Akropoli (Athinë)

**Akropoli i Athinës** është një qytet-kështjellë i lashtë i vendosur në një ngritje shkëmbore mbi qytetin e Athinës dhe përmban rrënojat e disa ndërtesave antike me rëndësi të madhe arkitekturore dhe historike, ku më e famshmja është Partenoni . Fjala *akropol* e ka origjinën nga fjalët Greke   ( *akron*, "pika më e lartë, ekstremiteti") dhe   ( *polis*, "qytet").  Megjithëse termi akropol është i përgjithshëm dhe ka shumë akropole të tjera në Greqi, rëndësia e Akropolit të Athinës është i madh saqë ai njihet zakonisht si "Akropoli" pa specifikim të mëtjeshëm. Gjatë kohërave antike njihej edhe më mirë si **Cecropia**, sipas njeriut-gjarprit legjendar, Cecrops, mbreti i parë i supozuar Athinas. 

Ndërsa ka të dhëna se kodra ishte e banuar qysh në mijëvjecarin e katërt p.e.s, ishte Perikliu (rreth 495–429 p.e.s) në shekullin e pestë para Krishtit, i cili koordinoi ndërtimin e tanishëm më të rëndësishëm të sitit, duke përfshirë Parthenonin, Propilaja, Erekteionin dhe Tempulli i Athinës Nike .   Parthenoni dhe ndërtesat e tjera u dëmtuan rëndë gjatë rrethimit të vitit 1687 nga Venecianët gjatë Luftës së Moresë kur baruti që ruhej në Parthenon u godit nga një top dhe shpërtheu.aty ka luftuar etj.

## Historia 
[djathtas|parapamje| Akropoli i Athinës siç shihet nga mali Likabetus.Kodra e Nimfave e pyllëzuar është gjysmë e dukshme në të djathtë, dhe Kodra Filopapos në të majtë, menjëherë pas. Monumenti i Filopapos qëndron aty ku në sfondin e largët bregdeti i [Peloponezi|Peloponezit takon ujërat e Gjirit Saronik . ]]

### Ngulimet e hershme 
Akropoli ndodhet në një shkëmb të ngritur në majë që ngrihet      mbi nivelin e detit në qytetin e Athinës, me një sipërfaqe prej rreth  . Ndërsa artifaktet më të hershme datojnë në epokën e Neolitit të Mesëm, ka patur banesa të dokumentuara në Atikë që nga periudha e hershme e neolitit (mijëvjeçari i 6-të para Krishtit). 
majtas|parapamje| Luftëtari i veshur me një helmetë prej derri, nga një varr  mikenas në Akropolin e Athinës, shekulli 14-13 para Krishtit.
Mendohet se një pallat Mikenas ngrihej mbi kodër gjatë fundit të bronzit . Asgjë prej këtij megaroni nuk mbijeton, përveç, me siguri, një kolonë themelore e vetme guri gëlqerore dhe copa të disa shkallëve me gur ranor.  Menjëherë pasi u ndërtua pallati, u ndërtua një mur qarkor masiv i Ciklopisë, i gjatë 760 metra, i lartë deri në 10 metra, dhe që varion nga 3,5 deri në 6 metra i trashë. Ky mur do të shërbente si mbrojtja kryesore për akropolin deri në shekullin e 5-të.  Muri përbëhej nga dy parapete të ndërtuara me blloqe të mëdha guri dhe të çimentuara me një llaç dheu të quajtur *emplekton* (Greqisht: ἔμπλεκτον).  Muri përdor konvencione tipike mikenase në atë që pasoi konturin natyror të terrenit dhe porta e tij, e cila ishte në drejtim të jugut. Homeri supozohet se i referohet këtij fortifikimi kur ai përmend "Shtëpinë e fortë e Erekteusit " ( *Odisea* 7.81). Pak para shekullit të 13 para Krishtit, një tërmet shkaktoi një çarje pranë skajit verilindor të Akropolit. Kjo çarje shtrihej rreth 35 metra në një shtrat argjilor të butë në të cilin u gërmua një pus.  U ndërtuan shkallë dhe pusi shërbeu si një burim i paçmuar dhe i mbrojtur i ujit të pijshëm gjatë kohës së rrethimit për një pjesë të periudhës Mikeniane.  

