open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Marina Gjermane (1935–1945)

parapamje|227x227px|Shenja e Kriegsmarine.
**Marina Gjermane** (Gjermanisht: *Kriegsmarine*) ishte marina e Gjermanisë nga viti 1935 deri në 1945. Ajo zëvendësoi Marinën Perandorake Gjermane të Perandorisë Gjermane (1871–1918) dhe Rajhsmarinën e ndërluftës (1919–1935) të Republikës së Vajmarit. Kriegsmarine ishte një nga tre degët zyrtare, së bashku me Heer dhe Luftwaffe, të Wehrmacht, forcat e armatosura gjermane nga 1935 deri në 1945.

Në shkelje të Traktatit të Versajës, Kriegsmarine u rrit me shpejtësi gjatë riarmatimit detar gjerman në vitet 1930. Traktati i vitit 1919 kishte kufizuar madhësinë e marinës gjermane dhe ndalonte ndërtimin e nëndetëseve.

Anijet Kriegsmarine u vendosën në ujërat përreth Spanjës gjatë Luftës Civile Spanjolle (1936–1939) nën maskën e zbatimit të mosndërhyrjes, por në realitet duke mbështetur nacionalistët kundër republikanëve spanjollë.

Në janar 1939, u urdhërua Plani Z, një program masiv i ndërtimit të anijeve, duke bërë thirrje për barazi detare sipërfaqësore me Marinën Mbretërore Britanike deri në vitin 1944. Kur shpërtheu Lufta e Dytë Botërore në shtator 1939, Plani Z u anulua në favor të një programi të ndërtimit të përplasjes për Nëndetëseve (U-boat) në vend të anijeve luftarake sipërfaqësore kapitale dhe forcave tokësore dhe ajrore iu dha përparësi burimeve strategjike.

Komandanti i Përgjithshëm i Kriegsmarine (si për të gjitha degët e forcave të armatosura gjatë periudhës së pushtetit absolut nazist) ishte Adolf Hitler, i cili ushtroi autoritetin e tij nëpërmjet Oberkommando der Marine ("Komanda e Lartë e Marinës").

Ndër anijet më të rëndësishme të Kriegsmarine ishin U-varkat e saj, shumica e të cilave u ndërtuan pasi Plani Z u braktis në fillim të Luftës së Dytë Botërore. Wolfpacks u mblodhën me shpejtësi grupet e nëndetëseve që sulmuan kolonat britanike gjatë gjysmës së parë të Betejës së Atlantikut, por kjo taktikë u braktis kryesisht nga maji 1943 kur u rritën humbjet e U-boat. Së bashku me U-boat, sulmuesit e tregtisë sipërfaqësore (përfshirë kryqëzuesit ndihmës) u përdorën për të ndërprerë transportin aleat në vitet e para të luftës, më të famshmit prej tyre ishin kryqëzorët e rëndë Admiral Graf Spee dhe Admiral Scheer dhe luftanija Bismarck. Megjithatë, miratimi i përcjellësve të autokolonave, veçanërisht në Atlantik, uli ndjeshëm efektivitetin e sulmuesve të tregtisë sipërfaqësore kundër kolonave.

Pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore në 1945, anijet e mbetura të Kriegsmarine u ndanë midis fuqive aleate dhe u përdorën për qëllime të ndryshme, duke përfshirë pastrimin e minave. Disa u ngarkuan me armë kimike të tepërta dhe u shkatërruan.

## Shiko edhe 
* *Wehrmacht*

## Burimet
Grabitqari kulminant

parapamje|Luani është macja e dytë më e madhe në botë dhe shërben si një grabitqar tokësor në Afrikë.
**Grabitqari kulminant**, i njohur gjithashtu si **grabitqari kryesor**, është një grabitqar në krye të një zinxhiri ushqimor, pa grabitqarët e vet natyrorë.

Grabitqarët Apex zakonisht përcaktohen në aspektin e dinamikës trofike, që do të thotë se ata zënë nivelet më të larta trofike. Zinxhirët ushqimorë janë shpesh shumë më të shkurtër në tokë, zakonisht të kufizuar për të qenë konsumatorë dytësorë - për shembull, ujqërit prenë kryesisht barngrënësit e mëdhenj (konsumatorët kryesorë), të cilët hanë bimë (prodhuesit kryesorë). Koncepti i grabitqarit kulmor zbatohet në menaxhimin, ruajtjen dhe ekoturizmin e kafshëve të egra.

Grabitqarët Apex kanë një histori të gjatë evolucionare, që daton të paktën në periudhën Kambriane kur kafshë të tilla si Anomalocaris dominonin detet.

Njerëzit kanë ndërvepruar për shumë shekuj me grabitqarët e kulmit, duke përfshirë ujkun, zogjtë grabitqarë dhe kormoranët për të gjuajtur përkatësisht kafshët e gjahut, zogjtë dhe peshqit. Kohët e fundit, njerëzit kanë filluar të ndërveprojnë me grabitqarët e majës në mënyra të reja. Këto përfshijnë ndërveprimet nëpërmjet ekoturizmit, si p.sh. me peshkaqenin tigër, dhe përmes përpjekjeve për rihapje, siç është rifutja e propozuar e rrëqebullit iberik.

## Shiko edhe 
* Karnivorët

## Burimet
Rrethimi (strategji ushtarake)

[parapamje|Rrethimi i [Volgograd|Stalingradit.]]
**Rrethimi** është një term ushtarak për situatën kur një forcë ose objektiv izolohet dhe rrethohet nga forcat armike. Situata është shumë e rrezikshme për forcën e rrethuar. Në nivelin strategjik, ajo nuk mund të marrë furnizime apo përforcime, dhe në nivelin taktik, njësitë në forcë mund t'i nënshtrohen një sulmi nga disa anë. Së fundi, meqenëse forca nuk mund të tërhiqet, nëse nuk lehtësohet ose largohet, ajo duhet të luftojë deri në vdekje ose të dorëzohet.

Një lloj i veçantë rrethimi është rrethimi. Në atë rast, forcat e rrethuara janë mbështjellë në një pozicion të fortifikuar në të cilin janë vendosur furnizime afatgjata dhe mbrojtje të forta, duke i lejuar ata të përballojnë sulmet. Rrethimet kanë ndodhur pothuajse në të gjitha epokat e luftës.

## Shiko edhe 
## Referime
Kiro Urdin

parapamje|Kiro Urdin
**Kirro Urrdin** (maqedonisht: Киро Урдин *Kiro Urdin*; i lindur më 1945 në Strumicë, RS Maqedoni) është një artist vizual, multimedial dhe regjisor filmi. Ai është themeluesi artistik i lëvizjes Planetarizëm. Ai përfaqësoi Francën në Festivalin Francez në Tapei dhe Republikën e Maqedonisë në manifestimin Selanik - Kryeqyteti Kulturor i Evropës '97 në Greqi. Baleti i tij "Planetarium" (me Debbie Wilson) dhe filmi i tij me të njëjtin emër u shfaqën në 60 vjetorin e Kombeve të Bashkuara. Është anëtar i Akademisë së Shkencave dhe Arteve të Maqedonisë  dhe i Urdhrit të Kalorësve në Urdhrin e Artit dhe Letërsisë të Republikës Franceze. 

Kiro është shtetas i Maqedonisë dhe Francës.

## Biografia 
Kiro Urdin lindi më 12 maj 1945 nga Mihail Urdinov (maqedonisht: Михаил Урдинов) dhe Makedonka (Македонка). Është më i vogli nga 5 fëmijët: vëllezërit - Kostadin (1930) – shkrimtar, Dragani (1932) – novator, Vasil (1935) – skulptor, pronar galerie dhe restoranti), dhe motra Katarina (1941). 

Kiro fillimisht vendosi të bëhej avokat. Ai u diplomua në Fakultetin Juridik të Universitetit të Beogradit në vitin 1969. Nga viti 1971-1973 punoi si gazetar. 

