Vitalik Buterin

**Vitaly Dmitrievich Buterin** (rusisht: Вита́лий Дми́триевич Буте́рин; i lindur më 31 janar 1994), i njohur më mirë si **Vitalik Buterin** (rusisht: Вита́лик Буте́рин), është një programues kompjuterik kanadez dhe bashkë-themelues i Ethereum-it. Buterin u përfshi në botën e kriptomonedhave që në fillimet e saj, duke bashkë-themeluar *Bitcoin Magazine* në vitin 2011. Në vitin 2015, Buterin hodhi në qarkullim rrjetin blockchain të Ethereum-it së bashku me Gavin Wood, Charles Hoskinson, Anthony Di Iorio dhe Joseph Lubin.

## Jeta e hershme dhe edukimi 
Buterin lindi në Kolomna, Rusi, në një familje ruse. Babai i tij, Dmitry, ishte shkencëtar kompjuterik. Ai dhe prindërit e tij jetuan atje deri në moshën gjashtëvjeçare, kur emigruan në Kanada në kërkim të mundësive më të mira të punësimit. Ndërsa ishte në klasën e tretë në shkollën fillore në Kanada, Buterin u vendos në një klasë për fëmijë të talentuar dhe u tërhoq nga matematika, programimi dhe ekonomia. Më pas ndoqi shkollën e mesme private *The Abelard School* në Toronto. Buterin mësoi për Bitcoin-in nga babai i tij në moshën 17-vjeçare.

Pas shkollës së mesme, ai ndoqi Universitetin e Waterloo. Atje ndoqi kurse të avancuara dhe punoi si asistent kërkimi për kriptografin Ian Goldberg, i cili bashkë-krijoi Off-the-Record Messaging dhe ishte kryetar i bordit të *Tor Project*. Në vitin 2012, fitoi medaljen e bronztë në Olimpiadën Ndërkombëtare të Informatikës në Itali.

Në vitin 2013, vizitoi zhvillues në vende të ndryshme që ndanin entuziazmin e tij për kodin. U kthye në Toronto më vonë atë vit dhe publikoi një dokument të bardhë duke propozuar Ethereum-in. Ai u largua nga universiteti në vitin 2014 pasi mori një grant prej 100,000 USD nga *Thiel Fellowship*, një bursë e krijuar nga kapitalisti i sipërmarrjes Peter Thiel, dhe filloi të punonte me kohë të plotë në Ethereum.

Më 30 nëntor 2018, Buterin mori një doktoratë nderi nga Fakulteti i Biznesit dhe Ekonomisë i Universitetit të Bazelit.

## Karriera 
### *Bitcoin Magazine* 
Në vitin 2011, Buterin filloi të shkruante për një botim të quajtur *Bitcoin Weekly* pasi u takua me dikë në një forum bitcoin me synimin për të fituar bitcoin. Pronari ofronte pesë bitcoin (rreth 3.50 dollarë në atë kohë) për këdo që do të shkruante një artikull për të. Buterin shkroi për faqen derisa ajo u mbyll për shkak të mungesës së të ardhurave. Në shtator 2011, Mihai Alisie i propozoi Buterinit të nisnin një botim të ri të quajtur *Bitcoin Magazine*, të cilin ai e pranoi si bashkë-themelues dhe kontribuoi si shkrimtar kryesor.

Në vitin 2012, revista filloi botimin fizik dhe u konsiderua si botimi i parë serioz kushtuar kriptomonedhave. Gjatë punës në *Bitcoin Magazine*, Buterin kontaktoi Jed McCaleb për një punë në *Ripple*, por ajo ra në ujë pasi Ripple nuk mund të siguronte një vizë amerikane për të.

Nga 2016 deri në 2024, ai ishte anëtar i bordit editorial të *Ledger*, një revistë shkencore me rishikim nga kolegët që publikon kërkime origjinale në fushën e kriptomonedhave dhe teknologjisë blockchain.

### Ethereum 
Buterin është shpikësi i Ethereum-it, përshkruar si një “rrjet i decentralizuar minierash dhe platformë për zhvillimin e softuerit të kombinuara në një”, që mundëson krijimin e kriptomonedhave dhe aplikacioneve të reja mbi një blockchain të përbashkët.

Ai përshkroi për herë të parë Ethereum-in në një dokument të bardhë në nëntor 2013. Sipas tij, bitcoin kishte nevojë për një gjuhë programimi për ndërtimin e aplikacioneve. Kur kjo nuk u realizua, propozoi një platformë të re me një gjuhë programimi më të përgjithshme.

Dokumenti i bardhë i Ethereum u qarkullua dhe interesi për protokollin e ri u rrit në fund të vitit 2013 dhe fillim të vitit 2014. Buterin e njoftoi Ethereum më publikisht në Konferencën e Bitcoin të Amerikës së Veriut në Miami më 26 janar. Buterin mbajti një fjalim 25-minutësh, duke përshkruar kompjuterin global me qëllim të përgjithshëm që vepron në një rrjet të decentralizuar pa leje, duke përfunduar me përdorimet e mundshme për Ethereum që varionin nga sigurimi i të korrave deri te shkëmbimet e decentralizuara dhe DAO-të .   

