open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Abdullah Pashë Qyprilliu

**Abdullah pashë Kypriljoti** (1684 – 1735) ishte një gjeneral osman i gjysmës së parë të shekullit të 18-të dhe një nga komandantët gjatë Luftës Osmane-Hotaki të 1722–27, si dhe gjatë Luftës osmane-persiane të viteve 1730–35.

Ai ishte anëtar i familjes së njohur Qyprilliu, me origjinë shqiptare, e cila kishte nxjerrë gjashtë vezirë të mëdhenj të Perandorisë Osmane (katër duke përfshirë Kara Mustafa Pashën, i cili ishte një djalë i birësuar). Pasi shërbeu si nishanxhi rreth vitit 1702,

Ndërsa ishte i vendosur në Van, Kypriljoti ishte komandanti i forcave osmane gjatë pjesëve të fushatave të Luftës së vazhdueshme osmane-hotaki të 1722–27. Në vitin 1723, Shahu Safavid Tahmasp II i Iranit bëri një marrëveshje me rusët, duke ua lëshuar këtyre të fundit pjesë të mëdha në Kaukaz dhe në bregdetin Kaspik. Meqenëse kjo ishte kundër interesave osmane në rajon, një ushtri nën Kypriljotin u dërgua dhe kishte marrë lehtësisht Nahçivanin, Merendin, Ardebilin, Tebrizin dhe Karabak. Kypriljoti u bë guvernator i ejaletit të ri (por jetëshkurtër) të Tebrizit në 1724/25.

## Familja 
Abdullah Pashë Kypriljoti ishte djali i Fazil Mustafa Pashë Qyprilliut dhe nipi i Mehmed pashë Qyprilliut. Ai u martua me vajzën e Fejzullahut, Zybejde Hanëm në fund të vitit 1700–1701. Gjatë martesës së tyre lindën 15 fëmijë, tetë vajza dhe shtatë djem. Zybejde Hanëm vdiq katër vjet përpara burrit të saj, në 1731.

## Referime
Sistemimi i tokave në Shqipëri

**Sistemimi i tokave në Shqipëri** u bë kryesisht gjatë shekullit të 20-të.

Masat e ndërrmarra janë rregullimi i madhësisë, trajtës dhe relievit të blloqeve e ngastrave të tokave bujqësore. Qëllimet janë të bëhen sa më mirë kullimi, ujitja, punimet dhe shërbimet agroteknike, sikurse të mbrohet toka nga gërryerja (erozioni i dheut) e nga shpëlarja (erozioni ujor).

Pas vitit 1945, janë ndërmarrë punime të gjera për sistemimin e tokave, për të cilat u krijuan kushtet me kolektivizimin e bujqësisë, me organizimin e ekonomive të mëdha socialiste, me shndërrimet që kanë sjellë ndërtimet e veprave të kullimit dhe ujitjes, si dhe zgjerimi i madh i sipërfaqes nën kulturë mekanizimi i punimeve bujqësore.

Tokat fushore, nëpërmjet rrjetit të kanaleve kulluese dhe ujitëse, janë ndarë në blloqe dhe ngastra të rregullta, të lidhura me rrugë. Ndërsa tokat me përbërje të veçantë, si torfike, ranore dhe gurishtore sistemohen në përshtatje me veçoritë përkatëse. Për sistemimin e tokave të pjerrëta, në shumë krahina malore të vendit është zbatuar ndërtimi i brezareve. Sistemimi i tokave të pjerrëta është shtrirë në të gjitha zonat kodrinore e malore. Për tokat arë bëhet bashkimi dhe zgjerimi i ngastrave të vjetra; ndarja e rregullt e ngastrave të tokave të reja, rregullimi i rrjedhjes së ujërave me vija që hapen në gjurmën e brezareve të projektuara. Pas kësaj të gjitha plugimet dhe punimet kryhen vazhdimisht sipas këtyre gjurmëve derisa, me një proces disavjeçar, arrihet në formimin e brezareve të rregullta. Blloqet për pemëtari sistemohen me brezarim të menjëhershëm.

Krahas këtyre zgjidhjeve të përgjithshme, gërshetohen sipas kushteve zgjidhjet me mure, drenimet, vetulloret, vijat kundër gërryerjes, dhe bashkërendimi i arave me breza pemësh.

Shembuj të sistemimit të tokave janë blloqet e mëdha të bregdetit apo Kurora e Tiranës. 

## Shih edhe 
* Bonifikimi në Shqipëri

## Burimet 
* Fjalori Enciklopedik Shqiptar (1985)
Abaza Siyavuş Pasha

**Abaza Siyavuş Pasha** (vdiq më 23 shkurt 1688) ishte një vezir i madh afatshkurt i Perandorisë Osmane, i cili mbajti postin gjatë një prej periudhave më kaotike të perandorisë.

## Vitet e hershme
Ai ishte me origjinë abhaze. Ai ishte një shërbëtor i Mehmed pashë Qyprilliut, një vezir i madh i aftë që vdiq në vitin 1661. Duke u martuar me vajzën e tij, ai u bë i afërm i familjes së fuqishme Qyprilliu. Së bashku me kunetërit e tij (Fazil Ahmed pashë Qyprilliu dhe Fazil Mustafa Pashë Qyprilliu), ai mori pjesë në një sërë fushatash ushtarake. Në vitin 1684, Buda (një pjesë e Budapestit, kryeqyteti i Hungarisë moderne, atëherë pjesë e Perandorisë Osmane) ishte rrethuar nga austriakët nën komandën e Maksimilianit. Siyavuş Pasha sulmoi austriakët dhe i detyroi ata të hiqnin rrethimin. Kjo ishte një nga fitoret e pakta turke në Luftën e Madhe Turke.

## Si vezir i madh
Sulltani osman Mehmed IV ("Gjuetari") ishte i pavëmendshëm ndaj çështjeve shtetërore, veçanërisht në luftë. Ushtarët si dhe nënshtetasit e tjerë të perandorisë e akuzuan atë si dhe vezirin e madh Sarı Süleyman Pasha për dështimet në luftë. Në vitin 1687, ushtria u kthye nga fronti dhe organizoi një grusht shteti në të cilin sulltani dhe veziri i madh u detyruan të abdikonin dhe të jepnin dorëheqjen, përkatësisht. Siyavuş u bë veziri i ri i madh më 18 shtator dhe Sulejmani II u bë sulltani i ri më 8 nëntor. Sidoqoftë, Siyavuş nuk ishte i suksesshëm si vezir i madh. Ai nuk arriti të kontrollonte trupat që kishin fushuar në periferi të Kostandinopojës. Ushtarët kërkuan pagesën e shpërblimit të pagës (pagesat tradicionale të sulltanëve të rinj, turqisht: *Cülus bahşişi*). Por thesari nuk ishte në gjendje të bënte pagesën dhe ushtarët shkaktuan trazira në qytet. Megjithëse Siyavuş ishte kandidati i tyre për këtë post, ata shpejt filluan të kundërshtojnë Siyavuş dhe kunatin e tij Köprülü Mustafa Pasha. Jeniçerët bastisën shtëpinë e tij dhe e vranë më 23 shkurt 1688.

## Shih gjithashtu
* Lista e vezirëve të Perandorisë Osmane

## Referimet
Numan Pashë Qyprilliu

**Numan Pashë Kypriljoti** 1670–1719) ishte një burrë shteti shqiptaro-osman që ishte veziri i madh i Perandorisë Osmane midis qershorit dhe gushtit 1710. Ai ishte një anëtar i familjes me ndikim Qyprilliu, si dhe një *damat* ("dhëndri") i dinastisë osmane pasi u martua me Ajshen, të bijen e Sulltan Mustafa II.

