Ocitania (rajon)

parapamje|300x300px| Harta e Occitania në gjuhën oksitane, me qytetet kryesore
**Oksitania** ( Ocitanisht: Occitània [ utsiˈtanjɔ ], [ ukʃiˈtanjɔ ] ose [ u(k)siˈtanja ]) është rajoni historik në Evropën Perëndimore dhe Jugore ku gjuha oksitane është folur historikisht  dhe ku përdoret herë pas here si gjuhë e dytë. Kjo zonë kulturore përfshin afërsisht pjesën më të madhe të të tretës jugore të Francës (përveç vendit Bask Francez dhe Katalonjës Franceze ) si dhe një pjesë të Spanjës ( Lugina e Aranit ), Monakos dhe pjesë të Italisë ( Luginat Oksitane ).

Occitania është njohur si një koncept gjuhësor dhe kulturor që nga Mesjeta . Territori u bashkua në kohën romake si *Shtatë Provincat* ( latinisht: Septem Provinciae  ) dhe në Mesjetën e Hershme ( *Aquitanica* ose Mbretëria Visigotike e Tuluzës,  ose pjesa e Luigjit të devotshëm pas *divisio regnorum* të Thionville-it në 806  ).

Aktualisht, rajoni ka një popullsi prej 16 milionë banorësh dhe midis 200,000-800,000   njerëz janë ose folës amtarë ose të rrjedhshëm të oksitanishtes.  Më shpesh fliten frëngjisht, piemonteze, katalanisht, spanjisht dhe italisht . Që nga viti 2006, gjuha oksitane është gjuhë zyrtare në Katalonjë, e cila përfshin Luginën e Aranit ku oksitanishtja fitoi statusin zyrtar në 1990.

Nën sundimin e Perandorisë Romake, shumica e Occitanisë njihej si Aquitania,  territoret e pushtuara më parë njiheshin si *Provincia Romana* (shih Provence moderne), ndërsa provincat veriore të asaj që sot quhet Franca quheshin *Gallia* ( Gaul ). Nën Perandorinë e Mëvonshme, si Aquitania ashtu edhe *Provincia Romana* u grupuan në Shtatë Provincat ose Viennensis. Provence dhe Gallia Aquitania (ose *Aquitanica* ) kanë qenë në përdorim që nga kohërat mesjetare për Occitania (dmth. Limousin, Auvergne, Languedoc dhe Gascony ).

Dukati historik i Akuitanisë nuk duhet me rajonin modern të quajtur Aquitaine: kjo është arsyeja pse termi *Occitania* u ringjall në mesin e shekullit të XIX-të. Emrat "Ocitania" dhe "Gjuha Ocitane" (*Occitana lingua*) u shfaqën në tekstet latine që në 1242–1254 deri më 1290 dhe në vitet e mëvonshme të fillimit të shekullit të XIV; ekzistojnë disa tekste në të cilat zonës i referohen indirekt si "vendi i gjuhës Ocitane" (*Patria Linguae Occitanae*). Emri  u përdor në italisht (''Lingua d'òc*) nga Dante në fundin e shekullit XIII. Mbaresa paksa e pazakontë e termit *Occitania* vjen me gjasë nga një nënpunës francez që bashkoi *òc*  dhe *Aquitània*  në një term portmanto, duke shkrirë kështu gjuhën dhe tokën në një koncept.

Më 28 shtator 2016, Occitanie u bë emri i një rajoni administrativ që pasoi rajonet e Midi-Pyrénées dhe Languedoc-Roussillon,  është një pjesë e vogël e Ocitanisë.

## Gjeografia 
[djathtas|parapamje|140x140px| Pamje nga një pjesë e qytetit të vjetër të [Tuluza|Tuluzës, ish-kryeqyteti i Languedoc]]
[majtas|parapamje|140x140px| *Port de la Lune'', [Bordo|Bordeaux]]
Ocitania përfshin rajonet e mëposhtme:

* Gjysma jugore e Francës: Provence, Drôme-Vivarais, Auvergne, Limousin, Guyenne, Gascony, southern Dauphiné dhe Languedoc. Frëngjishtja është tashmë gjuha dominante në zonë dhe Ocitanishtja nuk ka status zyrtar.
* Luginat Ocitane në Alpet italiane, ku gjuha ocitane fitoi status zyrtar në 1999. Këto janë 14 luginat piemonteze në provincat Cuneo dhe Torino, si dhe komunitetet e shpërndara malore të Ligurias (provinca e Imperias), dhe, papritmas, në një bashkësi (Guardia Piemontese) në rajonin e Kalabrisë (provinca e Kozencës).
* Lugina e Aranit, në Pirenej, në Kataloni ku Ocitanishtja ka qenl gjuhë zyrtare që prej 1990
* Principata e Monakos (ku Ocitanishtja flitej përkrah gjuhës Monégaske).

### Rajonet historike 
parapamje| Vendi dhe Rajonet e Oksitanisë

# Béarn [Bearn] ( Pau ) – 6,800 km2 (est.)
# Guyenne [Guiana] & Gascony ( Bordeaux ) – 69,400&nbsp;km2 (est.)
# Limousin [Lemosin] ( Limoges ) – 9700 km2 (est.)
# La Marche (Limousin) [la Marcha] ( Guéret ) – 7,600 km2 (est.)
# Auvergne [Auvèrnhe] ( Riom ) – 19,300 km2 (est.)
# Languedoc [Lengadòc] ( Tuluza ) – 45,300 km2 (est.)
# Dauphiné ( Grenoble ) – 8,500 km2 (est.)
# Qarku i Nicës [County of Nissa] ( Nice ) – 3,600 km2 (est.)
# Provence [Provença] ( Aix-en-Provence ) – 22,700 km2 (est.)
# Comtat Venaissin [lo Comtat Venaicin] ( Carpentras ) – 3600 km2 (est.)
# Qarku i Foix [County of Fois] ( Foix ) – 3,300 km2 (est.)

### Ndarjet administrative në Francë 
 
Rajonet administrative që mbulojnë Occitaninë janë si më poshtë: Rajoni Occitanie (përveç Pyrenees-Orientales ku shumica flasin katalanisht, megjithëse rajoni Fenouillèdes, në veri-perëndim të departamentit, domethënë i gjuhës dhe kulturës oksitane), Nouvelle- Aquitaine (përveç periferive ku flitet baske, poitevin dhe saintongeais ), Auvergne-Rhône-Alpes (në gjysmën jugore, domethënë pothuajse të gjithë Drôme dhe Ardeche, Isère jugore dhe disa skaje të Loire ) dhe Provence-Alpes- Côte d'Azur . Në Centre-Val de Loire flitet oksitanishtja në disa komuna në Cher dhe Indre jugore.