Faraoni

[parapamje|240px|Një përshkrim tipik i një faraoni. Pas [Djoser|Djoserit të Dinastisë së Tretë, faraonët përshkruheshin zakonisht të veshur me kapelë nemes, një mjekër të rreme dhe një shendyt të zbukuruar (pantallona).]]
**Faraoni** ose **Firavuni** (Koptisht: ⲡⲣ̅ⲣⲟ *Pǝrro*) është titulli i zakonshëm i monarkëve të Egjiptit të lashtë nga Dinastia e Parë (rreth vitit 3150 para erës sonë) deri në aneksimin e Egjiptit nga Perandoria Romake në vitin 30 para erës sonë, megjithëse termi aktual "Faraoni" nuk u përdor në të njëjtën kohë për një sundimtar deri në Merneptah, rreth vitit 1200 pes. Në dinastinë e hershme, mbretërit e lashtë egjiptianë kishin më së shumti tre tituj, emrin Horus, Sedge dhe Bee (nswt-bjtj) dhe emrin Dy Zonja (nbtj).

Në shoqërinë egjiptiane, feja ishte thelbësore në jetën e përditshme. Një nga rolet e faraonit ishte si një ndërmjetës midis perëndive dhe njerëzve. Faraoni në këtë mënyrë ishte zëvendës për perënditë; roli i tij ishte edhe si administrator civil dhe fetar. Ai zotëronte tërë vendin në Egjipt, miratoi ligje, mblodhi taksat dhe mbrojti Egjiptin nga pushtuesit si kryekomandant i ushtrisë. Fetarikisht, faraoni funksionoi mbi ceremonitë fetare dhe zgjodhi vendet e tempujve të rinj. Ai ishte përgjegjës për ruajtjen e Maat (mꜣꜥt), ose rendin kozmik, ekuilibrin dhe drejtësinë, dhe një pjesë e kësaj përfshinte shkuarjen në luftë kur ishte e nevojshme për të mbrojtur vendin ose sulmuar të tjerët, kur besohej se kjo do të kontribuonte për Maat, të tilla si marrja e burimeve.

Gjatë ditëve të para para bashkimit të Egjiptit të Epërm dhe të Poshtëm, Deshret ose "Kurora e Kuqe", ishte një përfaqësim i mbretërisë së Egjiptit të Poshtëm, ndërsa Hedjet ose "Kurora e Bardhë", vishej nga mbretërit e mbretërisë së Egjiptit të Epërm. Pas bashkimit të të dy mbretërive në një Egjipt të bashkuar, Pschent, kombinimi i kurorave të kuqe dhe të bardha ishte kurora zyrtare e mbretërve. Me kalimin e kohës u futën kreva të reja gjatë dinastive të ndryshme si Khat, Nemes, Atef, kurora Hemhem dhe Khepresh. Ndonjëherë, përshkruhej se një kombinim i këtyre kapelave ose kurorave do të visheshin së bashku.

## Lista e faraonëve
## Shenjë mbretërore
### Skeptrat dhe shtigjet
parapamje|Shenjat e Faraonit (stafi, rrahësi dhe kësula uraeus)
Skeptrat dhe shtigjet ishin një shenjë e përgjithshme e autoritetit në Egjiptin e lashtë. Një nga skeptrat më të hershëm mbretëror u zbulua në varrin e Khasekhemwy në Abidos. Skeptri me historinë më të gjatë duket të jetë skeptri-*heqa*, i përshkruar ndonjëherë si shkopi i bariut. Shembujt më të hershëm të kësaj pjese të shenjës mbretërore datojnë në Egjiptin parahistorike. Një skeptër u gjet në një varr në Abidos që daton nga Naqada III.

Një skeptër tjetër i lidhur me mbretin është skeptri-*was*.

### Uraeus
Dëshmia më e hershme e njohur për Uraeus - një kobër që rriten është nga mbretërimi i Denit nga Dinastia e Parë. Kobra gjoja mbronte faraonin duke nxjerrur flakë kundër armiqve të saj.

## Kurorat dhe kapelat
### Deshret
Kurora e kuqe e Egjiptit të Poshtëm, kurora e Deshretit, daton në kohërat para-dinastike dhe simbolizoi sundimtarin kryesor. Një kurorë e kuqe është gjetur në një sharrë qeramike nga Naqada, dhe më vonë, Narmer është treguar duke veshur kurorën e kuqe si në Narmer Macehead ashtu edhe në Narmer Palette.

### Hedjet
Kurora e bardhë e Egjiptit të Epërm, Hedjet, ishte veshur në periudhën paradinastike nga Scorpion II, dhe më vonë nga Narmer.

### Pschent
Ky është kombinimi i kurorave Deshret dhe Hedjet në një kurorë të dyfishtë, të quajtur kurora Pschent. Ajo është dokumentuar së pari në mes të dinastisë së parë. Pamja më e hershme mund të datojë nga mbretërimi i Djetit, dhe përndryshe vërtetohet me siguri gjatë mbretërimit të Denit.

### Khat
Khat është një kësulë e cila lidhet në mënyrë të ngjashme me bisht kali. Pamjet më të hershme të kësulës khat vijnë nga mbretërimi i Denit, por nuk gjenden përsëri deri në mbretërimin e Djoserit.

### Nemes
Nemes daton nga koha e Djoserit. Është lloji më i zakonshëm i kurorës që është përshkruar në të gjithë Egjiptin Faraonik. Çdo lloj tjetër i kurorës, përveç khat, është përshkruar zakonisht në majë të Nemes. Statuja e Serdab në Sakkara tregon mbretin të veshur me kësulën nemes.

### Atef
Osiris tregohet se vesh kurorën Atef, e cila është një Hedjet i përpunuar me pupla dhe disqe. Paraqitjet e Faraonëve të veshur me kurorën Atef kanë origjinë nga Mbretëria e Vjetër.

### Hemhem
Kurora Hemhem përshkruhet zakonisht në majë të kurorave Nemes, Pschent, ose Deshret. Është një Atef i trefishtë i zbukuruar me brirë dele të prishur dhe zakonisht dy uraei. Përdorimi i kësaj kurore fillon gjatë dinastisë së hershme të 18-të të Egjiptit.

### Khepresh
E quajtur gjithashtu kurora blu, kurora Khepresh është përshkruar në art që nga Mbretëria e Re. Shpesh përshkruhet duke u veshur në betejë, por gjithashtu vishej shpesh gjatë ceremonive. Dikur quhej një kurorë lufte nga shumë njerëz, por historianët modernë nuk përmbahen ta përcaktojnë atë kështu.

## Titulli
Gjatë periudhës së hershme dinastike mbretërit kishin tre tituj. Emri Horus është më i vjetri dhe daton në periudhën e vonë para-dinastike. Emri Nesu Bity u shtua gjatë dinastisë së parë. Emri Nebty u prezantua për herë të parë drejt fundit të dinastisë së parë. Emri Falkoni i artë (bik-nbw) nuk është kuptuar mirë. Nga Mbretëria e Mesme, titulli zyrtar i sundimtarit përbëhej nga pesë emra; Horus, nebty, Horus i artë, Sa-Ra dhe Nesu Bity për disa sundimtarë, vetëm një ose dy prej tyre mund të jenë të njohur.

## Referime