Bukayo Saka

**Bukayo Ayoyinka Temidayo Saka** (lindur më 5 shtator 2001) është një futbollist profesionist anglez i cili luan si anësor i djathtë për klubin anglez Arsenal dhe ekipin kombëtar të Anglisë. I njohur për krijimtarinë, driblimin dhe shkallën e punës, ai konsiderohet si një nga anësorët më të mirë në botë.

Saka ka kaluar të gjithë karrierën e tij me ekipin e parë të Arsenalit, ku ka fituar një FA Cup dhe dy Community Shield, duke u bërë gradualisht një nga lojtarët më me ndikim të Arsenalit. Pas sezonit 2020–21 dhe sezonit 2021–22, ai u emërua Lojtari i Sezonit i Arsenalit.

Saka ka përfaqësuar Anglinë në nivele të ndryshme të të rinjve përpara se të bënte debutimin e tij për ekipin e lartë në tetor 2020. Ai ishte pjesë e skuadrave të Anglisë për UEFA Euro 2020 dhe 2024, ku Anglia përfundoi nënkampione në të dyja, si dhe në Kupa e Botës FIFA 2022.

## Jeta e hershme
Bukayo Ayoyinka Temidayo Saka lindi më 5 shtator 2001 në Ealing, Greater London, nga prindër Yoruba Nigerianë, Adenike dhe Yomi Saka, më i vogli nga dy fëmijë. Prindërit e tij emigruan në Londër nga Nigeria si emigrantë ekonomikë. Ai ndoqi Shkollën Fillore të Kishës së Anglisë Edward Betham përpara se të shkonte në Greenford High School, ku arriti nota të larta në GCSE-të e tij, duke marrë katër A* dhe tre A. Përpara se të bashkohej me Arsenal, Saka luajti futboll për të rinj për klubin lokal Greenford Celtic. Në një intervistë, Saka theksoi rëndësinë e babait të tij, Yomi, në karrierën e tij futbollistike: "Ai është një frymëzim i madh për mua. Që kur isha i vogël, ai gjithmonë më mbante me këmbë në tokë, më mbajti të përulur."

Emri i tij "Bukayo" e ka origjinën nga gjuha Yoruba që flitet në Nigerinë jugore, që do të thotë "shton lumturinë".

## Karriera me klube
### Karriera e hershme
Duke luajtur më parë për ekipet e të rinjve të Watford, Saka iu bashkua akademisë Hale End të Arsenalit në moshën shtatë vjeçare.

Në vitin 2020, trajneri i Arsenal U16 Trevor Bumstead tha: "Bukayo gjithmonë ka spikatur në ekipet e të rinjve. Ai ishte një vendimmarrës fantastik. Ai e dinte kur duhej të kalonte lojtarët dhe kur duhej të pasonte, si dhe kishte aftësi fizike të shkëlqyera dhe karakter e personalitet vërtet të mirë." Sapo mbushi 17 vjeç, Saka nënshkroi një kontratë profesionale me Arsenalin dhe u promovua në ekipin nën-23. Më 13 dhjetor, Saka bëri debutimin e tij të parë të plotë në shtëpi për Arsenalin në ndeshjen e tyre të Europa League kundër Qarabağ. Më 1 janar 2019, Saka bëri debutimin e tij në Premier League në një fitore 4–1 kundër Fulham pasi hyri në vend të Alex Iwobi në minutën e 83-të. Ai u bë lojtari i parë i lindur në vitin 2001 që luajti në një ndeshje të Premier League. Ai ishte një zëvendësues i papërdorur në Finalja e UEFA Europa League 2019, humbjen 4–1 kundër Chelsea më 29 maj, duke marrë një medalje nënkampioni.

