Kuzhina serbe

parapamje|250px|Kuzhina serbe
**Kuzhina serbe** (serbisht: српска кухиња / *srpska kuhinja*) është një kuzhinë ballkanike që përbëhet nga metodat dhe traditat e kuzhinës së Serbisë. Rrënjët e saj qëndrojnë në historinë serbe, duke përfshirë kontaktin dhe ndikimin kulturor shekullor me grekët dhe bizantinët, osmanët, shtetin e vdekur të Jugosllavisë dhe fqinjët ballkanikë të Serbisë. Historikisht, ushqimi serb karakterizohej nga ndikimi i fortë i kuzhinave bizantine (greke) dhe mesdhetare, por edhe nga kuzhina e Evropës Lindore dhe në një masë më të vogël nga kuzhina e Evropës Qendrore.

Qeveria e Serbisë ka miratuar ligje që ndalojnë prodhimin dhe importin e ushqimeve të modifikuara gjenetikisht, një vendim legjislativ i cili është duartrokitur nga ambientalistët, por ka shkaktuar një mosmarrëveshje të gjatë me Organizatën Botërore të Tregtisë, duke e penguar Serbinë të jetë në gjendje të anëtarësohet në OBT.

## Pasqyra
[thumbnail|majtas|Një tryezë darke tipike serbe për [Krishtlindje.]]
parapamje|majtas|Një byrek serb i mbështjellë.

Gatimet kombëtare të Serbisë përfshijnë sarma (përzierje mishi i grirë derri ose viçi me oriz të mbështjellë në gjethe lakre), gibanica (një byrek me vezë dhe djathë i bërë me brumë filo), pljeskavica  (një brumë viçi ose derri), ćevapi (mish i pjekur në skarë), paprikaš (një supë e bërë me paprika), gulaš (supë me mish dhe perime zakonisht e kalitur me paprika dhe erëza të tjera) dhe Karađorđeva šnicla (një schnitzel). Pija kombëtare është rakia (raki të ndryshme tradicionale frutash).

Duke qenë se Serbia ndodhet në udhëkryqin mes Lindjes dhe Perëndimit, kuzhina e saj ka mbledhur elemente nga stile të ndryshme gatimi në Lindjen e Mesme dhe Evropë për të zhvilluar gastronominë e saj të përzemërt me një ekuilibër të ndërlikuar të mishrave të pasur, perimeve, bukës, djathit, brumërave të freskëta. dhe ëmbëlsirat. Ka shumë të përbashkëta me kuzhinat e vendeve fqinje të Ballkanit; shijet e tij janë të buta, të freskëta dhe natyrale. Erëzat janë zakonisht kripë, piper i zi dhe paprika, ndërsa përbërësit njihen si të freskët dhe me cilësi të lartë. Ushqimi sezonal është një element i rëndësishëm i kuzhinës serbe, kështu që shumë pjata janë të lidhura fort me një periudhë specifike të vitit.

Serbi mesatarisht ha tre vakte në ditë: mëngjes, drekë dhe darkë, ku dreka është më e madhja. Megjithatë, tradicionalisht ekzistonin vetëm dreka dhe darka, ndërsa mëngjesi u prezantua në gjysmën e dytë të shekullit të 19-të.

Një sërë ushqimesh që zakonisht blihen në Perëndim bëhen shpesh në shtëpi në Serbi. Këto përfshijnë rakija, slatko, reçel, pelte dhe ushqime të ndryshme turshi—veçanërisht turšija, ajvar, ose salsiçe. Arsyet për këtë variojnë nga ekonomike në kulturore. Përgatitja e ushqimit është një pjesë e fortë e traditës familjare serbe.

## Historia
[parapamje|Mëngjesi i [Pashkët|Pashkëve me vezë të Pashkëve, djathë, proshutë, rrikë, sallatë me piper me hudhër, bukë thekre dhe ëmbëlsira me kanellë]]

Libri i parë i gatimit i botuar në Serbi është Libri i Madh Serb i Gatimit (*Велики српски кувар*), shkruar Katarina Popović-Midzina në vitin 1877.

Libri më i njohur serb i gatimit është Libri i Gatimit të Patës (*Патин кувар*), shkruar nga Spasenija Pata Marković në 1907; libri mbetet në botim edhe sot.

Një legjendë e vjetër serbe thotë se gjatë kohës së Perandorisë Serbe të shekullit të 14-të, nën sundimin e Stefan Uroš IV Dushanit, ushqimet në pallatin serb haheshin me lugë dhe pirunë të artë. Historianët thonë se kuzhina mesjetare serbe përbëhej kryesisht nga qumështi, bulmeti, prodhimet dhe perimet. Nuk hahej shumë bukë, por kur ishte, të pasurit hanin bukë të bërë nga gruri dhe të varfërit hanin bukë të bërë nga tërshëra dhe thekra. I vetmi mish i konsumuar ishte gjahu i egër, me bagëti të rezervuara për përdorim bujqësor.

