Civitas libera

Një **Civitas libera** (*qytet i lirë*, ; ) ishte një qytet vetë-qeverisës gjatë periudhave Helenistike dhe Perandorake Romake. Statusi ju jepej nga mbreti ose perandori, që gjithësesi mbikëqyrte punët e qytet nëpërmjet  ose  të tij (greqisht: *epimeletes*) përkatësisht. Mjaft qytete autonome kishin gjithashtu të drejtën për të nxjerë monedha qytetare që bartnin emrin e qytetit.

## Historia 
Shembuj të qyteteve të lira përfshijnë Amfipolisin, i cili pas vitit 357 p.e.s. qëndroi përgjithmonë qytet i lirë dhe autonom brenda Mbretërisë Maqedonase; dhe ka të ngjarë edhe Kasandrea dhe Filipi. 

Nën sundimin Seleucid, qytete të shumta gëzonin autonomi dhe nxirnin monedha; disa prej tyre, si Seleucia dhe Tarsusi, vijuan të ishin qytete të lira, edhe pas pushtimit romak nga Pompeu. Nikopoli gjithashtu u bë një civitas libera nga Augusti, themeluesi i tij. Selaniku pas Betejës së Filipit, u bë një civitas libera në vitin 42 p.e.s., kur ai mori anën e fitimtarëve. Athina, një qytet i lirë me ligjet e veta, i kërkoi Adrianit të caktonte ligje të reja, të cilat ai i modeloi sipas atyre të nxjera nga Drakoni dhe Soloni.

*Autonomi* ose *autonomoi* ishte emri që u jepnin grekët atyre shteteve që qeveriseshin nga ligjet e tyre dhe nuk ishin subjekte të ndonjë pushteti të huaj. Ky titull ju dha atyre qyteteve edhe nga romakët, që u lejuan të gëzonin ligjet e veta dhe të zgjidhnin magjistratët e tyre. Ky lejim konsiderohej një privilegj i madh dhe shënjë nderimi; dhe në këtë kuadër janë gjetur të rregjistruara në monedha dhe medalje (p.sh.: Metropolis autonom i antiokianëve).

## Shiko gjithashtu
* Greqia helenistike
* Greqia romake
* Polisi
* Agora
* Maqedonia e lashtë
* Diadokët
* Qytet-shteti
* Drako (ligjvënës)
* Soloni
* Ksenofoni
* Tukididi
* Historitë e Thukididit
* Nikopoli i Epirit
* Lista e qyteteve në Epirin e lashtë
* Consistorium
* Urbs
* Instrumentum regni
* Latinët
* Ager publicus
* Alba Longa
* Albanët (latinë)
* Amfiteatri Romak
* Anijet Romake
* Arcana imperii
* Arkitektura Romake
* Arkitektura e Teatrove Romake
* Arsimi në Romën e lashtë
* Arti romak
* Besimet e lashta mesdhetare
* Bujqësia në Romën e lashtë
* Castra
* Cirku Romak
* Civitas
* Civitas libera
* Civitas foederata
* Civitas sine suffragio
* Civitas stipendaria
* Clivus Palatinus
* Colonus (person)
* Consilum principis
* Contio
* Cursus honorum
* Çitadela
* Dashuria Greke
* Dediticii
* Dominati (Roma)
* Domus
* Dux
* E drejta romake
* Ekonomia Romake
* Equites
* Ergastulum
* Feja romake
* Festivalet Romake
* Fëmijëria në Romën e lashtë
* Filozofia e lashtë romake
* Fiset Italike
* Forumet Romake
* Gens
* Harku i Triumfit
* Honestiores dhe humiliores
* Horreum
* Horreum (Epir)
* Iliro-romakët
* Institucionet politike të Romës së lashtë
* Kalendari Romak
* Klasa shoqërore në Romën e Lashtë
* Kleisoura (distrikt bizantin)
* Klima e Romës së Lashtë
* Kolona e Fitores
* Kolonia Romake
* Kopshtet romake
* Kufijtë ushtarakë dhe fortifimet romake
* Kultura e Romës së lashtë
* Kuvendet Romake
* Kuzhina antike romake
* Larja në Romën e Lashtë
* Latifundium
* Latinët në Itali
* Latium
* Legjioni romak
* Lidhja Latine
* Limes Britannicus
* Lista e toponimeve latine në Ballkan
* Lista e kolonive romake
* Llaçi romak
* Ludi
* Lupanari
* Lustrum
* Lustratio
* Magjistratët romakë
* Mare Nostrum
* Marina Romake
* Martesa në Romën e lashtë
* Misteret greko-romake
* Mitologjia romake
* Mjekësia Romake
* Mos maiorum
* Municipium
* Muret mbrojtëse romake
* Muri i Antoninit
* Nobiles
* Optimates dhe populares
* Ordines
* Pagus
* Pallatet perandorake të Romës
* Patricët romakë
* Pax Romana
* Perandoria Romake
* Peregrinus
* Periudha e Ngrohtë Romake
* Plebejtë
* Primus inter pares
* Principati (Roma)
* Provinca romake e Epirit
* Republika Romake
* Rogatio
* Romanitas
* Romanizimi (kulturor)
* Rrugët romake
* Sabinët
* Sabelianët
* Selitë perandorake romake
* Senati Romak
* Shpyllëzimi gjatë periudhës romake
* Shtatë Kodrat e Romës
* Shtetësia Romake
* Skllavëria në Romën e lashtë
* Spektaklet Romake
* SPQR
* Statusi në sistemin ligjor romak
* Tempulli Romak
* Teknologjia në Romën e lashtë
* Të Drejtat Latine
* Thermae
* Traditat romake të emërtimit
* Triumfi Romak
* Ujësjellësi Romak
* Ura e Trajanit
* Ura romake
* Ushqimi dhe darka në Perandorinë Romake
* Ushtria Romake
* Veshjet në Romën e lashtë
* Vicus
* Vila Romake
* Zgjedhjet në Republikë Romake
* Zjarrfikja në Romën e Lashtë

## Citime fundfaqeje
## Bibliografia
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*