Gurëzimi i Djallit

parapamje|250px|Gurëzimi i Djallit më 1942
**Gurëzimi i Djallit** (arabisht: رمي الجمرات *ramy al-jamarāt*, fjalë për fjalë **hedhja e xhemeratit** [vendi i guralecave]") është pjesë e pelegrinazhit vjetor të Haxhillëkut në qytetin e shenjtë të Mekës në Arabinë Saudite. Gjatë ritualit, pelegrinët myslimanë hedhin guralecë në tre mure (më parë shtylla), të quajtura *xhamarat*, në qytetin Mina në lindje të Mekës. Është një nga një sërë aktesh rituale që duhen kryer në haxh. Është një rishfaqje simbolike e haxhit të Ibrahimit (ose Abrahami), ku ai goditi me gurë tre shtylla që përfaqësonin tundimin për të mos iu bindur Zotit.

Në Kurban Bajramin (dita e 10-të e muajit Dhulhixhxhe), haxhilerët duhet të godasin Xhemaren e Madhe ose el-Xhemerah el-Akabe me shtatë guralecë. Pas përfundimit të gurëzimit në ditën e Bajramit, çdo haxhi duhet t'i presë ose t'i rruajë flokët. Në secilën nga dy ditët në vijim, ata duhet të godasin të tre muret me shtatë guralecë secili, duke shkuar me radhë nga lindja në perëndim. Kështu për ritualin nevojiten të paktën 49 guralecë, më shumë nëse disa hedhje humbasin. Disa pelegrinë qëndrojnë në Mina për një ditë shtesë, në të cilin rast ata duhet të gurëzojnë përsëri çdo mur shtatë herë. Guralecët e përdorur në gurëzimin tradicionalisht mblidhen në Muzdalife, një fushë në juglindje të Mina, natën para hedhjes së parë, por mund të mblidhen edhe në Mina.

## Ndërrimi i shtyllave 
Deri në vitin 2004, tre xhemaratet ishin shtylla të larta. Pas haxhit të vitit 2004, autoritetet saudite i zëvendësuan shtyllat me mure 26 metra të gjatë për siguri; shumë njerëz po i gjuanin rastësisht guraleca njerëzve në anën tjetër. Për të lejuar akses më të lehtë në Xhemarat, rreth tyre u ndërtua një urë këmbësore me një nivel të quajtur Ura e Xhemaratit, duke i lejuar pelegrinët të hidhnin gurë nga niveli i tokës ose nga ura.

Xhemaret janë emërtuar (duke filluar nga lindja):

**Xhemreja e parë* (''al-jamrah al-'ūlā*), ose *xhemreja* më e vogël (الجمرة الصغرى *al-jamrah aṣ-ṣughrā*),
**Xhemra e mesme* (الجمرة الوسطى *al-jamrah al-wusṭā*),
**Xhemreja më e madhe (الجمرة الكبرى *al-jamrah al-kubrā*), ose Xhemreja e Akabes (جمرة العقبة *jamrat al-ʿaqaba*).

Përpara vitit 2004, distanca midis xhamaratit të vogël dhe të mesëm ishte 135 m; ndërmjet xhamaratit të mesëm dhe atij të madh ishte 225 m.

## Incidenti 
Rituali i Gurëzimit të Djallit konsiderohet pjesa më e rrezikshme e pelegrinazhit, pasi lëvizjet e papritura të turmës në ose afër Urës së Xhemaratit mund të shkaktojnë shtypjen e njerëzve. Në disa raste, mijëra pjesëmarrës janë mbytur ose janë shkelur për vdekje në rrëmujë.

Një hap i rëndësishëm në menaxhimin e turmave është zëvendësimi i fundit i shtyllave të xhemaratit me mure për të lehtësuar dhe përshpejtuar goditjen me gurë. Ura është zgjeruar gjithashtu vitet e fundit për të akomoduar numrin gjithnjë në rritje të pelegrinëve që kryejnë Haxhin çdo vit.

Kushtet e turmës janë veçanërisht të vështira gjatë ditës së fundit të Haxhit, që është dita kur pelegrinët largohen nga lugina e Mina dhe kthehen në Mekë për tavafin e lamtumirës (rrethimi i fundit i Qabes). Sipas hadithit, gurëzimi i fundit i Muhamedit u krye menjëherë pas namazit të drekës. Shumë studiues mendojnë se rituali mund të bëhet në çdo kohë midis mesditës dhe perëndimit të diellit në këtë ditë; megjithatë, shumë muslimanë mësohen se duhet bërë menjëherë pas namazit të drekës. Kjo bën që njerëzit të bëjnë kampe jashtë deri në mesditë dhe të nxitojnë për të bërë gurët.

Këta dy faktorë thuhet se janë më përgjegjës për një rrëmujë gjatë Haxhit të vitit 2006, e cila vrau të paktën 346 haxhinj dhe plagosi të paktën 289 të tjerë. Kjo ndodhi përkundër disa përpjekjeve nga autoritetet për të informuar pelegrinët në lidhje me lejimin e vizitave të tyre tronditëse në Xhemarat, si dhe për t'i udhëzuar ata që të linin bagazhet e tyre në tendat e tyre. Konfuzioni i përfshirë në tragjedi shton mungesën e bashkëpunimit nga ana e pelegrinëve që nuk largohen nga zona e Xhemaratit në rrugën e duhur dhe për këtë arsye ndërhyjnë në lëvizjet e të tjerëve që po mbërrijnë.

Një tjetër përplasje ndodhi më 24 shtator 2015, në Mina, kur u vranë të paktën 2,411 pelegrinë, tregon një numërim i ri i Associated Press, trefishi i numrit të vdekjeve të pranuara nga mbretëria tre muaj më vonë. Shifrat e AP përcaktojnë përplasjen e 24 shtatorit në Mina si më vdekjeprurësin në historinë e pelegrinazhit vjetor. Ndodhi vetëm disa javë pas shembjes fatale të vinçit në Mekë.

Autoritetet kanë thënë se përplasja dhe rrëmuja në Mina ndodhi kur dy valë pelegrinësh u mblodhën në një rrugë të ngushtë, duke mbytur ose duke shkelur për vdekje ata që u kapën në katastrofë.

Haxhi në vitin 2015 tërhoqi rreth dy milionë pelegrinë, megjithëse vitet e fundit ka tërhequr më shumë se tre milionë pa ndonjë incident të madh.

Megjithatë, ekspertët kanë thënë se dendësia e turmave ka shumë të ngjarë të çojë në një kolaps të turmës në rrethana të tilla. Edwin Galea nga Universiteti i Greenwich tha: "Nëse jeni duke projektuar një ngjarje për të trajtuar atë densitet të turmës, është në thelb e rrezikshme." Ai vuri në dukje se 500,000 njerëz në orë që mund të kalonin urën e xhemaratit pasi u zgjerua në 2004 është e barabartë me turmën më të madhe të futbollit ndonjëherë një herë në 24 minuta ose me popullsinë e Gjermanisë në një javë. Një zgjidhje e mundshme do të ishte përhapja e Haxhit për një periudhë më të gjatë.

## Referime