Kur filloi mandatin e tij si vezir i madh, Numan Pashë Kypriljoti kishte një reputacion si një organizator i ndershëm, i pakorruptueshëm dhe i aftë dhe udhëheqës ushtarak me përvojë. Ai pritej të zgjidhte një situatë shumë të vështirë politike të provokuar nga mbreti Karli XII i Suedisë, i cili ishte tërhequr në tokën osmane pas disfatës së tij në Betejën e Poltavës më 1709. Mbreti Karl dhe aleati i tij politik, Hani i Krimesë Devlet II Giraj, bindën sulltanin osman Ahmed III për të filluar një luftë kundër Rusisë së Pjetrit të Madh. Në përpjekje për të shmangur përfshirjen në luftë, Numan Pashë Kypriljoti premtoi një ushtri të madhe për të shoqëruar mbretin Karl në Detin Baltik përmes Polonisë. Megjithatë, ky plan u pa si i rrezikshëm, pasi mund të kishte sjellë probleme të mëtejshme me Poloninë dhe Rusinë. Përveç kësaj, duke qenë një myslyman i devotshëm, ai ndërmori veprime fetare të vijës së ashpër kundër katolikëve dhe të krishterëve ortodoksë që jetonin në kryeqytetin osman të Stambollit, duke shkaktuar kritika nga jashtë.

I pasuksesshëm në ruajtjen e paqes me Rusinë dhe stabilizimin e situatës politike në Stamboll, Numan Pasha u largua nga detyra e tij pas vetëm dy muajsh e dy ditësh. Situata politike më pas çoi në Luftën Ruso-Turke të 1710-1711. Me gjithë mandatin e tij të pasuksesshëm, ai vazhdoi punën e tij në poste të larta si në atë civil ashtu edhe në atë ushtarak. Trupat e tij shtypën ushtrinë austriake në Bosnje pasi Austria kishte pushtuar Beogradin më 1717. Pas fitores së tij, ai u vendos në Kretë si guvernator me kërkesën e tij, por u sëmur sapo mbërriti në ishull. Ai vdiq në Iraklion në vitin 1719.

Voivodi moldavian Dimitrie Kantemir, i cili ishte rebeluar kundër sundimit osman më 1711 dhe ishte internuar në Rusi duke qenë në anën humbëse (si aleat i rusëve) të Luftës Ruso-Turke, shkroi një anekdotë zbavitëse, por jo shumë të besueshme për armikun e tij. Numan Pasha në historinë e tij, gjë që çoi në vendimin e tij për të ndryshuar anë gjatë luftës. Sipas Kantemir, Numan Pasha ishte libërdashës dhe i zbehtë me lëkurë, gjithashtu jo me mendje të shëndoshë; koha e tij në detyrë u shënua për një incident ku ai këmbëngulte se kishte gjithmonë një mizë që i kishte rënë në hundë. Ai u shërua vetëm kur gjatë një ekzaminimi, kur një mjek francez e ushqeu me juleps (duke gënjyer se ishte për qëllime mjekësore) dhe bëri sikur ishte dakord me të. Mjeku nxori një thikë dhe preu mizën imagjinare dhe më pas i tregoi Numan Pashës një të vdekur që ishte fshehur tashmë në dorën e tij. Një histori e ngjashme u tregua më herët nga Samuel Butler në poezinë e tij satirike *Hudibras*.

## Referimet
Jean Monnet

parapamje|Jean Monnet në Londër në vitin 1952.
**Jean Monnet** (9 nëntor, Konjak - 16 mars, Houjarray), është një nëpunës civil ndërkombëtar francez, bankier, promovues i Atlanticizmit dhe i tregtisë së lirë . Ai konsiderohet si një nga "baballarët e Evropës".

Që nga krijimin e saj në vitin 1919, ai ka qenë njëri nga promotorët kryesorë të Lidhjes së Kombeve, i të cilës është zëvendës Sekretar i Përgjithshëm, dhe në cilësi të cilës organizon Konferencën Financiare të Brukselit në shtator 1920. Në shërbim të Francës dhe, më pas, të Aleatëve gjatë Luftës së Dytë Botërore, Monnet propozoi në vitin 1940 projektin e Unionit Franko-Britan. Në kuadër të Planit Marshall, ai bëhët njëri nga arkitektët e planifikimit francez sidhe kryekomisioner i Planifikimit nga 1946 deri në 1952. Monnet kontribuoi në deklaratën e Schuman-it të vitit 1950, në afrimin franko-gjerman, dhe në krijimin e Komunitetit Evropian të Qymyrit dhe Çelikut, ku Monnet vepron si president i parë i Autoritetit të Lartë. Monnet promovoi bashkëpunimin industrial ndërkombëtar dhe është njëri nga themeluesit kryesorë të Komunitetit Ekonomik Evropian (i cili themelohet me Traktatin i Romës në vitin 1957) dhe i Tregut të Përbashkët Evropian (1968). Të gjithë këta organe janë paraardhës të Bashkimit Evropian. Monnet shpallet qytetar nderi i Evropës në vitin 1976 dhe varroset në Panteonin Francez në vitin 1988.
Shteti pedagogjik

***Shteti pedagogjik*** titulli i plotë i së cilës është ***Shteti pedagogjik: Arsimi dhe politika e kulturës kombëtare në Turqi pas vitit 1980*** (; ) është një libër i  publikuar në vitin 2006, shkruar nga antropologu Sam Kaplan dhe botuar nga Stanford University Press, në të cilin flitet rreth ndikimeve në kurrikulën kombëtare arsimore të Turqisë, bazuar në punën hulumtuese dhe kërkimore shkencore në praktikën përkatëse në terren në fshatin Yayla.       

## Vështrim 
Ky libër trajton çështjet sesi grupet e interesit në Turqi, duke përfshirë nacionalistët fetarë, industrialistët neoliberalë dhe ushtrinë, promovojnë dhe zhvillojnë botëkuptimet e tyre të veçanta përmes arsimit dhe programeve shkollore. Qëllimi është të shpjegojë se si këto grupe konkurruese përcaktojnë përvojat arsimore të nxënësve të shkollave dhe se si arsimimi dhe shkollimi masiv krijon kontekstet në të cilat fëmijët kuptojnë njohurinë, fuqinë dhe ndryshimet shoqërore.

*Shteti Pedagogjik* ofron një rast studimor etnografik që nxjerr në pah proceset kulturore dhe politike me anë të të cilave arsimi rikonfigurohet rreth interesave dhe kuptimeve të sektorëve të ndryshëm në shoqërinë bashkëkohore jo vetëm në shoqërinë turke por edhe më gjerësisht. Duke përdorur një gamë të gjerë burimesh profesionale, autori tregon se si një sistem shkollor artikulon një rend moral në kryqëzimin e gjinisë, përkatësisë etnike dhe klasës. Eksplorimi se si realizohet ky artikulim në një fshat turk ofron një qasje të nuancuar ndaj ndërveprimit të trashëgimisë fetare, laicitetit, globalizimit ekonomik, militarizmit dhe politikave të identitetit në shoqërinë aktuale jo vetëm në Turqi por edhe më gjerësisht në rajon.

## Shih edhe 
* Arsimi
* Pedagogjia
* Pedagogjia kombëtare
* Pedagogjia ndërkombëtare

## Referime
Plani i Detajuar Vendor

**Plan i Detajuar Vendor** (PDV) është një instrument në Republikën e Shqipërisë i cili detajon përcaktimet e Planit të Përgjithshëm Vendor (PPV) në nivelin e një ose disa njësive strukturore. PDV-ja përcakton po ashtu kushtet për zhvillimin e një zone përmes lejeve të ndërtimit.

