open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Haiku

**Haiku** është kompozim poetik prej tri vargjesh me pesë, shtatë, dhe pesë rrokje. Ajo është një poezi e tingujve të thjeshtë që eliminon lidhëset dhe mbledh fuqinë nga sugjerimet e natyrës dhe të stinëve të saj. Haiku u krijua në Japoni në shekullin e XVII dhe ka prejardhje prej *tankas*, formë poetike me 31 rrokje që është krijuar qysh në shekullin e IV. Tanka përbëhet prej pesë vargjesh, me një numër të saktë rrokjesh për çdo varg: 5-7-5-7-7. Me eliminimin e dy vargjeve të fundit mori formë haiku.

Për shkak të shkurtësisë së saj, kërkohet një sintezë e lartë e mendimit dhe imagjinatës. Tradicionalisht vargu i fundit është i ashtuquajturi *referimi sezonal* apo *kigo*, që është një referim i stinës kur është kompozuar haiku apo të cilës ai i dedikohet. Temat e haikut përfshijnë skenat e vrullshme që përfaqësojnë, në përgjithësi, natyrën dhe ndjenjat që ka përftuar *haiji* (poeti) në mendjen e tij. Mungesa e lidhjeve të dukshme mes vargjeve lë hapësirë për një imagjinatë mjaft të pasur. Tradicionalisht haiket nuk kanë titull. 

Në Japoni besohet se haike shkruajnë rreth 10 milion persona. Grupi i poetëve që takohet për të biseduar rreth këtyre poezive quhet *haijin*. Jashtë Japonisë adhuruesit më të shumtë haiku i ka gjetur në Amerikë dhe Marok. 
Poetët më të mëdhenj të kësaj forme konsiderohen Matsuo Basho, Yosa Buson, Kobayashi Issa, Masaoka Shiki, Chiyo, dhe Jack Kerouac.

----
* Bosque de bambú Camino del Haiku
Montatorja

**Montatorja** është një film shqiptar i prodhuar në vitin 1970 nga regjisori Muharrem Fejzo, Skenari: Dhimitër Xhuvani, Producent: Shqipëria e Re, Muzika: Limos Dizdari.

Interpretojnë: 

*Fatbardha Cani 
*Vangjush Furxhi 
*Petrika Riza 
*Pandi Raidhi
*Vera Grabocka
*Minella Borova
*Sotiraq Çili
*Jani Riza

## Përmbajtja e filmit 
Hëna, një punëtore e re në ndërtimin e një projekti të madh industrial dëshiron të bëhet montatore. Pas pak kohe dëshira e saj plotësohet. Duke punuar në kantjerin e ndërtimit Hëna dashurohet me Agimin. Ata do të vazhdojnë të punojnë bashkë në projekte të reja për ndërtimin e vendit.

## Lidhje të jashtme
Komisari i dritës

[parapamje|370x370px|[Rikard Ljarja në rolin e *Dritan Shkabës* në filmin *"Komisari i dritës"*]]
"**Komisari i Dritës**" është një film shqiptar, prodhim i Kinostudios "Shqipëria e Re", në vitin  nga regjisori Dhimitër Anagnosti dhe Viktor Gjika. Skenari i filmit është nga Llazar Siliqi dhe muzika nga Tish Daija. Filmi i kushtohet Mësuesit të Popullit Ndrec Ndue Gjoka dhe shokëve të tij, pishtarë të arsimit. Premiera u shfaq më 16 korrik 1966, Rrëshen.

:

## Përmbajtja e filmit
Çlirimi e gjeti Shqipërinë në padije dhe injorancë. Mbi 85% e popullsisë ishte analfabete. Luftëtari i brigadave partizane, Dritan Shkaba, ngarkohet me detyrë që të hapë shkolla në fshatrat e Mirditës, krahinë malore në Shqipërinë e veriut. Mësuesi i ri duhet që krahas penës të shtrëngojë fort dhe pushkën. Rreth e rrotull veprojnë banda të armatosura të reaksionit, të cilat bëjnë gjithë përpjekjet për të penguar reformën arsimore në luftë kundër analfabetizmit. Sapo mbërrin në vendlindje Dritani fillon veprimtarinë duke falur gjakun dhe bashkë me kryetarin e këshillit flet me fshatarët për hapjen e shkollës. Hapja e shkollës ndryshon jetën e fshatit. Një vajzë jetime me emrin Rudina largohet nga kisha dhe humbet besimin tek prifti i fshatit. Me ndihmën e Dritanit ajo bëhët mësuese, por Dod Cinari hakmerret ashpër ndaj Rudinës. Ai i pret asaj flokët në sy te nxënësve, që ishte veprim i turpshëm për një vajzë. 

## Aktorët 
* Rikard Ljarja - Dritan Shkaba
* Roza Anagnosti - Rudina
* Ndrek Luca -  Prifti Dom Pali
* Ndrek Prela - Gjyshi i Dritanit
* Prend Lekunda - Doda, xhaxhai i Rudinës
* Mihal Stefa -  Shërbyesi i Kishës
* Reshat Arbana - Nikoll Mustaqeziu
* Noc Sheldia - Mëhilli
* Mark Kola - Kryetari i Këshillit
* Liza Vorfi -  Dava, gruaja e Prenkës
* Mario Ashiku - Ndre Gjetani
* Fejzi Spahiu - Komisari
* Loro Kovaçi -  Plaku Baca
* Viktor Zhusti - Mark Denina
* Antoneta Papapavli - Ngjela
* Vitore Nino - Nëna e Pellumb Currit
* Viktor Bruçeti
* Todi Thanasi
* Sulejman Dibra - Partizani i Plagosur në shtëpine e Dodës gjatë luftës
* Ermira Lika		
* Adrian Devolli		
* Murat Basha		
* Lazarin Mazreku		
* Gazmend Musaraj		
* Adriatik Bakiraj		
* Bardhyl Baholli		
* Aleksandër Naqi

## Lidhje te jashtme 
Link i filmit ne Youtube

## Referime
Horizonte të hapura

Filmi "**Horizonte të Hapura**"  nga regjisori Viktor Gjika, Skenari: Dritëro Agolli, Producent: Shqipëria e re, Muzika: Limos Dizdari.

## Përmbajtja e filmit 
Filmi bazohet në ngjarje reale. Në portin detar po punohet për vendosjen e bigës lundruese pas një rimonti. Urani, një vinçier i zoti caktohet të punojë në ekuipazhin e saj. Drejtoria e portit kërkon dihmën e ekuipazhit, për heqjen e disa kollonave betoni. Sokrati, shefi i planit, pengon punën e tij në rimont. Robert (me nofkën *çamçakizi*), një i ri i cili nuk ka një opinion të mirë, bëhet pengesë në dashurinë e Azemit dhe Artës. Në një ditë të stuhishme, për të ruajtur bigën Urani sakrifikon jetën e tij.

"Ndoshta është rastësi që binomi dashuri-uzinë, dashuri-mjet prodhimi, dashuri-bujqësi është i pranishëm në shumë filma të kohës. Dashuria dhe industrializimi i vendit ecin bashkë, veçse, sa më shumë përparon e sundon fabrika, aq më tepër dashuria (si ndjenjë-martesë) bëhet klishe qesharake për t’i bërë vend dashurisë-seks (si nevojë-çlirim). Është koha kur dashuria dhe uzina sintetizohen në kinema."

