Zahumlia

**Zahumlia** ose **Zahlumia** gjithashtu **Humi**, ishte një principatë mesjetare e vendosur në rajonet moderne të Hercegovinës dhe Dalmacisë jugore (sot pjesë të Bosnje dhe Hercegovinës dhe Kroacisë, përkatësisht). Në disa periudha ishte një principatë plotësisht e pavarur ose gjysmë e pavarur e sllavëve të jugut . Ajo mbajti marrëdhënie me fuqi të ndryshme të huaja dhe fqinje ( Perandoria Bizantine, Perandoria e Parë Bullgare, Mbretëria e Kroacisë, Principata e Serbisë ) dhe më vonë iu nënshtrua (përkohësisht ose për një periudhë më të gjatë) Mbretërisë së Hungarisë, Mbretërisë së Serbisë, Mbretërisë së Bosnjës, Dukati i Shën Savës dhe në fund në Perandorinë Osmane .

## Etimologjia 
Zahlumia është një derivat i fjalës *Hum*, nga protosllavishtja '**, e huazuar nga një gjuhë gjermanike (krh. Protogjermanisht **' ), që do të thotë *"kodër"* .  Sllavishtja jugore *Zahumlje* e ka marrë emrin nga mali i Humit (za + Hum "prapa Hum"), mbi Bunën, në grykëderdhjen e Bunës .  Principata quhej *Zahumlje* ose *Hum* në serbo-kroatisht ( Serbisht cirilik : Захумље, Хум). Është *Zachlumia* në latinisht, Хлъмъ në sllavishten e kishës së vjetër, dhe Ζαχλούμων χώρα ("toka e Zachlumians") në greqisht. Emrat *Chelmania*, *Chulmia* dhe *terra de Chelmo* shfaqen në kronikat e mëvonshme latine dhe italiane.

## Gjeografia 
*De Administrando Imperio* përshkroi politikën e Zachlumia, me gjasë gjatë mbretërimit të Časlav Klonimirović (r. 927–960): *"Nga Raguza fillon territori i Zachloumoi (Ζαχλοῦμοι) dhe shtrihet deri në lumin Orontius dhe në anën e bregdetit është fqinj me Paganin, por nga ana e vendit malor është fqinj me kroatët në veri dhe Serbinë në pjesën e përparme.* *.* *.* *Zachloumoi që tani jetojnë atje janë serbë, me origjinë nga koha e princit (arkonit) që iku te perandori Heraklius.* *.* *.* *Toka e Zachloumoi përfshin qytetet e mëposhtme: Ston (το Σταγνον / në Stagnon), Mokriskik (το Μοκρισκικ), Josli (το Ιοσλε / në Iosle), Galumainik (το Γαλυμαενικ / në Galumaenik), Dobriskik (το Δοβρισκικ / në Dovriskik )"* .

*Kronika e Priftit të Dukljes* (shek. XIV ose XVI) përshkruante gjeografinë nën sundimin e sundimtarëve sllavë të jugut, Hum kishte dy qytete të mëdha: Bona dhe Hum. Vendbanimet kryesore në Zachlumia ishin Ston, Oshlje, Dobar, qytetet Mokriskik dhe Glumainik . Principata doli nga Dalmacia ( Kroacia ) në veriperëndim dhe Pagania në perëndim; në malin e Kalinovik dhe në Gatačko polje, ku kufizohej me Travunia . Kufiri lindor i Zahumljes shkonte përgjatë linjës Popovo - Ljubinje - Dabar dhe u takua me kufirin Travunian në qytetin e Raguzës, i cili duhej të paguante taksën vjetore ''* prej 36 copë ari për sundimtarët Zachlumian dhe herë pas here pranojnë sundimin e tyre.  &#x5D; Zachlumia u nda në 9 zhupanate : Ston, Popovo, Dubrava, Luka, Dabar, Žapska, Gorička dhe Večenik rreth Neretvës . Zahumlje kishte dalje në detin Adriatik me gadishullin Pelješac dhe përballej me Serbinë në veri. 

Në periudhat e tij të mëvonshme, Zahumlje u nda në dy Dukate: Zahumlje e Epërme në perëndim dhe Zahumlje e Poshtme në lindje. 

Ndërsa toponimi *Pagania'' u zhduk në fund të shekullit të 11-të, toka e Hum u zgjerua për të përfshirë territorin midis Neretvës dhe Cetinës, i referuar më parë si Pagania. Ky territor në atë kohë kontrollohej nga manjatë vendas të quajtur Radivojevići, Jurjevići ose Vlatkovići. 
parapamje| Zahumlje në vitin 1190 si pjesë e poshtme e Mbretërisë së Hungarisë

## Shih edhe 
* Historia e Ballkanit
* Historia e Dalmacisë
* Historia e Bosnjës dhe Hercegovinës

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* Tokat mesjetare: BOSNJE - Kapitulli 2. HERCEGOVINA (ish ZAHUMLJE, HUM)