Balto Stambolla

**Balto Stambolla** (Shkodër, 22 maj 1891 - Peqin, 1942) ka qenë vrasësi i Luigj Gurakuqit dhe agjent i Zyrës Sekrete të Ministrisë së Punëve të Brendshme. Qe gjithashtu i ati i kantautorit të muzikës së lehtë, Rudolf Stambolla. 

## Biografia 
U lind në Shkodër, i biri i Pjetër Stamollës dhe i Shiari Gjystinës. Sipas së përkohshmes "Taraboshi", i ati që ishte tregtar e kishte leçitur dhe e kishte shkruar në gazetë artikullin "Mos xen besë": *Pjetër Stamolla tregtar në Shkodër, ban me dijtë që i biri i tij Ubalto, nuk ka ma kurrnji punë, as kurrnji lidhje me shpi të vet e me dugaje. Pra, çdo barrë që Ubaltoja mund të marrin nuk detyron tjetërkand veç atë vetë".* Vëllai i viktimës së tij të ardhshme deklaroi për gjyqin hetues në Shkodër se Balto gjithmonë ishte marrë me vjedhje, duke përmendur një vjedhje të vitit 1917-'18.

Në vitin 1921 ishte dënuar një herë në Vlorë për djegien e shtëpisë të Epidam Kolekës në Vlorë.

### Gjyqi i Tranit 
### Letra e Stamollës nga burgu 
[thumb|
: “Kerkoj mbrojtje dergoni të holla ndermjetsoni për pshtim pranë Qeveriës Italjane. Pyetnij Çatin Saraçin ku asht...? "besa" ndihma!...
: Baltjon Stamolla – Carceri Giudiziarie Bari.
: Shkelqësis Tij Ahmet Zogu, Tirana (Albania)
: Shkelqësis Tij [Ceno bej Kryeziu|Ceno Beg Jakova, (Gjakovë)
: Çatin Saraçit, Hotel de la Ville...”
|300x300px]]Në dosjen e vrasjes së Gurakuqit historiani K. Dervishi dëshmon se ndodhet një letër e shkruar mbi kartolinën e Baltos.
: Kam kërkuar origjinalin e këtij shënimi, por nuk e kam gjetur kërkund. Thonë se është në muzeun e Shkodrës, por nuk është. Është e çuditshme si ka dalë nga izolimi në hetuesi ky "kërkim ndihme" nga ana e Balto Stambollës!

## Vdekja 
Mbas pushtimit italian të Shqipërisë, me ardhjen kryeministër të Mustafa Krujës, iu kërkua qeverisë italiane që i dënuari për vrasje Balto Stambolla ta vazhdonte dënimin në Shqipëri. Autoritetet italiane ranë dakord dhe e sollën Stambollën në Durrës, prej ku, një makinë e policisë e ka dërguar në Fieri. Atje ka ndejë në një shtëpi ku ruhej nga tre-kater polic shqiptarë. Një ditë gjoja se deshtë me u arratisë, policët e kanë gjuejtë dhe i kanë shprazë një automatik me fishekë në bark. E kanë lanë disa orë pa e çue në spital, mbasi kështu kishte porositë Mustafa Kruja, që Baltjoni mos të vritej në çast, por të vuente nga dhimbjet e mënershme që shkakton arma kur shprazet në bark. Afro 2–3 ditë mbas gjuajtjeve Baltjoni ka vdekur nga infeksioni, tue vërritë nga dhimbjet. 

Mustafa Kruja i ka treguar ngjarjen Kol Radovanit, se: “Ia bana kështu Baltjonit, se ia kishe kaq e gja borxh mikut tem Luigj Gurakuqit!”

Baltion Stambolla është vrarë në Peqin, ku ishte i interrnuar e jo në Fier dhe ende sot nuk dihet kush e ka vra, pasi ka disa variante.

Baltion Stambolla ështē vrarë në Peqin nga dy partizan, te çetës së Pezës, te quajtur Avdi Kasalli dhe Zyber Loshi. Vrasja u krye në shenjë hakmarrje ndaj vrasjes së Luigj Gurakuqit. Urdhëri për ekzekutimin e tij është dhënë nga Myslym Peza sapo u informua se Balto ishte transferuar në Peqin. Për më tepër mund të lexoni veprën e historianit Aziz Gjergji ( Myslim Peza dëshmitar dhe protagonist 1912 - 1944) ku pasqyrohet e detajuar kronologjia e vrasjes.

## Burime