Në tetor të vitit 1973 u transferua në Paris dhe pikturoi turistë, pasi e bënte pa leje, i morën lejen e punës. Pikërisht në atë moment ai vendosi ta bënte jetën e tij pikturën. Më pas, ai u regjistrua në *Akademinë e Arteve Plastiques në Paris*, dhe në vitin 1977, u diplomua si regjisor në Shkollën e Filmit në Paris. Nga viti 1982-1984 punoi si piktor i pavarur në Francë, SHBA, Japoni, Zvicër, Suedi, Meksikë, Belgjikë, Porto Riko, Filipine, Tajvan. 

Kiro pikturon profesionalisht që nga viti 1985. Ai është i njohur për pikturat e tij të artit bashkëkohor të cilat janë ekspozuar në mbarë botën që nga viti 1986. Arti i tij është ekspozuar në qytete si Jokohama, Los Anxheles, Londër, Stokholm dhe Bratisllava. Vepra e tij më e famshme deri më sot është Planetarium, një 48 metra katror vaj në pëlhurë dhe piktura e parë që është punuar në të gjithë botën. 

Në vitin 1988, Kiro shkoi në Nju Jork dhe Hollywood për të ndjekur ambiciet e tij filmike. Atje ai drejtoi katër filma, njëri prej të cilëve ishte *Arti i Kiro Urdin* . 

## Librat 
## Çmimet dhe nominimet 
## Shih edhe 
* Akademia e Shkencave dhe Arteve e Maqedonisë së Veriut

## Referime
Izet Zeqiri

**Izet Zeqiri** (2 janar 1967, Xhepçishtë) është profesor, ekonomist dhe akademik, anëtarë i Akademisë së Shkencave dhe Arteve të Maqedonisë së Veriut. 

## Biografia 
Izet Zeqiri u lind më 2 janar 1967 në fshatin Xhepçishtë, Tetovë. Në vitin 1989 diplomoi në Fakultetin Ekonomik në Universitetin e Prishtinës (1969–99). Në vitin 1993 regjistrohet në studimet pasuniversitare në Fakultetin Ekonomik në Universitetin “St. Kirili dhe Metodi” në Shkup, ku edhe magjistroi në vitin 1998. Ka doktoruar në vitin 2001 në Universitetin e Prishtinës. 

## Publikime 
* Menaxhmenti strategjik – Krijimi i përparësisë konkurruese, Shkup, 2016
* Menaxhmenti strategjik: Analizë, formulim, imple­men­tim dhe kontroll strategjik, Shkup, 2011;
* Kriza globale ekonomike dhe bizneset e vogla në regjionin e Pollogut;
* Employee satisfaction: A Factor that influences the performance of companies in the Polloг region;
* Satisfakcioni nga puna si faktor që ndikon në suksesin e kompanive në regjionin e Pol­lo­gut;
* Managjmenti: Koncepte, praktika, zhvillim aftësish nga teoria në praktikë 2009;
* Managjmenti: Koncepte, praktika, zhvillim aftësish, 2006;
* Финансиски Менаџмент: Информационен систем за управување со финансиите на прет­пријатието, Тетово, 2004;
* Креативно против „ЗА„: Перипетии на еден не­довршен мандат, Скопје, 2014 издание на македонски јазик
* Realitete ekonomike, Tetovë, 2002.

## Shih edhe 
* Akademia e Shkencave dhe Arteve e Maqedonisë së Veriut

## Referime
Victor Friedman

**Victor A. Friedman** (lindur më 18 tetor 1949) është një gjuhëtar amerikan, sllavist . Ai është profesor i shquar i shërbimit Andrew W. Mellon në Shkenca Humane në Universitetin e Çikagos . Ai mban një emërim në Departamentin e Gjuhësisë dhe një emërim bashkëpunëtor në Departamentin e Antropologjisë . Ka botuar artikuj të shumtë në anglisht, maqedonisht dhe shqip.

## Biografia 
Friedman lindi në Çikago në një familje me pasardhës të emigrantëve hebrenj nga Perandoria Ruse dhe Rumania. Ai mori diplomën e tij në gjuhë dhe letërsi ruse në Kolegjin Reed në 1970. Doktoratura e Friedman-it ishte në gjuhë dhe letërsi sllave dhe në gjuhësi të përgjithshme në Universitetin e Çikagos në vitin 1975. Disertacioni i tij, *Kategoritë gramatikore të treguesit maqedonas*, ishte botimi i parë për maqedonishten moderne në SHBA dhe fitoi çmimin Mark Perry Galler për disertacionin më të mirë në Divizionin e Shkencave Humane në Çikago.

Nga viti 1975 deri në vitin 1993, Friedman dha mësim në Universitetin e Karolinës së Veriut, ku shërbeu si kryetar departamenti.  Në vitin 1993, ai u emërua si profesor në Universitetin e Çikagos.  Ai ka mbajtur pozita vizitore në Universitetin Cornell, Universitetin e Shkupit, Universitetin e Evropës Qendrore në Budapest, Universitetin e Kiotos, Universitetin e Helsinkit, Universitetin e Prishtinës, Universitetin Kombëtar të Malajzisë dhe Universitetin La Trobe . Ekspertiza e tij shtrihet në të gjitha gjuhët e Ballkanit dhe Kaukazit, duke përfshirë shqipen, arumunishten, azerishten, boshnjakisht, kroatisht, serbisht, bullgarisht, gjeorgjisht, greqisht, judezmo, lake, maqedonisht, romanisht, rumanisht, rusisht, taxhikisht dhe turqisht. Hulumtimi i tij ka qenë multidisiplinar dhe ka përfshirë punë të gjerë në terren në Ballkan.

Në vitin 1994 ai shërbeu si analist i lartë i politikave dhe politikave në Kombet e Bashkuara lidhur me politikat në ish-Jugosllavi, dhe që atëherë ai është përfshirë në role të tjera konsultative në rajon.

## Çmime dhe nderime 
* Medalja jubilare "1300 vjet Bullgari" (1982)
* Pllakë e artë e Universitetit të Shkupit (1981, 2003, 2007)
* Anëtar i Akademisë së Shkencave dhe Arteve të Maqedonisë (1994)
* Anëtar i Matica Srpska (1995)
* Anëtar i Akademisë së Arteve dhe Shkencave të Kosovës (2004)
* Anëtar i Akademisë së Shkencave të Republikës së Shqipërisë (2006)
* Doctor Honoris Causa, Universiteti i Shkupit (2007)
* Bursa e John Simon Guggenheim (2008–09)
* Çmimi Vjetor për Kontribute të Shquara në Bursë, Shoqata Amerikane e Mësuesve të Gjuhëve Sllave dhe të Evropës Lindore (2009)

## Publikime të zgjedhura 
* *Macedonian* (2002)
* *Turkish in Macedonia and Beyond: Studies in Contact, Typology, and Other Phenomena in the Balkans and the Caucasus* (2003)
* *Studies on Albanian and Other Balkan Languages* (2004)
* *Očerki laksogo jazyka* (2011)
* *Makedonistički studii* (2011)
* "The Balkan Languages" (with Brian Joseph, forthcoming)

## Shih edhe 
* Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosovës

## Lidhje të jashtme 
* CV e Friedman dhe publikimet në faqen e internetit të Universitetit të Çikagos

## Referime
Nikah halala

**Nikah halala** (Urdu: نکاح حلالہ), gjithashtu i njohur si martesa *tahleel*, është një praktikë në të cilën një grua, pasi shkurorëzohet me talak të trefishtë, martohet me një burrë tjetër, përfundon martesën dhe divorcohet përsëri në mënyrë që të mund të rimartohet me ish-burrin e saj.