### 2019–2020: Shpërthimi dhe fitorja e FA Cup
Saka shënoi golin e tij të parë më 19 shtator, duke gjuajtur mjeshtërisht nga distanca në cep të portës në fushën e ekipit gjerman Eintracht Frankfurt në Europa League. Ai e përfundoi ndeshjen edhe me dy asistime në fitoren 3–0. Saka u shpërblye për përpjekjet e tij në Gjermani me paraqitjen e tij të parë si titullar në Premier League, në një fitore 3–2 në shtëpi ndaj Aston Villa. Më pas ai regjistroi një asistim për Pierre-Emerick Aubameyang, duke vendosur barazimin e Arsenalit në një barazim 1–1 në Old Trafford kundër Manchester United.

Pas dëmtimeve të Sead Kolašinac dhe Kieran Tierney, Saka filloi të vendosej si lojtar i rregullt në ekipin e parë të Arsenalit në mbrojtës i majtë. Më 27 janar 2020, ai shënoi golin e hapjes në fitoren 2–1 të Arsenalit në raundin e katërt të FA Cup kundër AFC Bournemouth pasi përfundoi një aksion me 22 pasime. Ai gjithashtu asistoi golin e dytë, i cili u shënua nga Eddie Nketiah. Goli më vonë u votua goli i raundit nga BBC Sport. Pas një pushimi dy-javor në mes të sezonit, Saka shënoi rikthimin e tij në aksion në shtëpi kundër Newcastle United me një asistim për golin e Nicolas Pépé. Më pas, ai asistoi Alexandre Lacazette për asistin e tij të nëntë të sezonit në një fitore 1–0 kundër Olympiacos në Europa League. Më pas, ai arriti shifrat dyshifrore për asistimet atë sezon pasi krosboi për Nketiah në një fitore emocionuese 3–2 në shtëpi kundër Everton.

Më 1 korrik 2020, Saka nënshkroi një kontratë të re afatgjatë me Arsenalin. Trajneri i parë Mikel Arteta vlerësoi Sakën dhe tha: "Unë mendoj se ai përfaqëson çdo vlerë që ky klub futbolli përfaqëson. Ai ka ardhur përmes akademisë dhe ka fituar respektin e tij me punë të madhe dhe përgjegjshmëri dhe ju mund të shihni progresin që ai po ka si lojtar, por edhe si person." Më 4 korrik 2020, ai shënoi golin e tij të parë në Premier League për klubin kundër Wolverhampton Wanderers, me një gjysmë-vollej që mposhti portierin Rui Patrício, në një fitore 2–0. Ai ishte një zëvendësues i papërdorur kur Arsenali mundi Chelsea 2–1 për të fituar FA Cup e tyre të 14-të. Ai doli i treti në votimin për çmimin Lojtari i Sezonit i Arsenalit në sezonin 2019–20.

### 2020–2022: Lojtari i Sezonit i Arsenalit dy sezone rresht
Më 29 gusht 2020, Saka ishte në formacionin fillestar dhe regjistroi një asistim për Pierre-Emerick Aubameyang në FA Community Shield 2020, në të cilin fituesit e FA Cup 2019–20 Arsenali siguroi një fitore 5–4 me penallti ndaj fituesve të Premier League 2019–20 Liverpool, pasi ndeshja përfundoi 1–1 pas 90 minutash. Saka hapi llogarinë e tij për sezonin 2020–21 më 4 tetor, duke shënuar në një fitore 2–1 kundër Sheffield United në Emirates Stadium. Më 8 nëntor, Saka devijoi krosimin e Matt Targett dhe shënoi një autogol në një humbje 3–0 në shtëpi kundër Aston Villa.

Më 26 dhjetor 2020, Saka shënoi në paraqitjen e tij të 40-të në Premier League për Arsenalin në një fitore 3–1 në shtëpi ndaj Chelsea. Për shkak të paraqitjeve të tij në dhjetor 2020, ai më vonë u votua si Lojtari i Muajit i Arsenalit. Ai u votua sërish si Lojtari i Muajit në janar 2021, duke shënuar tre gola dhe një asistim. Goli i tij kundër West Bromwich Albion u votua si nënkampion i Golit të Muajit të Arsenalit. Saka u emërua Lojtari i Muajit për herë të tretë në shkurt pasi kontribuoi me një gol dhe dy asistime.