### Akropoli Arkaik 
parapamje| Akropoli Primitiv me Pelargicon dhe tempullin e Vjetër të Athinës.
parapamje| Ngrehinë e supozuar e tempullit të vjetër të Athinës. E ndërtuar rreth vitit 525 para Krishtit, ajo qëndronte midis Partenonit dhe Erekteumit. Fragmente të skulpturave në faqet e saj gjenden në Muzeun e Akropolit.
Pak dihet për pamjen arkitektonike të Akropolit deri në epokën Arkaike . Gjatë shekujve VII-VI p.e.s, vëndi zotërohej nga Kiloni  dhe dy herë nga Pesistrati ; secila prej këtyre ishin përpjekje të drejtuara për kapjen e pushtetit politik me *grusht shteti* . Përveç *Hekatompedonit të* përmendur më vonë, Pesistrati ndërtoi gjithashtu një portë hyrëse ose Propilaea .  Një mur me nëntë porta, *Eneapiloni*,  ishte ndërtuar rreth kodrës së akropolit që përfshinte edhe burimin më të madh të ujit, *Klepsidra*, në këmbën veriperëndimore. 

Një tempull për *Athinën Polias*, hyjnia *mbrojtëse* e qytetit, u ngrit midis 570-550 para Krishtit. Kjo ndërtesë gëlqerore Dorike, nga e cila mbijetojnë shumë relike, përmendet si *Hekatompedon* (Greqisht për "njëqind këmbë"), *Ur-Parthenon* (gjermanisht për "Parthenon origjinal" ose "Parthenon primitiv"), *H-Arkitekturë* ose tempull *Bluebeard*, pas skulpturës pedimental tre-trupësh të gjarprit njeri, mjekrat e të cilit ishin pikturuar me blu të errët. Nëse ky tempull zëvendësoi një të vjetër, apo thjesht një zonë të shenjtë ose altar, nuk dihet. Me sa duket, *Hekatompedoni* u ndërtua aty ku qëndron Parthenoni.  
majtas|parapamje| Shkatërrimi i Akropolit nga ushtritë e Kseresi I, gjatë pushtimit të dytë pers të Greqisë, 480-479 para Krishtit
Midis 529-520 p.e.s, një tempull i mëhershëm u ndërtua nga Peisistati, Tempulli i Vjetër i Athinës, që zakonisht quhet *Arkhaios Neōs* (ἀρχαῖος νεώς, "tempulli i lashtë"). Ky tempull i Athinasë Polias u ndërtua mbi *themelet e Dörpfeld*,  midis Erektonit dhe Parthenonit që ende mbahet më këmbë. *Arkhaios Neōs* u shkatërrua si pjesë e pushtimit *Akeemenid* të Athinës gjatë pushtimit të Dytë Pers të Greqisë më 480-479 p.e.s; megjithatë, tempulli u rikonstruktuar ndoshta gjatë 454 p.e.s, kur thesari i Lidhjes së Deliosit u transferua në opistodomin e tij. Tempulli mund të jetë djegur gjatë 406/405 p.e.s, pasi Ksenofoni përmend se tempulli i vjetër i Athinës ishte në flakë. Pausania nuk e përmend në veprën P*ërshkrimi i Greqisë* në shekullin II pas Krishtit.  

