open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Haris Silajxhiq

parapamje|Silajdzhiqi
**Haris Sillajxhiq** (boshnjakisht: *Haris Silajdžić*, lindi më 1 tetor të viti 1945 në Sarajevë, Bosnja dhe Hercegovina Demokratike), është politikan i boshnjak i Bosnjës. Është Anëtar i Presidencës, Bosnje-Hercegovinë.

## Biografia 
Haris Silajxhiqi është i biri i Haxhi Hafiz Kamil efendisë Silajdxhiqit.

Pas  përfundimit të shkollës fillore në vendlindje, në vitin 1964 përfundon medresen Gazi Husrev-begut në Sarajevë. Mandej studion gjuhen arabe dhe islamistiken në Bengazi. Magjistroi dhe doktoroi në Univesitetin e Prishtinës në vittin 1977 gjegjësisht 1979. Në Prishtinë u punësua ne vitin 1974 në Institin e Historisë, ku punoi deri në vitin 1978. Mandej angazhohet të ligjiroj gjuhën arabe në fakultetin Filozofik të Univeersitetit të Prishtinës.   Është doktor i historisë dhe punon si profesor në fakultetin Filozofik të Sarajevës, dhe mban ligjërata në shumë fakultete të botës. Ka qenë ministër i punëve të jashtme në qeverinë e Bosnjës dhe Hercegovinës (1990.-1993.), ka qenë premier i qeverisë së R B dhe H (1993.-95.). Ka qenë premier i B dhe H gjatë kohës së luftës. Bashkë me kryetarin e ndjerë Alia Izetbegoviqi ka pasur barrën më të madhe të luftës.

Nga viti 1997 ka kryer funksionin e nënkryetarit të këshillave të ministrave në B dhe H. Është zgjedhur profesor në fakultetin Filozifik të Sarajevës në vitin 1996, ndërsa në vitin 1998 edhe në Cornell University Ithaca, në New York.
Fakultetin e gjuhës dhe islamistikën e kreu në Bengazi te Libisë, ndërsa magjistroi dhe doktoroi në Universitetin e Prishtinës. Është i martuar dhe ka një djalë Mirza i cili është 21 vjeç dhe shkollohet në Stamboll.

Haris Silajxhiq u betua më 6 nëntor 2006 si anëtari boshnjak i presidencës trepalëshe të Bosnje-Hercegovinës (BH), pesë javë mbas zgjedhjeve të përgjithshme në vend të 1 tetorit. Ai dhe dy anëtarë të tjerë të presidencës kolektive, serbi Nebojsha Radmanoviq dhe kroati Zheljko Komshiç, u zgjodhën me votim të drejtpërdrejtë nga populli për një mandat katërvjeçar, duke zëvendësuar respektivisht Sulejman Tihiq, Borislav Paravac dhe Miro Joviç.

## Burime
Kristian Shvarc-Shilling

**Kristian Shvarc-Shilling** (2007) Përfaqësuesi i Lartë në Bosnjë Hercegovinë - gjermanë nga Gjermania.

Gjermani Kristian Shvarc-Shilling morri përsipër postin e përfaqësuesit të lartë të komunitetit ndërkombëtar në Bosnjë Hercegovinë (BiH) nga britaniku Pedi Eshdaun në 31 janar 2006. Si edhe paraardhësi i tij, ish ministri i shërbimit postar, ka punuar si përfaqësues special i BE në vendet e Ballkanit.
Gian Marco Chiarini

**Gian Marco Chiarini** Gjeneral majori (2007) Komandant i EUFOR-it - italian nga Italia.

Gjeneral majori Italian Gian Marco Chiarini mori komandën e forcave të EUFOR-it në Bosnjë-Hercegovinë (BiH) nga Gjeneral majori britanik, David Liki, në 6 dhjetor në një ceremoni që shënoi edhe përvjetorin e parë të 6500 trupave të EUFOR-it në vend.

Chiarini është komandanti i dytë i EUFOR-it që kur NATO ia pasoi detyrat e saj paqeruajtëse në BiH BE-së, në dhjetor të vitit 2004. Në ceremoninë e dorëzimit që u zhvillua në Kampin e Butmirit në Sarajevë, morën pjesë shefi i sigurimit të BE, Havier Solana, kyetari i Presidencës Tripartiake të BiH, Ivo Miro Jovic, anëtari i presidencës Borislav Paravac, dhe zyrtarë të tjerë.
Millorad Dodik

thumb|right|Milorad Dodik (2010).

**Milorad Dodik** (lindur më 12 mars 1959) është një politikan serb i Bosnjës që aktualisht shërben si presidenti i 8-të i Republikës Srpska që nga viti 2022, një pozicion që ai e ka mbajtur më parë nga viti 2010 deri në vitin 2018. Ai gjithashtu shërbeu si anëtari i 7-të serb i Presidencës së Bosnjës dhe Hercegovinës nga 2018 deri në 2022.

Dodik ka qenë president i Aleancës së Social Demokratëve të Pavarur (SNSD) që nga formimi i saj në 1996 dhe ka mbajtur disa zyra politike brenda Republika Srpska, entiteti me shumicë serbe në Bosnjë dhe Hercegovinë. Ai shërbeu si kryeministër i Republikës Srpska nga viti 1998 në 2001 dhe përsëri nga 2006 në 2010.

Fillimisht, si Dodik ashtu edhe SNSD u panë si alternativa të moderuara dhe reformiste ndaj Partisë Demokratike Serbe ultranacionaliste gjatë viteve 1990 dhe fillim të viteve 2000. Megjithatë, që atëherë, si Dodik ashtu edhe SNSD kanë miratuar një qëndrim më nacionalist dhe separatist serb, duke mbrojtur të drejtën e serbëve të Bosnjës për vetëvendosje. Mandati i tij është shënuar nga akuzat për autoritarizëm nga kritikët e tij, minimin e institucioneve federale të Bosnjës dhe lidhjet më të ngushta me Rusinë dhe Serbinë.

Dodik gjithashtu ka pohuar në mënyrë kontroverse se masakra e Srebrenicës është një "mit i fabrikuar" dhe ai vazhdimisht ka mohuar gjenocidin boshnjak duke lavdëruar kriminelët e dënuar të luftës si Ratko Mladić dhe Radovan Karadžić.

## Shiko edhe 
* Republika Sërbska
* Serbët e Bosnjës dhe Hercegovinës
* Gjenocidi i Srebrenicës

## Referime
Sergei Stanishev

**Sergei Stanishev** (2007) Kryeministër, Bullgaria - bullgar nga Bullgaria.

Sergei Stanishev u emërua kryeministër më 16 gusht 2005 pasi Partia Socialiste Bullgare (BSP) e tij fitoi zgjedhjet parlamentare më 25 qershor. Ai zëvendësoi Simeon Sakse-Koburg në këtë detyrë.

Stanishev lindi më 5 maj 1966 në Kherson, Ukrainë. Ai u diplomua në histori në Universitetin Shtetëror të Moskës më 1989 dhe mori gradën e doktoraturës më 1994. Ai u specializua në shkencat politike në Shkollën për Studime Politike të Moskës më 1998 dhe ishte një student me kohë të pjesshme në marrëdhëniet ndërkombëtare në Shkollën Ekonomike në Londër ndërmjet 1999 dhe 2000.
Oli Rehn

thumb|right|Oli Rehn, 2014
**Oli Rehn** është politikan finlandez, që nga nëntori i vitit 2004 është Komisioner për Zgjerimin e Bashkimit Evropian.