## Shih edhe 
* Planifikimi territorial në Shqipëri

## Burimet 
* Ligji 107/2014 Për Planifikimin dhe Zhvillimin e Territorit
ELVO

**Industria Automobilistike Helenike** (ELVO) (Greqisht: Ελληνική Βιομηχανία Οχημάτων Α.Β.Ε. (ΕΛΒΟ), romanizuar: Ellinika Viomihanya Ohimaton (ELVO) është një kompani automobilistike me seli në Greqi. Kompania u themelua në vitin 1972 me emrin Steyr Hellas dhe mori emrin e saj aktual në 1987. Kryesisht prodhon autobusë, kamionë, automjete ushtarake. Selia e kompanisë është e vendosur në Selanik.

## Historia
Ajo filloi biznesin si Steyr Hellas S.A. duke montuar dhe prodhuar kamionë, motoçikleta dhe traktorë fermash (modelet Steyr dhe Puch). Porositë e rëndësishme për kamionë dhe autobusë nga ushtria greke dhe autoritetet shtetërore i dhanë shpejt vrull kompanisë. Divizioni i traktorëve ra në vitet 1980, pasi kompania u fokusua në automjetet ushtarake; në vitin 1986 ndryshoi emrin në Hellenic Vehicle Industry S.A..

Në vitin 2000, Industria Automobilistike Helenike u privatizua pjesërisht, kur grupi grek i metaleve dhe inxhinierisë Mytilineos fitoi 43% dhe mori përsipër menaxhimin e kompanisë. Kompania u përball me probleme të rënda financiare për shkak të uljes së porosive në vitin 2009, pas prodhimit (në bashkëpunim me një sërë kompanish greke). Menaxhmenti i kompanisë iu rikthye shtetit grek në vitin 2010.

Në vitin 2019, qeveria greke nisi një tender ndërkombëtar për shitjen e aksioneve të Industrisë Helenike të Automjeteve. Në vitin 2020, shitja e kompanisë te një konsorcium me interes izraelit që përfshin Plasan Sasa Ltd, Naska Industries – SK Group dhe biznesmenin helen Aristidis Glinis duket se ka përfunduar me sukses. Sipas burimeve, konsorciumi izraelit u shpall ofertuesi më i lartë në tenderin publik për shitjen e aseteve të ELVO-së dhe konsorciumi izraelit u zotua të investojë nga 95 deri në 135 milionë euro në ELVO gjatë pesë viteve të ardhshme.

Blerja përfundoi më 14 shkurt 2021 me konsorciumin izraelit që mori kontrollin e prodhimit të automjeteve ELVO, për të cilat Forcat e Armatosura Greke ishin të interesuara.

## Referimet
## Lidhje të jashtme
https://www.elvo.gr (Faqja web zyrtare)
Bartolomeu I

parapamje|240px|Bartolomeu I
**Bartolomeu I i Kostandinopojës** (greqisht: Βαρθολομαῖος Αʹ *Bartholomaĩos A*, turqisht: *I. Bartolomeos*; lindur më 29 shkurt 1940) është kryepeshkopi i 270-të dhe i tanishëm i Konstandinopojës dhe Patriku Ekumenik, që nga 2 nëntori 1991. Ai konsiderohet në përputhje me titullin e tij, *primus inter pares* (i pari midis të barabartëve) në Kishën Ortodokse dhe si udhëheqës shpirtëror i të krishterëve ortodoksë në mbarë botën.

Bartolomeu I lindi si **Dimitrios Arhondonis** (greqisht: Δημήτριος Αρχοντώνης *Dimítrios Archontónis*), në fshatin Ajos Theodoros në ishullin Imbros (më vonë u quajt Gökçeada nga Turqia), i biri i Hristos dhe Meropi Arhodónis (i mbiquajtur Skarlatos), të dy me prejardhje greke. Pas diplomimit, ai mbajti një detyrë në Seminarin Teologjik Patriarkal të Halkiut, ku u shugurua meshtar. Më vonë, ai shërbeu si mitropolit i Filadelfisë dhe Halkedon dhe ai u bë anëtar i Sinodit të Shenjtë, si dhe i komiteteve të tjera, përpara kurorëzimit të tij si patrik ekumenik.

Mandati i Bartolomeut si kryetar i Patrikanës e Stambollit është karakterizuar nga bashkëpunimi ndër-ortodoks, dialogu ndërfetar dhe ndër-krishterë, dhe vizitat zyrtare te udhëheqësit katolikë romakë, katolikë të vjetër, ortodoksë lindorë dhe myslymanë të vizituar rrallë më parë nga një patriku ekumenik. Ai ka shkëmbyer ftesa të shumta me personalitete kishtare dhe shtetërore. Përpjekjet e tij për të promovuar lirinë fetare dhe të drejtat e njeriut, iniciativat e tij për të avancuar tolerancën fetare midis feve të botës, si dhe përpjekjet e tij për të promovuar ekologjinë dhe mbrojtjen e mjedisit, janë vërejtur gjerësisht dhe këto përpjekje i kanë dhënë atij titullin "Patriku i Gjelbër”. Ndër pozicionet e tij të shumta ndërkombëtare, ai aktualisht është pjesë e Bordit të Udhëheqësve Fetarë Botërorë për Institutin Ndërfetar Elijah.

## Referime
Fiqri Llagami

**Fiqri Llagami** (Tiranë, 1913 - Spitali i burgut të Tiranës, 17 dhjetor 1978) ka qenë publicist dhe botues para çlirimit. Qe pjesë e të pandehurve që u dënuan nga Gjyqi Special i 1945.

## Biografia 
## Referime
Pazari

[parapamje|[Pazari i Madh, Stamboll|Pazari i Madh në Stamboll, Turqi.]]
**Pazari** (persisht: بازار *bazar*) është një treg i përbërë nga tezga ose dyqane të shumta të vogla, veçanërisht në Lindjen e Mesme dhe Indi. Pazaret në Lindjen e Mesme ishin të vendosura tradicionalisht në rrugë të harkuara ose të mbuluara që kishin dyer në çdo skaj dhe shërbenin si treg qendror i qytetit.

Dëshmitë për ekzistencën e pazareve datojnë rreth vitit 3000 pes. Megjithëse mungesa e provave arkeologjike ka kufizuar studimet e hollësishme të evolucionit të pazareve, indikacionet sugjerojnë se ato fillimisht u zhvilluan jashtë mureve të qytetit ku shpesh shoqëroheshin me shërbimin e nevojave të karvanserajeve. Ndërsa qytetet dhe qytetet u bënë më të populluara, këto pazare u zhvendosën në qendër të qytetit dhe u zhvilluan në një model linear përgjatë rrugëve që shtriheshin nga një portë e qytetit në një portë tjetër në anën e kundërt të qytetit. Sukët u bënë vendkalime të mbuluara. Me kalimin e kohës, këto pazare formuan një rrjet qendrash tregtare që mundësonin shkëmbimin e prodhimeve dhe informacionit. Rritja e pazareve të mëdha dhe qendrave të tregtimit të aksioneve në botën myslimane lejoi krijimin e kryeqyteteve të reja dhe përfundimisht perandorive të reja. Qytetet e reja dhe të pasura si Isfahani, Vijayanagara, Surat, Kajro, Agra dhe Timbuktu u themeluan përgjatë rrugëve tregtare dhe pazareve.[parapamje|250px|[Çarshia e Prishtinës|Pazari i Vjetër i Prishtinës.]]Në shekujt 18 dhe 19, interesi perëndimor për kulturën orientale çoi në botimin e shumë librave për jetën e përditshme në vendet e Lindjes së Mesme. Pazaret dhe veshjet e tregtisë shfaqen dukshëm në piktura dhe gravura, vepra të trillimeve dhe shkrimeve të udhëtimit.

Blerjet në një pazar apo vend tregu mbeten një tipar qendror i jetës së përditshme në shumë qytete dhe qyteza të Azisë së Mesme dhe Jugore dhe pazari mbetet "zemra rrahëse" e jetës së Azisë Perëndimore dhe Azisë Jugore; në Lindjen e Mesme, pazaret priren të gjenden në medinën e një qyteti (lagjen e vjetër). Pazaret dhe tregjet janë shpesh atraksione të rëndësishme turistike. Një numër i lagjeve të pazarit janë renditur si vende të Trashëgimisë Botërore për shkak të rëndësisë së tyre historike dhe/ose arkitekturore.

