Prince (muzikant)

**Prince Rogers Nelson** (7 qershor, 1958 – 21 prill 2016), i njihur si Prince, ishte një këngëtar, këngëshkrues, instrumentist, producent dhe aktor amerikan. Prince-i u njohur si një inovator, dhe ishte i njohur gjerësisht për punën e tij eklektike, praninë pompoze në skenë, dhe gamën e gjerë vokale. Ai është konsideruar gjerësisht si pionier i tingujve të Minneapolis. Muzika e tij integron një shumëllojshmëri të gjerë të stileve, duke përfshirë funk, rock, R&B, soul, psychedelia, dhe pop. Prince ka lindur në Minneapolis dhe zhvilloi një interes në muzikë, që kur ishte fëmijë, duke shkruar këngën e tij të parë kur ishte shtatë vjeç. Album e tij *1979* u bë Platin për shkak të suksesit të këngës "Why You Wanna Treat Me So Bad??" dhe "I Wanna Be Your Lover". Ai u pranua në *Rock and Roll Hall* of Fame në vitin 2004, vitin e parë të drejtën e tij. *Rolling Stone* renditën Prince në numrin 27 në listën e 100 artistëve më të mëdhenj të të gjitha kohërave. 

Ai vdiq nga një mbidozë e qetësuesve të dhimbjeve në shtëpinë e tij në vitin 2016.

## Jeta e hershme dhe karriera 
Prince Rogers Nelson lindi më 7 qershor 1958, në Minneapolis, Minnesota. Prindërit e tij, John Lewis Nelson dhe Mattie Shaw, ishin muzikantë, dhe ishte e qartë që Prince kishte një talent natyror për muzikën që nga një moshë e re. Ai filloi të luante pianon në moshën 7-vjeçare dhe më pas shtoi kitarën, basin, baterinë dhe një gamë të gjerë instrumentesh të tjera në repertorin e tij. Gjatë adoleshencës, ai tashmë kishte filluar të zhvillonte stilin e tij muzikor dhe aftësitë e tij për kompozim. Edhe pse albumi nuk pati sukses komercial, ai tregoi aftësitë e mrekullueshme të Prince-it për të shkruar, prodhuar dhe interpretuar të gjitha materialet e tij vetë.

## Rritja në famë 
Rritja e Prince në famë erdhi me albumin e tij të katërt, *1999* (1982), i cili përfshinte këngët titull dhe hite si “Little Red Corvette” dhe “Delirious”. Fuzioni i albumit të rock-ut, pop-it dhe funk-ut i dha Prince një vlerësim të gjerë dhe sukses komercial. Albumi i tij tjetër, *Purple Rain* (1984), ishte një sukses masiv, si kritikisht ashtu edhe komercialisht. Kënga titullore dhe këngë të tjera si “When Doves Cry” dhe “Let’s Go Crazy” u bënë pikë referimi kulturore, dhe filmi *Purple Rain* e konsolidoi statusin e tij si një nga yjet kryesore të pop-it të viteve 1980.

Prince u bë i njohur për performancat e tij të jashtëzakonshme live, për modën e tij provokuese dhe për aftësinë e tij për të përzier lloje të ndryshme muzikore, nga funk dhe soul deri te rock dhe muzika elektronike. Ai gjithashtu vlerësohej për aftësinë e tij për të luajtur pothuajse të gjitha instrumentet në albumet e tij dhe për gatishmërinë për të marrë rreziqe kreative.

## Krijimtaria dhe ndikimi muzikor 
Prince ishte jo vetëm një muzikant i shkëlqyer, por edhe një novator. Ai ishte i njohur për shtyrjen e kufijve të zhanreve muzikore, duke i përzier ato nga funk, rock, R&B, soul dhe pop për të krijuar një tingull unik të quajtur “Minneapolis sound”. Loja e tij me kitarë ishte e njohur për intensitetin dhe shprehjen, dhe diapazoni i tij vokal shtrihej nga falseto deri në bariton të thellë.