## Aktorët 
* Dhimitër Orgocka.....Urani
* Sandër Prosi.....Zylo Bregu
* Robert Ndrenika.....Azemi
* Pandi Raidhi.....Ymeri
* Nikolin Xhoja.....Kiço
* Gaqo Spiro.....Petro
* Sulejman Pitarka.....Sokrat Dëma
* Mirketa Çobani.....Arta
* Shpëtim Shmili.....Robert Çamçakizi
* Ermir Koklari 
* Dhorkë Orgocka.....Gruaja e Uranit
* Thanas Boradini 
* Todi Thanasi
* Gaqo Lepuri 
* Dashamir Gjati
* Petraq Gjata
* Abdulla Duma
* Vangjel Sotiri
* Mustafa Alushi
Tana

[parapamje|294x294px|Filmi *Tana - (1958).* Në role kryesorë dy [Artist i Popullit të Shqipërisë|Artistët e Popullit: *Tinka Kurti* dhe *Naim Frashëri*]]
**Tana** është një film shqiptar, prodhim i Kinostudios “Shqipëria e Re” në vitin 1958. Njihet si filmi i parë artistik shqiptar. Regjisor i filmit është Kristaq Dhamo, skenaristë janë Fatmir Gjata, Nasho Jorgaqi dhe Kristaq Dhamo dhe muzika nga Çesk Zadeja. Premiera është dhënë më 17 gusht 1958. 

Filmi paraqitet dhe si punë diplome e regjisorit Kristaq Dhamo në Insitutin e Lartë të Kinematografisë në Budapest, Hungari. Gjithashtu, filmi "Tana" është dubluar në gjuhën kineze në vitin 1959. Në AQSHF nuk ka kopje negativ të filmit. Filmi negativ ka humbur në vitin 1957, kur filmi u dërgua në laboratorin e Moskës për t'u stampuar në kopje të tjera. Dy kopje të filmit "Tana" janë djegur në 23 maj 1975, së bashku me 597 filma të tjerë shqiptarë dhe të huaj, në zjarrin që ra në një depo të Kinostudios. 

Filmi është shfaqur:

* Festivali i 7-të i Filmit Artistik Shqiptar / Retrospektivë / 1987;

* Festivali i 10-të i Filmit Artistik dhe të Animuar Shqiptar / Retrospektivë / 1995
* International Film SummerFest, Durrës / Seksioni Retrospektivë / 2010
* Shfaqje prezantuese e versionit të restauruar, 21 korrik 2022, salla e kinemasë, AQSHF. Restaurimi digjital u realizua në laboratorin dhe me financim të Cinegrell, Zvicër & PostFactory, Berlin, gjatë viteve 2021-2022.

## Përmbajtja e filmit 
Subjekti i filmit, me temë nga jeta shoqërore e fshatit dhe shkruar skenar nga Fatmir Gjata, mbështetet në novelën e tij me të njëjtin titull. Ngjarjet zhvillohen në vitet ‘50. Në qendër të filmit është Tana, një vajzë e zgjuar dhe me mendime të përparuara. Ajo dashuron Stefanin, i cili banon në një fshat të varfër malor. Tanës i del përpara mentaliteti i vjetër i gjyshit të saj si dhe xhelozia e Lefterit. Është një lojë dashurie drejt përparimit. Këtu është realizuar puthja e parë në filmat shqiptarë.

## Aktorët 
* Tinka Kurti - Tana
* Naim Frashëri - Stefani
* Pjetër Gjoka - Gjyshi i Tanës
* Kadri Roshi - Lefter Dhosi
* Andon Pano - Kryetari i kooperativës
* Thimi Filipi - Sekretari i Partisë
* Marie Logoreci - Nëna e Stefanit
* Ilia Shyti - Lipja
* Violeta Manushi		
* Nikolla Panajoti - rojtar (ndërron jetë gjatë xhirimeve)
* Melpomeni Çobani		
* Mihal Stefa		
* Lazër Filipi - Llazar Kushi
* Vani Trako			
* Pandi Raidhi 		
* Drita Pelinku - nusja 		
* Lazër Vlashi
* Vangjel Grabocka
* Esma Agolli - kontabiliste
* Gjon Karma - portier
* Aldo Skali
* Stavri Shkurti
* Nuçi Shedollari
* Theodhoraq Velushi
* Dhimitër Trajçe
* Liza Laska

## Lidhje të jashtme 
Shikoni filmin

## Referime
Dajrja

right|thumb
**Dajrja**, ***dayereh*** (**doyra**, **dojra**, **dajre**, **doira**, **dajreja**) është një instrument muzikor popullorë përndryshe një lloj defi.  

Instrument që përdoret në muzikën popullore shqiptare. Po ashtu ky instrument përdoret edhe nga shqiptarët në Maqedoni ndër të cilët është i njohur edhe me termet "dahire" dhe "tagiar".  

Image:Daff.jpg|
Image:Daf-isfahan.jpg|
Image:Rhythm Tech tambourine.jpg|

## Lidhje të jashtme 
* Enciklopedia e muzikës popullore shqiptare
Darabuku

**Darabuku** është një instrument muzikor popullor. Ky instrument përdoret në muzikë popullore të qyteteve të Shqipërisë Qëndrore dhe Veriore. 

## Lidhje të jashtme 
* Enciklopedia e muzikës popullore shqiptare
Darvira

**Darvira** është një instrument muzikor popullorë përndryeshe një lloj Fyelli i arvanitasve të Greqisë. 

## Lidhje të jashtme 
* Enciklopedia e muzikës popullore shqiptare
Kapedani (film)

***Kapedani*** është një film shqiptar i vitit 1972 nga regjisori Muharrem Fejzo dhe Fehmi Hoshafi, me skenar nga Skënder Plasari, i prodhuar nga Kinostudio Shqipëria e Re. 

Muzikën e jep kompozitori Tahsim Hoshafi. Interpretojnë aktorë te njohur si Albert Vërria me rolin (xha Sulo), Nikolin Xhoja me rolin (xha Beqo), Flora Mërtiri me rolin(Kryetarja),Robert Ndrenika me rolin (djali i xha Sulos), Lazer Filipi  me rolin (shoku Ropi) etj.

## Përmbajtja e filmit 
Në fshat në krye të kooperativës po komandon një grua dhe xha Sulo i ankohet për këtë shokut të tij Beqo. Kështu fillojnë situatat komike. Ai vendos të kërkojë “të drejtat” e tij në Tiranë ku miku i tij Ropi punon në një post të rëndësishëm. Por xha Sulo gjen në Tiranë jo vetëm nusen e tij balerinë por edhe Beqon bashkë me të cilin zbulon se është i rrethuar nga bota e grave.
## Aktorët 
* Albert Vërria si Xha Sulo
* Nikolin Xhoja si Xha Beqoja
* Flora Mërtiri 
* Zagorka Shuke si Gruaja e Xha Sulos
* Ismail Zhabjaku si Sekretari i Partisë
* Lazër Filipi si Shoku Ropi
* Robert Ndrenika si Djali i Xha Sulos
* Hyrije Ahmeti
* Ferit Gjevori 
* Haxhi Sejko 
* Melpomeni Çobani si Faturinoja e autobusit
* Dario Lukaçi si Taksisti

## Në episode 
* Dario Llukaçi 
* Meropi Xhoja si Sotirica
* Reshat Arbana
* Fatbardha Lalo
* Saimir Kumbaro 
* Rauf Pojani
* Tefta Hamzaraj 
* Valbona Simixhiu

## Lidhje të jashtme 
* 

* *Kapedani* tek Arkivi Qendror Shtetëror i Filmit
Fejzullah Fejzullahu

** Fejzullah Fejzullahu ** i lindur më 3 korrik 1941 në Gjilan, Kosovë dhe i vdekur më 2005 në Gjilan, Kosovë - shkrimtar shqiptar. 

