Tempulli Thiruporur Kandasvami

**Tempulli Thiruporur Kandaswamy** (gjithashtu **Tempulli Thiruporur Murugan** ose **Tempulli Kanthswamy**) në Thiruporur, një qytezë panchayat në distriktin e Kanchipuramit në shtetin indian Tamil Nadu, i është kushtuar adhurimit të Muruganit. I ndërtuar në Stilin e skalitur në shkëmb të Arkitekturës Dravidiane, tempulli mendohet se është zgjeruar gjatë shekullit të XVIII me imazhet e gërmuara nga Thiruporuri.
Tempulli ka një kullë portiku tempullore me pesë kate që të çon në një sallon me kolona dhe te shenjtërorja. Tempulli është i hapur nga ora 6:30 e mëngjesit deri në orën 12:00 të mesditës si dhe nga ora 5 pasdite deri në orën 8 të mbrëmjes. Në tempull zhvillohet katër rituale të përditshme dhe shumë festa vjetore, nga të cilat më të shquara janë Vaikasi Visagami i zhvilluar gjatë muajit tamil të *Vaikasit* (maj - qershor), festa Kanthasasti dhe festa Navarathri. Tempulli mirëmbahet dhe administrohet nga Bordi i Përkrahjes së Besimit Hindu në Qeverinë e Tamil Nadusë.

## Legjendat
Sipas legjendave hindu, Murugani luftoi me demonët në tre vende, përkatësisht në det në Tiruchendur, në tokë në Thirupparankundram dhe në ajër në Thiruporur. Besohet se i dituri Agastya e vizitoi këtë vend gjatë rrugës së tij për në kodrat Pothigai. Fjala Thiruporur në gjuhën tamile do të thotë “vendi i luftë së shenjtë”. Që kur Murugani fitoi mbi Tharukan, ky vend u quajt Porur (*por* në gjuhën tamile do të thotë luftë) dhe u quajt gjithashtu me emra të tjerë si Tharukapuri dhe Samarapuri. Gjatë njëfarë kohe, vendi ishte i përmbytur nga uji. Një i ditur i quajtur Chidambara Adigal banonte në Madurai dhe një zë hyjnor i kërkoi atij të zbulonte statujën nën një palmë. Ai gërmoi duke nxjerë statujën dhe ndërtoi një tempulli pranë saj. Në tempull ndodhet një faltore e veçantë kushtuar atij dhe atij i kushtohet një respekt i veçantë gjatë festës Vaikasi Visagam. Gjatë eventit të fundit të festës, ai paraqitet i bashkuar me hyjninë kryesuese. Gjatë vitit 2013 u bë një përpjekje për të gërmuar një dhomë në tempull nga arkeologët, që zbuluan vetëm pajisje të përdorura gjatë ritualeve dhe asnjë artifakt arkeologjik. Gjatë vitit 2013, nga zaptuesit u rikuperua 15 hektarë tokë që i përkiste tempullit në Thandalam dhe që ishte dhënë me qera më herët. Toka e rikuperuar u vlerësua rreth 100 krorë.
Thirupporur Devasthanami ruan mbishkrime Pallava, nga shekulli i X dhe nga periudha e Vikrama Cholas së shekullit të XII. Siç dëshmohet nga një mbishkrim i gjetur në një kolonë guri në këtë tempull, studiuesit priren ta konsiderojnë këtë tempull si të ndërtuar fillimisht në mbretërit Pallava për shkak të dy biruduve të Atyantakamas dhe Adiranachandras të atribueshme mbretit Pallava, Rajasimhas (Narasimha Varma II). Thirupporuri në atë kohë lulëzoi, por u zhduk duke dalë nga kujtesa për disa kohë.
Gjatë mesit të shekullit të shtatëmbëdhjetë,  Thirupporuri u rizbulua dhe u rikonstruktua nga Chidambara Swamigali, që thuhet se ishte një pasardhës i një prej poetëve të Tamil Sangamit të Madurait.  