## Shiko edhe 
* Tregu
* Marketi

## Referime
Çezma

[parapamje|250px|(Qendër) Jet d'eau, ([Gjenevë, Zvicër) Në drejtim të akrepave të orës nga lart djathtas (1) Fontana di Trevi (Romë) (2) Place de la Concorde (Paris) (3) Çezma në Kopshtin e Versajës (Versajë) (4) Njëqind çezmat, Villa d'Este (Tivoli, Itali) (5) Fuente de los Leones, (Alhambra, Granada) (6) Çezma në Sheshin e Shën Pjetrit (Romë) (7) Çezma Samson dhe Luani (Peterhof, Shën Petersburg, Rusi) (8) Çezma e Dubait (Dubai)]]
**Çezma** ose **Çeshmja** është një ujëmbledhës dekorativ që përdoret për shkarkimin e ujit. Është gjithashtu një strukturë që hedh ujin në ajër për një efekt dekorativ ose dramatik.

Çezmat fillimisht ishin thjesht funksionale, të lidhura me burime ose ujësjellës dhe përdoreshin për të siguruar ujë të pijshëm dhe ujë për larje dhe larje banorëve të qyteteve, qytezave dhe fshatrave. Deri në fund të shekullit të 19-të, shumica e burimeve funksiononin nga graviteti dhe kishin nevojë për një burim uji më të lartë se shatërvani, si për shembull një ujëmbledhës, për të bërë që uji të rrjedhë ose të rrjedhë në ajër.

Përveç sigurimit të ujit të pijshëm, çezmat përdoreshin për dekorim dhe për të festuar ndërtuesit e tyre. Çezmat romake ishin zbukuruar me maska ​​prej bronzi ose guri të kafshëve ose heronjve. Në mesjetë, projektuesit maure dhe myslimanë të kopshteve përdorën çezma për të krijuar versione në miniaturë të kopshteve të parajsës. Mbreti Luigji XIV i Francës përdori çezmat në Kopshtet e Versajës për të ilustruar fuqinë e tij mbi natyrën. Çezmat dekorativë barok të Romës në shekujt 17 dhe 18 shënuan pikën e mbërritjes së ujësjellësve të restauruar romakë dhe lavdëruan Papët që i ndërtuan ato.

Nga fundi i shekullit të 19-të, pasi hidrauliku i brendshëm u bë burimi kryesor i ujit të pijshëm, çezmat urbane u bënë thjesht dekorative. Pompat mekanike zëvendësuan gravitetin dhe lejuan që burimet të riciklojnë ujin dhe ta detyrojnë atë në ajër. ''Jet d'Eau'' në liqenin e Gjenevës, i ndërtuar në vitin 1951, gjuan ujë 140 metra në ajër. Çezma më e lartë e tillë në botë është Çezma e Mbretit Fehd në Xhide, Arabi Saudite, i cili derdh ujë 260 metra mbi Detin e Kuq.

Çezmat përdoren sot për të dekoruar parqet dhe sheshet e qytetit; për të nderuar individë ose ngjarje; për rekreacion dhe për argëtim. Një splash pad ose pishinë me spërkatje u lejon banorëve të qytetit të hyjnë, të lagen dhe të freskohen gjatë verës. Çezma muzikore kombinon avionët lëvizës të ujit, dritat me ngjyra dhe muzikën e regjistruar, të kontrolluar nga një kompjuter, për efekte dramatike. Çezmat mund të jenë gjithashtu instrumente muzikore që luhen nga pengimi i një ose më shumë avionëve të tyre të ujit. Çezma e pijes ofrojnë ujë të pijshëm të pastër në ndërtesat publike, parqet dhe hapësirat publike.

## Referimet
Bizhuteritë

**Bizhiteri** zakonisht është një send dekorativ për zbukurim personal, si karfica, unaza, gjerdan, vathë, varëse, byzylykë dhe mansheta. Bizhuteritë mund të ngjiten në trup ose në rroba. Nga një këndvështrim perëndimor, termi është i kufizuar në stolitë e qëndrueshme, duke përjashtuar lulet për shembull. Për shumë shekuj, metali si ari i kombinuar shpesh me gurë të çmuar, ka qenë materiali normal për bizhuteri, por mund të përdoren materiale të tjera si guaska dhe materiale të tjera bimore.

Bizhteritë janë një nga llojet më të vjetra të artefakteve arkeologjike – me rruaza 100,000-vjeçare të bëra nga predha Nassarius që mendohet të jenë xhevahiret më të vjetra të njohura. Format bazë të bizhuterive ndryshojnë midis kulturave, por shpesh janë jashtëzakonisht jetëgjatë; Në kulturat evropiane, format më të zakonshme të bizhuterive të listuara më sipër kanë ekzistuar që nga kohërat e lashta, ndërsa forma të tjera si zbukurimet për hundën ose kyçin e këmbës, të rëndësishme në kulturat e tjera, janë shumë më pak të zakonshme.

Bizhuteritë mund të bëhen nga një gamë e gjerë materialesh. Gurët e çmuar dhe materiale të ngjashme si qelibar dhe koral, metale të çmuara, rruaza dhe guaska janë përdorur gjerësisht dhe smalti ka qenë shpesh i rëndësishëm. Në shumicën e kulturave, bizhuteritë mund të kuptohen si një simbol statusi, për vetitë e tij materiale, modelet e tyre ose për simbolet kuptimplote. Bizhuteritë janë bërë për të zbukuruar pothuajse çdo pjesë të trupit, që nga furqeta deri te unazat e këmbëve. Në kulturën moderne evropiane sasia e veshur nga meshkujt e rritur është relativisht e ulët në krahasim me kulturat e tjera dhe periudhat e tjera në kulturën evropiane.

## Referimet
Davit Osepashvili

**Davit Osepashvili** (3 dhjetor 1965, Tbilisi) - shkencëtar politik gjeorgjian, politikan, PR dhe specialist i medias. I diplomuar në Universitetin Shtetëror të Tbilisit Ivane Javakhishvili, i specializuar në shkencat politike. Ai ka punuar në periudha të ndryshme, në agjenci qeveritare dhe shtetërore. Si në sektorin qeveritar ashtu edhe në atë joqeveritar, ai ka punuar në fushën e monitorimit të informacionit, duke përfshirë hulumtimin e opinionit publik dhe marrëdhëniet. Ka përvojë relevante në veprimtari organizative. Kishte marrëdhënie të ngushta me sektorin joqeveritar dhe organizatat shtetërore. Për shumë vite, Davit Osepashvili ka punuar në agjencitë qeveritare: Këshilltar Kryesor për PR dhe Komunikim, Këshilltar Politik, Analist kryesor, Kryespecialist, Koordinator Drejtimi, Kryeredaktor dhe të tjerë. Ai ka punuar në institucione të tilla si: Administrata e Presidentit të Gjeorgjisë, Ministria e Punëve të Brendshme të Gjeorgjisë, Ministria e Kulturës, Shërbimi i Shtypit i Presidentit të Gjeorgjisë, Zyra e Sakrebulos së Tbilisit, Administrata e Bashkisë së Tbilisit, Departamenti i Shtetit për Çështjet Rinore, Sfida e Mijëvjeçarit Gjeorgji. (MCG-MCC) Imedi TV, Transmetuesi Publik, Radio Gjeorgjia, etj. Në vitin 2003, ai mori pjesë në projektin "Nëpunës Publik Kundër Korrupsionit" të zbatuar me mbështetjen financiare të Fondacionit të Shoqërisë së Hapur Georgia dhe u shpërblye në Tbilisi. Me bursë të nëpunësve publikë të vetëqeverisjes lokale të Tbilisi. Në vitin 2005, ai mori pjesë në një program ndërkombëtar në Tel Aviv, i cili është në pronësi të Izraelit. Ai u organizua nga Ministria e Punëve të Jashtme, Organizata Ndërkombëtare e Bashkëpunimit, "Mashavi", në drejtim të programit "Zhvillimi i biznesit të vogël dhe të mesëm". Ai është autor i artikujve dhe intervistave dhe shpesh merr pjesë në transmetime televizive. Në vitin 2001 iu dha titulli akademik Master i Shkencave Politike.

