open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Çelësi i Vogël i Solomonit

**Çelësi i Vogël i Solomonit**, i njohur gjithashtu si ***Lemegeton Clavicula Salomonis*** ose thjesht ***Lemegeton***, është një grimoire e shkruar në mënyrë anonime mbi magjinë. Ai u përpilua në mesin e shekullit të 17-të, kryesisht nga materiale disa shekuj më të vjetër. Ai është i ndarë në 5 libra: *Ars Goetia*, *Ars Theurgia-Goetia*, *Ars Paulina*, *Ars Almadel* dhe *Ars Notoria*. Ai bazohet në Testamentin e Solomonit dhe unazën e përmendur brenda saj që ai përdori për të vulosur demonët.

## Shiko edhe 
* Solomoni
* Vula e Solomonit

## Referime
Kryepeshkopi

Në besimet e krishtera, një **kryepeshkop** është një peshkop i rangut ose detyrës më të lartë. Në shumicën e rasteve, si Kisha Katolike, ka shumë kryepeshkopë që ose kanë juridiksion mbi një provincë kishtare përveç kryepeshkopatës së tyre (me disa përjashtime), ose ndryshe u jepet një kryepeshkopatë titullare. Në të tjerat, si Kisha Luterane e Suedisë, titulli mbahet vetëm nga udhëheqësi i emërtimit.

Kryepeshkopët mund të kenë gjithashtu funksione dhe detyra të rëndësishme për udhëheqjen e Kishave lokale dhe mbikëqyrjen e predikuesve dhe klerikëve të tjerë në fushën e tyre. Ata shpesh kanë një ndikim të madh në zhvillimin dhe formimin e politikave fetare dhe sociale brenda komunitetit të tyre.

## Shiko edhe 
* Peshkopi
* Kisha
* Krishtërimi

## Referime
Ant-Man (Scott Lang)

**Ant-Man** (**Scott Lang**) është një personazh imagjinar që shfaqet në librat komikë amerikanë të botuar nga Marvel Comics. Krijuar nga David Michelinie, Bob Layton dhe John Byrne, Scott Lang u shfaq për herë të parë në *The Avengers* #181 (mars 1979) dhe në *Marvel Premiere* #47 (prill 1979) si personazhi i dytë superhero që përdor emrin Ant-Man në Marvel Universe. Ai është një hajdut i reformuar dhe një ekspert elektronik. Ai ishte anëtar i Avengers, Fantastic Four dhe Guardians of the Galaxy, personazhi kryesor në serialin e librave komik FF dhe, në vitin 2015, ai u bë personazhi kryesor në serinë *Ant-Man*.

Scott Lang është një ish-i dënuar dhe ekspert elektronik i punësuar nga Stark International, i cili i mundëson atij të vjedhë kostumin Ant-Man nga Hank Pym, i cili prej kohësh kishte hequr dorë nga emri, për të ndihmuar vajzën e tij të sëmurë. Kur Pym e merr vesh, ai ia jep kostumin Lang, duke e lejuar atë të bëhet Ant-Man i dytë. Si Ant-Man, ai shërben si një Avenger për vite, derisa ai vritet në *Avengers Disassembled*. Vite më vonë, ai ringjallet në mini-serinë ''Avengers: The Children's Crusade*. Pas ringjalljes së tij, Lang drejton Future Foundation dhe themelon kompaninë e tij, *Ant-Man Security Solutions*.

Paul Rudd luan Scott Lang në filmat e Marvel Cinematic Universe në filmat *Ant-Man* (2015), *Captain America: Civil War* (2016), *Ant-Man and the Wasp* (2018), *Avengers: Endgame* (2019), dhe *Ant-Man and the Wasp: Quantumania* (2023), serinë interneti *WHIH Newsfront* (2015) dhe serinë e animuar *What If...?'' (2021).
Sinodi i Shenjtë

Në disa nga kishat autoqefale ortodokse lindore dhe kishat katolike lindore, patriarku ose kryepeshkopi zgjidhet nga një grup peshkopësh të quajtur **Sinodi i Shenjtë**. Për shembull, Sinodi i Shenjtë është një organ drejtues i Kishës Ortodokse Gjeorgjiane.

Në Ortodoksinë Orientale, Sinodi i Shenjtë është autoriteti më i lartë në kishë dhe formulon rregullat dhe rregulloret në lidhje me çështjet e organizimit të kishës, besimit dhe rendit të shërbimit.

## Shiko edhe 
* Patriarku
* Peshkopi
* Kryepeshkopi

## Referime
Gratë në Islam

[parapamje|*Vajza duke recituar Kuranin* (*Kuran Okuyan Kız*), një pikturë e vitit 1880 nga polimathi [Perandoria Osmane|osman Osman Hamdi Beu, veprat e së cilës shpesh tregonin gra të përfshira në aktivitete edukative.]]
Përvojat e grave **myslimane** (Arabisht: مسلمات *Muslimāt*, njejës مسلمة *Muslimah*) ndryshojnë shumë ndërmjet dhe brenda shoqërive të ndryshme. Në të njëjtën kohë, aderimi i tyre në Islam është një faktor i përbashkët që ndikon në jetën e tyre në një shkallë të ndryshme dhe u jep atyre një identitet të përbashkët që mund të shërbejë për të kapërcyer dallimet e gjera kulturore, sociale dhe ekonomike ndërmjet tyre.

Ndër ndikimet që kanë luajtur një rol të rëndësishëm në përcaktimin e statusit shoqëror, juridik, shpirtëror dhe kozmologjik të gruas në rrjedhën e historisë islame janë shkrimet e shenjta të Islamit: Kurani; *ḥadīth*, të cilat janë tradita që kanë të bëjnë me veprat dhe aforizmat që i atribuohen profetit islam Muhamedit dhe shokëve të tij; *ixhma*', që është një konsensus dijetar, i shprehur ose i heshtur, për një çështje të ligjit; *qiyās*, parimi me të cilin ligjet e Kuranit dhe *sunetit* ose zakonet profetike zbatohen në situata që nuk mbulohen në mënyrë eksplicite nga këto dy burime të legjislacionit; dhe *fetva*, opinione apo vendime të publikuara jodetyruese në lidhje me doktrinën fetare ose pikat e ligjit.
[lidhja=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Young_Muslim_Woman_on_Street_-_Sylhet_-_Bangladesh_(12968288153).jpg|parapamje|293x293px|Një grua nga [bengali e veshur me një nikab rozë.]]

Ndikimet shtesë përfshijnë traditat kulturore paraislamike; ligjet laike, të cilat janë plotësisht të pranuara në Islam përderisa nuk bien ndesh drejtpërdrejt me parimet islame; autoritetet fetare, duke përfshirë agjencitë e kontrolluara nga qeveria si Këshilli i Ulemasë Indoneziane dhe *Diyaneti* i Turqisë; dhe mësuesit shpirtërorë, të cilët janë veçanërisht të spikatur në misticizmin islam ose sufizmin. Shumë prej këtyre të fundit, duke përfshirë edhe filozofin mysliman mesjetar Ibën Arabi, kanë prodhuar vetë tekste që kanë sqaruar simbolikën metafizike të parimit femëror në Islam.

## Shiko edhe 
* Të drejtat e gruas në Islam
* Të drejtat e grave

## Referime
Aksidentet dhe incidentet e aviacionit

Një **aksident i aviacionit** përkufizohet nga Konventa për Aviacionin Civil Ndërkombëtar Aneksi 13 si një dukuri që lidhet me operimin e një avioni, i cili ndodh që nga momenti kur një person hip në avion me *synimin për fluturim* derisa të gjithë personat e tillë të kenë zbritur, dhe në i cili (a) një person është lënduar për vdekje ose rëndë, (b) avioni pëson dëmtime të konsiderueshme ose dështim strukturor, ose (c) avioni zhduket ose bëhet plotësisht i paarritshëm. Aneksi 13 përcakton një **incident aviacioni** si një dukuri, përveç një aksidenti, e lidhur me funksionimin e një avioni që ndikon ose mund të ndikojë në sigurinë e operimit.

