Valentiniani II

**Valentiniani II** (latinisht: *Valentinianus*; 37115 maj 392) ishte një perandor romak në pjesën perëndimore të perandorisë romake midis viteve 375 dhe 392 pas Krishtit. Ai ishte në fillim bashkësundimtar i vogël i vëllait të tij, më pas u mënjanua nga një uzurpator dhe vetëm pas vitit 388 ishte sundimtar i vetëm, megjithëse me pushtete të kufizuara *de fakto* .

Djali i perandorit Valentinian I dhe i perandoreshës Justina, ai u ngrit në detyrën perandorake në moshën 4-vjeçare nga komandantët ushtarakë pas vdekjes së babait të tij. Deri në vitin 383, Valentiniani II mbeti një partner i vogël i gjysmëvëllait të tij më të madh Gratian në sundimin e perandorisë perëndimore, ndërsa Lindja u qeveris nga xhaxhai i tij Valens deri në vitin 378 dhe Theodosius I nga viti 379. Kur Gratiani u vra nga perandori uzurpator Magnus Maximus në 383, gjykata e Valentinianit në Milano u bë qendra e Italisë ku u zhvilluan disa debate fetare. Në vitin 387, Maksimi pushtoi Italinë, duke nxitur Valentinianin dhe familjen e tij të arratiseshin në Selanik, ku kërkuan me sukses ndihmën e Teodosit. Theodosius mundi Maximus në betejë dhe ri-instaloi Valentinian në Perëndim. Megjithatë, Valentinian shpejt e gjeti veten duke luftuar për t'u çliruar nga kontrolli i gjeneralit Arbogast . Në vitin 392, Valentinian u zbulua i varur në dhomën e tij në rrethana të panjohura.

## Biografia 
Valentiniani lindi nga perandori Valentinian I dhe gruaja e tij e dytë, Justina . Ai ishte gjysmëvëllai i djalit tjetër të Valentinianit, Gratianit, i cili kishte ndarë titullin perandorak me të atin që nga viti 367. Ai kishte tre motra: Galla, Grata dhe Justa. Plaku Valentinian vdiq në fushatën e Panonisë në vitin 375. As Gratian (atëherë në Trier ) dhe as xhaxhai i tij Valens (perandor për Lindjen) nuk u konsultuan nga komandantët e ushtrisë në vendngjarje. Në vend që thjesht ta pranonin Gratianin si pasardhësin e babait të tij, gjeneralët dhe zyrtarët kryesorë të Valentinianit I, duke përfshirë Merobaudes, Petronius Probus dhe Cerealis, xhaxhai i nënës së Valentinianit II dhe vëllai i Justinës, e vlerësuan  katërvjeçar më 22 nëntor 375 në Aquincum. Ushtria dhe gjenerali i saj frank Merobaudes, mund të kenë qenë të shqetësuar për mungesën e aftësisë ushtarake të Gratianit dhe për të parandaluar një ndarje të ushtrisë, kështu që rriti një djalë që nuk do të aspironte menjëherë komandën ushtarake.   Gjithashtu, ai mund të ketë dashur të parandalojë komandantët dhe zyrtarët më të suksesshëm ushtarakë, si Sebastiani dhe Konti Theodosius, të bëhen perandorë ose të fitojnë pushtet të pavarur, pasi Sebastiani u largua në një post të largët dhe Theodosius u ekzekutua brenda një viti i ngritjes së Valentinianit. 

Gratiani u detyrua të strehonte gjeneralët që mbështetën gjysmëvëllain e tij në mbretërinë e tij, megjithëse ai supozohet se kishte një dëshirë për edukimin e vëllait të tij.  Sipas Zosimus, Gratiani qeveriste provincat trans-alpine (përfshirë Galinë, Hispaninë dhe Britaninë ), ndërsa Italia, pjesë e Ilirikut dhe Afrika e Veriut ishin nën sundimin e Valentinianit. Megjithatë, Gratiani dhe oborri i tij ishin në thelb në krye të gjithë perandorisë perëndimore, duke përfshirë Ilirikun, dhe Valentiniani nuk nxori asnjë ligj dhe ishte i margjinalizuar në burimet tekstuale.    Në vitin 378, xhaxhai i tyre, perandori Valens, u vra në betejë me gotët në Adrianopojë dhe Gratiani ftoi gjeneralin Theodosius të bëhej perandor në Lindje . Si fëmijë, Valentiniani II ishte nën ndikimin pro- arian të nënës së tij, perandoreshës Justina, dhe oborrtarëve në Milano, një ndikim i kundërshtuar nga peshkopi Nicene i Milanos, Ambrose . 

Valentiniani u përpoq të frenonte plaçkitjen e tempujve paganë në Romë . Të mbështetur nga ky udhëzim, senatorët paganë, të udhëhequr nga Aurelius Symmachus, prefekti i Romës, kërkuan në vitin 384 për rivendosjen e Altarit të Fitores në Shtëpinë e Senatit, i cili ishte hequr nga Gratiani në vitin 382. Valentiniani e refuzoi kërkesën dhe, duke vepruar kështu, hodhi poshtë traditat dhe ritualet e Romës pagane, të cilave iu drejtua Symmachus. Ndërsa Ambrose mori pjesë në fushatën kundër rivendosjes së Altarit të Fitores,  ai pranoi se ai nuk ishte shkaku i vendimit për të hequr altarin në radhë të parë. 

