Shkurorëzimi në Islam

**Shkurorëzimi në Islam** mund të marrë forma të ndryshme, disa të iniciuara nga burri dhe disa të iniciuara nga gruaja. Kategoritë kryesore tradicionale ligjore janë *talaq* (mohimi), *khulʿ* (shkurorëzimi i ndërsjellë) dhe *faskh* (zgjidhja e martesës nga një gjykatë islame). Historikisht, rregullat e shkurorëzimit rregulloheshin nga sheriati, siç interpretohej nga jurisprudenca tradicionale islame, megjithëse ato ndryshonin në varësi të shkollës juridike, dhe praktikat historike ndonjëherë ndryshonin nga teoria juridike.

Në kohët moderne, ndërsa ligjet e statusit personal (familjare) janë kodifikuar, ato përgjithësisht kanë mbetur "brenda orbitës së ligjit islam", por kontrolli mbi normat e divorcit u zhvendos nga juristët tradicionalë në shtet.

## Parimet kur'anore 
Sipas Kuranit, martesa synohet të jetë e pakufishme në kohë, siç tregohet nga karakterizimi i saj si "lidhje e fortë" dhe nga rregullat që rregullojnë divorcin. Marrëdhënia midis bashkëshortëve duhet të bazohet në mënyrë ideale në dashuri (*mawadda ue rahma*, 30:21) dhe vendimet e rëndësishme në lidhje me të dy bashkëshortët duhet të merren me pëlqim reciprok. përshkruan periudhën e pritjes (Ideti) para përfundimit të divorcit, si tre periudha mujore. Në mënyrë të ngjashme për gratë që nuk kanë menstruacione, duke përfshirë gratë pas menopauzës dhe vajzat para menarkës, et-Talak 65:4 përshkruan periudhat e pritjes. Kjo është për t'i dhënë kohë burrit për të rishqyrtuar vendimin e tij. Para Islamit, divorci midis arabëve rregullohej nga e drejta zakonore e pashkruar, e cila ndryshonte sipas rajonit dhe fisit, dhe respektimi i tij varej nga autoriteti i individëve dhe grupeve të përfshira. Në këtë sistem, gratë ishin veçanërisht të cenueshme. Rregullat kur'anore të martesës dhe divorcit siguruan një grup të caktuar normash për të gjithë myslimanët, të mbështetur nga autoriteti hyjnor dhe të zbatuara nga komuniteti.

Tema e divorcit trajtohet në katër kaptina të ndryshme të Kuranit, duke përfshirë parimin e përgjithshëm të artikuluar në 2:231: Ajo u interpretua historikisht nga juristët (myftilerë) të cilët pritej të jepnin një opinion juridik (fetva) pa pagesë në përgjigje të çdo pyetjeje. Mosmarrëveshjet familjare trajtohen në një gjykatë fetare të kryesuar nga një gjykatës (kadiu) i cili kishte arsimim të mjaftueshëm juridik për të vendosur disa çështje ligjore dhe pyeti një myfti nëse përballej me një çështje të vështirë ligjore. Praktika aktuale ligjore ndonjëherë devijonte nga parimet e shkollës juridike që ishte dominuese në zonë, herë në dobi të grave dhe herë në disavantazh të tyre. Gratë zakonisht përfshiheshin në procese gjyqësore, zakonisht si paditëse, ishin këmbëngulëse në argumentimin e rasteve të tyre dhe ato shpesh trajtoheshin me dashamirësi nga gjyqtari. Sipas doktrinës juridike, dëshmia e një gruaje në disa fusha të ligjit mbante gjysmën e peshës së asaj të një burri, megjithëse provat e disponueshme sugjerojnë se efektet praktike të këtij rregulli ishin të kufizuara dhe pozita ligjore e grave në Islamin para-modern ishte e krahasueshme me ose më i lartë se ai i bashkëkohësve të tyre evropianë.

### Talak (mohimi) 
#### Jurisprudenca 
Termi *talaq* përkthehet zakonisht si "mohimi" ose thjesht "divorci". edhe pse ata nuk kërkuan që burri të merrte miratimin e gjykatës ose të jepte një justifikim. Ai gjithashtu vepron si një frenues ndaj refuzimeve të nxituara. Disa shkolla juridike thanë se një talak i trefishtë i kryer në një takim të vetëm përbënte një divorc "të madh", ndërsa të tjera e klasifikuan atë si një divorc "të vogël".

#### Talak i deleguar 
Burri mund t'ia delegojë të drejtën e refuzimit gruas së tij. Shumë gra përfshinin kushte të tilla në kontratat e tyre martesore. Zakonisht, kontrata i jepte gruas të drejtën të "mohonte veten" nëse burri martohej me një grua të dytë. Megjithatë martesat e tilla janë të ndaluara në Islam, sipas një hadithi të graduar *sahih*, i cili thotë se Muhamedi i mallkoi ata që bënin martesa të tilla.

## Referime