Rreth vitit 500 p.e.s, *Hekatompedoni* u shëmb për t'i bërë vend një ndërtesë të re madhështore, "Parthenoni i Vjetër " (shpesh i referuar si *Pre-Partenoni*, "Parthenoni i hershëm"). Për këtë arsye, Athinasit vendosën të ndalojnë ndërtimin e tempullit Olimpion, i cili ishte i mbështetur nga tirani Pisistrati dhe bijtë e tij e në vend të tij, përdori gurët gëlqerorë nga Pireu të destinuar për Olimpionin për të ndërtuar Partenon e Vjetër. Për të akomoduar tempullin e ri, pjesa jugore u pastrua, u nivelua duke vendosur rreth 8,000 blloqe gëlqerorësh dy-tonësh, një themel deri në  i  thellë në disa pika dhe pjesa tjetër u mbush me tokë e fiksuar nga muri mbajtës. Sidoqoftë, pas Betejës fitimtare të Maratonës në 490 p.e.s, plani u rishikua dhe në vend të gurit u përdor mermer. Pjesa gëlqerore e ndërtesës quhet *Pre-Parthenon I* dhe pjesa me mermer si *Pre-Parthenon II* . Në 485 p.e.s, ndërtimi ngeci për të kursyer burime ndërsa Kseres u bë mbret i Persisë dhe lufta dukej në horizont.  Parthenoni i Vjetër ishte akoma në ndërtim e sipër kur Persët pushtuan dhe shkarkuan qytetin në 480 p.e.s. Ndërtesa u dogj dhe u plaçkit, së bashku me *tempullin e lashtë* dhe praktikisht gjithçka tjetër në shkëmb.   Pas krizës Perse, Athinasit përdorën shumë pjesë arkitektonike të tempullit të papërfunduar (kollona, triglife, metope, etj.) në murin mbrojtës në pjesën veriore të Akropolit, ku shërbyen si një "përmendore lufte" e spikatur ku ende mund të shihen edhe sot. Zona e shkatërruar u pastrua nga mbetjet. Statuja, objektet e kultit dhe objekte arkitektonike të papërdorshme u varrosën në mënyrë ceremoniale në disa gropa thellësisht të gërmuara në kodër, duke shërbyer në mënyrë të përshtatshme si një mbushje për pllajën artificiale të krijuar rreth Partenonit klasik. Kjo hapësirë e quajtur " Perserschutt  " ishte depozita më e pasur arkeologjike e gërmuar në Akropol nga vitin 1890.  

### Programi i ndërtimit të Perikliut 
majtas|parapamje| Partenoni, siç shihet nga veriu-perëndimi.
Pas fitores në Eurimedon gjatë 468 p.e.s, Simoni dhe Themistokliu urdhëruan rindërtimin e mureve jugore dhe veriore të Akropolit. Shumica e tempujve kryesorë, përfshirë Partenonin, u rindërtuan me urdhër të Perikliut gjatë të ashtuquajturës Epoka e Artë e Athinës (460–430 p.e.s). Fidia, një skulptor athinas, Iktinus dhe Kallikrati, dy arkitektë të famshëm, ishin përgjegjës për rindërtimin.  

Gjatë vitit 437 p.e.s, Mnesikleu filloi ndërtimin e Propileas, një portë monumentale në skajin perëndimor të Akropolit me kolonat Dorike prej mermerit Pentelik, e ndërtuar pjesërisht mbi propilenë e vjetër të Pesistratit.  Kolonada pothuajse përfunduan më 432 p.e.s dhe kishin dy krahë, atë verior të zbukuruar me piktura nga Polignoti .  Në të njëjtën kohë, në jug të Propileas, filloi ndërtimi i tempullit të vogël të stilit jonik kushtuar  Athinasë Nike me mermer Pentelik. Pas një ndërprerje të shkaktuar nga Lufta e Peloponezit, tempulli u përfundua gjatë kohës së paqes së Nicias, midis 421-409 p.e.s.  
parapamje| Erekteum
Ndërtimi i tempullit elegant të Erektumit në mermer Pentelik (421-406 p.e.s.) ishte në përputhje me një plan kompleks i cili merrte parasysh terrenin jashtëzakonisht të pabarabartë dhe nevojën për të anashkaluar disa faltore në zonë. Hyrja, përballë lindjes, është e veshur me gjashtë kolona Jonike. Në mënyrë të pazakontë, tempulli ka dy hyrje, njëra në cepin veriperëndimor të veshur nga kolonat Jonike, tjetra, në jug-perëndim, e mbështetur nga figura të mëdha femërore ose Kariatida . Pjesa lindore e tempullit i dedikohej Athinasë, ndërsa pjesa perëndimore, i shërbente kultit të mbretit arkaik  Poseidon-Erektus dhe strehë e altarëve të Hefestit dhe Vutit, vëllai i Erektusit. Dihet pak për planin origjinal të brendshëm i cili u shkatërrua nga zjarri gjatë shekullit të parë para Krishtit dhe është rindërtuar disa herë.   

