open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dardanelet

parapamje|right|300px| Vendndodhja.
parapamje|right|300px|Dardanelet.
parapamje|300 px|right| Mbrëmja në Dardanele.
**Dardanelet** (turqisht: ***Çanakkale Boğazı***, fjalë-për-fjalë.'Ngushtica e Çanakkales'; greqisht: *Dardanéllia*), e njohur gjithashtu si ***Ngushtica e Galipolit*** (pas gadishullit të Galipolit) dhe në antikitetin klasik si **Hellespont** (greqishtja klasike: *Hellḗspontos*' fjalë-për-fjalë. 'Deti i Helle'), është një i ngushtë, natyror ngushtica dhe një rrugë ujore e rëndësishme ndërkombëtare në Turqinë veriperëndimore që përbën pjesë të kufirit kontinental midis Azisë dhe Evropës dhe ndan Turqinë aziatike nga Turqia Evropiane. Së bashku me Bosforin, Dardanelet formojnë ngushticat turke.

Një nga ngushticat më të ngushta në botë që përdoret për lundrim ndërkombëtar, Dardanelet lidh Detin Marmara me detin Egje dhe Mesdhe, duke lejuar gjithashtu kalimin në Detin e Zi përmes Bosforit. Dardanelet janë 61 kilometra të gjatë dhe 1,2 deri në 6 kilometra të gjerë. Ajo ka një thellësi mesatare prej 55 metrash me një thellësi maksimale prej 103 metrash në pikën e saj më të ngushtë pranë qytetit të Çanakalasë. Kalimi i parë fiks përtej Dardaneleve u hap në vitin 2022 me përfundimin e urës së Çanakkalës në 1915.

Shumica e brigjeve veriore të ngushticës përgjatë gadishullit të Galipolit (turqisht: Gelibolu) janë të vendosura rrallë, ndërsa brigjet jugore përgjatë gadishullit Troad (turqisht: Biga) janë të banuara nga popullsia urbane e qytetit të Çanakkalës prej 110,000 banorësh.

## Shiko edhe 
* Deti Mesdhe

## Lidhje të jashtme 
* Pictures of the city of Çanakkale
* Pictures of Çanakkale - Dardanelles 
* Photos Of Dardanelles
* Canakkale Onsekiz Mart University

## Referime
Deti i Vdekur

**Deti i Vdekur** (arabisht: اَلْبَحْرُ الْمَيْتُ, *Āl-Baḥrū l-Maytū*; hebraisht: יַם הַמֶּלַח, *Yam hamMelaḥ*) është një liqen i kripur i kufizuar nga Jordania në lindje, Izraeli dhe Bregu Perëndimor në perëndim. Shtrihet në Jordan Rift Valley, dhe dega kryesore e saj është lumi Jordan.

Që nga viti 2019, sipërfaqja e liqenit është 430,5 metra nën nivelin e detit, duke i bërë brigjet e tij lartësinë më të ulët në Tokë. Është 304 m i thellë, liqeni më i thellë hipersalin në botë. Me një kripësi prej 342 g/kg, ose 34,2% (në vitin 2011), është një nga trupat ujorë më të kripur në botë – 9,6 herë më i kripur se oqeani – dhe ka një dendësi prej 1,24 kg/litër, e cila e bën notin të ngjashëm me floating. Kjo kripësi krijon një mjedis të ashpër në të cilin bimët dhe kafshët nuk mund të lulëzojnë, prandaj emri i saj. Pellgu kryesor, verior i Detit të Vdekur është 50 kilometra i gjatë dhe 15 kilometra (9 mi) i gjerë në pikën e tij më të gjerë. për të reduktuar recesionin e saj.

## Referime
Pac-Man

**Pac-Man** është lojë japoneze që u prodhua nga kompania japoneze Namco. Ajo u prodhua në vitin 1979.  Brenda vitit loja u bë shumë e famshme nëpër të gjithë botën duke shitur me miliona kopje.
Wii Sports

**Wii sports** është një loje kompjuterike e prodhuar nga kompania japoneze Nintendo për sistemin Wii.  Wii Sports u prodhua në vitin 2004 dhe doli ne shitje së bashku me consolen e nintendos Wii.  Wii Sports e ka ndihmuar nintendon që të shes me miliona sisteme te Wiis.
Nintendo Wii

100px|right|Wii logo right|260px|Wii with Wii Remote 
**Wii** është një konsolë video lojrash e lëshuar nga Nintendo.  Si një konsolë e gjeneratës së shtatë, Wii kryesisht konkurron me Xbox 360 të Mikrosoftit dhe Playstation 3 të Sonit.  Nintendo thotë se konsola e saj ka si shënjestër një numër më të madh njerëzish se dy konsolat e tjera.  Të dhënat e datës 3 shkurt tregojnë se Wii kryeson mbi rivalët e saj në shitjet mbarë botën dhe në dhjetor 2009 theu rekordin për konsolën më të shitur në një muaj në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.  Një tipar dallues i konsolës është telekomanda e saj wireless, e quajtur Wii Remote, që përdoret si një mjet që heton lëvizjet në tre dimensione.  Një tjetër tipar dallues i konsolës është WiiConnect24, që e bën të aftë atë të marrë mesazhe dhe azhornime me anë të Internetit nëmodën standby.  Wii është konsola e pestë e prodhuar nga Nintendo, pasardhësidirekt i Nintendo GameCube, dhe i aftë të luajë të gjitha lojërat zyrtare të GameCube.  Nintendo foli për herë të parë për konsolën në konferencën për shtyp të E3-shit në vitin 2004 dhe më vonë nxorri detajet e sistemit në E3-shin e vitit 2005.  Drejtuesi i Nintendo Satoru Iwata zbuloi një prototip të telekomandës në shtator 2005 në Tokyo Game Show.  Në E3-shin e vitit 2006, konsola fitoi të parin nga disa çmime.  Nga 8 dhjetori i 2006-ës, kishte mbaruar lançimin e tij në katër tregje 
kryesore.

## Shih edhe 
* Wii Sports
Xbox 360

**Xbox 360** është sistem lojërash që prodhohet nga kompania amerikane Microsoft.  Xbox 360 doli në shitje me 22 nëntor të vitit2005 në Ameriken e Veriut si dhe ne territoret e tjera më pas.  Deri më daten 30 qershor, Xbox 360 ka shitur më shumë se 11.6 milion sisteme.
Forza Motorsport

**Forza Motorsport** është lojë me vetura garuese që u prodhua nga Microsoft Game Studios për sitemin e Xbox.  Që nga fillimi që ajo doli në treg, Forza u paraqit si loja më realistike për shtyrjen e veturave.  Forza Motorsport u prodhua nga Microsofti si konkurim ndaj lojës *Gran Turismo 4* që u prodhua nga Sony për PlayStation 2.
Sali Njazi Dede

parapamje|Sali Nijazi Dede
**Sali Njazi Dede Baba** (Starje, 1876 - Tiranë, 28 nëntor 1941) ka qenë kryegjysh (dedebaba) i Bektashizmit.

## Biografia 
U lind në Starje të Kolonjës më 1876, i biri i Dervish Cufes, por u rrit në Stamboll ku familja e tij qe zhvendosur në vogëli të tij për një jetesë më të mirë. 

Arsimimin bektashi e mori në *shtëpinë e mjeshtrit* (, eufemizëm për teqenë e Haxhi Bektash Veliut) in Hacıbektaşköy në Anadollin Qendror. Më 1897 u bë myhib i Fejzi Dedejt nga Maricaj, më 1899 u bë myxhyret dhe më 1908 u bë *babà*. Më tej u dërgua në Shqipëri që të zgjidhte një konflikt mes dedesë dhe familjes Çelebiu, si dhe të mblidhte fonde. 