Babai i tije Beqir Fejzullahu lindi ne Gjilan, kurse Nena e tij rrjedh nga fshati Pasjak i Gjilanit, fshat ky që u formua me ardhjen e “muhaxhirëve” (refugjatëve) të përzënë nga regjimi serb në vitet 1876-78 nga trojet shqiptare që tash i takojnë Serbisë. Shkollimin fillore dhe të mesëm e kreu në Gjilan, ndërsa shkollimin e lartë për gjuhë dhe letërsi shqipe e filloi në Shkollën e Lartë të Prizrenit dhe e mbaroj në Fakultetin Filozofik në Prishtinë. Ka punuar si mësimëdhënes në disa shkolla të fshatrave të Gjilanit, ndërsa në shkolla të mesme të Gjilanit ka ligjëruar lëndën Mbrojte dhe Siguri e pastaj edhe Gjuhë dhe letërsi shqipe. Me shkrime ka filluar të merret mjaft herët, por ato ka filluar t’i publikon në dhjetëvjetëshin e fundit të shekullit të kaluar. Sipas fjalëve të tij edhe disa vepra i kanë mbetur në dorëshkrim.

Ka qenë i përndjekur nga regjimi i Serbisë dhe është burgosur disa herë. Vdiq në Gjian në vitin 2005.

## Tituj të veprave 
Veprat e Fejzullah Fejzullahut : 
# ”Kronika e një kohe të perënduar” - Prishtinë 1997
# “Valëzat e dashurisë” - Prishtinë 1999
# ”Ndjenjat nuk shpërthejnë vetvetiu” - Prishtinë 2002
.zw

**.zw** është prapashtesa e fletave të internetit dhe paraqet domenin zyrtar të Zimbavesë shtetë në pjesën jugore të Afrikës.
.zm

**.zm** është prapashtesa e fletave të internetit dhe paraqet domenin zyrtar të Zambisë shtetë në Afrikë.
Qerim Arifi

**Qerim Arifi** u lind në Preshevë, më 22 shkurt 1946. Shkollimin fillor e kreu në Preshevë, kurse shkollën Normalen dhe Fakultetin Filozofik (Dega e gjuhës angleze ) në Universitetin e Prishtinës.

Ka punuar në arsim, por pjesën më të madhe të punës së vet e ka bërë si gazetar në revistën “Zëri i rinisë” në Prishtinë. Me poezi ka filluar të merret që nga rinia e hershme. Është marrë edhe me përkthime. Punimet e tij janë përkthyer edhe në gjuhë të huaja. Është i përfaqësuar në shumë antologji dhe libra me biografi të shkrimtarëve.
 
Vdiq në Strugë dhe u varros në Prishtinë në vitin 1990.

## Tituj të veprave 
* “Kujtime” - 1970
* “Nokturno” - 1983
* “Mbyllur në urnë” - 1987
* “Fatamorganë” - 1984
* “Rekuiem për kalanë”- Preshevë, 1988

## Përkthime 
* “Katër kuartetet” e Eliotit

## Poezi 
(NE DHOMEN TIME S'KA AS PASTERTI AS SHENDET)

:Qe një vjet e gjysmë më zihet fryma, marr pa hesape aminofilin
:Të lutem shoku mjek, cili do të jesh intravenoz se më muskujt
:Më janë shterruar e tash më duket sikur gjarpëri është duke më
:Kafshuar e jo duke marrë injeksione. E ato nuk perfundojnë...
:Po, perpos juve mjekeve, infermiereve dhe aromes së alkooloit
:Në dhomën time nuk hyn tjeter kush. Mbetet te numëroj yjet në
:Netët e pafund te qiellit të zi, kështu e mas vogëlsis time
:Imzot! Ne dhomën time ka arome gazetash dhe sëmundje, çarçafët
:Me gjak. Mbi to mund të peshtyj sa herë më mblidhet urea në fyt
:Por, askush nuk vjen t'i heqë. Në dhomen time të blasfemuar
:Nuk deshiron të hyje askush. Më thot: "a ende s'ke cofur imzot!"

:(Kodra e Diellit, 1983)
Teorema e kosinusit

**Teorema e kosinusit** përdoret për gjetjen e brinjëve dhe këndeve të trekëndëshit të çfarëdoshëm. Ajo është përgjithësim i teoremës së famshme të Pitagorës e cila vlen për trekëndëshin këndrejt. Teorema  njihet edhe me emrin "Teorema e Al-Kashit" dhe me fjalë ajo mund të formulohet si vijon:

Te çdo trekëndësh katrori i çdo brinje është i barabartë me shumën e katrorëve të dy brinjëve tjera i zvogëluar për dyfishin e prodhimit të tyre me kosinusin e këndit përballë asaj brinje.

::a^2=b^2+c^2-2bc \cos \alpha
         
::b^2=a^2+c^2-2ac \cos \beta

::c^2=a^2+b^2-2ab \cos \gamma
Teorema  është përgithësim i teoremës së Pitagorës e cila vlen nëse trekëndëshi ka një kënd të drejtë nëse supozojmë se p.sh. këndi *γ* është i drejtë 90°= &pi;/2 radian atëherë cos(&gamma;) = 0, prandaj

: c^2 = a^2 + b^2 \,

Ky barazim paraqet teoremën e Pitagorës.

## Zbatimi
Teorema përdoret për zgjidhjen e trekëndëshit

*Në rast se janë dhënë tre brinjët e tij për gjetjen e këndeve

::\,\gamma = \cos^{-1} \frac{a^2+b^2-c^2}{2ab}\,;

*Në rast se janë dhënë dy brinjë dhe këndi në mes tyre për gjetjen e brinjës së tretë dhe këndeve tjera

:\,c = \sqrt{a^2+b^2-2ab\cos(\gamma)}\,;
::

*Në rast se janë dhënë dy brinjë dhe këndi përballë njërës prej tyre për gjetjen e brinjës së tretë dhe këndeve tjera

::\, a=b\cos(\gamma) \pm \sqrt{c^2 -b^2\sin^2(\gamma)}\,. 
Formulat nuk paraqiten teresisht ne kete forme

## Vërtetimi i teoremës 
Lëshojmë lartësinë mbi brinjën *c* atëherë nga figura kemi

:c=a\cos(\beta)+b\cos(\alpha)\,.

Nëse të njejtën gjë e përsërisim për lartësitë tjera atëherë kemi

:b = c\cos(\alpha) + a\cos(\gamma)\,.
:c = a\cos(\beta) + b\cos(\alpha)\,.

Barazimin e parë e shumëzojmë me *c* të dytin me *b* dhe të tretin me *a* atëherë fitojmë

:c^2 = ac\cos(\beta) + bc\cos(\alpha)\,.

:a^2 = ac\cos(\beta) + ab\cos(\gamma)\,,

:b^2 = bc\cos(\alpha) + ab\cos(\gamma)\,.

I mbledhim dy barazimet e fundit atëherë kemi

:a^2 + b^2 = ac\cos(\beta) + bc\cos(\alpha) + 2ab\cos(\gamma)\,.

Prej këtij barazimi e zbresim të parin atëherë fitojmë

:a^2 + b^2 - c^2 = - ac\cos(\beta) - bc\cos(\alpha)+ ac\cos(\beta) + bc\cos(\alpha) + 2ab\cos(\gamma)\,

nga barazimi i fundit pas thjeshtimeve të mundshme fitojmë se

:c^2 = a^2 + b^2 - 2ab\cos(\gamma).\,
.su

**.su** është prapashtesa e fletave të internetit dhe përdorej si domen zyrtar i Bashkimit Sovjetik në vitin 1990. Edhe pse ky shtet nuk ekziston më, ky domen përdoret edhe më tutje deri në ditët tona (2006). Administrimi bëhet nga Instituti për zhvillimin e rrjeteve publke i Rusisë.

Në vitin 2001 menaxhuesit e domenit, kanë deklaruar se do të pranonin një regjistrim të ri të këtij domeni, mirpo kjo si duket nuk bie në pajtim me ICANN-ë.

