Zhurmat në vesh

alt=|parapamje|Zhurmat në vesh kanë shkaqe të ndryshme.
**Zhurma në vesh** nënkupton dëgjimin e tingujve kur një tingull i jashtëm nuk është i pranishëm. Shpesh herë përshkruhet si një ndjesi e tringëllimit, me raste tingulli është i përafërt me kërcitjen, fishkëllimën ose gjëmimin.  Shumicën e rasteve, zhvillohet ne mënyrë graduale.  Zhurmat në vesh janë më të shpeshta në personat me depresion.  Kjo simptomë prek rreth 10-15 % të popullatës.  Fjala zhurmë në vesh ose tinitus vjen prej gjuhës latine e cila nënkupton “tringëllim". Shumica e njerëzve me zhurma në vesh kanë në një farë shkalle edhe humbje të dëgjimit. 

Tingulli i perceptuar mund të shkojë nga një zhurmë e qetë e mjedisit në atë që mund të dëgjohet edhe mbi tingujt te jashtëm me zë të lartë. Lloji specifik i zhurmës në vesh që quhet zhurma në vesh pulsuese karakterizohet nga tingujt e pulsit të zemrës ose nga kontraktimet e muskujve, gjë që është zakonisht rezultat i tingujve që janë krijuar nga lëvizja e muskujve afër veshit, ose tingujt që lidhen me gjakun që rrjedh në qafë ose në fytyrë. Tingulli i perceptuar mund të shkojë nga një zhurmë e qetë e mjedisit në atë që mund të dëgjohet edhe mbi tingujt te jashtëm me zë të lartë. Lloji specifik i zhurmës në vesh që quhet zhurma në vesh pulsuese karakterizohet nga tingujt e pulsit të zemrës ose nga kontraktimet e muskujve, gjë që është zakonisht rezultat i tingujve që janë krijuar nga lëvizja e muskujve afër veshit, ose tingujt që lidhen me gjakun që rrjedh në qafë ose në fytyrë.Për shkak të ndryshimeve në planet e studimit, të dhënat për rrjedhën e zhurmave në vesh treguan disa rezultate të qëndrueshme. Në përgjithësi, përhapja u rrit me rritjen e moshës tek të rriturit, ndërsa vlerësimet e bezdisjes u ulën me kohëzgjatjen e saj.  Bezdisja prej zhurmës në vesh është më e lidhur me gjendjen psikologjike sesa me vet zhurmën ose gamën e frekuencës së saj. Problemet psikologjike të tilla si depresioni, ankthi, shqetësimet e gjumit dhe vështirësitë e përqendrimit janë të zakonshme në ata persona me zhurma të forta në vesh. 45% e njerëzve me zhurma në vesh kanë shqetësime ankthi në një moment të jatës së tyre.

Kërkimet shkencore psikologjike kanë parë reagimin e shqetësimit të zhurmave në vesh (TDR) për të vërejtur ndryshimet në ashpërsinë e zhurmës në vesh. Këto gjetje sugjerojnë që në perceptimin fillestar të zhurmës në vesh, kushtëzimi lidh zhurmon në vesh me emocionet negative, siç janë frika dhe ankthi nga stimuj të pakëndshëm të momentit. Kjo rrit aktivitetin në sistemin limbik dhe sistemin nervor autonom, duke rritur kështu perceptimin dhe shqetësimin e zhurmës në vesh.

## Shkaqet
Ekzistojnë dy lloje të zhurmës në vesh: subjektive dhe objektive.  Këto kushte otologjike ose neurologjike përfshijnë ato që shkaktohen nga infeksione ose droga. Një shkak i shpeshtë është ekspozimi ndaj zhurmave që dëmton qelizat e flokëve në veshin e brendshëm.Zhurma në vesh subjektive është lloji më i shpeshtë i zhurmës në vesh. Mund të ketë shumë shkaqe të mundshme, por më së shpeshti vjen prej humbjes së dëgjimit. Kur zhurma në vesh është shkaktuar nga çrregullime të veshit të brendshëm ose nervit dëgjimor ajo quhet otic (nga fjala greke për vesh). Ky lloj quhet zhurma në vesh somatike ose kraniocervikale, pasi vetëm lëvizjet e kokës ose qafës kanë një efekt. Ky lloj quhet zhurma në vesh somatike ose kraniocervikale, pasi vetëm lëvizjet e kokës ose qafës kanë një efekt. Ekziston një grup provash në rritje që sugjerojnë se disa zhurmat në vesh janë si pasojë e ndryshimeve neuroplastike në shtegun qendror të dëgjimit. Këto ndryshime supozohet se vijnë nga një input shqisor shqetsues, i shkaktuar nga humbja e dëgjimit.  Mbi 260 ilaçe janë raportuar se shkaktojnë zhurma në vesh si një efekt anësor. Në shumë raste, megjithatë, asnjë shkak themelor nuk mund të identifikohej.  Medikamente të tilla si bupropion gjithashtu mund të rezultojnë në zhurma në vesh. Në shumë raste, megjithatë, asnjë shkak themelor nuk mund të identifikohet. 

