open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Raketa ajër-tokë

parapamje|250x250px|Një pilot inspekton një raketë AGM-65 Maverick në A-10 Thunderbolt II të tij.
Një **raketë ajër-sipërfaqe** (**ASM**) ose **raketë ajër-tokë** (**AGM**) është një raketë e projektuar për t'u lëshuar nga avionët ushtarakë në objektiva në tokë ose në det. Ekzistojnë gjithashtu bomba rrëshqitëse të drejtuara pa fuqi që nuk konsiderohen raketa. Dy sistemet shtytëse më të zakonshme për raketat ajër-tokë janë motorët e raketave, zakonisht me rreze më të shkurtër veprimi dhe motorët reaktivë më të ngadaltë, me rreze më të gjatë. Disa raketa ajër-tokë të projektuar nga sovjetikët fuqizohen nga ramjet, duke u dhënë atyre rreze të gjatë dhe shpejtësi të lartë.

## Shiko edhe 
* Raketë tokë-ajër

## Referenca
F-15E Strike Eagle

parapamje|250x250px|Një F-15E nga skuadroni 391 luftarak.
**McDonnell Douglas** (tani **Boeing**) **F-15E Strike Eagle** është një aeroplan luftarak amerikan me shumë funksione për të gjitha kushtet që rrjedh nga McDonnell Douglas F-15 Eagle. F-15E u projektua në vitet 1980 për ndalim me rreze të gjatë, me shpejtësi të lartë, pa u mbështetur në avionë eskortë ose të luftës elektronike. Forca Ajrore e Shteteve të Bashkuara (USAF) F-15E Strike Eagles mund të dallohet përgjithësisht nga variantet e tjera të US Eagle nga kamuflimi më i errët i avionëve, rezervuarët konformë të karburantit (CFT) të montuara përgjatë rampave të hyrjes së motorit (megjithëse CFT-të mund të montohen edhe në F-15 të mëparshëm variantet) dhe një kabinë me ndenjëse të dyfishtë.

Strike Eagle është vendosur për operacione ushtarake në Irak, Afganistan, Siri dhe Libi, ndër të tjera. Gjatë këtyre operacioneve, luftarakë sulmues ka kryer goditje të thella kundër objektivave me vlerë të lartë dhe patrullave ajrore luftarake, si dhe ka ofruar mbështetje të ngushtë ajrore për trupat e koalicionit. Gjithashtu është eksportuar në disa vende.

## Shiko edhe 
## Referenca
Boeing F/A-18E/F Super Hornet

parapamje|250x250px|Marina e SHBA F/A-18F Super Hornet.
**Boeing F/A-18E** dhe **F/A-18F Super Hornet** janë variante të avionëve luftarakë me dy motorë, të aftë për transportues, me shumë funksione të bazuara në McDonnell Douglas F/A-18 Hornet. Variantet F/A-18E me një sedilje dhe F/A-18F me ndenjëse të njëpasnjëshme janë derivate më të mëdhenj dhe më të avancuar të F/A-18C dhe D Hornet.

Super Hornet ka një top rrotullues të brendshëm 20 mm M61 dhe mund të mbajë raketa ajër-ajër dhe armë ajër-tokë. Karburanti shtesë mund të transportohet në deri në pesë rezervuarë të jashtëm të karburantit dhe avioni mund të konfigurohet si një cisternë ajrore duke shtuar një sistem të jashtëm karburanti ajër-ajër.

I projektuar dhe prodhuar fillimisht nga McDonnell Douglas, Super Hornet fluturoi për herë të parë në 1995. Prodhimi me normë të ulët filloi në fillim të vitit 1997 me prodhim të plotë duke filluar në shtator 1997, pas bashkimit të McDonnell Douglas dhe Boeing muajin e kaluar. Super Hornet hyri në shërbim të flotës me Marinën e Shteteve të Bashkuara në 1999, duke zëvendësuar Grumman F-14 Tomcat, i cili doli në pension në 2006; Super Hornet ka shërbyer së bashku me Hornet origjinal. Forca Ajrore Mbretërore Australiane (RAAF), e cila ka operuar F/A-18A si luftëtarin e saj kryesor që nga viti 1984, urdhëroi F/A-18F në 2007 për të zëvendësuar flotën e saj të vjetër General Dynamics F-111C. RAAF Super Hornets hyri në shërbim në dhjetor 2010.

## Shiko edhe 
## Referenca
Dassault Rafale

parapamje|250x250px|Një Rafale B e Forcave Ajrore Franceze gjatë Operacionit Serval në Mali, 2013.
**Dassault Rafale** (frëngjisht: ​[ʁafal], fjalë për fjalë do të thotë "shpërthim i erës" dhe "shpërthim zjarri" në një kuptim më ushtarak) është një aeroplan luftarak francez me dy motorë, me krahë canard delta, avion luftarak me shumë funksione i projektuar dhe ndërtuar nga Dassault Aviation. E pajisur me një gamë të gjerë armësh, Rafale synon të kryejë misione të epërsisë ajrore, ndalimit, zbulimit ajror, mbështetjes tokësore, goditjes së thellë, goditjes kundër anijeve dhe misioneve të parandalimit bërthamor. Rafale është referuar si një avion "omnirole" nga Dassault.

Në fund të viteve 1970, Forcat Ajrore Franceze dhe Marina Franceze po kërkonin të zëvendësonin dhe konsolidonin flotën e tyre ekzistuese të avionëve. Për të reduktuar kostot e zhvillimit dhe për të rritur shitjet e ardhshme, Franca hyri në një marrëveshje me Mbretërinë e Bashkuar, Gjermaninë, Italinë dhe Spanjën për të prodhuar një "Aeroplan luftarak evropian të së ardhmes" të shkathët (i cili do të bëhej Eurofighter Typhoon). Mosmarrëveshjet e mëvonshme mbi ndarjen e punës dhe kërkesat e ndryshme çuan në ndjekjen e Francës për programin e saj të zhvillimit. Dassault ndërtoi një demonstrues teknologjie i cili fluturoi për herë të parë në korrik 1986 si pjesë e një programi tetë-vjeçar të testimit të fluturimit, duke i hapur rrugën miratimit të projektit. Rafale është i dallueshëm nga luftëtarët e tjerë evropianë të epokës së tij në atë që është ndërtuar pothuajse tërësisht nga një vend, duke përfshirë shumicën e kontraktorëve kryesorë të mbrojtjes të Francës, si Dassault, Thales dhe Safran.

Shumë nga pajisjet avionike dhe veçoritë e avionit, të tilla si hyrja e drejtpërdrejtë e zërit, radari aktiv i skanuar elektronikisht RBE2 AA (AESA) dhe sensori optronique secteur frontal i kërkimit dhe gjurmës infra të kuqe (IRST), janë zhvilluar dhe prodhuar në vend për programin Rafale. . Fillimisht e planifikuar për të hyrë në shërbim në 1996, Rafale pësoi vonesa të konsiderueshme për shkak të shkurtimeve të buxhetit të pas Luftës së Ftohtë dhe ndryshimeve në prioritete. Avioni është i disponueshëm në tre variante kryesore: versioni Rafale C me një vend në tokë, versioni Rafale B me dy ndenjëse në tokë dhe versioni Rafale M me një ulëse me bazë transportuesi.

