Paracetamoli

**Paracetamoli**, i njohur gjithashtu si **acetaminofen**, është një ilaç që përdoret për të trajtuar ethet dhe dhimbjet e lehta deri në mesatare. Emrat e markave të zakonshme përfshijnë Tylenol dhe Panadol.

Në një dozë standarde, paracetamoli vetëm pak ul temperaturën e trupit; është inferior ndaj ibuprofenit në këtë aspekt dhe përfitimet e përdorimit të tij për ethe janë të paqarta. Paracetamoli mund të lehtësojë dhimbjen në migrenën akute të butë, por vetëm pak në dhimbje koke tensioni episodike. Megjithatë, kombinimi aspirinë/paracetamol/kafeinë ndihmon në të dyja gjendjet ku dhimbja është e lehtë dhe rekomandohet si trajtim i linjës së parë për to. Paracetamoli është efektiv për dhimbjet pas operacionit, por është inferior ndaj ibuprofenit. Kombinimi paracetamol/ibuprofen siguron një rritje të mëtejshme të fuqisë dhe është më i lartë se çdo bar vetëm. Lehtësimi i dhimbjes që ofron paracetamoli në osteoartrit është i vogël dhe klinikisht i parëndësishëm. Provat në favor të saj për përdorimin në dhimbjet e mesit, dhimbjet e kancerit dhe dhimbjet neuropatike janë të pamjaftueshme.

Në afat të shkurtër, paracetamoli është i sigurt dhe efektiv kur përdoret sipas udhëzimeve. Efektet anësore afatshkurtra janë të rralla dhe të ngjashme me ibuprofenin, por paracetamoli është zakonisht më i sigurt se NSAID-të për përdorim afatgjatë. Paracetamoli përdoret gjithashtu shpesh te pacientët që nuk mund të tolerojnë NSAID si ibuprofeni. Konsumimi kronik i paracetamolit mund të rezultojë në një rënie të nivelit të hemoglobinës, duke treguar gjakderdhje të mundshme gastrointestinale dhe teste jonormale të funksionit të mëlçisë. Disa studime epidemiologjike kanë lidhur paracetamolin me sëmundjet kardiovaskulare, renale dhe gastrointestinale, por janë kryesisht për shkak të paragjykimeve ngatërruese dhe ka një rëndësi të parëndësishme me përdorimin afatshkurtër të paracetamolit. Paracetamoli mund të rrisë pak presionin sistolik të gjakut te pacientët me hipertension në një dozë prej 4 gram në ditë. Frekuenca e ngritur e astmës dhe çrregullimeve të zhvillimit dhe riprodhimit vërehet tek pasardhësit e grave me përdorim të zgjatur të paracetamolit gjatë shtatzënisë, megjithëse është e paqartë nëse paracetamoli është shkaku i vërtetë i kësaj rritjeje. Disa studime sugjerojnë se ka prova për lidhjen midis paracetamolit gjatë shtatzënisë dhe çrregullimit të spektrit autik dhe çrregullimit të hiperaktivitetit të deficitit të vëmendjes, ndërkohë që bëhet e qartë se kërkohen kërkime të mëtejshme për të vendosur ndonjë lidhje shkakësore, e cila ka nxitur disa thirrje për të kufizuar përdorimin e tij në shtatzëni në dozën më e ulët efektive për kohën më të shkurtër të mundshme.

Doza maksimale e rekomanduar ditore për një të rritur është 3-4 gram. Doza më të larta mund të çojnë në toksicitet, duke përfshirë dështimin e mëlçisë. Helmimi me paracetamol është shkaku kryesor i dështimit akut të mëlçisë në botën perëndimore dhe përbën shumicën e mbidozave të drogës në Shtetet e Bashkuara, Mbretërinë e Bashkuar, Australi dhe Zelandën e Re.

Paracetamoli u krijua për herë të parë në 1877 ose 1852. Është ilaçi më i përdorur për dhimbjen dhe temperaturën si në Shtetet e Bashkuara ashtu edhe në Evropë. Është në listën e barnave thelbësore të Organizatës Botërore të Shëndetësisë. Paracetamoli është i disponueshëm si një ilaç gjenerik, me emra të markave që përfshijnë Tylenol dhe Panadol ndër të tjera. Në vitin 2020, ishte ilaçi i 118-të më i zakonshëm në Shtetet e Bashkuara, me më shumë se 5 milionë receta.

## Referime