Në vitet 386-387, Maximus kaloi Alpet në luginën e lumit Po dhe kërcënoi Milanin. Valentiniani II dhe Justina ikën te Theodosi në Selanik . Ky i fundit arriti në një marrëveshje, të çimentuar nga martesa e tij me motrën e Valentinianit Galla, për të rivendosur perandorin e ri në Perëndim.  Në vitin 388, Theodosius marshoi në perëndim dhe mundi Maksimin. Megjithëse ai duhej të emëronte perandor të dy djemtë e tij ( Arcadius në vitin 383, Honorius në 393), Theodosius e toleroi Valentinianin dhe e bëri atë një sundimtar vartës të tij. 

Pas humbjes së Maximus, Theodosius qëndroi në Milano deri në vitin 391. Valentiniani nuk mori pjesë në festimet triumfale të Teodosit mbi Maksimin. Valentiniani dhe oborri i tij u vendosën në Vienne në Gali, ndërsa Theodosius emëroi administratorët kryesorë në Perëndim dhe kishte prerë monedha, gjë që nënkuptonte kujdestarinë e tij mbi 17-vjeçarin.  Justina kishte vdekur tashmë dhe Viena ishte shumë larg ndikimit të Ambrose. Gjenerali i besuar i Theodosius, Frank Arbogast, u emërua magjistër militum për provincat perëndimore (bar Afrika) dhe kujdestar i Valentinianit. Duke vepruar në emër të Valentinianit, Arbogast në fakt ishte në varësi të Teodosit.  Ndërsa gjenerali bëri fushatë me sukses në Rhine, perandori i ri mbeti në Vjenë, në ndryshim nga babai i tij luftëtar dhe vëllai i tij më i madh, të cilët kishin bërë fushatë në moshën e tij. Dominimi i Arbogast mbi perandorin ishte i konsiderueshëm, dhe gjenerali madje vrau Harmoniun, një mik i Valentinianit i dyshuar për marrje ryshfeti, në prani të perandorit. 

Më 15 Maj 392, Valentinian u gjet i varur në rezidencën e tij në Vjenë. Arbogast tha se vdekja e perandorit ishte vetëvrasje. Megjithatë, shumë burime besojnë se Arbogasti e vrau atë me duart e tij, ose i pagoi Pretorianët. Zosimus shkrimi në fillim të shekullit VI nga Kostandinopoja, se Arbogast kishte vrarë Valentinianin; autorët e lashtë janë të ndarë sipas mendimeve të tyre. Disa studiues modernë priren drejt vetëvrasjes.  Lavdërimi i Ambrozit është burimi i vetëm bashkëkohor perëndimor për vdekjen e Valentinianit. Është e paqartë në çështjen e vdekjes së perandorit, gjë që nuk është për t'u habitur, pasi Ambrosi e përfaqëson atë si një model të virtytit të krishterë. Vetëvrasja, jo vrasja, do ta bënte peshkopin të shpërqëndrohej në këtë pyetje kyçe.

Trupi i perandorit të ri u përcoll me ceremoni në Milano për varrim nga Ambrose, i vajtuar nga motrat e tij Justa dhe Grata. Ai u shtri në një sarkofag porfiri pranë vëllait të tij Gratian, me shumë mundësi në kapelën e Sant Aquilinos ngjitur në San Lorenzo . [lower-alpha 1] Ai u hyjnizua me        . 

Vetë Valentiniani duket se nuk kishte ushtruar asnjë autoritet të vërtetë dhe ishte një figurë për interesa të ndryshme të fuqishme: nënën e tij, bashkëperandorët e tij dhe gjeneralët e fuqishëm. Që nga kriza e shekullit të tretë, perandoria ishte sunduar nga gjeneralë të fuqishëm, një situatë e zyrtarizuar nga Diokleciani dhe sistemi i tij kolegjial, i cili u shemb një vit pas abdikimit të tij në vitin 305. Kostandini I dhe djemtë e tij, figura të forta ushtarake, rivendosën praktikën e trashëgimisë trashëgimore, një sistem që Valentiniani I vazhdoi ta ruante. Një e metë e dukshme në këto dy kërkesa konkurruese erdhi në mbretërimin e Valentinianit II, një fëmijë.  Mbretërimi i tij ishte një pararojë e shekullit të pestë, kur fëmijët ose jo-entitetet, që mbretëronin si perandorë, kontrolloheshin nga gjeneralë dhe zyrtarë të fuqishëm në Perëndim dhe në Lindje deri në mesin e shekullit. 
## Shih edhe 
* Iliriku
* Perandorët ilirë
* Prefektura e Ilirikut
* Lista e personaliteteve ilire
## Literatura 
* 
## Referime