## Arkitektura
Tempulli është i vendosur në Thiruporur, në rrugën e Vjetër të Mahabalipuramit, 28 km nga Chennai, kryeqyteti i Tamil Nadusë. Tempulli ka një *raxhagopuram* me pesë kate, kulla e portikut, që ngrihet deri në një lartësi prej 21.4 metrash dhe një gjerësi prej 61 metrash. Tempulli mbulon një sipërfaqe prej 16.000 m2. Shenjtërorja e tempullit arrihet nëpërmjet një salle me 24 kolona pranë portikut. Depozita e tempullit gjendet jashtë tempullit. Shenjtërorja është ndërtuar me granit, që bujt imazhin e Muruganit në formën e Kandaswamyt që qëndron në këmbë. Shenjtërorja është e drejtuar nga lindja dhe statuja e hyjnisë kryesuese është 2.14 metra e lartë. Statuja paraqitet me dy duar, ku njëra prej tyre është duke mbajtur velin (shtiza hyjnore), ndërsa tjetra një imazh palloi përkrahë hyjnisë kryesuese. Përreth rrethimit të parë ndodhen faltore të veçanta për bashkëshortet e tij Valli dhe Deivanai. Ndodhet edhe një faltore e veçantë për Shivën dhe Parvatin si dhe të gjitha Parsvatah Devatat (hyjnitë ndihmëse) të lidhura me tempujt e Shivës.
Salla me 24 kolona dhe salla rrethore me 30 kolona janë veçori të tjera të këtij tempulli. Nën një pemë neemi është një faltore për Vembadi Vinayakarin. Në anën jugore të tempullit ndodhet Saravana Poigai dhe Valliyar Odai, dy teerthamët e shenjtë. Në anën lindore të teerthamëve, ndodhet një mandapa me katër kolona. Në tempull ndodhet gjithashtu edhe një tjetër teertham i quajtur Pranavāmritam. 
Shenjtërorja e këtij tempulli është vendosur në anën lindore, ku mund të shihet pema e palmës dhe pirgu i milingonave nën të, ku është Kanda Perumali me Vallin dhe Devayanain mbi një peetham të vogël. Murti (idhulli) në folenë e milingonave është mbuluar me kavacham dhe stoli të tjera, por për këtë idhull nuk kryehet abhishekam. Ky tempull përfshin imazhe të Skandas në mjaft forma që lidhen me legjendat nga Skanda Purana. Më e shquara prej tyre është paraqitja e Skandas si një luftëtar, Samhāra Subramanyari. Ai është i vendosur gjithashtu në formën e një fëmije, duke i shpjeguar kuptimin e njësisë së krijimit Om babait të tij, Shiva. Në mandapan e jashtme është vendosur sannidhi i Teyvayanait.
Gjatë ecjes rituale përreth prakaras së brendshme mund të kesh një shikim të shpejtë të idhujve panchaloha të skalitur mjeshtërisht të Vighneswaras, Somāskandas, Chandrasekaras, Dwanishandeswaras, Astra Devas, Brahmas, Vishut, Devendra Nandit dhe Matruchandesas. Ikona prej bakri e Muruganit që qëndron mbi gjunjët e Shivën duke dëgjuar pranava upadeshas të skalitur sipas detajeve dhe përshkrimeve të gjetura te Manasarami, një traktat mbi Shilpa shastran. Relievi në bazë i Upadesa deri te Agastya, Vallikalyana dhe Agni-ganta Subrahmanya janë skalitur në mënyrë shumë të bukur te kolonat e Sarvavaidya Mandapas. Yantra e vendosur nga Chidambaram Swamigali mund të gjendet në veri-lindje të tempullit mbi një platformë me kūrma, ashtagaja, astnaga dhe gana. Për këtë yantra kryhen rituale puxha  të përditshme. 

## Domethënia fetare
Kandaswamy lartësohet nga Chidambara Swamigali në 726 vargje. Statuja e Muruganit besohet se është gjetur poshtë një gjethe palme. Në tempull ndodhet një gjethe palme që mirëmbahet, dhe besohet se ka qenë gjethja zanafillore e palmës. Arunagirinathari, një shenjt i shekullit të XVI e ka lartësuar tempullin në veprën e tij *Thirupugazhi*. Ai ka përmendur se Arunagirinathari është kreu i të gjitha *Vedave*, teksteve të shenjta. Baladevaraya e ka përmendur Kandaswamyn si "Samarapurivaazh Shanmugatharase" në veprën e tij *Kanda Shasti Kavasam*.  Festat kryesore të tempullit përfshijnë Vaikasi Visagamin që zhvillohet gjatë muajit tamil të *Vaikasit* (maj - qershor), festa Kanthasasti dhe Navarathri gjatë *Aippasit* (tetor - nëntor).

## Shiko edhe
* Tempulli hindu
* Arkitektura Pallava
* Arkitektura Dravidiane

## Referime 
## Bibliografia
* 
* 

## Lidhje të jashtme
*