Paradox fermi

**Paradoks Fermi**

Fermi paradoks quhet dallimi midis probabilitetit të lartë të vlerësuar ekzistencën e qytetërimeve jashtëtokësore dhe mungesa e provave të kontaktit me qyteterime të tilla.
Mosha e universit dhe një numër i madh i yjeve sugjerojnë se jeta jashtëtokësore duhet të jenë të përbashkëta.Adresuar këtë çështje me kolegët,fizikani Enrico Fermi në vitin 1950 ai gjoja pyeti ``Ku janë ata?``(engl.``where are they?``) 1.Fermi u pyet se pse nuk ka prova në formën e hetimeve apo radio valë në anije,nëse Rruga e Qumështit ka shumë qytetërime të përparuara jashtëtokësore.
Përgjigjet e mundshme në paradoks Fermi në qytetërimet aliene ekzistojnë dhe se njerëzimi nuk është i vetëdijshëm për këtë ose që qyteterimet aliene nuk ekzistojnë ose se ata jane aq te rralla që njerëzimi nuk do te beje kontakt me ta.
Sot ka shumë teori shkencore për jetën jashtëtokësore dhe qytetërimit dhe ndersa në bazë paradoksale Fermi të konsiderueshme teorike.

**Bazat e paradoksit**

Madhësia dhe mosha e universit nënkuptojnë ekzistencën e një numri të civilizimeve të huaja Megjithatë, kjo nuk ka kuptim pasi nuk ka asnjë provë për të mbështetur këtë.
Kjo pason në tre përgjigje tëmundshme:

I parë –Deklarata fillestare është e rreme, dhe inteligjenca jashtëtokësore është një fenomen shumë më rrallë se sa supozohet

I dytë –Vëzhgimet tona aktuale nuk janë mjaft të mira dhe kjo është arsyeja pse ne nuk
kemi zbuluar ende qitetërime të tiera

I –Metodat tona janë të gabuara

Pija e parë e parodoksit: argument i madhësise është një "funksion i vlerave numerike i pastër". Besohet se janë rreth 250 miliardë yje në galaktikën tonë vetëm, dhe rreth 7x1022 në universitë dukshme. Edhe në qoftë se ata jetojnë deri në një numër shumë të vogël të planeteve  rreth këtyre yjeve, atëherë nuk duhet të jetë një numër i madh  i qytetërimeve në Rrugën e Qumështit. Ky argument merr parasyssh parimin se toka nuk ishte në ndonjë rast të veçantë, është planeti tashmë mjaft i zakonshem është subjekt i ligjeve të natyrës si çdo planet tjetër në univers. Në mënyrë që të marrë një numër të përafërt që përdor të ashtuquaajturat "Ekuacioni Drake", por parametrat në këtë ekuacion janëdiskutueshme.

Pika e dytë është në paradoks vjen poshtë për lojë numrash. Nëse marrim parasysh numrin e vogël tëqytetërimeve jashtëtokësore tëmundshme dhe të supozojmë se qeniet inteligjente kanë tendencë për të kolonizuar botët e reja, ai besohet të jetë qytetërimi i parë i përparuar planetesh kolonizuar përreth ne sistemetplanetare. Që nuk ka asnjë dëshmi në Tokë apo kudo tjetër nëaktivitete të tilla (besohet) universi 13 miliard vite i vjetër, nuk është një shumë e rrallë i inteligjencës jashtëtokësore, ose që supozimet tona në lidhje me sjelljen e qenieve inteligjente janë të gabuara.

Disa autorë janë përpjekur për të vlerësuar kohën e nevojshme për një qytetërim të kolonizuar galaktikë. Nëse ju merrni parasysh se ky është një proces progresiv në mënyrë eksponenciale, vlerëson varg rreth 5 – 50 000 000 vjeç, i cili është shumë pak  kohë duke pasur parasysh moshën e universit. Edhe pse kolonizimi ishte vështirë e realizueshme apo jo  e dëshirueshme (pavarësisht nëse është e mundur për të udhëtuar më shpejt se drita apo jo), ajo është ende e mundur dëshira e këtyre qytetërimeve për të eksploruar hapësirën e jashtme, dhe në këterast të dërgojë avionët e tyre dhe instrumentet pa pilot. Megjithtë, nuk ka dëshmi se një gjë e tillë ka ndodhur ndonjëherë.
problemi i paradoksit Fermi nuk janë përgjigjet e tjera të mundshme, të cilat janë diskutuar në detaje në faqen e internetit të Institutit SETI (Instituti për Kërkimin e Inteligjencës Jashtëtokësore).

**Ekuacioni Drake**

Lidhur ngushtë me paradoks Fermi është se Ekuacioni Drake në vitin 1960. formuluar nga Frank Drake, një astrofizikani amerikan dhe themelues i SETI. Drake përpjekur të përcaktoj sasinë e madhësisë të cilat ndikojnë në numrin e qytetërimeve të afta për komunikim, dhe për të krijuar faktorët përcaktues numrin e tyre. Forma e përgjithshme e ekuacionit të Drake lexon:

**N=R X Fp X Ne X Fl X Fi X Fc X L**

Ku:
• N - numri i qytetërimeve në galaksinë tonë me të cilën ne mund të komunikojmë
• R - shpejtësia mesatare e formimit të yjeve në Kumovoj kashte
• Fp - pjesa e yjeve që kanë sisteme planetare
• Ne - numri mesatar i planeteve në të cilën është e mundur për të zhvilluar jetën
• Fl - ndajnë planetin në të cilën jeta aktualisht zhvillon
• Fi - ndajnë planetin me jetën e avancuar për të zhvilluar jetën inteligjente
• Fc - civilizimi Share aftë të ushtrimit të komunikimit ndëryjor
• L - periudha pritet koha për të cilën dërgon sinjale civilizimeve në univers (dmth mbi të cilat ajo mund të përcaktohet)

Drake dhe kolegët e tij 1961 dha numrat e mëposhtëm për vlerën e ekuacionit të tij:

• R = 10 në vit (çdo vit ndodhin yll 10)
• Fp = 0.5 (gjysma e yllit ka një sistem planetare)
• Ne = 2 (në çdo sistem planetar do të jetë në 2 planete që mund të mbështesin jetën)
• Fl = 1 (100% - në çdo planet të tillë do të zhvillojnë jetën)
• Fi = 0.01 (1% e atyre planeteve ku jeta ekziston do të krijojë forma inteligjente)
• Fc = 0.01 (inteligjenca 1% është në gjendje të arrijë komunikimin ndëryjor)
• L = 10,000 vjet (jeta mesatare e qytetërimeve të afta të komunikimit)

Nga këto parametra del se në çdo moment ka 10 qytetërime në gjendje të bëjë kontakt me qytetërimet e tjera.
Vlera e R është dhënë në bazë të të dhënave empirike, vlera e PF është më pak e sigurt, ndërsa vlerat e tjera tërësisht spekulative. Kjo është arsyeja pse kan menduar se ekuacioni Drake ityre nuk mund të zgjidh paradoksin Fermi, por vetëm për sasin injorancën tonë.

**Referimet**

^ Shostak, Seth (25.11.2001.). „"Our Galaxy Should Be Teeming With Civilizations, But Where Are They?"“. Space.com. April 08 2006