Oli Rehn mori detyrën si Komisioner për Zgjerimin e BE-së më 22 nëntor të vitit 2004, katër ditë pasi Parlamenti Evropian (PE) miratoi ekipin prej 24 anëtarësh të Presidentit të ri të Komisionit Evropian Hose Manuel Barroso. Duke përfaqësuar Finlandën në komisionin ekzekutiv të BE-së, ai zëvendësoi Guenter Verheugen të Gjermanisë në këtë funksion.
Kalin Popesku Tariceanu

**Kalin Popesku Tariceanu** (2007) Kryeministër i Rumanisë - rumunë nga Rumania.

Kalin Popesku Tariceanu bëri betimin si Kryeministër i Rumanisë më 29 dhjetor 2004, një ditë pasi qeveria e aleancës së qendrës së djathtë e propozuar prej tij u miratua nga parlamenti i vendit. Ai zëvendësoi Adrian Nastase të Partisë Social-Demokratike në këtë funksion.

Kalin Popesku Tariceanu u takova me Viktor Orbán, Adrian Năstase, György Frunda, Traian Basesku dhe János Gergő ne 2002.

Hr:Călin Popescu-Tăriceanu
Traian Basesku

**Traian Basesku** (2007) President i Rumanisë - rumunë nga Rumania.

Traian Basesku, udhëheqësi i Partisë Demokratike (PD) të qendrës, u zgjodh president i Rumanisë më 12 dhjetor 2004, duke mposhtur Kryeministrin Nastase të Partisë Social-Demokratike (PSD) në balotazh. Ai pasoi Jon Ilieskun pasi mandati i dytë rresht i këtij të fundit përfundoi. Në kohën e zgjedhjes, Basesku kishte disa muaj që shërbente në mandatin e tij të dytë si kryetar i bashkisë së Bukureshtit.

Traian Basesku u takova me Viktor Orbán, Adrian Năstase, György Frunda, Kalin Popesku Tariceanu dhe János Gergő ne 2002.
Branko Crvenkovski

**Branko Cërvenkovski** (maqedonisht: Бранко Црвенковски *Branko Crvenkovski* – i lindur më 12 Tetor 1962) është një politikan maqedonas i cili shërbeu si Kryeministër i Maqedonisë nga 1992 në 1998 dhe përsëri nga 2002 në 2004 si Presidenti i Tretë i Republikës së Maqedonisë nga 2004 në 2009. Ai ishte gjithashtu udhëheqës i Bashkimit Social Demokrat të Maqedonisë.

Cërvenkovski lindi në Sarajevë, Bosnja dhe Hercegovina, atëherë pjesë e Jugosllavisë.

Në 1986 ai fitoi një diplomë bachelor në Shkencë Kompjuterike dhe Automatizim nga Shkolla e Inxhinierisë Elektrike në Universitetin Ss. Cirili dhe Metodi në Shkup.

Ai u zgjodh anëtar i Asamblesë së Republikës Socialiste të Maqedonisë në zgjedhjet e para shumëpartiake në Jugosllavi në 1990 pasi shërbeu për disa vjet si shef i departamentit në kompaninë Semos në Shkup. Një ish-komunist, Cërvenkovski ka qenë në krye të Bashkimit Social Demokrat të Maqedonisë që nga Prilli 1991.

Branko Cërvenkovski u zgjodh President i Maqedonisë më 28 prill 2004, në raundin e dytë të zgjedhjeve. Zgjedhjet e parakohshme u thirrën pas vdekjes së ish-Presidentit maqedonas Boris Trajkovski në një aksident me aeroplan më 26 shkurt 2004.
Boris Tadiq

**Boris Tadiq** (Serbisht: Борис Тадић; lindi më 15 janar 1958) është politikan serb i cili shërbeu si Presidenti i Serbisë nga viti 2004 deri më 2012.

Tadiq ishte anëtar i Partisë Demokratike që nga themelimi i saj në vitin 1990, dhe ka qenë president i tyre nga viti 2004 deri më 2012. Pas rënies së Millosheviqit, ai u emërua në qeveri si Ministri i Telekomunikacionit të Republikës Federale të Jugosllavisë dhe më vonë do të shërbejë si Ministri i parë i Mbrojtjes i Serbisë dhe Malit të Zi përpara se të zgjidhej si president në vitin 2004. Ai u rizgjodh për mandatin e tij të dytë në vitin 2008. Pas humbjes së tij në zgjedhjet presidenciale 2012 dhe vlerësimet e dobëta të partisë, ai dha dorëheqjen në nëntor 2012, për të marrë pozicionin e presidentit të nderit të partisë. Pas një ndarje me udhëheqjen e re në janar 2014, Tadiq u largua nga Partia Demokratike dhe formoi Partinë e tij të Re Demokratike (më vonë u riemërua party Social Demokrate) për zgjedhjet parlamentare të vitit 2014.

Gjatë presidencës së tij, BE ka hequr vizat për shtetasit serbë që udhëtojnë në vendet e zonës Shengen, qeveria serbe nënshkroi Marrëveshjen e Stabilizim-Asociimit (MSA) dhe mori një status të kandidatit të BE-së, si dhe Serbia ka përfunduar detyrimet ndaj Gjykatës  Ndërkombëtare Penale për ish-Jugosllavinë. Ai u bë kreu i parë serb i shtetit ose kreu i qeverisë që vizitoi Memorialin e Gjenocidit të Srebrenicës dhe ai nisi një iniciativë që parlamenti serb të miratojë një rezolutë që dënon masakrën e Srebrenicës. Periudha e një qeverie koalicioni të udhëhequr nga Partia Demokratike e Tadiqit u karakterizua nga sfidat e deklaratës së pavarësisë së Kosovës dhe krizës globale financiare, duke çuar në nivele të ulëta të rritjes ekonomike. Ai vlerësohet gjerësisht si një udhëheqës pro-perëndimor, i cili gjithashtu favorizon marrëdhëniet e ekuilibruara me Rusinë, Shtetet e Bashkuara dhe BE-në.

Ai u diplomua në Fakultetin Filozofik të Universitetit të Beogradit me një diplomë në psikologji, konkretisht psikologji sociale në departamentin e psikologjisë klinike.

## Referime
Carla del Ponte

parapamje|
**Carla del Ponte** (lexo: Karla del Ponte) lindi më 8 shkurt 1947 në Bignasco, Tiçino, Zvicër. Është një juriste zvicerane dhe kryeprokurorja e OKB-së për krimet e luftës.

Karla del Ponte u emërua prokurore për Gjykatën Ndërkombëtare Penale për ish-Jugosllavinë (ICTY) dhe Gjykatën Ndërkombëtare Penale për Ruandën (ICTR) në gusht 1999, duke zëvendësuar Luize Arbur. Ajo dështoi në padin kundër ish-kryeministrit të Kosovës Ramush Haradinaj.

## Referimet
Kostas Karamanlis

parapamje|Kostas Karamanlis
**Kostas Karamanlis** ose **Kosta Karamanli** (2007) Kryeministër i Greqisë - ortodoksë lindorë nga Greqia.

Kostas Karamanlis u betua si Kryeministër i Greqisë më 10 mars 2004, tre ditë pasi partia e tij Demokracia e Re (ND) arriti një fitore dërrmuese në zgjedhjet parlamentare, në të cilat kjo parti e rimori pushtetin pas më shumë se një dekade.
Karolos Papulias

thumb|right|Karolos Papulias

**Karolos Papulias** (4 qershor 1929, Janinë - 26 dhjetor 2021)  është politikan dhe diplomat grek, dy herë ministër i jashtëm gjatë dhe fill pas luftës së ftohtë dhe president i Greqisë për dy mandate gjatë periudhës 2005-2015 pasi u zgjodh me një shumicë të paparë votash, 279, prej 300 gjithsej në parlamentin e vendit.

Me baba me origjinë nga Pogoniani i Greqisë, zonë në kufi me Shqipërinë, ai u rrit në atë krahinë, në Janinë dhe Athinë.