Aksidenti i parë fatal i aviacionit ndodhi më 10 maj 1785, kur një balonë me ajër të nxehtë u rrëzua në qytetin Tullamore, Co. Offaly, Irlandë. Qyteti u dëmtua rëndë nga zjarri i shkaktuar që dogji mbi 130 shtëpi. I pari që përfshinte një avion me motor ishte përplasja e një avioni Wright Model A në Fort Myer, Virginia, në Shtetet e Bashkuara më 17 shtator 1908, duke plagosur bashkë-shpikësin dhe pilotin e tij, Orville Wright, dhe duke vrarë pasagjerin, togerin e Signal Corps. Thomas Selfridge.

## Shiko edhe 
* Aviacioni

## Referime
Konventa për Aviacionin Civil Ndërkombëtar

parapamje|220x220px|Nënshkrimi i Konventës së Çikagos.
**Konventa për Aviacionin Civil Ndërkombëtar**, e njohur gjithashtu si **Konventa e Çikagos**, krijoi Organizatën Ndërkombëtare të Aviacionit Civil (ICAO), një agjenci e specializuar e Kombeve të Bashkuara e ngarkuar me koordinimin e udhëtimeve ajrore ndërkombëtare. Konventa përcakton rregullat e hapësirës ajrore, regjistrimin dhe sigurinë e avionëve, sigurinë dhe qëndrueshmërinë, dhe detajon të drejtat e nënshkruesve në lidhje me udhëtimin ajror. Konventa përmban gjithashtu dispozita që kanë të bëjnë me tatimin.

Dokumenti u nënshkrua më 7 dhjetor 1944, në Çikago nga 52 shtete nënshkruese. Ai mori ratifikimin e nevojshëm të 26-të më 5 mars 1947 dhe hyri në fuqi më 4 prill 1947, në të njëjtën datë kur u krijua ICAO. Në tetor të të njëjtit vit, ICAO u bë një agjenci e specializuar e Këshillit Ekonomik dhe Social të Kombeve të Bashkuara (ECOSOC). Konventa që atëherë është rishikuar tetë herë (në 1959, 1963, 1969, 1975, 1980, 1997, 2000 dhe 2006).

Që nga marsi 2019, Konventa e Çikagos kishte 193 shtete palë, e cila përfshin të gjitha shtetet anëtare të Kombeve të Bashkuara përveç Lihtenshtajnit. Ishujt Kuk janë palë e Konventës edhe pse nuk janë anëtare të OKB-së. Konventa është zgjeruar për të mbuluar Lihtenshtajnin me ratifikimin e Zvicrës.

## Shiko edhe 
* Organizata Ndërkombëtare e Aviacionit Civil

## Referime
Krateri Chicxulub

**Krateri Chicxulub** është një krater goditës i varrosur nën Gadishullin Jukatan në Meksikë. Qendra e tij është në det të hapur, por krateri është emëruar pas komunitetit në tokë të Chicxulub Pueblo. Ai u formua pak më shumë se 66 milionë vjet më parë kur një meteorit i madh, rreth 10 kilometra në diametër, goditi Tokën. Krateri vlerësohet të jetë 200 kilometra në diametër dhe 20 kilometra në thellësi. Është struktura e dytë më e madhe e konfirmuar e përplasur në Tokë, dhe e vetmja, unaza kulmore e së cilës është e paprekur dhe drejtpërdrejt e çasshme për kërkime shkencore.

Krateri u zbulua nga Antonio Camargo dhe Glen Penfield, gjeofizikanë që kishin kërkuar naftë në Gadishullin Jukatan gjatë fundit të viteve 1970. Penfield fillimisht nuk ishte në gjendje të merrte prova se tipari gjeologjik ishte një krater dhe hoqi dorë nga kërkimi i tij. Më vonë, nëpërmjet kontaktit me Alan R. Hildebrand në vitin 1990, Penfield mori mostra që sugjeronin se ishte një tipar ndikimi. Dëshmitë për origjinën e goditjes së kraterit përfshijnë kuarcin e tronditur, një anomali të gravitetit dhe tektitet në zonat përreth.

Data e ndikimit përkon me kufirin Kretace-Paleogjen (i njohur zakonisht si kufiri K-Pg ose K-T). Tani pranohet gjerësisht se shkatërrimi dhe ndërprerja e klimës që rezultoi nga ndikimi ishte shkaku kryesor i ngjarjes së zhdukjes së Kretakut-Paleogjenit, një zhdukje masive e 75% të specieve bimore dhe shtazore në Tokë, duke përfshirë të gjithë dinosaurët jo-zogj.

## Shiko edhe 
* Meteori
* Meteoriti
* Krateri

## Referime
Deti i thellë

**Deti i thellë** përkufizohet gjerësisht si thellësia e oqeanit ku drita fillon të zbehet, në një thellësi të përafërt prej 200 metra ose pika e kalimit nga raftet kontinentale në shpatet kontinentale. Kushtet brenda detit të thellë janë një kombinim i temperaturave të ulëta, errësirës dhe presionit të lartë. Deti i thellë konsiderohet bioma më pak e eksploruar e Tokës pasi kushtet ekstreme e bëjnë mjedisin të vështirë për t'u aksesuar dhe eksploruar.

Organizmat që jetojnë në thellësi të detit kanë një sërë përshtatjesh për të mbijetuar në këto kushte. Organizmat mund të mbijetojnë në det të thellë përmes një sërë metodash të të ushqyerit, duke përfshirë pastrimin, grabitqarin dhe filtrimin, me një numër organizmash që mbijetojnë duke u ushqyer me borë detare. Bora detare është material organik që ka rënë nga ujërat e sipërme në det të thellë.

Në vitin 1960, batiskafi Trieste zbriti në fund të Hendekut Mariana pranë Guamit, në 10,911 metra, pika më e thellë e njohur në çdo oqean. Nëse mali Everest 8,848 metra do të zhytej atje, maja e tij do të ishte më shumë se 2 kilometra nën sipërfaqe. Pasi Trieste doli në pension, automjeti japonez me telekomandë (ROV) Kaikō ishte e vetmja anije e aftë për të arritur këtë thellësi derisa u humb në det në vitin 2003. Në maj dhe qershor 2009, hibrid-ROV Nereus u kthye në Challenger Deep për një seri prej tre zhytjesh në thellësi që tejkalojnë 10,900 metra.

## Shiko edhe 
* Deti

## Referime
Beteja e Khashamit

parapamje|220x220px|Kutia e çelur tregon vendndodhjen e përleshjeve.
**Beteja e Khashamit**, e njohur gjithashtu si **Beteja e Fushave Conoco**, ishte një angazhim ushtarak i luftës civile siriane të zhvilluar më 7 shkurt 2018 pranë qyteteve Khasham dhe Al Tabiyeh në Guvernatën Deir ez-Zor, Siri. Koalicioni i Operacionit Inherent Resolve kreu sulme ajrore dhe artilerie mbi Forcat e Armatosura Siriane dhe milicitë pro-qeveritare pasi ata raportohet se sulmuan një pozicion të ushtrisë së SHBA-së dhe Forcave Demokratike Siriane (SDF) në rajon.

