Dhimitër Shuteriqi

**Dhimitër S. Shuteriqi** (Elbasan, 1915 - 22 korrik 2003) ka qenë publicist, partizan i Frontit Nacional-Çlirimtar në Luftën e Dytë Botërore, punonjës, bashkëthemelues dhe drejtues i Lidhjes së Shkrimtarëve (1954-'73), deputet i Kuvendit Popullor (1950-'74), shkrimtar dhe historian i letërsisë shqiptare. Ai është një nga filologët më të shquar shqiptarë që i kanë kushtuar rëndësi të madhe traditës së hershme të shkrimit të shqipes.  

## Biografia 
U lind në Elbasan në një familje intelektuale, i biri i Simon Shuteriqit, pjesëmarrës në Kongresin e Manastirit dhe atë të Elbasanit, si dhe një ndër themeluesit e Normales. Dhimitri ndoqi mësimet në Liceun e Korçës dhe më pas shkollimin e lartë e ndoqi në Universitetin e Grenoblit dhe Lionit, në Francë. Më 1942-1943 jepte mësim në Elbasan; më 12 maj 1943 u zgjodh sekretar i këshillit krahinor nacionalçlirimtar për komitetin qarkor të Elbasanit.

Më 2 mars 1946 në Drejtorinë e Shtypit dhe Propagandës pranë Ministrisë së Shtypit, Propagandës e Kulturës Popullore, u krijua një komision që ngarkohej «për t'u dhënë liri qarkullimi» librave të botuar deri në atë kohë në Shqipëri, pjesë e të cilit ishte edhe Shuteriqi si themelues e punonjës i Lidhjes së Shkrimtarëve. Në 1947-ën, u emërua drejtor i Institutit të Lartë Pedagogjik. Më 1950 u zgjodh deputet i Kuvendit Popullor deri në 1974-ën si përfaqësues i rrethit të Gramshit në fillim e më pas i Elbasanit. Më tej nga 1954 drejtoi për 19 vite me radhë organizatën e Lidhjes së Shkrimtarëve, edhe pasi u riorganizua në Lidhjen e Shkrimtarëve dhe Artistëve në 1957-ën.

Si pasojë e revolucionit kulturor, në 1973-shin u denoncua si shumë të tjerë si borgjez, revizionist e dekadent.

## Kontributet e Dhimitër Shuteriqit në studimin e  shkrimit të gjuhës shqipe 
Me lindjen e Albanologjisë  shqiptare u përshtatën edhe kushtet për studimet gjuhësore. Pas luftës së  dytë botërore shumë gjuhëtarë të ndryshëm u përpoqën të jepnin kontributin e tyre, pasi për ta kishte lidhje organike me çështjet shqiptare. Fillesat e para e studimeve në këtë fushë në shek. XIX shikohen tek lindja e gjuhës krahasuese-historike. Kontributi i Shuteriqit përqendrohet në studimin e gjuhës së shkrimit. Disa nga veprat e tij më të rëndësishme në këtë drejtim janë:  *Shkrimet shqipe në vitin (1332-1850),* botuar në 1976-ën dhe *Tekste shqipe dhe shkrimi shqipes në vitin (800-1800)*, botuar në 2005-ën. 

Shuteriqi studioi historinë e gjuhës shqipe të cilën e orientoi në dy aspekte: a) Studimi mbi historinë e shkrimit të gjuhës shqipe. b) Tekstet e para të shkruar në gjuhën shqipe.

## Studimi i të dhënave e  dokumenteve historike mbi shkrimin e gjuhës shqipe 
Gjithë energjinë e tij, Dhimitër Shuteriqi e dha mbi shkrimin dhe historinë shqipe. Ai bëri një studim të shkrimit të cilin e titulloi "Më i vjetëri dokument i njohur mbi kulturën në gjuhën shqipe-1332". Këtu ai analizoi detajet mbi historinë e shqipes të shek. XIV gjatë kohës që ishte nën sundimin e mbretërisë serbe. Në këtë studim, ai nxori disa përfundime të rëndësishme, si: Histori dhe studimi në gjuhën shqipe një rëndësi e veçantë; Studimet historike morën zhvillim të madhë më lindjen e gjuhës krahasuese- historike; Interes ndaj dokumenteve të hershme; Qasja e Shuteriqit ndaj fakteve gjuhës në kuadër të dokumenteve, por dhe analiza,krahasime dhe tekste të ndryshme.

## Vepra 
### Tjetërsimi i veprës intelektuale 
Ilo Mitkë Qafëzezi ndihmoi Shuteriqin për studimet e letërsisë së vjetër shqipe, më pas u akuzua nga studjuesi paleograf korçar për shfrytëzimin pa kriter dhe pa leje të dorëshkrimeve të tij që gjendeshin në Institutin e Historisë që në kohën e luftës pa ia cituar "pronjërinë intelektuale". Shuteriqi nuk e paraqiste me akribinë shkencore dhe të së drejtës ndihmën e Qafëzezit, pikë së pari, për studimet me karakter peigrafik të shkrimtarëve të vjetë shqiptarë, sidomos të shkollës së Voskopojës (Kavalioti, Dhanili, Berati).

### Titujt e veprave 
* *Kangët e rinisë së parë*, 1935
* *Kangë*, 1936
* *Çlirimtarët*, roman, 1952
* *Gurneçka*, tregime, 1957
* *Fyelli i Marisiasit*, 1963
* *Gjashtëdhjetë tregime në një*, tregime
* *Tregime të zgjedhura*, 1972
* *Një mal me këngë*, 1975
* *Kur rendte hëna nëpër re*, 1982
* *Vërshimet e vjeshtës*, 1984
* *Shkrimet shqipe në vitet 1332-1850*, 1976
* *Autorë dhe tekste*, 1977
* *Mbi Barletin dhe shkrime të tjera*, 1979
* *Sytë e Simonidës*, 1998
* *Tekstet shqipe dhe shkrimi i shqipes në vitet 879 - 1800*, 2005
* *Dëshmi parabuzukiane të fjalës shqipe*, 2010
* *Aranitët: historia-gjenealogjia-zotërimet*, 2011

## Shih dhe 
* Letërsia shqipe

## Lidhje të jashtme 
* https://www.kultplus.com/libri/jeta-dhe-vepra-e-studiuesit-dhe-shkrimtarit-te-njohur-shqiptar-dhimiter-shuteriqi-2/ 
* https://telegrafi.com/dhimiter-shuteriqi-mjeshter-fjales/

## Referime