Më 6 mars 2021, Saka bëri paraqitjen e tij të 50-të në Premier League për Arsenalin në një barazim 1–1 në fushë kundër Burnley; ai është lojtari i dytë më i ri në historinë e klubit që arrin këtë moment historik. Më 15 prill, Saka shënoi një gol dhe ndihmoi Arsenalin në një fitore 4–0 ndaj Slavia Prague në çerekfinalen e Europa League. Pas performancës së tij të shkëlqyer, ai u emërua Lojtari i Javës në Europa League. Ai e përfundoi sezonin me shtatë gola dhe shtatë asistime në 46 paraqitje në të gjitha garat, pasi u votua Lojtari i Sezonit i Arsenalit, pasi kishte dalë i treti në fushatën e mëparshme. Ai u emërua gjithashtu në listën e ngushtë për Lojtarin e Ri të Sezonit të PFA-së, të fituar përfundimisht nga Manchester City's Phil Foden.

Saka shënoi golin e tij të parë të fushatës së re në një fitore 6–0 në raundin e dytë të EFL Cup kundër West Bromwich Albion në The Hawthorns në fund të gushtit. Ai shënoi golin e tij të parë në Premier League të sezonit në shtator kundër Tottenham Hotspur në Emirates Stadium, ndërsa gjithashtu dha një asistim për golin e Emile Smith Rowe në një fitore 3–1. Më 30 tetor, Saka bëri paraqitjen e tij të 100-të për Arsenalin, duke shënuar rastin me një asistim në një fitore 2–0 në fushë kundër Leicester City. Më 26 dhjetor, Saka shënoi dygolëshin e tij të parë ndërsa Arsenali mundi Norwich City 5–0 në Carrow Road. Duke bërë këtë, Saka u bë lojtari i dytë më i ri, pas Nicolas Anelka, që shënon 10 gola në Premier League për Arsenalin.

Më 19 mars 2022, Saka shënoi golin e 2000-të të Arsenalit në Premier League në histori, ndërsa Topçinjtë mundën Aston Villa 1–0 në fushë në Villa Park. Si rezultat i paraqitjeve të tij gjatë marsit 2022, i cili përfshinte dy gola dhe një asistim, Saka u nominua për çmimin Lojtari i Muajit i Premier League. Ai shënoi golin e tij të dhjetë në Premier League të sezonit (për herë të parë në karrierën e tij) më 20 prill, në një fitore 4–2 në fushë kundër Chelsea.

Arsenali përfundoi i pesti në Premier League, duke mos arritur kualifikimin në UEFA Champions League për sezonin pasardhës. Pasi e përfundoi sezonin si golashënuesi kryesor i klubit, ai u nominua për Lojtari i Sezonit i Premier League, Lojtari i Ri i Sezonit i Premier League dhe PFA Young Player of the Year. Saka u emërua Lojtari i Sezonit i Arsenalit për një sezon të dytë radhazi, duke u bërë personi i parë që e ruan çmimin që kur Thierry Henry e fitoi atë në 2003 dhe sërish në 2004.

### 2022–sot: Sfidues për titull
 në 2023]]

Saka luajti një rol kyç për Arsenalin gjatë sezonit 2022–23, duke shënuar gola vendimtarë dhe duke dhënë asistime ndërsa Arsenali synonte të fitonte titullin e tyre të parë në Premier League që nga 2003–04. Më 20 gusht 2022, ai bëri paraqitjen e tij të 100-të në Premier League në një fitore 3–0 në Bournemouth, duke u bërë lojtari i dytë më i ri i Arsenalit që arrin këtë moment historik. Ai shënoi golin e parë të sezonit në një humbje 3–1 në fushë kundër Manchester United më 4 shtator. Në ndeshjen e tyre të radhës në Premier League më 18 shtator, Saka do të siguronte dy asistime për shokët e skuadrës William Saliba dhe Fábio Vieira në një fitore 3–0 në fushë kundër Brentford, një rezultat që do ta dërgonte Arsenalin në krye të tabelës. Në tetor, Saka do të shënonte në tre ndeshje radhazi për herë të parë në karrierën e tij, me një dygolësh kundër Liverpool më 9 tetor, dhe gola kundër Bodø/Glimt në Europa League dhe Leeds United në Premier League më 13 tetor dhe 16 tetor, respektivisht.