Komanda Qendrore e SHBA-së deklaroi se forcat pro-qeveritare kishin "inicuar një sulm të paprovokuar kundër selisë së Forcave Demokratike Siriane" në zonë, ndërsa anëtarët e shërbimit të koalicionit ishin "bashkëvendosur me partnerët e SDF-së gjatë sulmit 8 kilometra në lindje të vijës së dekonfliktit për të cilën është rënë dakord për lumin Eufrat”. Deklarata e Ministrisë së Mbrojtjes së Rusisë, e lëshuar më 8 shkurt 2018, i referohej incidentit në fshatin Salihiyah (që ndodhet në jug të qytetit të Abu Hamamit të mbajtur nga SDF në distriktin Abu Kamal) dhe tha se ishte shkaktuar nga veprimet e zbulimit të Milicitë siriane që nuk ishin pastruar me komandën e operacioneve ruse; Deklarata theksoi se nuk kishte anëtarë të shërbimit rus në "qarkun e caktuar të provincës Deir ez-Zor të Sirisë".

Numri i trupave të qeverisë pro-siriane – veçanërisht numri i mercenarëve rusë – ka qenë objekt debati.  Menjëherë pas luftimeve, zyrtarët amerikanë vlerësuan se rreth 100 trupa siriane ishin vrarë në luftime, me disa raporte për Mes të vdekurve mercenarët rusë. Ndërsa dolën llogari të pakonfirmuara të viktimave midis mercenarëve rusë të Grupit Wagner në sulm, incidenti u cilësua nga media si "përplasja e parë vdekjeprurëse midis qytetarëve të Rusisë dhe Shteteve të Bashkuara që nga Lufta e Ftohtë".

Raportimi nga Der Spiegel dhe qëndrimi zyrtar rus thonë se trupat amerikane që zmbrapsnin një sulm sirian "ndodhi të vrisnin 20-30 rusë", ndërsa Observatori Sirian për të Drejtat e Njeriut (SOHR) besonte se kishte disa viktima ruse të shkaktuara nga një kurth me armë zjarri aty pranë. pa lidhje me sulmin. Megjithatë, organizata të tjera lajmesh dhe vlerësime zyrtare amerikane varionin deri në një "çift qindra" rusë të vrarë. Shërbimi i Sigurisë i Ukrainës identifikoi 65 rusë si të vrarë përmes inteligjencës me burim të hapur, megjithëse ky vlerësim ka potencial për falsifikim. Një raport i botuar në Universitetin e Danimarkës Jugore në 2019, i cili iu referua pretendimeve të bëra nga raporti i *Der Spiegel*, deklaratave zyrtare ruse dhe amerikane dhe burime të tjera vlerësuan "se 65–200 rusë (nga të cilët disa mund të kenë qenë operatorë specialë rusë që asistonin ose drejtonin Vagneritët) vdiqën si rezultat i luftimeve, disa në terren dhe disa në shtretërit e spitaleve në Siri dhe Rusi”.

## Shiko edhe 
* Lufta civile në Siri

## Referime
Testimi gjenetik

**Testimi gjenetik**, i njohur gjithashtu si **testimi i ADN**-së, përdoret për të identifikuar ndryshimet në sekuencën e ADN-së ose strukturën e kromozomeve. Testimi gjenetik mund të përfshijë gjithashtu matjen e rezultateve të ndryshimeve gjenetike, të tilla si analiza e ARN-së si rezultat i shprehjes së gjeneve, ose përmes analizës biokimike për të matur prodhimin specifik të proteinave. Në një mjedis mjekësor, testimi gjenetik mund të përdoret për të diagnostikuar ose përjashtuar çrregullime të dyshuara gjenetike, për të parashikuar rreziqe për kushte specifike ose për të marrë informacion që mund të përdoret për të personalizuar trajtimet mjekësore bazuar në përbërjen gjenetike të një individi. Testimi gjenetik mund të përdoret gjithashtu për të përcaktuar të afërmit biologjikë, siç është prejardhja biologjike e fëmijës (nëna dhe babai gjenetik) përmes testimit të atësisë së ADN-së, ose të përdoret për të parashikuar gjerësisht prejardhjen e një individi. Testimi gjenetik i bimëve dhe kafshëve mund të përdoret për arsye të ngjashme si te njerëzit (p.sh. për të vlerësuar lidhjen/prejardhjen ose parashikimin/diagnostikimin e çrregullimeve gjenetike), për të marrë informacion të përdorur për mbarështimin selektiv ose për përpjekjet për të rritur diversitetin gjenetik në popullatat e rrezikuara.

Shumëllojshmëria e testeve gjenetike është zgjeruar gjatë viteve. Format e hershme të testimit gjenetik që filluan në vitet 1950 përfshinin numërimin e numrit të kromozomeve për qelizë. Devijimet nga numri i pritur i kromozomeve (46 te njerëzit) mund të çojnë në një diagnozë të kushteve të caktuara gjenetike si trisomia 21 (sindroma Down) ose monosomia X (sindroma Turner). Në vitet 1970, u zhvillua një metodë për ngjyrosjen e zonave specifike të kromozomeve, e quajtur brezi i kromozomeve, që lejoi analiza më të hollësishme të strukturës së kromozomeve dhe diagnostikimin e çrregullimeve gjenetike që përfshinin rirregullime të mëdha strukturore. Përveç analizimit të kromozomeve të plota (citogjenetika), testimi gjenetik është zgjeruar për të përfshirë fushat e gjenetikës molekulare dhe gjenomikës, të cilat mund të identifikojnë ndryshimet në nivelin e gjeneve individuale, pjesëve të gjeneve, apo edhe "shkronjat" e vetme nukleotide të sekuencës së ADN-së. Sipas Institutit Kombëtar të Shëndetit, ka teste të disponueshme për më shumë se 2,000 kushte gjenetike dhe një studim vlerësoi se që nga viti 2018 kishte më shumë se 68,000 teste gjenetike në treg.

## Shiko edhe 
* ADN
* ARN
* Kromozomi

## Referime
Llogaria bankare

Një **llogari bankare** është një llogari financiare e mbajtur nga një bankë ose institucion tjetër financiar në të cilën regjistrohen transaksionet financiare ndërmjet bankës dhe një klienti. Çdo institucion financiar përcakton termat dhe kushtet për çdo lloj llogarie që ofron, të cilat klasifikohen në lloje të kuptueshme zakonisht, të tilla si llogari depozitash, llogari karte krediti, llogari rrjedhëse, llogari kredie ose shumë lloje të tjera llogarish. Një klient mund të ketë më shumë se një llogari. Pasi të hapet një llogari, fondet e besuara nga klienti institucionit financiar në depozitë regjistrohen në llogarinë e caktuar nga klienti. Fondet mund të tërhiqen nga ngarkuesit e kredisë.

Transaksionet financiare që kanë ndodhur në një llogari bankare brenda një periudhe të caktuar kohore i raportohen klientit në një pasqyrë bankare dhe gjendja e llogarive të një klienti në çdo moment kohor është pozicioni i tij financiar me institucionin.

## Shiko edhe 
* Karta e kreditit

## Referime
Hinglaj

**Hinglaj** (Devanagari: , Baloçi: هنگلاج, Sindhi: هنگلاج, Urdu: ﮨنگلاج) është një vend i rëndësishëm pelegrinazhi hindu në Baloçistan, Pakistan dhe kuldevi i shumë Raxhputëve, Çaranëve, Raxhpurohitëve dhe komuniteteve të tjera hindu të Indisë. Ndodhet në Baloçistan rreth 250&nbsp;km në perëndim-veriperëndim të Karaçit. Mandiri Shri Hinglaxh Mata i cili është qëndra më e madhe e pelegrinazhit hindu në Pakistan, ndodhet këtu.