Me t'u kthyer edhe njëherë në teqenë e Haxhi Bektash Veliut në Anadoll, iu dha dora për t'u bërë *dedè.* Me kalimin në ahiret të Haxhi Fejzi Dedejt më 1916, u emërua *dede baba* (kryegjysh). Si i tillë dhe si prijës shpirtëror i *pir evi*-së gëzoi mjaft autoritet dhe nam në bashkësitë bektashie në Shqipëri, Anadoll, Irak dhe Egjipt. Më 1925 tarikati bektashi u ndalua në Turqinë e udhëhequr nga Mustafa Qemal Ataturku dhe teqetë iu mbyllën që të gjitha, me ligj. 

Një figurë e lartë e bektashizmit në Shqipëri dhe në botë. Albapost, në ciklin e figurave të shquara për vitin 2001, ka emërtuar në emisionin e pullave Sali Njazi Dedein.

## Lidhje të jashtme 
* Sali Njazi Dede Baba (Kryegjyshata Botërore Bektashiane)

## Referime
Ali Riza Dede

parapamje|Ali Riza Dede
**Ali Riza Dede** lindi më 18 tetor 1882 në qytetin e Krujës. Përfundoi shkollën fillore dhe të mesme fetare, përqafoi dritën hyjnore të udhës Haxhi Bektash Veliut. Për 10 vjet shërbeu në teqetë e Krujës, duke u bërë shembull i përgatitjes së një kleriku të aftë dhe me autoritet në këtë Gjyshatë (Dedellik). Përgatitja e tij teorike dhe praktike shërbeu dhe vizita që bëri në disa vende të Lindjes si në Persi, Irak, Siri, Kaukaz etj.

Në vitin 1920 u kthye në Elbasan. Këtu punoi me përkushtim për bektashizmin në këtë trevë, i cili dha cilësi të larta, e u njoh më së miri nga gjithë besimtarët bektashi, intelektualët e Elbasanit, Gramshit, Kavajës, Tiranës etj. Shumë shpejt me punën e tij u bë i njohur në gjithë Shqipërinë. Mbas vdekjes së Kryegjyshit Botëror Bektashian, Sali Nijazi Dede u propozua nga Këshilli Gjyshnor i Bektashinjve më 9 dhjetor 1941 për Kryegjysh (Dedebaba), të cilën e mori postin e lart në Selinë e Shenjtë, Tiranë më 6 janar 1942. Këtë detyrë e kreu më së miri në organizimin dhe drejtimin e Kryegjyshatës Botërore Bektashiane dhe marrëdhëniet me teqet në botë deri sa ndërroi jetë në vitin 1944.

## Lidhje të jashtme 
* Ali Riza Dede Baba (Kryegjyshata Botërore Bektashiane)

## Referimet
Kamber Ali Dede

parapamje|Kamber Ali Dede
**Kamber Ali Dede** lindi në vitin 1869 në fshatin Pagri të rrethit të Përmetit, u rrit ne mjediset e teqeve bektashiane dhe u vesh dervish nga baba Abedin Frashëri.

Dervish Kamberi u aktivizua shumë në lëvizjen kombëtare për përhapjen e arsimit shqip në malësi të Skraparit, Kolonjës, Përmetit, Tomoricës dhe sidomos për njohjen e shtetit shqiptar të porsaformuar nga  fuqitë e mëdha. Gjat kohës së anarkisë dervish Kamberi shkon në teqen e Kandijes në Kretë dhe kthehet në atdhe në vitin 1919. Punon paulodhur në rindërtimin e teqeve të djegura. Bashkë me baba Ahmet Turani (Tepelene) dhe dervish Aliun (Turabiu) janë organizatorët e Kongresit të parë bektashian më 17 janar 1921, në teqenë e Prishtës, Skrapar. Zgjidhet anëtar i Këshillit Atnor bektashian në Kongresin bektashian të Prishtës. Mbante lidhje të ngushta me Fan Nolin, ku bie në sy korrespodenca me të. Ai drejtoi në vitin 1929, Kongresin e tretë bektashian në teqenë e Turanit, Korçë. Gjatë luftës së dytë botërore dha një ndihmesë të veçantë në teqenë e Prishtës, priste e përcillte çetat e luftëtarëve të çdo krahu pa dallim ideje dhe feje. Si klerik me kulturë e kishte kthyer teqen e Prishtës në një oaz të vërtet qytetërimi. Sa habiteshin edhe të huajt kur vizitonin këtë teqe të bukur dhe shumë të pasur. Për meritat e veçanta zgjidhet Kryegjysh Botëror i Bektashinjve (Dedebaba) më 12 prill 1944. Në dhjetor të vitit 1944 arrestohet dhe dënohet me burgim të përjetshëm në moshën 74 vjeçare. Ndërroi jetë në spitalin e burgut të Tiranës, më 1950. Sot eshtrat e Kamber Ali Dede prehen në tyrbet e dedelerëve të Kryegjyshatës Botërore Bektashiane, përkrah eshtrave të dedelërëve të tjerë.

## Lidhje të jashtme 
* Kamber Ali Dede Baba (Kryegjyshata Botërore Bektashiane)

## Referimet
Xhaferr Sadik Dede

parapamje|Xhafer Sadik Dede
**Xhafer Sadik Dede** ka lindur në Gjirokastër më 1882, nga një familje e ndershme. Shkollën fillore dhe të mesme i kreu në qytetin e Gjirokastrës. Më vonë shkoi në Stamboll dhe vazhdoi me sukses studimet teologjike, u kthye në Shqipëri në vitet 1908. Këtu bëhet titullar i teqesë së Përmetit, Prishtës, i cili ka lozur një rol të rendësishëm në përhapjen dhe mbrojtjen e gjuhës shqipe në krahinën e Përmetit. Ka përkrahur çetat për liri dhe pavarësi të Shqipërisë, ka bashkëpunuar ngusht me Mihal Gramenon, Çerçiz Topullin, Hajredin Tremishtii. Ai u përpoq me gjithë shpirt të ndihmoj luftën kundër osmanëve, andartëve grekë etj. Ka marrë pjesë në luftën e Vlorës të vitit 1920 më Selam Musan. Roli i tij është i madh në punën e vyer për bektashizmin, duke afruar gjithë besimtarët bektashian dhe intelektualët, të cilët kishin admirim të veçantë ndaj tij. Ai u bë i njohur në gjithë zonën e Përmetit, Gjirokastrës dhe Shqipërisë. Përkrahu qeveritë demokratike për një të ardhme sa më të mirë  të atdheut të tij. ndihmesë të veçantë i përkushtoi çështjes së atdheut gjatë luftës antifashiste në ndihmë materiale, morale dhe propogadistike. Për meritat e tij si klerik dhe organizator me aftësi të rrallë. Këshilli i Lartë Gjyshnor i Qendrës Botërore Bektashiane (Dedebaballëk) e zgjodhi Kryegjysh Botëror të Bektashinjve më 25 .IV.1945, deri sa ndërroi jetë në gusht të vitit 1945, në moshën 63 vjeçare. Ai punoi me përkushtim në zbatimin e detyrave të kongresit IV - të bektashian. Ai ka qënë në botën bektashiane shqiptare e më gjërë si figura më e ndritshme dhe më e pastër gjatë jetës së vet. Ky ishte një Baba i vërtetë i popullit pa dallim feje e krahinë.