Më 26 dhjetor 2022, Saka shënoi golin e barazimit në ndeshjen e parë të Arsenalit që nga përfundimi i Kupës së Botës, një fitore 3–1 ndaj West Ham United. Ai shënoi sërish në ndeshjen e tyre të radhës kundër Brighton & Hove Albion, një fitore 4–2 në fushë. Më 15 janar 2023, Saka asistoi për golin e Martin Ødegaard kundër Tottenham Hotspur ndërsa Arsenali vulosi fitoren e tyre të parë në ligë në fushë kundër rivalëve të tyre që nga viti 2014. Një javë më vonë më 22 janar, Saka shënoi nga distanca në një fitore eventuale 3–2 në shtëpi ndaj Manchester United. Ky gol më vonë u votua si Goli i Muajit i Arsenalit për janarin 2023.

Më 13 mars 2023, Saka mori çmimin Lojtari i Ri i Vitit për Meshkuj në London Football Awards 2023. Më pas, ai mori çmimin Lojtari i Muajit i Premier League për mars 2023. Më 23 maj, Saka nënshkroi një kontratë afatgjatë me Arsenalin, duke e angazhuar atë me klubin deri në vitin 2027. Në fund të sezonit, ai u nominua për çmimet Lojtari i Sezonit i Premier League, Lojtari i Ri i Sezonit i Premier League dhe FWA Footballer of the Year. Saka u emërua Lojtari i Ri i Vitit i PFA-së për sezonin 2022–23.

Më 12 gusht 2023, goli i Sakës ndihmoi në vulosjen e një fitoreje 2–1 ndaj Nottingham Forest në ndeshjen e parë të Arsenalit në sezonin 2023–24 të Premier League. Më 26 gusht, Saka bëri paraqitjen e tij të 83-të radhazi në Premier League për Arsenalin kundër Fulham, duke vendosur një rekord klubi. Më 20 shtator, ai shënoi golin e tij të parë në Ligën e Kampionëve dhe dha një asistim në një fitore 4–0 ndaj PSV në debutimin e tij në këtë garë. Më 28 tetor, Saka kapedhoi Arsenalin për herë të parë në një fitore 5–0 në shtëpi kundër Sheffield United. Ai bëri paraqitjen e tij të 200-të për klubin më 5 dhjetor 2023 në një fitore 4–3 ndaj Luton Town në Kenilworth Road, duke u bërë lojtari i katërt më i ri i Arsenalit që arrin këtë moment historik. Më 11 shkurt 2024, Saka kaloi 50 gola për Arsenalin me një dygolësh në një fitore 6–0 në fushë kundër West Ham, duke u bërë lojtari më i ri i Arsenalit që e bën këtë në Premier League.

Më 4 tetor 2025, Bukayo Saka bëri paraqitjen e tij të 200-të në Premier League për Arsenalin në një fitore 2–0 ndaj West Ham United, duke shënuar një penallti — goli i tij i 55-të në ligë dhe përfshirja e 100-të në gol për klubin në këtë garë.

