Thonjëzat

parapamje|Thonjëzat
**Thonjëzat** janë shenja pikësimi që përdoren në disa sisteme të shkrimit për të shënuar ligjëratat e drejta, citatet, ose frazat. Në të folur përfaqësojnë fjalët që dikush i ka thënë apo që i ka shkruar. 

= Përdorimi i thonjëzave =
**§ 116.** Thonjëzat përdoren në ligjëratën e drejtë dhe në citime për të veçuar e për të dalluar fjalët që riprodhohen, nga fjalët e autorit (fjalët që paralajmërojnë fjalët e riprodhuara ose që tregojnë se kujt i përkasin ato fjalë):

*Gjysmë ore më parë, dikush vraponte nëpër bulevard duke thirrur si i marrë: „Qeveria ra. Qeveria ra.“*

**Shënime 1.** Thonjëzat vihen pas pikëpyetjes a pikëçuditjes kur fjalët që riprodhohen, formojnë një fjali a periudhë pyetëse a thirrmore:

*„A do ta kemi mbaruar çatinë para se të zënë shirat?“*

*- Ja, kjo na shqetësonte të dyve.*

*I panjohuri u kthye dhe thirri me të madhe: „Ata kanë frikë nga ne!“*

**2.** Kur fjalët riprodhohen, formojnë një fjali a periudhë dëftore dhe ndodhen pas fjalëve të autorit, thonjëzat vihen pas pikës:

*Kujtoi kohën kur kishin punuar bashkë dhe tha me mend: „kohë të bukura.“*

Kur fjalët që riprodhohen, formojnë një fjali dëftore dhe ndodhen para fjalëve të autorit,
pas thonjëzave vihet presje dhe vizë:

*„E paska radhën plaku për të dëgjuar“, - thashë me vete dhe fillova të trokitja derë më derë...*

**3.** Thonjëzat vihen pas shumëpikëshit, kur fjalët që riprodhohen, mbarojnë me të:

''Por midis tyre kishte edhe nga ata që nuk e përmbanin dot veten dhe u thoshin shokëve:  „T'u biem...“*

**4.** Kur fjalët e autorit ndodhen në mes të fjalëve që riprodhohen, thonjëzat vihen në fillim e në fund, në qoftë se pas fjalëve të autorit nuk vihet pikë:

* „Ismali që i ri kur ishte student,— tregon një nga shokët e tij të shkollës, - ishte i talentuar, që atëherë ai skicoi disa nga librat që dolën disa vite më pas ...“*

Po, në qoftë se pas fjalëve të autorit vihet pikë, të dyja pjesët që formojnë fjalët e riprodhuara, vihen në mes thonjëzash:

Çdo *ditë ne pritnim nisjen, më keq nga të gjithë i vinte gjyshes. Atë s'e mbante vendi. „Po si kështu, more bijtë e nënës, do të më lini vetëm?“ - na pyeste ajo me dashuri. – „Do të mbetet e shkretë kjo nëna pa ju !“*

**§ 117**. Mbyllen në thonjëza fjalë me ngarkesë emocionale (ironi etj.) ose që janë përdoren me një kuptim të veçantë:

Në shtyp fjalët që përdoren me një kuptim të veçantë ose që kanë ngarkesë emocionale, mund të dallohen edhe me ndërrimin e karakterit të shkronjave.

*Nëpër abetare dhe libra këndimi kishte lexuar kaq herë fjalën „Atdhe“.*

**Shënime 1**. Kur një fjalë, grup fjalësh ose fjali, pjesë të një periudhë, të mbyllura në thonjëza, ndodhen në fund të fjalisë a të periudhës, shenja e pikësimit e fjalisë a e periudhës vihet pas thonjëzave:

*Këtu del roli i madh që ka pasur dhe ka Evropa në ecjen e Shqipërisë, „Shqipëria do të bëhet pjesë e saj“.*

**2**. Duhet të përdoren të dyja llojet e thonjëzave, në qoftë se bie rasti të përdoren thonjëzat brenda një teksti të mbyllur në thonjëza:

