Policia e Moldavisë

**Inspektorati i Përgjithshëm i Policisë** (rumanisht*: Inspectoratul General al Poliție*i, IGP) është forca kombëtare policore civile e Republikës së Moldavisë. Është një institucion shtetëror në varësi të Ministrisë së Punëve të Brendshme, që rregullon zbatimin e ligjit në Moldavi. Shefi aktual i Inspektoratit të Përgjithshëm të Policisë është aktualisht Viorel Cernăuțeanu.

## Historiku 
GPI u krijua si Policia e Republikës së Moldavisë më 13 shtator 1990, pasi Qeveria e Moldavisë miratoi rezolutën nr. 321 "Për reformën e organeve të Ministrisë së Punëve të Brendshme të RSS-së së Moldavisë", e cila parashikonte krijimin e policisë dhe stacioneve të policisë së rretheve. Kështu, vendi i milicisë së epokës sovjetike u zu nga policia e re.

Më 18 dhjetor 1990, Parlamenti i Moldavisë miratoi Ligjin për policinë. Në vitin 1995, policia kombëtare e Moldavisë ishte nën drejtimin e Ministrisë së Brendshme. Trupat e brendshme u raportuan të kishin 2,500 burra, dhe numri i policisë së trazirave u vlerësua në 900. Shtrirja dhe cilësia e aparatit të sigurisë shtetërore të Moldavisë ishte e vështirë të përcaktohej. Ashtu si forcat e armatosura, asetet lokale të ish-KGB-së moldave iu transferuan qeverisë së re së bashku me ata personel që dëshironin të hynin në shërbim të qeverisë së re. Këta elementë funksiononin në atë kohë nën Ministrinë e Sigurisë Kombëtare të republikës përpara se të transferoheshin në MAI.

Më 27 dhjetor 2012, një ligj që hyri në fuqi më 5 mars 2013 krijoi Inspektoratin e Përgjithshëm të Policisë nën MPB. Më 24 prill 2013, u miratua uniforma e re e policisë. Më 8 prill 2014, u miratua Programi i Zhvillimit Strategjik, një dokument bazë i Policisë, i përpunuar për një periudhë prej 3 vitesh, i cili siguron përparësimin e objektivave të ndryshëm për IGP-në.

## Organizimi 
Si një organ i zbatimit të ligjit i pushtetit shtetëror, policia e Republikës së Moldavisë është e ndarë në shtetërore dhe bashkiake. Policia shtetërore kryen detyrat e saj në të gjithë republikën, ajo komunale - në territorin e njësisë administrative përkatëse. Policia shtetërore dhe ajo komunale i kryejnë detyrat e tyre në bashkëpunim të ngushtë. Policia e Shtetit i ofron policisë komunale ndihmë metodologjike dhe këshillimore, si dhe ndihmon në zbatimin e detyrave që i janë caktuar me forcat dhe mjetet e veta. Policia komunale ndihmon policinë e shtetit në kryerjen e masave operative hetimore, duke i informuar ato në kohë për personat dhe faktet me interes për to. Institucionet nën GPI janë:

* Inspektorati Kombëtar i Hetimeve
* Inspektorati Kombëtar për Sigurinë Publike
* Departamenti i Policisë së Bashkisë së Kishinaut
* Drejtoria e Përgjithshme e Hetimeve Penale
* Brigada e Forcave Speciale "Fulger"
* Qendra Kinologjike
* Qendra Teknike-Forenzike dhe Ekspertiza Gjyqësore
* Qendra për Bashkëpunim Ndërkombëtar Policor (Interpol)
* Policia Gjyqësore
* Shërbimi i Prokurimit dhe Logjistikës
* Drejtoria e Inspektimit
* 42 inspektorate policie në nivel rrethi

## Njohja 
Në 30-vjetorin e inspektoratit në vitin 2017, Drejtoria e Policisë së Bashkisë së Kishinaut u nderua nga Presidenti Igor Dodon me Urdhrin e Ștefan cel Mare.

### Uniforma 
IGP ka një veshje verore, një veshje pranverë-vjeshtë dhe një veshje dimërore. Veshja e paradës vishet gjatë pjesëmarrjes në festime (dhënia e betimit, dhënia e dallimeve ministrore dhe departamentale, marshimet, festat kombëtare dhe pritjet zyrtare).

## Polemika 
### Perceptimi publik 
Mungesa e zakonshme e respektit ndaj ligjit, në përgjithësi, midis moldavëve rezulton në një mosbesim mbizotërues ndaj policisë. Kjo nuk ndihmohet nga fakti se paaftësia e policisë për arsye të ndryshme është e shpeshtë.

### Keqtrajtimi nga policia 
Moldavia nuk është pjesë e BE-së, por që nga viti 2024, ajo filloi negociatat pasi aplikoi për anëtarësim në vitin 2022. Sipas Amnesty International në tetor 2007, tortura dhe keqtrajtimi në Moldavi mbeten të përhapura dhe sistematike pavarësisht disa hapave fillestarë legjislativë të ndërmarrë nga qeveria për të ndryshuar praktikat policore me qëllim zhdukjen e tyre. "Edhe pse janë bërë përpjekje për ta sjellë legjislacionin në përputhje me standardet ndërkombëtare dhe evropiane, praktikat dhe qëndrimet kanë mbetur prapa. Rrahjet dhe abuzimi i të ndaluarve mbeten normë. Kanalet për të kërkuar dëmshpërblim mbeten të bllokuara. Mungesa e transparencës sjell pandëshkueshmëri", tha studiuesi i Amnesty International. Ngjarjet gjatë trazirave civile të prillit 2009 në Moldavi kanë tërhequr kritika për shkelje të të drejtave të njeriut, duke përfshirë edhe vdekjet e Valeriu Boboc, Ion Ţâbuleac dhe Eugen Ţapu.

## Shiko edhe 
* Qeveria e Moldavisë
* Moldavia

## Referime