## Lidhje të jashtme 
* Xhafer Sadik Dede Baba (Kryegjyshata Botërore Bektashiane)

## Referimet
Ahmet Myftar Dede

parapamje|Dede Ahmet Ahmataj
**Dede Ahmet Ahmataj** ose **Ahmed Myftar Dede** (Brataj, 22 shkurt 1916 - 1980) ka qenë kryegjysh botëror (Dedebaba) i bektashizmit nga viti 1948 deri më 1958. Përktheu shumë libra, të cilat qenë një ndihmesë e madhe për bektashinjtë.

## Biografia 
Në vendlindje kreu shkollën qytetëse në vitet 1924 - 1929. Më 1937 shkon ushtar në rrethin e Dibrës dhe pasi lirohet vesh petkun e klerikut bektashi në teqen e Bllacës tek baba Zeneli. Atje shërbeu deri në vitin 1939. Më pas ai shërbeu në teqetë e Elbasan, Turan të Tepelenës, Vlorë deri në vitin 1942. Nga ky vit e deri në maj të vitit 1944, me armë në dorë luftoi në radhët e ushtrisë antifashiste dhe inkuadrohet në brigadën e 18 sulmuese. Ka qënë në batalionet partizane të Martaneshit, Elbasanit dhe të Pezës. Në vitin 1943, internohet në Portoromano të Durrësit. Pas internimit kaloi në çetën partizane të Shijakut ku plagoset rëndë.

Në vitin 1945 shërben në teqenë e Kuzum Babait në Vlorë me titullin baba deri në vitin 1948. Në këtë teqe ai afroi shumë besimtarë dhe intelektual dhe dashamirës duke fituar respektin e gjithë Vlorës dhe Shqipërisë me punën e gjithanshme të tij të besimit bektashian.

Në 1 qershor të vitit 1948 emërohet në postin e lartë, Kryegjysh Botëror i Bektashinjve me Seli në Tiranë. Ai punoi për bektashizmin në Shqipëri dhe marrëdhëniet me teqet në botë, pjesëmarrës në konferencat e Paqes. Zotërues i gjuhës arabe dhe turke.

Më 1958 u hoq nga posti i Kryegjyshit dhe së bashku me dervishin e tij, Reshat Baerdhin, u internua në Drizar të Mallakastrës. Aty u mbajt nëntë vjet deri më 1967. Nga ai vit e deri më 1980 jetoi në Tiranë, në mënyrë ilegale punoi për bektashizmin. Jetoi me preokupacion duke predikuar urtësinë e dashurinë ndër njerëz me fjalën e urtë ndaj Zotit.

## Vlerësime 
parapamje|Tyrbja e Dede Ahmet Myftarit
*Albapost* në përkujtim të figurave të shquara kombëtare për vitin 2001, emërtoi emisionin e pullave me Dede Ahmet Myftar Ahmataj. 
Për kontribut të shquar në përhapjen e bektashizmit dhe ndenjave kombëtare. Këshilli bashkiak i qytetit të Vlorës i ka dhënë titullin “Qytetar Nderi i Vlorës”.
Nipi i tij Kujtim Ahmataj, ish sekretari i pergjithshem prane Selise se Kryegjyshates Boterore Bektashiane, boton ne 2008 librin e shumepritur "Shenjti Kembezbathur". Ne kete liber  jeta dhe vepra e shenjtit vjen nepermjet rrefimeve te besimatareve te tij, atyre qe deshmuan dhe jetuan mrekulline e tij si shenjtor, si atdhetar dhe si nje nder personalitet me te fuqishme te Kryegjyshates Boterore Bektashiane. Botimi u realizua  me mbështetjen buk are te Skënder Gazhelit mikut të Kryegjysh Dede Ahmetit. "Shenjti kembezbathur" ka pare disa ribotime, me kerkese te jashtezakonshme te publikut. 

Prodhime te tjera perfshine filma dokumentarë fetarë artistikë dhe historikë (nga Muharrem Fejzo etj).

## Lidhje të jashtme 
* Ahmed Myftar Dede Baba (Kryegjyshata Botërore Bektashiane)
* Dekretim i Shenjtë i Dede Ahmed Myftarit (Kryegjyshata Botërore Bektashiane)

## Referime
Baba Reshati

**Haxhi Dede Reshat Bardhi** (Lusën, 4 mars 1935 – Tiranë, 2 prill 2011), ka qenë klerik i lartë bektashi, kryegjysh botëror i bektashinjve nga 1993 deri kur ndërroi jetë.

## Biografia 
U lind më 4 mars 1935 në fshatin Lusën të prefekturës së Kosovës, në krahinën e Lumës (sot qarku i Kukësit).

Mësimet e para fetare i ka marrë tek hoxha i fshatit. Më pas ka  ndjekur një kurs formimi në Medrese të Tiranës. Përdor gjuhën arabe për nevoja të predikimit e të ritualëve fetare. Më 1954 u dorëzua dervish tek Kryegjyshi Botëror i asaj kohe, Dede Ahmet Ahmataj. Gjatë viteve 1958–1967 ka qënë i internuar së bashku me Dede Ahmetin në Drizar të Mallakastrës. Pas viteve 1967 ka punuar për 23 vjet me radhë, punëtor në Ndërrmarjen Bujqësore „Gjergj Dimitrov“ në Tiranë.

[300px|parapamje|majtas|Papa [Gjon Pali II takohet me Haxhi Dedë Reshat Bardhi gjatë qëndrimit të tij në Tiranë]]
Më 1991, bën peligrinazhin tradicional islam (Haxhillëku) në qytetin e shenjtë të Mekës dhe fiton titullin Haxhi. Po atë vit, me ndihmën dhe bashkëpunimin e Nënë Terezës, rihap Kryegjyshatën Botërore Bektashiane. Më 20 korrik 1993 organizon dhe drejton Kongresin e Gjashtë bektashian, ku shpallet Kryegjysh Botëror i Bektashinjve. Shtatë vjet më vonë, në shtator  të vitit 2000, organizon Kongresin e Shtatë të bektashizmit dhe  shtator 2005, Kongresin e tetë bektashian. Këto 14 vitet e fundit pas përmbysjes së regjimit komunist, nën kujdesin personal të Dede Reshatit janë hapur e vënë në shërbim të besimtarëve bektashianë rreth 120 objekte kulti, duke realizuar kështu një ringjallje të vërtetë e të fuqishme të besimit bektashian në vendin tonë. Ka marrë pjesë aktive në konferenca e takime ndërkombëtare kushtuar problemeve të mprehta të kohës, si në Gjermani, Itali, Iran, Turqi, Azerbaixhan, Maqedoni, Kosovë etj. Ka luajtur rol të dorës së parë në ruajtjen e mardhënieve tradicionalisht të mira midis komuniteteve e besimeve të ndryshme fetare në Shqipëri, duke e vështruar tolerancën fetare si domosdoshmëri jetike dhe porsi hyjnore. Ai është nderuar me titullin "Pishtar i Demokracisë", është vlerësuar edhe nga Presidenti i Shteteve të Bashkuara të Amerikës, Xhorxh W. Bush, në lidhje me qëndrimin e prerë kundër aktit barbar të 11 shtatorit 2001, është nderuar edhe nga Papa Gjon Pali II gjatë Konferencës Botërore për një dialog ndërkombëtar për të mirën e Paqes. Në këto vite është nderuar në vendin tonë me tituj të ndryshëm si: Qytetar Nderi i Qarkut të Beratit, Kukësit, të Krujës, të Bulqizës, të Martaneshit dhe në mars të vitit 2005, me rastin e 70 vjetorit të ditëlindjes nga Presidenti i Republikës iu dha Urdhëri "Naim Frashëri i artë".