Anëtar themelues i Lëvizjes Socialiste Panhelenike (PASOK) dhe aleat i Andrea Papandreut, Papuliasi 75-vjeçar u zgjodh president me mbështetje si nga partia e tij, ashtu edhe nga partia e qendrës së djathtë aso kohe në pushtet Demokracia e Re, e cila e emëroi për të pasuar Kostis Stefanopulos në këtë funksion kryesisht ceremonial.

## Lidhje të jashtme
Georgi Përvanov

thumb|Georgi Părvanov
**Georgi Sedefçov Përvanov** (2007) ishte Presidenti i Republikës së Bullgarisë - bullgarë nga Bullgaria.

Georgi Përvanov u zgjodh president i Republikës së Bullgarisë më 18 nëntor 2001. Udhëheqësi i Partisë Socialiste u bë ish-komunisti i parë që fiton në zgjedhjet presidenciale që prej rënies së komunizmit në Bullgari në fillim të viteve 1990. Fushata e tij para-zgjedhore u krye nën moton "Unë jam në anën tuaj" dhe nënvizonte çështjet sociale. Mbështetja për kandidaturën e Përvanovit ishte pothuajse dyfishi i asaj që partia e tij mori në zgjedhjet parlamentare pesë muaj më parë.
Condoleezza Rice

parapamje|right|Condoleezza Rice (2005)

**Kondoliza Rajs** është politikane amerikane, Këshilltarja e Sigurisë Kombëtare të Shteteve të Bashkuara.

Kondoliza Rajs, 46 vjeç, Këshilltarja e Sigurisë Kombëtare e Presidentit Xhorxh Bush, është një specialiste për çështjet ruse dhe të Europës Lindore e respektuar gjerësisht, e cila kohët e fundit ishte një politikane dhe dekane e Universitetit të Stanfordit.
Ivo Sanader

**Ivo Sanader** lindi më 8 qershor, 1953 në Split, Kroaci. Ai përfundoi Universitetin e Insbrukut në Austri, ku studioi Letërsinë e Krahasuar dhe Gjuhët Romake.

Pas kthimit në Kroaci, Sanader punoi në zyrën e marketingut të agjencisë turistike Dalmacijaturist. Më 1998 u bë kryeredaktor i shtëpisë botuese Logos. Në atë kohë, ishte gjithashtu një prej redaktorëve të revistës Mogućnosti (Mundësitë). Më 1991, mori një post drejtues në Teatrin Kombëtar në Split.

Në gusht të vitit 1992, pasi u zgjodh në Dhomën e Përfaqësuesve të Parlamentit kroat, u bë Ministër i Shkencës dhe Teknologjisë, një detyrë të cilën e mbajti deri në janar 1993.

Sanader më pas u emërua Zëvendësministër i Jashtëm. Në këtë detyrë të re, ai mori pjesë në bisedimet dypalëshe të cilat çuan në krijimin e Federatës Kroato-Myslimane të Bosnje-Hercegovinës (FBiH). Ai gjithashtu ndihmoi në diskutimet për heqjen e regjimit të vizave për shtetasit kroatë që udhëtojnë në Greqi. Gjatë kësaj periudhe, Sanader u bë anëtar i Komitetit Qendror të partisë së tij.

Në fund të nëntorit 1995, pas Marrëveshjeve të Paqes të Dejtonit, Sanader u largua nga qeveria për t'u bërë shefi i kabinetit të Presidentit kroat të atëhershëm, Franjo Tuxhman, i cili e emëroi edhe sekretar të përgjithshëm të Këshillit të Mbrojtjes dhe Sigurisë Kombëtare dhe anëtar të Këshillit Presidencial.

Në janar 1996, Sanader u bë anëtar i Këshillit Shumëpalësh për Bashkëpunimin ndërmjet Kroacisë dhe FBiH-së. Më vonë, u emërua për herë të dytë si Zëvendësministër i Jashtëm.

Më 1998, u zgjodh kryetar i HDZ-së dhe punoi për të modernizuar dhe forcuar partinë e tij. 

Sanader është i martuar dhe ka dy vajza.
Jap de Hop Shefer

thumb|right|Jap de Hop Shefer
**Jap de Hop Shefer**, është politikan holandez, Sekretar i Përgjithshëm i NATO-s *(2007)*.

Këshilli i Atlantikut Verior emëroi Ministrin e Jashtëm hollandez Jap de Hop Shefer si sekretar të përgjithshëm të NATO-s dhe kryetar të Këshillit më 22 shtator 2003. De Hop Shefer e filloi detyrën e tij më 1 janar 2004, duke pasuar Lordin Xhorxh Robertson nga Britania. Ai është hollandezi i tretë që drejton Aleancën në historinë e saj 54-vjeçare.
Adnan Terziq

parapamje|right|Adnan Terziç
**Adnan Terziç** (lindi më 5 prill 1960) - është politikanë boshnjakë (boshnjakë nga Kroacia), 2002-2007 kryeministër i Bosnje-Hercegovinës.

Adnan Terziç u bë Kryeministër i Bosnje-Hercegovinës (BeH) më 23 dhjetor 2002, pas zgjedhjeve të përgjithshme në fillim të tetorit. Ai zëvendësoi në këtë funksion Dragan Mikereviç dhe u bë kreu i parë i qeverisë qëndrore të BiH-së që u emërua për një mandat katër-vjeçar.

## Jeta
## Referimet
Ahmet Haxhipashiq

**Ahmet Haxhipasiç** (lindi më 1 qershor 1952) - është politikanë boshnjakë, boshnjakë i Bosnjës‎, 2003-2007 kryeministër i Federatës së Bosnje-Hercegovinës.

Ahmet Haxhipasiç u betua për një mandat katër-vjeçar si Kryeministër i Federatës së Bosnje-Hercegovinë më 14 shkurt 2003. Zgjedhja e tij pasoi zgjedhjet e përgjithshme të tetorit 2002 në vend. Një anëtar i Partisë për Veprim Demokratik myslimane boshnjake, Haxhipasiç zëvendësoi Alija Behmen në krye të qeverisë së federatës.
Leksikoni

**Leksikoni** (nga greqishtja *lexis* - fjalë, shprehje) është një regjistër në formë fjalori i shpjegimit të nocioneve të ndryshme të një fushe, një aspekti etj. Shpjegimet mund të jenë të shkurtra apo të gjera, që varet nga ajo nëse nocionet që shpjegohen janë më shumë apo më pak të njohura, apo fare të panjohura.

Leksikonët mund të hartohen sipas kritereve të ndryshme, për ç'arsye ata janë të shumëllojshëm.

Në literaturën më të vjetër mund të haset që në vend të emërtimit *leksikon* të përdoret emërtimi *thesaurus* (lat. *thesaurus* - pasuri, thesar, visar). Ky term përdoret për leksikonët gjithëpërfshirës të një gjuhe, të pajisur me të gjitha shpjegimet dhe shembujt e nevojshëm.

**Leksikografia** është përgatitja shkencore, hartimi dhe botimi i leksikonëve të llojeve dhe destinimeve të ndryshme.
Salcburgu

**Salzburg** (sqt. **Salcburg**) është një qytet në pjesën perëndimore të Austrisë. Është qyteti i katërt më i madh në Austri. Pozita gjeografike e tij bën të mundur një zhvillim turistik te gjithë zonës(Land-it te Salcburgut). Njihet në të gjithë botën si qyteti ku ka lindur kompozitori me famë botërore Wolfgang Amadeus Mozart. Në Austri nihet gjithashtu si pika e sporteve dimërore siç është Ski'imi, patinazhi artistik gjithashtu dhe Bialthon. Qeverisja e ketij Land-i është ndikuar për shkak të pozitës gjeografike. Ndodhet 220&nbsp;km larg nga Vjena e gjithashtu 225&nbsp;km larg nga München ku ndikimi kulturor I këtyre qyteteve të mëdha ka qenë tepër i rëndësishëm.Në 2006 popullsia e Salzburgut ishte 150,000 banorë.