## Origjina teologjike 
Për të pezulluar kërcimin hyjnor, Tandava, të zotit hindu Shiva duke pasuar vdekjen e Dakshajanit, zoti hindu Lord Vishnu i shpërndau mbetjet e trupit të saj nëpër vende të ndryshme të nënkontinentit indian Thuhet se koka ra në Hingula ose Hinglaxh dhe kështu konsiderohet vendi më i rëndësishëm ndër 51 Shakti Piithat. Në secilën prej piithave, Bhairava (një manifestim i Shivës) i shoqëron reliket.  Bhairava në Hinglaxh quhet Bhimalochana, e ndodhur në Koteshwar, Kutch. Tekstet sanskrite e përmëndin pjesën si 'Brahmadreya' ose esenca jetësore.  &#x5B;''''&#x5D;
parapamje|Nani Mandir
Fjalori Enciklopedik i Mirditës

**Fjalori Enciklopedik i Mirditës** është një përpjekje e ndritur për të dokumentuar dhe përshkruar historinë, kulturën dhe personalitetet e rëndësishme të Mirditës, një rajon në veri të Shqipërisë që ka një trashëgimi të pasur kulturore dhe historike. Botimi i këtij fjalori në vitin 2022 shënon një moment të rëndësishëm për studiuesit dhe lexuesit e interesuar të historisë dhe kulturës së Mirditës.

Me një përpjekje të zgjeruar që zgjati 11 vjet,  60 intelektualë nga fusha e historisë, kulturës, letërsisë, dhe disiplina të tjera u bashkuan për të sjellë një vepër tërësore që përmban një sasi të madhe informacioni mbi këtë rajon të veçantë. Fjalori enciklopedik nuk është vetëm një listë fjalësh, por një burim i pasur i informacionit që përshkruan ngjarjet historike, personalitetet, traditat, zakonet, dhe çdo aspekt tjetër të jetës së kësaj zone.

Libri përmban 700 faqe dhe peshon rreth një kilogram, duke e bërë atë një burim të rëndësishëm të informacionit për këdo që është i interesuar për të kuptuar dhe për të studiuar më shumë për Mirditën. 

Në veprën e tyre, redaktorët dhe kontribuesit e Fjalorit Enciklopedik të Mirditës shprehin një falënderim të veçantë për nikoqirin e tyre, si dhe për të gjithë ata që kanë ndihmuar në procesin e përgatitjes dhe botimit të kësaj vepre të madhe. Përmes këtij fjalori, historitë, personalitetet dhe trashëgimia kulturore e Mirditës do të ruhen dhe do të shpërndahen për brezat e ardhshëm, duke e bërë këtë vepër një kontribut të rëndësishëm për kulturën dhe historinë e Shqipërisë.  

## Burimet
Policia Kombëtare e Republikës Dominikane

**Policia Kombëtare Dominikane** () është forca policore kombëtare e Republikës Dominikane. Është forca më e madhe policore në Republikën Domenikane nën kontrollin e Ministrisë së Brendshme dhe Policisë. Gradat dhe shenjat janë të ngjashme me ato të Ushtrisë Domenikane.

Funksioni i tij kryesor është të mbrojë kombin Dominikanë, të zbatojë ligjin me mandat kushtetues për të ruajtur dhe garantuar kushtet e nevojshme për liritë dhe të drejtat publike dhe për të siguruar bashkëjetesën paqësore mes popullatës.

## Historia 
Gjatë pushtimit të Republikës Dominikane nga viti 1916 deri në vitin 1924, ushtria e ShBA-së ndihmoi në krijimin e Gardës Dominikane të Konstabularëve (GDK), e cila veproi si agjenci kombëtare e policisë dhe mbrojtjes dhe paraardhëse për Policinë Kombëtare Dominikane të sotme.

Kongresi Kombëtar i Republikës Dominikane miratoi ligjin 14 më 5 nëntor 1930, i cili lejon udhëheqësin e Republikës Dominikane të emërojë dhe shkarkojë drejtuesit e policisë vendase. Për gjashtë vitet e ardhshme, Republika Dominikane kishte oficerë të ndryshëm të policisë bashkiake (vendase), si dhe roje të policisë. Vetë policia kombëtare (si agjencia që është sot) nuk është formuar zyrtarisht deri më 2 mars 1936, me miratimin në Kongres të dekretit nr. 1523. Me formimin e një force të re policore kombëtare, koloneli Miguel A. Roman u emërua në krye të Policisë Kombëtare Dominikane. [2]
Policia Kombëtare e Ekuadorit

**Policia Kombëtare e Ekuadorit** (**PKE**) () është forca policore kombëtare dhe agjencia kryesore e zbatimit të ligjit civil në Ekuador. Ai komandohet nga një gjeneral komandues ('''') dhe në varësi të Ministrisë së Brendshme.

## Polemikat 
### Të drejtat e njeriut 
Raportet e Shteteve të Bashkuara mbi Praktikat e të Drejtave të Njeriut kanë identifikuar vazhdimisht abuzime të mëdha të të drejtave të njeriut nga forcat e sigurisë ekuadoriane, duke përfshirë: vrasjet e izoluara të paligjshme dhe përdorimin e forcës së tepruar nga forcat e sigurisë, ndonjëherë pa u ndëshkuar, kushtet e këqija të burgut, arrestimet dhe ndalimet arbitrare, korrupsioni dhe abuzime të tjera nga forcat e sigurisë, një numër i lartë i të paraburgosurve dhe korrupsioni dhe mohimi i procesit të rregullt brenda sistemit gjyqësor.  Anëtarë të Policisë Kombëtare janë akuzuar për vrasje, tentativë vrasje, përdhunim, zhvatje, rrëmbime dhe futja e drogëve me të huaj.
Uplistsikhe

**Uplistsikhe**; fjalë për fjalë, "kalaja e zotit" është një qytet i lashtë i gdhendur në shkëmb në Gjeorgjinë rreth 10 kilometra në lindje të qytetit të.

E ndërtuar në një vend me bregun e majtë të lartë shkëmbor të  ai përmban struktura të ndryshme që datojnë nga epoka e hershme e hekurit qe deri në mesjetën e vonë dhe dallohet për kombinimin unik qe ka me stileve të ndryshme të kulturave të gdhendura në shkëmb nga Anadolli dhe Irani gjithashtu si bashkëjetesë e arkitekturës pagane dhe asaj të krishterë.

Uplistsikhe është identifikuar nga njerzit  arkeologët si një nga vendbanimet më të bukura dhe te  vjetra urbane në Gjeorgji. E vendosur strategjikisht në qendër të mbretërisë së lashtë të  ajo u shfaq si një qendër kryesore politike dhe fetare e vendit te me parshem. Dhe Mosha dhe rëndësia e qytetit bëri që traditat e shkruar mesjetare gjeorgjiane t'ia atribuojë themelet e saj Uplosit mitik, djalit të Mtskhetos.
Rutulët

**Rutulët** or **Rutulians** - një nga popujt indigjenë të Rusisë dhe Azerbajxhanit, popullsia autoktone e Kaukazit. Sipas rezultateve të regjistrimit të vitit 2010, numri i Rutulëve në Rusi ishte 35,240 njerëz. Është vlerësuar se numri i Rutulëve në Azerbajxhan është më shumë se 30,000 njerëz (2004).

## Prejardhja e Rutulëve 
Rutulët janë një popull i lashtë i Kaukazit. Paraardhësit e tyre ishin një nga popujt e Albania Kaukaziane. 

## Historia 
Historia e hershme e Rutulëve është e lidhur me shtetin e Albania Kaukaziane, i formuar në shekullit e IV para Krishtit. e., e cila përfshinte popujt e Dagestanit Jugor.