#### Faktorët shoqërues 
Faktorët e lidhur me zhurmën në vesh përfshijnë: 
*problemet me veshin dhe humbjen e dëgjimit
**humbje dëgjimi përçuese
***shoku akustik
*** zhurmë me zë të lartë ose muzikë 
***efuzion i veshit të mesëm 
***otit
***otoskleroza
***mosfunksionimi i tubit eustachian
***humbje e dëgjimit sensinural

***zhurma e tepërt ose e zhurmshme
***presbikuzë (humbje dëgjimi e lidhur me moshën)
***sëmundja e Ménière
*** hidropole endolimfatike
***hapje superiore e kanalit
***neuroma akustike
***merkuri ose helmimi nga plumbi
***medikamente ototoksike

*çrregullime neurologjike:

***Malformacioni Arnold – Chiari

***sklerozë të shumëfishtë

***dëmtim në kokë
***mosfunksionim i bashkimit tempordibibular

***arteriti i qelizave të mëdha
*çrregullime metabolike:
***mungesa e vitaminës B12
*** anemi me mungesë hekuri
* çrregullime psikiatrike:
**depresion
**çrregullime ankthi
*faktorë të tjerë:

**vasculitis
**Disa ilaçe psikhedelike mund të prodhojnë simptoma të përkohshme të zhurmës në vsh si një efekt anësor
***5-Meo-DET 
***diisopropiltryptamina (DiPT)
**tërheqja e benzodiazepinës

### Zhurmat pulsuese në vesh 
Disa njerëz përjetojnë një tingull që rreh në të njëtën kohë me pulsin e tyre, i njohur si zhurma në vesh pulsatile ose zhurma në vesh vaskulare. Kjo lloj zhurme është zakonisht me natyrë objektive, që vjen nga rrjedhja e ndryshuar e gjakut, rritja e turbullirave të gjakut afër veshit, si dhe nga ateroskleroza ose gumëzhima venoze, por mund të lindë gjithashtu si një fenomen subjektiv nga një vetëdije e rritur për rrjedhën e gjakut në vesh. ose diseksioni i arterieve karotide. Zhurma në vesh mund të tregojë gjithashtu inflamacion vaskular, ose më saktë, arteriti i përkoshëm. Zhurma nç vesh pulsatile mund të jetë gjithashtu një tregues i hipertensionit intrakranial idiopatik. Zhurma pulsatile në vesh mund të jetë një simptomë e anomalive vaskulare intrakraniale dhe duhet të vlerësohet për zhurmat e parregullta të rrjedhës së gjakut (zhurma vaskulare).

## Pathofiziologji
Mekanizmat e zhurmës subjective në vesh shpesh herë janë të paqarta. Ndërsa nuk është për t'u habitur që trauma e drejtpërdrejtë në veshin e brendshëm mund të shkaktojë zhurma në vesh, shkaqe të tjera të dukshme (p.sh., mosfunksionimi i nyjes temporomandibulare) janë vështirë të shpjegohen.

Mund të jetë shkaktuar nga rritja e aktivitetit nervor në sistemin dëgjimor të trurit, ku truri përpunon tingujt, duke bërë që disa qeliza nervore dëgjimore të bëhen më të ngacmuara. Baza e kësaj teorie është se shumë njerëz me zhurma në vesh gjithashtu kanë humbje të dëgjimit.

## Diagnoza
Qasja diagnostikuese bazohet në një histori të gjendjes dhe një ekzaminim të kokës, qafës dhe sistemit neurologjik.