## Historia 
## Demografia 
## Ekonomia 
## Referime
Académie française

**Académie française** {lexo:Akademia françeze} është akademi për gjuhën dhe literaturën frënge dhe është themeluar më 1635 numronë 40 anëtarë të zgjedhur dhe jepë dekorata për literaturë.
Boshti

**Boshti** është një vijë e drejtë, një drejtëz e paramenduar, përreth së cilës sillet një trup.

Në optik si bosht merret rrezja (drejtëza) e cila kalon nëpër pikën qendrore të një thjerrëze dhe pasqyre të veglave optike, ndërsa në teknikën e përgjithshme është pjesë mekanike e makinave në të cilën mbahen rrotat, rrolat apo plakat (boshti i statik, statori, boshti dinamik, boshti lëkundës).
Veresi

**Veresi** fjalë krahinore me kuptimin blerje e një produkti dhe pas një kohe pagesa e tij. Pas luftës ës dytë botërore përdorej në Rrafshin e Dugagjinit.
Adami

parapamje|Detaje nga Krijimi i Adamit të Mikelanxhelos, tavani i Kapelës Sistine.
**Adam** (*hebreishtë "Njeri"*) sipas fesë Adami së bashku me Evën janë të martuarit e parë.

## Shiko edhe 
* Adami dhe Eva

## Referime
Allgemeiner Deutscher Automobil Club

**Allgemeiner Deutscher Automobil Club** ose shkurt **ADAC**, *(lexo: Allgemainer Doiçe Automobil Klub)* është klub automobilistik i përgjithëshem gjerman themeluar në vitin 1903 me seli në Mynih.
Adilen

**Adilen** shumës nga  *Aedile* për përfaqësueset zyrtarë që në Romën antike përfaqësonin entet e rendit, tregut, zakonit dhe Shëndetësisë.
Isabelle Adjani

**Isabelle Adjani** u lind më 27 qershor 1955 në Paris (lexo:Izabel Axhani) aktore e filmit - franceze nga Franca. 

## Filmografia
### Film
*1969 : *Le Petit bougnat* të Bernard Toublanc-Michel - *Rose*
*1972 : *Faustine et le bel été* të Nina Companéez - *Camille*
*1973 : ''L'École des femmes* të Raymond Rouleau - *Agnès*
*1974 : *Le Secret des Flamands* të Robert Valey - *Maria*
*1974 : *La Gifle* të Claude Pinoteau - *Isabelle Doulean*
*1975 : *L'Histoire d'Adèle H.* të François Truffaut - *Adèle Hugo*
*1976 : *Barocco* d’André Téchiné - *Laure*
*1976 : *Le Locataire* të Roman Polanski - *Stella*
*1977 : *Violette et François* të Jacques Rouffio - *Violette*
*1978 : *The Driver* të Walter Hill - *La joueuse*
*1979 : *Nosferatu, fantôme de la nuit* (*Nosferatu: Phantom der Nacht*) de Werner Herzog - *Lucy Harker*
*1979 : *Les Sœurs Brontë* d’André Téchiné - *Emily Brontë*
*1981 : *Clara et les chics types* të Jacques Monnet - *Clara*
*1981 : *Quartet* të James Ivory - *Marya Zelli*
*1981 : *Possession* d’Andrzej Zulawski - *Anna / Helen*
*1981 : *L'Année prochaine… si tout va bien* të Jean-Loup Hubert - *Isabelle*
*1982 : *Antonieta* të Carlos Saura - *Antonieta Rivas Mercado*
*1982 : *Tout feu, tout flamme* të Jean-Paul Rappeneau - *Pauline Valance*
*1983 : *Mortelle randonnée* të Claude Miller - *Catherine Leiris / Lucie, "Marie"*
*1983 : *L’Été meurtrier* të Jean Becker - *Eliane*
*1985 : *Subway* të Luc Besson - *Helena*
*1986 : *T'as de beaux escaliers tu sais* d’Agnès Varda
*1987 : *Ishtar* d’Elaine May - *Shirra Assel*
*1988 : *Camille Claudel* të Bruno Nuytten - *Camille Claudel*
*1989 : *L'Après-Octobre* të Merzak Allouache
*1990 : *Lung Ta : les Cavaliers du vent* të Franz-Christoph Giercke et Marie-Jaoul de Poncheville - *narratrice uniquement*
*1993 : *Toxic Affair* të Philomène Esposito - *Pénélope*
*1994 : *La Reine Margot* të Patrice Chéreau - *Margot*
*1996 : *Diabolique* të Jeremiah S. Chechik - *Mia*
*1998 : *Paparazzi* d’Alain Berbérian - *elle-même*
*2002 : *La Repentie* të Laetitia Masson - *Charlotte*
*2002 : *Adolphe* të Benoît Jacquot - *Ellénore*
*2003 : *Bon voyage* të Jean-Paul Rappeneau - *Viviane*
*2003 : *Monsieur Ibrahim et les fleurs du Coran* të François Dupeyron - *la star'
### Televizion
### Teatër
## Referime 
## Lidhje të jashtme
* Faqja zyrtare
*
Adrenalina

**Adrenalina** (nga ) është hormon i gjëndrave mbiveshkore që lëshohet në trupin e njeriut kur ai është në gjendje rreziku apo në stres (zavalë, siklet psikikë). Ky hormon shkakton rritjen e frekuencës të rrahjes së zemrës, rritjen e shtypjes së gjakut, zgjerimin e bronkeve, rritjen e yndyrave (lipolzë) dhe sheqerit (glukolizë) në gjak. Adrenalina e ndryshon qarkullimin e gjakut nëpër organe duke e zvogëluar sasin e gjakut që qarkullon në organet e tretjes dhe duke shtuar gjakun në muskuj. Adrenalina gjithashtu gjendet si transmitor në tru në neuronet neuroadrenerge.

## Adrenalina 
Adrenalina është hormon me kohëzgjatje të shkurtër veprimi. Ka ndikim të madh në metabolizëm të sheqernave. Ajo e shakton procesin e zbërthimit të glukogjenit në mëlçi dhe rritjen e orëqendrimit të glukozës në gjak. Stimulon edhe metabolizmin e yndyrave dhe të proteinave. Pastaj ka veprim stimulues në zemër, shkakton ngushtimin e enëve të gjakut që manifestohen me rritje të shtypjes së gjakut arterioz. Rritja e sasisë së adrenalinës shkakton edhe rritjen e shtypjes së gjakut. Kjo paraqitet te hiperplazia ose tumori i palcës së gjëndrës mbiveshkore. Kjo sëmundje quhet feokromocitom. Adrenalina ka veprim të kundërt me insulinësn. Kjo e rrit sasinë e sheqerit në gjak, kurse insulina e zvogëlon.
Aerobiku

parapamje|Aerobiku
**Aerobik** janë ushtrime trupore të kombinuara me kërcime muzikore dhe gjimnastikë gjatë të cilave ushtrohet rritja e vëllimit të oksigjenit në trupin e njeriut.
Aikido

**Aikido** është art luftarak me origjinë nga Japonia. Krijuesi i saj është Morihei Ueshiba (1883-1969).

Aikido rruga e harmonisë konsiderohet të jetë stil jo agresiv sepse praktikuesit e aikidos nuk nxisin sulm. Parimi bazë i aikidos është “mos lufto forcë me forcë”. Aikido përdorë shumë pak teknika të goditjeve me dorë dhe këmbë. Në vend të kësaj forca e sulmuesit është e ridrejtuar në hedhje, teknika të levave dhe në teknika frenuese. Madhësia, pesha, mosha, dhe forca fizike e sulmuesit luan rol shumë të vogël, sepse praktikuesi i shkathtë i Aikidos është i aftë që të ridrejtoj energjinë e sulmuesit, duke e mbajtur sulmuesin në gjendje të çekuilibruar konstante.