Në fillim të shekullit të 19-të, në Kaukaz filloi një fazë e re e agresionit ushtarak të Perandorisë Ruse, të cilës Rutulianët i ofruan rezistencë aktive. Rutulët nuk pranoi të paguante taksa në thesarin mbretëror dhe rezistoi përpjekjeve të gjeneralëve mbretërorë për t'i nënshtruar ata te mbreti. Në 1838, Agabek al-Rutuli udhëhoqi një kryengritje të gjerë kundër Perandorisë Ruse, por gjatë viteve të ardhshme kjo kryengritje u shtyp brutalisht dhe në 1844 Perandoria Ruse pushtoi shtetin Rutulian.

## Lidhje të jashtme 
* Rutulians in Russia
* Rutulians in Azerbaijan
* Rutuls

## Referime
Pushtimi francez i Moskës

[parapamje|*Napoleoni në djegien e Moskës* nga [Albrecht Adam, 1841.]]
-ja e perandorit francez Napoleon Bonapart pushtoi Moskën nga 14 shtatori deri më 19 tetor 1812 gjatë Luftërave Napoleonike. Ajo shënoi kulmin e pushtimit francez të Rusisë. Gjatë pushtimit, i cili zgjati 36 ditë, qyteti u shkatërrua nga zjarri dhe Napoleoni urdhëroi një plaçkitje sistematike të kishave për të mbushur gjoksin e tij të luftës me argjend.

Pushtimi i Rusisë nga Napoleoni filloi më 24 qershor 1812 dhe ai kishte bërë përparim të konsiderueshëm deri në vjeshtë. Me fitoren franceze në Betejën e Borodinos më 7 shtator, rruga për në Moskë ishte e hapur. Ushtria kundërshtare ruse nën drejtimin e Mihail Kutuzovit kishte pësuar humbje të mëdha dhe zgjodhi të tërhiqej. Pasoi një javë arratisjesh të afërta nga ana e ushtrisë ruse. Napoleoni dhe Kutuzovi madje fjetën në të njëjtin shtrat në vilën e Bolshiye Vyazyomy vetëm një natë larg njëri-tjetrit, teksa francezët ndoqën rusët. Napoleoni dhe ushtria e tij hynë në Moskë më 14 shtator. Për habinë e Napoleonit, Kutuzovi e kishte braktisur qytetin dhe ai ra pa luftë. Qindra mijëra civilë u larguan së bashku me ushtrinë ruse në tërheqje, duke e lënë qytetin pothuajse bosh.

Kapja e qytetit ishte një fitore e zbrazët për francezët, pasi rusët — me shumë mundësi me urdhër të guvernatorit Fyodor Rostopchin — i vunë flakën pjesës më të madhe të qytetit në një taktikë të tokës së djegur (megjithëse shkaku i zjarrit është i diskutueshëm). Për katër ditë deri më 18 shtator, qyteti u dogj. Francezët, të cilët kishin ndërmend të grabitnin qytetin për furnizime, tani ishin thellë në territorin e armikut pa ushqim të mjaftueshëm teksa dimri po afrohej. Francezët plaçkitën plotësisht atë që nuk ishte djegur, duke përfshirë plaçkitjen e kishave. Mjerimi francez u komplikua nga lufta guerile e kozakëve kundër furnizimeve franceze dhe lufta totale nga fshatarët. Kjo lloj lufte e acarimit e dobësoi ushtrinë franceze në pikën e saj më të cenueshme: në logjistikë.

Më 19 tetor, pas humbjes së betejës së Tarutinos, Napoleoni dhe -ja e tij, i dobësuar ngadalë nga lufta e acarimit kundër tij, pa furnizime dhe duke u përballur me borën e parë, e braktisi qytetin vullnetarisht dhe marshoi drejt jugut derisa Beteja e Maloyaroslavetsit ndaloi përparimin. Francezët që tërhiqeshin ndezën zjarre të tjera në qytet dhe hodhën në erë monumente. Rusët rimorën qytetin më 19 tetor dhe shtypën trazirat dhe plaçkitjet nga fshatarët. Shkatërrimi i qytetit ishte i konsiderueshëm: do të duhej më shumë se gjysmë shekulli për t'u kthyer në popullsinë e tij të paraluftës.

## Shiko edhe 
* Pushtimi francez i Rusisë

## Referime
Shpejtësia e tingullit

parapamje|Një Hornet F/A-18 që shfaq kondensim të rrallë të lokalizuar me shpejtësinë e tingullit.
**Shpejtësia e tingullit** apo **shpejtësia e zërit** është distanca e përshkuar për njësi të kohës nga një valë zanore ndërsa ajo përhapet përmes një mjedisi elastik. Në 20°C, shpejtësia e zërit në ajër është rreth 343 m/s, ose një km në . Varet fuqishëm nga temperatura, si dhe nga mjedisi përmes të cilit përhapet një valë zanore. Në 0°C, shpejtësia e zërit në ajër është rreth 331 m/s. Më thjesht, shpejtësia e zërit është sa shpejt udhëtojnë dridhjet.

Shpejtësia e zërit në një gaz ideal varet vetëm nga temperatura dhe nga përbërja e tij. Shpejtësia ka një varësi të dobët nga frekuenca dhe nga presioni në ajrin e zakonshëm, duke devijuar pak nga sjellja ideale. Në të folurit kolokial, *shpejtësia e zërit* i referohet shpejtësisë së valëve të zërit në ajër. Megjithatë, shpejtësia e zërit ndryshon nga substanca në substancë: zakonisht, zëri udhëton më ngadalë në gaze, më shpejt në lëngje dhe më shpejt në trupa të ngurtë. Për shembull, ndërsa zëri udhëton me  në ajër, ai udhëton me  në ujë (pothuajse 4,3 herë më shpejt) dhe me  në hekur (pothuajse 15 herë më shpejt). Në një material jashtëzakonisht të fortë si diamanti, zëri udhëton me 12,000 m/s — rreth 35 herë shpejtësia e tij në ajër dhe afërsisht më e shpejta që mund të udhëtojë në kushte normale. Në teori, shpejtësia e zërit është në fakt shpejtësia e dridhjeve. Valët e zërit në trupat e ngurtë përbëhen nga valët e ngjeshjes (ashtu si në gaze dhe lëngje) dhe një lloj tjetër valë zanore të quajtur valë prerëse, e cila ndodh vetëm në trupat e ngurtë. Valët prerëse në trupat e ngurtë zakonisht udhëtojnë me shpejtësi të ndryshme me valët e ngjeshjes, siç tregohet në sizmologji. Shpejtësia e valëve të ngjeshjes në trupat e ngurtë përcaktohet nga ngjeshshmëria e mjedisit, nga moduli i prerjes dhe nga dendësia. Shpejtësia e valëve prerëse përcaktohet vetëm nga moduli i prerjes dhe nga dendësia e materialit të ngurtë.

Në dinamikën e lëngjeve, shpejtësia e zërit në një mjedis të lëngshëm (gaz ose lëng) përdoret si një masë relative për shpejtësinë e një sendi që lëviz nëpër mjedis. Raporti i shpejtësisë së një sendi me shpejtësinë e zërit (në të njëjtin mjedis) quhet numri Mak i objektit. Sendet që lëvizin me shpejtësi më të madhe se shpejtësia e zërit (*Mak 1*) thuhet se udhëtojnë me shpejtësi supersonike.