I prezantuar në vitin 2001, Rafale po prodhohet si për Forcat Ajrore Franceze ashtu edhe për operacionet e bazuara në transportues në Marinën Franceze. Rafale është tregtuar për eksport në disa vende dhe është përzgjedhur për blerje nga Forcat Ajrore Egjiptiane, Forcat Ajrore Indiane, Forcat Ajrore të Katarit, Forcat Ajrore Helenike, Forcat Ajrore Kroate, Forcat Ajrore Indoneziane dhe Forcat Ajrore të Bashkuara Arabe. Forcat Ajrore të Emirateve. Rafale është përdorur në luftime mbi Afganistanin, Libinë, Malin, Irakun dhe Sirinë.

## Shiko edhe 
## Referenca
Saab JAS 39 Gripen

parapamje|250x250px|Një Gripen suedez gjatë një stërvitje, 2013.
**Saab JAS 39 Gripen** është një aeroplan i lehtë luftarak me një motor me shumë funksione i prodhuar nga kompania suedeze e hapësirës ajrore dhe mbrojtjes Saab AB. Gripen ka një konfigurim të krahut delta dhe kanardit me dizajn të relaksuar të qëndrueshmërisë dhe kontrolle fluturimi me tel. Avionët e mëvonshëm janë plotësisht të ndërveprueshëm nga NATO. Që nga viti 2020, janë ndërtuar më shumë se 271 Gripen të të gjitha modeleve, A–F.

Në vitin 1979, qeveria suedeze filloi studimet e zhvillimit për "një avion për gjuajtës, sulm dhe zbulim" (ett jakt-, sulm- och spaningsflygplan, pra "JAS") për të zëvendësuar Saab 35 Draken dhe 37 Viggen në Forcën Ajrore Suedeze. . Një dizajn i ri nga Saab u zgjodh dhe u zhvillua si JAS 39. Fluturimi i parë ndodhi në vitin 1988, me dorëzimin e aeroplanit të parë të prodhimit serik në 1993. Ai hyri në shërbim me Forcën Ajrore Suedeze në 1996. Variantet e përmirësuara, duke shfaqur avionikë më të avancuar dhe përshtatjet për kohë më të gjata misioni, filluan të hyjnë në shërbim në 2003.

Për të tregtuar aeroplanin ndërkombëtarisht, Saab krijoi partneritete dhe përpjekje bashkëpunuese me kompani të huaja të hapësirës ajrore. Në tregun e eksportit, modelet e hershme të Gripen arritën sukses të moderuar, me shitje në vendet në Evropën Qendrore, Afrikën e Jugut dhe Azinë Juglindore. Në disa nga këto prokurime dyshohej për ryshfet, por autoritetet suedeze mbyllën hetimin në vitin 2009.

Një ridizajn i madh i serisë Gripen, i referuar më parë si Gripen NG (Gjenerata e ardhshme) ose Super JAS, tashmë i caktuar JAS 39E/F Gripen filloi dërgesat në Forcën Ajrore Suedeze dhe Forcën Ajrore Braziliane në 2019. Ndryshimet nga JAS C në JAS E përfshijnë një gyp më të madh, një motor më të fuqishëm, një aftësi të shtuar të ngarkesës së armëve dhe kabinë të re, arkitekturë avionike, sistem të luftës elektronike dhe përmirësime të tjera.

## Shiko edhe 
* Saab AB

## Referenca
GRU (Rusi)

parapamje|Emblema e GRU.
**Drejtoria kryesore e Shtabit të Përgjithshëm të Forcave të Armatosura të Federatës Ruse** (rusisht: Гла́вное управле́ние Генера́льного шта́ба Вооружённых сил Росси́йской Федера́ции ''Glavnoje upravlenije General'nogo shtaba Vooruzhonnykh sil Rossiyskoy Federatsii''), dikur **Drejtoria kryesore e Inteligjencës**, dhe ende e njohur zakonisht me shkurtesën e mëparshme **GRU**, është agjencia e huaj e inteligjencës ushtarake e Shtabit të Përgjithshëm të Forcave të Armatosura të Federatës Ruse. GRU kontrollon shërbimin e inteligjencës ushtarake dhe mban njësitë e veta të forcave speciale.

Ndryshe nga agjencitë e tjera të sigurisë dhe të inteligjencës ruse - të tilla si Shërbimi i Inteligjencës së Jashtme (SVR), Shërbimi Federal i Sigurisë (FSB) dhe Shërbimi Federal i Mbrojtjes (FSO), krerët e të cilëve raportojnë drejtpërdrejt te presidenti i Rusisë - drejtori i GRU është në varësi të komandës ushtarake ruse, duke i raportuar Ministrit të Mbrojtjes dhe Shefit të Shtabit të Përgjithshëm.

Drejtoria është me sa duket agjencia më e madhe ruse e inteligjencës së jashtme dhe dallohet midis homologëve të saj për gatishmërinë e saj për të ekzekutuar "operacione të ndërlikuara dhe të larta" më të rrezikshme. Sipas deklaratave të paverifikuara nga Stanislav Lunev, një dezertor nga GRU, në vitin 1997 agjencia dislokoi gjashtë herë më shumë agjentë në vendet e huaja sesa SVR dhe komandonte rreth 25.000 trupa Spetsnaz.

## Shiko edhe 
* Forcat e Operacioneve Speciale (Rusi)

## Referenca
Vitamina E

**Vitamina E** është një grup prej tetë përbërësish të tretshëm në yndyrë që përfshin katër tokoferole dhe katër tokotrienole .   Mungesa e vitaminës E, e cila është e rrallë dhe zakonisht për shkak të një problemi themelor me tretjen e yndyrës dietike dhe jo nga një dietë e ulët në vitaminë E,  mund të shkaktojë probleme nervore .  Vitamina E është një antioksidant i tretshëm në yndyrë që mund të ndihmojë në mbrojtjen e membranave qelizore nga speciet reaktive të oksigjenit . 

Studimet e popullsisë kanë sugjeruar se njerëzit që konsumonin ushqime me më shumë vitaminë E, ose që zgjidhnin vetë të konsumonin një shtesë diete të vitaminës E, kishin ndodhi më të ulët të sëmundjeve kardiovaskulare, kancerit, demencës dhe sëmundjeve të tjera. Megjithatë, provat klinike të kontrolluara nga placebo duke përdorur alfa-tokoferol si një shtesë, me sasi ditore deri në 2000&nbsp;mg në ditë, nuk arriti të përsëriste gjithmonë këto gjetje. 

Vitamina E u zbulua në vitin 1922, u izolua në 1935 dhe u sintetizua për herë të parë në 1938. Për shkak se aktiviteti i vitaminës u identifikua për herë *të* parë si thelbësor që vezët e fekonduara të rezultojnë në lindje të gjalla (te minjtë), asaj iu dha emri "tokoferol" nga fjalët greke që do të thotë *lindje* ose *bart* .    Alfa-tokoferoli, ose i nxjerrë natyrshëm nga vajrat bimore ose, më së shpeshti, si acetati sintetik i tokoferilit, shitet si një suplement ushqimor popullor, qoftë në vetvete ose i përfshirë në një produkt multivitaminë, dhe në vajra ose locione për përdorim në lëkurë.
Mikojan MiG-31

parapamje|250x250px|Një pamje anësore e një MiG-31 nga Urdhri i 790-të luftarak i Regjimentit të Aviacionit Kutuzov në pistën e bazës ajrore Khotilovo, rajoni Tver.
**Mikoyan MiG-31** (rusisht: Микоян МиГ-31; emri raportues i NATO-s: **Foxhound**) është një aeroplan interceptor supersonik që u zhvillua për përdorim nga Forcat Ajrore Sovjetike. Avioni u projektua nga byroja e projektimit Mikoyan si një zëvendësim për MiG-25 "Foxbat" të mëparshëm; MiG-31 bazohet dhe ndan elemente të projektimit me MiG-25. MiG-31 është ndër avionët luftarakë më të shpejtë në botë. Ai vazhdon të operohet nga Forcat Ajrore Ruse dhe Forcat Ajrore Kazake pas përfundimit të Luftës së Ftohtë dhe rënies së Bashkimit Sovjetik në 1991. Ministria ruse e Mbrojtjes pret që MiG-31 të qëndrojë në shërbim deri në vitin 2030 ose më tej; që u konfirmua në vitin 2020 kur u bë një njoftim për zgjatjen e jetëgjatësisë së shërbimit nga 2,500 në 3,500 orë në kornizat ekzistuese të avionëve.