## Lidhje të jashtme 
* Haxhi Reshat Bardhi Dede Baba (Kryegjyshata Botërore Bektashiane)

## Referime
Nepola

**Nepolë** është një vendbanim në komunën e Pejës, Kosovë. Pas vitit 1999 fshati është i njohur edhe me emrat **Fusharë** dhe **Krasniq**.

## Gjeografia 
Fshati ndodhet në Luginën e Baranit të Kosovës, kufizohet me fshatrat si Çeskova, Jabllanica, Këpuz, Kralan dhe Gllogjani.  Nepola është fshati i fundit i Komunës së Pejës i cili kufizohet me Komunat e Gjakovës dhe Klinës.

## Demografia 
Në fshatin Nepolë të gjithë banorët kanë mbiemrin Krasniqi dhe janë të ndarë në dy vëllazëri në Nikaj dhe Curraj, që kanë Origjinën nga Zona Nikaj e Mertur (kryesisht prej Fshatit Lekbibaj, si p. sh. Familja Bushati) në Tropojë të Shqipërisë.
 
## Kultura 
Në Gllogjan është Kisha e Shën Ndout, famullia përbahet prej tri fshatrave: Gllogjan, Nepolë dhe Llugaxhi.  

Nepola ka një shkollë fillore katër vjeçare e cila mban emrin e Migjenit (shih Migjeni).  Shkolla u hap me 1975

## Historia 
Në Nepolë gjer në fillim të shekullit të 20 banoret e këtij fshati ishin të fisit Gash.  Si dëshmi një vend kalim në lumin e Deçanit (Bistrica e Deçanit) i cili rrjedh përbri fshatit quhet edhe sot e tutje "Vau i Gashit".

Këta u larguan me iniciativën e Haxhi Zekes (i cili është poashtu i fisit Krasniqi), e solli fisin e Krasniqit në këtë fshat me qellim që të ketë përkrahje në lufte kundër pushtuesit turk.

Kushërirat e parë të Krasniqës nga Nepolë jetojnë në Fshatin Strellcë dhe Lloqan të Komunës së Deçanit dhe në Turjak e Vranoc të Komunës së Pejës.

Nga ky fshat si dhe nga të gjitha fshatrat e Kosovës kanë ikur shumë banor duke kërkuar një jetë më të mirë në perëndim.

Shumica e tyre jetojnë në Zvicër, Gjermani, Austri e shumë vende të Evropës e gjer në Amerikë.

Nipi më i njohuri i Nepolës është Ndue Perlleshi i cili pas luftës së dyte botërore luftoj më shumë shoke të ti nga Lugu i Drinit kundër Sistemit Jugosllav.

 

## Lidhje të jashtme 
*vendndodhja
Gjenerator kompilatori

**Kompiler-kompiler** ose **gjeneratorë kompilatori** (ang. *Compiler generator*) është një program që gjeneron burim kodi të një parser, interpretuesi ose një kompilatori nga përshkrimi i gjuhës programuese.
Makina vizuale

**Makina vizuale** është një makine abstrakte e ndërtuar nga veglat dhe instrumentet e ndryshme informatike me qellim te afrimit te mundësisë se komunikimet te njeriut me makine gjegjësisht shërbejnë si një pikëpremje e nivelit te ulte ne mes te gjuhës se makinës dhe gjuhës se njeriut.

Këto makina në të kalueren janë quajtur Makina Virtuale, mirëpo pasi qe nuk kane te bëjnë me virtytet dhe paraqesin vizatime elektrike sot i quajnë vizuale.
Vizatimi

**Vizatimi** është një veprim gjatë te cilit me ane te terheqje së vizave në një hapësirë (zakonisht letër) bëhet paraqitja e pasqyrimit të figurave, pamjeve të regjistruara në trunin e njeriut.

## Lëmi e artit figurativ 
Në lëmi të caktuara janë bërë edhe përkufizime të kësaj shprehje. Kështu për shembull, me vizatim nënkuptohet arti i paraqites a i riprodhimit në letër të një sendi, të një figure etj. me laps, me bojra ose me penë. Ky përkufizim zakonisht përdoret në lënden mësimore të artit figurativ dhe shpeshë edhe lënda thirret Vizatim. 
* Arti Figurativ
* Vizatim i lirë

## Qëndisje 
Po ashtu si vizatim përkufizohet edhe figura e cila vizatohet; figurë, lule a e qëndismë që bëhet në stof, në basmë, në mure etj.

P.sh.: Jastëku me vizatime, Basmë me vizatime.

## Fletore 
Në anën tjeter gjatë bisedave të lira me shprehja vizatim nënkuptohen Letrën ku është vizatuar diçka; fletore me fletë të bardha e të trasha që e përdorin nxënsit në shkollë për të vizatuar.
* Bloku i vizatimit

## Vizatimi informatik 
Paraqitje e vizatimeve të njëpasnjëshme nga veglat informatike në plane (ekrane të ndryshme). Për këtë qëllim në të kalueren shpeshë është përdorur termi i huazuar virtuale. Në këto raste flitet për vizualizimin d.m.th vizatimi apo paraqitjen e vizatimeve të krijuara nga veglat informatike në bazë të të dhënave që më parë njeriu i ka dhëne makinës.
Vizualizimi

thumb|250px|Vizualizii i një veture
**Vizualizimi** është vizatimi i mendimit të njeriut apo të dhënave tjera logjike me ndihmen e veglave të kombinuara elektronike dhe informatike në një planë.

Nëpërmjetë ketij veprimi është bërë i mundëshem paraqitja dhe kombinimi i paraftyrimeve të njeriut dhe të dhënave të regjistruara në bartës të ndryshëm të të dhënave informatike si fotoaparati, kamera etj.
Viza (kthjellim)

* Viza, modifikim i shkruar i emrit gramatikor "vijëza" si diminutiv i emrit "vija". 
* Viza, leje apo dokument administrativ. 

## Shih edhe
* Iza, shprehje e vjetëruar krahinore për leje largimi nga konaku si mysafir.
Lekbibaj

**Lekbibaji** është një fshat në komunën Lekbibaj në rrethin e Tropojës në veri të Shqipërisë. Me reformën e qeverisjes vendore të vitit 2015, ajo u bë nënndarje e bashkisë Tropojë. Popullsia në regjistrimin e vitit 2011 ishte 1207. Është qendra historike e rajonit Nikaj-Mërturi.

## Gjeografia 
Afërsia me Komanin, Fierzën e bëjnë edhe më të veçantë, shtrihet përballë Liqenit të Komanit, ndërsa në të majtë të fshatit gjarpërson lumi i Currajve, i cili në fund të fshatit derdhet në liqenin e Komanit. Mbrapa dhe anash fshatit shtrihen bjeshkët e larta, të cilat ofrojnë një pamje tejet përrallore. Të qenit në një pozitë, të tillë, në afërsi të liqenit dhe lumit, me një pamje spektakolare lartë nga fshati, Lekbibaj ka nisur të bëhet një zonë e lakmueshme për turistët, e në veçanti për turistët e huaj.

## Turizmi 
Lekbibaj  ka nisur të frekuentohet vitet e fundit nga të huaj, të cilët e kanë kthyer në një destinacion kaq shumë të preferuar për këdo që dashuron natyrën dhe alpet e Shqipërisë. Arsyet janë të shumta! Fshati shtrihet në një pozitë tejet të favorshme gjeografike, përballë Liqenit të Komanit ndërsa rrethohet nga bjeshkët e larta.