Që të jetë efektive Aikido merr kohë të gjatë për t'u mësuar dhe mjeshtëruar në krahasim me artet tjera luftarake. Aikido mund të praktikohet edhe në moshë të shtyrë sepse aikido është art luftarak i cili nuk mbështetet në fleksibilitet, shpejtësi të muskujve, dhe forcë. Kështu Aikido u bë e njohur me gratë dhe me personat e moshave të vjetra. Trajnimi i aikidos mëson përdorimin e disa armëve të arteve marciale siç është tento, Jo dhe Bokken. Gjithashtu është stili sportiv i aikidos i quajtur aikido tomiki.

Aikido u popullarizuar nga aktori Steven Seagal.
Airbag

**Airbag** () është një thes që pas përplasjes së automjetit transportues vetë hapet (mbushet me ajër) për të mbrojtur personat.

Airbagu është një shpikje gjermane. Disa gjermanë njëherësh kanë merita për shpikjen e tij. Në vitin 1953 ishte mynihasi Walter Linderer, i cili patentoi i pari një airbag makine. Kurse në seri airbag-ët i krijoi në vitet '70 prodhuesi i automobilave Mercedes Benz. Në vitin 1980, Mercedes-Benz W 126 ishte vetura e parë në treg me airbag për drejtuesin e automjetit. Sot airbagu, siç e dini, bën pjesë në pajisjet standarde të automjeteve.
Fizarmonika

**Fizarmonika** - një pajisje muzikore e ngritur më 1829 në Vjenë. Instrumenti i Harmonikave të përforcuara që krijonte akordet me pulla (deri 140 pulla) në bas (majtas) ose anët përcjellëse që kishte tastierë të zvogëluar të Pianos në (djathtas) Dikant ose anën e melodisë.
Akromegalia

**Akromegalia** është sëmundje e cila manifestohet me rritja e mëtejshme të akreve (duarve, këmbëve, hundës) pas zhvillimit normal si pasojë e prodhimit të shtuar të hormonit të somatotropinës.

## Shkaktari 
Shkaktar i akromegalisë është në 95 % të rasteve një tumor beninj në pjesë ventrale të gjëndrës e hipofizës. Shumë rrallë shkaktohet nga tumoret malinje.

## Simptomat
Akropoli

**Akropoli** ose **Akropolisi** (e përkthyer nga greqisht në shqip: "Kryeqytet") është ndërtesa të përforcuar ndaj sulmeve në pjesë të larta të qyteteve të lashta greke.

## Shiko dhe 
* Akropoli (Athinë)

## Referime
Pleqëria

**Pleqëria** (*krah. Pleqnia*) - natyrore është pjesa e fundit e zhillimit të qënieve të gjalla. Tek njerëzit vije me braktisjen e disa veriprimeve përgjegjëse për zhvillimin e prodhuesve të hormoneve përgjegjëse për ndryshime. Sistemi skeletor dobësohet ndërsa eshtërat bëhen më të thyeshëm, yndyra nënlëkurore zhduket, lëkura rrudhet, pjesët e brendshme të trupit nuk mund të punojnë si përpara. Forca fizike e trupit dhe ajo mendore zvogëlohet (shenjat e pleqnisë). Edhe ndryshime tjera shpirtnore mund të paraqiten. Fusha akademike e cila merret me studimin e pleqnisë në shkencë quhet gjerontologji ndërsa ajo e cila merret me kujdesin dhe edukimin e njerëzve në moshën e pleqërisë quhet gjerontogogji (pedagogjia gjerontologjike). Mësimet e nxjerra nga studimet e këtyre shkencave shërbejnë për mbajtjen e shëndetit dhe parandalimin e dëmit të pleqnisë dhe sëmundjeve të ndryshme. Shikuar nga këndëvështrimi biologjik pleqëria është proces i vazhdueshëm që përcjellë organizmin e gjallë gjatë zhvillimit të tij në jetë.        

## Shih edhe 
* Gjerontologjia
* Gjerontogogjia

## Linqe të jashtme 
*
*Milton Crum, "I'm Old"  at Association of Hospice & Palliative Care Chaplains or at The Center for Spiritual Resources, http://thecsr.org/resource-directory/im-old-an-essay-on-aging-by-milton-crum/#sthash.e87C5Jyc.dpuf .
*Laura Carstensen – research at Stanford university's *Life-span Development Laboratory*, and *Stanford Center on Longevity* .
*Milton Crum, "I'm Frail" at Association of Hospice & Palliative Care Chaplains, http://www.ahpcc.org.uk/wp-content/uploads/2013/04/imfrail.pdf . 
*Scams targeting the elderly (NCOA)

## Referime
Pleqnia

**Pleqnia** (krah. për Pleqëria) është pjesa e zgjedhur e një grupi, populli të cilët marrin vendime apo këshillime që kanë të bëjnë me grupin a popullin e tyre. Zakonisht para marrejs së vendimeve bëhet *pleqnimi i punës* në *kuvenin e pleqnis*. 

Në të kalurën pleqnia ka qenë organi më i lartë i fiseve dhe popujve por më kalimin e kohës ajo gjithnjë është paraqitur më tepër si këshilluese dhe sotë në terminologjin politike përdoren termet si Këshilli i ... .
Adam Smith

parapamje|140px|Adam Smith
[parapamje|140px|Libri ekonomik [Pasuria e Kombeve.]]
**Adam Smith** (5 qershor 1723 – 17 korrik 1790) është një filozof dhe ekonomist skocez i Iluminizmit. Ai qëndron në histori si babai i shkencës ekonomike moderne, vepra kryesore e të cilit, *Pasuria e kombeve*, është një nga tekstet themeltare të liberalizmit ekonomik. Profesor i filozofisë morale në Universitetin e Gllasgout, ai i kushtoi dhjetë vite të jetës së tij këtij teksti që frymëzoi ekonomistët e mëdhenj pasardhës, ata që Karl Marks do t’i quante « klasikët » dhe që do të hidhnin parimet kryesore të liberalizmit ekonomik.

Shumica e ekonomistëve e konsiderojnë Smithin si «babain e ekonomisë politike»  megjithatë, disa, si austriaku Jozef Shumpeter dhe amerikani Murrej Rothbard, e kanë quajtur një autor të vogël, duke konsideruar që vepra e tij përmbante pak ide origjinale dhe që këto të fundit ishin të gabuara..

## Referimet
## Shih edhe 
* Skocia
* Pasuria e kombeve
Mario Adorf

**Mario Adorf** lindur më 8 shtator 1930,Mayen - aktorë gjermanë nga Gjermania i njohur në telefilmin "Oktapodi" La piovra përkrah Michele Placidos në rolin  e atit real të vajzës së Buratinit. 

Mario Adorf për punën e tij artistike është shpërblyer disa herë me çmime të njohura Evropiane. Ai është aktor teatri, kinrmaje dhe televizionit dhe ka qenë i sukseshëm edhe si autor i tregimeve argëtuese si p.sh *Der Fenstersturz*. 