Vlerësimi i zhurmës në vesh mund të përfshijë një provë dëgjimi (audiogram), matjen e parametrave akustikë të zhurmës në vesh si frekuencën dhe volumin, dhe vlerësimin psikologjik të kushteve ku gjendet prania e më shumë se një çrregullimi si depresioni, ankthi dhe stresi që shoqërohen me ashpërsinë e zhurmës në vesh.

Përkufizimi i pranuar i zhurmës kronike në vesh, në krahasim me përvojën normale të zhurmës së veshit, është pesë minuta zhurmë në vesh që ndodhin të paktën dy herë në javë. Sidoqoftë, njerëzit me zhurmë kronike në vesh shpesh e përjetojnë zhurmën më shpesh dhe më vazhdimisht ose rregullisht se kaq, siç është gjatë natës kur ka më pak zhurmë mjedisore për të maskuar tingullin.

### Audiologji
Meqenëse shumica e personave me zhurmo në vesh gjithashtu kanë humbje dëgjimi, një test i dëgjimit me ton të pastër që rezulton në një audiogram mund të ndihmojë në diagnostikimin e njërit prej shkaqeve, megjithëse disa persona me zhurma në vesh nuk kanë humbje dëgjimi. Një audiogram gjithashtu mund të lehtësojë vendosjen e një aparati dëgjimi në ato raste kur humbja e dëgjimit është e rëndësishme. Ritmi i zhurmës në vesh shpesh është në intervalin e humbjes së dëgjimit. Testi i dëgjimit duke përdorur aplikacionin celular, që jep rezultate të ngjashme me një audiogram, pavarësisht gabimeve në matjen e pragjeve të dëgjimit, mund të ndihmojë për të diagnostikuar humbjen e dëgjimit. Ky audiogram mund të përdoret për të konfiguruar aplikacionin e aparatit të dëgjimit.

### Psikoakustika
Kualifikimi akustik i zhurmës në vesh do të përfshijë matjen e disa parametrave akustikë si frekuenca në rastet e zhurmave monotone në vesh ose frekuencën dhe gjerësisë së bandës në rastet e zhurmës në vesh me zhurmë në bandë të ngushtë, zhurmën në dB mbi pragun e dëgjimit në frekuencën e treguar, pikën e përzierjes dhe nivelin minimal të maskimit. Në shumicën e rasteve, frekuenca e zhurmës në vesh ose hapësira e frekuencës është midis 5 kHz dhe 10 kHz, dhe zhurma midis 5 dhe 15 dB mbi pragun e dëgjimit.

Një tjetër parametër i rëndësishëm i zhurmës në vesh është frenimi i mbetjeve, shtyrja e përkohshme ose zhdukja e zhurmës në vesh pas një periudhe të maskimit. Shkalla e frenimit të mbetjeve mund të tregojë se sa efektivë mund të jenë maskuesit e zhurmës në vesh si një modalitet trajtimi.

Një vlerësim i hiperakuzës, një shoqerues i shpeshtë i zhurmave në vesh,  mund të bëhet gjithashtu. Parametri i matur është niveli i shqetësimit të tingullit me volum të lartë (LDL) në dB, niveli subjektiv i shqetësimit akut në frekuencat e specifikuara gjatë intervalit të frekuencës së dëgjimit. Kjo përcakton një varg dinamik midis pragut të dëgjimit në atë frekuencë dhe nivelit të shqetësimit të tingullit të lartë. Një gamë dinamike e ngjeshur në një interval të veçantë frekuence shoqërohet me hiperakuzë subjektive. Pragu i dëgjimit normal përcaktohet në përgjithësi midis 0–20 decibel (dB). Nivelet normale të shqetësimit të zërit të lartë janë 85-90 + dB, me disa kërkues shkencor që e citojnë si 100 dB. Një gamë dinamike prej 55 dB ose më pak është tregues i hiperakuzës.

### Ashpërsia
Gjendja shpesh vlerësohet në një shkallë nga "e lehtë" në "katastrofike" sipas efekteve që ka, të tilla si ndikimi në gjumë, në aktivitetet e qeta dhe në aktivitetet normale ditore. Në një rast ekstrem, një burrë kreu vetëvrasje pasi iu tha që nuk kishte kurë për zhurmat në vesh.

