Foco

[parapamje|310px|[Raul Castro (majtas) dhe Che Guevara (fjathtas) në fortesën e tyre të malit Sierra de Cristal në jug të Havanës, në vitin 1958. Ishte gjatë kësaj kohe si komandant gueril në Revolucionin Kuban, që Guevara do të bazonte teorinë e tij për një revolucion foco.]]
Një **foco** gueril është një kuadër i vogël revolucionarësh që veprojnë në fshatrat e një kombi. Kjo organizatë guerile u popullarizua nga Che Guevara në librin e tij *Lufta guerile*, i cili bazohej në përvojat e tij në Revolucionin Kuban. Guevara do të vazhdonte të argumentonte se një foco ishte politikisht e nevojshme për suksesin e një revolucioni socialist. Fillimisht Guevara teorizoi se një foco ishte e dobishme vetëm në përmbysjen e diktaturave ushtarake personaliste dhe jo kapitalizmit liberal demokratik ku një përmbysje paqësore besohej e mundur. Vite më vonë Guevara do të rishikonte tezën e tij dhe do të argumentonte se të gjitha kombet në Amerikën Latine, përfshirë demokracitë liberale, mund të përmbyseshin nga një guerril. Përfundimisht teza e foco do të ishte se kushtet politike as që do të duhej të ishin të pjekura që revolucionet të ishin të suksesshme, pasi ekzistenca e plotë e një foco guerile do të krijonte vetë kushte të pjekura. Teoria e Guevarës për foco e njohur si ***foquismo*** () u vetëpërshkrua si aplikimi i marksizëm-leninizmit në kushtet e Amerikës Latine dhe më vonë do të popullarizohej më tej nga autori Régis Debray. Domosdoshmëria e propozuar e një foco guerile rezultoi me ndikim në Amerikën Latine, por u kritikua shumë edhe nga socialistët e tjerë.

Kjo teori e foco rezultoi me një ndikim të madh midis ushtarëve të armatosur në mbarë botën. Suksesi i Çe Guevarës në Revolucionin Kuban u pa si provë e tezës së tij dhe kështu popullarizoi teorinë e foco. Disa nga grupet e famshme ushtarake që adoptuan teorinë e foco përfshinin Fraksionin e Ushtrisë së Kuqe, Ushtrinë Republikane Irlandeze dhe Weather Underground. Teoria u bë veçanërisht e njohur në të Majtën e Re për thyerjen e saj me strategjinë e ndryshimit politik në rritje të mbështetur nga Bashkimi Sovjetik, duke inkurajuar gjithashtu mundësinë e revolucionit të menjëhershëm.

## Prapavija
### Revolucioni kuban
[parapamje|300px|[Fidel Castro dhe grupi i tij i vogël i rebelëve në vitin 1956. Kjo ushtri e vogël rebele do të fitonte përfundimisht Revolucionin Kuban.]]

Teoria foco u bazua fillimisht në përvojat e Che Guevara në Revolucionin Kuban. Në të cilën ai ishte partia e një ushtrie guerile prej 82 anëtarësh që zbarkuan në Kubë në bordin e *Granma* në dhjetor 1956 dhe nisi një luftë guerile në Sierra Maestra. Gjatë dy viteve, *escopeteros* e armatosur të dobët, nganjëherë më pak se 200 burra, fituan fitore kundër ushtrisë dhe forcave policore të Fulgencio Batista, të cilat numëronin midis 30,000 dhe 40,000 forca. Vetë Lëvizja e 26 korrikut kishte një ushtri guerile rurale si dhe një nëntokë urbane që mori pjesë në revolucion. Che Guevara shpesh akuzonte seksionin urban të lëvizjes si pa radikalizëm të duhur, gjë që ngjalli polemika të brendshme. Krahu urban ishte përgjegjës për armatosjen e guerilasve rurale dhe u angazhua në fushatën e tij të luftës urbane. Gjatë muajve të fundit të revolucionit, një aleancë e Directorio Revolucionario Estudiantil, Partisë Socialiste Popullore, Partido Auténtico dhe Lëvizjes së 26 korrikut mundi të rrëzonte qeverinë e Batista. Në qeverinë e tyre të re të përkohshme, ushtria rebele M-26-7 fitoi popullaritetin dhe ndikimin më të madh.

### Konsolidimi i Revolucionit Kuban
Che Guevara luajti një rol integral si një nga historianët e parë të Revolucionit Kuban. Pas fitores së revolucionarëve, Guevara botoi artikuj të ndryshëm në Kubë për përvojat e tij në revolucion. Këta artikuj ndihmuan në formalizimin e teorisë së tij të fokusit dhe një historie të Revolucionit Kuban që theksoi rolin e guerilasve rurale si forca kryesore revolucionare.

### Kritika
Abraham Guillén ishte një shkrimtar që bënte shpesh studime të luftës urbane në revolucionet evropiane dhe kritikues i njohur i teorisë së foco. Ndërsa ai u pajtua me Guevarën në kritikat e tyre të përbashkëta ndaj imperializmit amerikan, Guillén argumentoi se strategjia foco ishte jo-ideale në krahasim me një strategji të luftës urbane. Guillén e konsideronte foco-n si me origjinë të vogël borgjeze. Ai konsideronte se shumë pak fshatarë dhe punëtorë iu bashkuan këtyre ushtrive guerile. Ai argumentoi gjithashtu se këta guerila rurale furnizoheshin vetëm për fitore të lehta nga pushteti shtetëror në fuqi, i cili mund të mposhtte lehtësisht rebelët e izoluar në fshat, të cilëve u mungonin lidhjet me burimet ushtarake. Guillén në vend të kësaj argumentoi se revolucioni ishte i mundur gjatë krizës së tmerrshme politike, me një aleancë masive të punëtorëve dhe që po ndodhte në qendrat urbane ku banonin shumica e popullsive të kombeve të modernizuara.

Guerilët Tupamaros të Uruguait janë gjithashtu kritikë të shquar të teorisë së foco. Ndërsa Tupamaros ranë dakord me shumë nga teoria e revolucionit të Guevarës, ata argumentuan se teatri rural ishte joefikas për një ushtri rebele. Ambienti urban strehon një popullsi më të madhe që do të thotë më shumë simpatizues për t'u mbështetur. Një mjedis rural është gjithashtu i hapur për sulm ushtarak, ndërsa një qytet është më i populluar dhe delikat, gjë që dekurajon luftimin e hapur nga shteti.

## Shiko gjithashtu
* Guevarizmi
* Lëvizja e 26 korrikut
* Tupamaros
* Fidel Castro
* Lufta popullore
* Lufta guerile urbane
* Luftërat nacionalçlirimtare

## Referime
## Lidhje të jashtme
* FROM CUBA TO BOLIVIA:GUEVARA’S FOCO THEORY IN PRACTICE - Universiteto i Calgary
* The Functionality of the Foco Theory