## Burime autoritare informacioni: 
* Fjalori Biografik i Gjeorgjisë: nplg.gov.ge
* Profili personal Facebook
* Transmetuesi Publik i Gjeorgjisë
* Transmetuesi Publik i Gjeorgjisë
* Transmetuesi Publik i Gjeorgjisë
* Transmetuesi gjeorgjian: "Rustavi 2"
* Gazeta gjeorgjiane "Qronikaplus"
* Kompania televizive "Obieqtivi"
Boja e shkrimit

[parapamje|Shishet e bojës nga [Gjermania]]
**Boja** është një gel, sol ose tretësirë që përmban të paktën një ngjyrues, të tillë si një ngjyrë ose pigment, dhe përdoret për të ngjyrosur një sipërfaqe për të prodhuar një imazh, tekst ose dizajn. Boja përdoret për të vizatuar ose shkruar me laps, furçë, stilolaps kallami ose pendë. Bojërat më të trasha, në formë paste, përdoren gjerësisht në shtypjen e shkronjave dhe shtypjen litografike.

Boja mund të jetë një medium kompleks, i përbërë nga tretës, pigmente, ngjyra, rrëshira, lubrifikantë, tretës, surfaktantë, grimca, fluoreshente dhe materiale të tjera. Përbërësit e bojërave shërbejnë për shumë qëllime; bartësi i bojës, ngjyruesit dhe aditivët e tjerë ndikojnë në rrjedhën dhe trashësinë e bojës dhe pamjen e saj të thatë.
Përkthimologjia

**Përkthimologjia**, ose **shkenca e përkthimit**, është një fushë akademike që merret me studimin sistematik të teorisë dhe zbatimit të përkthimit, interpretimit dhe adaptimit. Përkthimologjia huazon shumë nga fushave të ndryshme studimi që kan të bëj me përkthimin, në mesin e të cilave janë letërsia e krahasuar, shkencat kompjuterike, historia, gjuhësia, filologjia, filozofia, semiotika dhe terminologjia.

Si lëmi hulumtuese, objektet dhe metodat të përkthimologisë dallojnë mes traditave të ndryshme. Në këtë drejtim, mund të ceken traditat frënge ("traductologie") dhe angleze ("translation studies").

## Nota dhe referenca 
Ky artikull është përkthyer pjesërisht nga faqja Wikipedia në gjuhë angleze (Translation Studies).
Marrëdhëniet mes Rusisë dhe Ukrainës

Marrëdhëniet **ruso-ukrainase** janë marrëdhënie komplekse dypalëshe ndërkombëtare midis Federatës Ruse dhe Ukrainës, dy shtete kufitare në hapësirën post-sovjetike. Këto marrëdhënie kanë qenë mjaft të tensionuara që nga viti 2014, në kontekstin e krizës ukrainase, për shkak të krizës së Krimesë, mas të cilës Krimea dhe Sevastopoli (të dytë ishin territore ukrainase që nga viti 1954) aneksohen në mënyrë të njëanshme nga Federata Ruse pas referendumit të vitit 2014. Këto teritore nuk njifen si ruse nga shumica e anëtarëve të komunitetit ndërkombëtar, mes tjerash për shkak të Luftës së Donbasit, në të cilën Rusia dyshohet se ka ndërhyrë duke zhvilluar luftë hibride. Rusia ka një ambasadë në Kiev dhe konsullata në Kharkiv, Lviv dhe Odessa . Ukraina ka një ambasadë në Moskë dhe konsullata në Rostov-on-Don, Shën Petersburg, Yekaterinburg, Tyumen dhe Vladivostok.
Alfabeti armeno-turk

parapamje|240px|Faqja e parë e Dhiatës së Vjetër e shkruar me alfabet armeno-turk
**Alfabeti armeno-turk** është një version i alfabetit armen që përdoret ndonjëherë për të shkruar turqishten osmane deri në vitin 1928, kur u prezantua alfabeti modern turk me shkronja latine. Shkrimi armen nuk u përdor vetëm nga armenët etnikë për të shkruar gjuhën turke, por edhe nga elita turke osmane jo-armene.

Një korrespondent amerikan në Marash në vitin 1864 e quan alfabetin "armeno-turk", duke e përshkruar atë si të përbërë nga 31 shkronja armene dhe "pafundësisht superior" ndaj alfabetit arab ose grek për përkthimin turk.

Ky shkrim armen është përdorur krahas shkrimit arab në dokumentet zyrtare të Perandorisë Osmane të shkruara në turqishten osmane. Për shembull, romani i parë që u shkrua në turqisht në Perandorinë Osmane ishte *Akabi Hikayesi* i Vartan Pashës i vitit 1851, i shkruar me shkrimin armen.

## Alfabeti
### Digrafi 
Megjithëse alfabeti armen i përshtatet shumë mirë fonologjisë turke, nevojiten disa digrafë për të shkruar të gjitha tingujt turke, veçanërisht zanoret. Disa prej tyre janë të pranishme edhe në drejtshkrimin armen.

## Referime
Gokturqit

**Gokturqit** ose **Gëkturqit** (i njohur edhe si **Turqit Qiellor** ose **Turqit Blu**, Turkik i Vjetër: 𐱅𐰇𐰼𐰰:𐰉𐰆𐰑𐰣 romanizuar *Türük Bodun*; Kinezçe: 突厥; pinyin: *Tūjué*; Wade–Giles: ''T'u-chüeh'') ishin një konfederatë nomade e popujve turkik në Azinë e Brendshme mesjetare (Azia Qendrore dhe Lindore, shek. 6).

Gokturqit, nën udhëheqjen e Bumin Qaghan (v. 552) dhe të bijve të tij, pasuan Haganatin e Rouranëve si fuqinë kryesore në rajon dhe themeluan Haganatin e Parë Turkik, një nga disa dinastitë nomade që do të formësonte gjeolokimin, kulturën e ardhshme, dhe besimet mbizotëruese të popujve turkik.

## Referime
Gaziu

[parapamje|djathtas|"Sulltani Gazi" [Murad II dhe Władysław III i Polonisë.]]
**Gaziu** (arabisht: غازي, shumës *ġuzāt*) ishte një person që mori pjesë në **ghazw** (غزو, *ġazw*), që do të thotë ekspeditë ose bastisje ushtarake. Termi i fundit u përdor në literaturën e hershme islame për ekspeditat e udhëhequra nga profeti islamik Muhamed, dhe më vonë u përdor nga udhëheqësit ushtarakë turkik për të përshkruar luftërat e tyre pushtuese.

Në kontekstin e luftërave midis Rusisë dhe popujve myslymanë të Kaukazit, duke filluar që nga rezistenca e Sheih Mansur në fund të shekullit të 18-të ndaj ekspansionit rus, fjala zakonisht shfaqet në formën *gazavat* ().

Në literaturën në gjuhën angleze, ghazw shpesh shfaqet si razzia, një huazim përmes frëngjisht nga arabishtja magrebi. Në turqishten moderne, përdoret për t'iu referuar veteranëve dhe gjithashtu si titull për kampionët myslimanë turq si Ertuğrul, Osmani I, dhe Mustafa Qemal Ataturku.