*Nikah* do të thotë martesë dhe *halala* do të thotë të bësh diçka hallall, ose të lejuar. Kjo formë martese është haram (e ndaluar) sipas hadithit të profetit islam Muhamed. Nikah *halala* praktikohet nga një pakicë e vogël myslimanësh, kryesisht në vendet që njohin talakun e trefishtë.

## Referime
Cvetko Veljkoviq

**Cvetko Veljkoviq** (Cirilik serb: Цветко Вељковић *Cvetko Veljković*) është një politikan serb i Kosovës që shërben si deputet i Kuvendit të Kosovës që nga 17 nëntori 2022. Ai është anëtar i Iniciativës Qytetare për Liri, Drejtësi dhe Mbijetesë (GI SPO).

## Biografia 
Veljkoviq ka lindur në Shtërpcë, KSA e Kosovës, RS Serbi, RSF Jugosllavi. Ai është diplomuar në ekonomi.

Në maj 2020, Veljkoviq u emërua shef i Zyrës për Komunitete nga Kryeministri Albin Kurti, duke zëvendësuar Nenad Rashiqin i cili dha dorëheqjen më herët. Pas emërimit të tij, u zbulua se disa vite më parë Veljkoviq kishte postuar këngë kushtuar Ratko Mlladiqit në llogarinë e tij në Facebook, duke ngritur polemika.

Veljkoviq ishte kandidat për deputet i Iniciativës Qytetare për Liri, Drejtësi dhe Mbijetesë (GI SPO) në zgjedhjet parlamentare të Kosovës më 2021. Më 3 shkurt 2021, Veljkoviq u ndalua nga policia e Kosovës në Shtërpcë për shkak se anëtari i Komisionit Zgjedhor Lokal Emran Avrdi e akuzoi atë për kërcënime me vdekje ndaj tij. Gjatë fushatës zgjedhore, Veljkoviq dhe Rashiq së bashku me Albin Kurtin vizituan Shtërpcen. GI SPO fitoi vetëm 1,508 vota ose 0.17% të votave popullore, prandaj Veljkoviq nuk arriti të zgjidhet në Kuvendin e Kosovës. Veljkoviq, megjithatë, arriti të hyjë në Kuvend më 17 nëntor 2022 si zëvendësues i njërit prej deputetëve të Listës Serbe (SL), i cili dha dorëheqjen më 7 nëntor 2022.

## Referime
Miodrag Krivokapiq (aktor)

**Miodrag Krivokapiq** (Cirilik serb: Миодраг Кривокапић „Брик“ *Miodrag Krivokapić „Brik“*, ; lindi më 22 prill 1949 në Pejë, Kosovë e Metohi) është një aktor serb.

Ai përfundoi Akademinë e Artit Dramatik të Zagrebit në vitin 1975. Pas diplomimit mbeti në Zagreb, duke u bërë anëtar i ansamblit të Teatrit të Dramës Gavella, më vonë u transferua në Teatrin Kombëtar Kroat në Zagreb, ku qëndroi deri në vitin 1986. Pas shpërbërjes së Jugosllavisë, ai u largua nga Zagrebi dhe në vitin 2005 u bashkua me ansamblin e Teatrit Kombëtar në Beograd. Ai është shfaqur në prodhime të shumta teatrale, filmi dhe televizioni në Jugosllavi dhe shtetet pasardhëse të saj.

## Filmografia e përzgjedhur 
### Filma 
## Referime
Xhamia e Kalluçës

parapamje|Xhamia e Kalluçës
**Xhamia e Kalluçës** (greqisht: Τζαμί Καλούτσιανης *Tzamí Kaloútsianis*, turqisht: *Kanlı Çeşme Camii*) është një xhami historike osmano/shqiptare në qytetin e Janinës, në Çamëri (Epir), në veriperëndim.

Xhamia e Kallucjanisit është ndërtuar në vitin 1740 dhe që nga viti 2005 është objekt i fushatave dhe punimeve restauruese. Është një nga disa xhamitë e mbijetuara në Janinë, të tjera janë Xhamia e Veli Pashës, Xhamia Fethiye dhe Xhamia e Asllan Pashës.

## Referenca 
* http://odysseus.culture.gr/h/2/gh251.jsp?obj_id=18941 
* https://books.openedition.org/pumi/26161
* https://www.academia.edu/23288229
Ndue Bytyçi

**Ndue Bytyçi** (1847-1917) ka qenë një poet, meshtar dhe mësues shqiptar nga rrethina e Shkupit. 

## Biografia 
Ndye Bytyçi lindi në fshatin Bytyç, në rrethinë të Shkupit. U shkollua në Kolegjin Saverian të Jezuitëve në Shkodër. Shërbeu si prift në Pejë, Prizren, Gjakovë dhe në lokalitete të tjera të Malësisë së Mbishkodrës. Njëkohësisht punoi si mësues në Dioqezën e Shkupit dhe të Pejës. Kishte njohuri të gjithanshëm fetare, filozofike dhe filologjike. Ishte njohës i mirë i letërsisë klasike.
## Kontributi 
Vepra e tij me titull "Vjersha fetare" mbeti në dorëshkrim, sikundër edhe teksti i shqipëruar i Psalmeve të Davidit. Shkroi edhe poezi të tjera dhe trajtoi motive të ndryshme. Në vjershat e tij fetare bëjnë pjesë: "Mundimet e Jezu Krishtit", "Vaji i Zojës së Bekueme", "Shpirti em e madhnon Zotin!", "Atyna", "Udha e Krygjës", "U baftë vullnesa yte" etj. Në veprën e atë Jak Jungut "Kulshedra e shpirtit sbulue t rriive", në kapitullin "Shahiri Elierz" u botuan vjershat "Peshkaxhija", "Çobejt", "Mymleqeti", "Barkaxhija", "Lugati" dhe "Kastigimi". Bytyçi është poet romantik. Krijoi poezi patriotike dhe sociale. Më 1887 në Shkodër botoi poezinë "Mymleqeti" (Atdheu). Vargje poetike ia kushtoi atë Leonardo de Martinos. Ishte njëri ndër poetët e parë shqiptarë që kultivoi sonetin. Botoi kryesisht në revistat e jezuitëve "Lajmëtari i Zemrës së Krishtit", "Leka" etj.

## Shih edhe 
* Kosova nën Perandorinë Osmane

## Referime
Karnevalet ilire

parapamje
**Karnavalet ilire** janë një manifestim i vjetër tradicional që mhahen në fshatrat e Malësisë së Maleve të Sharrit (Komuna e Tetovës). Vendlindja e këtij festivali është fshati Bozofcë i Komunës së Tetovës, ndërsa disa herë është organizuar edhe në qytetin e Tetovës, Prizrenit, si dhe në disa qytete tjera. Festivali organizohet zakonisht në muajin mars dhe ka një traditë shumë të vjetër përmes së cilës paralajmërohet ardhja e pranverës dhe largimi i dimrit. 

## Përmbledhje 
Karnevalet ilire të Sharrit janë një traditë kulturore dhe festive që pasqyron trashëgiminë e lashtë të popullsisë ilire në rajonin e Maleve të Sharrit, duke u mbajtur si një manifestim i pasur me rituale simbolike. Këto karnevale shpesh lidhen me rite të lashta pagane dhe praktika që simbolizojnë lidhjen e ngushtë të njeriut me natyrën, stinët dhe ciklet jetësore.

Në këto ngjarje, pjesëmarrësit shpesh vishen me kostume tradicionale dhe maska që përfaqësojnë figura mitologjike, kafshë ose shpirtra të natyrës. Maskat dhe veshjet kanë një simbolikë të thellë, duke shprehur besimin se ato mbrojnë nga forcat e këqija dhe sjellin fat e begati për vitin pasues. Muzika, kërcimet dhe këngët janë pjesë thelbësore e karnevaleve, duke krijuar një atmosferë të hereshme dhe plot gjallëri.

