Sfinga

parapamje| Sfinga arkaike greke në Muzeun Arkeologjik të Korintit
**Sfinga** ose **sfinksi** është një qenie mitike me kokë njeriu, skifteri, mace, ose të një deleje, trupit të një luani dhe me flatrat e një shqiponje. Në traditën antike, sfinga ka kokën e një gruaje, këmbët e një luani dhe krahët e një zogu. Ajo është mitizuar si tradhtare dhe e pamëshirshme dhe do të vrasë e do të hajë ata që nuk mund t'i përgjigjen gjëegjëzës së saj.  Ky version vdekjeprurës i një sfinge shfaqet në mitin dhe dramën e Edipit . 

## Përmbledhje 
Ndryshe nga sfinksi grek, që është grua, sfinksi egjiptian është treguar tipikisht si një burrë, një **androsfinks.** Përveç kësaj, sfinksi egjiptian shihej si dashamirës, por kishte një forcë të egër të ngjashme me versionin keqdashës grek. Që të dy mendoheshin si roje dhe shpesh anonin hyrjet në tempuj. 

Në artin dekorativ evropian, sfinga gëzoi një ringjallje të madhe gjatë Rilindjes. Më vonë, imazhi i sfingës, fillimisht shumë i ngjashëm me konceptin origjinal antik egjiptian, u eksportua në shumë kultura të tjera, megjithëse ato shpesh interpretohen krejt ndryshe për shkak të përkthimeve të përshkrimeve të origjinaleve dhe përmes evolucionit të konceptit në lidhje me traditat kulturore.

Paraqitjet e sfingës zakonisht lidhen me struktura arkitektonike si varret mbretërore ose tempujt fetarë.

