Luftërat e Aleksandrit të Madh

**Luftërat e Aleksandrit të Madh** ishin një seri pushtimesh që u kryen nga Aleksandri III i Maqedonisë nga viti 336 p.e.s. deri në 323 e.s. Ato filluan me betejat kundër Perandorisë Perse të Akamenidëve, atëherë nën sundimin e Darit III të Persisë. Pas zinxhirit të fitoreve të Aleksandrit kundër Persisë Akamenide, ai filloi një fushatë kundër prijësve vendas dhe komandantëve të luftës që shtriheshin nga Greqia deri në rajonin e Punxhabit në Azinë Jugore. Në kohën e vdekjes së tij, ai sundoi mbi shumicën e rajoneve të Greqisë dhe Perandorisë së pushtuar Akamenide (duke përfshirë pjesën më të madhe të Egjiptit Persi); megjithatë ai nuk arriti të pushtonte nënkontinentin Indian në tërësinë e tij sipas planit të tij fillestar. Pavarësisht arritjeve të tij ushtarake, Aleksandri nuk siguroi ndonjë alternativë të qëndrueshme ndaj sundimit të Perandorisë Akamenide, dhe vdekja e tij e parakohshme i hodhi territoret e gjera që pushtoi në një seri luftërash civile, të njohura zakonisht si Luftërat e Diadokëve (pretenduesit për fronin).

Aleksandri mori mbretërimin mbi Maqedoninë e lashtë pas vrasjes së babait të tij, Filipit II të Maqedonisë (mbretëroi 359–336 p.e.s.). Gjatë dy dekadave të tij në fron, Filipi II kishte bashkuar *poleis* (qytet-shtetet greke) të Greqisë kontinentale (me hegjemoninë maqedonase) nën Lidhjen e Korinthit. Aleksandri vazhdoi të forconte sundimin maqedonas duke shuar një rebelim që ndodhi në qytet-shtetet jugore greke, dhe gjithashtu organizoi një ekskursion të shkurtër por të përgjakshëm kundër qytet-shteteve në veri (në Traki). Më pas ai vazhdoi në lindje për të realizuar planet e tij për të pushtuar Perandorinë Akamenide. Fushata e tij e pushtimeve nga Greqia u shtri në Anadoll, Siri, Feniki, Egjipt, Mesopotami, Persi, Afganistan dhe Indi. Ai zgjeroi kufijtë e Perandorisë së tij Maqedonase deri në lindje deri në qytetin Taksila në Pakistanin e sotëm.

Para vdekjes së tij, Aleksandri kishte bërë gjithashtu plane për një zgjerim ushtarak dhe tregtar maqedonas në Gadishullin Arabik, pas së cilës ai planifikoi t'i drejtonte ushtritë e tij kundër Kartagjenës, Romës dhe Gadishullit Iberik në perëndim. Megjithatë, diadokët (rivalët e tij politikë) i braktisën këto plane pasi ai vdiq; në vend të kësaj, brenda pak vitesh pas vdekjes së Aleksandrit, diadokët filluan një seri fushatash ushtarake kundër njëri-tjetrit dhe ndanë territoret e Perandorisë Maqedonase ndërmjet tyre, duke shkaktuar 40 vjet luftë gjatë periudhës helenistike.

### Fushata ballkanike 
Para se të kalonte në Azi, Aleksandri donte të ruante kufijtë e tij veriorë dhe, në pranverën e vitit 335 p.e.s., ai përparoi në Traki për t'u marrë me revoltën, e cila u drejtua nga ilirët dhe triballët. Në malin Haemus, ushtria maqedonase sulmoi dhe mundi një garnizon trak që mbante lartësitë. Maqedonasit u sulmuan më pas nga triballët, të cilët u shtypën me radhë. Më pas Aleksandri përparoi në Danub, duke u takuar me fisin geta në bregun përballë. Ushtria e getëve u tërhoq pas përleshjes së parë të kalorësisë, duke ia lënë qytetin e tyre ushtrisë maqedonase. Më pas, Aleksandri mori lajmin se Kliti, mbreti i Ilirisë, dhe mbret Glauku i taulantëve ishin në revoltë të hapur kundër autoritetit maqedonas. Aleksandri mundi secilin me radhë, duke i detyruar Klitin dhe Glaukun të iknin me ushtritë e tyre, duke e lënë të sigurt kufirin verior të Aleksandrit.

Ndërsa ai po bënte fushatë triumfuese në veri, tebanët dhe athinasit u rebeluan edhe një herë. Aleksandri reagoi menjëherë, por, ndërsa qytetet e tjera hezituan edhe një herë, Teba vendosi të rezistonte me fuqinë më të madhe. Megjithatë, kjo rezistencë ishte e padobishme, pasi qyteti u rrafshua mes gjakderdhjeve të mëdha dhe territori i tij u nda midis qyteteve të tjera të Beotisë. Fundi i Tebës e shtyu Athinën në nënshtrim, duke e lënë të gjithë Greqinë të paktën nga jashtë në paqe me Aleksandrin.