Karnevalet ilire janë një formë e ruajtjes së traditave dhe trashëgimisë kulturore ilire, që u përcillet brezave përmes kujtimeve kolektive dhe pjesëmarrjes aktive të komunitetit. Ato gjithashtu pasqyrojnë ndikimin e kulturave të tjera me të cilat ilirët kanë pasur kontakte gjatë historisë, duke i bërë këto festivale një pasqyrë të pasur të ndërthurjes kulturore dhe shpirtërore të rajonit.

Kjo traditë ruan një rëndësi të veçantë edhe sot, duke shërbyer si një mënyrë për të forcuar identitetin lokal dhe për të promovuar diversitetin kulturor të rajonit të Sharrit.

## Shih edhe 
* Bozofca
* Malet e Sharrit
* Komuna e Tetovës

## Burime 
* https://aktuale.mk/ne-tetove-mbahen-karnavalet-ilire/
* https://telegrafi.com/ne-tetove-mbahen-karnavalet-ilire/
* https://www.tetovasot.com/2023/03/ne-tetove-mbahen-karnavalet-ilire/
Ngjala elektrike

parapamje|Ngjala elektrike.
**Ngjala elektrike** është një gjini, ***Electrophorus***, e peshqve neotropikë të ujërave të ëmbla nga Amerika e Jugut në familjen Gymnotidae. Ata janë të njohur për aftësinë e tyre për të trullosur gjahun e tyre duke gjeneruar energji elektrike, duke dhënë goditje deri në 860 volt. Aftësitë e tyre elektrike u studiuan për herë të parë në 1775, duke kontribuar në shpikjen në 1800 të baterisë elektrike.

Pavarësisht nga emri i tyre, ngjalat elektrike nuk janë të lidhura ngushtë me ngjalat e vërteta (Anguilliformes), por janë anëtarë të rendit të peshqve me thikë elektroreceptive, Gymnotiformes. Ky rend lidhet më ngushtë me mustak. Në vitin 2019, ngjalat elektrike u ndanë në tre lloje: për më shumë se dy shekuj më parë, gjinia besohej të ishte monotipike, që përmbante vetëm Electrophorus electricus.

Ato janë kafshë nate, të detyruara që marrin frymë ajri, me shikim të dobët të plotësuar me elektrolokacion; kryesisht hanë peshk. Ngjalat elektrike rriten për aq kohë sa jetojnë, duke shtuar më shumë rruaza në shtyllën e tyre kurrizore. Meshkujt janë më të mëdhenj se femrat. Disa ekzemplarë të robëruar kanë jetuar për më shumë se 20 vjet.

## Shiko 
* Ngjala

## Referimet
Biran Damla Yılmaz

**Biran Damla Yılmaz **(lindi më 28 qershor 1997) është një aktore turke. Ajo luajti në shumë seriale dramatike si *Baraj*, *Canevim* dhe *Kırgın Çiçekler*.

## Edukimi 
Pas studimeve në një konservator, ajo filloi karrierën e saj të aktrimit në vitin 2014 ndërsa ishte ende studente. Roli i saj i parë i dukshëm, i cili shënoi debutimin e saj televiziv, ishte një rol në serialin televiziv *Yasak*. Zbulimi i saj erdhi kur ajo u përfshi në serialin *Kırgın Çiçekler*. Që atëherë ajo ka vazhduar karrierën e saj si në televizion ashtu edhe në kinema. Në vitin 2020, ajo u hodh në një rol kryesor në serialin *Baraj*, një përshtatje e filmit turk të vitit 1977 me të njëjtin emër.

## Filmografia 
## Referime
Volt Shqipëria

**Volt Shqipëri** është një lëvizje politike social-liberale në Shqipëri. Është dega shqiptare e Volt Europa, një lëvizje politike që vepron në nivel Europian.

## Histori 
Megjithëse Shqipëria nuk është ende një vend anëtar EU, Volt ka bërë fushatë aktive në Shqipëri që nga viti 2021  . Përveç përfshirjes lokale, anëtarët marrin pjesë në ngjarjet e nivelit evropian të Volt. 

Më 16 nëntor 2024, u zhvillua Asambleja e parë historike e Volt Shqipërisë, duke shënuar një moment të rëndësishëm në konsolidimin e kësaj lëvizje politike në Shqipëri. Pas procesit zgjedhor, më 17 nëntor 2024 u shpallën rezultatet, ku Ardit Minarolli u zgjodh Presidenti i parë i Volt Shqipërisë me shumicën e votave.

## Referime
KB Feronikeli

**KB Feronikeli** është klub profesionist i basketbollit me seli në Drenas, Kosovë. Klubi i tifozëve të tij quhet Tigrat e Zi.

## Historia 
Ata u krijuan në vitin 2018 dhe me wild card u promovuan nga Liga e Dytë në Ligën e Parë ku e përfunduan sezonin në vendin e parë dhe aktualisht kanë një vend në Superligën e Basketbollit të Kosovës. 

Më 22 nëntor 2019, Tyrone Garland nënshkroi me KB Feronikeli.  Ai kishte 42 pikë në një ndeshje në dhjetor. 

## Arena 
Klubi aktualisht luan në qendrën sportive të qytetit, në Qendër të Drenasit, me kapacitet për rreth 1000 shikues.

## Shih edhe 
* Sporti në Kosovë

## Referime 
## Lidhjet e jashtme 
* KB Feronikeli në EuroBasket.com
Valentino

**Valentino S.p.A.** është një shtëpi luksoze italiane e modës e themeluar në vitin 1960 nga Valentino Garavani dhe pjesë e Valentino Fashion Group. Që nga tetori 2008, regjisori krijues është Pierpaolo Piccioli, së bashku me Maria Grazia Chiuri nga viti 2008 deri në vitin 2016.

Alessandra Facchinetti ishte dizajnerja krijuese e Valentinos nga viti 2007 deri në vitin 2008. Valentino e ka selinë në Milano, ndërsa drejtimi krijues është në Romë. Valentino Beauty është një kozmetikë nga Loreal është në maj 2018. Më shumë cigare ndërkombëtare në Filipine lëshohen në vitet 1980 

## Historia 

Skeda:Valentino logo.svg|valentino
parapamje|177x177px|Valentino i bardhë vishet në festimin e 45 viteve të Valentinos në modë

### Historia e hershme 
Valentino u themelua në vitin 1960 kur Garavani hapi një shtëpi mode në Via Condotti në Romë, Itali me mbështetjen e babait të tij dhe bashkëpunëtorit të babait të tij Giancarlo Giammetti. 

### Ngjitu në popullaritet 
Debutimi ndërkombëtar i Valentinos u bë në vitin 1962 në Firence, kryeqyteti italian i modës së kohës.  gjithashtu ka dizajnuar posaçërisht fustanet e nusërisë për Elizabeth Taylor, Anne Hathaway, Jennifer Lopez, Courteney Cox, Sophie Hunter dhe Princeshën Madeleine të Suedisë. 

### Nga grupi HDP tek grupi Marzotto 
Në vitin 1998, Garavani dhe Giammetti e shitën kompaninë për rreth 300 milionë dollarë tek HDP, një konglomerati italian i kontrolluar, pjesërisht, nga i ndjeri Gianni Agnelli, kreu i Fiat. Në vitin 2002, Valentino S.p.A., me të ardhura më shumë se 180 milionë dollarë, iu shit nga HDP Marzotto Apparel, një gjigand tekstili me bazë në Milano, për 210 milionë dollarë. U tha se HDP ishte i pakënaqur me shpenzimet personale të Garavanit dhe Giammettit, një pretendim në të cilin Giammetti ka ndryshuar. 

### Blerje nga mbretërorët e Katarit 
Në vitin 2012, aristokratët e Katarit blenë Valentinon për 700 milionë euro nëpërmjet një automjeti investimi të quajtur Mayhoola për Investimet S.P.C.