## Ushqimet
### Mëngjesi
Mëngjesi në Serbi është një vakt i hershëm, por i përzemërt, i pasur me kalori dhe karbohidrate, që synon t'i sigurojë dikujt një bollëk energjie për të filluar ditën. Buka shërbehet shpesh me gjalpë, reçel, kos, salcë kosi ose djathë, e shoqëruar me proshutë, salsiçe, sallam, vezë ose kajmak. Serbët shpesh ndalen në një furrë buke në mëngjes për pasta të freskëta si pogačice, paštete, kifle (që mund të jetë ose jo në formë gjysmëhënës dhe mund të jetë e ëmbël, por mund të spërkatet edhe me kristale kripe), kiflice, perece, buhtle, pletenice, štapići, zemičke, djevreci, mekike, dhe uštipci. Ushqime të tjera të zakonshme të mëngjesit përfshijnë burek, kačamak, dhe cicvara (llojet e polentës) dhe popara, proja (bukë misri) dhe čalabrca. Para mëngjesit, shumica e njerëzve zakonisht pinë një filxhan kava, ose espresso, dhe me mëngjesin vetë shërbehet çaj, qumësht, kafe me qumësht ose qumësht me çokollatë.

Skeda:Proja.jpg|Proja
Skeda:Burek trokut 3.png|Byreku me jogurt
Skeda:Кифле.jpg|Kiflice
Skeda:Kulesha&brunza.jpg|Kačamak
Skeda:Попара (Popara).jpg|Popara
Skeda:Kajgana (sremska kuhinja).jpg|Kajgana

### Meze
Meze është një shumëllojshmëri e pjatave dhe mezeve të vogla, megjithëse, ndryshe nga meze e Lindjes së Mesme, zakonisht nuk përfshin pjata të gatuara, dhe për këtë arsye është më e ngjashme me antipasto italiane. Një meze serb zakonisht përfshin feta mishi të pjekur dhe salcice, djathëra, ullinj, perime të freskëta dhe zimnica. Meze shërbehet ose për të shoqëruar pijet alkoolike ose si fillim para supës në vaktet më të mëdha.

Skeda:Antipasto 01 (RaBoe).jpg|Meze
Skeda:Mixed turshu.jpg|Zimnica
Skeda:Antipasto all'italiana.jpg|Meze
Skeda:Mixed Pickles (9370-72).jpg|Zimnica
Skeda:Srpsko predjelo.JPG|Meze

### Buka
Buka është një element kryesor i vakteve serbe dhe shpesh trajtohet pothuajse në mënyrë rituale. Një mikpritje tradicionale serbe është t'i ofrohet mysafirit me bukë e kripë; buka gjithashtu luan një rol të rëndësishëm në ritualet fetare. Shumë serbë besojnë se është mëkat të hidhet buka pa marrë parasysh sa e vjetër është. Edhe pse pastat, orizi, patatet dhe ushqimet e ngjashme hynë në kuzhinën e përditshme me kalimin e kohës, shumë serbë ende hanë bukë me vakte.

Në shumicën e furrave dhe dyqaneve, shiten bukë të bardhë me grurë (zakonisht 0,5 kg). Në kohët moderne, buka e zezë dhe variacionet e ndryshme të bukës graham kanë rifituar popullaritet. Në shumë familje rurale buka ende piqet në furra prej gize, zakonisht në bukë më të mëdha.

Skeda:Simit (rectangular).jpg|Đevrek
Skeda:Srpska pogaca.jpg|Bukë me sode
Skeda:Baton volgograd.jpg|Buka
Skeda:Pogacha.jpg|Pogača

## Pijet
### Jo-alkoholike
parapamje|djathtas|Kafeja serbe
Kafeja shtëpiake (ose kafeja serbe) është pija joalkoolike më e konsumuar në Serbi. Më së shumti përgatitet në shtëpi, në vend që të blihet në kafene dhe mundësisht të konsumohet në shoqërinë e miqve ose të familjes. Slatko, ratluk, dhe raki  mund të shërbehen së bashku me kafe. Shumica e popullatës serbe e nis ditën me një filxhan kafe në mëngjes. Çajrat bimorë konsumohen si mjekim dhe jo si pije. Kosi dhe kefiri janë pije të zakonshme të qumështit. Ata shpesh shoqërojnë pasta të shijshme. Një pije e bërë nga misri, e quajtur boza ose kvas, dikur ishte e njohur, por sot konsumohet rrallë.

Një numër i markave të lëngjeve të frutave dhe ujit mineral prodhohen në vend. Uji mineral Knjaz Miloš konsiderohet një markë kombëtare.

### Alkoholike
#### Rakia
[parapamje|Rakia në [shishe të veçantë, si pije kombëtare e Serbisë]]
[parapamje|[Slivovitz nga rajoni Valjevo]]
Rakija është një term i përgjithshëm për pijet e distiluara të bëra nga frutat. Ka shumë varietete, të cilat zakonisht emërtohen sipas llojit të frutave nga të cilat janë bërë. Krahasisht shumë njerëz e krijojnë rakinë e tyre. Loza, e bërë nga rrushi, konsiderohet pija kombëtare.

#### Birra
Birra është bërë e njohur kohët e fundit dhe shijohet në Serbi, madje duke kaluar rakinë dhe verën tradicionale. Fabrika më e madhe e birrës në vend është Apatinska pivara.

#### Vera
Ka rreth 110,000 hektarë vreshta në Serbi, që prodhojnë rreth 645,000 ton rrush në vit, me Serbinë Jugore që prodhon më së shumti. Për shkak të kësaj, Serbia njihet ndërkombëtarisht si një prodhues i madh i verës.

Skeda:Dzezva kafa fildzan.jpg|Kafeja serbe duke u shërbyer
Skeda:wine.jpg|Vera e bardhë serbe
Skeda:Serbian 6 beers.JPG|Marka të ndryshme të birrës serbe
Skeda:Boza bg.jpg|Boza

## Referime