Ndër aktrimet e tij si më të njohur merren rolet në kinema e teatër :"*Bomber und Paganini*", 1976; "*Ex und hopp*" 1991; "*Rossin*" - apo vrasësit, pyetja kush me kë fjeti, 1996 dhe rolet televizive në *Der Grosse Bellheim*, 1992;* Erzaehlungen ("Der Maeusteoter")*, 1992.
Afiniteti

**Afinitet** (nga ) term i përdorur për të treguar tentimin që paraqesin atomet a grupi i atomeve për t´u bashkuar në një substancë të re apo për t´u lidhur mes veti.
American Federation of Labor/Congress of Industrial Organizations

**American Federation of Labor/Congress of Industrial Organizations** ose shkurtë **AFL/CIO** është organizata më e lartë gjithëpërfshirëse e Sindikatave amerikane.
Agjenti

**Agjenti** është emërtim për Spiunë si dhe në ekonomi paraqet një përfaqësues të pavarur të sigurimeve, shtypit, kulturës etj.

Agjentët politikë janë persona të cilët angazhohen nga ana e ndonjë qeverie, partie apo grupimi tjetër politik për të njoftuar (shpesh edhe ilegalisht) për veprimet e palëve të mendimeve kundërshtare apo tjera.
Alba Longa

**Alba Longa** - Kryevendi më i vjetër i lidhjes së fiseve latine, pranë prockës së Liqenit Albaner See. Sot Castel Gandolfo. Sipas thënjeve të Ascanius-it i është ngritur të birit të Eneas, më 640 p.e.s. nga romakët është shkatërruar.
Historia e lashtë

**Historia e lashtë** është një periudhë kohore nga fillimi i shkrimit dhe historisë së regjistruar njerëzore deri në antikitetin e vonë. Hapësira e historisë së regjistruar është afërsisht 5000 vjet, duke filluar me shkrimin kuneiform sumerian. Historia e lashtë mbulon të gjitha kontinentet e banuara nga njerëzit në periudhën 3000 para erës sonë – 750 pas Krishtit. Sistemi i tre moshave periodizon historinë e lashtë në Epokën e Gurit, Epokën e Bronzit dhe Epokën e Hekurit, me historinë e regjistruar që përgjithësisht konsiderohet se fillon me epokën e bronzit . Fillimi dhe mbarimi i tre moshave ndryshojnë nga rajonet e botës. Në shumë rajone, epoka e bronzit përgjithësisht konsiderohet se fillon disa shekuj para vitit 3000 pes, ndërsa fundi i epokës së hekurit ndryshon nga fillimi i mijëvjeçarit të parë para Krishtit në disa rajone deri në fund të mijëvjeçarit të parë pas Krishtit në të tjera.

Gjatë periudhës kohore të historisë antike, popullsia botërore tashmë po rritej në mënyrë eksponenciale për shkak të Revolucionit Neolitik, i cili ishte në progres të plotë. Ndërsa në vitin 10,000 para Krishtit, popullsia e botës ishte 2 milionë, ajo u rrit në 45 milionë nga 3,000 para Krishtit. Në epokën e hekurit në vitin 1000 pes, popullsia ishte rritur në 72 milionë. Deri në fund të periudhës antike në vitin 500 pas Krishtit, popullsia e botës mendohet të ketë qenë në 209 milionë. Në 10.500 vjet, popullsia e botës u rrit me 100 herë.

## Shiko edhe 
* Historia e regjistruar

## Referime
Alfa Romeo F1

**Alfa Romeo** ishte pjesë e garimeve në Formula 1 si konstruktorë dhe me pilotë duke filluar që nga viti 1950 e gjer në vitin 1988.

[parapamje|180px|left|[Alfa Romeo 158/159 Alfetta|Alfa Romeo 159]]
[left|parapamje|180px|1978 [Brabham BT46B-Alfa Romeo fitoi çmimin e parë në Formula 1 që nga viti 1950.]]
[parapamje|left|180px|[Benetton Group|Benetton sponzoroi F1 Alfa Romeo 185T në vitin 1985.]]

## Historiku 
Në vitin 1950 Nino Farina fitoi Formula 1 Kampionatin Botërorë me veturën Alfetta 158 dhe në vitin 1951 Juan Manuel Fangio duke pilotuar veturën Alfetta 159 që ishte një evoluim i motorit 158 me kompresues dy stazësh. Alfetta motorët ishim shumë të fuqishëm për kapacitetin e tyre. Në vitin 1951 motori Alfetta 159 kishte fuqi prej 420&nbsp;bhp, por konsumonte derivate nga 125 gjer në 175 litra për 100&nbsp;km.

Gjatë viteve 1960-ta disa ekipe të vogla shfrytëzuan motorët nga Alfa Romeo në veturat si LDS Mk1 dhe Mk2 "Specials", Coopers dheDe Tomasos.

Për sezonin e vitit 1987 në Formula 1 Alfa Romeo kontraktoi që të prodhoj motorë për ekipin Ligier. Gianni Tonti dizajnoi turbo 1500cc që u testua në Ligier JS29B  nga René Arnoux. Kur Fiat-i mori kontrollën mbi Alfa Romeo marveshja u ndërpre dhe Ligier duhej të përdorë motorët Megatron (ish BMW) për sezonin  e vitit 1987.

Alfa Romeo gjithashtu furnizoi me motor edhe ekipin italian të vogël e të pa suksesëshëm Osella për sezonet e viteve 1983 - 1988.

Në vitin 1988, sezonin e fundit në Formula 1, Alfa Romeo u përballua me publicitet negativ për shkak të veturave të Enzo Osella-s , kështu që prodhuesi me seli në Milano, Alfa Romeo u largua nga pjesmarrja në garat në Formula 1.

## Referime 
## Shih edhe 
## Lidhje të jashtme
Alfa Romeo (kthjellim)

Me emrin *Alfa Romeo* kemi artikujt :

* Alfa Romeo - kompania e prodhimit të automjeteve.
* Alfa Romeo F1 - ish ekipi pjesëmarrës në garat automobilistike në Formula 1
Stundeti shqiptar

Revista shqipe **Stundeti shqiptar** doli për herë të parë më 21 qershor 1929 në Torino (Italia), organ i shoqatës me të njëjtin emër. Ishte e përmuajshme kryesisht kulturore, ku botuan krijimet e tyre Poradeci, Harxhi, etj. të cilat i shoqëronin me foto të veprave të Paskalit, Mihos etj.
Alfa Romeo

parapamje|250px|right|24 HP (1910)
parapamje|250px|6C2300B Touring (1934)
**Alfa Romeo** është prodhues italian i automjeteve, themeluar në vitin 1910 në Torino. Alfa Romeo është pjesë e kompanisë Fiat Group që nga viti 1986. Kompania fillimisht njihej si  *A.L.F.A.*, shkurtesë kjo nga *Anonima Lombarda Fabbrica Automobili*.

## Historiku 
Kopania që u bë Alfa Romeo u themelua si Società Anonima Italiana Darracq (SAID) në vitin 1906 nga Cavaliere Ugo Stella, një aristokrat nga Milano, në një partneritet me kompaninë fanceze të automobilave, të Alexandre Darracq-ut. Kompania fillimisht prodhonte veturat e Darraq-ut në Naples, por pasi partneriteti dështoi Stella dhe bashkë investitori tjetër italian zhvendosën prodhimin në një fabrikë të poseduar nga Darracq në Milano si pjesë e firmës Portello, dhe kompania u riemërua në A.L.F.A. (Anonima Lombarda Fabbrica Automobili).  Vetura e parë jo-Darracq u prodhua në vitin 1910 24 HP, dizajnuar nga Giuseppe Merosi.  Më pas Merosi dizajnon edhe motorin më të fuqishëm  për veturat Alfa njohur si 40-60 HP.