### Materiale 
Në vitin 2020, shtëpia e modës njoftoi se nuk do të përdorte më leshin alpaca dhe ndërpreu lidhjet me Mallkinin, fermën më të madhe të alpacas në botë në pronësi private në Peru. Masa pasoi zbulimet e abuzimit të kafshëve brenda industrisë së alpacës. 

parapamje|217x217px|Dyqani Valentino në Hong Kong

## Parfume 
Që nga viti 2010, Parfumet Valentino i përkasin kompanisë Puig.  Aromat e saj kanë përfshirë: Valentino Classique për gratë (1978), Vendetta Nga Valentino për gratë (1991), Shumë Valentino për gratë (1998), Shumë Valentino për burrat (1999), Valentino Gold për gratë (2002), V për gratë (2005), Valentino V Absolu për gratë (2006), Valentino V Ete Nga Valentino për gratë (2006), Rock'n'Rose për gratë (2006),  V pour Homme për burrat (2006), Rock n' Rose Couture për gratë (2007), dhe Valentina për gratë (2011).  Në vitin 2020, Valentino Beauty njofton lirimin e një parfumi të ri, *Voce Viva*, dhe njoftoi Lady Gaga si égérie e saj.
Kush e hëngri akulloren?

**Kush e hëngri akulloren?** vjersha dhe poema humoristike me autor Tasim Gjokutaj. Botuar në Tiranë në vitin 1997 nga Shtëpia botuese "Toena". Libri ka 127 faqe.
Vajza që u bë...bletë

**Vajza që u bë...bletë** përrallë në vargje : (sipas një legjende) me autor Tasim Gjokutaj. Botuar në Tiranë në vitin 2000 nga Shtëpia botuese "Toena". Libri ka 16 faqe. ISBN 9992712414
Derrkuci që bëri dush

**Derrkuci që bëri dush**  është një libër për fëmijë i autorit shqiptar Tasim Gjokutaj, me ilustrime nga Dhimitër Ligori. Ky libër u botua në vitin 2000 nga shtëpia botuese Toena, dhe është një pjesë e rëndësishme e letërsisë për fëmijë në shqip. Titulli i librit është simbolik dhe përshkruan një ngjarje fantastike, që përfshin një derrkuc që vendos të bëjë dush, një veprim që, përmes humorit dhe metaforës, ndihmon në zhvillimin e imagjinatës dhe të kuptuarit të natyrës njerëzore te fëmijët.

Në këtë libër, autori Tasim Gjokutaj përdor një stil të thjeshtë dhe tërheqës, duke i përshtatur fjalët dhe idejat për moshën e re. Historia e derrkucit që vendos të bëjë dush është një histori që përdor humorin për të adresuar tema si pastrimi, higjiena dhe vetëdija e individit ndaj vetvetes dhe shoqërisë. Libri është i pasuruar me ilustrime nga Dhimitër Ligori, të cilat i japin një dimension shtesë ngjarjes, duke e bërë atë më tërheqëse dhe vizualisht të këndshme për fëmijët.

"Derrkuci që bëri dush" është një shembull i shkëlqyer i letërsisë shqipe për fëmijë, ku përdoren elementë të natyrës dhe të përditshmërisë për të ndihmuar fëmijët të kuptojnë vlera dhe sjellje të rëndësishme, duke përfshirë pastërtinë, etikën dhe zhvillimin e vetëdijes. Ky libër ndihmon në zhvillimin e imagjinatës dhe të kuptuarit të fëmijëve mbi mënyrën se si ngjarjet që mund të duken të çuditshme mund të kenë mësime të vlefshme.

Ilustrimet e Dhimitër Ligorit luajnë një rol të rëndësishëm në përcjelljen e mesazhit të librit. Me një stil të thjeshtë dhe ngjyra të ndritshme, ilustrimet i japin jetë personazheve dhe ngjarjeve të librit, duke e bërë atë tërheqës për fëmijët dhe duke i ndihmuar ata të krijojnë një lidhje më të thellë me përmbajtjen e librit.

"Derrkuci që bëri dush" është një libër edukativ, humoristik dhe plot fantazi që mbetet një pjesë e rëndësishme e letërsisë shqipe për fëmijë. Duke i ndihmuar fëmijët të kuptojnë më mirë vlerat e pastrimit dhe të kujdesit për veten, ai është një mjet i shkëlqyer për zhvillimin e mendimit dhe imagjinatës tek ata. Me stilin e tij të thjeshtë dhe ilustrimet e pasura, ky libër është një vepër që mbetet në kujtesën e fëmijëve që e lexojnë.

## Burimet
Bisedë me një dallëndyshe

**Bisedë me një dallëndyshe**

Autori: Tasim Gjokutaj

Ilustruesi: Dhimitër Ligori

ISBN: 9992717297

Bisedë me një dallëndyshe  është një libër i autorit shqiptar Tasim Gjokutaj, i cili përfaqëson një nga krijimet e tij më të njohura në fushën e letërsisë për fëmijë. Publikuar nga shtëpia botuese Toena në vitin 2004, ky libër shquhet për qasjen e tij të butë dhe imagjinative ndaj botës së natyrës dhe marrëdhënieve ndërmjet fëmijëve dhe elementëve të saj.

Libri përbëhet nga 12 faqe, të ilustruara me mjeshtëri nga piktori Dhimitër Ligori, duke ofruar një përvojë vizuale mbresëlënëse që pasuron poezitë e përfshira. Me përmasa të përshtatshme për leximin e fëmijëve, libri ka një format tërheqës me ilustrime që i japin jetë botës së poezisë.

Në këtë vëllim, Gjokutaj shpreh ndjeshmërinë e tij poetike në një mënyrë që komunikon drejtpërdrejt me fëmijët. Poezitë flasin për natyrën, jetën e përditshme dhe përshkruajnë një dialog imagjinar me një dallëndyshe – një simbol i shpresës dhe pranverës në kulturën shqiptare. Dialogu metaforik mes njeriut dhe zogut shërben si një urë për të reflektuar mbi vlerat e thjeshtësisë, miqësisë dhe lidhjes me natyrën.

Temat si dashuria për kafshët, kujdesi për mjedisin dhe respekti për botën e gjallë bëjnë që ky libër të jetë një pasuri edukative për fëmijët.

Libri bën pjesë në serinë "Buronja humori", e cila përmban vepra të zgjedhura nga krijimtaria e autorit dhe synon të përcjellë mesazhe edukative nëpërmjet humorit të hollë dhe thjeshtësisë poetike.

Bisedë me një dallëndyshe mbart vlera të veçanta si pjesë e letërsisë shqipe për fëmijë. Nëpërmjet vargut të thjeshtë dhe gjuhës figurative, Gjokutaj nxit imagjinatën e lexuesve të vegjël dhe u ofron atyre një qasje të ngrohtë dhe të dashur ndaj leximit.

Falë ilustrimeve të Dhimitër Ligorit, libri mbetet gjithashtu një shembull i shkëlqyer i ndërthurjes së artit letrar me atë vizual, duke e bërë atë një ndër veprat më të dashura për lexuesit e rinj.

Të dhëna bibliografike

* Titulli: Bisedë me një dallëndyshe
* Autori: Tasim Gjokutaj
* Ilustruesi: Dhimitër Ligori
* Botuesi: Toena
* Viti i botimit: 2004
* Formati: 29 cm, 12 faqe me ilustrime

## Burimet
Dhelpra dhe Baloshi

**Dhelpra dhe Baloshi** libër me autor Tasim Gjokutaj. Botuar në Tiranë në vitin 2004 nga Shtëpia botuese "Toena". Libri ka 12 faqe. ISBN 9992717343
A e dini ç' tha Artani ?

A e dini ç' tha Artani?  është një libër për fëmijë, shkruar nga autori shqiptar Tasim Gjokutaj dhe botuar në Tiranë në vitin 1978. Libri përbëhet nga 8 faqe, të shoqëruara me ilustrime, që e bëjnë atë tërheqës për lexuesit e vegjël.

