Transilvania

**Transilvania** është një rajon historik dhe kulturor në Evropën Qendrore dhe Lindore, që përfshin Rumaninë qendrore. Në lindje dhe jug, kufiri i saj natyror është Malet Karpate dhe në perëndim Malet Apuseni. Përkufizimet më të gjera të Transilvanisë përfshijnë gjithashtu rajonet rumune perëndimore dhe veriperëndimore të Crișana dhe Maramureş, dhe herë pas here Banati. Transilvania historike përfshin gjithashtu pjesë të vogla të Moldavisë Perëndimore fqinje dhe madje një pjesë të vogël të Bukovinës fqinje jugperëndimore në verilindje të saj (e përfaqësuar nga Qarku Suceava). Kryeqyteti i rajonit është Cluj-Napoca.

Transilvania është e njohur për peizazhin dhe historinë e saj të pasur, së bashku me karakterin e saj multikulturor. Ai përmban gjithashtu qytetin e dytë më të madh të Rumanisë, Cluj-Napoca, dhe qytete dhe qyteza të tjera ikonike mesjetare të ruajtura shumë mirë si Brașov, Sibiu, Târgu Mureș, Alba Iulia, Mediaș, dhe Sighișoara. Është gjithashtu shtëpia e disa prej Vendeve të Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s të Rumanisë, si Fshatrat me kisha të fortifikuara, Qendra Historike e Sighișoara, Kështjellat dakiane të maleve Orăștie dhe Peizazhi Kulturor i Minierave Roșia Montană.

Ishte nën sundimin e Agathyrsi, pjesë e Mbretërisë Dake (168 p.e.s. – 106 e.r.), Dakia Romake (106–271), Gotët, Hunët (shekujt 4-5), Mbretëria e Gepidëve (shekujt 5-6), Avar Khaganate (shekujt 6-9), sllavët dhe Perandoria e Parë Bullgare e shekullit të 9-të. Gjatë fundit të shekullit të 9-të, Transilvania u arrit dhe u pushtua nga fiset hungareze, dhe familja e Gyula nga shtatë krerët e hungarezëve e sundoi atë në shekullin e 10-të. Mbreti Stefan I i Hungarisë pohoi pretendimin e tij për të sunduar të gjitha tokat e dominuara nga zotërit hungarez. Ai personalisht udhëhoqi ushtrinë e tij kundër dajës së tij Gyula III dhe Transilvania u bë pjesë e Mbretërisë së Hungarisë në vitin 1002.

Pas Betejës së Mohács më 1526 ajo i përkiste Mbretërisë Lindore Hungareze, nga e cila doli Principata e Transilvanisë më 1570 me Traktatin e Speyer. Gjatë pjesës më të madhe të shekujve 16 dhe 17, principata ishte një shtet vasal i Perandorisë Osmane; megjithatë, principata kishte suzerainty të dyfishtë (osman dhe [habsburg).

Në vitin 1690, [Monarkia Habsburge fitoi zotërimin e Transilvanisë përmes kurorës hungareze. Pas dështimit të Luftës së Pavarësisë së Rákóczi më 1711, kontrolli Habsburg i Transilvanisë u konsolidua dhe princat transilvanianë hungarez u zëvendësuan me guvernatorët perandorak habsburgë. Gjatë Revolucionit Hungarez të 1848, qeveria hungareze shpalli bashkimin me Transilvaninë në Ligjet e Prillit të vitit 1848. Pas dështimit të revolucionit, [[Kushtetuta e Marsit (Austri9|Kushtetuta e Marsit të Austrisë] dekretoi që Principata e Transilvanisë të ishte një tokë e veçantë e kurorës tërësisht e pavarur nga Hungaria. Statusi i veçantë i Transilvanisë përfundoi me Kompromisin Austro-Hungarez të vitit 1867, dhe u riintegrua në Mbretërinë e Hungarisë (Transleithania) si pjesë e Perandorisë Austro-Hungareze. Pas Luftës së Parë Botërore, Asambleja Kombëtare e Rumunëve nga Transilvania shpalli Bashkimin e Transilvanisë me Rumaninë më 1 dhjetor 1918 dhe Transilvania u bë pjesë e Mbretërisë së Rumanisë me Traktatin e Trianonit më 1920. Në vitin 1940, Transilvania Veriore iu kthye Hungarisë si rezultat i Çmimit të Dytë të Vjenës, por u kthye në Luftës së Dytë Botërore.

Në kulturën popullore, Transilvania zakonisht lidhet me vampirët për shkak të ndikimit të romanit të Bram Stoker të vitit 1897 *Dracula* dhe shumë librave dhe filmave të mëvonshëm që historia ka frymëzuar. Shumë saksonë transilvanianë ishin të zemëruar me Vlad Sunduesin për forcimin e kufijve të Vllahisë, i cili ndërhyri në kontrollin e tyre mbi rrugët tregtare, dhe sadizmin dhe barbarinë e tij ekstreme, të cilat nga një koleksion historish të besueshme me origjinë të ndryshme, shumica e të cilave ishin jo-sakson, çoi në ekzekutimin në shkallë industriale të mbi 100,000 njerëzve duke vënë në shtyllë, disa prej të cilëve ishin saksone. Viktimat shpesh ishin rregulluar në ekspozita groteske që synonin të terrorizonin grupe të ndryshme, duke përfshirë saksonët. Në shenjë hakmarrjeje, saksonët shpërndanë poema të mizorisë dhe propaganda të tjera që karakterizonin sadistin Vlad III Dracula si gjakpirës.

## Në kulturën popullore 
[parapamje|upright|[Bela Lugosi|Lugosi si Konti Dracula]]

Pas botimit të *The Land Beyond the Forest* (1888) të Emily Gerard, Bram Stoker shkroi romanin e tij horror gotik *Dracula* në vitin 1897, duke përdorur Transilvaninë si mjedis. Me suksesin e saj, Transilvania u lidh në botën anglisht dhe spanjishtfolëse me vampirët. Që atëherë ajo është përfaqësuar në letërsi dhe letërsi si një vend i misterit dhe magjisë. Për shembull, në romanin e Paulo Coelhos, *Shtriga e Portobellos*, personazhi kryesor, Sherine Khalil, përshkruhet si një jetim transilvanian me një nënë rome, në një përpjekje për të shtuar mistikën ekzotike të personazhit. E ashtuquajtura trilogji transilvaniane e romaneve historike nga Miklós Bánffy, Shkrimi në mur, është një trajtim i zgjeruar i historisë sociale dhe politike të vendit të shekullit të 19-të dhe fillimit të shekullit të 20-të. Ndër aktorët e parë që portretizuan Dracula në film ishte Bela Lugosi, i cili lindi në Lugos (tani Lugoj), në Rumaninë e sotme. Ekziston edhe një ekskluzivitet amerikan i filmave të animuar të quajtur *Hotel Transylvania*. Principata e Transilvanisë është gjithashtu një komb i luajtshëm në *Europa Universalis IV*.

## Shënime 
## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* Radio Transsylvania International 
* *Tolerant Transylvania - Why Transylvania will not become another Kosovo*, Katherine Lovatt, në Evropën qëndrore Review, Vol 1, Nr 14 27 shtator 1999.
* *The History Of Transylvania And The Transylvanian Saxons* by Dr. Konrad Gündisch, Oldenburg, Gjermani
* *Transylvania, its Products and its People* , by Charles Boner, 1865
* Transylvanian Family History Database
* *Authentic Transylvania*