## Alfa Romeo - shenja dalluese 
Në vitin 1910 teknikut Romano Cattaneo iu dha detyra për të krijuar një logo për kompaninë e re të themeluar në Milano, ALFA. Kështu që një ditë ai duke pritur tramin në stacionin Piazza Castello në Milan u inspirua nga kryqi i madh i kuq i familjes Visconti dhe nga stema biscione bmi derën e madhe në Castello Sforzesco.

Me ndihmë nga Giuseppe Merosi, dizajnuesi, në skemat e tijë përfshiu edhe stemën e qytetit të Milanos edhe atë të familjes të rrethuar me ngjyrë të kaltër të errët dhe në gjysëm rrthin e sipërm të shkruar  "ALFA - ROMEO" dhe "MILANO" ndaras.

Më vonë emri Milano dhe disa elemente anësore të shenjës dalluese u larguan.

## Pjesmarrja në gara 
## Veturat 
### Modelet e vjetra 
parapamje|180px|right|6C Gran Sport (1931)
parapamje|180px|right|8C 2300 (1931)
parapamje|180px|right|2600 Touring Spider (1961)
parapamje|180px|right|GT Junior (1965)
parapamje|180px|right|GTV6 (1980)
parapamje|180px|right|156 (1997)

## Prodhimet tjera 
Kompania Alfa Romeo përveç prodhimit të automobilave gjithashtu është marrë edhe me prdhime tjera të automjeteve si LCV, kamionë, autobusa, trolejbusa etj.

;LCV
* Romeo (1954-1958)
* Romeo 2 (gjer në vitin 1966)
* Romeo 3 (1966)
* A11/F11 
* A12/F12 (gjer në vitin 1983)

;Kamionë
* Alfa Romeo 430
* Alfa Romeo 500
* Alfa Romeo 800
* Alfa Romeo 900
* Alfa Romeo 950
* Alfa Romeo Mille (Alfa Romeo 1000)

;Autobusa
* Alfa Romeo 900
* Alfa Romeo 950
* Alfa Romeo Mille (Alfa Romeo 1000)

;Trolejbusa
* Alfa Romeo 110AF (1938)
* Alfa Romeo 140AF (1949)
* Alfa Romeo 900
* Alfa Romeo Mille (Alfa Romeo 1000)

## Shih edhe 
## Referime 
° Paolo Rampini , Automodelli Alfa Romeo 1910-1993 , Edizioni P.R. 1993

## Lidhje të jashtme 
* Amëza Zyrtare
* Amëza Zyrtare Australiane
* Alfa Romeo - Angli
Ankona

**Ankona** (në italisht *Ancona*, lexo: Ankona) është një qytet dhe port detar italianë në Adriatik. Ankona është edhe qendër e provincës italiane të emërtuar sipas qytetit. Qyteti ka rreth 101,300 banorë, është qytet universitar dhe ka të zhvilluar industrinë e ndërtimit të anijeve, industrinë e prodhimit të çelikut, të sheqerit dhe veglave muzikore.

## Galeri

File:Crkva Chiesa del Santissimo Sacramento u Anconi.jpg
File:Rimokatolička crkva Chiesa di San Domenico (Ancona) 2017.jpg
File:Chiesa di Santa Maria della Piazza.jpg
File:Pogled iz ankonskoga muzeja.jpg
File:Muzej u Anconi.jpg
File:Ankonska katedrala.jpg
File:U Anconi spomenik.jpg
File:Ancona u rujnu 2017.jpg
File:Upravna zgrada u Anconi.jpg
File:U Anconi u Italiji.jpg
File:Zgrada u Anconi.jpg
File:Na ulazu u Anconu.jpg
File:U talijanskome gradu Anconi 13. rujna 2017.jpg
File:Ancona 2017.jpg

## Lidhje të jashtme 
* Official Site
* Marche Tourism site
* Bill Thayer's site
* Ancona, a breed of chicken named after the Italian city
* Site with photo, guides and forum
* Wine and Fish in the city of Ancona 

## Referime
Anglosaksonët

**Angelsachsen** (*lexo*:angelzaksen; shumës ) popujt Sachsen (Saksonët), Angeln (peshkatarë Saksonë) dhe Juten që në shekullin e V dhe VI u lëshuan nga Saksonia e ultë dhe Holst-shlehia në pjesen qendore të ishullit bitanikë dhe që paraqesin bërthamë e popullit anglezë. Shtrirja e tyre në vitin 1066 u zgjerua deri në popujt nordikë.

## Jeta në një fshat anglosakson
Anglosaksonët ndërtuan fshatra me shtëpi druri që i kishin çatitë prej kashte.Ata punonin tokën dhe mbanin lopë e dhen. Gjatë viteve 600-700 e.r.,shumë syresh u bënë të krishterë dhe ndërtuan kisha guri.

## Mbreti Alfred i Ueseksit
Rreth viteve 871-899 e.r., mbretëria më e fuqishme anglosaksone quhej Ueseks. Mbret i saj ishte një burrë i mençur që quhej Alfred. Ai ndërtoi qytete të reja dhe një flotëme anije.Luftëtarët anglosakson luftuan me viking që sulmonin pjesën lindore e veriore të anglisë.

Po më këtë emër në SH.B.A thrren banorët me prejardhje britanike.**Shih Anglo-Saksonët**
Angkor

right|parapamje|300px|Tempulli **Angkor Vat**
**Angkor** është ruinë e një qyteti nga viti 889 në Kamboxhi. Qteti ishte ndërtuar si qendër e mbretërisë Khmer (lexo:K´mer). Kulmi i ndërtmit të qytetit ishte në shekllin e XII. Në qytet gjenden edhe pjesë të mbajtura të sistemit të tempullit Angkor Vat. Qyteti është shkatërruar me 1431 nga Thai (T´ai) dhe është shpallur si trashëgëmi kulturore botërore.
Frika

i vetëm në Moskë vesh një xhaketë gjatë stinës së dimrit. Ai ulet i frikësuar në çati ndërsa mbulon fytyrën me të dyja duart. Nga çfarë do të kishte frikë ky person?]]
**Frika** është reagim emocional i fuqishëm përballë përceptimit të një rreziku të vërtetë objektivisht apo imagjinar. Eshtë një ndjenjë shqetësimi e thellë kur jemi të ikjes dhe shmangies, ndërsa ankthi është rezultat i kërcënimeve të cilat janë perceptuar si të pakontrollueshëm ose të pashmangshëm. Vlen të përmendet se frika shoqëron ngjarjet e ardhshme, të tilla si një përkeqësim të  një situatë, apo vazhdimi i një situate që është e papranueshme. Frika mund të jetë gjithashtu një reagim i menjëhershëm për diçka e cila ndodh aktualisht. Të gjithë njerëzit kanë një përgjigje instinktive ndaj një rreziku potencial, i cili në fakt është i rëndësishëm për mbijetesën e të gjitha llojeve. Reagimet e nxjerra nga frika shihen nëpërmjet avantazheve në evolucionin. Frika mund të jetë një faktor i cili mund të manipulojë dhe kontrollojë jetën e një individi.