Ky libër është pjesë e serisë Biblioteka e Yllkave, një koleksion i letërsisë shqipe për fëmijë. Në të, autori i kushton vëmendje krijimit të një atmosfere të këndshme dhe edukative për lexuesit e rinj, duke përdorur poezi dhe tregime që synojnë të nxisin imagjinatën dhe zhvillimin e fëmijëve. "A e dini ç' tha Artani?" përfaqëson një nga veprat që reflekton ndikimin e letërsisë shqipe në formimin kulturor dhe edukativ të brezit të ri në periudhën pas Luftës së Dytë Botërore.

Libri është një shembull i letërsisë për fëmijë në Shqipëri, ku tematika kryesore zakonisht lidhet me jetën e përditshme të fëmijëve, ndjenjat e tyre, marrëdhëniet me familjen dhe shoqërinë. Tasim Gjokutaj ka krijuar një tekst të thjeshtë dhe të kuptueshëm, duke e kombinuar me mesazhe morale dhe edukative të përshtatshme për audiencën e tij të re.

Me përmbajtjen e tij të shkurtër dhe formatin e thjeshtë, libri "A e dini ç' tha Artani?" mbetet një kujtim i rëndësishëm i letërsisë shqipe të kohës, që synonte të zhvillonte një kulturë leximi tek fëmijët nëpërmjet veprave edukative dhe argëtuese.

## Burimet
Kurt Seyit ve Şura

**Kurt Seyit ve Şura** është një serial televiziv dramë historik turk i përshtatur nga romani i Nermin Bezmen me të njëjtin emër dhe i transmetuar në Star TV më 2014. Në serial filtet rreth dashurisë së Kurt Seyit Eminof, një ushtar turk i Krimesë, dhe Shura/Alexandra Julianovna Verjenskaya, vajza e një familjeje fisnike ruse.

Skenari i serialit u shkrua nga Ece Yörenç dhe regjisor i serialit ishte Hilal Saral. Toygar Işıklı bëri muzikën hapëse dhe gjithë muzikën tjetër të serialit. Seriali, i cili ishte planifikuar të zgjaste të paktën 26 epizoda në fazën e parë dhe shitjet jashtë shtetit u bënë në përputhje me rrethanat, përfundoi në episodin e 21-të me arsyetimin se nuk mori vlerësim. Gjithsej përbëhet nga 2 sezona.

## Përmbajtja
“Kurt Seyit ve Şura” flet për aventurat e dy njerëzve të dashuruar, të cilët detyrohen të lënë jetën dhe familjen pas dhe të arratisen në Stamboll gjatë Revolucionit Rus. Udhëtimi i Kurt Seyit Eminof (Kıvanç Tatlıtuğ), një toger i pashëm nga Krimea, dhe Shura (Farah Zeynep Abdullah), vajza e bukur e një familjeje fisnike ruse, tregon historinë e tyre nga ditët e madhështisë në Petrograd, në vijën e parë të Karpateve, nga trazirat te revolucioni, nga Alushta bukolike te Stambolli i pushtuar, te Pera në vitet 1920. Është udhëtimi i dashurisë së tyre.

## Luajtën 
### Personazhet kryesore 
### Personazhet mbështetëse 
## Transmetimi
## Referime
Akronimi

parapamje| "*NYPD*", një akronim për "***New** **Y**ork **P**olice **D**epartment*", përdoret në anën e një makine policie për ta identifikuar atë se i përket NYPD
Një **akronim** është një fjalë ose emër i përbërë nga pjesë të fjalëve të emrit të plotë. Akronimet zakonisht formohen nga shkronjat fillestare të fjalëve, si në *NATO* (*North Atlantic Treaty Organization (Organizata e Traktatit të Atlantikut të Veriut*)), por ndonjëherë përdorin rrokje, si në *Beneluks* (shkurt për *Belgjikë, Holandë dhe Luksemburg*). Ato mund të jenë gjithashtu një përzierje, si në *radar* (*Radio Detection And Ranging*).

Akronimet mund të shqiptohen si fjalë, si *NASA* dhe *UNESCO*; si shkronja individuale, si *CIA*, *TNT*, *NPC*, BLM dhe ; ose si shkronja dhe fjalë, si *JPEG*, *CSIS* dhe *IUPAC*.

Kuptimi më i gjerë i *akronimit* - kuptimi i të cilit përfshin terma të shqiptuara si shkronja individuale - ndonjëherë kritikohet, por ky është kuptimi origjinal i termit, dhe është ende në përdorim të zakonshëm. Redaktorët e fjalorëve dhe udhëzuesve të stilit nuk janë në një marrëveshje universale për emërtimin e shkurtesave të tilla, dhe është një çështje e diskutueshme nëse termi *akronim* mund të zbatohet në mënyrë legjitime për shkurtesat që nuk shqiptohen "si fjalë", këto autoritete gjuhësore as nuk bien dakord për përdorimin e saktë të hapësirave, shkronjave të mëdha e të vogla dhe të shenjave të pikësimit.

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
*
Mikrokontrolluesi AVR

AVR është një familje mikrokontrolluesish e zhvilluar që nga viti 1996 nga Atmel, e blerë nga Microchip Technology në 2016. Këta janë mikrokontrollues të modifikuar të Harvardit me 8-bit RISC me një çip të vetëm. AVR ishte një nga familjet e para të mikrokontrolluesve që përdori memorien flash në çip për ruajtjen e programit, në krahasim me ROM, EPROM ose EEPROM të programueshëm një herë të përdorur nga mikrokontrolluesit e tjerë në atë kohë.

Mikrokontrolluesit AVR gjejnë shumë aplikacione si sisteme të integruara. Ato janë veçanërisht të zakonshme në aplikacionet e integruara hobiste dhe arsimore, të popullarizuara nga përfshirja e tyre në shumë nga linjat Arduino të bordeve të hapura të zhvillimit të harduerit.

Arkitektura AVR u konceptua nga dy studentë në Institutin Norvegjez të Teknologjisë (NTH),[1] Alf-Egil Bogen[2] dhe Vegard Wollan[3].

Atmel thotë se emri AVR nuk është një akronim dhe nuk qëndron për asgjë të veçantë. Krijuesit e AVR nuk japin asnjë përgjigje përfundimtare se çfarë përfaqëson termi "AVR".[3] Megjithatë, zakonisht pranohet se AVR qëndron për procesorin RISC të Alf dhe Vegard.[4] Vini re se përdorimi i "AVR" në këtë artikull në përgjithësi i referohet linjës RISC 8-bit të mikrokontrolluesve AVR Atmel.

MCU origjinal AVR u zhvillua në një shtëpi lokale ASIC[nevojitet sqarim] në Trondheim, Norvegji, e quajtur Nordic VLSI në atë kohë, tani Nordic Semiconductor, ku Bogen dhe Wollan punonin si studentë. (Micro RISC)[5] dhe ishte në dispozicion si IP/bllok ndërtimi silikoni nga Nordic VLSI.[6] Kur teknologjia iu shit Atmel nga Nordic VLSI, arkitektura e brendshme u zhvillua më tej nga Bogen dhe Wollan në Atmel Norway, një degë e Atmel. Dizajnerët punuan ngushtë me shkrimtarët e përpiluesve në IAR Systems për të siguruar që grupi i udhëzimeve AVR siguron një përmbledhje efikase të gjuhëve të nivelit të lartë.[7]

Ndër të parët e linjës AVR ishte AT90S8515, i cili në një paketë DIP me 40 pin ka të njëjtën pikë si një mikrokontrollues 8051, duke përfshirë adresën e jashtme të shumëfishuar dhe autobusin e të dhënave. Polariteti i linjës RESET ishte i kundërt (8051 kishte një RESET aktiv-të lartë, ndërsa AVR ka një RESET aktiv-të ulët), por përveç kësaj, pinout ishte identik.