## Shiko edhe 
## Referenca
Suhoi Su-30MKI

**Sukhoi Su-30MKI** (emri i raportimit të NATO-s: Flanker-H) është një avion luftarak shumëfunksional i epërsisë ajrore i zhvilluar nga Sukhoi i Rusisë dhe i ndërtuar me licencë nga Hindustan Aeronautics Limited (HAL) e Indisë për Forcën Ajrore Indiane (IAF). Një variant i Sukhoi Su-30, ai është një luftëtar i rëndë, me rreze të gjatë, me rreze të gjatë veprimi.

Zhvillimi i variantit filloi pasi India nënshkroi një marrëveshje me Rusinë në vitin 2000 për të prodhuar 140 avionë luftarakë Su-30. Varianti i parë Su-30MKI i prodhuar nga Rusia u pranua në Forcat Ajrore Indiane në 2002, ndërsa Su-30MKI i parë i montuar në Indi hyri në shërbim me IAF në 2004. IAF ka gati 260 Su-30MKI në inventar që nga janari 2020 Su-30MKI pritet të formojë shtyllën kurrizore të flotës luftarake të Forcave Ajrore Indiane deri në vitin 2020 dhe më tej.

Avioni është i përshtatur për specifikimet indiane dhe integron sisteme dhe avionikë indianë, si dhe nënsisteme franceze dhe izraelite. Ai ka aftësi të ngjashme me Sukhoi Su-35 me të cilin ndan shumë karakteristika dhe komponentë.

## Shiko edhe 
* Avioni Luftarak

## Referenca
Vektor SS-77

parapamje|Forcat MONUSCO shkatërrojnë një kamp të pushtuar më parë nga Forcat Demokratike për Çlirimin e Ruandës (FDLR) në territorin Rutshuru.
**Vektor SS-77** është një mitraloz me qëllime të përgjithshme i projektuar dhe prodhuar nga Denel Land Systems - më parë Lyttleton Engineering Works (LIW) - i Afrikës së Jugut.

## Shiko edhe 
## Referenca
Plumbi me majë të zbrazët

parapamje|250x250px|Maje të ndryshme të zbrazëta: .45 Auto, .38 Special, .44 S&W Special, .44 Remington Magnum
Një **plumb me majë të zbrazët** është një lloj plumbi zgjerues i cili zgjerohet gjatë goditjes, duke shkaktuar një goditje më vdekjeprurëse pa depërtuar më tej se ç'duhet.

Plumbat me pikë të zbrazët përdoren për depërtim të kontrolluar, ku depërtimi i tepërt mund të shkaktojë dëme anësore (si p.sh. në një avion). Në gjuajtjen e objektivit, ato përdoren për saktësi më të madhe për shkak të platformës më të madhe. Ato janë më të sakta dhe më të parashikueshme në krahasim me plumbat me majë të cilët, pavarësisht se kanë një koeficient balistik më të lartë (BC), janë më të ndjeshëm ndaj karakteristikave harmonike të plumbave dhe devijimit të erës.

Plumbat me majë plastike janë një lloj plumbi (pushke) që synon të japë avantazhin aerodinamik të plumbit Spitzer (për shembull, shih plumbin me tërheqje shumë të ulët) dhe fuqinë ndaluese të plumbave me pikë të zbrazët.

## Shiko edhe 
## Referenca
Plumbi plastik

Një **plumb plastik** ose një **raund shkopi plastik** (**PBR**) është një predhë jo vdekjeprurëse e shkrepur nga një armë e specializuar. Edhe pse të dizajnuara si një armë jo-vdekjeprurëse, ato kanë shkaktuar një numër vdekjesh kur përdoren gabimisht.

Plumbat plastikë zakonisht përdoren për kontrollin e trazirave. Disa plumba plastikë janë të destinuara për t'u shkrepur, duke goditur tokën dhe duke u futur në objektivin e synuar; ndërsa të tjerat ishin projektuar për t'u qëlluar drejtpërdrejt në objektiv.

Plumbat plastikë u shpikën në vitin 1973 nga forcat britanike të sigurisë për të zëvendësuar plumbat e gomës në një përpjekje për të reduktuar vdekjet. Ata u vendosën për herë të parë kundër demonstruesve në Irlandën e Veriut gjatë Telasheve.

Një plumb pistolete e kalibrit të vogël të palidhur, i bërë nga plastika, ndonjëherë përdoret për praktikën e objektivit me rreze të shkurtër veprimi (shih përdorimin rekreativ).

## Shiko edhe 
## Referenca
Pushka gjysmë automatike

parapamje|250x250px|Ruger 10/22 - .22 Pushkë e gjatë.
Një **pushkë gjysmë-automatike** është një pushkë automatike që lëshon 1 predhë të vetme me çdo tërheqje të këmbëzës dhe përdor një pjesë të energjisë së fishekut të shkrepur për të nxjerrë gëzhojën dhe për të ngarkuar një fishek tjetër në dhomë. Për krahasim, një pushkë me veprim me rrufe kërkon që përdoruesi të lëvizë bulonin me dorë përpara se të mund të gjuajë për herë të dytë, dhe një pushkë plotësisht automatike qëllon vazhdimisht derisa këmbëza të lëshohet.

## Shiko edhe 
* Pushka automatike

## Referenca
Pushka e stilit AR-15

parapamje|250x250px|Pushkët e stilit AR-15 vijnë në shumë madhësi dhe kanë shumë opsione, në varësi të prodhuesit. Pjesa e treguar në qendër të poshtme është marrësi i poshtëm pa zgjatimin e marrësit, kunjat e pasme të heqjes dhe bishtin.
Një **pushkë e stilit AR-15** është çdo pushkë gjysmë-automatike e lehtë e bazuar ose e ngjashme me modelin Colt AR-15. ArmaLite AR-15 origjinale, paraardhësi i tij, ishte një derivat i zvogëluar i dizajnit ArmaLite AR-10 të Eugene Stoner dhe shfaqte zjarr selektiv. ArmaLite ia shiti patentën dhe markat tregtare Colt's Manufacturing Company në vitin 1959, duke rezultuar në Colt AR-15, i cili hoqi veçorinë selektive të zjarrit. Pasi shumica e patentave për Colt AR-15 skaduan në 1977, shumë prodhues të armëve të zjarrit filluan të prodhojnë kopje të Colt AR-15 me emra të ndryshëm. Ndërsa patentat kanë skaduar, Colt ruajti markën tregtare të emrit AR-15 dhe është prodhuesi i vetëm në gjendje të etiketojë armët e tyre të zjarrit si AR-15.

