Artefaktet e vjedhura të Kosovës

**Artefaktet e vjedhura të Kosovës** i referohet debatit të vazhdueshëm në Kosovë dhe Serbi në lidhje me artefaktet arkeologjike dhe etnologjike të shkatërruara ose të vjedhura të trashëgimisë shqiptare para luftës së Kosovës, gjatë dhe pas luftës. .   Artefaktet u vodhën dhe u transportuan në Muzeun e Beogradit ku ruhen edhe sot e kësaj dite. Sipas burimeve shqiptare, artefaktet e mbetura në Serbi mund të jenë të paligjshme.  Më shumë se 1200 artefakte të tipit neolitik (5500-6000 vjet të vjetër) dhe të tipit Vinça janë vjedhur nga Muzeu i Kosovës në vitin 1999. Më pas ata u nxorrën jashtë gjatë luftës.

Më 19 maj 2022, Muzeu i Kosovës organizoi një ngjarje të quajtur "Na ktheni në shtëpi" me qëllim të ndërgjegjësimit për artefaktet e vjedhura.  U shfaqën mbi 700 fotografi.  

## Artefakte të vjedhura në 1998-99 
]]
Gjatë agresioneve jugosllave të udhëhequra nga Millosheviqi në Kosovë, shumë objekte u vodhën në përpjekje për të fshirë çdo gjurmë të historisë shqiptare. Koleksioni i parë prej 677 artefaktesh janë “huazuar” sipas autoriteteve serbe nga Galeria e Akademisë së Arteve.  Koleksioni i dytë numëron 571 artefakte, të cilat u “huazuan” dhe u transportuan në Muzeun e Novi Sadit, Beogradit dhe Suboticës. Gjithsej 1,247 artefakte mbeten të pakthyera. 

## Artefakte të vjedhura në 2015 
Sipas gazetarit të Time, Shaban Maxharraj, në një intervistë për “Tonight with Rronin”, arkeologët serbë kanë publikuar një punim shkencor të bazuar në disa artefakte të vjedhura në Kosovë. Këto artefakte, sipas Maxharraj, janë vjedhur gjatë procesit të restaurimit të Kalasë së Nobobërdës që ka filluar në vitin 2015, derisa tenderin për këtë e ka fituar një kompani me seli në Beograd, e quajtur “Koto”.  

Ai po ashtu ka thënë se ka komunikim me autorët e publikimit dhe se ata kanë deklaruar se nuk janë në dijeni për kontrabandë dhe kanë shprehur gatishmërinë që artefaktet të kthehen në Kosovë nëse është kështu. Maxharraj ka treguar se KOHA ka ofruar një raport të Inspektoratit me të gjeturat dhe rekomandimet për Ministrinë e Kulturës lidhur me këtë rast, i cili do të publikohet në numrin e së enjtes të gazetës “Koha Ditore”.

## Miratimi i UNESCO-s 
Kërkesa mbështetet nga Konventa e UNESCO-s për Mjetet e Ndalimit dhe Parandalimit të Importit dhe Eksportit të Paligjshëm dhe Transferimit të Pronësisë së Pasurive Kulturore. 

## Reagimet ndërkombëtare 
Në një artikull në BalkanInsight, thuhet se "heqja ose zhvendosja me forcë e trashëgimisë kulturore të një kombi e pret në kockë identitetin e një kombi". 

## Lista e objekteve 
parapamje| Okarina e Runikut e periudhës neolitike është instrumenti më i vjetër muzikor i gjetur në Kosovë deri më sot.
Disa nga artefaktet e kërkuara: 

* "Okarina e Runikut", një instrument muzikor i bërë nga balta e pjekur që i përket periudhës së neolitit të hershëm (mijëvjeçari 7-6 p.e.s.). Është gjetur në Runik të Skenderajt.

* Një figurinë antropomorfe që i përket periudhës së neolitit të vonë (mijëvjeçari V - IV p.e.s.), kultura e Vinçës. Gjetur në Fafos II, Mitrovicë.

* Skulptura e mermerit e njohur si "Busti i Perëndeshës Dardane", që përfaqëson një shembull unik të krijimit artistik të popullsisë autoktone, e krijuar në shekullin II - III. Gjetur në Vërban të Kllokotit.

* Mermeri "koka e aktorit" (shek. II pas Krishtit) e zbuluar në Nekropolin Verior (Memoria) të Ulpianës.

## Bastisja e policisë gjermane 
Në shkurt të vitit 2013, policia gjermane bastisi shtëpitë e dy qytetarëve serbë dhe zbuloi disa nga artefaktet dhe deklaroi se ato kishin ardhur nga gërmime ilegale në Kosovë.  Artefaktet më pas u kthyen në Kosovë. 

## Kthimi i objekteve 
Nga gjithsej 1,248 artefakte të kërkuara, autoritetet serbe kthyen vetëm një.   

Drejtori i Muzeut Kombëtar të Kosovës Ajet Leci i ka shkruar një letër Muzeut Kombëtar në Beograd, Muzeut Etnografik dhe Akademisë së Arteve dhe Shkencës të Serbisë duke kërkuar që t'i kthejnë artefaktet e Kosovës që vazhdojnë të mbahen në Serbi.   Janë bërë dhe publikuar dy kërkesa zyrtare. 

## Shih edhe 
* Shqiptarofobia
* Krimet e Luftës në Kosovë
* Trashëgimia kulturore e Kosovës

## Referime