## Karriera ndërkombëtare
### Karriera si i ri
Saka bëri debutimin e tij për ekipin kombëtar të Anglisë nën-16 më 24 gusht 2016 si zëvendësues në një fitore 3–1 në fushë kundër Rumanisë në një miqësore. Ai e bëri startin e tij të parë dy ditë më vonë në një humbje 2–1 ndaj të njëjtit kundërshtar në një tjetër miqësore, në të cilën ai shënoi. Saka bëri edhe një paraqitje tjetër në turne, të cilin Anglia e përfundoi si nënkampione. Ai bëri nëntë paraqitje për nën-17, duke shënuar një herë, nga 2017 deri në 2018. Ai shënoi golin e fitores me një penallti në fitoren 2–1 të Anglisë ndaj Francës më 9 shtator, gjë që bëri që Anglia të fitonte turneun. Anglia fitoi të tre ndeshjet e tyre në turne, me Sakën që u shfaq në secilën ndeshje. Ai bëri startin e tij të parë në këtë nivel më 20 mars 2019, në një fitore 4–1 në shtëpi ndaj Republikës Çeke në një ndeshje të raundit elitë kualifikues të Kampionatit Evropian nën-19 2019. Saka shënoi dy herë në ndeshje, në minutën e 11-të dhe të 56-të. Ai bëri 10 paraqitje për nën-19, duke shënuar katër gola, nga 2018 deri në 2019. Më 1 tetor, Saka u thirr për herë të parë në skuadrën e Anglisë seniore, dhe bëri debutimin e tij ndërkombëtar si një nga lojtarët startues në një fitore 3–0 ndaj Uellsit. Duke luajtur katër herë për Anglinë, Saka tani është i lidhur me Anglinë ndërkombëtarisht dhe nuk mund të përfaqësojë më Nigerinë.

Saka u emërua në skuadrën prej 26 lojtarësh për UEFA Euro 2020. Më 2 qershor, në një ndeshje miqësore kundër Austrisë, Saka shënoi golin e tij të parë ndërkombëtar si senior, golin e vetëm në një fitore 1–0. Ai filloi në ndeshjen e tretë të fazës së grupeve të Euro 2020 të Anglisë më 22 qershor kundër Republikës Çeke dhe u emërua lojtari i ndeshjes. Më 11 korrik, në finalen e turneut kundër Italisë, Saka u fut si zëvendësues për Kieran Trippier. Pas kohës shtesë, Saka u zgjodh të gjuante penalltinë e pestë të ekipit gjatë gjuajtjes së penalltive, e cila ishte penalltia e tij e parë në nivel senior. Goditja e Sakës u prit nga portieri Gianluigi Donnarumma dhe, si rezultat, Italia fitoi gjuajtjen e penalltive dhe turneun. Saka u përball me abuzime raciste në internet pasi humbi penalltinë. Më 15 korrik, Saka tha se ai "e dinte menjëherë llojin e urrejtjes" që do të merrte pasi penalltia e tij u prit, duke shtuar: "...dhe ky është një realitet i trishtuar që platformat tuaja të fuqishme nuk po bëjnë mjaftueshëm për t'i ndaluar këto mesazhe".

Më 23 shtator 2022, Saka u emërua Lojtari i Vitit për Meshkuj i Anglisë për sezonin 2021–22 përpara Declan Rice dhe Harry Kane, duke u bërë lojtari i parë i Arsenalit që fiton këtë nder. Saka u emërua në skuadrën prej 26 lojtarësh të Anglisë për Kupën e Botës FIFA 2022 në Katar. Ai shënoi dy herë në një fitore 6–2 ndaj Iranit në ndeshjen hapëse të Anglisë në turne dhe një herë në fitoren 3–0 të Anglisë ndaj Senegalit në raundin e 16-të. Më 10 dhjetor, Saka filloi në humbjen 2–1 të Anglisë në çerekfinale ndaj Francës dhe u emërua lojtari i ndeshjes nga BBC Sport dhe ''L'Équipe''. Më 19 qershor 2023, ai shënoi hat-trickun e tij të parë në karrierë në një fitore 7–0 në shtëpi ndaj Maqedonisë së Veriut në kualifikimet e Euro 2024.

Më 5 shtator 2023, Saka u emërua Lojtari i Vitit për Meshkuj i Anglisë për një sezon të dytë radhazi pasi shënoi shtatë gola në dhjetë ndeshje ndërkombëtare gjatë sezonit 2022–23. Ai u emërua në skuadrën prej 26 lojtarësh të Anglisë për UEFA Euro 2024.