Ndalimi Federal i Armëve Sulmuese kufizoi shitjen e Colt AR-15 dhe disa derivateve në Shtetet e Bashkuara nga viti 1994 deri në 2004, megjithëse nuk ndikoi në pushkët me më pak karakteristika të listuara. Pasi termi pushkë sportive moderne u shpik në vitin 2009 nga Fondacioni Kombëtar i Sporteve të Qitjes në SHBA, një shoqatë e tregtisë së armëve të zjarrit, ai u miratua shpejt nga pjesa më e madhe e industrisë.

Në vitet 2010, pushkët e stilit AR-15 u bënë një nga "pushkët më të dashura dhe më të shara" në Shtetet e Bashkuara, sipas The New York Times; pushkët kanë fituar famë pjesërisht për shkak të përdorimit të tyre në të shtënat masive të profilit të lartë. Të promovuara si "pushka e Amerikës" nga Shoqata Kombëtare e Pushkës, popullariteti i pushkëve të stilit AR-15 i atribuohet pjesërisht kufizimeve aktive ose propozimeve për t'i ndaluar ose kufizuar ato.

## Shiko edhe 
* M16

## Referenca
AK-103

parapamje|250x250px|Pushkë sulmi AK-103.
**AK-103** është një pushkë sulmi ruse e dizajnuar nga projektuesi i armëve të vogla Mihail Kallashnikov.

## Historia 
AK-103 u ofrua zyrtarisht për eksport në mars 1993.

## Shiko edhe 
* Pushka e sulmit

## Referime
Mitralozi i lehtë

parapamje|250x250px|PEO M249 SAW me ACOG.
Një **mitraloz i lehtë** (**LMG**) është një mitraloz me peshë të lehtë i projektuar për t'u përdorur nga një këmbësor i vetëm, me ose pa një asistent, si një armë mbështetëse këmbësorie. Fishekët e qitjes LMG të të njëjtit kalibër si pushkët e tjera të së njëjtës njësi luftarake shpesh quhen armë automatike të skuadrës.

## Shiko edhe 
* Mitraloz i mesëm
* Mitraloz i rëndë

## Referenca
Chengdu J-20

parapamje|300x300px|Dy luftëtarë J-20 thyejnë formacionin.
**Chengdu J-20** (kinezisht: 歼-20; pinyin: Jiān-Èrlíng), i njohur gjithashtu si *Dragoi i Fuqishëm* (Kinezisht: 威龙; pinyin: Wēilóng), është një aeroplan luftarak binjak për të gjithë motin i zhvilluar nga Chengdu Aerospace i Kinës. për Forcën Ajrore të Ushtrisë Çlirimtare Popullore (PLAAF). J-20 është projektuar si një luftëtar i epërsisë ajrore me aftësi goditjeje precize. Avioni ka tre variante: modelin fillestar të prodhimit J-20A, J-20B me vektor të shtytjes dhe aeroplanin me dy vende që bashkohen me aftësi J-20S.

Nisur nga programi J-XX i viteve 1990, avioni bëri fluturimin e tij të parë më 11 janar 2011 dhe u zbulua zyrtarisht në Ekspozitën Ndërkombëtare të Aviacionit dhe Hapësirës Ajrore të Kinës 2016. Avioni hyri në shërbim në mars 2017 me njësinë e parë luftarake J-20 të formuar në shkurt 2018, duke e bërë Kinën vendin e dytë në botë dhe të parën në Azi që ofron një avion operacional stealth. J-20 është avioni luftarak i tretë operacional në botë i gjeneratës së pestë pas F-22 dhe F-35.

## Shiko edhe 
* Avioni Luftarak

## Referenca
Kalibri

parapamje|250x250px|Fishekët e pushkës: nga e majta: 50 BMG • 300 Win Mag • 308 Winchester, 7,62 × 39 mm • 5,56 × 45 mm NATO • 22 LR
Tek armët, veçanërisht në armët e zjarrit, **kalibri** (shkurt si "**cal**") është diametri i specifikuar i brendshëm nominal i shpimit të tytës së armës - pavarësisht se si dhe ku matet vrima dhe nëse vrima e përfunduar përputhet me atë specifikim. Ajo matet në inç ose në milimetra. Në Shtetet e Bashkuara shprehet në të qindtat e inçit; në Mbretërinë e Bashkuar në të mijëtat; dhe gjetkë në milimetra. Për shembull, një armë zjarri e kalibrit 45 ka një diametër të tytës afërsisht 0,45 inç (11mm). Diametrat e fuçisë gjithashtu mund të shprehen duke përdorur dimensionet metrike. Për shembull, një "pistoletë 9 mm" ka një diametër të tytës prej rreth 9 milimetra. Meqenëse njësitë metrike dhe ato të zakonshme të SHBA-së nuk konvertohen në mënyrë të barabartë në këtë shkallë, konvertimet metrike të kalibrit të matur në inç dhjetore janë zakonisht përafrime të specifikimeve të sakta në njësitë jometrike dhe anasjelltas.

Në një tytë me pushkë, distanca matet midis tokave të kundërta ose midis brazdave të kundërta; Matjet e brazdës janë të zakonshme në emërtimet e fishekëve me origjinë nga Shtetet e Bashkuara, ndërsa matjet e tokës janë më të zakonshme në vende të tjera në botë. Matjet "përtej groove" përdoren për saktësi maksimale, sepse pushka dhe kalibri specifik i matur është rezultat i procesit përfundimtar të përpunimit i cili pret brazda në gropën e ashpër, duke lënë "tokat" pas.

Performanca e mirë kërkon një vrimë koncentrike, të drejtë, e cila e përqendron me saktësi predhën brenda tytës, në preferencë ndaj një përshtatjeje "të ngushtë" që mund të arrihet edhe me vrima të shtrembër jashtë qendrës që shkaktojnë fërkime të tepruara, ndotje dhe mungesë ekuilibri. , predhë lëkundëse në fluturim.

Kalibrat ndahen në katër kategori të përgjithshme sipas madhësisë:

* miniaturë-bore historikisht i referohet kalibrave me një diametër prej .22 inç ose më të vogël
* me hapje të vogël i referohet kalibrave me një diametër prej .32 inç ose më të vogël
* me hapje të mesme i referohet kalibrave me një diametër prej .33 inç deri në .39 inç
* me hapje të madhe i referohet kalibrave me një diametër prej .40 inç ose më të madh

Ka shumë ndryshime në përdorimin e termit "small-bore", i cili me kalimin e viteve ka ndryshuar në mënyrë të konsiderueshme, me çdo gjë nën kalibrin 0,577 që konsiderohet "small-bore" para mesit të shekullit të 19-të.

## Shiko edhe 
* Fisheku
* Plumbi

## Referenca
Mitralozi i mesëm

parapamje|250x250px|Marinsat amerikanë qëllojnë një M240G në kampin Hansen, Okinawa.
Një **mitraloz i mesëm** (**MMG**), në termat modernë, zakonisht i referohet një mitraloz të ushqyer me rrip që gjuan një fishek pushke me fuqi të plotë dhe konsiderohet "mesatar" në peshë 6,8–18,1 kg. Mitralozët e mesëm janë mjaftueshëm të lehtë për të qenë të lëvizshëm për këmbësorinë (në krahasim me një mitraloz të rëndë, i cili mbështetet plotësisht në montim në një platformë armësh për stabilitet dhe lëvizshmëri operacionale), por ende mjaft të rëndë për të kërkuar një ekuipazh për efikasitet optimal operacional (si në kundërshtim me një mitraloz të lehtë, i cili mund të përdoret me kapacitet të plotë vetëm nga një gjuajtës i vetëm).