Fletat në këtë domenë kanë kryesisht përmbajtje humori apo janë të prezentuara nga nostalgjikët e Bashkimit Sovjetik. Në vitin 2005 regjistrimi kushtonte USD $100 dhe përgjegja në kërkesen e Google kthehej me diku 4 340 000 shënime http://www.google.com/search?q=site%3Asu.

 
 
## Lidhje të jashtme
* svnet
Mondex

**Mondeks** është një kartë e mënçur e sistemit të pagesës elektronike që u zhvillua nga National Westminster Bank dhe më pas u shit tek MasterCard International. Mondeks hyri në përdorim në fillim në mënyrë eksprimentale në disa shitore të Suindonit të Anglisë, gjatë viteve 1990, duke u përhapur më pas nëpër Angli, në Hong Kong, Guelf të Kanadasë dhe Nju Jork.

## Mondeksi
Mondeks® është pjesë prodhimesh të kartave të mençura (smart cards) e MasterCard International, që u jep mundësi kartë-mbajtësve të mbajnë, ruajnë dhe shpenzojnë vlera në para duke përdorur një kartë pagese. Është më e shpejtë se përdorimi monetar i sotshëm, dhe në disa raste më i sigurt. Punon saktësisisht si paraja, duke afruar përçim të menjëhershëm të vlerës pa kërkesën e firmimit,PIN ose ndërveprimet autoritative. Platforma e vetme e Mondeks lejon përdorimin e saj në kanale të shumë-fishtë ku paraja nuk mund të përdoret përfshi këtu:

* Internetin
* Telefonat e lëvizshëm (celularët)
* Televizorët ndërveprues

### Punimi
Mondeks ruan vlerat si informacion elektronik në një mikroçip, më mirë se kartmonedhat apo paratë e vogla. Vlera ndryshohet me saktësi nga çipi në kartë në një çip në një mbarues (terminal) ose kartë-lexues.

### Çelës i përfitimeve
* Siguria - Mbi të gjitha, Mondeks është një mënyrë e sigurt e mbajtjes së parave. Një funksion kyçës, i pranishëm në kartë me një aparat Mondeks, mundëson kartë-mbajtësin të parandalojë hyrje të palejuara. Kodi zgjidhet nga vetë kartë-mbajtësi, dhe mund të ndryshohet çdo kohë.

* Lehtësia - Mondeks i afron kartë-mbajtësit një mënyrë të lehtë e të thjeshtë të pagimit. S´ka nevojë të kërkohet për  këmbim ose send shkrimi, s´ka nevojë të pritet për lejim, s´ka nevojë madje të shkohet në bankë ose ATM.

* Zhdërvjelltësia - Mondeks paraja mund të përdoret për blerje të çdo mase, nga një çokollatë deri në një kostum veshjeje. Teknikisht, praktikisht s´ka ndonje kufi shume që mund të mbahet apo përçohet nga një kartë Mondeks, por do të ketë kufinj të vendosur nga vende në përputhje me rregullat dhe tregjet vendore.

* Kontrolli - Me Mondeks,kartë-mbajtësit mund të shpenzojnë vetëm shumën e ndodhur në kartë, kështuqë s´ka rrezik që llogaria të bjerë në borxh (në minus). *Blerja* mban një kujtesë në minutë të sasisë dhe vendit të shpenzimit.  

Emri "Mondeks" është një emër i përbërë nga dy fjalë, nga fjala angleze *money* - para, lek, dhe fjala greke *δεξί*, dheksi - drejtë. Pra, mondeks do të përkthehej "para e drejtë", ose në një përkthim të lirë "para në dorë; para e gatëshme".
## Lidhje të jashtme
Faqja rrjetore e Mondeksit. Anlisht.
Port-au-Prince

thumb|250px|Port-au-Prince
**Port-au-Prince** është kryeqyteti i Haitit. Ka rreth 1.200.000 banorë (2004).
Mali (kthjellim)

Fjala **Mali** ka disa kuptime në gjuhën shqipe, të cilat dallohen në bazë të theksimt të zanores i. 

* Mali - një shtet në kontinentin Afrikan
* Mali - në kuptimin gjeografik
Fisnikët

**Fisnikët** janë një pop bend shqiptar, që u formua në vitin 1980 gjatë kohës kur në Kosovë mbretëronte një atmosferë e volitshme për zhvillimin e rock-ut lokal. Në këtë kohë ishte formësuar një tradite dhe ngjyrë autoktone në këtë stil të muzikës. Bendet "Gjurmët", "Illirët", "Minatori" e të tjerë gjatë kësaj kohe mbretëronin në rock-pop skenën kosovare, kurse "Fisnikët" e plotësuan këtë me stilin e tyre të ashtuquajtur akustik, ku përcjellja e këngëve bëhet me kitarë akustike dhe me Tastier - (Sint)

## Anëtarët 
; 1980 :Agim Gërguri :Bedri Visoka : Remzi Halimi : Sokol Gashi
; 1995 :Agim Gërguri : Besim Gashi : Fitim Sheholli : Erzen Berveniku

## Albumet 
* Zotëria juaj - 1992
* Kur të vjen pleqëria - 1996
* 20 Vjet me ju - 2000
* Evergreen- live- 2004
* Bakllava- 2009

## Lidhje të jashtme 
* Faqja zyrtare 
* Abasoul Fisnikët albume dhe këngë 
* Një ndër listat përmbledhëse në Youtube
Muharrem Shahiqi

**Muharrem Shahiqi** u lind më 1927 në fshatin Gjyrishec të komunës së Dardanës (ish Kamenicës) në Kosovë; vdiq në Gjilan në vitin 1997.

Shkollën fillore e kreu në Gjilan, të mesmen me korrespondencë e kreu në Prizren dhe Beograd. Ka punuar si mësues në fshatra të Dardanës, ndërsa më së shumti është marrë me aktrim. Plot 28 vjet ka qenë aktor në Teatrin e Kombësive në Shkup, ndërsa në vitin 1976 u kthye në Gjilan. Në Gjilan ka punuar si regjisor, atëherë në Teatrin e qytetit. Ka interpetuar dhe ka bërë regjinë e shumë dramave, komedive dhe ka luajtur edhe në seri televizive e filma artistik. Pos aktrimit ai është marrë edhe me shkrime letrare. Është prezent në shumë antologji e leksikone te shkrimtareve dhe të aktorëve. Në dorëshkrim i kanë mbetur shumë materiale, të cilat presin një përkujdesje për t’u botuar.

## Pioneri i Teatrit të Shkupit dhe Gjilanit
Muharrem Shahiqi, ishte aktor i Teatrit të Gjilanit, ku në vitin 1976 është kthyer nga Shkupi me kërkesë te udhëheqësisë së atëhershme të Gjilanit për të formuar Teatrin e Qytetit të Gjilanit, thotë, djali i tij, Kujtim Shahiqi. 
## Puna veprimtari teatrore
Në vitin 1979/80, si mësimdhënës i Gjimnazit “Zenel Hajdini" në Gjilan, ligjëroja lëndën “Sistemi i organizimit”, ku e kisha njësinë mësimore për Teatrin, aktorët dhe rolet e tyre në skenë. E mora klasën e drejtimit Kulturologjik dhe u gjenda në Teatrin e Gjilanit. E takoj Bacën Muharrem, aktorin më të mirë gjilanas. I tregoj qëllimin e vizitës me shkollarë. Ai, pa një pa dy, nuk hezitoi e doli përpara shkollarëve të flasë për rëndësinë e Teatrit dhe rolin e aktorëve. Ishte tema e tillë mësimore. Foli e foli dhe, më në fund tha se, “ja këtu, në këto dërrasa e kam kaluar një jetë të tërë. Aktori duhet të vdes disa herë në rolin e tij”. Ia nisi një pjesë të dramës, të cilën e përjetoi aq shumë rolin e tij, i cili u ulë dhe i ra dërrasave të binës e mbeti pa frymë. Ne u shtangëm nga kjo “skenë” interesante, sa menduam se ngjau diçka e padëshiruar tek ai. Shkollarë u habitën, kur ai luajti origjinal rolin e një pjese aq përjetues, nga i madhi Muharrem Shahiqi, aktor i merituar, i cili atë ditë na la mbresa të pashlyera nga mendja për paraqitjen e tij si artist.
Muharrem Shahiqi ka interpretuar dhe ka bërë regjinë e shumë dramave, komedive dhe ka luajtur edhe në seri televizive e filma artistik. Pos aktrimit, ai është marrë edhe me shkrime letrare. Është prezent në shumë antologji e leksikone te shkrimtarëve dhe të aktorëve.

