Bedri Dedja

**Bedri Dedja** (Korçë, 20 nëntor 1930 - 13 prill 2004) ka qenë njeri i letrave shqipe, shkrimtar për fëmijë dhe akademik psikologjinë dhe pedagogjinë e letërsisë për fëmijë.

## Biografia 
U lind në Korçë më 20 nëntor 1930. Shkollën fillore e kreu në Shkodër ndërsa gjimnazin e përfundoi në qytetin e Durrësit. Më pas studioi në Universitetin e Moskës dhe u diplomua shkelqyeshëm në vitin 1953 në disiplinat e pedagogjisë, psikologjisë dhe njëkohësisht të letërsisë për fëmijë. Pas përfundimit të studimeve universitare, për 40 vjet ka qenë lektor dhe Profesor titullar i lendeve të psikologjise dhe pedagogjisë në Universitetin e Tiranës dhe për një periudhë 5 vjeçare (1975-1980) edhe në Institutin e Lartë Pedagogjik të Elbasanit.

Nga viti 1972 e deri sa u nda nga jeta më 13 prill 2012, ka qenë Anëtar i Akademisë së Shkencave të Republikës së Shqipërisë. Paralelisht me veprimtarinë pedagogjike, deri në vitin 1975 ai ka ushtruar edhe funksione drejtuese publike si Drejtor i Institutit të Lartë Pedagogjik Tiranë, Kryeredaktor i Revistës "Fatosi" dhe Gazetës "Mësuesi", Drejtor i Drejtorisë së Botimeve Shkollore e Drejtor i Institutit të Studimeve Pedagogjike në Ministrinë e Arsimit, Zëvendësministër i Arsimit dhe Kulturës si dhe Sekretar i Përgjithshëm Shkencor i Akademisë së Shkencave.

Bedri Dedja ka qenë për shumë vjet anëtar i Shoqatës Botërore të Psikologëve, Kryetar i Shoqatë Kombëtare të Psikologëve si dhe Kryetar i Shoqatës Shqiptare të Shkrimtarëve për fëmijë. Bedri Dedja gjithashtu ka qenë anëtar i Redaksisë së përgjithshme për hartimin e Fjalorit Enciklopedik Shqiptar (1985) si dhe bashkëautor dhe redaktor përgjegjës i botimit të Akademisë së Shkencave dhe Ministrisë së Arsimit, Historia e Arsimit dhe e Mendimit Pedagogjik Shqiptar Vol. I (2003). Shume vepra të tij janë përkthyer e botuar jashtë Shqipërisë si në Maqedoni, Kosovë, Greqi, Rumani, Kinë e Zvicër.

Bedri Dedja, Akademik dhe profesor në fushën e pedagogjisë dhe psikologjisë,ka qenë një personalitet shumëplanësh në krijimtarinë letrare shqiptare për të vegjëlit dhe atë shkencore për të rriturit: poet e prozator, përrallëtar e dramaturg, tregimtar e publicist, novelist e romancier, përkthyes, gazetar e kritik, studiues i psikologjisë, pedagogjisë e historisë së arsimit dhe mendimit pedagogjik shqiptar, studiues e teoricien i historisë së letërsisë shqiptare për fëmijë. Fitues i shumë çmimeve letrare, "Qytetar Nderi" i Beratit, mbajtës i "Çmimit të Republikës", "Urdhërit Naim Frashëri" dhe titullit "Mjeshtër i Madh", Dedja është vlerësuar gjithashtu nga Qendra Ndërkombëtare e Biografive në Kembrixh, duke zënë vend në Vëllimin e XVI të biografive si autor i shquar i shekullit XX.

## Familja 
Ka qenë i martuar me Pandora Papuçiu Dedja, me të cilën pati dy fëmijë, Edlirën dhe Taulantin. I biri, Taulant Dedja, ka qenë Zëvendësministër i Pushtetit Lokal, Prefekt i Tiranës dhe deputet i Partisë Socialiste. 