## Shiko edhe 
* Mitraloz i lehtë
* Mitraloz i rëndë

## Referenca
Mitralozi i rëndë

[parapamje|250x250px|[M2 Browning|Mitralozi M2 Browning me trekëmbësh peshon 58kg.]]
Një **mitraloz i rëndë** (**HMG**) është dukshëm më i madh se mitralozi i lehtë, i mesëm ose i përgjithshëm. HMG-të janë zakonisht shumë të rënda për t'u transportuar nga njeriu (të bartur nga një person) dhe kërkojnë montimin në një platformë armësh për të qenë funksionalisht të qëndrueshme ose të lëvizshme taktikisht, të kenë fuqi zjarri më të frikshme dhe në përgjithësi kërkojnë një ekip personeli për operim dhe mirëmbajtje.

Ekzistojnë dy klasa armësh të njohura përgjithësisht të identifikuara si HMG. Të parat janë armët e Luftës së Parë Botërore të identifikuara si "të rënda" për shkak të peshës dhe rëndimit të vetë armëve, gjë që i pengon këmbësorët të transportojnë në këmbë, si mitralozi M1917 Browning. Të dytat janë mitralozë të kalibrit të madh (12,7×99mm, 12,7×108mm, 14,5×114mm ose më të mëdhenj), të pionieruar nga John Browning me mitralozin M2, të dizajnuara për të siguruar rreze të madhe efektive, depërtim dhe fuqi shkatërruese kundër kapave, automjeteve , aeroplanët dhe ndërtesat/fortifikimet e lehta përtej gëzhojave të pushkëve të kalibrit standard të përdorur në pushkët e betejës dhe mitralozat e përdorimit të mesëm ose të përgjithshëm, ose gëzhojat e ndërmjetme të përdorura në pushkë sulmi, mitralozë të lehtë dhe armë automatike skuadre. HMG-të gjithashtu kanë më shumë zmbrapsje të ndjerë, krahasuar me variantet e mitralozit të lehtë dhe të mesëm.

## Shiko edhe 
* Mitraloz i lehtë
* Mitraloz i mesëm

## Referenca
Mitralozi M240

parapamje|250x250px|Mitralozi M240B.
**M240** – zyrtarisht **Mitralozi**, **7.62mm**, **M240** – është përcaktimi ushtarak i SHBA-së për FN MAG, një familje mitralozash të mesëm të ushqyer me rrip dhe me gaz, që fusin në dhomë fishekun e NATO-s 7.62×51mm.

M240 është përdorur nga Forcat e Armatosura të Shteteve të Bashkuara që nga fundi i viteve 1970. Përdoret gjerësisht nga këmbësoria, më shpesh në kompanitë e pushkëve, si dhe në automjetet tokësore, mjetet ujore dhe avionët. Megjithëse është më i rëndë se disa armë të krahasueshme, ai vlerësohet shumë për besueshmërinë dhe standardizimi i tij midis anëtarëve të NATO-s është një avantazh i madh.

Të gjitha variantet ushqehen nga rripat e shpërbërjes dhe janë të afta të gjuajnë shumicën e llojeve të municioneve të NATO-s 7.62 mm (.30/.308 cal). Variantet M240 mund të konvertohen për të përdorur rripa që nuk shpërbëhen. Ka dallime të konsiderueshme në peshë dhe disa veçori midis disa versioneve që kufizojnë ndërrueshmërinë e pjesëve. M240-të e përdorur nga ushtria amerikane aktualisht prodhohen nga FN America, dega amerikane e kompanisë belge FN Herstal.

M240B dhe M240G zakonisht shkrehen nga dykëmbësh të integruar, trekëmbësh ose montime automjetesh; në lidhje me përdorimin e trekëmbëshit, ushtria amerikane përdor kryesisht montimin e lehtë M192 në tokë, ndërsa Trupat e Marinës së SHBA përdor trekëmbëshin M122A1, një trekëmbësh M2 pak i përditësuar.

## Shiko edhe 
* Mitraloz i mesëm

## Referenca
FN MAG

parapamje|250x250px|FN MAG. Autori: FN Herstal.
**FN MAG** është një mitraloz belg 7.62mm për qëllime të përgjithshme, i projektuar në fillim të viteve 1950 në Fabrique Nationale (FN) nga Ernest Vervier. Është përdorur nga më shumë se 80 vende dhe është bërë me licencë në disa vende, duke përfshirë Argjentinë, Kanada (si C6 GPMG), Egjipt, Indi dhe Mbretërinë e Bashkuar.

Emri i armës është një shkurtim i ''Mitrailleuse d'Appui Général'', që do të thotë "mitraloz mbështetës i përgjithshëm". MAG është i disponueshëm në tre versione kryesore: mitralozi standard i këmbësorisë **Model 60-20**, mitralozi koaksial **Model 60-40** për automjete të blinduara luftarake dhe varianti i avionëve **Model 60-30**.

## Shiko edhe 
* Mitralozi

## Referenca
Mitralozi MG 42

**MG 42** (gjermanisht: *Maschinengewehr 42*, ose "mitraloz 42") është një mitraloz gjerman me ftohje me ajër me qëllim të përgjithshëm, i përdorur gjerësisht nga Wehrmacht dhe Waffen-SS gjatë gjysmës së dytë të Luftës së Dytë Botërore. Duke hyrë në prodhim në vitin 1942, ai synohej të plotësonte dhe zëvendësonte MG 34 të mëparshëm, i cili ishte më i shtrenjtë dhe zgjati shumë për t'u prodhuar, por të dyja armët u prodhuan deri në fund të Luftës së Dytë Botërore.

I projektuar për të përdorur pushkën standarde gjermane të rrumbullakët 7,92×57mm Mauser, me kosto të ulët dhe më të lehtë për t'u prodhuar në masë, MG 42 rezultoi të jetë shumë i besueshëm dhe i lehtë për t'u përdorur. Është më i dukshëm për shpejtësinë e tij shumë të lartë ciklike për një armë që përdor fishekë shërbimi me fuqi të plotë, mesatarisht rreth 1200 fishekë në minutë krahasuar me rreth 850 për MG 34 dhe 450 deri në 600 për mitralozë të tjerë të zakonshëm si M1919 Browning, FM. 24/29 ose armë Bren. Kjo aftësi e bëri atë jashtëzakonisht efektiv në sigurimin e zjarrit shtypës, dhe tingulli i tij unik bëri që të quhej "Buzzsaw i Hitlerit".

MG 42 u miratua nga disa organizata të armatosura pas luftës, dhe u kopjua dhe u ndërtua me licencë. Prejardhja e MG 42 vazhdoi pas disfatës së Gjermanisë naziste, duke formuar bazën për MG1 pothuajse identike (MG 42/59), të dhomës në NATO 7.62×51 mm, e cila më pas evoluoi në MG1A3, dhe më vonë në MG 3 të Bundeswehr-it, MG 42 italiane 59 dhe MG 74 austriake. Ai krijoi gjithashtu Zastava M53 të palicensuar jugosllave pothuajse identike.

MG 42 i dha shumë elementë dizajni mitralozave zvicerane MG 51 dhe SIG MG 710-3, AA-52 franceze, amerikane M60 dhe MAG belg për qëllime të përgjithshme mitralozi dhe mitralozi spanjoll 5.56×45mm NATO Ameli.