Në qershor 2024, Saka u emërua në skuadrën prej 26 lojtarësh të Anglisë për UEFA Euro 2024. Në ndeshjen hapëse të ekipit kundër Serbisë, ai filloi në të djathtë të sulmit dhe dha krosimin për golin e Jude Bellingham për t'i dhënë Anglisë një fitore 1–0 që i vendosi ata në krye të Grupi C. Në ndeshjen çerekfinale kundër Zvicrës, ai u shpall lojtari i ndeshjes, duke shënuar golin e barazimit në një barazim 1–1 dhe gjithashtu duke shënuar në fitoren e mëvonshme me penallti.

## Profili i lojtarit
### Stili i lojës
Në kulmin e tij i konsideruar një nga sulmuesit anësorë më të mirë në botë, Saka është i njohur si një driblues i aftë, lojtar krijues dhe golashënues i frytshëm. Kryesisht një sulmues anësor i djathtë, Bukayo Saka përdor shpejtësinë, aftësinë e tij në driblim dhe forcën për të mposhtur mbrojtësit. I majtë nga natyra, ai njihet për futjen brenda fushës për të shënuar gola nga distanca, goditje të lakuara, ose për të dhënë krosime. Aftësia e tij me këmbën e djathtë e bën atë gjithashtu një kërcënim në vijën fundore. Pavarësisht se luan kryesisht në të djathtë, Saka ka demonstruar shkathtësi, duke luajtur si sulmues anësor i majtë, mbrojtës anësor i majtë (wing-back) dhe madje edhe mbrojtës i majtë gjatë karrierës së tij te Arsenali dhe Anglia.

Ai ka tërhequr krahasime me Arjen Robben, me ish-mbrojtësin e Premier League Glen Johnson që thekson shpejtësinë, kërcënimin e golit dhe ritmin e tij të punës.

### Pritja
Legjenda e Arsenalit Emmanuel Petit vlerësoi karakterin dhe potencialin e Sakës, duke thënë: "Është kaq e rëndësishme të kesh lojtarë si Saka, ata janë të paçmuar. Lojtarë që janë profesionistë, të përulur, respektues. Unë e vlerësoj atë shumë lart dhe ai ende mund të përmirësohet shumë."  Ish-mesfushori i Arsenalit Paul Merson e përshkroi Sakën si një lojtar të "momentit të madh", duke thënë se ai vazhdimisht jep rezultate në ndeshjet vendimtare.

Bukayo Saka njihet me pseudonimin "Little Chilly" (Spec i Vogël djegës), dhënë nga kapiteni i atëhershëm Pierre-Emerick Aubameyang, i cili e përshkroi atë si dikë që ka 'kaq shumë energji, kaq shumë fuqi dhe është mjaft i vogël.' Ai gjithashtu përmendet si 'Starboy' (Djalë Yll).

## Jeta personale
Futbollisti i preferuar i Sakës është Thierry Henry dhe ai përmend Alexis Sánchez si një ndikim, duke thënë se madje u përpoq të kopjonte këpucët e Sánchez kur ishte lojtar i akademisë. Ndër ish-shokët e skuadrës, Saka tha se David Luiz e ndihmoi më shumë në karrierën e tij, duke thënë se "doli jashtë rrugës së tij" për të ndihmuar shumë të rinj të Arsenalit "brenda dhe jashtë fushës".

Saka është një i krishterë praktikant dhe ka thënë se lexon Biblën çdo natë.

Në mars 2024, Saka lëshoi gamën e tij të salcës peri-peri të quajtur 'PERi-PERi Saka' në zinxhirin e restoranteve Nando's.

Saka është në një lidhje me Tolami Benson, dhe ata preferojnë ta mbajnë marrëdhënien e tyre kryesisht private.

## Statistikat e karrierës
### Klubi
### Kombëtarja
## Referime