Lucretia

lidhja=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/aa/7031_Lucrecia_romana.jpg/220px-7031_Lucrecia_romana.jpg|parapamje| Lucretia vret veten. Piktura është pikturuar nga Luca Cranach Plaku.
Në historinë e dhënë nga shkrimtarët e lashtë të ngjarjeve, **Lucretia** ishte matronë romake e Sextusit, djalit të Mbretit Tarquinius Krenar,e cila u  përdhunua me force, lëndimi i të cilës thuhet se ka qenë arsyeja pse lindi një rrebelim i fuqishëm në Romë. Mbretërit etruskë i imponuan  qytetit te Romës sundimin vjetor të dy konsujve rreth vitit 509 para Krishtit. Lucretia nuk mund ta duronte turpin, ndaj vrau veten me një kamë. Për këtë arsye, në mesjetë dhe në kohët moderne Lucretia mbeti një shembull  i virtytit dhe dëlirësisë femërore dhe tema e asaj historie  rimerret shumë shpesh në të gjitha artet.

## Fabulë 
Lucretia ishte vajza më e bukur e Spurius Lucretius Tricipitinus, një patrician i famshëm romak. Ajo ishte martuar me Tarquinius Collatinus, djalin e Egerius, i cili ishte djali i vëllait të mbretit Tarquinius Prisci që ishte guvernator i qytetit të Collatias ndaj edhe shtoi mbiemrin "Collatinus" ne emrin e tij.
[lidhja=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a2/Sandro_Botticelli_078.jpg/220px-Sandro_Botticelli_078.jpg|parapamje| Kufoma e Lucretias u ekspozua në treg për të ngjallur indinjatën e njerëzve. Piktura është pikturuar nga [Sandro Botiçeli|Sandro Botticelli .]]
Lucretia përshkruhet nga autorët e lashtë si një shembull i virtyteve shtëpiake të matronëve të lashtë romakë, të cilët u zmbrapsën nga sjellja më e lirshme e grave etruske. Sepse të rinjtë e Tarquins, do ta rrethonin Ardean dhe po humbnin kohë duke folur për përsosmërinë e grave të tyre, ata vendosën të kthehen papritmas nga kampi në shtëpi pa paralajmërim, në mënyrë që të gjykojnë konkursin në bazë të vetë çështjes. Në të vërtetë, ata e gjetën Lucretia-n duke shikuar natën vonë midis shërbëtoreve dhe duke u marrë me punë leshi, sepse ajo donte t'i mbaronte sa më shpejt dantella të shoqit me duart e saj. Dhëndrrit e mbretit e kalonin kohën e lirë kundër komisarëve dhe me kurorat që u binin mbi supe pinin edhe verë me moshatarët e tyre. Pikërisht ajo dëlirësi ndezi një epsh të furishëm në gjoksin e djalit të mbretit, Sextus Tarquinius. Dhe kështu, pas disa ditësh, kur i shoqi mungonte, Kolatius erdhi i vetëm në dhomen e  Lucretias, i cila si i afërm i të shoqit, e priti me dashamirësi. Por në mes të natës, kur të gjithë shërbëtorët ishin tashmë në gjumë, ai hyri në dhomë dhe e kërcënoi gruan e gjorë me vdekje nëse ajo nuk do të vuante atë që donte ai. Me kokëfortësi, me kokëfortësi, ajo shtoi çnderimin e vdekjes së saj : 'ai gjithashtu do të vriste një skllave dhe do ta vendoste lakuriq mbi të, në mënyrë që të dukej se ajo ishte kapur në tradhtinë më të neveritshme dhe se i ishte caktuar një vdekje e drejtë'. Më në fund Lucretia u pushtua nga turpi i turpit. Por në mëngjes, kur Sextus ishte kthyer tashmë në kamp, ai i dërgoi fjalë babait dhe burrit të tij që të vinin tek ai sa më shpejt që të ishte e mundur  : i cili mbërriti shpejt, duke pasur me vete miqtë Lucius Junius Brutus dhe Publius Valerius. Pastaj vajza e gjorë tregoi atë që kishte vuajtur dhe me lot kërkoi hakmarrje prej tyre. Pasi u betua se ky krim nuk do të kalonte fare pa u ndëshkuar për Sextus Tarquinius dhe për shtëpinë mbretërore, ajo e futi thellë në gjoks kamën që kishte fshehur nën mantelin e saj dhe menjëherë dha frymën e fundit. Pastaj Junius Brutus braktisi personazhin e marrëzisë që kishte mbajtur më parë, në mënyrë që të mund të shpëtonte nga plagët e mbretit (sepse babai i tij ishte vrarë nga Tarquinius për epshin e pasurisë), dhe më në fund ai e braktisi dhe u bë udhëheqës i komplotit kundër mbretërisë së Tarquins. Ai ekspozon trupin e lyer me gjak të Lucretias në mes të forumit dhe ndez zemërimin e njerëzve me lutjet e tij. Së shpejti kombi i Tarquinia u dëbua nga e gjithë Roma, kështu që kthimi i tyre iu mohua përgjithmonë.
lidhja=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bb/Lucretia_committing_suicide.png/220px-Lucretia_committing_suicide.png|parapamje| Statuja e Philip Bertrand.