Në të njëjtën periudhë nisi ndërtimi i faltoreve dhe tempujve duke përfshirë tempujt e *Athinasë Polias,* Poseidonit, Erektumi, Cecropi, Herse, Pandrosos dhe Aglauros me Portikun e Vashave ose *Kariatida*.  Midis tempullit të Athinës Nike dhe Parthenonit, ndodhej Shenjtërorja e Artemisës (ose Brauroneion), perëndeshë e përfaqësuar si arushë që adhurohej në demën e Brauronit. Sipas Pausanias, një statujë prej druri ose *ksoanon* dhe një statujë mermeri e perëndeshës Artemisë e bërë nga Praksiteli gjatë shekullit të IV p.e.s gjendeshin në shenjtërore.  
[parapamje| [Propilaea|Propilea ]]
Prapa Propileas, mbizotëronte statuja gjigande bronzi nga Fidia e Athinasë Promakos ("Athena që lufton në vijën e përparme"), e ndërtuar midis 450-448 p.e.s. Baza ishte  e lartë, ndërsa lartësia totale e statujës ishte . Perëndesha mbajte një heshtë, maja e praruar e së cilës reflektonte dhe të shihej nga ekuipazhet në anijet që mblidheshin në Kepin Sounion, si dhe kishte një mburojë gjigande në anën e majtë, zbukuruar me pamje të luftës midis Centaurit dhe Lapitit .  Monumente të tjerë që nuk kanë lënë pothuajse asgjë të dukshme për ditët e sotme janë Kalkoteka, Pandroseioni, Shenjtërorja e Pandionit, altari i Athinasë, Shenjtërorja e Zeusit Polieus dhe nga kohërat romake, tempulli rrethor i Augustit dhe Romës .  

### Periudha helenistike dhe romake 
parapamje| Modelim 3-D i Akropolit në 165 pas Krishtit (klikoni për të rrotulluar)
Gjatë periudhës helenistike dhe romake, shumë prej ndërtesave ekzistuese në zonën e Akropolit u riparuan, për shkak të dëmtimit nga vjetërsia, dhe herë pas here, të luftës.  U ngritën monumente për mbretërit e huaj, veçanërisht ato të dinastisë Atalide të Pergamon Atalos II (përballë qoshes VP të Partenonit), dhe Eumenes II, përpara Propilaias. Më vonë gjatë Perandorisë së hershme Romake  këto monumente iu dedikuan përkatësisht Augustit ose Klaudit (e pasigurt) dhe Agripës.  Eumenes ishte gjithashtu përgjegjës për ndërtimin e stoas në shpatin jugor, e ngjashme më atë nga Atalos në Agorën më poshtë.  

Gjatë periudhës Julio-Klaudiane, Tempulli i Romës dhe Augustit, një ndërtesë e vogël, e rrumbullakët, rreth 23 metra larg Partenonit, do të ishte ndërtimi i fundit i rëndësishëm antik në majën e shkëmbit.  Rreth të njëjtës kohë, në shpatin verior, në një shpellë ngjitur me atë kushtuar Panit që nga periudha klasike, u themelua një vend i shenjtë, kushtuar Apollonit.  Gjatë vitit 161 pas Krishtit, në shpatin jugor, romaku Herod Atikus ndërtuan amfiteatrin e tij të madh ose Odeonin . U shkatërrua nga Herulianët pushtues një shekull më vonë, por u rindërtua gjatë viteve 1950.  

Gjatë shekullit III, nën kërcënimin nga një pushtim prej Herulianëve, u bënë riparime në muret e Akropolit dhe "Porta Beulé " u ndërtua për të kufizuar hyrjen përpara Propileias, duke e kthyer kështu Akropolin për t'u përdorur si kështjellë.  

### Periudha Bizantine, Latine dhe Osmane 
majtas|parapamje| Depërtimi i rrethimit venecian në Akropolin e Athinës gjatë vitit 1687.
Gjatë periudhës bizantine, Partenoni u përdor si kishë, kushtuar Virgjëreshës Mari .  Gjatë Dukatit Latin të Athinës, Akropoli funksiononte si qendër administrative e qytetit, me Partenonin si katedralen e tij, dhe Propilaia si pjesë e Pallatit Dukal.  U shtua një kullë e madhe, " Frankopirgos ", e rrënuar gjatë shekullit të XIX.  