## Shiko edhe 
* Mitralozi

## Referenca
Mitralozi MG 3

parapamje|250x250px|Një MG3 e Ushtrisë Gjermane. Në MG3 është futur një rrip municioni metalik DM1 që nuk shpërbëhet me disa fishekë inerte.
**MG 3** është një mitraloz gjerman për qëllime të përgjithshme, i pajisur me dhomë për fishekun NATO 7.62×51mm. Dizajni i armës rrjedh nga epoka e Luftës së Dytë Botërore MG 42 që gjuajti raundin Mauser 7.92×57mm.

MG 3 u standardizua në fund të viteve 1950 dhe u miratua në shërbim me Bundeswehr-in e sapoformuar, ku vazhdon të shërbejë edhe sot e kësaj dite si një armë mbështetëse e skuadrës dhe një mitraloz i montuar në automjet. Arma dhe derivatet e saj janë marrë gjithashtu nga forcat e armatosura të mbi 40 vendeve. Të drejtat e prodhimit të mitralozit u blenë nga Italia (MG 42/59), Spanja, Pakistani (MG 1A3), Greqia, Irani, Sudani dhe Turqia.

## Shiko edhe 
* MG 42

## Referenca
Mitralozi i përgjithshëm

parapamje|Mitralozat e tipit MG-42 për qëllime të përgjithshme në konfigurimin e dykëmbëshit dhe trekëmbëshit. Trekëmbëshi i gjatë në të djathtë është për përdorim kundërajror.
Një **mitraloz me qëllime të përgjithshme** (**GPMG**) është një mitraloz i ftohur me ajër, zakonisht me rrip, i cili mund të përshtatet në mënyrë fleksibël për role të ndryshme taktike për mitralozë të lehtë dhe të mesëm. Një GPMG zakonisht përmban një dizajn fuçi me ndryshim të shpejtë të kalibruar për fishekë të ndryshëm me fuqi të plotë, si p.sh. 7.62×51mm NATO, 7.62×54mmR, 7.5×54mm frëngjisht, 7.5×55mm zviceran dhe 7.92×57mm Mauser, dhe të jetë i konfiguruar për montim të ndryshëm për platformat stabilizuese nga dykëmbëshet dhe trekëmbëshet te automjetet, avionët, varkat dhe fortifikimet, zakonisht si një armë mbështetëse e këmbësorisë ose armë automatike e skuadrës.

## Shiko edhe 
* Mitralozi
* Gjysmë Mitralozi
* Mitraloz i lehtë
* Mitraloz i mesëm
* Mitraloz i rëndë

## Referenca
Helikoptermbajtësja

[parapamje|250x250px|JDS Hyūga, një Transportues Helikopteresh i klasit Hyūga, i Forcave Detare të Mbrojtjes të [Japonia|Japonisë.]]
Një **transportues helikopterësh** është një lloj aeroplanmbajtëse, qëllimi kryesor i të cilit është të operojë me helikopterë, dhe ka një kuvertë të madhe fluturimi që zë një pjesë të konsiderueshme të kuvertës, e cila mund të zgjasë gjithë gjatësinë e anijes si HMS Oqeani i Marinës Mbretërore (RN ), ose shtrihet vetëm pjesërisht, zakonisht prapa, si në klasën Moskva të Marinës Sovjetike ose në tipin 0891A të Marinës Kineze. Shpesh ka edhe një kuvertë hangar për ruajtjen e avionëve.

Transportuesit e pastër të helikopterëve janë të vështira për t'u përcaktuar në shekullin e 21-të. Ardhja e avionëve STOVL si avioni kërcyes Harrier, dhe tani F-35, e kanë komplikuar klasifikimin; Klasa Wasp e Marinës së Shteteve të Bashkuara, për shembull, mban gjashtë deri në tetë Harrier, si dhe mbi 20 helikopterë. Vetëm transportuesit më të vegjël të paaftë për të operuar Harrier dhe transportuesit më të vjetër të epokës së Harrier mund të konsiderohen si transportues të vërtetë helikopterësh. Në shumë raste, transportuesit e tjerë, të aftë për të operuar me avionë STOVL, klasifikohen si "aeroplanmbajtëse të lehta". Anije të tjera, të tilla si klasa Wasp, janë gjithashtu të afta të hipin në trupa të tilla si marinsat dhe t'i zbarkojnë ato në breg; ato klasifikohen si anije sulmuese amfibe.

Transportuesit e helikopterëve janë përdorur si transportues të luftës kundër nëndetëseve dhe si anije sulmi amfibe.

HMS Hermes dhe dy nga motrat e saj ishin transportues të flotës 22,000 tonësh të konvertuar në "bartës komando" vetëm në gjendje të përdornin helikopterë. Hermes u shndërrua më vonë në një transportues STOVL.

## Shiko edhe 
* Aeroplanmbajtësja

## Referenca
Baykar Bayraktar Akinci

**Bayraktar Akinci** është një mjet ajror luftarak pa pilot (UCAV) me qëndrueshmëri të gjatë në lartësi të madhe (HALE) i prodhuar nga kompania turke e mbrojtjes Baykar. Tre njësitë e para hynë në shërbim me Forcat e Armatosura Turke më 29 gusht 2021.

Avioni ka një peshë maksimale të ngritjes (MTOW) prej 5,5+ ton, nga të cilat 1350+ kg përbëhet nga ngarkesa. Akıncı është i pajisur me dy motorë turboprop që ka dy lloje të ndryshme aftësish shtytjeje si 450 ose 750 kf. Akinci është i pajisur me sisteme elektronike të mbështetjes dhe kundërmasave, sisteme të dyfishta komunikimi satelitor, radar ajër-ajër, radar për shmangien e përplasjeve dhe radar kombëtar të avancuar me hapje sintetike.

## Shiko edhe 
* Baykar Bayraktar TB2

## Referenca
Automjeti ajror luftarak pa pilot

parapamje|250x250px|Një reaper britanik MQ-9A që vepron mbi Afganistan në 2009
Një **automjet luftarak ajror pa pilot** (**UCAV**), i njohur gjithashtu si një dron luftarak, i shkurtuar në bisedë si dron ose UAV i fushës së betejës, është një automjet ajror pa pilot (UAV) që përdoret për inteligjencë, vëzhgim, përvetësim objektivash dhe zbulim dhe mbart mjete avionësh të tillë si raketa, ATGM dhe/ose bomba në pika të forta për sulme me dron. Këta dronë zakonisht janë nën kontrollin e njeriut në kohë reale, me nivele të ndryshme autonomie. Ndryshe nga mjetet ajrore të vëzhgimit dhe zbulimit pa pilot, UCAV-të përdoren si për sulme me dron, ashtu edhe për inteligjencën e fushëbetejës.

Avionët e këtij lloji nuk kanë pilot njerëzor në bord. Ndërsa operatori e drejton automjetin nga një terminal i largët, pajisjet e nevojshme për një pilot njerëzor nuk nevojiten, duke rezultuar në një peshë më të ulët dhe një madhësi më të vogël se një avion me pilot. Shumë vende kanë UCAV vendase operacionale dhe shumë të tjera kanë importuar drone të armatosur ose janë në proces të zhvillimit të tyre.

## Shiko edhe 
* Automjeti ajror pa pilot
* Roboti
* Automjeti tokësor pa pilot

## Referime
Francesco Calò

**Francesco Calò** është një kuzhinier profesionist i picave, i cili themeloi markën Via Toledo. Kampioni i fjalës italiane i çmimit "Piczachefi më i mirë në botë" 2019, i fituar në Kampionatin Kombëtar të Pizza Doc.