Mungesa e infrastrukturës, shpesh edhe asaj bazikes duket se nuk i ka penguar turistët të rendin drejt tij për të zbuluar magjinë e fshehur të fshtrave të vegjël e bujar të veriut të Shqipërisë. Por, as vendasit ta shohin të ardhmen drejt turizmit. Ndaj nuk është çudi që kur ta vizitoni Lekbibaj, të mësoni se një pjesë e rrugës është shtruar vullnetarisht nga banorët e zonës të cilët kanë përshtatur edhe ambjentet për frekuentim turistik. 

## Historia 
Prej fshatit Lekbibaj janë shperngulur shumë familje rreth vitit 1892 si  Familja Bushati dhe janë vendosur në fshatin Fusharë (Nepole) të Kosovës.

Shkolla e fshatit Lekbibaj mban emrin e aktorës Tinka Kurti.

## Shih edhe
Vizita

**Vizita** është vajtja diku dhe qëndrimi për pak kohë për të parë vendin, për tˇu takuar me dikë ose për një qëllim tjetër.

* Vizita zyrtare
* Vizita e mjekut
Myslimanët

[parapamje|Myslimanë duke [Namazi|u falur në shtëpinë e një kreu arnaut (shqiptar). (Pikturë nga Jean-Léon Gérôme, viti 1857)]]
Një **mysliman**, ose **myslimane**, është një person që ndjek ose praktikon fenë islame, një fe monoteiste e bazuar në Kuran. Myslimanët besojnë se Kurani është fjala e Zotit, e shpallur njerëzimit përmes profetit Muhammed. Ata gjithashtu ndjekin mësimet dhe veprimet (të njohura si synnetet) e Muhammedit, të shënuara në përmbledhje tradicionale të quajtur hadith. Fjala "mysliman" rrjedh nga arabishtja (مسلم *muslim*), që do të thotë "ai i cili i nënshtohet Zotit".

Shumica e myslimanëve do të pranojë si myslimanë të gjithë ata që e kanë dëshmuar publikisht shpalljen e fesë (shehadetin). Shehadeti thotë:  Dëshmia nga Zoti mund të gjendet në Kuran, në Suren 3:18, që thotë: "All-llahu vërtetoi se nuk ka zot tjetër përveç Tij", që është dëshmia me cilën Zoti shprehet. Besimet e zakonshme të myslimanëve janë: se Zoti (arabisht: الله *Allah*) është një, i përhershëm dhe suprem (monoteizmi); se Zoti është i pakrahasueshëm, i vetëqendrueshëm, nuk lind e as nuk është i lindur; se Islami është versioni i plotë dhe univerzal i një feje të qëmotshme, që i është zbritur  shumë profetëve, midis tyre Ibrahimin, Musain, Ismailin dhe Isanë; se shpalljet e mëparshme janë ndryshuar ose korruptuar gjatë kohës dhe se Kurani është shpallja përfundimtare e pandryshuar nga Zoti.

Praktikat fetare të myslimanëve janë të renditura në Pesë Shtyllat e Islamit, që, përveç shehadetit, përmban dhe të falurit e përditshëm (namazi), agjërimin gjatë muajit islam të Ramazanit, dhënien e lëmoshës (zeqati) dhe pelegrinazhin në Mekë (haxhi), të pakët një herë në jetë.

## Shiko edhe 
* Mburoja e Myslimanit
* Lista e personave islamikë

## Referime
Filozofia Islame

[200px|parapamje|Një dorëshkrim arab nga shekulli i 13-të që përshkruan [Sokratin *(Soqrāt)* në diskutim me nxënësit e tij]]

**Filozofia Islame** (arabisht: فلسفة إسلامية ''falsafat 'iislamia'') është filozofia e cila rrënjët e saja i ka në bazat e pastra islame edhe atë tek Kur'ani dhe sunneti.

## Historia e filozofisë islame 
Nga filozofët më të njohur islam të cilët kanë lënë gjurmë, me ndikimin e tyre, ndër filozofët e gjithë botës janë Atiruddin Mufaddal el-Abhariun *(? - 1264)*, Muhammed ibn Abdilhakk ibn Sab’ini *(1217/1218 - 1270)*, Nexhmuddin Ali Katibi Kazviniu *(1276 - ?)*, Rashiduddin Fadlull-llahu *(1247 - 1318)*, Kutbuddin Raziu *(Muhammed ibn Ebi Xha’fer ? - 1364)*.  

## Filozofia moderne islame 
## Ndikimet filozofike islame 
Filozofia islame edhe përkundër mos vlerësimit nga perëndimorët ka pasur ndikim të madh në filozofinë e gjithëmbarshme.  

## Shih edhe 
* Filozofia klasike islame
Plumbi

Me emrin Plumbi gjejmë këto artikuj :

* Plumbi - municion i armëve të ndryshme.
* Plumbi (element kimik) - element kimik.
Neo-progressive rock

**Neo-progressive rock** (ose **Neo-prog**) është nën-zhanër i progressive rock-ut, i zhvilluar dhe i formuar në vitet e 80-ta, megjithëse ekziston edhe sot e kësaj dite.

Neo-progressive rock-u karakterizohet me përmbajtje të thellë emocionale, tekste dramatike dhe paraqitje jo të zakonshme në skenat e performimit. Muzika në të shumtën e rasteve është produkt i kompozimit të kujdesshëm, dhe mbështetet më pak në luajtje të improvizuara. Neo-progressive rock-u mbështetet shumë në solot e pastra, melodike dhe emocionale të kitarës elektrike, kombinuar me zërat modern, të bukur, të rrjedhshëm dhe atmosferik të tastierës. Bendet që kanë influencuar më së shumti këtë zhanër janë Genesis, Yes, Camel, dhe Pink Floyd.

[thumb|250px|[Marillion, themeluesit dhe bendi më i popullarizuar i neo-progressive rock-ut]]
Neo-progressive rock-u i hershëm karakterizohej nga tekste të sofistikuara dhe zakonisht tema të zymta. Edhepse mundësia e përfshirjes së neo-prog-ut në rrymën qëndrore të rock-ut është e diskutueshme, prapseprapë ky zhanër u duk se është më radio-miqësor, me këngë më të shkurtra se progressive rock-u i hershëm. Megjithatë, neo-progressive rock-u kurrë nuk fitoi aq sukses dhe famë sa bendet e progressive rock-ut, rasti konkret sa bendi Yes.

Albumet e hershme dhe më të rëndësishme të neo-progressive rock-ut janë ''Script for a Jester's Tear* (1983) nga bendi Marillion, *The Wake* (1985) nga bendi IQ, dhe *The Sentinel* (1984) nga bendi Pallas.

Marillion janë pothuajse bendi më i popullarizuar i neo-progressive rock-ut, ku kulmin e popullaritetit e arritën me albumet *Misplaced Childhood* (1985) dhe *Clutching at Straws'' (1987). Pas këtij kulminacioni, neo-prog rock-ut i ra popullariteti, edhe pse tri bendet pionire (Marillion, IQ, dhe Pallas) janë ende aktive, dhe disa bende të reja kanë kontribuar në këtë zhanër në vitet 1990 dhe 2000.

Neo-progressive rock-u kritikohet nga disa fansa të progressive rock-ut për mungesë të origjinalitetit - bile edhe nga artistë të tillë si Robert John Godfrey i bendit The Enid, edhe pse bendi i tij ndonjëherë është përkrahur nga admiruesit e zhanrit neo-prog.

Pavarësisht nga kritikat, neo-prog rock-u ende tërheq pas vetes një numër të konsiderueshëm të admiruesve dhe albumet e këtij zhanri lëshohen vazhdimisht. Një nga kompanitë më të mëdha të muzikës neo-prog është InsideOut Music. Sipas Progressive Archives, artistët më të popullarizuar të neo-progressive rock-ut janë Marillion, IQ, Arena, dhe Pendragon.