Pas pushtimit osman të Greqisë, Partenoni u përdor si seli e garnizonit të ushtrisë turke,  dhe Erekteumi u shndërrua në Harem private të Guvernatorit . Ndërtesat e Akropolit pësuan dëme të konsiderueshme gjatë rrethimit të vitit 1687 nga venedikasit në Luftën e Moresë . Partenoni, i cili ishte duke u përdorur si magazinë baruti, u goditën me armë artilerie dhe u dëmtua rëndë.  
parapamje| Rindërtimi i idealizuar i Akropolit dhe Areios Pagos në Athinë, Leo von Klenze, 1846.
Gjatë viteve të mëpasme, Akropoli ishte një vend i zhurmshëm me aktivitetit njerëzor me shumë struktura Bizantine, Franke dhe Osmane. Karakteristika mbizotëruese gjatë periudhës Osmane ishte një xhami brenda Parthenonit, e kompletuar me një minare. 

Akropoli u rrethua tre herë gjatë Luftës Greke të Pavarësisë (dy rrethime nga Grekët në 1821-1822 dhe një nga Otomanët në 1826-1827 . Një mur i ri mbrojtës me emrin e arvanitasit Odise Andruço u ndërtua midis viteve 1822 dhe 1825 për të mbrojtur burimin Klepsidra të rizbuluar së fundmi i cili u bë furnizuesi i vetëm me ujë të freskët i kështjellës. 

Pas pavarësisë, shumica e tipareve që datojnë nga periudha Bizantine, Franke dhe Osmane u pastruan nga siti në përpjekje për t'a rikthyer monumentin në formën e tij origjinale, të "pastruar" nga të gjitha shtesat e mëvonshme.  

## Mbetjet arkeologjike 
majtas|parapamje| Mbetjet e Teatrit të Dionisit gjatë vitit 2007
Hyrja në Akropol ishte një portë monumentale e quajtur Propilea . Në jug të hyrjes ndodhet tempulli i vogël i Athinasë Nike . Në qendër të Akropolit gjendet Parthenoni ose Tempulli i Athinasë Parthenos (Athena e Virgjër). Në lindje të hyrjes dhe në veri të Parthenonit është tempulli i njohur si Erekton . Në jug të platformës që formon majën e Akropolit ka edhe mbetje të Teatrit të Dionisit antik, megjithëse është rimodeluar disa herë gjatë kohës. Disa qindra metra më larg, ndodhet Odeoni  i Herodit Atik tashmë pjesërisht i rindërtuar.  

Të gjitha objektet e lashta me vlerë ndodhen në Muzeun e Akropolit, i cili gjendet në shpatin jugor të të njëjtit shkëmb, 280 metra larg Parthenonit.  
File:AcropolisatathensSitePlan.png|right|600px|alt=Site plan of the Acropolis at Athens
poly 332 198 447 158 468 217 352 254 Parthenon
poly 305 130 374 115 385 146 314 167 Old Temple of Athena
poly 346 116 389 108 375 71 334 82 Erechtheum
poly 248 137 266 160 252 168 243 151 Statue of Athena Promachos
poly 104 164 193 115 225 200 158 224 Propylaea (Acropolis of Athens)
poly 132 223 152 226 150 257 136 255 Temple of Athena Nike
poly 168 256 193 261 188 278 166 277 Eleusinion
poly 191 213 258 199 245 259 185 246 Sanctuary of Artemis Brauronia or Brauroneion
poly 248 260 315 276 321 245 255 231 Chalkotheke
poly 322 78 337 97 343 111 310 122 304 108 Pandroseion
poly 258 81 281 73 288 96 266 102 Arrephorion
poly 402 102 428 100 435 120 408 127 Altar of Athena Polias
poly 462 120 500 96 540 96 533 136 506 146 464 149 Sanctuary of Zeus Polieus
poly 574 155 641 184 628 212 564 183 Sanctuary of Pandion
poly 26 384 56 336 88 314 129 313 160 337 174 370 175 399 139 416 72 417 25 402 Odeon of Herodes Atticus
poly 182 381 462 384 460 419 179 415 Stoa of Eumenes
poly 395 325 469 309 478 356 406 372 Sanctuary of Asclepius or Asclepieion
poly 484 397 492 356 516 323 555 297 596 293 642 300 670 311 650 345 683 389 540 457 Theatre of Dionysus Eleuthereus
poly 655 343 738 276 807 356 722 425 Odeon of Pericles
poly 564 460 678 414 684 442 627 505 586 515 Temenos of Dionysus Eleuthereus
poly 300 32 332 42 323 67 296 64 Aglaureion