## Referime
Kohë dashurish të harruara

**Kohë dashurish të harruara** roman me autor Ardian Cerga. Botuar në Tiranë nga Shtëpia Botuese "ALBAS". Viti i botimit 2022 . ISBN 9789928375902
Mos harro të më kujtosh

**Mos harro të më kujtosh** roman me autor Liridon Mulaj. Shtëpia botuese "Onufri". Viti i botimit 2020 . Libri ka 128 faqe.  ISBN 978-9928-313-32-4
Liridon Mulaj

**Liridon Mulaj** (Fushë Arrëz, 24 prill 1987) është jurist dhe shkrimtar shqiptar. 

Është diplomuar për drejtësi dhe marrëdhënie publike politike. Debutoi në letërsinë shqipe në vitin 2017 me vëllimin poetik “I pakuptuari”. Një vit më pas u prezantua në panairin e librit 2018 me romanin eksperimental “Kërkohet një vrasës”.  Në vitin 2020 botoi romanin e dytë “Mos harro të më kujtosh” nga "Onufri".

Në vitin 2022 u botua romani i tij te trete "Provinca", i cili u shpall fitues i çmimit letrar "Rexhai Surroi" si romani më i mirë i vitit.

## Referime
Don Waldhof

**Don Waldhof** është një agjent i pasurive të paluajtshme dhe themelues i Waldhof Real Estate.

## Referime
Shkolla Amerikane Barbizon

djathtas|parapamje| *Peizazhi veror* i George Inness, 1894.
Shkolla **Amerikane Barbizon** ishte një grup piktorësh dhe stili i ndikuar pjesërisht nga shkolla franceze Barbizon, të cilët shquheshin për skenat e tyre të thjeshta baritore të pikturuara drejtpërdrejt nga natyra.  Artistët amerikanë të Barbizon u përqendruan në pikturimin e peizazheve rurale shpesh duke përfshirë fshatarë ose kafshë ferme.

William Morris Hunt ishte amerikani i parë që punoi në stilin Barbizon pasi ai stërviti drejtpërdrejt me Jean-François Millet në 1851-1853. Kur u largua nga Franca, Hunt krijoi një studio në Boston dhe punoi në mënyrën Barbizon, duke e sjellë stilin në Shtetet e Bashkuara të Amerikës. 

Qasja Barbizon në përgjithësi nuk u pranua deri në vitet 1880 dhe arriti kulmin e saj të popullaritetit në vitet 1890. 

## Artistët 
 
* Maria a'Becket
* Henry Golden Dearth
* Thomas Eakins
* Winckworth Allan Gay
* Childe Hassam
* Winslow Homer
* William Morris Hunt
* Wilson Irvine
* George Inness
* William Keith
* Edward Mitchell Bannister
* Homer Dodge Martin
* Robert Crannell Minor
* John Francis Murphy
* Henry Ward Ranger
* Henry Ossawa Tanner
* Horatio Walker
* Alexis Jean Fournier
* Joseph Foxcroft Cole
* Homer Watson
* Alexander Helwig Wyant

## Referime 
## Referime 
*  Exhibition catalog.
**  Exhibition catalog.
*
Lamtumirë baba

**Lamtumirë baba** roman me autor Mustafa Nano. Botuar në Tiranë në vitin 2019 nga "UET Press" . Libri ka 244 faqe. ISBN 9789928236906
Purizmi

**Purizmi**, duke iu referuar arteve, ishte një lëvizje që u zhvillua midis 1918 dhe 1925 që ndikoi në pikturën dhe arkitekturën franceze. Purizmi u drejtua nga Amédée Ozenfant dhe Charles Edouard Jeanneret (Le Corbusier) . Ozenfant dhe Le Corbusier formuluan një doktrinë estetike të lindur nga një kritikë ndaj kubizmit dhe e quajtën atë Purizëm: ku objektet përfaqësohen si forma elementare pa detaje. Konceptet kryesore u prezantuan në esenë e tyre të shkurtër *Après le Cubisme* (Pas Kubizmit) të botuar në 1918.  

## Pas Luftës së Parë Botërore 
Le Corbusier dhe Ozenfant ishin krijuesit e Purism. Fernand Léger ishte një bashkëpunëtor parimor.  Purizmi ishte një përpjekje për të rivendosur rregullsinë në një Francë të shkatërruar nga lufta pas Luftës së Parë Botërore.  Ndryshe nga ajo që ata e shihnin si fragmentim 'dekorativ' të objekteve në Kubizëm, Purizmi propozoi një stil të piktures ku elementët përfaqësoheshin si forma të thjeshtuara të fuqishme me detaje minimale, duke përfshirë teknologjinë dhe makineritë. 

## L'Esprit Nouveau 
parapamje| L'Esprit Nouveau, nr. 1, tetor 1920. Redaktuar nga Paul Dermée dhe Michel Seuphor, më vonë nga Charles-Edouard Jeanneret (Le Corbusier) dhe Amédée Ozenfant. Botuar nga Éditions de l'Esprit Nouveau, Paris
Ozenfant dhe Le Corbusier kontribuan gjerësisht në një revistë arti të quajtur ''L'Esprit Nouveau* nga viti 1920 deri në 1925, duke shërbyer si një platformë për propagandë ndaj lëvizjes së tyre puriste.  

## Manifesti i Puristit 
Manifesti Purist parashtron rregullat që Ozenfant dhe Le Corbusier krijuan për të qeverisur lëvizjen puriste. 

* Purizmi nuk synon të jetë një art shkencor, gjë që nuk ka kuptim.
* Kubizmi është bërë një art dekorativ i ornamentizmit romantik.
* Ekziston një hierarki në art: arti dekorativ është në bazë, figura njerëzore në majë.
* Piktura është po aq e mirë sa cilësitë e brendshme të elementeve të saj plastike, jo mundësitë e tyre përfaqësuese apo narrative.
* Purizmi dëshiron të konceptojë qartë, të ekzekutojë besnikërisht, saktësisht pa mashtrime; ai braktis konceptimet e trazuara, ekzekutimet e përmbledhura ose të ashpra. Një art serioz duhet të dëbojë të gjitha teknikat që nuk janë besnike ndaj vlerës reale të konceptimit.
* Arti konsiston në konceptimin para çdo gjëje tjetër.
* Teknika është vetëm një mjet, me përulësi në shërbim të konceptimit.
* Purizmi ka frikë nga e çuditshmja dhe *origjinalja'' . Kërkon elementin e pastër për të rindërtuar piktura të organizuara që duken të jenë fakte nga vetë natyra.
* Metoda duhet të jetë mjaft e sigurt për të mos penguar konceptimin.
* Purizmi nuk beson se kthimi në natyrë nënkupton kopjimin e natyrës.
* Ai pranon se të gjitha deformimet justifikohen nga kërkimi i invariantit.
* Të gjitha liritë pranohen në art, përveç atyre që janë të paqarta. 

## Shiko gjithashtu 
* Kubizmi Kristal
* Seksioni i Artë
* Orfizmi
* De Stijl
* Tubizmi
* Raoul Albert La Roche

## Referime 
## Linqe te jashtme 
* Le Purisme, L'Esprit nouveau: revue internationale d'esthétique, 1920 . Gallica, Bibliothèque Nationale de France
* Purisme, Agence photographique de la Réunion des Musées Nationalaux
Dhjetë piktorë amerikanë

djathtas|parapamje| Dhjetë në 1908
**Dhjetë Piktorët Amerikanë** (i njohur gjithashtu si **The Ten** ) ishte një grup artistësh i formuar në 1898 për të ekspozuar punën e tyre si një grup i unifikuar. John Henry Twachtman, J. Alden Weir dhe Childe Hassam ishin forcat shtytëse pas organizatës. Të pakënaqur me konservatorizmin e themelimit të artit amerikan, tre artistët rekrutuan shtatë të tjerë nga Bostoni, New York City dhe gjetkë në Bregun Lindor, me qëllimin për të krijuar një ekspozite shoqerie që vlerësonte pikëpamjen e tyre për origjinalitetin, imagjinatën dhe cilësinë e ekspozitës. 'The Ten' (Dhjetë) arriti sukses popullor dhe kritik,  dhe zgjati dy dekada përpara se të shpërbëhej.