Ndikimi i tij në muzikën popullore shtrihej përtej karrierës së tij. Artiste si Beyoncé, Bruno Mars dhe Justin Timberlake e kanë përmendur atë si ndikim, dhe këngët e tij janë interpretuar nga shumë muzikantë të tjerë. Prince gjithashtu ishte një mbështetës i pavarësisë artistike, duke mbrojtur të drejtat e artistëve për kontrollin mbi muzikën dhe imazhin e tyre, veçanërisht përmes mosmarrëveshjeve me etiketa muzikore të mëdha.

## Trashëgimia dhe vdekja 
Karriera e Prince zgjati më shumë se katër dekada, dhe ai la pas një katalog të gjerë muzikor që përfshinte mbi 30 albume studio, qindra këngë të papublikuara dhe këngë ikonike si “Kiss”, “Raspberry Beret” dhe “Sign o’ the Times”. Muzika e tij shpesh ishte shumë personale, duke trajtuar tema të dashurisë, shpirtërisë, identitetit dhe drejtësisë shoqërore.

Prince vdiq më 21 prill 2016, në moshën 57-vjeçare, nga një mbidozë aksidentale me fentanil. Vdekja e tij tronditi botën, pasi ai konsiderohej si një nga muzikantët më të mëdhenj të të gjitha kohërave. Pas vdekjes së tij, pasuria e tij është përfshirë në përpjekje për të ruajtur dhe publikuar materialet e tij të papublikuara.

## Ndikimi kulturor 
Ndikimi kulturor i Prince nuk mund të nënvlerësohet. Ai e ripërcaktoi atë që do të thoshte të ishe një yll pop, duke kombinuar gjenialitetin muzikor me një androgjinë të paepur që sfidoi normat tradicionale të gjinisë. Mbështetja e tij për lirinë artistike frymëzoi shumë muzikantë, dhe puna e tij vazhdon të festohet nga fansat dhe kritikët edhe sot. Prince gjithashtu ishte një humanist, duke mbështetur çështje të ndryshme si barazia racore, arsimi dhe lehtësimi i varfërisë.

Përmes muzikës së tij të jashtëzakonshme, performancave ikonike dhe mbështetjes për të drejtat e artistëve, Prince mbetet një simbol i lirisë krijuese dhe integritetit artistik, dhe trashëgimia e tij vazhdon të ndikojë breza të tërë muzikantësh.

## Diskografia 
### Albume në studio 
* *For You* (1978)
* *Prince* (1979)
* *Dirty Mind* (1980)
* *Controversy* (1981)
* *1999* (1982) 
* *Purple Rain* (1984)
* *Around the World in a Day* (1985)
* *Parade* (1986)
* *Sign o’ the Times* (1987)
* *Lovesexy* (1988)
* *Batman* (1989) (Soundtrack i filmit *Batman*)
* *Graffiti Bridge* (1990) (Soundtrack i filmit *Graffiti Bridge*)
* *Diamonds and Pearls* (1991)
* *Love Symbol Album* (1992)
* *Come* (1994)
* *The Gold Experience* (1995)
* *Chaos and Disorder* (1996) 
* *Emancipation* (1996) 
* *Rave Un2 the Joy Fantastic* (1999)
* *Musicology* (2004)
* *3121* (2006) 
* *Planet Earth* (2007)
* *Lotusflow3r* (2009)
* *20Ten* (2010)
* *Plectrumelectrum* (2014)
* *Art Official Age* (2014)
* *HITnRUN Phase One* (2015)
* *HITnRUN Phase Two* (2015)

### Albume të lëshuara pas vdekjes 
* *Piano & A Microphone 1983* (2018)
* *Originals* (2019)

* *Welcome 2 America* (2021)

### Koleksione 
* *The Hits/The B-Sides* (1993)

* *The Very Best of Prince* (2001) 
* *Ultimate* (2006)

* *4Ever* (2016)

* *Prince 4Ever* (2016)

### Albume nga koncertet live 
* *One Nite Alone…Live!* (2002)

* *Sign o’ the Times (Live)* (1987) (në disa versione)

### Kolona zanore 
* *Purple Rain* (1984)
* *Batman* (1989)
* *Graffiti Bridge* (1990)

## Referime