Vlerësimi i proçeseve psikologjike në lidhje me zhurmën në vesh përfshin matjen e ashpërsisë dhe shqetësimit të zhurmës në vesh (d.m.th., natyrën dhe shtrirjen e problemeve të lidhura me zhurmën në vesh), të matura në mënyrë subjektive nga pyetjet e vlefshme të vetë-raportimit të zhurmës në vesh. Një vlerësim më i gjerë i funksionimit të përgjithshëm, siç janë nivelet e ankthit, depresionit, stresit, stresuesve të jetës dhe vështirësitë e gjumit janë gjithashtu të rëndësishëm në vlerësimin e zhurmës në vesh për shkak të rrezikut më të lartë të mirëqenies negative në të gjitha këto zona, të cilat mund të preken nga ose përkeqësojnë simptomat e zhurmën në vesh për individin. Në përgjithësi, masat e vlerësimit aktual kanë për qëllim identifikimin e niveleve individuale të shqetësimit dhe ndërhyrjes, përballimin e përgjigjeve dhe perceptimeve të zhurmës në vesh në mënyrë që të informojnë mbi trajtimin dhe të monitorojnë progresin. Sidoqoftë, ndryshueshmëria e gjerë, mospërputhjet dhe mungesa e konsensusit në lidhje me metodologjinë e vlerësimit dëshmohen në literaturë, e cila sjell një krahasim të kufizuar të efektivitetit të trajtimit. Të hartuara për të udhëhequr diagnozën ose për të klasifikuar ashpërsinë, shumica e pyetësorëve të zhurmës në vesh kanë treguar se janë masa trajtuese të ndjeshme ndaj rezultateve të trajtimit.

### Zhurmat pulsatile në vesh
Nëse ekzaminimi zbulon një zhurmë  (tingull për shkak të rrjedhës së turbullt të gjakut), duhet të kryhen studime imazherike si doppleri transkranial (TCD) ose angiografia e rezonancës magnetike (MRA).

### Diagnostifikimi diferencial
Burimet e tjera të mundshme të tingujve që shoqërohen normalisht me zhurmo në vesh  duhet të përjashtohen. Për shembull, dy burime të njohura të tingujve të lartë mund të jenë fushat elektromagnetike të zakonshme në instalime elektrike moderne dhe transmetime të ndryshme të sinjalit të zërit. Një gjendje e zakonshme dhe shpesh e diagnostikuar keq që zhurmën në vesh është dëgjimi i frekuencës së radios (RF), në të cilën subjektet janë testuar dhe janë gjetur që dëgjojnë frekuenca të transmetimit me rrymë të lartë që tingëllojnë të ngjashme me zhurmën në vesh.

## Parandalimi
Ekspozimi i zgjatur ndaj tingujve me zë të lartë ose zhurmës mund të çojë në zhurmo në vesh. Tapat e veshit ose masat e tjera mund të ndihmojnë në parandalimin. Punëdhënësit mund të përdorin programe të parandalimit të humbjes së dëgjimit për të ndihmuar në edukimin dhe parandalimin e niveleve të rrezikshme të ekspozimit ndaj zhurmës. Grupe si NIOSH dhe OSHA ndihmojnë në përcaktimin e rregulloreve për të siguruar që punonjësit, nëse ndjekin protokollin, duhet të kenë rrezik minimal për dëmtim të përhershëm të dëgjimit të tyre. 

Disa ilaçe kanë efekte ototoksike dhe mund të kenë një efekt kumulativ që mund të rrisë dëmet e bëra nga zhurma. Nëse medikamentet ototoksike duhet të administrohen, duhet vëmendje e madhe nga mjeku për detajet e recetës, të tilla si doza dhe intervali i dozës, të cilat mund të zvogëlojnë dëmin e bërë.

## Manaxhimi
Nëse ekziston një shkak themelor, trajtimi i tij mund të çojë në përmirësime.

### Psikologjike
Trajtimi më i mirë i cila ka mbështetje për zhurmat në vesh është një lloj këshillimi i quajtur terapia njohëse e sjelljes (CBT) i cili mund të jepet përmes internetit ose personalisht. Këto përfitime duket se janë të pavarura nga çdo efekt i depresionit ose ankthit tek një individ.  Terapia e pranimit dhe angazhimit (ACT) ka predispozita premtuese për trajtimin e zhurmës në vesh. Teknikat e relaksimit gjithashtu mund të jenë të dobishme. 