## Veprat
* Në dorëshkrim i ka për t’u botuar: 
* “Vërragë e kunorë”,Shkup (1963),  
* “Fjollat”- Shkup (1968),  
* “Në mes të dy kohëve” –Shkup (1972),  
* ”Vdekja në tren” – Shkup (1972),  
* “Barkë ndër dallgë”- Shkup (1976) . 
## Filmografia 
*Qesh e ngjesh (1982) (TVP)
*Era e Lisi (1979)Kosovafilm (mini seri) (TVP)
*Kopshti i pleqërisë (1979)
* *Hotel kashta*, Shfaqje:Teatri Gjilanit,1977

## Tituj të veprave 
Veprat e Muharrem Shahiqit:
*Vrragë e kunorë-Shkup 1963
*Fjollat-Shkup, 1968
*Në mes të dy kohëve-Shkup,1972
*Vdekja në tren-Shkup,1972
*Barkë ndër dallgë-Shkup, 1976 e të tjera.

## Lidhje me jashtë 
* Bibliografia
* **Nijazi Ramadani, [Epoka e Re]], Prishtinë, 2005 **
Ismet Peja

**Ismet Peja** 27 Prill 1937 - 23 Nëntor 2020 ishte këngëtar i këngëve të vjetra qytetare. Ai lindi në Gjakovë dhe ishtë këngëtar i melosit shqiptar.

Që në fëmijëri prej moshës 13/14 vjeçare filloi të merrej me muzikë.  Sukseset më të mëdha i arriti me shoqërinë muzikore "Hajdar Dushi", me të cilën kishte prezantime të shumta në TVP dhe Radio Prishtinë.

Albumi i tij i parë doli në vitin 1986 me orkestrën e "Hajdar Dushit".  Ka publikuar një numër të madh të albumeve muzikore dhe 4 videokaseta.

Në vitin 2005 nxori një album me djalin e tij, këngëtarin Visar Peja.

Vdiç më 23 Nëntor 2020, në moshën 83 vjeçare.

## Disa nga këngët e tij 
* Nashta o shume uuuu
* Errësinë e pyllit
* Sarajeva shehër i bukur
* Gazel
* Në muzeun historik
* Dal e dal po vjen behari
* 30 ditë në Ramazan
* Fustani me pika
* Un e qeli deren hej un e msheli deren
* Moj Selvije
* Këngë për Anton Çettën
* Dy dele - 300 pare
* M`kanë thanë shoqet mramë
* M`ka shkue djali në Gjermani
* Po të lutem shoku im
* Seç po punojshin tre vllazën
* Mori Shkodër -Shkodra jonë
* Kush kërcen napolonin
* Dedë Gjo Luli
* Hej Kaçanik shkëmb e gurë
* Këngë për Ali Pashë Tepelenën
* Gjallë në dhe
* Potpuri këngësh të vjetra gjakovare
* Sarajeva shehër i bukur
* Kënga e pleqërisë
* Larg teje oj nanë
* Qiri Qiri
* Moj Sanije bukurije
* Ma mirë në pyll se në qytet
* Kënga e Ymer Drizës
* Valle e zileve
* Një ditë të dielë
* Mor djalë i Gemit

## Lidhje të jashtme 
* Ismet Peja - rrjeti .net
* Albasoul Ismet Peja - albume dhe këngë
Ward Cunningham

**Ward Cunningham** ose **Howard G. Cunningham**, u lind më 26 Maj të vitit 1949, është programues kompjuterik amerikan. Në rrethin e programuesve njihet edhe thjesht si Ward-i. U bë i njohur si themelues i wiki-t të parë që quhej WikiWikiWeb dhe si një ndër pionierët në “Design pattern” dhe në “Extreme programming (XP)” (shkenca kompjuterike që merren me software).

Ai filloi me programimin e WikiWikiWeb-it në vitin 1994 dhe bëri instalimin e saj në web më 25 Mars 1995 në “Portland Pattern Repository”.

Prej dhjetorit 2003 deri në tetor 2005 punoi për Microsoft-in. Tani punon në Eclipse Foundation.

## Botime të tij 
*Bo Leuf, Ward Cunningham: The Wiki way: quick collaboration on the Web. Addison-Wesley, London 2001, ISBN 0-201-71499-X
*Rick Mugridge, Ward Cunningham: Fit for developing software: framework for integrated tests. Prentice Hall Professional Technical Reference, Upper Saddle River, N.J. 2005, ISBN 0-321-26934-9
Intro

Në muzikë, **intro** *(sq: hyrje)* është një kalim ose seksion që hap një lëvizje ose një copë e ndarë.

Në seri televizive flitet për muzikën apo klipin në fillim.
Gazeta

**Gazeta** është një botim periodik me përmbajtje aktuale dhe universale që u drejtohet lexuesve. Ajo ka si funksion dhënien e informacionit tek lexuesi nëpermjet fakteve. Lajmet në një gazetë janë të grupuara sipas problematikave që ato trajtojnë. Gazetat japin informacion në mënyrë objektive dhe në disa raste të shoqëruar me subjektivitet (opinionet e autorit). Në gazetë fjalitë e përdorura janë të shkurtra dhe përdoret leksiku teknik. Foljet janë në mënyrën lidhore ose dëftore, ajo ka si funksion dhënien e informacionit tek lexuesi nëpërmjet fakteve. Lajmet në një gazetë janë të grupuara sipas problematikave që ato trajtojnë. Gazetat japin  informacion në menyrë objektive dhe në disa raste të shoqëruar me subjektivitet (opinionet e autorit). Në gazetë fjalitë e përdorura janë të shkurtra dhe përdoret leksiku teknik. Foljet zakonisht janë në mënyrën lidhore ose dëftore. 

Që një botim ta quajmë gazetë duhet të plotësoj këto katër kritere bazë:
 
* Aktualitetin 
* Perioditetin
* Publicitetin 
* Universalitetin

## Historiku 
*Gazeta e parë e shtypur është botuar në vitin 1605.

## Llojet e gazetave 
**Sipas mënyrës së botimit:**
* Gazeta ditore
* Gazeta javore
* Gazeta me botim të veçantë

**Sipas territorit të shpërndarjes:**
* Gazeta e qytetit
* Gazeta lokale
* Gazeta rajonale

**Sipas mënyrës së shpërndarjes:**
* Gazeta e abonentëve (shpërndahet nëpërmjet postës)
* Gazeta bulevardi (shitet nëpër rrugë)
* Gazeta publicitare (shpërndahet falas nëpër të gjitha shtëpitë)
* Gazeta elektronike (versioni elektronik i ndonjë gazete)

**Format e veçanta të gazetave:**
* Gazeta e nxënësve
* Gazeta studentore
* Gazeta partiake
* Gazeta fetare
* Gazeta e ndërmarrjes