### Plani i sitit 
Plani i sitit të Akropolit në Athinë që tregon mbetjet kryesore arkeologjike 

# Partenoni 
# Tempulli i Vjetër i Athinës 
# Erektoni 
# Statuja e Athina Promakos 
# Propilaea 
# Tempulli i Athinasë Nike 
# Eleusinioni 
# Shenjtërorja e Artemisë Brauronia ose Brauroneion 
# Kalkoteka 
# Pandroseioni 
# Arreforioni 
# Altari i Athinasë 
# Shenjtëroreja e Zeus Polieus 
# Shenjtërorja e Pandionit 
# Odeoni i Herodit Atik 
# Stoa e Eumenit 
# Shenjtërorja e Asklepieionit 
# Teatri i Dionist  
# Odeoni i Perikliut 
# Temenos i Dionisit  
# Aglaureion 

## Projekti i Restaurimit të Akropolit 
djathtas|parapamje| Pamje në lindje drejt Akropolit në ndërtim gjatë verës 2014.
Projekti filloi gjatë vitit 1975 por që nga viti 2017 ai pothuajse ka ndalur. Qëllimi i restaurimit ishte të kthejë shkatërrimin gjatë shekujve, ndotjes, dëmet si pasojë e përdorimit ushtarak dhe restaurimet e gabuara të së kaluarës. Projekti përfshiu grumbullimin dhe identifikimin e të gjitha fragmenteve prej guri, madje edhe copave më të vogla, nga Akropoli dhe shpatet e tij dhe u bë përpjekja për të rivendosur sa më shumë që të ishte e mundur duke përdorur materialin origjinal ( anastilosis ), e hera herës me pjesë të rindërtuara me mermer të nga mali Pentelikus . I gjithë restaurimi është bërë duke përdorur shufra titani dhe është projektuar të jetë plotësisht i kthyeshëm, në rast se ekspertët e ardhshëm vendosin të ndryshojnë gjërat. U përdorën një kombinim i teknologjisë moderne të përparuar, hulumtim i gjerë dhe rigjenerim të teknikave antike.  

Kolonat e Parthenonit, të shkatërruara kryesisht nga bombardimet veneciane gjatë shekullit XVII, ishin rivendosur më herët, por shumica në vëndin e gabur e vetëm tani u bë i mundur korrigjimi. Çatia dhe dyshemeja e Propilaeas ishin restauruar pjesërisht, me pjesë të çatisë të bëra prej mermeri të ri dhe zbukuruar me me dekorime blu dhe prej ari, si në origjinal.  Restaurimi i tempullit të Athinës Nike u përfundua në vitin 2010.  

Janë restauruar gjithsej 2,675 tonë grupime arkitekturore, me 686 gurë të grumbulluar nga fragmente origjinale, 905 të arnuar me mermer të ri dhe 186 pjesë të bëra tërësisht nga mermer të ri. Janë përdorur gjithsej 530 metra kub mermer të ri Pentelic.  

## Rëndësia kulturore 
Çdo katër vjet, Athinasit kishin një festival të quajtur Panathinaja e Madhe që në popullaritet rivalizoi edhe Lojërat Olimpike. Gjatë festivalit, një procesion (që besohet të përshkruhet në murrizin e Parthenonit) lëvizte nëpër qytet përmes Rrugës Panathinase dhe arritinte kulmin në Akropol. Atje, një rrobë e re e endur prej leshit ( *peplos* ) ishte vendosur ose në statujën e Athina Polias në Erekteum (gjatë Panathinasë së Vjetër të vogël) ose në statujën e Athina Parthenos në Parthenon (gjatë Panathinasë së Madhe).  

Brenda traditës së mëvonshme të Qytetërimit Perëndimor dhe ringjalljes klasike, Akropoli, që të paktën nga mesi i shekullit të XVII e tutje, është quajtur shpesh si një simbol kryesor i trashëgimisë Greke dhe i lavdisë së Greqisë Klasike . 