## Shiko edhe 
* Shpejtësia supersonike
* Shpejtësia hipersonike

## Referime
Karpatet serbe

parapamje|Harta e maleve Karpate (Karpatet serbe në ngjyrë rozë, nr 8).
**Karpatet serbe** () është një varg malor në Serbinë qendrore lindore, i vendosur në Evropën qendrore. Ato paraqesin një shtrirje të maleve të duhura Karpate përtej Danubit, duke i lidhur ato me malet e Ballkanit në juglindje. Ato shtrihen në drejtimin veri-jug në Serbinë lindore, në lindje të luginës së Moravës së Madhe dhe në perëndim të Luginës së Bardhë të Timokut dhe në veri të Luginës së Nishavës. Malet janë 800–1500 m të lartë dhe të dominuar nga karakteristikat gjeologjike gëlqerore karstike, ku më i larti është mali Rtanj (1,565 m).

## Përkufizimet 
Sipas përcaktimit të rreptë (siç e përcaktoi Akademia Serbe e Shkencave dhe e Arteve dhe e miratuar nga Konventa e Karpateve), pjesa serbe e Maleve Karpate mbulon vetëm 732 km², ose më pak se 1% të sipërfaqes totale të Karpateve. Kjo pjesë përfshin bregun jugor të Portës së Hekurt dhe zonën e Parkut Kombëtar të Gjerdapit. Pikat ekstreme të zonës së përcaktuar të Karpateve në Serbi janë Tekija 44°43′N 22°28′E në veri, 44°22′N 22 °06′E në jug, Golubac 44°40′N 21°36′E në perëndim dhe 44°39′N 22°33′E në lindje (diga e Portës së Hekurt). Ajo mbulon rrafshet veriore të maleve Kuçaj, Shomrda, Liskovac, Veliki Greben dhe Miroç, në komunat e Golubacit, Majdanpekut dhe Kladovos.
Sulmi dezinformues

**Sulmet dezinformuese** janë fushata strategjike të mashtrimit që përfshijnë manipulimin e mediave dhe manipulimin e internetit, për të shpërndarë informacion mashtrues, që synojnë të hutojnë, të paralizojnë dhe të polarizojnë një audiencë. Dezinformimi mund të konsiderohet një sulm kur shfaqet si një fushatë narrative kundërshtare që përdor strategji dhe forma të shumta retorike të njohjes – duke përfshirë jo vetëm gënjeshtrat, por edhe të vërtetat, gjysmë të vërtetat dhe gjykimet e ngarkuara me vlera – për të shfrytëzuar dhe përforcuar polemikat e drejtuara nga identiteti. Sulmet e dezinformimit përdorin manipulimin mediatik për të synuar mediat transmetuese si kanalet televizive dhe radiot e sponsorizuara nga shteti. Për shkak të përdorimit në rritje të manipulimit të internetit në mediat sociale, ato mund të konsiderohen si një kërcënim kibernetik. Mjetet dixhitale të tilla si robotët, algoritmet dhe inteligjenca artificiale, së bashku me agjentët njerëzorë duke përfshirë ndikuesit, përhapin dhe përforcojnë dezinformimin te popullatat mikro-shënjestruese në platformat online si Instagram, Twitter, Google, Facebook dhe YouTube.

Sipas një raporti të vitit 2018 nga Komisioni Evropian, sulmet dezinformuese mund të përbëjnë kërcënim për qeverisjen demokratike, duke zvogëluar legjitimitetin e integritetit të proceseve zgjedhore. Sulmet dezinformuese përdoren nga dhe kundër qeverive, korporatave, shkencëtarëve, gazetarëve, aktivistëve dhe individëve të tjerë privatë. Këto sulme zakonisht përdoren për të riformuar qëndrimet dhe besimet, për të nxitur një axhendë të caktuar ose për të nxjerrë veprime të caktuara nga një audiencë e synuar. Taktikat përfshijnë qarkullimin e informacionit të pasaktë ose mashtrues, krijimin e pasigurisë dhe minimin e legjitimitetit të burimeve zyrtare të informacionit.

Një fushë kërkimore në zhvillim përqendrohet në kundërmasat ndaj sulmeve të dezinformimit. Teknologjikisht, masat mbrojtëse përfshijnë aplikacione të mësimit të makinerive që mund të tregojnë dezinformimin në platformat dixhitale. Nga pikëpamja shoqërore, po zhvillohen gjithashtu programe arsimore për t'i mësuar njerëzit se si të dallojnë më mirë faktet dhe dezinformimet në internet dhe rekomandimet e gazetarëve për vlerësimin e burimeve. Në aspektin komercial, propozohen rishikime të algoritmeve, reklamave dhe praktikave të ndikimit në platformat dixhitale. Ndërhyrjet individuale përfshijnë veprime që mund të ndërmerren nga individët për të përmirësuar aftësitë e tyre në trajtimin e informacionit (p.sh., shkrim-leximi mediatik) dhe veprime individuale për të sfiduar dezinformimin.

## Shiko edhe 
* Lajmet e rreme
* Kontrollimi i fakteve

## Referime
Numri Mak

**Numri Mak** (**M** ose **Ma**), shpesh vetëm **Mak**, (/m ɑː k /) është një sasi pa dimension në dinamikën e lëngjeve që përfaqëson raportin e shpejtësisë së rrjedhës përtej një kufiri me shpejtësinë vendase të zërit. Është emëruar pas fizikanit dhe filozofit çek Ernst Mak.

: \mathrm{M} = \frac{u}{c},

ku:

: M është numri vendas Mak,
: *u* është shpejtësia e rrjedhës vendase në lidhje me kufijtë (qoftë i brendshëm, si një send i zhytur në rrjedhë, ose i jashtëm, si një kanal) dhe
: *c* është shpejtësia e zërit në mjedis, e cila në ajër ndryshon me rrënjën katrore të temperaturës termodinamike.

Sipas përkufizimit, në Mak1, shpejtësia e rrjedhës vendase *u* është e barabartë me shpejtësinë e zërit. Në Mak0.65, *u* është 65% e shpejtësisë së zërit (nënsonik), dhe në Mak1.35, *u* është 35% më e shpejtë se shpejtësia e zërit (supersonik). Pilotët e mjeteve të hapësirës ajrore në lartësi të madhe përdorin numrin Mak të fluturimit për të shprehur shpejtësinë e vërtetë të ajrit të një automjeti, por fusha e rrjedhës rreth një automjeti ndryshon në tre dimensione, me variacione përkatëse në numrin vendas Mak.

Shpejtësia vendase e zërit, dhe si rrjedhim numri Mak, varet nga temperatura e gazit përreth. Numri Mak përdoret kryesisht për të përcaktuar përafrimin me të cilin një rrjedhë mund të trajtohet si një rrjedhë e pangjeshshme. Mjeti mund të jetë një gaz ose një lëng. Kufiri mund të jetë duke lëvizur në mjedis, ose mund të jetë i palëvizshëm ndërsa mjedisi rrjedh përgjatë tij, ose të dy mund të lëvizin, me shpejtësi të ndryshme: ajo që ka rëndësi është shpejtësia e tyre relative në lidhje me njëri-tjetrin. Kufiri mund të jetë kufiri i një sendi të zhytur në mjedis, ose i një kanali të tillë si një hundë, shpërndarës ose tunel me erë që kanalizon mjedisin. Meqenëse numri Mak përcaktohet si raporti i dy shpejtësive, ai është një sasi pa dimension. Nëse  < 0.2–0.3 dhe rrjedha është pothuajse e qëndrueshme dhe izotermale, efektet e ngjeshshmërisë do të jenë të vogla dhe mund të përdoren ekuacione të thjeshtuara të rrjedhës së pangjeshshme.
Pete Wilson

**Peter Barton Wilson** (lindur më 23 gusht 1933) është një avokat dhe politikan amerikan që shërbeu si senator i Shteteve të Bashkuara nga Kalifornia nga 1983 deri në 1991 dhe si guvernatori i 36-të i Kalifornisë nga 1991 deri në 1999. Një anëtar i Partisë Republikane, ai gjithashtu shërbeu si kryebashkiaku i 29-të i San Diegos nga 1971 deri në 1983.