## Referime
Kalaja e Shkupit

parapamje|250px|Kalaja e Shkupit
**Kalaja e Shkupit** (maqedonisht: Скопско кале, romanizuar: *Skopsko kale*; turqisht: *Üsküp Kalesi*), i referuar zakonisht si **Kale** (nga turqishtja që do të thotë për "kështjellë"), është një kështjellë historike e vendosur në qytetin e vjetër të Shkupit, kryeqyteti i Maqedonisë së Veriut. Gjendet në Komunën e Qendrës dhe gjendet në pikën më të lartë të qytetit me pamje nga lumi Vardar. Kalaja është paraqitur në stemën e Shkupit, e cila nga ana tjetër është e inkorporuar në flamurin e qytetit.

## Historia
Kalaja e parë u ndërtua në shekullin e 6-të e.r. në një tokë që ishte e banuar gjatë neolitit dhe epokës së bronzit (afërsisht 4000 pes e tutje). Është ndërtuar me gur gëlqeror dhe travertin të verdhë, së bashku me fragmente mbishkrimesh latine. Materiali për kalanë e ka origjinën nga qyteti romak Skupi, i cili u shkatërrua plotësisht nga një tërmet i vitit 518.
[parapamje|140px|majtas|[Justiniani I, Perandori Bizantin]]

Kalaja mendohet të jetë ndërtuar gjatë sundimit të perandorit Justiniani I dhe e ndërtuar më tej gjatë shekujve 10 dhe 11 mbi mbetjet e kalasë bizantine të perandorit Justinian, e cila mund të jetë shkatërruar për shkak të një sërë luftërash dhe betejash në rajon. Qyteti ishte kryeqyteti i Perandorisë së Parë Bullgare midis 992 dhe 1015, dhe ishte qendra e kryengritjes së Perandorisë Bullgare kundër Perandorisë Bizantine nën sundimin e Peter Delyan. Nuk dihet shumë për kështjellën mesjetare, përveç disa dokumenteve që përvijojnë karakteristika të vogla në pamjen e kalasë.

Në vitin 1346 në Kalanë e Shkupit, Stefan Dushani mori titullin Perandor në kurorëzimin e tij dhe ai kishte transferuar kryeqytetin e Perandorisë Serbe në Shkup.
[parapamje|Kurorëzimi i perandorit Stefan Dushan në Shkup, pjesë e *[The Slav Epic|Slav Epic* nga Alphonse Mucha, shek. 1926]]

## Referime
Boja

parapamje|Bojë
**Bojë** është çdo përbërje e lëngshme e pigmentuar, e lëngshme ose e ngurtë e mastikës që, pas aplikimit në një substrate në një shtresë të hollë, shndërrohet në një film të ngurtë.

## Shih edhe 
* Bojë shkrimi
Ibrahim Pasha i Beratit

**Ibrahim Pasha i Beratit** ishte sundimtari i dytë dhe i fundit i Pashallëkut të Beratit, në detyrë nga viti 1787 deri në vitin 1809.

## Biografia 
Pas vdekjes së Ahmet Kurt Pashës, territori i Pashallëkut të Beratit sundohej nga një aleat i ngushtë i tij, Ibrahim Pasha i Beratit. Duke qenë se ky territor i përkiste Shqipërisë së Mesme, Ibrahim Pasha u zgjua nga ky cenim. Kjo bëri që Ali Pasha të niste një luftë me pashallëkun e Beratit.

Pas disa negociatash të pafrytshme, Ibrahim Pasha dërgoi një dyzinë trupash nën komandën e vëllait të tij Sefer, beut të Avlonës. Kundër këtyre, Aliu thirri armatolët e Thesalisë; dhe pasi fshatrat u dogjën, fshatarët u grabitën dhe u varën, dhe kopetë u çuan nga të dy anët, u bë paqja. Ibrahimi ia dha vajzën për martesë Muhtarit, djalit të madh të Aliut, dhe territorin e diskutueshëm si prikë. Meqenëse Sefer beu kishte shfaqur cilësi që mund të ishin të frikshme në të ardhmen, Aliu shpiku marifetin e tij që ta helmonte atë nga një mjek. ; dhe, sipas mënyrës së tij të zakonshme, ai vari agjentin e krimit, që të mos mbetej asnjë dëshmitar për të. Në vitin 1808, Ali Pasha mundi Ibrahim Pashën, duke përfshirë territorin e tij në Pashallëkun e Janinës.

## Ekonomia 
Popullsia vendase dhe tregtarët nuk paguajnë as haraç, as ndonjë taksë tjetër, përveç një kontributi prej tridhjetë monedha parash në vit për Ibrahim Pashën e Beratit, për lirinë e tregtisë në portet e tij. E drejta e kullotës në tokat e qytetit të Himarës, ajo e grumbullimit të velanidhit në male dhe peshkimi në gjirin verior të Porto Palermos janë të përbashkëta për të gjithë banorët. Misri rritet në rrafshinën ngjitur me plazhin verior, ku dy përrenjtë, të cilët përqafojnë qytetin, vërshojnë në dimër dhe përgatisin tokën për marrjen e atij drithi.

## Shih edhe 
* Berati
* Ahmet Kurt Pasha
* Pashallëku i Beratit
* Pashallëqet shqiptare

## Literatura 
* Grup autorësh: "Historia e Popullit Shqiptar" Akademia e Shkencave e Shqipërisë. (Tiranë) 
*
Denzel Dumfries

**Denzel Justus Morris Dumfries** (lindur më 18 prill 1996) është një futbollist profesionist holandez i cili luan si mbrojtës i djathtë për klubin italian Internazionale dhe kombëtaren holandeze.

Dumfries e nisi karrierën e tij si profesionist në vitin 2014 me Spartën e Rotterdamit, duke i ndihmuar të ngjiteshin në Eredivisie në vitin 2016 kurse një vit më pas u shpall talenti i vitit. Në vitin 2017, ai u transferua te Heerenveen, kurse pas një sezoni kaloi te PSV, duke u bërë kapiten në vitin 2021. Në verën e vitit 2021, ai nënshkroi në Itali me Interin.

Në nivel ndërkombëtar, Dumfries fillimisht përfaqsoi Aruban në vitin 2014, kjo për shkak të origjinës së tij nga ana e babait. Në vitin 2018, ai vendosi të luante për Holandën, duke debutuar zyrtarisht në atë vit. Tre vite më vonë, ai luajti në Euro 2020.

## Trofe
### Klube
;Sparta Rotterdam
* Eerste Divisie: 2015–16
;Internazionale

* Supercoppa Italiana: 2021

### Personale
* Ekipi i Vitit i Eredivisies: 2018–19

## Referime
Prologu i Ohrit

Prologu i Ohrit është një botim, i shtypur zakonisht në dy vëllime, që është përmbledhje e shënimeve individuale për jetën e shenjtorëve të kishës ortodokse. Prologu është vepra Nikolla Velimiroviq, një peshkop dhe shenjtor i Kishës Ortodokse që jetoi nga viti 1880 deri në 1956. 

Regjistrimet për shenjtorët individualë organizohen sipas datës së festës së tyre. Përveç një biografie të shkurtër ose "jetës së një shenjtori" Prologu përfshinte gjithashtu himne, reflektime dhe predikime, zakonisht të lidhura me një shenjtor të caktuar. Fillimisht është shkruar në serbisht dhe tani është në dispozicion në përkthim. 

Peshkopi Nikolla shkroi Prologu i Ohrit në vitin 1928 kur ishte në Serbi. Ai e modeloi punën e tij sipas literaturës së lashtë hagiografike, në të cilën ai shkroi Jetë të shkurtra dhe incidente ndërtuese të jetës së burrave dhe grave, duke përfshirë mëkatarët e zakonshëm. 

## Referime 
Versioni anglisht online
Smålandsstenar

**Smålandsstenar** ()  është një lokalitet i vendosur në Komunën Gislaved, Qarku Jönköping, Suedi me 4,530 banorë në 2010. 

