dhe pjesëtar të popujve të ardhur nga India.

Dendësia e popullsisë dallon nga ujdhesa në ujdhesë. Mesatarja e vendit më 1970 ishte : 122,4 banorë për k,2. Në provinca, mesatarja ishte si vijon: *La Union* 250,3; *Pamganga* 416; *Cavite* 404; *Rizal* 1530; *Fush-Agusan* 19,5; *Palawan* 15,9. Gjatë viteve '70-ta, shtimi natyrorë i popullsisë ishte në një shkallë të lartë. Nga 1948-ta, kur i kishte 19,2 milion deri më 1973, është dyfishuar numri i banorëve në 40,2 milion. Shtimi natyror vjetor i popullsisë ishte 3,01%. Ka popullsi të re, 5% nën moshën 20 vjeçare.

## Kultura 
: 

* Telekomunikacioni
* Transporti
* Ushtria
Obligimi ushtarak zbatohet sipas seleksionimit. Numri i përgjithshëm i trupave të armatosura, ishte 99 000 (rreth 1980): 63 000 trupa tokësore; 16 000 trupa në flotë ajrore me 111 aeroplan luftarak; flota detare përbëhej nga 20 000 trupa me 19 *fregata korvet* dhe 192 njësi të vogla. Forcat paramilitare përbëheshin nga 65 000 polic e milic.  
* Pushime

## Burime të thëna 
## Shih edhe 
* Tacloban

## Lidhje të jashtme 
* Qeveria	:www.gov.ph
* Kryetari	:www.op.gov.ph 
* Parlamenti	:www.senate.gov.ph-www.congress.gov.ph
* Ministria	:
* www.dfa.gov.ph (ministria e punve te jashtme)
* www.supremecourt.gov.ph(gjyqi suprem)
* www.comelec.gov.ph(komisioni elektroral)
* www.wowphilippines.com.ph  - (ministria e turizmit)
* www.afp.mil.ph  - (ministria e mbrojtjes)
----

:::Gazeta elektronike
* Philippine Daily Inquirer and GMA News
* ABS-CBN News
* Philippine Star
* The Manila Bulletin Online
* The Manila Times Online
* Sun Star Network Online
* The Daily Tribune Online 
* Malaya Online
* Today Online 
* Kabayan Online