Arkitektura e mikrokontrolluesve AVR 8-bit u prezantua në vitin 1997. Deri në vitin 2003, Atmel kishte dërguar 500 milionë mikrokontrollues AVR flash.[8] Platforma Arduino, e zhvilluar për projekte të thjeshta elektronike, u lëshua në vitin 2005 dhe përmbante mikrokontrolluesit ATmega8 AVR.
Bisedë me mbesën

**Bisedë me mbesën** : poemë

Autori: Tasim Gjokutaj

Redaktori: Odhise K. Grillo

Vendi i botimit: Tiranë

Botuesi: Naim Frashëri

Viti i botimit: 1983

Gjatësia: 64 faqe, me ilustrime

Seria: Biblioteka e Pionierit

Zhanri: Poezi për fëmijë

Bisedë me mbesën  është një vepër poetike e shkruar nga Tasim Gjokutaj dhe redaktuar nga shkrimtari i njohur Odhise K. Grillo. Libri i përket serisë “Biblioteka e Pionierit” dhe është botuar nga Shtëpia Botuese “Naim Frashëri” në vitin 1983. Ai është një poezi me një qasje intime dhe edukative, duke përfshirë motive për fëmijët dhe rininë, të ndërtuar mbi bazën e një dialogu poetik mes një gjyshi dhe mbesës së tij.

Në këtë poemë, autori eksploron marrëdhëniet ndërbrezore duke përdorur një formë dialoguese që nxit reflektim dhe nxjerr në pah vlera universale si dashuria, mençuria dhe respekti për jetën. Dialogu ndërmjet gjyshit dhe mbesës sjell në vëmendje përvojat e jetës, këshillat për të ardhmen dhe ndarjen e ndjenjave përmes një gjuhe poetike të ngrohtë e të qartë.

Libri kombinon elementë të traditës dhe modernitetit, duke trajtuar tema që lidhen me realitetin e përditshëm të fëmijëve shqiptarë të asaj kohe, ndërsa mbart mesazhe edukative dhe morale.

Faqet e librit janë të shoqëruara me ilustrime të përshtatura për fëmijë, të cilat plotësojnë atmosferën poetike dhe ndihmojnë lexuesit e rinj të zhytën më thellë në botën e krijuar nga autori.

Bisedë me mbesën është një shembull i letërsisë për fëmijë në periudhën e realizmit socialist, duke përmbushur misionin edukativ të letërsisë së asaj kohe. Poema vlerësohet për thjeshtësinë dhe sinqeritetin në trajtimin e temave jetësore, si dhe për aftësinë e autorit për të komunikuar me lexuesin e vogël përmes një gjuhe të kuptueshme dhe plot ngrohtësi.

Ky libër mbetet një pasuri në historinë e letërsisë shqiptare për fëmijë. Ai jo vetëm që promovon vlerat e ndarjes dhe dialogut ndërmjet brezave, por gjithashtu ofron një pasqyrë të qartë të qasjeve letrare dhe edukative të periudhës kur u shkrua. Bisedë me mbesën vazhdon të jetë një vepër frymëzuese për lexuesit e rinj dhe një dëshmi e pasurisë së letërsisë shqiptare për fëmijë.

## Burimet
Bleta lulet i ka xhan

**Bleta lulet i ka xhan**: Vjersha – Tasim Gjokutaj

Përmbledhje: "Bleta lulet i ka xhan"  është një koleksion poetik për fëmijë i autorit të njohur shqiptar, Tasim Gjokutaj. Ky libër i botuar në vitin 1977 nga shtëpia botuese Naim Frashëri në Tiranë, është pjesë e serisë Biblioteka e Yllkave, një botim që synon t’i ofrojë lexuesve të rinj një pasuri poetike të thjeshtë, por të pasur me mesazhe të rëndësishme edukative dhe estetike. Me një numër prej 10 faqeve, ky libër është një përmbledhje e vjershave për fëmijë, ku çdo poezi është një pasqyrë e botës natyrore dhe emocionale të fëmijëve, të shprehur me ndjenja dhe imagjinatë të pasur.

Përmbajtja dhe tematikat: Poemat e Tasim Gjokutajt në këtë libër janë të thjeshta dhe tërheqëse, duke përdorur elemente natyrore si figura qendrore të krijimeve të tij poetike. Titulli i librit, "Bleta lulet i ka xhan", është një ilustrim i këtyre marrëdhënieve të ngushta mes natyrës dhe fëmijës, ku bleta, si simbol i punës, natyrës dhe jetës, ka një lidhje të thellë me lulen, që përfaqëson bukurinë dhe larmishmërinë e botës përreth.

Vjershat janë të mbushura me ngjyra, figura poetike dhe ritëm të lehtë, duke i dhënë fëmijëve mundësinë për të zhvilluar imagjinatën dhe për të mësuar për bukurinë e natyrës dhe vlerat e jetës. Ajo që karakterizon këtë libër është afërsia me natyrën dhe një përpjekje për t’i mësuar fëmijët të vlerësojnë elementet më të thjeshta të jetës së përditshme.

Letërsia për fëmijë: Kjo vepër është një kontribut i rëndësishëm në letërsinë shqipe për fëmijë. Ajo ka një përmbajtje të pasur me mesazhe edukative që ndihmojnë fëmijët të kuptojnë dhe dashurojnë natyrën, si dhe të zhvillojnë ndjenjat e tyre emocionale. Poemat përmbajnë shumë elemente të thjeshta dhe njëkohësisht të pasura, që i bëjnë ato të lexueshme dhe të kuptueshme për një audiencë të re.

Rëndësia e librit: Libri "Bleta lulet i ka xhan" është një nga ato vepra që përfaqëson një lloj poezie që tërheq dhe edukon fëmijët, duke i nxitur ata të krijojnë lidhje me botën që i rrethon. Poemat e këtij libri janë të mbushura me afeksion dhe kujdes për fëmijën, duke kontribuar në zhvillimin e shpirtit të tij artistik dhe emocional. Kjo vepër ka një rëndësi të madhe për zhvillimin e letërsisë për fëmijë në Shqipëri dhe mbetet një burim i vyer i kulturës dhe edukatës për brezat e rinj.

Përmbledhje e autorit: Tasim Gjokutaj është një poet dhe shkrimtar i njohur shqiptar, i cili ka kontribuar në fushën e letërsisë për fëmijë me disa vepra që kanë mbetur të paharruara. Ai ka një stil të thjeshtë dhe të drejtpërdrejtë që e bën leximin e librave të tij të këndshëm dhe të kuptueshëm për lexuesit më të rinj. "Bleta lulet i ka xhan" është një shembull i shkëlqyer i aftësisë së autorit për të krijuar poezi që edukojnë dhe argëtojnë njëkohësisht.

## Burimet
Buzëqesh Mentori

**Buzëqesh Mentori**: Vjersha

Autor: Tasim Gjokutaj

Vendi i botimit: Tiranë

Shtëpia botuese: Naim Frashëri

Viti i botimit: 1972

Seria: Biblioteka e Fatosit

Buzëqesh Mentori: Vjersha  është një përmbledhje poetike për fëmijë e shkruar nga autori shqiptar Tasim Gjokutaj. Ky libër u botua në vitin 1972 nga shtëpia botuese prestigjioze "Naim Frashëri" në Tiranë dhe përfshihet në serinë "Biblioteka e Fatosit", e cila synonte të nxiste leximin e letërsisë cilësore për fëmijë.

Libri përmban 22 faqe me poezi të ilustruara, të cilat trajtojnë tema të ndryshme të jetës së fëmijëve, natyrës dhe edukimit. Përmes vjershave, Gjokutaj sjell mesazhe edukative, duke kombinuar humorin, dashurinë për familjen dhe mësimet e rëndësishme jetësore. Me gjuhë të thjeshtë dhe tingëlluese, poezitë përcjellin një ndjenjë ngrohtësie dhe afërsie për lexuesin e ri.