## Artistët kryesorë 
* Arena
* Enchant
* FC
* Fish
* Frost
* IQ
* Jadis
* Landmarq
* Marillion
* Clive Nolan
* Pallas
* Pendragon
* Shadowland
* Twelfth Night
Kabuni me rrush të thatë

**Kabuni me rrush të thatë** është gatim.

Për të përgatitur kabun me rrush të thatë për 4-5 persona nevojiten :

* Oriz - 1 gotë uji, 
* Lëng mishi - 2 gota uji, 
* Rrush i thatë - 1 filxhan kafeje, 
* Sheqer - 1 filxhan çaji, 
* Gjalpë - 3-4 lugë gjelle. 

## Përgatitja 
Orizi pastrohet, lahet dhe kaurdiset me gjalpë, pastaj shtohet lëng mishi (mundësisht dashi) ose ujë, rrush i thatë (shpëlahet më parë me ujë të vakët), pak kripë dhe vihet të ziejë. Kur është thithur pothuajse i gjithë lëngu dhe në sipërfaqe janë krijuar vrima, hiqet nga zjarri, përzihet me sheqer, kanellë e karafil të bluar. E mbulojmë me kapak dhe e lemë në një vend të ngrohtë. Masa hidhet në forma ose filxhanë dhe pastaj përmbyset. Për kabuni masa e orizit dhe e lëngut merret si për pilaf të zakonshëm: 1 kg oriz me 2 litra ujë.
Litosfera

Korja e Tokës - litosfera (litos-shkëmb,sphaira-sferë) ka trashësi të ndryshme: është më e trashë në pjesën kontinentale (korja kontinentale) rreth 70 - 100 km dhe më e hollë në pjesën nën oqean (korja oqeanike) rreth 5-8 kilometra. Trashësia mesatare e litosferës është rreth 70 km, në pjesën kontinentale ku gjendet male të larta, ka vende që trashësia është më e madhe.

Korja kontinentale përbëhet nga silici, alumini, natriumi etj., ndërsa korja oqeanike nga silici, magnezi, hekuri etj.thumb|250px|Ndërtimi i bredshëm i Tokës
thumb|250px|Pamja skematike e tipeve të Korës së Tokës
**Litosfera**, *(Korja e Tokës)* - *( nga gre. litos-shkëmb)* paraqet mbështjellësin e jashtëm të ngurtë me trashësi mesatare afro 70 km. Shprehja “kore” ka burimin nga hipoteza kozmogjene e disa mendimtarëve, sipas të cilëve Toka është krijuar nga një materie e zjarrtë, me ftohjen e së cilës u formua shtresa e ngurtë. Dallohen dy tipa të Korës së Tokës:tipi *kontinental* dhe *oqeanik*.

#### Përfshirja e Litosferës 
Tërësia e masës së fortë të planeti Tokë është **litosfera** , mirpo organizmat e gjallë e shfrytëzojnë vetëm një pjesë të vogël të saj.Në biosferë është kyçur pjesa sipërfaqësore, në të cilën jetojnë kafshët dhe bimët tokësore, dhe shtresa e dheut e cila përfshin disa metra nën sipërfaqen e tokës.Vetëm rrënjët e disa bimëve zhvillohen në thellësi prej disa dhjetra metrash në kërkesë për jetë.

## Shih edhe këtë 
* Ndërtimi i brendshëm i Tokës
* Atmosfera
* Hidrosfera
* Biosfera
Jeti

**Jeti** (tibetisht, gJa’ dred) apo **Njeriu i Dëborës**, edhe **Çemo**, është një majmun, apo një qenie në trajtë ariu i Himalajave dhe Everestit, ekzistenca e të cilit nuk është dëshmuar. Kjo qenie përrallore njihet edhe në vise të tjera të botës, me emrin Këmbëmadhi (Bigfoot) në Amerikën e Veriut, apo Orang Pendeku në Indonezi. Njihet edhe si **Njeriu i Neveritshëm i Borës**, nga një përkthim i gabuar gazetaresk i shprehjes në gjuhën nepaleze *Metoh Kangmi*. Emri "Jeti" rrjedh nga fjalët *jeh-teh*, që do të thotë *"ajo gjë"*, një shprehje sherpa (popullatë Nepaleze) që tregon këtë krijesë mitologjike ekzistenca e së cilës është e paditur (ende e pavërtetuar) gjë që mbetet një mister.

Kjo qenie përshkruhet zakonisht me një shtat dy deri tre metra, dhe 200&nbsp;kg i rëndë, me një gjurmë këmbe deri 43&nbsp;cm, me një gëzof ngjyrë gështenje të errët, të zezë ose të kuqërremë. Thuhet se ka qime e krahë të gjatë, që i arrijnë deri në gjunj. Banorët e Tibetit hamendësojnë se ka dy lloje Jeti: *Xu-teh* (Gjëja e madhe), i cili është i gjatë, dhe *Meh-teh*, pak më i shkurtër se i pari.

Disa zoologë, si edhe alpinisti Reinhold Messner, janë të mendimit, se Jeti është qenie e njëjtë me ariun bojëkaf tibetian, apo "ariun tibetian" (*Ursus arctos pruinosus*). Kështu për shembull, në disa gjuhë të himalajave "Jeti" do të thotë ari.

Shumica e shkencëtarëve e mohojnë ekzitencën e një krijese të tillë mitologjike, për shkak të dëshmive të mangëta. Ndërsa, disa kriptozoologë mendojnë, se Jeti mund të jetë qenia e shuar gigantopitekus, i cili mendohet të ketë jetuar para një milion vjetësh në Indinë e veriut, dhe Kinën e jugut.

## Analizat
## Jeti në kulturën popullore
## Shiko edhe
* Alma
* Jereni
* Joui
* Këmbëmadhi (Bigfoot) 
* Kriptozoologjia
## Lidhje të jashtme
*Jeh-Teh: Ajo gjë.
*Jeti: Njeriu i neveritshëm i dëborës së Himalajës.
Minareja

[parapamje|250px|Minareja ([Xhamia e Koxhatepes|Xhamia e Koxhatepës në Ankaraja / Turqi)]]

**Minareja** është pjesa e ngritur në një lartësi të dalluar dhe të dukshme e xhamisë.  Kjo pjesë e gritur e cila njihet si minare thekshëm dallohet nga pjesa tjetër e objektit të xhamisë duke bartur rolin e identifikuesit të objektit të caktuar si xhami, duke shikuar nga jashtë objekti.  

## Etimologjia 
Fjala “minare” rrjedh nga arabishtja “al-manarah”, dhe ka kuptimin e kullës që ka një dritë, d.m.th. far ndriçues.  Karakteristikë e kullës së xhamisë, është se ka një tarracë afër majës nga ku myezini i fton besimtarët në falje dhe që quhet “al-ma’zanah” ; d.m.th. vendi nga ku thirret ezani (thirrja për falje) prej myezinit.

## Historia e minareve 
Minaret u futën në shek. VII, me formë baze katrore, tip që më pas pati përhapje edhe në zonat e Maghrebit e në Andaluzi.  Në qendër të tarracës ngrihej një tjetër kullës, edhe ajo në formë katrore me një mbulojë në formë piramidale ose gjysëmsferike.  Një nga supozimet që i dha jetën më pas minares, është se ato fillimisht patën funksionin praktik të kullës së rojës, duke pasur pozitën dominuese në qytet dhe më pas u shfrytëzuan për thirrjen e ezanit. Në mes të viteve 1100 dhe 1200 shfaqet për herë të parë minareja cilindrike me bazë rrethore. Në perandorinë otomane minareja cilindrike merr një zhvillim më të madh me majën shpuese në formë koni. Interesante janë edhe dy ekzemplare minaresh me shkallë spirale nga jashtë, nga të cilat më imponuesja gjendet në Samara, Irak dhe tjetra në xhaminë e Ibn Tulunit në Kairo. Minaret zakonisht ndërtohen edhe dyshe por ka raste që edhe më tepër se dy, që vendosen në të dy krahët e derës për të theksuar më tepër pamjen e xhamisë.