I lindur në Lake Forest, Illinois, Wilson u diplomua në Shkollën Juridike të UC Berkeley pasi shërbeu në Trupat Detare të Shteteve të Bashkuara . Ai krijoi një praktikë ligjore në San Diego dhe bëri fushatë për republikanët Richard Nixon dhe Barry Goldwater . Wilson fitoi zgjedhjet për Asamblenë e Shtetit të Kalifornisë në 1966 dhe u bë Kryetar i Bashkisë së San Diegos në 1971. Ai e mbajti atë detyrë deri në vitin 1983, kur u bë anëtar i Senatit të Shteteve të Bashkuara. Në vitin 1982, ai mundi guvernatorin e atëhershëm në detyrë Jerry Brown për t'u bërë Senator i Shteteve të Bashkuara nga Kalifornia. Në Senat, Wilson mbështeti Nismën Strategjike të Mbrojtjes dhe Aktin e Lirive Civile të vitit 1988, ndërsa kundërshtoi Aktin e Pajtimit të Buxhetit Omnibus të vitit 1990 .

Wilson dha dorëheqjen nga Senati pasi fitoi zgjedhjet guvernatoriale të Kalifornisë në vitin 1990 . Si guvernator, Wilson nënshkroi një ligj me tre goditje dhe mbështeti derregullimin e energjisë dhe kufizimet e mandateve . Ai ishte gjithashtu një mbështetës i Propozimin të Kalifornisë 187, i cili krijoi një sistem kontrolli të shtetësisë së dhënë nga shteti (jo qeveria federale) me synimin për të parandaluar emigrantët e paligjshëm nga përdorimi i shërbimeve shoqërore. Wilson fitoi rizgjedhjen në zgjedhjet e guvernatorit të vitit 1994 . Ai kërkoi emërimin republikan në zgjedhjet presidenciale të Shteteve të Bashkuara të vitit 1996, por u largua nga gara përpara se të fillonin zgjedhjet paraprake .

Wilson u tërhoq nga posti publik pasi shërbeu dy mandate si guvernator. Që pas largimit nga detyra, ai ka punuar për disa biznese dhe ka qenë i lidhur me disa organizata të tjera. Ai është një mik i shquar vizitor në Institutin konservator Hoover . Deri më sot, rizgjedhja e Wilson në 1988 është hera e fundit që republikanët fituan zgjedhjet e Senatit në Kaliforni.
Miafizitizmi

**Miafizitizmi**  është doktrina kristologjike që pohon se Jezusi, " Fjala e mishëruar, është plotësisht hyjnore dhe plotësisht njerëzore, në një "natyrë" ( *physis* )".  Është një qëndrim i mbajtur nga kishat ortodokse orientale dhe ndryshon nga qëndrimi kalcedonian se Jezusi është një "person" ( Greqisht: ὑπόστασις) në dy "natyra" ( Greqisht: φύσεις), një natyrë hyjnore dhe një natyrë njerëzore ( diafizitizëm ).

Ndërsa historikisht një pikë e madhe polemike brenda krishterimit, disa deklarata moderne si nga kalcedonët ashtu edhe nga miafizitët kishat thonë se ndryshimi midis dy formulimeve kristologjike nuk pasqyron ndonjë ndryshim domethënës në besimin për natyrën e Krishtit.
Varxhia

**Vardzia** është një vend i vogel në Gjeorgjinë jugore i gjetur nga shpatet e malit Erusheti në bregun e majtë të lumit Kura, tridhjetë kilometra nga . Periudha kryesore e ndërtimit ishte gjysma e dytë e shekullit XII. Shpellat shtrihen përgjatë shkëmbit për rreth pesëqind metra dhe deri në nëntëmbëdhjetë nivele. Manastiri ishte një qendër e rëndësishme kulturore, një vend i punës së rëndësishme letrare dhe artistike.

Kisha daton në vitet 1180 gjatë epokrs të Tamarës dhe Rustavelit ka një seri të rëndësishme pikturash murale . Vendi u braktis kryesisht pas pushtimit osman në shekullin e gjashtëmbëdhjetë. Tani pjesë e një rezerve të trashëgimisë shtetërore, zona e zgjeruar e Vardzia Khertvisi është dorëzuar për regjistrim të ardhshëm

## Historia 
Gërmimet kanë treguar se zona e Varxhias ishte e banuar Vendbanimet shpellore janë të njohura përgjatë  lumit të paktën nga shekulli i pestë para Krishtit ndërsa në kontekstin e  njihet nga dhe Garedzhdit nga shekulli i gjashtë pas Krishtit, dhe më shumë në vend nga Cholta dhe Margastani nga shekulli VIII.  Katër faza të dallueshme ndërtimi janë identifikuar në Vardzia: e para gjatë mbretërimit të Giorgia (1156–1184), kur u vendos vendi dhe u gërmuan banesat e para të shpellave; e dyta midis vdekjes së tij dhe martesës së pasardhësit të tij në 1186, kur Kisha e Fjetjes u gdhend dhe u dekorua; e treta nga ajo datë deri rreth dates 1203 kohë gjatë së cilës u ndërtuan shumë banesa të tjera si dhe rrjetet mbrojtëse të furnizimit me ujë dhe vaditjes ndërsa e katërta ishte një periudhë rindërtimi i pjesshëm pas dëmeve të mëdha në tërmetin e 1283.
Kompleksi i Manastirit David Gareja

David Garaja është një kompleks manastiri ortodoks gjeorgjian i gdhendur në shkëmb i vendosur në rajonin Kakheti të Gjeorgjisë Lindore në shpatet gjysmë të shkretëtirës së malit Gareja në skajin rreth 60–70&nbsp;km në juglindje të kryeqytetit të Gjeorgjisë  Tbilisi kompleksi përfshin qindra qeli kisha kishëza restorante dhe dhoma banimi të zbrazura nga faqja e shkëmbit.

Një pjesë e kompleksit e David Gareji ndodhet në kufirin Azerbajxhan dhe është bërë objekt i një mosmarrëveshjeje kufitare midis dy vendeve ne zona është gjithashtu shtëpia e specieve të mbrojtura të kafshëve dhe dëshmin e disa prej vendbanimeve më të vjetra njerëzore në rajon.

## Historia 
Kompleksi u themelua në shekullin e 6-të nga Davidi i Garexhit një nga që mbërritën në vend në të njëjtën kohë. Dishepujt e tij Dodo dhe Luciane zgjeruan origjinale dhe themeluan dy manastire të tjera të njohura si fjalë për fjalë Manastiri pa një zhvillim të mëtejshëm nën drejtimin e shenjtorit gjeorgjian të shekullit të 9- manastiri u patronizuar veçanërisht nga familjet mbretërore dhe fisnike gjeorgjiane. Mbreti gjeorgjian i shekullit të 12-të  autori i himnit të famshëm gjeorgjian madje zgjodhi David Gareja-n si një vend të izolimit të tij pasi ai hoqi dorë nga froni.
Arjana Arapi

**Arjana Arapi** ishte një volejbolliste shqiptare e njohur për kontributin e saj në fushën e sportit përpara se të ndahej nga jeta në moshën e re. E lindur më 13 nëntor 1963 dhe larguar nga jeta më 29 shkurt 1995, ajo jetoi jetën e saj në Rrëshen, Shqipëri. 