Karakteristikat kryesore

* Gjuha dhe stili: Gjuha është e qartë dhe e përshtatshme për fëmijët, me përdorimin e rimës dhe ritmit që e bëjnë leximin argëtues dhe të paharrueshëm.
* Ilustrimet: Libri përfshin ilustrime të thjeshta, të cilat plotësojnë përmbajtjen poetike dhe ndihmojnë fëmijët të përfshihen emocionalisht.
* Mesazhi: Poezitë pasqyrojnë vlera pozitive si mirësia, solidariteti dhe rëndësia e buzëqeshjes dhe mendjes së hapur.

Tasim Gjokutaj ka qenë një figurë e njohur e letërsisë për fëmijë në Shqipëri. Ai ka kontribuar me vepra që i kushtohen edukimit dhe argëtimit të brezit të ri, duke shfrytëzuar poezinë si një mjet për të nxitur fantazinë dhe të menduarit kritik.

Buzëqesh Mentori zë një vend të rëndësishëm në historinë e letërsisë shqiptare për fëmijë. Ai mbetet një shembull i përkushtimit për të krijuar letërsi që edukon dhe argëton njëkohësisht, duke pasuruar bibliotekat e brezave të rinj me një vlerë të qëndrueshme.

## Burimet
Ç' ëndra thurin kalamajtë

'''Ç' ëndra thurin kalamajtë''': Poemtha

Autor: Tasim Gjokutaj

Redaktore: Majlinda Kodra

Viti i botimit: 1984

Shtëpia botuese: Naim Frashëri

Vendi i botimit: Tiranë

Lloji i veprës: Poezi për fëmijë

Libri Ç' ëndra thurin kalamajtë: Poemtha  është një përmbledhje poetike për fëmijë, e krijuar nga autori i njohur shqiptar Tasim Gjokutaj dhe redaktuar nga Majlinda Kodra. Botuar në vitin 1984 nga shtëpia botuese "Naim Frashëri," vepra përbën një pasqyrë poetike të botës së ëndrrave dhe imagjinatës së fëmijëve.

Përmes gjuhës së thjeshtë dhe melodike, poezitë ndërthurin motive të natyrës, lojërat e përditshme, dhe elemente të fantazisë, duke i dhënë zë ndjenjave, pyetjeve dhe habive të fëmijërisë. Vepra shoqërohet me ilustrime që pasqyrojnë atmosferën e hareshme të teksteve dhe përforcojnë ndikimin vizual dhe emocional te lexuesit e vegjël.

Vepra përmban 22 faqe dhe është e pasuruar me ilustrime që shërbejnë si një urë midis tekstit poetik dhe imagjinatës së lexuesve të vegjël. Poezitë kanë një strukturë të thjeshtë metrike dhe rimë të ngjashme me këngët fëminore, duke lehtësuar kujtesën dhe recitimin e tyre. Stili i Gjokutajt karakterizohet nga një qasje e ngrohtë dhe plot ndjenjë, që e afron lexuesin me botën magjike të fëmijërisë.

Temat kryesore të librit përfshijnë:

* Ëndrrat dhe imagjinata: Botë e pasur me fantazi ku fëmijët ndërtojnë realitete të tyre.
* Lojërat dhe natyra: Poezitë shpesh reflektojnë momente nga përditshmëria e fëmijëve, duke përfshirë elemente si lulet, kafshët dhe peizazhet shqiptare.
* Kurioziteti dhe eksplorimi: Pyetjet dhe idetë që lindin nga mendjet e reja reflektojnë filozofinë dhe spontanitetin e fëmijërisë.

Këto tema jo vetëm që argëtojnë, por edhe edukojnë, duke i ndihmuar fëmijët të kuptojnë më mirë botën që i rrethon.

Ç' ëndra thurin kalamajtë është një kontribut i çmuar në letërsinë shqipe për fëmijë. Poezitë e Gjokutajt veprojnë si një urë lidhëse midis lexuesve të vegjël dhe trashëgimisë kulturore, përmes përdorimit të gjuhës shqipe të pasur dhe motivimit për të ëndërruar. Vepra ka luajtur një rol në kultivimin e dashurisë për letërsinë dhe leximin tek brezat e rinj.

Përmbledhja poetike Ç' ëndra thurin kalamajtë mbetet një ndër librat që ruan vlerat tradicionale të letërsisë për fëmijë, duke i dhënë rëndësi imagjinatës dhe thjeshtësisë së shprehjes. Ajo vijon të jetë një burim frymëzimi për lexuesit e vegjël dhe për autorët që krijojnë për këtë audiencë specifike.

## Referime
Dita e parë

**Dita e parë**: vjersha

Autori: Tasim Gjokutaj

Vendi i botimit: Tiranë

Shtëpia botuese: Naim Frashëri

Viti i botimit: 1976

Përshkrimi fizik: 47 faqe; me ilustrime

Seria: Biblioteka e Fatosit

Dita e parë  është një vëllim poetik i autorit shqiptar Tasim Gjokutaj i botuar në vitin 1976 nga shtëpia botuese Naim Frashëri në Tiranë. Ky libër bën pjesë në serinë "Biblioteka e Fatosit", një koleksion i njohur i letërsisë për fëmijë në Shqipëri gjatë dekadave të fundit të shekullit XX.

Ky vëllim përmban vjersha që reflektojnë përvojat, emocionet dhe përjetimet e fëmijëve në situata të ndryshme të përditshme. Poezitë janë të thjeshta, tërheqëse dhe të mbushura me ndjenja të pastërta, çka e bën këtë libër një pasuri të rëndësishme për lexuesit e vegjël.

Në poezitë e Dita e parë, autori trajton temat që lidhen me:

* Dëshirat dhe ëndrrat e fëmijëve
* Momente të para në jetë si shkolla, miqësia dhe familja
* Bukuritë e natyrës dhe ciklet e jetës së përditshme në vendin e asaj kohe.

Autori, përmes vargjeve të tij, arrin të kapë botën e pafajshme dhe imagjinative të fëmijëve, duke përcjellë mesazhe edukative dhe pozitive. Gjithashtu, poezitë kanë vlera artistike të spikatura për kohën e tyre, duke mbetur të lexueshme edhe për brezat pasues.

Në letërsinë shqipe për fëmijë, Dita e parë përfaqëson një nga përpjekjet për të ndërtuar një lidhje të fortë ndërmjet letërsisë dhe lexuesve të vegjël. Tasim Gjokutaj, një ndër autorët që ka kontribuar në letërsinë për fëmijë, arrin të krijojë vargje të thjeshta dhe të qarta, por njëkohësisht plot ndjeshmëri dhe ngrohtësi.

Seria "Biblioteka e Fatosit", pjesë e së cilës është ky libër, ka luajtur një rol të rëndësishëm në zhvillimin e kulturës së leximit për brezat e rinj të viteve '70-'80 në Shqipëri. Poezitë e Gjokutajt ndihmojnë në formimin e imagjinatës së fëmijëve, duke i afruar ata me botën e librit.

Tasim Gjokutaj është një autor i njohur në letërsinë shqipe, veçanërisht për krijimtarinë e tij të dedikuar lexuesve të vegjël. Me një gjuhë të thjeshtë dhe të kuptueshme, ai ka lënë gjurmë në letërsinë për fëmijë, duke u fokusuar në temat që i afron fëmijët me librin dhe poezinë.

Dita e parë: vjersha është një vëllim i rëndësishëm i poezisë shqiptare për fëmijë, i cili vijon të ruajë vlerën e tij artistike dhe kulturore. Duke i kushtuar rëndësi ndjenjave dhe përvojave të lexuesit të ri, libri mbetet një burim frymëzimi për të kuptuar botën përmes syve të një fëmije.

## Referime