Mauzoleumi i Tyrbes në Bihaq

parapamje|250x250px| *Tyrbe* dhe Kulla e Kapitenit
***Turbe Mauzolej*** ( transl. Turbe Mauzoleum ), është një turbe (një lloj mauzoleumi islamik ) në Bihaq, Bosnje dhe Hercegovinë, e cila e ka origjinën nga periudha e sundimit austro-hungarez në Bosnje dhe Hercegovinë dhe është ndërtuar për të treguar nderim për mbrojtësit e qytetit që vdiqën në lufta kundër trupave austro-hungareze në 1878.

## Historia 
Me vendim të Kongresit të Berlinit, në qershor 1878, Austro-Hungarisë iu dha e drejta për të aneksuar Bosnjën dhe Hercegovinën . Kur hyri ushtria austro-hungareze, u deshën disa muaj për të shuar rezistencën, veçanërisht të popullsisë myslimane. Luftimet nën muret e Bihaqit filluan më 7 shtator dhe vetëm më 19 shtator mbrojtësit dorëzuan qytetin e Bihaqit. Rënia e Bihaqit pati një efekt dekurajues mbi mbrojtësit e qyteteve të tjera në Bosanska Krajina, kështu që ata u nënshtruan, kryesisht pa ndonjë rezistencë të madhe, me përjashtim të Velika Kladushës dhe Peqigradit, ku rezistenca zgjati deri në tetor 1878. 

Mauzoleumi Turbe u ndërtua për të treguar nderim për mbrojtësit e qytetit që vdiqën në luftën kundër trupave austro-hungareze. *Turbi* u bë fillimisht prej druri, por në vendin e saj u ndërtua një kishë gjatë vitit 1890 dhe qeveria austro-hungareze, për të marrë miratimin nga popullsia myslimane e Bihaqit, e ndërtoi *turbin* aktual me shpenzimet e saj. Megjithatë, disa burime thonë se *turba* daton që nga koha e sundimit osman . 

Ky monument thjesht sakral u dëmtua rëndë gjatë Luftës së Bosnjës, por ai është riparuar dhe sot është një simbol i fuqishëm i kulturës shpirtërore boshnjake në këtë rajon. 

## Përshkrimi 
djathtas|parapamje|250x250px| Tyrbe - mauzoleumi në Bihaq
*Tyrba* i përket tipit me bazë tetëkëndëshe të mbuluar me kupolë. Skajet e mureve janë të gjitha të barabarta, 2.60 metra në gjatësi. Materiali i murit është një përzierje guri dhe tullash, me fasadën e jashtme të plotë prej guri *bihacit*, një gur gëlqeror lokal shumë i butë dhe i lehtë. *Turbi* ndahet nga një kornizë guri e profilizuar horizontale që del 35 cm nga muri, mbi të cilën mbështetet buza e poshtme e dritares. Sipas përmasave, zona mbi kornizë është pak më e madhe dhe arrin në 2/3 e lartësisë së të gjithë ndërtesës, e matur pa kupolë. 

Shtresa e sipërme e kupolës është ndërtuar me blloqe katrore të gdhendura saktësisht prej guri bihacit të shtruar shumë rregullisht, ndërsa zona e poshtme është e ndërtuar me blloqe guri të punuar përafërsisht të renditur në katër rreshta horizontale me fuga shumë të theksuara. Turbi është i harkuar me kupolë të mbuluar me fletë metalike të zinkuar . 

### Enterieri 
parapamje| Brendësia e *tyrbës* në Bihaq
Ka dy arkivole prej druri në *turbë*, secili i përbërë nga një sarkofag me një gur varri nisan . Nuk ka asnjë mbishkrim në vetë turbin, apo në gurët e varreve të nisanit, por ato janë të zbukuruara me zbukurime të shumta në formën e shiritave të përdredhur. 

## Monument kombëtar 
Ndërtesa historike "Turbe Mauzoleum në Bihaq" është shpallur Monument Kombëtar i Bosnje dhe Hercegovinës nga Komisioni për Ruajtjen e Monumenteve Kombëtare të Bosnje dhe Hercegovinës
. 

## Shih edhe 
* Kultura në Bosnje dhe Hercegovinë

## Literatura 
* Radoslav Lopašić, *Bihać i Bihaćka Krajina*, [Rajoni i Bihaqit dhe Bihaqit], Zagreb, 1890.
* Ćiro Truhelka, *Sredovječni spomenici Bosanske Hrvatske*, [Monumentet mesjetare të Kroacisë Boshnjake], "Hrvatsko kolo" XXIII, Zagreb, 1942.
* Branka Raunig, Fikreta Butić, Branko Bokan, *Bihać i okolina*, [Bihaq dhe rrethinat e saj], Turističko društvo "Una", Bihać, 1963.
* Dr Ekrem Hakki Ayverdi, ''AVRUPA 'DA OSMANLY MIMARI ESERLERI*, II f.3 kitab, Baha Matabaasi, Stamboll, 1981.
* Mehmed Mujezinović, *Islamska epigrafika Bosne i Hercegovine*, [Epigrafia islame e Bosnjës dhe Hercegovinës], knjiga 3, 3. izdanje, biblioteka "Kulturno naslijeđe", Sarajevë – Publishing, str. 61 – 65, 1998.
* Nikola Radić, *Bihać sa starih razglednica*, [Bihać nga kartolinat e vjetra], Bihać, 2000.
* Abdulah Talundžić, *Turbe i toranj crkve u Bihaću'', [Turbe and Church tower in Bihać], Mostar 2005: Most - časopis za obrazovanje, nauku i kulturu, 193 (104 - nova serija), str. 72.

## Lidhjet e jashtme 
* Turbe - Mauzolej u Bihaću na discoverbihac.ba
* Turbe - Mauzolej u Bihaću  na furaj.ba
* Znate li kako je nastalo Bihaćko turbe, abc.ba

## Referime