## Gazetat elektronike 
Gazeta elektronike ose shkurt mund të quhet edhe E-Gazeta është versioni elektronik i një mediumi të shkruar që mund të lexohet vetëm përmes internetit. 
## Shih edhe 
* &#91;Gazetat nga të gjitha vendet në botë&#93;
* Lista e gazetave shqip
* Foto nga gazeta të ndryshme
The New York Times

220px|thumb|Ballina e "The New York Times". Botimi më 11 shtator 2002.
***The New York Times*** (***NYT***) është një gazetë e përditshme amerikane me seli në Nju Jork Siti. *The New York Times* mbulon ngjarje vendase, kombëtare, dhe ndërkombëtare, si dhe boton kolumna opinioni, kronika hulumtuese, dhe vlerësime kritike për kulturë. Si një ndër gazetat më të vjetra të Shteteve të Bashkuara, ajo konsiderohet gazetë autoritare dhe ndër më të besueshmet. Që prej 2023, *The New York Times* është gazeta e dytë më e madhe për nga qarkullimi i letrës në SHBA, me 296,330 abonentë të saj. *NYT* i ka 8.83 milionë abonentë në internet, numri më i madh mes të gjithë gazetave në SHBA. *NYT* botohet nga ndërmarrja mbajtëse The New York Times Company; prej 1896, kompania u drejtua nga familja Ochs-Sulzberger, kryetari dhe botuesi i të cilit është A. G. Sulzberger. Selia e gazetës është tek  në qendër të Manhattanit.

*NYT* u themelua si gazeta konservatore *New-York Daily Times* në vitin 1851, dhe arriti njohje kombëtare në vitet 1870 me mbulimin agresiv të politikanit të korruptuar William M. Tweed. Pas krizës ekonomike të vitit 1893, botuesi i gazetës *Chattanooga Times*, Adolph Ochs, fitoi aksione kontrolluese në kompani. Më 1935, Ochs u pasua nga kunati i vet, Arthur Hays Sulzberger, që e inkuadroi gazetën edhe në lajme rreth Evropës. Kunati i Sulzbergerit, Arthur Ochs, u bë botues në vitin 1963, duke u përshtatur me industrinë gazetareske në zhvillim dhe duke sjellur ndryshime radikale. *The New York Times* u përfshi në lëndën monumentale të Gjykatës Supreme në vitin 1964, *New York Times Co. v. Sullivan*, që kufizoi aftësinë e zyrtarëve politikë për të paditur mediat për shpifje.
Personalitete romake

Personalitete të profesioneve dhe përkatësive të ndryshme që kanë qenë të njohur në botën antike e që vinin nga vendet e ndryshme të Perandorisë Romake.

* Varroni - *M. Terentii Varronis* 116 - 27 p.e.s. - autor
* Mark Tul Ciceroni - *Cicero* 106 - 43 p.e.s. - autor
* Cezari - *C. Juli Caesaris* 100 - 44 p.e.s. - perandor, autor
* Kornel Nepoti - *Cornelii Nepotis* 100 - 27 p.e.s. - autor
* Pubël Vergil Maroni - *P. Virgili Maronis* 70 p.e.s. - ? - autor
* Tit Livi - reth 60 p.e.s. - 17 - autor
* Diodori - ? - autor
* Lukani - *M. Annaei Lucani* 39 - 65 - autor
* Vellej Paterkuli - *C. Vellei Paterculi* 19 p.e.s. - 31 - autor
* Valer Maksimi - *Vallerii Maximi* - ? - autor
* Kurt Rufi - *Q. Curti Rufi* jetoi në shk. I - autor
* Gai Plin Sekundi - *C. Plini Secundi* 23 - 79 - autor
* Sekst Jul Frontini - *Julii Frontini* 40 - 103 - autor
* M. Kornel Taciti - *Cornelii Taciti* - ? - autor
* Luc An Flori - *Luc Annaei Flori* jetoi diku në shk. I-II - autor
* Gai Sueston Trankuili - *C. Suetoni Tranquilli* 70 - 160 - autor
* Eutropi - *Eutropii* fillim shk.IV - 370 - autor
## Shiko dhe këtë 
Për të ju shmangur kuptimeve të dyfishta, shqiptimet janë përcjellur me emrat e shkruara në literturen latine, dhe si ndihmes pasi që edhe në ato dokumente mund të hasen emërtime të dyfishta janë shkruar koha në të cilen kanë lindur apo jetuar.
* Personalitete nga antika dhe mesjeta
Nkosi Sikelel' iAfrika

Himini i Afrikës së Jugut, në shqip "Zot, beko Afrikën", është bashkim i himnit të ANC-së (African National Congress) dhe himnit të vjetër që republika kishte gjatë regjimit të Aparteidit. Pjesa e parë, Nkosi sikelel' iAfrika, këndohej që në fillim të shekullit të 20-të në kishat ku shkonin zezakët e më vonë u bë një nga simbolet e luftës zezako-afrikane për liri. Himni këndohet në katër gjuhë, por versione në gjuhët e tjera ekzistojnë gjithashtu.

Nkosi sikelel' iAfrika
Maluphakanyisw' uphondo lwayo,
Yizwa imithandazo yethu,
Nkosi sikelela, thina lusapho lwayo.

Morena boloka setjhaba sa heso,
O fedise dintwa la matshwenyeho,
O se boloke, O se boloke setjhaba sa heso,
Setjhaba sa South Afrika - South Afrika.

Uit die blou van onse hemel,
Uit die diepte van ons see,
Oor ons ewige gebergtes,
Waar die kranse antwoord gee,

Sounds the call to come together,
And united we shall stand,
Let us live and strive for freedom,
In South Africa our land.
David Bowie

'***David** Bowie*' (David Robert Hayward-Jones) lindi më 8 janar 1947 në Brixton të Londrës - 10 janar 2016. Ishte këngëtar roku, muzikant dhe aktor anglez.

Bowie ishte i njohur si kameleoni i pop-muzikës. Ai ka pasur një ndikim shumë të madh në muzikën e rokut që nga vitet e 70-ta e gjerë në kohën e sotme.

## Diskografia 
Kjo është diskografia e studio-albumeve të David Bowie-t:

*David Bowie (1967)
*WWE USA TV
*Space Oddity (1969, ripublikim më1972)
*The Man Who Sold the World (1970, ripublikim më 1972)
*Hunky Dory (1971, ripublikim më 1972)
*The Rise and Fall of Ziggy Stardust and the Spiders from mars (1972)
*Aladdin Sane (1973)
*Pin Ups (1973)
*Diamond Dogs (1974)
*Young Americans (1975)
*Station to Station (1976)
*Low (1977)
*"Heroes" (1977)
*Lodger (1979)
*Scary Monsters (and Super Creeps) (1980)
*Let's Dance (1983)
*Tonight (1984)
*Never Let Me Down (1987)
*Black Tie White Noise (1993)
*The Buddha of Suburbia (1993)
*1.OUTSIDE (1995)
*Earthling (1997)
*'hours...' (1999)
*Heathen (2002)
*Reality (2003)
*The Next Day (2013)
*Blackstar (2016)

## Lidhje të jashtme 
[parapamje|David Bowie dhe sintisajzeristi veteran [Jordan Rudess gjatë inçizimit të albumit *Heathen*]]
* Faqja zyrtare 
*
Gjeografia e Austrisë

right
[thumb|340px|[Relevi i Austris]]

Austria ndodhet në pjesën qendrore të Evropës, në veri të Italisë dhe Sllovenisë. Sipërfaqja e përgjithshme e Austrisë është 83,870&nbsp;km2 dhe shtrihet rreth kordinanatve gjeografike 47 20 v, 13 20 L. Austria është një vend kontinental malor dhe sipërfaqja e përgjithshme e e saj përbëhet nga 82,444&nbsp;km2 tokë dhe 1,426&nbsp;km2 ujë.

