Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Ganës

**Shqipëria** dhe **Gana** kanë vendosur marrëdhënie diplomatike më 11 gusht 1961.

## Marrëdhëniet politike 
Pak para se të vendosnin zyrtarisht marrëdhënie diplomatike, Shqipëria dhe Gana nënshkruan konventën e Vjenës së 18 prillit 1961 për marrëdhëniet diplomatike mes vendeve të ndryshme. Shqipëria u bë pjesë e konventës më 18 prill 1961 dhe e ratifikoi atë më 8 shkurt 1988, ndërsa Gana u bë pjesë e konventës po më 18 prill 1961, ndërsa e kishte ratifikuar më përpara atë, më 28 qershor 1962. Konventa ka të bëjë me formimin e thellimin e marrëdhënieve diplomatike mes vendeve të ndryshme. Pas themelimit të marrëdhënieve diplomatike, të dy vendet u bënë pjesë e Organizatës së Ushqimit dhe Agrikulturës, në vitin 1961, dhe bashkëpunojnë në sektorët e ushqimit dhe agrikulturës në këtë organizatë. Në mes të viteve 1960 deri në vitin 1970, u zhvillua një progresraport mbi marrëdhëniet diplomatike mes Mbretërisë së Bashkuar, Shqipërisë dhe disa vendeve afrikane, përfshirë dhe Ganën. Në pah dolën marrëdhëniet e ngushta mes Shqipërisë dhe Ganës. Në periudhën 1960-1970, Shqipëria si vend komunist, bashkëpunonte me disa vende të Afrikës, përfshirë dhe Ganën, në sektorë e fusha të ndryshme politike, në fushën e ekonomisë dhe në shkëmbime të ndryshme kulturore. Shqipëria dhe disa vende të Bllokut Lindor lidhën marrëdhënie të ngushta me Ganën, si vend që kishte parime të thjeshta terminologjike dhe sociale siç i kishin edhe vendet e Bllokut Lindor, përfshirë edhe vendet e ish-Jugosllavisë dhe Shqipërinë. Nga periudha 23 mars deri në 16 qershor 1964, Shqipëria dhe Gana u bënë pjesë e një marrëveshjeje për të ndjekur proçedurat e Konferencës së OKB-së për tregtinë dhe zhvillimin, pakt i Organizatës së Tregtisë dhe Zhvillimit të OKB-së. Nëpërmjet kësaj marrëveshjeje, vendet anëtare të Organizatës së Tregtisë dhe Zhvillimit të OKB-së do të kenë lehtësira në shkëmbimet tregtare dhe zhvillim më të denjë ekonomik. Në vitin 1968, Shqipëria dhe Gana u bënë pjesë e konventës mbi zgjidhjen e mosmarrëveshjeve të investimeve mes shteteve dhe shtetasve të shteteve të tjera, të Qendrës Ndërkombëtare për Zgjidhjen e Mosmarrëveshjeve të Investimeve, të Bankës Botërore. Nëpërmjet marrëveshjes së kësaj konvente, investitorë të ndryshëm që investojnë në shtete të ndryshme do të zgjidhin më lehtë dhe me më mirëkuptim mosmarrëveshjet tregtare në investimet e tyre. Në vitin 1986, Shqipëria dhe Gana u bënë pjesë e një pakti të Organizatës Botërore të Tregtisë për marrëveshjet gjenerale për tarifat dhe tregtinë. Kjo konventë u themelua për herë të parë në vitin 1947, ndërsa u zhvillua si marrëveshje e mëtejshme në vitin 1986. Nëpërmjet marrëveshjes së këtij pakti, vendet e ndryshme do të kenë lehtësira në shkëmbimet tregtare dhe tarifa më të ulëta kur bëjnë biznes dhe investime të ndryshme në vende të ndryshme. Në vitin 1997, u publikua një material nga Banka Qendrore e Shteteve të Afrikës Perëndimore (BCEAO), rreth historisë së bashkimit monetar të Afrikës Perëndimore, dhe zhvillimi politik e kulturor i vendeve të Afrikës Perëndimore. Në publikim del në pah se nga vitet 1957, që para themelimit të marrëdhënieve zyrtare diplomatike Shqipëri-Ganë, deri në vitin 1997, Shqipëria dhe Gana kanë bërë bujë në organizata të ndryshme ku kanë përkrahur njëri tjetrin në nisma të ndryshme, jehonë në zhvillimin e marrëdhënieve të tyre, për të avancuar synimet e tyre dhe lobim për njëri tjetrin për të pasur sa më miqësi, kreativitet dhe produktivitet në ecurinë e drejtimit përpara të tyre, si vende. Më 8 gusht 1990, në një artikull të publikuar nga Shoqata Ndërkombëtare e Studentëve të Drejtësisë, del në pah se qeveritë e Shqipërisë dhe Ganës në prag vitesh 1990 ishin në mërgim dhe po ndërroheshin sistemet, në Shqipëri nga sistem komunist në sistem demokratik ndërss në Ganë nga sistemi autoritar në sistem kapitalist. Artikulli i publikuar nga