## Arkitektura e minareve 
Minaret kanë ballkone quajtur sherefe. Gjatë festave islame, Mahias janë të varur në mes të dy minare.

## Arti i minareve 
## Minaret e njohura botërore
Vukosav Keniq

**Vukosav Keniq** ishe komandant i forcave të armatosura serbo-malazeze të përqëndruara në teritoret shqiptare gjatë kohës së luftës së dytë botërore. Vukosav Keniq u bë i njohur ndër shqiptarë pas marrjes së komandes së ushtrisë serbo-malazeze dhe detyrës për likuidimin e Sak Faslisë.

Sipas këngësve folkloristike Keniqi me ardhjen e tij në komand i ka kërkuar Saku Faslisë ballafaqimë në mejdonë. Ky supozim vije nga rrashët e këngës:
:*në qoftë se je bajraktari i Rugovës më të vërtetë, më dil përballë,*
:*se ose kam me ta marrë atë kerrpë(flamurin) ose nuk i them vetit njëri*

Nga historia popullore dihet që pas ballafaqimit i cili më t vërtet ka ndodhur, ka mbetur i vdekur Vukosavi së bashku me një ushtarë të tij, ndërsa një prej tyre i ka ikur Sakë Faslisë. Që të dy ushtarët kanë qenë ndihmë nga prapavija d.m.th jashtë dyluftimit, të dërguara nga Doktrina e shenjt serbe.
Demë Ali Pozhari

**Demë Ali Pozhari** ishte ushtarak dhe vullnetarë shqiptarë në betejen e Pazarit të Ri. Dema ishte një prirës i forcave vullnetare nga rajoni i Pejës të dërguara në Betejen e Pazarit të Ri.

Presidenti i Republikës së Shqipërisë, dr. Bamir Topi, më 23 korrik 2012, i ka dorëzuar familjes së atdhetarit Demë Ali Pozhari, nga fshati Pozhar, komuna e Deçanit, dekoratën e ndarë në njëqind vjetorin e pavarësisë së Shtetit Shqiptar. Me dekretin Nr. 7685, të datës 16.7.2012, Presidenti i Republikës së Shqipërisë, dr. Bamir Topi e ka dekoruar Demë Ali Pozharin (Pas Vdekjes) me Urdhrin “Nderi i Kombit”, me motivacion: “Atdhetarit të shquar, luftëtarit të paepur, që bëri kauzë të jetës çështjen për fitoren e pavarësisë së Kosovës dhe të të drejtave kombëtare e njerëzore të shqiptarëve, kudo që jetojnë, në trojet e tyre”.

## Shih edhe 
* Kulla e Demë Ali Pozharit

## Referimet
Paluze me fruta të ndryshme

**Paluzet** përgatiten me çdo lloj frute dhe ndonjëherë sipas nevojës mund të përgatiten edhe nga lëkurat e mollëve e të ftonjve.  Frutat pasi zihen, kullohen, shtrydhen ose kalohen në sitë.  Pjesa e pangrënshme e mbetur në kullesë hidhet, ndërsa tuli përzihet me lëngun ku janë zier frutat.  Në këtë lëng hidhet sheqer dhe vihet në zjarr derisa të marrë valë. 

Ndërsa në një enë tjetër tretet niseshte me pak ujë dhe duke e përzier e hedhim në lëngun që vlon, përzihet shpejt që të mos krijohen kokrra, mbahet në zjarr për 2-3 min derisa masa të trashet dhe të bëhet transparente. 

Paluzja mund të bëhet e trashë ose e hollë ; kjo varet nga sasia e niseshtesë që do t'i hidhet. Zakonisht ato bëhen mesatare duke përdorur 1 lugë kafeje niseshte për një racion. Paluzes gjatë zierjes mund t'i shtohet pak limontoz. Paluzet më pikante janë ato që përgatiten me frutat e tharta si thanë, vishnje e ftonj.
Baba Ali Tomori

**Baba Ali Skëndi** gjerësisht i njohur si **Baba Ali Tomori** apo **Ali Turabiu** (Shalës, 1893 - Gjirokastër, 14 janar 1948) ka qenë një *baba* i tarikatit bektashi, poet autor nefesesh e gazelesh bektashiane, publicist dhe historian shqiptar. Pjesëmarrës në Luftën Antifashiste Nacionalçlirimtare, duke u zgjedhur anëtar i KNÇ për qarkun e Beratit, pas çlirimit qe në kryesinë e parë të Lidhjes së Shkrimtarëve, i akuzuar si agjent anglez u pushkatua me Baba Shefqet Gllavën më 1948.

## Shih edhe 
* Baba Tomorri - Libër
* Tahir Skënderasi
* Sersem Ali Dedei

## Referime
Petulla

thumb|Petulla me mjalte, me djath, vez vendi dhe reçel
Për 4-5 persona duhen:

Miell 2 gota uji, qumesht 1 gote uji, vezë 1 kokerr, kripe, sode 1/2luge kafeje, vaj 2 filxhane kafeje

Procedura:

Në një tas vendosen vezë, [[qumeshti], kripë dhe yndyrë, rrihen mirë dhe shtohet miell i përzier me pak sodë. Brumi në këtë rast është gjysmë i trashë. Në tigan hidhet pak yndyrë (1/2 lugë gjelle). Kur yndyra të jetë nxehur, hidhet brumi (një lugë gjelle për çdo petull). Largësia nga njëra tjetra duhet të jetë 3-4 cm sepse gjatë skuqjes brumi hapet. Petullat skuqen nga njëra anë dhe pastaj kthehen nga ana tjetër.

Pasi të jenë skuqur mirë vendosen në pjatë, spërkaten pak me gjalpë dhe përdoren me sheqer pluhur ose serviren me mjaltë.

## Petulla të shpejta 
* 200 gr miell
* 300 mL ujë
* 2 vezë
* vaj per skuqje
* pak kripe

Burimi; Petulla te shpejta
Biosfera

parapamje|300 px|right|Paraqitja skematike e biosferës
**Biosfera** - ( greq.* Bios* - jetë dhe *sphaire* - lëmshin) është njëri nga mbështjellësit sipërfaqësor të planetit tonë, që së bashku me atmosferën, litosferën dhe hidrosferën e sajojnë mbështjellësin gjeografik të Tokës, që është lënda e studimit të gjeografisë. Në përbërjen e biosferës hyjnë të gjithë organizmat e gjallë në tokë, duke filluar prej mikroorganizmave siç janë bakteret deri te njeriu. Mikroorganizmat me ndihmën e qarkullimit të masave të ajrit depërtojnë në lartësi 10 deri 12&nbsp;km mbi sipërfaqen e tokës. Në oqeane dhe dete organizmat jetojnë edhe në thellësi më të mëdha, kurse bakteret anerobe (që mund të jetojnë dhe pa praninë e oksigjenit) gjenden deri në tri km thellësinë e korës së tokës. Prandaj sipas kësaj, biosfera përfshinë dhe gërshetohet në pjesën më të poshtme të atmosferës-troposferës, tërë hidrosferën dhe pjesën sipërfaqësore të litosferës. Mirëpo, pjesa dërmuese e organizmave të gjallë jeton në sipërfaqen tokësore dhe në shtresat sipërfaqësore të ujërave detare dhe oqeanike.

