Ada e Bunës

**Ada e Bunës** (shk. Ada, malazezisht: *Ada Bojana*, "Ishulli i Bunës") është ishull lumor në grykën e lumit Buna në detin Adriatik, në cepin juglindor të Malit të Zi, përgjatë kufirit me Shqipërinë. Ishulli është krijuar artificialisht, ndërsa sipërfaqja e tij është 4.9 km2.

## Historia 
Ada e Bunës u krijua në shekullin e 19-të, kur pas një stuhie velanija "Merito", nga Trogiri, u fundos në afërsi të dy ishujve të vegjël. Për vite të tëra, mbetjet e anijes së fundosur, së bashku me dy ishujt në afërsi kanë grumbulluar mbetjet lumore duke krijuar kështu ishullin, i cili për të parën herë u shfaq në vitin 1882. Ky ishull me kalimin e kohës e ka ndarë lumin Buna në dy degë.

Gjatë Luftës së ftohtë, Ada ishte një zonë ushtarake me kufirin e ruajtur rreptë. Kjo shkaktoi që disa pjesët të ishullit të mbesin plotësisht të paprekura. Në Adë dikur shkohej me trap, por që nga viti 1987 Ada është e lidhur me tokë me anë të urës.

## Gjeografia 
Ada e Bunës ka fromën e trekëndëshit, ku njëri krah laget nga deti Adriatik, ndërsa dy të tjerët nga lumi Buna. Plazhi i kthyer kah deti është rënor dhe është i gjatë rreth 3 km. Plazhi dhe fundi i detit janë të mbuluar me rërë të imët. Dega e djathtë e lumit Buna e ndan ishullin me Plazhin e Madh të Ulqinit, të gjatë 13 km. Vendbanimi më i afërt është fshati Shtoji i Sipërm (rreth 2 km), ndërsa qyteti më i afërt është Ulqinit (rreth 13 km).

Ishulli është i mbuluar nga bimësia subtropikale dhe mesdhetare, ndërsa disa lloje të bimëve dhe kafshëve që gjenden në ishull janë unike në Evropë. Prapavinë e plazhit e bëjnë dunat, pas së cilave gjinden habitate unike në Mesdhe.
## Turizmi 
Në ishulli gjendet qendra e njohur turistike dhe naturiste, me kampin nudistik të hapur në vitin 1973, sot e operuar nga ndërmarrja hoteliero-turistike *Ulcinjska Rivijera*.

Qendra për mbrojtjen dhe studimin e shpezëve thekson se numri i madh i turistëve dhe udhëtimet e shpeshta me anije nepër lum janë faktorë shqetësues për shpezët, kolonitë e të cilëve janë të vendosura në Bunë dhe Adë, ndërsa shqetësim përbën dhe se sezonin i folezimit përkon me sezonin turistik. E dhënë shqetësuese janë dhe 300 objekte ilegale të ndërtuara në degën e djathtë të lumit Buna. Gazeta amerikane *The New York Times *e ka renditur Adën e Bunës, së bashku me Plazhin e Madh, në Top 31 vendet që duhen vizituar në vitin 2010.

## Sporti 
Ada e Bunës është një vend prestigjioz për surf në erë. Erërat e favorshme formojnë valë të mëdha që mundësojnë surfin dhe lundrimin me vela. Në Ada vepron dhe një shkollë për windsurf. Potencialet e Adës kënaqin amatorët, por dhe profesionistët me kritere të larta. Fillestarët preferojnë pellgjet në të cilët mësojnë hapat e parë në këtë sport.

Në Adën e Bunës që nga viti 1975 vepron dhe shkolla e kalërimit.

## Shiko dhe 
* **Ada e Bunës** në *Wikimedia Commons*
* Ishulli Paratuk
* Plazhi i madh i Ulqinit
* Plazhi i Grave

## Referime 
## Literatura 
* *Mala enciklopedija Prosveta*, Botimi i tretë (1985); Beograd: „Prosveta“. ISBN 978-86-07-00001-2
* Jovan Đ. Marković (1990): *Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije;* Sarajevë: „Svjetlost“. ISBN 978-86-01-02651-3

## Lidhje të jashtme 
* Ada Bojana – Ulcinjska Rivijera 
* Rëndësia ornitologjike e Adës së Bunës – *Qendra për mbrojtjen dhe studimin e shpezëve e Malit të Zi* (CZIP)
* Ada Bojana – faqe promovuese qeveritare