### Pikturë, skulpturë, gravurë. . . 
Piktorë të panumërt kanë bërë fotografi nga ajo histori. Albert Durer dhe Lucas Cranach (më shumë se një herë (sepse ishte tema e tij e preferuar) dhe Paulus i Veronës (1580) dhe Rembrandt pikturuan Lucretian duke mbajtur thikën me të cilën ajo ishte gati të vriste veten, ndërsa Titian dhe Tentoretus dhe Peter Paulus Rubens dhe Giordano Lucas dhe Simon Vouet Sextus Tarquinius preferuan të pikturojnë dëlirësinë e saj me forcë. Më në fund, Sandro Botticelli pikturoi Lucretia-n të shtrirë të vdekur në mes të sheshit në pikturën *Tragoedia Lucretia* dhe duke provokuar zemërimin e njerëzve. Po kështu, piktorë të tjerë të panumërt më pak të njohur apo edhe anonimë. . .
lidhja=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/14/Lucretia_10.jpg/220px-Lucretia_10.jpg|parapamje| Lucretia e pikturuar nga Andrea Casali rreth vitit 1750.
Ka edhe fotografi të panumërta që ilustrojnë libra, qofshin dorëshkrime apo të shtypura. Në shekullin e 16-të, për dekorimin e dërrasave me të cilat lidheshin dhe mbuloheshin librat, veçanërisht në Gjermani, Lucretia që mbante një kamë u fut në një seri figurash që përshkruan virtytet nga një gdhendës dhe u impresionua me një mjet rrotullues efikas në lëkurë ( p.sh Kujdesi, Drejtësia, Lucretia, Ëmbëlsia).

Skulptura ishte ndoshta një temë më pak e përshtatshme : megjithatë , Philip Bertrand bëri një statujë të Lucretias që po vdiste rreth vitit 1700, dhe në kopshtet e Pallatit Schönbrunn, shenja e Lucius Brutus, trupi i Lucretias mund të shihet duke nxituar përpara, duke mbajtur trupin e Lucretias me një krah dhe me tjetrin një thikë të lagur me gjak për ngritjen e sakramentit të betimit (vepër e Ignatius Platzer rreth vitit 1775).

### Literatura 
lidhja=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/39/Sextus_Tarquinius_bedr%C3%A4ngt_Lucretia_16Jh.jpg/220px-Sextus_Tarquinius_bedr%C3%A4ngt_Lucretia_16Jh.jpg|parapamje| Sextus Tarquinius kërcënon me vdekjen e Lucretias me një shpatë në epshin e një lëvizjeje grabitqare. Një pikturë e shekullit të gjashtëmbëdhjetë nga një piktor anonim flamand.

* Ovidi e ritregoi historinë në mënyrë poetike në librin e dytë të *Agjërimit* .
* Në shekullin e katërmbëdhjetë Boccaccio flet për Lucretian në *De claris mulieres* e tij.
* 1527 Tragjedia e *Lucretias* nga poeti gjerman, Hans Sachs .
* 1598 *Përdhunimi i Lucrece*, një poezi nga William Shakespeare .
* 1637 *Lucrece*, një tragjedi nga Peter Du Ryer .
* 1842 *Lucrèce*, një tragjedi neoklasike nga Francis Ponsard.
* 1953 *Pour Lucrèce*, një shfaqje skenike pas vdekjes nga Johannes Giraudoux .

### Muzikë 
* 1706 *Lucrezia* ("O Numi Eterni"), një kantatë nga Georg Frederic Handel, e kompozuar gjatë qëndrimit të tij në Itali, një vepër rinore, por e rëndësishme.
* 1946 *Përdhunimi i Lucretias*, një tragjedi lirike nga Benjamin Britten .

## Burimet 
[lidhja=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/04/Woodcut_illustration_of_the_rape_of_Lucretia_by_Sextus_Tarquinius_and_her_subsequent_suicide_before_her_husband_Lucius_Tarquinius_Collatinus_and_Lucius_Junius_Brutus_-_Penn_Provenance_Project.jpg/220px-thumbnail.jpg|parapamje| Imazhi në dru i shekullit të pesëmbëdhjetë : në anën e djathtë, Sextus Tarquinius, duke mbajtur një shpatë, është gati të përdhunojë Lucretia, në të majtë, Lucretia vret veten para burrit të saj Collatinus dhe Lucius Brutus (me mjekër). [Xhovani Bokaço|Johannes Boccacius, *De claris mulieribus*, botim .]]

* Ciceroni, në librin e dytë të *Republikës*, kapitulli. 45.
* Dionisi i Halikarnasit, libri i katërt i *Antikiteteve të* Romakëve, kapitulli. 64-67, 70-71 dhe 82.
* Florus, në librin e parë të *Mishërimi i çështjeve romake*, kapitulli i tretë.
* Ovid, në librin e dytë të  741-852.
* Titus Livius, në librin e tij të parë *Ab Urbe,* kapitujt 57-58.
* Valerius Maximus, në librin *e gjashtë të veprave dhe thënieve të paharrueshme*, 1:1 ( *mbi dëlirësinë* ).
* Nga njerëzit e shquar kapitulli. 9

## Linqe te jashtme