Efektet shëndetësore të duhanit

Produktet e duhanit, veçanërisht kur tymosen ose përdoren nga goja, kanë efekte serioze negative në shëndetin e njeriut. Pirja e duhanit dhe përdorimi i duhanit pa tym janë shkaktarët e vetëm më të mëdhenj të vdekjeve të parandalueshme globalisht. Gjysma e përdoruesve të duhanit vdesin nga komplikimet që lidhen me një përdorim të tillë. Duhanpirësit aktualë vlerësohet se vdesin mesatarisht 10 vjet më herët se jo duhanpirësit. Organizata Botërore e Shëndetësisë vlerëson se, në total, rreth 8 milionë njerëz vdesin nga shkaqe të lidhura me duhanin, duke përfshirë 1.3 milionë jo-duhanpirës për shkak të tymit të dorës së dytë. Më tej vlerësohet të ketë shkaktuar 100 milionë vdekje në shekullin e 20-të.

Tymi i duhanit përmban mbi 70 kimikate, të njohura si kancerogjene, që shkaktojnë kancer. Ai gjithashtu përmban nikotinë, një drogë psikoaktive shumë e varur. Kur pihet duhan, nikotina shkakton varësi fizike dhe psikologjike. Cigaret e shitura në vendet më pak të zhvilluara kanë përmbajtje më të lartë katrani dhe kanë më pak gjasa të filtrohen, duke rritur ndjeshmërinë ndaj sëmundjeve të lidhura me pirjen e duhanit në këto rajone.

Përdorimi i duhanit më së shpeshti çon në sëmundje që prekin zemrën, mëlçinë dhe mushkëritë. Pirja e duhanit është një faktor kryesor rreziku për disa kushte, përkatësisht pneumoni, sulme në zemër, goditje në tru, sëmundje pulmonare obstruktive kronike (COPD) - duke përfshirë emfizemë dhe bronkit kronik - dhe kancere të shumta (veçanërisht kanceri i mushkërive, kanceri i laringut dhe i gojës, kanceri i fshikëzës, dhe kanceri i pankreasit). Ai është gjithashtu përgjegjës për sëmundjet arteriale periferike dhe presionin e lartë të gjakut. Efektet ndryshojnë në varësi të asaj se sa shpesh dhe për sa vite një person pi duhan. Pirja e duhanit më herët në jetë dhe pirja e cigareve më të larta në katran rrisin rrezikun e këtyre sëmundjeve. Për më tepër, tymi mjedisor i duhanit, i njohur si tymi i dorës së dytë, ka manifestuar efekte të dëmshme shëndetësore te njerëzit e të gjitha moshave. Përdorimi i duhanit është gjithashtu një faktor i rëndësishëm rreziku në abortet midis duhanpirësve shtatzënë. Kontribuon në një sërë problemesh të tjera shëndetësore për fetusin, si lindja e parakohshme dhe pesha e ulët në lindje, dhe rrit mundësinë e sindromës së vdekjes së papritur të foshnjave (SIDS) me 1.4 deri në 3 herë. Incidenca e disfunksionit erektil është afërsisht 85 për qind më e lartë te duhanpirësit meshkuj krahasuar me jo-duhanpirësit.

Shumë vende kanë marrë masa për të kontrolluar konsumin e duhanit duke kufizuar përdorimin dhe shitjen e tij. Ata kanë shtypur mesazhe paralajmëruese në paketim. Për më tepër, ligjet pa duhan që ndalojnë pirjen e duhanit në vende publike si vendet e punës, teatrot, baret dhe restorantet janë miratuar për të reduktuar ekspozimin ndaj tymit të dorës së dytë. Janë vendosur edhe taksat e duhanit për rritjen e çmimit të produkteve të duhanit.

Në fund të viteve 1700 dhe 1800, ideja se përdorimi i duhanit shkakton sëmundje të caktuara, duke përfshirë kancerin e gojës, u pranua fillimisht nga komuniteti mjekësor. Në vitet 1880, automatizimi uli në mënyrë dramatike koston e cigareve, kompanitë e cigareve rritën shumë marketingun e tyre dhe përdorimi u zgjerua. Nga vitet 1890 e tutje, u raportuan rregullisht lidhjet e përdorimit të duhanit me kanceret dhe sëmundjet vaskulare. Nga vitet 1930, studiues të shumtë arritën në përfundimin se përdorimi i duhanit shkakton kancer dhe se përdoruesit e duhanit jetonin dukshëm më të shkurtër. Studime të mëtejshme u botuan në Gjermaninë naziste në 1939 dhe 1943, dhe një në Holandë në 1948. Megjithatë, vëmendja e gjerë u tërhoq për herë të parë në vitin 1950 nga studiues nga Shtetet e Bashkuara dhe Mbretëria e Bashkuar, por kërkimi i tyre u kritikua gjerësisht. Studimet vijuese në fillim të viteve 1950 zbuluan se duhanpirësit vdisnin më shpejt dhe kishin më shumë gjasa të vdisnin nga kanceri i mushkërive dhe sëmundjet kardiovaskulare. Këto rezultate u pranuan në komunitetin mjekësor dhe u publikuan në publikun e gjerë në mesin e viteve 1960.

## Shiko edhe 
* Duhani
* Pirja e duhanit
* Pirja pasive e duhanit
* Mosha e ligjshme e pirjes së duhanit
* Kanceri në mushkëri

## Referime