Gjate momentit qe njerezit perjetojne frike kjo gje nese eshte ne nivele te larta mund te shoqerohet me nje seri simptomash si:

*Veshtiresi ne frymemarrje
*Gjendje te ftohti ose te nxehti
*Rrahje te shpejta zemre ose rendim zemre
*Mpirje ose mornica
*Ndjenje mbytjeje
*Ndjenja jo te verteta te pergjithshme
*Djersitje
*Marrje mendsh, te fiket
*Dridhje
*Frike nga vdekja
*Te vjella ose shqetesime te tjera trupore/fiziologjike
*Frike nga humbja e kontrollit ose frike se mos çmendesh
*Dhimbje kraharori apo gjendje jo rehatie

## Shih edhe
*Fobia
*Paranoja
Antropo

**Antropo** (gr. : Njeri) është fjalë formuese e disa lëmive që kanë të bëjnë me njeriun.

* Antropologjia
* Antropozofia
Anti (kthjellim)

**Anti** (  ) para shtesë e disa fjalëve të cilat së bashku me parashtesën *anti* paraqesin kuptimin e kundërt të fjalës bazë.
Apaçët

**Apache** (lexo:Apaçë) fise indianë në pjesën jug-veriore të SH.B.A.-së në ndërkohë Mescalero, Lipan. Apaçët merren si malësorë, një fis luftarakë pjesëtarë të njohur të të cilëve janë Cochise (Koçise) dhe Geronimo (Xherenimo). Sot, pjesëtarët e këtij fis merret kryesisht me rritjen dhe kultivimin e kafshëve në rezervate indiane.
Aqua

**Aqua** () përdoret në kombinim me fjalë tjera si për ujin e pastërt të fituara me metoda kimike, Ujin e destiluar . **Shih Uji**

* Akuariumi - mbajtës i ujit
Era (histori)

**Era** është periudhë historike e matjes së kohës sipas ndodhive që në histori kanë krijuar ndryshime të veçanta.era është periudh e vecant e era dhe kolonës

## Shembuj 
* Era krishtere fillon nga lindja e Krishtit.
* Era myslimane nga diat e largimin e profetit Muhamet prej Mekës në Medinë më 16 korrik 622 sipas erës së Krishtit.
* Era budiste apo Nirvana nga vit vdekja e Budës më 483 para erës së Krishtit.
Akuariumi

parapamje|200px|right|Akuariumi shtëpiakë
**Akuariumi** () është një objekt mbajtës i ujit, me qëllim mbajtjen dhe kultivimin e peshqve, kafshëve dhe bimëve ujore. Ata që e kanë hobi të kenë akuariume, mbajnë peshq, jorruazorë, amfibë, breshka e bimë ujore. Akuariumet zakonisht ndërtohen me qelq ose me plastikë akrilike. Ka dhe akuariume gjigante publike, ku mbahen dhe gjitarë ujorë si delfinë, foka apo balena të vogla.

## Historia 
Në Perandorinë Romake, akuariumet e para zakonisht ishin vaska prej mermeri, të cilave iu zëvendësua një anë e tyre me xham, pas vitit 50. Perandorët kinezë gjithashtu mbanin peshq të kuq në vaska prej mermeri.

## Funksionimi
## Burimet
Era (kthjellim)

**Era** është dukuria natyrore në të cilën ajri qarkullon në shpejtësi dhe fuqi të ndryshme sipas trysnisë në një planet.

**Era** mund të nënkuptojë edhe këto:

## Biologjia 
* Era e detit dhe era e tokës, që qarkullojnë me njëra-tjetrën gjatë 24 orëve në tokë
* Era, një periudhë e caktuar historike
* Era e Vardarit, erë kryesore në Republikën e Maqedonisë
* Era e keqe e gojës, një dukuri e trupit të njeriut

## Kulturë 
### Muzikë 
* Era Istrefi, një këngëtare kosovare

### Film 
* Era dhe lisi - film shqiptar
* Era e ngrohtë e thellësive - film shqiptar i vitit 1982

### Sport 
* Era (klub i mundjes)

## Tjera 
* TV Era, një stacion televiziv shqiptar në Maqedoni
Shtatë fjalët e fundit

**Shtatë fjalët e fundit** është roman i shkruar nga Veli Karahoda.

## Përmbajtja 
"Personazhet Gjon Ukcama, Dominik Rangaj, Mark Daluza, Vincent Martini, Gjin Tanushi, Pal Gjonaj, Lekë Gjebrea, Mehmed Pasha, Mel Haduri, Rosalina Gjebrea, Maria Tanushi e shumë të tjerë përvetësojnë lexuesit që këtë roman mos ta lëshojnë nga dora derisa t’i bijnë fjalisë së fundit.” (H.Hasani, *Koha Ditore*, 2003)
Balsamuesit e luleve

**Balsamuesit e luleve** është vepër letrare me novela dhe tregime shkruar nga autori shqiptar Veli Karahoda.

## Përmbajtja 
"Kohëve të fundit, te disa nga prozatorët tanë më të mirë vjen duke u bërë gjithnjë e më e theksuar fryma eseistike e dokumentare e veprave të tyre, që është një dëshmi e pamohueshme e emancipimit të tyre. Në këtë kuadër do parë edhe librin më të ri të Veli Karahodës *Balsamuesit e luleve*, shtatë tregimet e të cilit dallohen me një qasje intelektuale realitetit jetësor, sa edhe me një brumë që merret nga një mjedis adekuat shoqëror. Heronjtë e këtyre tregimeve çojnë jetën në një mjedis të zymtë, në një atmosferë të terrorit të vazhdueshëm politik, ku ndihet dora e fuqishme e Partisë, që është e pamëshirshme ndaj të gjithë atyre që marrin guximin t’i thyejnë dogmat e saj jo vetëm politike, por edhe estetike... Libri shquhet për rrëfim dinamik, gjuhë të pasur e stil konciz..."  
(A. Demolli, Fjala, 1995)
Lukrecia

**Lukrecia** është vepër letrare me novela nga autori shqiptar Veli Karahoda.

;Përmbajtja

"Dy novelat e poetit, romansierit dhe eseistit të talentuar Veli Karahoda dëshmojnë një nivel të lartë të realizimit të lëndës letrare. Është një zgjuarsi e rrallë e perceptimit të botës, të fenomeneve e dukurive jetësore që prodhimin shpirtëror e përthekojnë drejt një cilësie artistike. Në vetëdijen shkrimore, ndër të tjera, shfaqet e tanishmja me karakteristikat më qenësore, ajo vijë e përfytyrimeve të forta, e ngulitur çuditërisht përbrenda temave obsesive [...] Autori mjeshtërisht i përshkruan situatat, detajet, veprimet midis erosit e thanatosit nga një pozicion i qartë i thënies narrative, me një dendësi figurash të projektuara e të skalitura me dije e aftësi perceptuese..."
(S. Bashota, *Dy novela me domethënie metaforike*, 1995)

"Lukrecia edhe një herë përforcon bindjen se në letërsinë shqipe të ditëve tona po konsolidohet një krijues i talentuar me një stil individual tashmë të ravijëzuar, mjeshtër i krijimit të situatave jetësore në të cilat angazhon fuqishëm imagjinatën, erudicionin dhe gjuhën poetike [...] Fuqia ekspresive e fjalës, depërtimi i saj në nënshtresat e vetëdijes, konteksti i ngjarjes si strukturë me mundësi të madhe rrezatimesh kuptimore janë elemente që përherë krijojnë unitetin e prozës së Veli Karahodës, dhe kështu dimensionit eruditiv të saj i shmanget rreziku i mosfunksionimit në planin estetik..." 
(I. Syla, *Prozë e imazheve të dendësuara*, 1996)

"S’ka dyshim. Proza e Veli Karahodës është i një burimi të vecantë në letrat tona. Ajo, edhe si gjuhë, edhe si filozofi, edhe si traditë shkrimi, ngulmon në hulumtimin me pasion të të dhënave të natyrës burimore: sociologjike, mitike, parapsikologjike, dokumentare e biografike, me intencë të shpërndërrimit të tyre në njësi të pashkëputshme teksti letrar. Pra, tharm i saj është përjetimi estetik dhe dija e domeneve të ndryshme, kategori këto që pleksen dhe riogranizohen në kontekstin letrar. Ky tip proze buron si erudicion, ndërsa kualifikohet si kreacion... "
(K. Rrahmani, *Novela Lukrecia e V. Karahodës*, 1998)