Begatia

**Begatia** (Latinisht: *Prosperus*, në shqip: *i favorshëm, i mbarë, me fat, me sukses*) është lulëzimi, fati i mirë dhe statusi i suksesshëm shoqëror. begatia shpesh prodhon pasuri të bollshme duke përfshirë faktorë të tjerë që mund të jenë jashtëzakonisht të pasur në të gjitha shkallët, si lumturia dhe shëndeti.

## Nocionet konkurruese të begatisë 
Nocionet ekonomike të begatisë shpesh konkurrojnë ose ndërveprojnë negativisht me shëndetin, lumturinë ose nocionet shpirtërore të begatisë. Për shembull, orët më të gjata të punës mund të rezultojnë në një rritje të masave të caktuara të begatisë ekonomik, por në kurriz të largimit të njerëzve nga preferencat e tyre për orë më të shkurtra pune. Në budizëm, begatia shihet me një theks në kolektivizmin dhe spiritualitetin. Kjo perspektivë mund të jetë në kundërshtim me nocionet kapitaliste të begatisë, për shkak të lidhjes së kësaj të fundit me lakminë. Të dhënat nga anketat sociale tregojnë se rritja e të ardhurave nuk rezulton në një rritje të qëndrueshme të lumturisë; Një shpjegim i propozuar për këtë është për shkak të përshtatjes hedonike dhe krahasimit social, dhe dështimit për t'i parashikuar këta faktorë, duke rezultuar që njerëzit të mos ndajnë energji të mjaftueshme për qëllimet jofinanciare si jeta familjare dhe shëndeti.

### Debat për rritjen ekonomike 
Rritja ekonomike shpesh shihet si thelbësore për begatinë ekonomike, dhe në të vërtetë është një nga faktorët që përdoret si masë e begatisë. Instituti Rocky Mountain, ndër të tjera, ka paraqitur një këndvështrim alternativ, se begatia nuk kërkon rritje, duke pretenduar përkundrazi se shumë nga problemet me të cilat përballen komunitetet janë në fakt rezultat i rritjes dhe se zhvillimi i qëndrueshëm kërkon braktisjen e idesë se rritja kërkohet për prosperitet. Debati nëse rritja ekonomike është e nevojshme ose në kundërshtim me begatinë njerëzore, ka qenë aktiv të paktën që nga botimi i Ardhmërisë Jonë të Përbashkët në 1987 dhe është theksuar se pasqyron dy botëkuptime të kundërta.

Në vitin 1996, ekonomisti britanik ekologjik Tim Jackson përvijoi marrëdhënien konfliktuale midis mirëqenies njerëzore dhe rritjes ekonomike në librin e tij Shqetësime materiale. Begatia pa rritje atëherë, i botuar për herë të parë si një raport për Komisionin e Zhvillimit të Qëndrueshëm të Mbretërisë së Bashkuar në 2008, u zgjerua në mënyrë gjithëpërfshirëse mbi argumentet dhe rekomandimet e politikave.

E organizuar ndërkombëtarisht, Lëvizja Degrowth po merr një pozicion të ngjashëm dhe argumenton se mbikonsumimi qëndron në rrënjën e çështjeve mjedisore afatgjata dhe pabarazive sociale, duke mbrojtur për uljen e shkallës së prodhimit dhe konsumit. Në Rishikimin e 2021 mbi Ekonominë e Biodiversitetit të porositur nga Thesari i Mbretërisë së Bashkuar, Partha Dasgupta argumenton se begatia ka ardhur me një kosto "shkatërruese" për biodiversitetin dhe se rritja e qëndrueshme ekonomike do të kërkojë braktisjen e PBB-së si një masë për përparimin ekonomik.

## Nocione sinergjike të begatisë 
Shumë nocione të dallueshme të begatisë, si begatia ekonomike, shëndeti dhe lumturia, janë të ndërlidhura ose madje kanë efekte shkakësore mbi njëri-tjetrin. begatia ekonomike dhe shëndeti janë të vendosura mirë për të pasur një korrelacion pozitiv, por shkalla në të cilën shëndeti ka një efekt shkakësor në begatinë ekonomike është e paqartë.

Ka prova që lumturia është shkaku i shëndetit të mirë, si drejtpërdrejt përmes ndikimit të sjelljes dhe sistemit imunitar, ashtu edhe indirekt përmes marrëdhënieve shoqërore, punës dhe faktorëve të tjerë. Një studim që avancon një përkufizim holistik të begatisë është Indeksi i Begatisë Legatum (një raport vjetor nga Instituti Legatum, një shoqatë e pavarur arsimore me bazë në Mbretërinë e Bashkuar e themeluar nga Legatum), i cili përdor të dhëna nga 56 burime të veçanta, duke përfshirë Organizatën Botërore të Shëndetit, Global Indeksi i skllavërisë dhe Banka Botërore, për të renditur 169 kombe në një indeks që shkon përtej PBB-së si matës i begatisë kombëtare.

## Perspektiva ekologjike 
Në ekologji, begatia mund t'i referohet shkallës në të cilën një specie lulëzon në rrethana të caktuara.

## Shiko edhe 
* Suksesi
* Zhvillimi Ekonomik

## Referime