Në sport, Klubi i tenisit Smålandsstenar ka një pozicion qendror si tenisistët më të suksesshëm në zhvillimin e klubit atletik, siç janë të renditur në ATP; Hans Simonsson, Stefan Simonsson, Håkan Johansson, Peter Svensson, Claes Persson dhe Linda Åqvist e renditur në WTA.

## Referime 
## Linqe te jashtme
Furqeta

parapamje|Një kapëse e flokëve, një lloj e furqetës
parapamje|Një gjilpërë e artë me dy koka spirale nga Gjeorgjia (mijëvjeçari i 3-të p.e.r.)
Një **furqetë** është një pajisje e gjatë që përdoret për të mbajtur flokët e një personi në vend. Mund të përdoret thjesht për të siguruar flokët e gjatë jashtë rrugës për lehtësi ose si pjesë e një modeli flokësh apo maskë të hollë. Dëshmia më e hershme për veshjen e flokëve mund të shihet në "figurinat e Venusit" të gdhendura si Venusi i Brassempouy dhe Venusi i Willendorf. Krijimi i modeleve të ndryshme flokësh, veçanërisht tek femrat, duket se është i përbashkët për të gjitha kulturat dhe të gjitha periudhat dhe shumë shoqëri të kaluara dhe aktuale përdorin shirita flokësh.

Në Asirinë dhe Egjiptin e lashtë përdoreshin furqeta prej metali, fildishi, bronzi, druri i gdhendur, etj., për të siguruar modele flokësh. Furqeta të tillë sugjerojnë, siç tregojnë varret, se shumë prej tyre ishin objekte luksi midis egjiptianëve dhe më vonë grekëve, etruskëve dhe romakëve. Suksesi i madh erdhi në vitin 1901 me shpikjen e kapëses spirale të flokëve nga shpikësi nga [[Zelanda e Re}], Ernest Godward. Ky ishte një paraardhës i kapëses së flokëve.

Furqeta mund të jetë dekorative dhe e veshur me bizhuteri dhe zbukurime, ose mund të jetë utilitare dhe e dizajnuar të jetë pothuajse e padukshme ndërsa mban një frizurë në vend. Disa furqeta janë një gjilpërë e vetme e drejtë, por versionet moderne kanë më shumë gjasa të ndërtohen nga gjatësi të ndryshme teli që janë të përkulura në gjysmë me një fund në formë U dhe disa kthesa përgjatë dy pjesëve të kundërta. Kunja e përfunduar mund të ndryshojë nga dy deri në gjashtë inç në gjatësinë e fundit. Gjatësia e telave mundëson vendosjen në disa modele modelesh flokësh për të mbajtur natyrën në vend. Kërcimet mundësojnë mbajtjen e kunjit gjatë lëvizjeve normale.

## Referime
Gjerdani

parapamje|220x220px|Gjerdan me diamant dhe granatë
**Gjerdani** është një artikull stoli që vihet rreth qafës. Ato shpesh shërbejnë për qëllime ceremoniale, fetare, magjike ose varrimi dhe përdoren gjithashtu si simbole të pasurisë dhe statusit, duke pasur parasysh se zakonisht janë bërë nga metale dhe gurë të çmuar.

Përbërësi kryesor i një gjerdani është brezi, zinxhiri ose kordoni që mbështillet rreth qafës. Këto janë dhënë më shpesh në metale të çmuara si ari, argjendi dhe platini. Gjerdanët shpesh kanë ngjitje shtesë të varura ose të futura në vetë gjerdan. Këto bashkëngjitje zakonisht përfshijnë varëse, medalje, amuletë, kryqe dhe materiale të çmuara dhe gjysmë të çmuara si diamanti, perlat, rubinët, smeraldët, granatat dhe safirët. Ato janë bërë me shumë lloje të ndryshme materialesh dhe përdoren për shumë gjëra dhe ndonjëherë klasifikohen si veshje.

## Shiko edhe 
* Unaza

## Referime
Instituti i letërsisë Gorki

Instituti **Gorki i Letërsisë Botërore** ( **IMLI** ; rusisht : Институт мировой литературы им. А. М. Горького РАН ) është një institut kërkimor i Akademisë Ruse të Shkencave në Moskë .

Për të mos u ngatërruar me Institutin Letrar Gorki, i cili është një institut i arsimit të lartë që trajnon shkrimtarë, Instituti i Letërsisë Botërore AM Gorky është një institut kërkimor shkencor dhe pjesë e Akademisë Ruse të Shkencave . Ajo u themelua më 17 shtator 1932 për 40-vjetorin e veprimtarisë letrare të Maxim Gorky dhe ndodhet në ish-pasurinë e familjes Gagarin në Moskë.

Instituti është i organizuar në departamente, secili i specializuar në një rajon ose zhanër të veçantë të letërsisë. Këto departamente përfshijnë, por nuk kufizohen në Departamentin e Teorisë së Letërsisë, Folklorit, Letërsisë së Vjetër Sllave, Letërsisë Ruse të shekullit të 19-të, Letërsisë Bashkëkohore Ruse dhe Letërsisë Ruse Emigrene, Letërsisë Klasike Perëndimore dhe Letërsisë Krahasuese, Letërsisë së Azisë dhe Afrikës, Evropës bashkëkohore dhe Letërsia Amerikane, Letërsia e pakicave ruse dhe vendeve të CIS, dhe dorëshkrime. Ekziston gjithashtu një departament i përkushtuar për mënyrën se si Letërsia Ruse mësohet dhe shpërndahet jashtë vendit. Instituti është gjithashtu shtëpia e arkivave personale të shumë shkrimtarëve, duke përfshirë Maxim Gorky dhe Andrei Platonov .. Studiuesit e brendshëm i përkushtohen botimit të veprave të reja dhe studiuesit vizitorë mund të organizojnë gjithashtu të kryejnë kërkime atje, të marrin pjesë në leksione ose të flasin për punën e tyre.

Instituti Gorki u krijua në vitin 1932 me dekret të Komitetit Qendror Ekzekutiv të Bashkimit Sovjetik me titull "Për ngjarjet për të shënuar 40-vjetorin e veprimtarisë letrare të Maksim Gorkit". Instituti u riemërua nga Instituti i Letërsisë Maxim Gorky në Institutin e Letërsisë AM Gorky në 1934 në përputhje me një dekret tjetër të Presidiumit të Komitetit Qendror, dhe Lev Kamenev u emërua si drejtor i parë.

Më 14 shkurt 1937, Arkivi i Gorkiut dhe Muzeu i Gorkiut u shtuan, ky i fundit u hap më 1 nëntor 1937. Më 4 mars 1938, ata hapën gjithashtu Muzeun Shtetëror të Aleksandër Pushkinit , i cili më vonë u zhvendos në Leningrad në 1949. Më 16 prill 1938, pasi u bashkua me Akademinë e Shkencave Sovjetike (tani Ruse), ajo mori emrin e saj aktual. Tani ndodhet në ish-pasurinë e Gagarinëve, e cila u ndërtua në çerekun e parë të shekullit të 19-të nga arkitekti italian Domenico Gilardi .

Në vitin 1950, një punonjëse e institutit, Vera Stepanovna Nechaeva  [ ru ] u bë laureate e Çmimit VG Belinksi  [ ru ] për vëllimin e parë të një biografie me katër vëllime të Vissarion Belinsky . Në vitin 1952 Nechaeva u emërua shef i Departamentit të Tekstit të institutit.