Vija kufitare e Austrisë është e gjatë rreth 2,562&nbsp;km. Kjo vijë e ndanë atë nga Republikën Çeke (362&nbsp;km) në veri, Sllovakinë (91&nbsp;km), në lindje dhe jug me Hungarinë (336&nbsp;km), Slloveninë (330&nbsp;km), Italinë (430&nbsp;km), në perëndim me Zvicrën (164), Lihtenshtajnin (35) dhe në veri-perëndim me Gjermaninë (784&nbsp;km).
## Regjionet gjeografike 
### Austria Alpine 
### Austria Danubiane 
## Relievi 
Në pjesën perëndimore dhe jugore të Austrisë mbizotëron tereni shkëmborë i Alpeve. Pjesa tjetër e vendit në lindje dhe veri është kryesisht e rrafshët me pyje e fusha. Austria nuk ka dalje në det, lumi më i gjatë që përshkojnë atë është Danubi në veri të vendit. Pika më e ultë e Austrisë gjendet në Neusiedler (115m) dhe ajo më e larta në lartësi mbidetare prej 3,798 metrave në Grossglockner.
## Klima 
Klima është kontinentale-malore e ndryshueshme me temperatura të ulëta në dimër dhe mesatare në verë. Temperaturat dimërore përcjellën me reshje bore në vendet malore dhe më pak në ato të rrafshit ndërsa ato të verës janë më të larta dhe përcillen nganjëherë me riga shiu e reshje shiu.

## Hidrografia 
Lumi më i gjatë që e përshkon Austrinë është Danubi. Lumenjte e tjere më të gjatë jane: Inn 510&nbsp;km, Mur 350, March 350&nbsp;km, Enns 320&nbsp;km, Drau 260&nbsp;km, Salzach 220&nbsp;km, Traun 180&nbsp;km, Leitha 180&nbsp;km, Kamp 135&nbsp;km, Ybbs 130&nbsp;km etj.

Liqenet më të mëdhenj jane: Achensee, Almsee, Attersee, Eissee, Faaker
See, Fuschlsee, Grüner See, Hallstätter See, Heiterwanger See, Irrsee, Klopeiner See, Millstätter See, Mondsee, Neusiedler See, Plansee, Reintaler
See, Traunsee, Urisee, Wolfgangsee, Wërthersee, Zeller See etj.

## Vegjetacioni
## Pasuritë natyrore 
Si pasuritë natyrore të Austrisë llogariten: nafta, qymyri, pyjet, hekuri, zinku, antimoni, magneziti, grafiti, kripa si dhe prurja e ujit të lumenjve.
Gjeografia e Belgjikës

right

**Belgjika** ndodhet në pjesën perëndimore të Evropës, me dalje në Detin Verior, në mes të Francës dhe Holandës. Sipërfaqja e përgjithshme e Belgjikës është 30.528 km2 dhe shtrihet rreth koordinatave gjeografike 50° 50' V, 4° 00' L. Kjo sipërfaqe përbëhet nga 30.278 km2 tokë dhe 250 km2 ujë me një vijë bregdetare prej 66,5 km. 

Vija e kufirit tokësor të Belgjikës është e gjatë rreth 1.385 km. Kjo vijë e ndanë atë nga Franca (620 km), Gjermania (167 km), Luksemburgu (148 km) dhe Holanda (450 km).

Klima është oqeanike (maritime) me dimër të lehtë dhe verë të freskët.

Në pjesën veri-perëndimore, relievi i Belgjikës ka një teren të rrafshët bregdetar i cili ngrihen në male në pjesën qendrore. Pika më e ultë e Belgjikës gjendet në brigjet e detit veriorë (0 m) dhe ajo më e larta në lartësi mbidetare prej 694 metrave në Signal de Botrange. 

Lumenjtë në të njohur të Belgjikës janë : Meuse, Rhine, Scheldt, Seine dhe Yser.

Si pasurit natyrore të Belgjikës llogariten : qymyri, gazi natyrorë, materiale konstruktimi, silici dhe karboni.

## Shiko dhe këtë 
* Lista e majave malore në Belgjikë
Gjeografia e Bjellorusisë

right
**Bjellorusia** ndodhet në pjesën lindore të Evropës, në lindje të Polonisë dhe veri të Ukrainës. Sipërfaqja e përgjithshme e Bjellorusisë është 207,600 km2 dhe shtrihet në koordinatat gjeografike 53 00 **V**, 28 00 **L**.

Vija kufitare e Bjellorusisë është e gjatë rreth 2,900 km. Kjo vijë e ndanë atë nga Letonia (141 km), Rusia (959 km), Ukraina (891 km), Polonia (407 km) dhe Lituania (502 km).

Klima është kontinentale me dimër të rëndë dhe verë të ftohtë e kohë të vranët.

Relievi i Bjellorusisë përbëhet kryesisht nga një teren i rrafshët. Pika më e ultë e Bjellorusisë gjendet në brigjet e lumit Nyoman (90m) dhe ajo më e larta në lartësi mbidetare prej 346 metrave në Dzyarzhynskaya Hara në pjesën qendrore të vendit.

Lumi më i gjatë që përshkon Bjellorusinë është lumi Dnjeper

Si pasurit natyrore të këtij vendi llogariten: gazi natyrorë .
Gjeografia e Bosnjës dhe Hercegovinës

right
**Bosnja dhe Hercegovina** ndodhet në pjesën jugore të Evropës, në gadishullin Ballkanik. Në lindje të vendit ndodhet Kroacia (në jug-lindje Dalmacia) ndërsa në veri-perëndim Vojvodina, në lindje Pashallëku i Beogradit dhe Sanxhaku i Pazarit të Ri dhe në pjesën jug-lindore ndodhet Mali i Zi.

Sipërfaqja e përgjithshme e Bosnjës dhe Hercegovinës është 51.129&nbsp;km2 dhe shtrihet në koordinatat gjeografike 44 00 **V**, 18 00 **L**.

Bosnja ka një vijë bregdetare prej 20&nbsp;km dhe vija kufitare e saj është e gjatë rreth 1,459&nbsp;km. Kjo vijë kufitare e ndanë atë nga Kroacia (932&nbsp;km), Serbia dhe Mali i Zi (527&nbsp;km).

## Klima 
Në veri është klimë e mesme kontinentale, në pjesën qendrore në fusha e lugina klimë e mesme, në jug depërtojnë, përmes luginës së Neretvës, elememtete e klimës mesdhetare. Në fushat karstike verërat janë shumë të nxehta e dimrat e ftohtë. Bosnja e lartë merr më shumë reshje - deri në 2500&nbsp;mm, të cilat zvoglohen në drejtim të detit dhe në drejtim të veriut. Klima e fushëgropave është e mesme kontinentale me dimra të ftohtë - në Sarajevë temperature mesatare e janarir – 0.5&nbsp;°C dhe verërat pak më të freskëta – temperaturat e korrikut 19,5&nbsp;°C. Në fushëgropa gjatë dimrit e vjeshtës ka mjegulla të shpehta. Sasia e reshjeve në lugina është rreth 1200&nbsp;mm. 
## Relievi 
Relievi i Bosnjës është kryesisht shkëmborë dhe malorë me disa rrafshnalta dhe një pjesë e vogël e bregdetit në jug. Pika më e ultë e Bosnjës gjendet në brigjet e detit Adriatik (0 m) dhe ajo më e larta në lartësi mbidetare prej 2.386 m në Magliq afër kufirit me Malin e Zi.