### Medikamentet
Që nga viti 2018 nuk ka asnjë ilaç efektiv për zhurmën idiopatike në vesh Nuk ka prova të mjaftueshme për të përcaktuar nëse ilaçet kundër depresionit ose akamprozati janë të dobishëm. Nuk ka prova të një cilësie të lartë për të mbështetur përdorimin e benzodiazepines për zhurmën në vesh. Dobia e melatoninës, që nga 2015, është e paqartë. Gjithashtu, është e paqartë nëse antikonvulsantët janë të dobishëm për trajtimin e zhurmës në vesh. Injeksionet e steroideve në veshin e mesëm gjithashtu nuk duket të jenë efektive. Nuk ka prova që sugjerojnë se përdorimi i betahistinës është efikas për të trajtuar zhurmën në vesh.

Injeksioni me toksinën botulinum është provuar me sukses në disa nga rastet e rralla zhurmës në vesh objektive me dridhje palatale.

Caroverina përdoret në disa vende për të trajtuar zhurmën në vesh. Provat për dobinë e tij janë shumë të dobëta.

### Të tjera
Përdorimi i terapisë së tingullit qoftë nga aparatet e dëgjimit, ose nga maskuesit e zhurmës në vesh ndihmon trurin të injorojë frekuencën specifike të zhurmës në vesh. Megjithëse këto metoda janë pak të mbështetura në prova, nuk kanë efekte negative. Ekzistojnë disa qasje për terapinë e tingullit të zhurmës në vesh. E para është modifikimi i tingullit për të kompensuar humbjen e dëgjimit të individit. E dyta është një spektër sinjal që shënon energjinë afër frekuencës së tringëllimë në veshët. Ekzistojnë disa prova që mbështesin terapinë e rimarrjes së zhurmës në vesh, e cila ka për qëllim zvogëlimin e aktivitetit neuronal të lidhur me zhurmat në vesh. Ka të dhëna paraprake për një trajtim alternativ të zhurmës në vesh duke përdorur aplikacione celulare, duke përfshirë metoda të ndryshme: maskimin, terapinë e zërit, ushtrimet relaksuese dhe të tjera. Këto aplikacione mund të funksionojnë si një pajisje e veçantë ose si një sistem kontrolli i aparatit të dëgjimit. Ka pak prova që mbështesin përdorimin e stimulimit magnetik transkranial; si pasojë nuk rekomandohet.  

### Mjeksia alternative
Ginkgo biloba nuk duket të jetë efektive. Akademia Amerikane e Otolaringologjisë nuk rekomandon marrjen e shtojcave të melatoninës ose zinkut për të lehtësuar simptomat e zhurmës në vesh, dhe raportoi se nuk ka prova për efikasitetin e shumë shtojcave dietike — lipoflavonoids, hudhra, homeopatia, ilaçi bimor tradicional kinez / koreane, larvat e bletëve, vitamina dhe minerale të ndryshme.

## Prognoza
Ndërsa nuk ka ende një kurë, shumica e njerëzve me zhurma në vesh mësohen me të me kalimin e kohës; për një pakicë, ajo mbetet një problem i rëndësishëm.  Zhurma në vesh prek një të tretën e të rriturve në një kohë gjatë jetës së tyre, ndërsa dhjetë deri në pesëmbëdhjetë përqind kërkojnë vlerësim mjekësor.

### Fëmijët
Zhurma në vesh zakonisht është menduar si një simptomë e moshës madhore, dhe shpesh është anashkaluar tek fëmijët. Fëmijët me humbje të dëgjimit kanë një incidencë të lartë të zhurmave në vesh, edhe pse ata nuk shprehin gjendjen ose efektin e saj në jetën e tyre. Fëmijët në përgjithësi nuk raportojnë zhurma në vesh spontanisht dhe ankesat e tyre nuk mund të merren seriozisht. Në mesin e atyre fëmijëve që ankohen për zhurma në vesh, ekziston një mundësi e shtuar e patologjisë së lidhur me otologjinë ose neurologjinë siç është migrena, sëmundja Meniere ose qelbëzimi kronik i veshit të mëzit. Prevalenca e saj e raportuar varion nga 12% në 36% në fëmijët me pragje normale të dëgjimit dhe deri në 66% në fëmijët me humbje të dëgjimit dhe afërsisht 3-10% e fëmijëve janë raportuar të shqetësohen nga zhurmat në vesh. 

## Referime 
## Adresa të tjera 
* 
* 
*