Ardian Vehbiu

**Ardian Vehbiu** (Tiranë, 22 gusht 1959) është një autor dhe publicist shqiptar. Ka mbaruar studimet e larta në degën Gjuhë-Letërsi Shqipe të fakultetit Histori-Filologji të Universitetit të Tiranës. Gjatë viteve 1983–1990 ka punuar në Institutin e Gjuhësisë dhe të Letërsisë të Akademisë së Shkencave të Shqipërisë. Pas rënies së komunizmit, për një periudhë qe pedagog i shqipes në Institutin Universitar Oriental të Napolit. Që prej vitit 1996 jeton në New York. Ardian Vehbiu prej vitit 2007 boton revistën online *Peizazhe të Fjalës*. 

Që prej qershorit 2020, është anëtar i jashtëm i Akademisë së Shkencave të Shqipërisë.

## Arsimimi 
Pas diplomimit nga shkolla e mesme e përgjithshme "Sami Frashëri" në Tiranë më 1977, ai filloi studimet një vit më pas në Fakultetin Histori-Filologji të Universitetit të Tiranës duke i përfunduar studimet me sukses në vitin 1983, duke e mbrojtur diplomën me një temë nga fusha e leksikologjisë. 

Gjatë vitit shkollor 1987-88 kreu një specializim njëvjeçar në fushën e gjuhësisë historike dhe teorike, në Universitetin e Romës "*La Sapienza*" në Itali.

## Jeta profesionale 
Pasi përfundoi studimet e larta, në vitin 1983 filloi punën si bashkëpuntor tekniko-shkencor, në Institutin e Historisë dhe të Gjuhësisë të Akademisë së Shkencave të Republikës Popullore Socialiste të Shqipërisë.

Teksa punonte në sektorin e leksikologjisë dhe të leksikografisë, Vehbiu u inkuadrua në fazën e fundit të botimit të Fjalorit të Shqipes së Sotme (1984) dhe më pas në aksionin nacional për mbledhjen e fjalëve dhe të shprehjeve popullore.

Gjatë viteve shkollore 1986-87 dhe 1988-90, ai ka dhënë leksione në lëndët e Leksikologjisë dhe të Historisë së gjuhësisë së përgjithshme me studentët e degës së gjuhës italiane, në Fakultetin e Gjuhëve të Huaja  të Universitetit të Tiranës.

Në vitin 1990 filloi të punonte si lektor i gjuhës shqipe në katedrën e Gjuhës dhe të letërsisë shqipe, pranë Istituto Universitario Orientale në Napoli, Itali, një punë që e vazhdoi pa ndërprerë deri në fund të vitit 1995.

Si punonjës i kësaj katedre të rëndësishme dhe prestigjioze në Itali, Vehbiu jo vetëm që drejtoi seminare të gjuhës shqipe me studentë dhe pasuniversitarë të kësaj lënde, por edhe u përfshi në veprimtari të ndryshme me natyrë kërkimore-shkencore, duke përfshirë një numër të konsiderueshëm konferencash akademike në Napoli, Romë, Unical (Kozencë) dhe Salerno dhe në përgatitjen për shtyp të botimeve të katedrës, mes të cilave edhe Atlasi Dialektologjik i Gjuhës Shqipe.

Në shkurt të vitit 1996, ai u shpërngul në Shtetet e Bashkuara të Amerikës në kuadër të ribashkimit familjar, për t'u vendosur në Nju Jork. Midis viteve 1996-2005 punoi në fillim si korrektor përkthimi dhe menaxher i përkthimeve në disa kompani përkthimesh në Nju Jork. Prej vitit 2005 dhe në vazhdim ka qenë në profesion të lirë, si përkthyes, publicist dhe shkrimtar.

## Vepra 
## Botime 
* ''La scoperta dell'Albania: Gli albanesi secondo i mass media*. Milano, Edizioni Paoline, 1996 (me bashkautor Rando Devole)
* *Kulla e sahatit* (ese), Tiranë, K&B, 2003, ribotuar e ripunuar dhe e zgjeruar nga Botime Çabej, 2018.
* *Zhargonet e kombit: ese kritike I.* Elbasan, Sejko (2004)
* *Kuzhinat e kujtesës: ese kritike II.* Elbasan, Sejko (2006)
* *Fraktalet e shqipes: rrëgjimi i gjeometrive të standardit*, (përmbledhje esesh) Tiranë, Çabej, 2007.
* *Midis zhgënjimit dhe mitit: realitete amerikane* (ese), Tiranë, Botimet “Max” 2007.
* *Shqipja totalitare: tipare t*ë *ligjërimit publik në Shqip*ë*rinë e viteve 1945–1990* (ese) Tiranë, Çabej, 2008.
* *Folklori i elitave* (ese) Tiranë, Morava 2009.
* *Gjashtëdhjetë e gjashtë rrëfimet e Maks Gjerazit* (tregime), Tiranë, K&B, 2010; ribotuar nga Botimet Dudaj, 2012.
* *Kundër purizmit* (ese), Tiranë, Botimet Dudaj, 2012.
* *Sende që nxirrte deti* (ese), Tiranë, Botimet Dudaj, 2013.
* *Bolero* (roman), Tiranë, Botimet Dudaj (2015).
* *Ndërhyrjet e zotit Shyti* (roman), Tiranë, Botimet Dudaj, 2016
* *Kusuret e zotit Shyti* (roman), Tiranë, Botimet Dudaj, 2017
* *Fjalë për fjalë* (ese), Botime Çabej, Tiranë 2017
* *Gjuha e thyer, gjuha që thyen* (ese), Botime Çabej, Tiranë 2018
* *Përrallëtarët e gjuhës shqipe*, Botime Naimi, 2024

## Çmime letrare 
* Çmimi "Gjergj Fishta" për *Shqipja Totalitare* (2009)
* Çmimi "Ardian Klosi" për *Sendet që nxirrte deti* (2014)

## Libra të përkthyer në gjuhë të tjera 
# *Ndërhyrjet e zotit Shyti,* Plethora Editions, Athinë 2018.
# *Cose portate dal mare'', Besa Muci, 2020.

## Referime