Kusimansi i zakonshem

**Kusimansi i zakonshëm** ( Crossarchus obscurus ), i njohur gjithashtu si **kusimansi hundë-gjatë** ose thjesht **kusimansi** , është një mongoz i vogël që jeton në Afrikën perëndimore . Nga tre nënfamiljet e Herpestidae (Herpestinae, Mungotinae dhe Galidinae ), kusimansi është një anëtar i Mungotinae,të cilët ndryshe nga mongozët e tjerë,ata janë shumë shoqërore.
parapamje|Kafka e një kusimansi të zakonshëm

## Pëshkrimi 
Kusimansi i zakonshëm ka një trup në formën e nuselalës me një lëkurë të errët ose kuqalashe kafe e trashë. Ai ka këmbë të shkurtra, një bisht të shkurtër, relativisht të ngurtë , kthetra të gjata , veshë të vegjël, sy të vegjël, me ngjyrë të errët dhe hundë të zgjatur . Madhësia e të rriturve është zakonisht rreth 33 cm (13 in) me një peshë afërsisht 1 kg (2.2 lb).

## Sjellja 
Ky mongoz është një kafshë shumë shoqëror, i cili jeton në një grup të vogël familjar nga 10 deri në 20 ose më shumë individë, me një strukturë të rreptë hierarkike. Anëtarët e grupit të familjes komunikojnë përmes vokalizimeve të ndryshme duke përfshirë fishkëllimat  dhe ulëritja .Fishkëllimat lëshohen me qëllim të ruajtjes së kontakteve në pyjet e dendura me shi gjatë udhëtimit. 

Ёshtë i aftë të ngjitet, por ka tendencë të kufizojë shumicën e aktiviteteve të tij në tokë. Ёshtë shumë territorial dhe shënon territorin e grupit me gjëndra arome. Ai ka një shumëllojshmëri të shfaqjeve kërcënuese, si lëvizje fizike siç janë harkimi i shpinës dhe ngritja e flokëve. Grupi është nomad , duke mos kaluar shumë kohë në një zonë të veçantë të territorit të tyre. Ndërsa lëvizin nga një vend në tjetrin, ata gjejnë strehë në zgavrat e pemëve, strofullat e kafshëve të tjera ose kodrinat e termitit .

Pasi që nuk zënë vendndodhje të përhershme të denave, të rinjtë nuk janë në gjendje të vazhdojnë me grupin për disa javë dhe duhet të transportohen në pika të ndryshme foragjere. Individët në grup marrin kthesat që mbajnë të rinjtë dhe gjithashtu ndihmojnë në ushqimin e tyre. 

## Shpërndarja dhe habitati 
Kusimansi i zakonshëm është gjetur në vendet afrikane perëndimore të Ganas , Bregu i Fildishtë , Benin , Liberia , dhe Sierra Leone ,  dhe është eksportuar në vende të ndryshme të tjera për tregtinë e kafshëve shtëpiake .

Ai ndryshon nga mongozët e tjera kryesisht në zgjedhjen e tij të habitatit, i cili në përgjithësi është zona me pyje afër ujit, ndërsa shumica e llojeve të mongozëve priren të preferojnë kullota të hapura , ose stepa gjysmë të thatë. Mund të gjendet nga niveli i detit në lartësi prej 1000 m (3280 ft).

## Dieta 
Kusimansët janë foragjere aktivë, dhe gërmues të shkëlqyeshëm, të cilët ushqehen me një larmi të gjerë të gjërave. Dieta e tyre është kryesisht mishngrënëse , e përbërë nga insekte , larva , gaforre , zvarranikë të vegjël dhe brejtës të vegjël . Ata kanë shikim të shkëlqyeshëm dhe ndjenjë të fortë të erës , duke i bërë ata gjuetarë të aftë. Ata preferojnë të vrasin prenë e tyre me një kafshim të vetëm në pjesën e prapme të qafës. Ata gjithashtu konsumojnë lloje të ndryshme të frutave dhe manave në sasi të vogël.

Kur kusimansitët jetojnë afër popullsisë njerëzore, ato "shihen si pesticide natyrale".

## Riprodhimi 
parapamje|Vizatimi i Crossarchus obsarchurus .
Për shkak të strukturës së tyre hierarkike shoqërore, vetëm anëtarët kryesorë të një grupi familjar u lejohet të mbarështojnë. Pasardhësit e nënshtruar shpesh vriten dhe hahen nga anëtarët më dominues të grupit. Pjekuria seksuale arrihet midis moshës nëntë muajshe deri në një vjeç. Femrat kalojnë në estrus deri në nëntë herë në vit. Meshkujt iniciojnë dhe përfundojnë çiftëzimin pa shumë kujdes . Gestationi është afërsisht tetë javë, dhe secila pjellë mesatarisht është 2-4 bebe, megjithëse kanë gjashtë thithka. Femrat janë të afta të kenë tre pjella në vit. Foshnjat lindin rreth 13 mm (0,5 in) të gjatë me sy të mbyllur, dhe një shtresë të trashë leshi. Pas rreth dymbëdhjetë ditësh, ata fillojnë të hapin sytë dhe të eksplorojnë mjedisin e tyre. Rreth tre javë nëna i largon, flokët e tyre fillojnë të rriten dhe ato aktivisht ushqehen më vete. Ata nuk rriten në madhësinë e të rriturve deri në moshën rreth 6-9 muaj. Gjatësia e jetës së kusimansit të zakonshëm në robëri është 10 vjet.
parapamje|Kusimansi i zakonshëm ulur në një njeri.

## Mardhënit me njerzit 
Për shkak të lehtësisë së tij të stërvitjes dhe natyrës shoqërore, kusimansi i zakonshëm është zakonisht i disponueshëm në tregtinë me kafshë ekzotike dhe gjendet në shumë kopshte zoologjike në të gjithë botën. Ai ka tendencë të bëhet mjaft e lidhur me pronarin e tij dhe nuk ndërvepron mirë me asnjë lloj tjetër të kafshëve shtëpiake. Ёshtë shumë energjik, kërkon një hapësirë ​​të madhe për të ngopur instinktin e tij natyror të endur. Pa të, ai ka tendencë të ritmin dhe të veprojë me agresion. Nevojat e tij dietike mund të përmbushen me një përzierje të gjërave të ndryshme, përfshirë krimbat e shiut ose minjtë , së bashku me një ushqim cilësor për mace .

Në robëri rreziku i mbipeshes është i lartë, dhe duhet pasur kujdes për të siguruar që dieta e tij është e larmishme, dhe se ai merr një sasi të përshtatshme stërvitje. Shpesh përpiqet të hajë pothuajse gjithçka që i ofrohet ose që ai të paraqitet e cila duket madje edhe nga ushqimi nga distanca, dhe shpesh bëhet agresive nëse hiqet ajo që e percepton si artikull ushqimor. Mbarështimi i robërve nuk është i zakonshëm, por është bërë.

## Statusi i konsevimit 
Kusimansi i zakonshëm nuk është i shënuar si i kërcënuar ose rrezikuar , dhe ndërsa nuk dihet ndonjë numër i saktë i popullsisë së egër, nuk konsiderohet të jetë në rrezik.

## Referime