Shoqata Ndërkombëtare e Studentëve të Drejtësisë bëri dallimin se si edhe në Shqipëri edhe në Ganë në të njëjtën periudhë po ndryshonin sistemet dhe po ecnin gjërat në vijën e duhur. Artikulli u citua edhe nga media shqiptare e ganeze në atë kohë. Në një artikull të publikuar nga Mehmet El-Khawas dhe të publikuar në internet nga faqja e gazetarëve të Afrikës së Jugut në vitin 2011 me temë "Afrika, Kina dhe Kombet e Bashkuara" del në pah se si Shqipëria dhe Gana kanë bërë shumë për njëri tjetrin gjatë themelimit të marrëdhënieve diplomatike e deri më sot, ku përfshihen mbështetje diplomatike nga zyrtarë shtetërorë të të dy vendeve për sistemin qeverisës në të dy vendet si dhe shkëmbime ekonomike dhe kulturore mes të dy vendeve. Më 9 nëntor 2016, në një artikull të publikuar nga Departamenti i Shtypit dhe Vlerësimit të Universitetit të Kembrixhit në Mbretërinë e Bashkuar me temë "Krahasime të ndërthurura: ndërtimi i kombit përmes të menduarit krahasues rreth ligjit shqiptar", flitet se si disa ligje në Shqipëri kishin ngjashmëri edhe me disa ligje në Ganë, ku kishin të përbashkëta mes tyre, si sistem qeverisës multi partiak dhe legjislacion shumëpërfshirës. Në një artikull të publikuar në vitin 2016 nga Universiteti i Romës, flitet për pragun e themelimit të marrëdhënieve Shqipëri-Ganë, se si Presidenti i Ganës i asaj kohe Kwame Nkrumah vizitoi Shqipërinë dhe vendet e tjera të bllokut lindor, për të krijuar marrëdhënie diplomatike me Shqipërinë dhe ato vende. Në një artikull të publikuar nga gazetari dhe publicisti shqiptar Elidor Mëhilli në faqen dokumen.pub në vitin 2017, flitej për marrëdhëniet e Shqipërisë me vendet afrikane në vitet 1960-1970, se si Shqipëria dhe Gana zhvilluan takime, mbledhje, konferenca e samite të përbashkëta, se si bashkëpunuan ekonomikisht dhe se si bënë shkëmbime kulturore. Në konkluzion doli se që në formimin e marrëdhënieve të tyre diplomatike, Shqipëria dhe Gana kanë pasur një ecuri mjaft të mirë të marrëdhënieve të ndryshme politike, ekonomike dhe kulturore me njëri tjetrin, pasi kanë bashkëpunuar me njëri tjetrin në sektorë e fusha të ndryshme dhe nuk kanë pasur kontradikta në veprimtari të ndryshme me njëri tjetrin gjatë viteve. Në një artikull të publikuar nga DrishtiIAS në dhjetor të vitit 2023, flitet rreth Politikës Botërore Bashkëkohore, ku flitet edhe për marrëdhëniet që Shqipëria ka pasur historikisht me Ganën e deri më sot dhe në konkluzion del se Shqipëria dhe Gana kanë pasur historikisht marrëdhënie shumë të mira diplomatike dhe i kanë edhe sot marrëdhënie shumë të mira diplomatike, dhe të dy vendet asnjëherë nuk i kanë prishur marrëdhëniet diplomatike me njëri tjetrin. Në një artikull të publikuar nga media prestigjoze Pluto Press në janar të vitit 2024, flitet për lëvizjet revolucionare në Afrikë, ku përfshihen lëvizjet antiqeveritare dhe lëvizjet për të pasur çfarë qytetarët dëshirojnë nga pushteti. Në artikull del në pah se si në periudha të viteve të ndryshme ka pasur lëvizje antiqeveritare dhe lëvizje të qytetarëve për të kërkuar nga shteti ata çfarë dëshirojnë nga pushteti. Lëvizje të ngjashme nga qytetarët e thjeshtë janë bërë në Shqipëri dhe në Ganë dhe del në konkluzion se si edhe qeveritë shqiptare dhe ganeze, si edhe popujt shqiptarë dhe ganezë kanë pasur ngjashmëri me njëri tjetrin në struktura shtetërore e organizimin e popullit. Artikulli është publikuar nga media të ndryshme shqiptare e ganeze. Më 24 shtator 2025, Presidenti i Shqipërisë Bajram Begaj u takua me Presidentin e Ganës, John Dramani Mahama, ku diskutuan për thellim të mëtejshëm të marrëdhënieve diplomatike mes dy vendeve ditët e sotme si dhe bashkëpunim më të madh në sektorë e fusha të ndryshme mes dy vendeve. Presidenti Begaj ishte pjesë e delegacionit shqiptar në punimet e Javës së Nivelit të Lartë të Sesionit të 80-të të Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së, që u zhvillua në Nju Jork më 22-27 shtator 2025.