Në vitin 2020, Buterin tha për projektin Ethereum:

"Jam me të vërtetë mirënjohës që kam mundësinë të punoj në një fushë kaq interesante dhe ndërdisiplinore, ku bashkëpunoj me kriptografë, matematikanë dhe ekonomistë të shquar, për të ndërtuar softuer dhe mjete që tashmë ndikojnë dhjetëra mijëra njerëz në botë, dhe për të punuar çdo javë në probleme të avancuara në shkencën kompjuterike, ekonomi dhe filozofi." Sidoqoftë, sipas një artikulli të *The New Yorker* në vitin 2018, babai i tij ka thënë se Buterin po përpiqet të shmangë rolin si “mbret filozof” i botës së blockchain-it dhe dëshiron që komuniteti të jetë më i qëndrueshëm dhe më pak i varur prej tij.

Ai gjithashtu ka deklaruar se u shty të krijonte para të decentralizuara pasi personazhi i tij në *World of Warcraft* u dobësua me një përditësim (patch 3.1.0):"Luajta me kënaqësi World of Warcraft nga viti 2007 deri më 2010, por një ditë Blizzard hoqi komponentin e dëmit nga magjia e preferuar e warlock-ut tim, Siphon Life. Qava gjithë natën dhe atë ditë kuptova çfarë tmerri mund të sjellin shërbimet e centralizuara. Vendosa të hiqja dorë."

### Softuer me burim të hapur 
Buterin ka kontribuar si zhvillues në disa projekte të tjera softuerike me burim të hapur, përfshirë *DarkWallet*, bibliotekat e Bitcoin për Python dhe faqen *Egora* për tregti me kriptomonedha.

### Ethereum Russia 
Në vitin 2017, Buterin u takua me presidentin rus Vladimir Putin në *St. Petersburg International Economic Forum*, ku Putin shprehu mbështetjen për bashkëpunime të mundshme në Rusi.

### Bashkëpunimi me Glen Weyl 
Buterin u lidh me ekonomistin Glen Weyl pas një tweet-i të Buterinit mbi një propozim për taksë të re të pasurisë. Ata bashkë-shkruan manifestin *Çlirimi përmes Decentralizimit Radikal*, dhe në vitin 2019 publikuan një punim me Zoe Hitzig mbi një sistem për financimin e mallrave publike përmes votimit kuadratik.

### Inteligjenca artificiale 
Në maj 2021, Buterin dhuroi 665 milionë dollarë për *Future of Life Institute*, një organizatë që punon për të reduktuar rrezikun ekzistencial nga inteligjenca artificiale. Ai ka shprehur shqetësimin se AI mund të bëhet “specia dominuese në Tokë dhe të shkatërrojë njerëzimin”.

## Çmime dhe njohje 
* *Thiel Fellowship*, 2014
* *World Technology Award* për IT Software, 2014
* *Fortune 40 under 40*, 2016
* *Forbes 30 under 30*, 2018
* *Fortune Ledger 40 under 40*, 2018
* Doktoratë nderi nga Universiteti i Bazelit, 2018

* *Time 100*, 2021

## Filantropi 
* Dhuroi 763,970 dollarë në Ether për *Machine Intelligence Research Institute* në 2017

* Dhuroi 2.4 milionë dollarë për *SENS Research Foundation* në 2018 për kërkime mbi plakjen

* Dhuroi 50,000 dollarë në 2020 për *SENS*, dhe së bashku me Sam Bankman-Fried dhe Haseeb Qureshi, 150,000 dollarë për të luftuar sëmundjet e lidhura me plakjen përmes votimit të hapur në Twitter

* Dhuroi 1.14 miliardë dollarë në monedhën SHIBA për *India’s Crypto Covid Relief Fund* në vitin 2021, që përfaqësonte 5% të qarkullimit dhe uli çmimin me 50%

* Dhuroi 336 milionë dollarë në monedhën *Dogelon Mars ($ELON)* për *Methuselah Foundation*, e cila u përqendrua në zgjatjen e jetës njerëzore. Donacioni uli vlerën e monedhës me 70%

* Dhurim themelues (pa shumë të deklaruar) për *Arc Institute* në 2021

### Përpjekje filantropike kundër pushtimit rus të Ukrainës në vitin 2022 
Buterin doli në mbështetje të Ukrainës. Ditën e parë të pushtimit, ai shkroi: "Ethereum është neutral, por unë nuk jam." Ai tha se sulmi ishte një krim ndaj të dy popujve. Më pas iu përgjigj një tweet-i të Margarita Simonyan me: "иди на хуй" (shko q... veten). Ajo kishte thënë se kush turpërohej të ishte rus, nuk ishte rus fare.

Buterin ka dhuruar kripto për projekte që ndihmojnë Ukrainën përmes “kriptofilantropisë”, përfshirë *Ukraine DAO*, ku babai i tij Dmitry është një nga mbajtësit e nënshkrimeve në portofolin e përbashkët të projektit.

## Libra 
* Vitalik Buterin. *Prova e aksioneve: Krijimi i Ethereum dhe Filozofia e Blockchain-eve* . — Shtëpia Botuese Seven Stories, 2022. — C. 384. — .

## Shih edhe 
* Lista e njerëzve të Universitetit të Waterloo-s
* Lista e njerëzve në teknologjinë blockchain
* Lista e transhumanistëve
* Lista e filantropëve

## Referime 
### Referime 
### Veprat e cituara 
* 
* 

## Lidhje të jashtme 
*