## Drejtorët e Institutit 
## Lidhje të jashtme 
http://www.imli.ru/
Zinxhiri

parapamje|Një zinxhir i zakonshëm metalik me lidhje të shkurtër
**Zinxhiri** është një bashkim serik i pjesëve të lidhura të bëra zakonisht prej metali, me një karakter të përgjithshëm të ngjashëm me atë të një litari në atë që është fleksibël dhe i lakuar në shtypje, por linear, i ngurtë dhe mbartës në tension. Një zinxhir mund të përbëhet nga dy ose më shumë lidhje. Zinxhirët mund të klasifikohen sipas dizajnit të tyre, i cili mund të diktohet nga përdorimi i tyre:

* Ato të dizajnuara për ngritje, për tërheqje; ose për sigurim, si p.sh. me një bllokues biçiklete, të ketë hallka në formë torusi, të cilat e bëjnë zinxhirin fleksibël në dy dimensione (dimensioni i tretë fiks është gjatësia e një zinxhiri). Zinxhirët e vegjël që shërbejnë si stoli janë një analog kryesisht zbukurues i këtyre llojeve.
* Ato të projektuara për transferimin e fuqisë në makineri kanë lidhje të krijuara për t'u lidhur me dhëmbët e dhëmbëzave të makinës dhe janë fleksibël vetëm në një dimension. Ata njihen si zinxhirë rul, megjithëse ka edhe zinxhirë jo rrotullues, si zinxhiri bllokues.

Dy zinxhirë të dallueshëm mund të lidhen duke përdorur një lidhje të shpejtë, karabinë, pranga ose kapëse. Ngarkesa mund të transferohet nga një zinxhir në një objekt tjetër me një tapë zinxhiri.

## Përdorimi 
Përdorimet e zinxhirit përfshijnë:

### Dekorimi 
* Zinxhirë bizhuterish, shumë gjerdan dhe byzylykë janë bërë nga zinxhirë të vegjël ari dhe argjendi
* Zinxhirë zyre, jakë ose zinxhir ari i rëndë i veshur si shenja zyre ose shenjë besnikërie në Evropën mesjetare dhe në Mbretërinë e Bashkuar
* Veshje dekorative, disa njerëz veshin kuleta me zinxhirë të lidhur me rripat e tyre, ose pantallona të zbukuruara me zinxhirë
* Zinxhiri omega, një pseudo-zinxhir ku 'lidhjet' janë montuar në një mbështetëse në vend që të ndërlidhen

### Transferimi i energjisë 
* Zinxhiri i biçikletës, transferon fuqinë nga pedalet në timonin e makinës së një biçiklete, duke e shtyrë kështu atë. Një aplikim i zinxhirit të rulit.
* Armë me zinxhir, lloj mitralozi që drejtohet nga një burim i jashtëm energjie, ndonjëherë i lidhur me një zinxhir, për të aktivizuar mekanizmin në vend që të përdorë zmbrapsjen
* Pompa me zinxhir, lloj pompe uji ku një zinxhir i pafund ka vendosur mbi të disqe rrethore
* Sharrë me zinxhir, sharrë mekanike portative, e motorizuar duke përdorur një zinxhir prerës për sharrë druri
Beteja e Shtimes dhe e Slivovës

**Beteja e Shtimes dhe e Slivovës** ishte njëra ndër betejat e para të Lidhjes së Prizrenit me forcat e Perandorisë Osmane. Në këtë betejë osmanët siguruan fitoren e tyre dhe vazhduan rrugën deri në Prizren. Gjatë kësaj beteje ra Mic Sokoli, komandanti kryesor i kësaj beteje.

## Situata para betejës 
Pas luftës së Ulqinit, Osmanët ua dhanë Malit të zi disa toka Shqiptare, vecanërisht Ulqinin. Kjo e nxiti politikën e Lidhjës së Prizrenit të reagonte kundër Osmanëve dhe ata,të drejtuar nga Abdyl Frashëri, filluan luftën për autonomin e Shqipërisë. Pasi që qëllimet e Lidhjes u bënë publike, Perandoria Osmane dërgoi Dervish Turgut Pashën me 15.000 ushtarë për ta shuar Lidhjen. Lidhja dërgoi ushtrit e saja nën komandën e Mic Sokolit për ti sprapsur forcat Osmane. Këto të dy forcat u takuan në fshatin e Slivovës ku filloj beteja.

## Beteja 
Luftimet u zhvilluan prej 18 deri më 21 prill, Ushtria osmane u hodh në mësymje në front të gjerë, e mbështetur nga zjarri i dendur i artilerisë. Luftëtarët e Lidhjes i thyen më se një herë sulmet e saj dhe kundërsulmuan disa herë. Në një nga këto kundërsulme Mic Sokoli bllokoi me trupin e tij një grykë topi të armikut. Më 21 prill shqiptarët, për shkak të epërsisë së armikut, u tërhoqën. Më 22 dhe 23 prill ata zhvilluan ndeshje në Dukël dhe Suharekë, për të penguar osmanët të hynin në Prizren. Në maj u bënë përleshjet e fundit me osmanët në thellësi të Rrafshit të Dukagjinit dhe të Kosovës. Në luftimet që u zhvilluan në Slivovë njëri nga pjesëmarrësit ishte edhe Isa Boletini.  

## Shih edhe 
* Lidhja e Prizrenit
* Rilindja Kombëtare

## Literatura 
* 
* 

## Referime
Beteja e Kaçanikut (1910)

**Beteja e Kaçanikut** e vitit 1910 është një betejë e zhvilluar ndërmjet kryengritësve shqiptarë nën komandën e Idriz Seferit dhe të forcave osmane të komanduara nga Turgut Pasha.
 
## Beteja 
Më 30 prill, ushtria osmane e komanduar nga Turgut Pasha e cila në fillim përbëhej nga 16 mijë ushtarë, kalorësi dhe artileri, sulmoi 3000 luftëtarët shqiptarë të Idriz Seferit në Grykën e Kaçanikut. Më parë goditën me artileri fshatrat përreth dhe masakruan gratë e fëmijët për t'i demoralizuar shqiptarët.Mbrojtësit e Grykës së Kaçanikut u bënë ballë dy ditë më radhë forcave osmane duke treguar aftësi në mbrojtje dhe në sulm. Më pas u tërhoqën në mënyrë të organizuar drejt Gjilanit pa i ndalur goditjet drejt armikut.Ushtria osmane pësoi humbje të mëdha, u shpartalluan 20 divizione duke lënë të vrarë mijëra ushtarë, një të katërtën e forcave të Turgut Pashës. Në shenjë hakmarrje u dogjën fshatrat që kishin mbetur pa u shkatërruar nga artileria dhe u ekzekutuan robërit.

## Shih edhe 
* Kaçaniku
* Rilindja Kombëtare
* Beteja e Kaçanikut (1690)
Ahmed Pashë Qyprilliu

**Ahmed Pashë Qyprilliu** (turqishtja osmane: احمد کوپروغلی پاشا), në burimet bashkëkohore **Ahmet Coprogli Pasha**, ishte një zyrtar i rangut të lartë në oborrin e Sulltanit osman Abdylmexhiti I, i cili mbante një sërë funksionesh.

Ndërsa shërbente si ambasador në Rusi në shkurt 1834, Pasha i dhuroi Car Nikollës një numër dhuratash, duke përfshirë një fre/shalë/kaparison me vlerë rreth £50,000, byzylykë, 150 shalle lesh kashmiri, një duzinë kuaj arabë dhe dhuratën kryesore, një shpata e veshur me xhevahire thuhet se është marrë nga kufoma e Konstantine XI, pas rënies së Kostandinopojës nga Mehmeti II.

Nga 1854, Pasha ishte komandant i forcave detare osmane në Luftën e Krimesë, ku u takua me zëvendës-admiralët James Dundas dhe François Hamelin për të diskutuar mundësinë e pjesëmarrjes osmane në sulmin në bazën detare të Mykolaiv.

Ndërsa shërbente si Komandant i Përgjithshëm dhe Guvernator i Përgjithshëm, Pasha thuhet se iu tha për masakrën e Damaskut më 1860, por nuk arriti të mobilizonte 800 trupat e tij për të ndërhyrë.

## Referimet