## Tituj të veprave 
Bedri Dedja, ka botuar:
### Novela 
*Heroizmat e Fatbardh Pikaloshit (1954)
*Një udhëtim i rrezikshëm (1961) 
*Kercënimi i thonjve kozmikë(1976) 
*Përrallëmadhja (1998)

Vëllime me tregime e përralla : 
*Përralla popullore mbi kafshët (1957) 
*Përralla e tre vëllezërve (1958) 
*Kallëzimet e gjyshe pastërtores (1960) 
*Kapiteni i shtërngatës (1970) 
*Përralla e shpatave të arta (1976) 
*Përralla e lepurit dhe e breshkës (1976) 
*Bariu i vogël në mal të thatë (1979) 
*Përralla njëmbëdhjetëkatëshe (1996) 
*Përralla të zgjedhura (1997) 
*Përrallat e Zvicrës (2002)

### Vjersha dhe poema 
*Numrat (1959) 
*Shkolla e pyllit (1967) 
*Artan Borizani dhe çeta e tij (1970) 
*Garda partizane (1972) 
*Patoku në plazh (1975) 
*Poezi të zgjedhura për fëmijë (1975) 
*Beni shkon në malësi me familje dhe shtëpi (1976) 
*Gjashtë poema për kalamaj (1976) 
*Vera, Genti e Driloni (1985)

### Romane 
*Shoku i braktisur (1957) 
*Kalamajtë e pallatit tim Vol.I (1972), Vol.II (1979) 
*Republika e 1100 çudirave (1975) 
*Nëpër korridoret e thella të Jonit (1976) 
*Met partizani (1981) 
*Si u rrit një komisar (1986) 
*Alarmet e qytetit Sdikuisht (1989) 
*Kacamicri rreth globit (1993) 
*Si katër fëmijë u bënë biznesmenë (1996) 
*Qyteti me tri kështjella (1998) 
*Sikuriada (2002) 
*Presidenti i Planetit të Kuq (2006, botuar post mortum)

### Pjesë teatrale 
*Gjyqi i Maçokut (1962) 
*Kryengritje në pallat (1972)

### Publicistikë 
*Biseda me pionierët (1986) 
*Nëpër ravat e jetës - Kujtime (2001) 
*Duke ecur kontinenteve - Përshtypje udhëtimesh (2004);

### Përkthime 
*L. Tolstoi - Tregime dhe përralla për fëmijë (1954); Robi i Kaukazit (1959) 
*V. Majakovski - Për fëmijët (1954); Lexo, shëtit e fluturo (1958); Ç'është mirë e ç'është keq (1966) 
*N.Nosov - Tregime (1954); Aventurat e Dinpakut dhe shokëve të tij (1957); 
*M.Tuein - Aventurat e Tom Sojerit (1955) 
*A.S.Pushkin - Përralla e peshkatarit dhe e peshkut (1956); 
*H.K.Andersen - Përralla (1956); 
*M.Gorki - Jashka,Samovari (1957); 
*Sh.Péro - Maçoku me çizme (1958); Përralla ruse (1998, përshtatje e shqipërime nga 18 autorë);

### Studime dhe vepra shkencore 
*Edukimi i marrdhënieve të drejta midis djemve dhe vajzave në familje (1956); 
*Psikologjia për shkollat e mesme (1959); 
*Letërsia për fëmijë (1961, 1964, 1966, 1975, 1983); 
*Psikologjia për shkollat e larta (bashkëautor 1965, 1985, 1987); 
*Mbi rrugët e perfeksionimit të sistemit të sotëm të edukatës familjare (1966); 
*Politika dhe Pedagogjia (1967); 
*Tradita dhe probleme të letërsisë shqipe për fëmijë (1971); 
*Shënime mbi historinë e mendimit pedagogjik shqiptar (1972); 
*Burimet e letërsisë shqipe për fëmijë (1978); 
*Shkrime mbi letërsinë për fëmijë (1978); 
*Studime mbi problemin e metodave të të mësuarit në shkollë (1978); 
*Didaktika (bashkëautor 1986); 
*Drejt enigmave të psikikës së njeriut (1989); 
*Psikologjia Sociale (1990); 
*Sekreti i talentit (1998).

## Tituj dhe Dekorata 
*Profesor
*Anëtar i Akademisë së Shkencave të Republikës së Shqipërisë
*Laureat i "Çmimit të Republikës"
*Laureat i Urdhërit "Naim Frashëri"
*"Qytetar Nderi" i Qarkut të Beratit
*Laureat i Titullit "Mjeshtër i Madh"
*Laureat i Titullit “Kalorës i Urdhrit të Skënderbeut" (pas vdekjes)

## Lexo edhe 
* Filmi shqiptar Kryengritje në pallat është bazuar tek vepra e tij me të njejtin titull.
* 

## Referime