„*Ne të dy ishim ulur pranë e pranë në shezlongë dhe dëgjonim muzikë. Tani i kishim kaluar të 50-at. Fëmijët kushedi si do të thonë ‘Këto këngë janë të vjetra, që para se ne kemi lindur’“.*

**§ 118**. Të vihen mes thonjëzash parrudhat etj., kur jepen pas fjalëve parrudhë, thirrje, porosi, lëvizje etj.;

*Parrudha e Partisë Demokratike është „Shqipëria në Evropë“*

**§ 119**. Në thonjëza vihen, kur jepen në tekst, edhe emrat e përveçëm a togfjalëshat që emërtojnë:

**a**) gazeta, revista, libra, vepra muzikore, filma:

*A e lexove sot gazetën „Drita“?*

*Teatri ynë vuri në skenë dramën „Toka jonë“.*

*Tek „Ulisi“ i Xhojsit, u ndjeva si një lexues elitë.*

**Vërejtje**: emrat e librave, filmave, gazetave dhe revistave mund të mos vihen në thonjëza me kusht që ato të shkruhen me shkronja të pjerrëta;

**shembuj**:

i) Jul Variboba shkroi veprën *Gjella e Shën Mërís Virgjër*.

ii) Ai na tha se *Kënka e sprasme e Balës'' është poema romantike më e bukur.

Ose nëse teksti është i shkruar në shkronja të pjerrëta, atëherë titulli s'duhet të jetë në të pjerrëta;

i) *Dihet se* Lumi i vdekur *dhe* Në kërkim të kohës së humbur *janë romane voluminoze.*

**b**) rrugë, bulevarde, sheshe, stadiume, lagje, hotele, kinema, teatro, ndërmarrje, kooperativa, uzina, kombinate, hidrocentrale, vaporë, shkolla etj.:

*Jo ai banon në rrugën „Bardhyl“.*

*Rr.* *„Martin Camaj“, nr. 28, Prishtinë.*

*Sot luhet te stadiumi „Dinamo“.*

*Ne të gjithë, kishim mbaruar politeknikumin „7 nëntori“.*

Por, emrat e rrugëve, shkollave etj., në tabela nuk vihen në thonjëza, pra, në tabelë duhet të jetë vetëm kështu:

*Gjimnazi Jakov Xoxa*. *(pa pikë në fund)*

*Sheshi Skënderbeu.*

Gjithashtu, në poezi kur jepet shembulli, s'ka pse titulli të jetë në thonjëza, p.sh.

***Heshtja***
*Cigarja u dogj gjer në fund*

*Mbi tryezë gjumi më mori*

*Në xham era perdet i tund*

*Dhe hesht koridori.*

*Me kokë në tryezë të flesh*

*Te shohësh ëndrra të blerta*

*Sa ndot!...Te zgjohesh e prapë te gjesh*

*Në qoshe të vjellat e lëna nga jeta.*

*(Dritëro Agolli)*

Emërtime të tilla, si: Hoteli i Gjuetarëve etj., që kanë në përbërjen e tyre emrat e përgjithshëm të përmendur në këtë pikë nuk vihen në thonjëza:

*Kaluam afër Hotelit të Guetarëve por nuk kishim kohë të ndalonim, as për kafe.*

urdhra:

*Urdhri „Naim Frashëri“.*

*Titulli „Artist i Popullit“.*

**g**) markat e cigareve, pijeve, makinave etj.:

*Merr një „Tarabosh“, është i fortë.*

*Po gjete „Narta“ ose „Shesh i zi“, merr tri-katër shishe.*

**d**) emra konvencionalë sidomos të sferës ushtarake:

*Kjo radiolojë njihet me emrin „Buza e bredhit“.*

**§ 120**. Në vepra shkencore vihet në thonjëza përkthimi a shpjegimi i një fjale të huaj ose përkthimi në gjuhë të huaj i një fjale shqipe:

*Kështu, bie fjala, përkimet leksikore rumune-shqiptare: briu „brez“.*

*... termi „i prejardhur“ është përdorur me kuptimin e frëngjishtes „dérivé“.*