## Galeria 

Skeda:Maned sphinx of Amenemhat III. 12th Dynasty, c. 1800 BC. State Museum of Egyptian Art, Munich.jpg|Sfinksi i drejtuar nga Amenemhat III. Dinastia e 12-të, shek. 1800 para Krishtit Muzeu Shtetëror i Artit Egjiptian, Mynih
Skeda:Egyptian sphinx from Hadrian's Villa at Tivoli. 1st century AD. State Museum of Egyptian Art, Munich.jpg|Sfinksi egjiptian nga Vila e Hadrianit në Tivoli. Shekulli I e.s. Muzeu Shtetëror i Artit Egjiptian, Mynih
Skeda:Column base in the shape of a double sphinx. From Sam'al. 8th century BC. Museum of the Ancient Orient, Istanbul.jpg|Baza e kolonës në formën e një sfinksi të dyfishtë. Nga Sam'al. Shekulli i 8-të pes Muzeu i Orientit Antik, Stamboll
Skeda:Hittite sphinx. Basalt. 8th century BC. From Sam'al. Museum of the Ancient Orient, Istanbul.jpg|Sfinksi hitit. Bazalt. Shekulli i 8-të pes Nga Sam'al. Muzeu i Orientit Antik, Stamboll
Skeda:Sphinx Darius Louvre.jpg|Sfinks me krahë nga pallati i Dariusit të Madh gjatë Perandorisë Persiane në Susa (480 pes)
Skeda:Persian sphinx at Halicarnassus.jpg|Sfinksi Achaemenid nga Halicarnassus, kryeqyteti i Caria, 355 pes. Gjetur në Kalanë e Bodrumit, por ndoshta nga Mauzoleumi në Halicarnassus .
Skeda:Head from a Female Sphinx, ca. 1876-1842 B.C.E.,56.85.jpg|Koka nga një sfinks femër, c. 1876–1842 pes, Muzeu Brooklyn
Skeda:The Great Pyramid and the Sphinx.jpg|Sfinksi i Madh i Gizës në 1858
Skeda:Museo Egizio di Torino-631 o.jpg|Sfinksi tipik egjiptian me kokë njeriu ( Museo Egizio, Torino )
Skeda:Hatshepsut-SmallSphinx MetropolitanMuseum.png|Sfinksi i faraonit egjiptian Hatshepsut me karakteristika të pazakonta të veshit dhe këputjeve, 1503–1482
Skeda:028MAD Sphinx.jpg|Sfinksi Grek antik nga Delphi
Skeda:Sphinxes.jpg|Sfinksa 3000-vjeçare u importuan nga Egjipti për të zbukuruar hapësirat publike në Shën Petersburg dhe kryeqytetet e tjera evropiane .
Skeda:Bundesarchiv Bild 170-770, Potsdam, Sanssouci, Sphinx im Park Sanssouci.jpg|Park Sanssouci në Potsdam
Skeda:Queluz Palace sphynx statue and ballroom wing.JPG|Sfinks rokoko pa krahë Queluz
Skeda:Enghien CHSph1JPG.jpg|Kopsht klasik i Régence Sphinx në plumb, Château Empain, , Belgjikë
Skeda:Sphinx - Park Schönbusch.jpg|Parku Schönbusch në Aschaffenburg, Bavari, 1789–90
Skeda:IngresOdipusAndSphinx.jpg|Ingres, *Edipi dhe Sfinksi*, 1808, 1827
Skeda:Oedipus and the Sphinx MET DP-14201-023.jpg|*Edipi dhe Sfinksi* nga Gustave Moreau, 1864
Skeda:Jardin El Capricho Sfinxs at Plaza de los Emperadores05 cropped.jpg|Sfinksi në Plaza de los Emperadores (Parque de El Capricho, Madrid )
Skeda:Marble sphinx on a cavetto capital.jpg|Sfinks mermeri në një kryeqytet në cave, Attic, c. 580–575 para Krishtit
Skeda:Asmara, museo nazionale, la sfinge di adi gramaten 03.jpg|Sfinksi i Adi Gramaten, Eritrea
Skeda:Wings of sphinges, Neapolis.JPG|Krahët e sfinksit nga shenjtërorja Thinissut, c. Shekulli I i erës sonë ( Muzeu Nabeul, Tunizi )
Skeda:Sphinx of Hetepheres II - fourth dynasty of Egypt.jpg|Një sfinks e hershme egjiptiane, Mbretëresha Hetepheres II nga Dinastia e Katërt ( Muzeu i Kajros )
Skeda:Elamite Gopat.jpg|Foto e një Elamite Gopat Iranian në një vulë, aktualisht në Muzeun Kombëtar të Iranit .
Skeda:A Luristan Bronze in the form of a Gopat.jpg|Një bronz i Luristanit iranian në formën e një Gopat, aktualisht në Muzeun e Artit në Cleveland.
Skeda:Picture of a Gopat on a rython from Amarlou.jpg|Foto e një Gopat në një riton të artë nga Amarlou, Iran, aktualisht në Muzeun Kombëtar të Iranit .
Skeda:Sculpture model of an Egyptian sphinx. Late Period, 664-332 BCE. From Egypt. Neues Museum. Berlin.jpg|Modeli i skulpturës së një sfinksi egjiptian. Periudha e vonë, 664-332 pes. Nga Egjipti. Neues Museum, Berlin

## Shih edhe 
* Dragoi
* Feniksi
* Centauri
* Mitologjia
* Mitologjia ilire
* Mitologjia shqiptare

## Literatura 
* Clay, Jenny Strauss, ''Hesiod's Cosmos*, Cambridge University Press, 2003.  ISBN&nbsp;978-0-521-82392-0.
* Stewart, Desmond. Pyramids and the Sphinx. [S.l.]: *Newsweek*, U.S., 72. Print.
* 
* Kallich, Martin. "Oedipus and the Sphinx." *Oedipus: Myth and Drama*. N.p.: Western, 1968. N. pag. Print.
* Dessenne, André. *La Sphinx: Étude iconographique'' (in French). De Boccard, 1957.

## Referime