## Gjeologjia 
Akropoli është një klip që përbëhet nga dy njësi litostratiagrafike, shisti i Athinës dhe shkëmbi gëlqeror i Akropolit i mbivendosur . Shisti i Athinës është një shkëmb i butë i kuqrremtë që daton nga Kretaku i sipërm. Sedimentet origjinale u depozituan në një deltë lumi përafërsisht 70 milion vjet më parë. Shkëmbi gëlqeror i Akropolit daton nga periudha e sipërme e Jurasikut, që është 30 milion vjet më i hershëm se shisti i Athinës. Guri gëlqeror i Akropoli u ngjesh mbi shistin e Athinës nga forcat tektonike shtypëse. Erozioni i shtresës gëlqerore çoi në shkëputjen eventuale të shkëmbit të Akropolit, duke formuar tiparin e sotëm. Shumë nga kodrat në rajonin e Athinës u formuan nga erozioni i të njëjtës shtresë si Akropoli. Këto përfshijnë kodrat e Likabetosit, Areopagusit dhe Mouseionit .  Mermeri i përdorur për ndërtimin e ndërtesave të Akropolit u burua nga guroret e malit Pentelikus, një mal në verilindje të qytetit. 

## Shiko gjithashtu 
* Greqia e Lashtë 
* Athina 

## Referime 
## Bibliografi 
*   
*   
*  
* Cohen, Beth. (2010). "Dekontruktimi i Akropolit: Muzeu i Akropolit, Athinë, u hap më 20 qershor 2009 nga Bernard Tschumi Architects." *Revista Amerikane e Arkeologjisë* 114: 745–753. 
*  
* Goette, Hans Rupprecht. (2001). *Athina, Attica dhe Megarid: Një Udhëzues Arkeologjik.* London dhe New York: Routledge. 
* Harris, Diane. (1995). *Thesaret e Parthenonit dhe Erechtheion.* New York: Oxford Univ. Press. 
*  
*  
*  
*  
*  
*  
* Neils, Jenifer, ed. (1996). *Adhurimi i Athinës: Panathenaia dhe Parthenon.* Madison: Univ. i Wisconsin Press. 
* Pollitt, Jerome J. (1990). *Arti i Greqisë antike: Burimet dhe dokumentet.* New York: Kembrixh Univ. Press. 
*  
*  
*  
*  

## Lidhje të jashtme 
* Akropoli i Athinës  (Uebfaqja e Qeverisë Greke) 
* Projekti i Restaurimit të Akropolit  (Uebfaqja e Qeverisë Greke) 
* Turne Virtuale e Akropolit të Athinës 
* Muzeu i Akropolit dhe Goddess Athena 
* Projekti Glafka 
* Qendra e Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s - Akropoli, Athinë 
* Athina e lashtë 3D 
* Ekstrakt mbi gjeologjinë e Athinës nga: *Një Shok Gjeologjik në Greqi dhe Egje* nga Michael dhe Reynold Higgins, Cornell University Press, 1996 
* Akropoli i Athinës-Athguide 
* Turneu i Akropolit të Athinës, siti i Parthenon-About.com  
* Akropoli Athenik 
* Bubullimë në Akropolin e Athinës, 4 të plagosur 

; Video 

* Akropoli i Athinës, Rindërtim i plotë, animacion nga Instituti i Kërkimeve Teknologjike, Universiteti i Santiago de Compostela, në YouTube 
* Video Timelapse e Akropolit gjatë Ora e Tokës 2010 Timelapse duke treguar sesi Akropoli i Athinës u fik dhe ndez dritat gjatë Ora e Tokës 2010 
* Akropoli në 1955 
* Akropoli në 1969 
* Lavdia Greke Një tur i ndërtesave dhe monumenteve të lashta Greke në Athinë në vitet 1940 
* Akropoli i Athinës nga shfaqja e vjetër televizive Greke "Greδος Περιήγησις ..." (Tours Greece), 1998 (in Greek) 
* Athinë, Greqi: Akropoli i lashtë dhe Agora nga Rick Steves 
* Rindërtimi tre dimensionale i Akropolit antik 
* Βασιλόπουλος (Vasilopoulos), Χρίστος (Christos) (2011). "Η ιστορία της Ακρόπολης" [ Historia e Akropolit ] . Μηχανή Tur Χρόνου (Makina e kohës) (në Greqisht). Greqi. NET