## Shih edhe këtë 
* Biogjeografia
Hidrosfera

thumb|400px|right
**Hidrosfera**  është e gjithë shtresa e ujit që mbëshjell tokën.  

## Përmbledhje 
*Hidrosfera* përfshinë të gjitha ujërat e lira në pjesën sipërfaqësore të tokës. Veti karakteristike e hidrosferës është ripërtëritja e përhershme e saj. Me studimin e hidrosferës, proceset dhe dukuritë në të, merret hidrologjia (greq. **hydrologos**, *hydro* -ujë dhe *logos*-shkencë).etj

## Veçoritë: 
**Hidrosfera** ka veçori të krahasueshme me ato të atmosferës, mirëpo ekzisojnë edhe dallime të rëndësishme. Dendësia e ujit, është rreth **770** herë më e madhe se dendësia e ajrit, kjo mundëson që organizmat e gjalla të përshtaten dhe të jetojnë në mjedis ujor.

## Deti, Lumi dhe Liqeni 
Në dete shfaqen valët në sipërfaqen e ujit, si rezultat i erës dhe rrymave në brendësi të saj për shkak të dallimeve të dendësisë së ujit dhe të temperaturës.
Uji i lumit është në lëvizje të vazhdueshme nga zonat më të larta deri në derdhje në det ose në liqen. Liqejt, kanë karakteristika të përbashkëta me detërat dhe me lumenjtë.

## Shih edhe 
* Deti
* Lumi
* Liqeni
* Natyra
* Biosfera
* Litosfera
* Atmosfera

## Literatura 
* 
* 
* 
* 
* 

## Referime
Çmimi Nobel për Fiziologji dhe Mjekësi

**Çmimi Nobel për Fiziologji dhe Mjekësi** është çmimi më i lartë për arritjet më të mëdha në fushën e fiziologjisë dhe Mjekësisë nga një ose disa persona brenda një viti.

## Historiku 
[thumb|left|180px|[Emil Adolf von Behring, fituesi i parë i Çmimit Nobel për fiziologji dhe mjekësi..]]

Çmimi Nobel për fiziologji dhe mjekësi filloi të ndahet që nga viti 1901, kur për herë të parë e fitoi fiziologu gjerman Emil von Behring.

Që nga vti 1901 Çmimi Nobel për fiziologji dhe mjekësi nuk është ndarë dhjetë vite : 1914, 1915, 1916, 1917, 1918, 1921, 1925, 1940, 1941, 1942, por megjithatë në shumë vite të tjera ka pasur më shumë se një fitues të çmimit (brenda të njëjtit vit).

Shtetet e Bashkuara janë vendi më me shumë lauratë në botë.

Brenda një viti më së shumti janë dorëzuar tre çmime për fiziologji dhe mjekësi.

## Medaljoni i Nobelit për Fiziologji dhe Medicinë 
## Kritikat 
## Fituesit e Çmimit Nobel për Fiziologji dhe Medicinë
Fituesit e çmimit janë të radhitur në kolona sipas viteve që janë ndarë në dekada.

## Referime 
## Shih edhe 
* Alfred Nobel
* Lista e fituesve të Çmimit Nobel

## Lidhje të jashtme
Çmimi Nobel për Kimi

**Çmimi Nobel për Kimi** është çmimi më i lartë për arritjet më të mëdha në fushën e kimisë nga një ose disa kimistë brenda një viti.

## Historiku 
 (1852 – 1911) ishte njeriu i parë i cili e fitoi Çmimin Nobel për kimi.]]

Fizkanti dhe kimisti holandez Jacobus Henricus van 't Hoff është fituesi i parë i Çmimit Nobel për kimi në viti 1901.

Që nga viti 901 Çmimi nobel për kimi nuk i është dhënë askujt në tetë vite edhe atë në vitin 1916, 1917, 1919, 1924, 1933, 1940, 1941, 1942, por megjithatë në shumë vite është dorëzuar më shumë se një çmim për kimistë.

Shteti me më shumë çmime të fituara janë Shtetet e Bashkuara me 45 lauratë e përcjellur nga Gjermania me 24 lauratë dhe Britania e Madhe me 22 lauratë.
## Medaljoni i Nobelit për Kimi 
## Kritikat 
## Fituesit e Çmimit Nobel për Kimi
Fituesit e çmimit janë të radhitur në kolona sipas viteve që janë ndarë në dekada.

## Referime 
## Shih edhe 
* Alfred Nobel
* Lista e fituesve të Çmimit Nobel

## Lidhje të jashtme
Dhimitër Berati

**Dhimitër Berati** ose **Demetrio Berati** (Korçë, 15 tetor 1886 - Romë, 8 shtator 1970) ka qenë nënshkrues i Deklaratës së Pavarësisë së Shqipërisë, politikan dhe diplomat shqiptar. Më 1937 qe drejtues i grupit që nxori librin dyvëllimësh "Shqipnija më 1937", ndërsa vepra e tij me dy volume "Shqipëria" mbeti në dorëshkrim.

## Biografia 
U lind në Korçë më 15 tetor 1886, me preardhje nga Berat. Studimet e larta i kreu në Fakultetin e Shkencave Politiko-Administrative dhe në Fakultetin e Drejtësisë të Bukureshtit. Pas vitit 1904 ishte ndër veprimtarët kryesorë të kolonisë shqiptare të Rumanisë. U kthye në atdhe më 1907 dhe punoi si mësues i gjuhës shqipe dhe drejtor i shkollës së natës.

Në nëntor 1912 organizoi mbledhjen e Bukureshti, ku u zgjodh delegat i kolonisë në Kuvendin e Vlorës Më pas qe drejtor i gazetës "Përlindja e Shqipniës" dhe sekretar i misionit diplomatik të Ismail Qemalit. Në vitet 1913 - 1914 qe kryeadministrator i spitaleve të Shqipërisë. Më 1914 emigroi sërish në Rumani.

Më 1921 - 1922 u caktua këshilltar legate në Paris. Më 1922 sekretar i parë i Ministrisë së Punëve të Jashtme, dhe nga ai vit deri më 1924 në krye të Drejtorisë Politike të ministrisë. Në korrik të 1924 qe zëvendësisht sekretar i përgjithshëm i Këshillit të Naltë. Më 1924 - 1925 u caktua kryekonsull në Sofie dhe në vitin 1926 iu rikthye detyrës së sekretarit të legatës. Më 1929 - 1932 ricaktohet në krye të Drejtorisë Politike të Ministrisë së Punëve të Jashtme, më 1932-34 sekretar i përgjithshëm i ministrisë, më 1934 - 1936 ministër i Ekonomisë Kombëtare dhe zëvendësisht ministër i Arsimit. Më 1936-37 rikthehet sekretar i përgjithshëm i MPJ dhe nga 1937 deri më 1939 qe ministër i Shqipërisë në Romë. Mbetet më pas në listat e Zyrës së Likuidimit.

Nga 1940 ishte anëtar i Institutit të Studimeve Shqiptare. Në kabinetin Kruja, u caktua ministër i Kulturës Popullore në vitet 1941 - 1943.

Në prag të vendosjes së plotë të regjimit komunist u largua nga Shqipëria dhe u vendos në Romë, ku shkroi mjaft artikuj në revistën "Shêjzat" drejtuar nga Ernest Koliqi. Ndërroi jetë në qytetin e amshuar më 8 shtator 1970.

## Referime