Arapi fillon karrierën e saj në volejboll në moshën e vogël, kur trajneri i njohur Haki Halili zbuloi talentin e saj. Në moshën 12 vjeçe, Arjana Arapi u bë pjesë e skuadrës së volejbollit për të reja të Minatorit. Në fillim të viteve 1970, ajo tregoi aftësi të jashtëzakonshme në fushën e lojës dhe mori vëmendjen e të gjithëve për performancën e saj të shkëlqyer.

Në vitin 1977, në moshën 14 vjeçe, Arapi u aktivizua për herë të parë në kampionatin e kategorisë së dytë për të reja në Lezhë, duke impresionuar të gjithë me aftësitë e saj në fushën e volejbollit. Pas këtij debutimi të frytshëm, ajo vazhdoi të fitonte suksese në karrierën e saj sportive. Një vit më vonë, ajo u bë pjesë e ekipit titullar dhe ndihmoi Minatorin të fitonte kampionatin kombëtar të kategorisë së dytë në një finale emocionuese me Partizanin.

Në vitin 1982, Arapi dhe ekipi i Minatorit shpërfaqën një performancë të shkëlqyer në kampionatin kombëtar të kategorisë së parë për të reja, duke fituar titullin e kampiones kombëtare. Kjo ishte një prej arritjeve më të rëndësishme të saj në karrierën e volejbollit.

Megjithë talentin dhe sukseset e saj në fushën e volejbollit, Arjana Arapi u detyrua të ndërpriste karrierën sportive në vitin 1987 për shkak të arsyeve shëndetësore. Ndërprerja e karrierës së saj ishte një humbje për sportin shqiptar, pasi ajo ishte konsideruar si një nga volejbollistet më të talentuara të vendit.

Arapi ndërroi jetë në moshën 32-vjeçare, por trashëgimia e saj në botën e sportit mbetet e pashlyeshme. Në nderim të kontributit të saj në volejboll dhe për të nderuar emrin e saj, në vitin 1999, Këshilli i Rrethit Mirditë vendosi që pallati i sportit të marrë emrin e saj, duke e quajtur atë Pallati i Sportit "Arjana Arapi". 

Arjana Arapi mbetet një ikonë e volejbollit shqiptar dhe një shembull frymëzues për të gjithë ata që ndjekin ëndrrat e tyre në botën e sportit. Pasuria e saj sportive dhe emri i saj do të jenë gjithmonë pjesë e historisë së volejbollit shqiptar. 

## Burimet
Bomba me orë

, rezultat i një bombe me sahat e cila ishte vendosur në hotel gati një muaj para se të shpërthente. Thatcher nuk u lëndua, pesë të tjerë u vranë dhe 31 u plagosën.]]
Një **bombë me sahat** është një bombë, shpërthimi i së cilës shkaktohet nga një kohëmatës. Përdorimi ose tentativa e përdorimit të bombave me sahat ka qenë për qëllime të ndryshme duke përfshirë mashtrimet e kompanive të sigurimeve, terrorizmin, atentatin, sabotimin dhe luftën. Ato janë një mjet i shpeshtë i komplotit në filmat thriller dhe aksion pasi ofrojnë një mënyrë për të dhënë një ndjenjë dramatike të urgjencës.

## Ndërtimtari 
Ngarkesa shpërthyese është përbërësi kryesor i çdo bombe dhe përbën pjesën më të madhe të madhësisë dhe peshës së saj. Është elementi dëmtues i bombës (së bashku me çdo fragment apo copëza që mund të prodhojë shpërthimi me kontejnerin ose objektet fqinje). Ngarkesa shpërthyese shpërthehet nga një detonator.

Mekanizmi i kohës së një bombe me sahat mund të prodhohet në mënyrë profesionale ose veçmas ose si pjesë e pajisjes, ose mund të jetë i improvizuar nga një kohëmatës i zakonshëm shtëpiak, si ora e ziles së ndezjes, orë dore, kohëmatës dixhital i kuzhinës ose kompjuter fletore. Kohëmatësi mund të programohet për të numëruar lart ose mbrapsht (zakonisht kjo e fundit; pasi bomba shpërthen kur mbaron koha).

## Shiko edhe 
* Bomba
* Metafora

## Referime
Censurimi i librit

.]]
**Cenzura e librit** është akti i një autoriteti që merr masa për të shtypur idetë dhe informacionin brenda një libri. Cenzura është "rregullimi i fjalës së lirë dhe formave të tjera të autoritetit të rrënjosur". Censorët zakonisht identifikohen si prind i shqetësuar, anëtarë të komunitetit që reagojnë ndaj një teksti pa lexuar, ose organizata lokale ose kombëtare. Librat janë censuruar nga diktaturat autoritare për të heshtur mospajtimet, si Republika Popullore e Kinës, Gjermania naziste dhe Bashkimi Sovjetik. Librat më shpesh censurohen për përshtatshmërinë e moshës, gjuhën fyese, përmbajtjen seksuale, ndër arsye të tjera. Në mënyrë të ngjashme, fetë mund të nxjerrin lista të librave të ndaluar, si shembulli historik i *Index Librorum Prohibitorum* të Kishës Katolike Romake dhe ndalimi i librave të tillë si *Vargjet Satanike* të Salman Rushdie nga Ajatollah Khomeini, të cilat nuk kanë gjithmonë fuqi ligjore. Cenzura mund të zbatohet gjithashtu në nivel kombëtar ose nënkombëtar dhe mund të ketë dënime ligjore. Në shumë raste, autorët e këtyre librave mund të përballen me dënime të rënda, mërgim nga vendi apo edhe ekzekutim.

## Shiko edhe 
* Cenzura
* Libri

## Referime
Shoqata e Industrisë së Telekomunikimeve

**Shoqata e Industrisë së Telekomunikimeve** (**TIA**) është e akredituar nga Instituti Kombëtar Amerikan i Standardeve (ANSI) për të zhvilluar standarde vullnetare të industrisë të bazuara në konsensus për një shumëllojshmëri të gjerë produktesh të teknologjisë së informacionit dhe komunikimit (ICT) dhe aktualisht përfaqëson afro 400 kompani. Departamenti i Standardeve dhe Teknologjisë i TIA-s operon dymbëdhjetë komitete inxhinierike, të cilat zhvillojnë udhëzime për pajisjet radio private, kullat celulare, terminalet e të dhënave, satelitët, pajisjet terminale telefonike, aksesueshmërinë, pajisjet VoIP, kabllot e strukturuara, qendrat e të dhënave, komunikimet e pajisjeve celulare, multimedia multicast, telematikën e automjeteve , TIK për kujdesin shëndetësor, komunikimet makinë me makinë dhe rrjetet inteligjente të shërbimeve.

Pjesëmarrësit aktivë përfshijnë prodhuesit e pajisjeve të komunikimit, ofruesit e shërbimeve, agjencitë qeveritare, institucionet akademike dhe përdoruesit fundorë janë të angazhuar në procesin e përcaktimit të standardeve të TIA-s. Për të siguruar që këto standarde të përfshihen globalisht, TIA është gjithashtu e angazhuar në Unionin Ndërkombëtar të Telekomunikacionit (ITU), Organizatën Ndërkombëtare për Standardizim (ISO) dhe Komisionin Ndërkombëtar Elektroteknik (IEC).

TIA u bashkua në 2017 me Forumin Quest, shtëpia e standardit të cilësisë TL9000 për operatorët, i cili rriti ndjeshëm numrin e kompanive nën ombrellën e TIA. Bordet e dy organizatave u bashkuan në një bord të vetëm. Selia e organizatës së kombinuar ishte vendndodhja e TIA-s në Arlington, Virxhinia.

## Shiko edhe 
* Telekomunikacioni

## Referime