## Fondacioni 
Në Amerikë, stilet e njohura të pikturës zakonisht e kanë origjinën në bregun lindor në qytete si Nju Jorku dhe Bostoni. 'The Ten' (Dhjete) vazhduan një traditë të artistëve që formonin grupe të reja si reagim ndaj mungesës së mbështetjes nga grupet ekzistuese të artistëve. Kështu, Akademia Kombëtare e Dizajnit (e themeluar në 1825 nga studentë të pakënaqur nga konservatorizmi i Akademisë më të vjetër Amerikane të Arteve të Bukura ) përfundimisht u bë shumë konservatore për t'iu përshtatur artistëve që në 1877 iniciuan Shoqërinë e Artistëve Amerikanë në mënyrë që ata të takoheshin dhe të ekspozonin punën e tyre si kolektiv. 'Ten Americans Painters' linden nga ky grup në 1898, kur Twachtman, Weir dhe Hassam e gjetën Shoqërinë armiqësore ndaj stilit impresionist që ata kishin adoptuar. Largimi nga grupi u konsiderua si një veprim i guximshëm nga publiku i gjerë, por Shoqata e Artistëve Amerikanë mendoi se ishte më e lehtë t'i linte anëtarët që po largoheshin të shkonin sesa t'i qetësonte.

## Impresionizmi 
Impresionizmi ishte një lëvizje e artit francez që u shfaq në vitet 1870 dhe u kap nga piktorët amerikanë në fund të shekullit të 19-të. Piktorët si Edgar Degas, Claude Monet dhe Auguste Renoir konsiderohen përgjithësisht mjeshtrit e lëvizjes impresioniste. Një pikturë impresioniste shpesh përdor mediume ne permasa te vogla te ngjyres për ta bërë pikturën të dallueshme nga larg, por të padallueshme nga afër. 

## Anëtarët 
Anëtarët themelues të 'The Ten' ishin Frank W. Benson, Joseph Rodefer DeCamp, Thomas Wilmer Dewing, Childe Hassam, Willard Leroy Metcalf, Robert Reid, Edward Simmons, Edmund C. Tarbell, John Henry Twachtman dhe J. Alden Weir . Të gjithë ishin ish anëtarë të Shoqatës së Artistëve Amerikanë. Winslow Homer refuzoi një ftesë për t'u bashkuar me grupin; Abbott Handerson Thayer pranoi anëtarësimin, por u tërhoq përpara ekspozitës së parë të grupit. Pasi JH Twachtman vdiq në 1902, në vend të tij u bashkua William Merritt Chase . Për të pranuar një anëtar të ri në shoqëri kërkohej miratimi unanim.  Gjithashtu u vendos që nuk do të kishte kurrë më pak se dhjetë anëtarë aktivë që grupi të mbetej si një.

Për njëzet vjet, 'The Ten' ekspozoi në Nju Jork, Boston, Filadelfia dhe qytete të tjera amerikane. Pas kësaj ajo u shpërbë për shkak të vdekjes në radhët e saj dhe mungesës së interesit publik. 

## Referime
Iluzionizmi abstrakt

**Iluzionizëm abstrakt**, një emër i krijuar nga historianja dhe kritikja e artit Barbara Rose në 1967.  Louis K. Meisel krijoi në mënyrë të pavarur termin për të përcaktuar një lëvizje artistike, qe u bë e njohur në Shtetet e Bashkuara gjatë mesit të viteve 1970.

## Historia 
Punimet në përgjithësi ishin të prejardhura ndaj stileve të pikturës ekspresioniste dhe abstrakte, me elementet e shtuara të perspektivës, burimeve artificiale të dritës dhe hijeve të stimuluara për të arritur iluzionin e hapësirës tre-dimensionale në një sipërfaqe dy-dimensionale. Iluzionizmi abstrakt ndryshonte nga arti tradicional ''Trompe-l'œil* (të mashtrojë syrin) në atë që hapësira piktoreske dukej se projektohej përpara ose larg sipërfaqes së kanavacës, në krahasim me tërheqjen në rrafshin e figurës si në pikturën tradicionale. Kryesisht, megjithatë, këto ishin piktura abstrakte, në kundërshtim me realizmin e *trompe l'oeil'' . Nga fillimi i viteve 1980, shumë nga pajisjet vizuale që lindën në iluzionizmin abstrakt u përvetësuan në botën komerciale dhe shërbyen për një shumëllojshmëri të gjerë aplikimesh në dizajnin grafik, dizajnin e rrobave dhe dekorimin e pamundur të automjeteve rekreative. Kjo përhapje e komercializmit në imazhet abstrakte iluzioniste përfundimisht e drejtoi në shpërbërjen e lëvizjes origjinale artistike, pasi një numër i artistëve origjinal braktisën punën në këtë stil. Pararendësit dhe praktikuesit e stilit të para vitit 1970 përfshijnë Ronald Davis, Allan D'Arcangelo dhe Al Held .

Artistët e lidhur me lëvizjen e Iluzionizmit Abstrakt të viteve 1970, siç dokumentohet përmes ekspozitave muzeale dhe literaturës së artit, përfshijnë James Havard, Jack Lembeck, Joe Doyle (artist), Tony King, Jack Reilly, George D. Green dhe Michael B. Gallagher John Mikel Thomas . Ekspozitat e para të mëdha ne muze për të parë Iluzionizmin Abstrakt ishin "Ilusionizmi Abstrakt", Qendra e Arteve Paul Mellon, Wallingford, CT, 1977; "Shtatë artistë të Nju Jorkut (Iluzionizëm Abstrakt)", Galeria e Arteve Sewall, Universiteti Rice, Hjuston, TX, 1977; "Thyerja e Figurës së Aeroplanit", Galeria Tomasulo, Union College, Cranford, NJ; dhe "Realiteti i Iluzionit", kuruar nga Donald Brewer i Universitetit të Kalifornisë Jugore, i cili filloi në 1979 në Muzeun e Artit të Denverit dhe udhëtoi në Muzeun Oakland, Muzeun Herbert F. Johnson në Universitetin Cornell, Universitetin e Kalifornisë Jugore, dhe Muzeu i Artit në Honolulu . Një numër ekspozitash u organizuan dhe u mblodhën nga tregtari kryesor i zhanrit, Louis K. Meisel i cili prezantoi artistë të rëndësishëm në ekspozita solo dhe grupore gjatë viteve shtatëdhjetë në 141 Prince Street në SoHo.

Në 1972, kritiku anglez Bryan Robertson përdori gjithashtu termin "Ilusionizëm Abstrakt" për të karakterizuar skulpturat e Kenneth Draper, Nigel Hall dhe William Tucker dhe pikturat e Paul Huxley dhe Bridget Riley . 

## Shënime 
## Referencat e përgjithshme 
* Brewer, Donald. *Realiteti i Iluzionit*, American Art Review Press, 1979, 
* Blaine, Michael. "Kompleksitetet e Iluzionit", *Artweek*, maj, 1980