## Marrëdhëniet ekonomike 
Në një pakt të publikuar nga Këshilli i Evropës me temë Rezerva dhe Deklarata Ekonomike, flitet për bashkëpunimin ekonomik midis vendeve evropiane dhe vendeve të tjera, përfshirë dhe vendet e Afrikës. Në këtë kontekst, Shqipëria dhe Gana kanë bashkëpunuar në sektorin ekonomik për zhvillimin e tregtisë dhe investimeve të ndërsjella.  

Gjatë viteve 1961-2025, Shqipëria dhe Gana kanë zhvilluar marrëveshje të ndryshme tregtare dhe ekonomike, duke përfshirë shkëmbime teknologjike, projekte infrastrukturore, dhe mbështetje në zhvillimin e sektorëve të bujqësisë, energjisë dhe industrisë.  

## Marrëdhëniet kulturore dhe arsimore 
Shqipëria dhe Gana kanë zhvilluar bashkëpunime kulturore dhe arsimore që nga themelimi i marrëdhënieve diplomatike. Këto përfshijnë shkëmbime studentore, projekte kulturore, dhe organizime të përbashkëta artistike.  

Në vitet e fundit, u organizuan konferenca dhe seminare të përbashkëta mbi historinë dhe zhvillimin e arsimit dhe kulturës në Shqipëri dhe Gana, duke nxitur bashkëpunim mes universiteteve dhe qendrave kulturore të të dy vendeve.  

## Bashkëpunimi aktual 
Sot, Shqipëria dhe Gana vazhdojnë të ruajnë marrëdhënie të mira diplomatike dhe ekonomike. Të dy vendet bashkëpunojnë në fushat e politikës së jashtme, ekonomisë, arsimit, kulturës dhe zhvillimit teknologjik.  

## Shiko edhe 
* Marrëdhëniet e jashtme të Shqipërisë

## Referime 
## Lidhje të jashtme