Bahri Beci

**Bahri Beci** (Shkodër, 6 mars 1936 - Stamboll, 20 gusht 2023) është akademik dhe gjuhëtar shqiptar. Veprimtaria e tij shkencore është shtjelluar në fushën e dialektologjisë, të fonetikës, të gramatikës, të gjuhës letrare, të historisë së gjuhës, si edhe të marrëdhënieve të shqipes me gjuhët ballkanike. Anëtar i shumë asociacioneve kombëtare e ndërkombëtare. Për punën e tij ka marrë medalje nga Kuvendi dhe nga Presidenti i Republikës.

## Biografia 
U lind në Shkodër më 28 shkurt, por u regjistrua në gjendje civile nga familja më 6 mars, i biri i Jonuzit dhe Nadires. Familja e tij nga i ati e kishte prejardhjen e rishtë nga Ulqini, prej ku njëri prej prijësve të Lidhjes së Prizrenit, Mehmet Beci (gjyshi i të atit) ishte zhvendosur pas dorëzimit të qytetit Malit të Zi. Banonin në rrugën Dervishbeg dhe Bahrija studimet fillore dhe të mesme i kreu në qytetin e lindjes, këtë të fundit duke e ndjekur tek instituti i mesëm pedagogjik që më pas u mori emrin "Shejnaze Juka".

Studimet e larta i kreu në Universitetin e Tiranës (1954-1958) në fushën e Gjuhës dhe të Letërsisë shqipe. Nga shtatori i vitit 1958 e deri më 1977 u emërua Punonjës Shkencor në Institutin e Historisë e të Gjuhësisë. Ndoqi dhe kreu studimet pasuniversitare në Paris (1975-'77),
Më 1979 ka marrë gradën shkencore “Kandidat i shkencave” për disertacionin “Të folmen e gegërishtes qendrore” dhe titullin “Bashkëpunëtor i vjetër shkencor" në Shqipëri. Më 1984 në Tiranë, mbrojti sërish doktoratën me temën “Të folmet veriperëndimore të shqipes dhe sistemi fonetik i të folmes së Shkodrës” dhe në vitin 1994, titullin “Drejtues kërkimesh ose Profesor”. Në vitet 1974-1975 ishte sekretar shkencor i Institutit të Gjuhësisë dhe të Letërsisë, kryeredaktor i revistës “Studime filologjike” (1984-1993), sekretar i revistës “Studia albanica” (1993-1997), shef i Sektorit të Gramatikës dhe të Historisë së Gjuhës në Institutin e Gjuhësisë (1993-1997) dhe drejtor i këtij instituti (1993-1997). Më 1997, ka shkuar në Francë si pedagog i Shqipes në Institutin Kombëtar të Gjuhëve dhe Qytetërimeve Lindore të Parisit (INALCO).

Më 2008 u zgjodh si anëtar i rregullt i Akademisë së Shkencave të Shqipërisë.

## Botime 
### Shkencore 
**Të folmet veriperëndimore të gjuhës shqipe dhe sistemi fonetik i së folmes së Shkodrës*, Tiranë: 1995;
**Gramatika e gjuhës shqipe, për mësuesit e gjuhës shqipe*, Tiranë: 1997, Prishtinë: 1998 dhe 2002;
**Gramatika e gjuhës shqipe për të gjithë,* Shkodër: 2000, Prishtinë: 2001, Shkup: 2004; Tiranë: 2004
**Probleme të politikës gjuhësore dhe të planifikimit gjuhësor në Shqipëri*, Pejë: 2000;
**Dialektet e shqipes dhe historia e formimit të tyre,* Tiranë: 2002;
**Probleme të lidhjeve të shqipes me gjuhët e tjera ballkanike*, Pejë: 2002;
**Fonetika e gjuhës shqipe*, Prishtinë: 2004; Tiranë: 2004;
**Gegërishtja qendrore dhe grupimi i të folmeve të saj*, Tiranë: 2007;
**Historia e standardizimit të shqipes*, Tiranë: 2010;
**Struktura dialektore e shqipes*, Tiranë: 2016;
**Historia e formimit të strukturës dialektore të shqipes*, Tiranë: 2019;
**L’union linguistique balkanique a la lumière des données de la langue albanaise*, Tiranë: 2020;

### Përsiatje, ese, memuare 
* *Një libër që nuk do të doja ta shkruaja*, Tiranë: 2013;
* *“Homo ideologicus” në shkencën shqiptare*, Tiranë: 2015;
* *“Përjetime” 1936-2021*, Tiranë: 2021;

### Bashkëautorësi 
* *Atlasi dialektologjik i gjuhës shqipe*, Napoli: 2007;
* *Atlasi Gjuhësor Evropian*, ALE;
* *Të mësojmë shpejt gjuhën shqipe* (metodë për mësimin e shqipes nga të huajt, e botuar dhe ribotuar në gjuhët kryesore, anglisht, frëngjisht, gjermanisht, italisht etj.);

### Libra shkollorë 
* *Abetarja “hap pas hapi”,* Tiranë: 2006-2020;
* Seri të plota të librave të gjuhës shqipe për shkollat nëntëvjeçare (klasat II-IX) në Shqipëri (1970-2004, me bashkautorë), në Kosovë (2004-2020) dhe në Mal të Zi (2004-2020).

## Referime