***majat më të larta malore***

* *Veliki Vitao*, **Magliq** 2386 m
* *Volujak*, **Volujak** 2336 m
* *Ploçno*, **Çvrsnica** 2222 m
* *Nadkrstac*, **Vranica** 2110 m
* *Zelena Glava*, **Prenj** 2103 m
* *Gjokin Toranj*, **Treskavica** 2086 m
* *Veliki Vran*, **Vran** 2074 m
* *Bjelashnica*, **Bjelashnica** 2066 m
* *Velika Lelija*, **Lelija** 2032 m
* *Bregoç*, **Zelengora** 2014 m
* *Cincar*, **Cincar** 2005 m

Kurse liqenet jane:
-Liqeni i Jablanices

:*Shiko dhe këtë: Lista e majave malore në Bosnja dhe Hercegovina*

### Hidrografia 
Lumenjtë më të njohur që përshkojn Bosnjën dhe Hercegovinën janë lumenjtë Sava dhe Neretva.

***Lumenjtë më të gjatë***
* Drina - 346&nbsp;km
* Sava - 945&nbsp;km
* Neretva - 218&nbsp;km
* Trebishnjica - 96&nbsp;km
* Una - 214&nbsp;km
* Bosna - 271&nbsp;km
* Sana - 140&nbsp;km
* Vrbas - 240&nbsp;km
* Usora - 77&nbsp;km
* Vrbanja - 70&nbsp;km
* Praça - 57&nbsp;km
* Spreça - 112&nbsp;km
* Ukrina - 53&nbsp;km
* Krivaja - 65&nbsp;km
* Janja - 53&nbsp;km

### Pasuritë natyrore 
Si pasurit natyrore të këtij vendi llogariten: qymyr guri, hekuri, boxiti, kromi, kobalti, magnezi, nikeli, gipsi, kripa si dhe prurja e ujit nga lumenjtë.
Gjeografia e Britanisë së Madhe

right

**Britania e Madhe** ndodhet në pjesën perëndimore të Evropës, ishujt e saj në të cilët hynë dhe një e gjashta pjesë e ishullit të Irlandës shtrihen në mesë të Atlantikut veriorë dhe detit veriorë në veri të Francës.

Sipërfaqja e përgjithshme e Britanisë është 244,820&nbsp;km2 dhe shtrihet rreth koordinatave gjeografike 54 00 **V**, 2 00 **L**. 3,230&nbsp;km2 të kësaj sipërfaqeje janë ujore ndërsa 241,590&nbsp;km2 tokë me një vijë bregdetare prej 12,429 kilometrave.

Vija kufitare tokësore e Britanisë është vetëm 360&nbsp;km dhe atë në ishullin irlandez me Irlandën.

Klima është e ndikuar nga rrymat e ajrit të shkaktuara në oqean dhe kryesisht mbizotëron një mot i vranët pothuajse gjatë gjithe vitit.

Relievi i Britanisë përbëhet kryesisht nga një terren  malorë i ulët dhe nga rrafshi bregdetarë. Në pjesët lindore dhe juglindore terreni është më shkëmborë. Pika më e ultë e Britanisë gjendet nën nivelin e detit 4 metra në Fens (The Fens) dhe ajo më e larta në lartësi mbidetare prej 1,343 metrave në Ben Nevis në pjesën perëndimore të vendit.

Si pasurit natyrore të këtij vendi llogariten: qymyr guri, nafta, gazi natyrorë, hekuri, lëkura, zinku, ari, kripa, kalku, gipsi, silici etj.
Airbus

180px|right
 2013]]

**Airbus S.A.S.** (lexo: Eirbas; ´erbu´s) është kompani evropiane për prodhimin e aeroplanëve civil dhe ushtarak me bazë në Tuluzë, Francë. Airbus është prodhuesi më i madh i aeroplanëve komercial në bazë të numrit të aeroplanëve të shitur dhe në bazë të numrit të prodhuar.

Airbus është në pronësi të përbashkët të dy gjigantëve evropian të mbrojtjes, EADS-it (80%) francezo-gjermano-spanjoll dhe BAE Systems-it (20%) britanik.Tashmë kompania quhet "Airbus Group".Pjesët e aeroplanëve punohen në kryesisht në Francë, Gjermani, Mbretërinë e Bashkuar dhe Spanjë. Montimi bëhet në Tuluz (Francë) dhe Hamburg (Gjermani).

## Produktet civile 
parapamje|250px|Airbus A320
Produkti i parë i Airbus-it ishte A300, aeroplani i parë në botë trupë-gjerë me dy motorë. Një variant më i shkurtë i A300 njihet si A310. Suksesi me të vërtet filloj me lansimin e modelit A320, trup-ngushtë për distanca të shkurta, që solli në treg sistemin e kontrollit fly-by-wire. A320 u prodhua edhe në versionet më të shkurtër A318 dhe A319. Versioni i zgjatur është emëruar A321 dhe është konkurrent i Boeing 737. Familja A320 pëlqehet nga bartësit e rijë low-cost.

Për distanca të largëta Airbus prodhon dy-motorshin A330 dhe katër-motorshin A340. Kompania mburret veçanërisht me teknologjitë fly-by-wire, kabinën dhe sistemet e ngjashme të përdorura në tërë familjen e fluturave, e cila e bënë shumë më të lehtë trajnimin e ekuipazhit. Për ndryshimin nga Boeing-u, aeroplanët e Airbus-it përdorin kompjuter që korrigjojnë vendimet e pilotit, përdorin xhojstik për kontrollimin e fluturakes në vend të timonin tradicional të aeroplanit, dhe përdorimi i ligurave të lehta në vend të aluminit.

Në janar 1999 Airbus krijoj kompaninë e veçantë Airbus Military S.A.S. për të ndërmarrë zhvillimin e një transportuesi ushtarak të fuqizuar nga motorë turboprop. Airbus Military A400M do të jetë fryt i bashkëpunimit të aleatëve të NATO-s në këtë projekt që do të jetë alternativë e C-130 Hercules.

Në çerekun e katërt të vitit 2006 do të hyjë në shërbim Airbus A380, i cili do të ulë 555 pasagjerë dhe do të bëhet aeroplani më i madh në botë për pasagjerë. Kompania po e zhvillon edhe A350, që do të jetë konkurrent për Boeing 787.

 

## Konkurrenca me Boeing 
200px|parapamje|Porositë për avion Airbus dhe Boeing

Nga aspekti i porosive për 2005, Airbus ka mbajt udhëheqjen e fituar nga Boeing më 2003 me 1055 porosi krahasuar me 1002 për Boeing. Mirëpo, Boeing prinë me 55% të vlerës së porosive të vitit 2005.

## Shiko edhe këtë 
*

## Lidhje të jashtme 
* Faqja zyrtare e Airbus-it
Fly-by-wire

**Fly-by-wire** (angl. për *fluturim nëpërmjet telit*) është sistem i kontrollit të avionit i cili eliminon pjesët mekanike apo pneumatike në kontrollimin e lëvizjeve të avionit në ajër në favor të sinjaleve elektrike që barten me tela përçues nga kabina e pilotit deri te sipërfaqet apo pjesët e avionit. Ky sistem u përdor për herë të parë në një avioni komercial civil në Airbus A320 më 1981. Përparësitë e sistemit janë zvogëlimi i peshës së avionit, thjeshtimi i pjesëve mekanike dhe përpunimi me kompjuter i sinjaleve të dërguara nga piloti për të shmangur gabimet apo lehtësuar punën e pilotazhit.
Zhelko Joksimoviqi

thumb|Zhelko Joksimoviqi 2012
**Zhelko Joksimoviq** (lindur më 20 prill 1972 në Beograd) është sot një prej këngëtareve më të famshmen në territorin e ish-Jugosllavisë. U bë i famshëm në hapësirën muzikore në vitin 2004 kur mori pjesë në Festivalin Evropian "Evrovizioni" të organizuar në Stamboll, Turqi. Kënga *”Lane moje”* ("Drenusha ime") që prezantoi Serbia dhe Mali i Zi u rendit e dyta pas "Kërcimit të egër" të këngëtares Ruslana nga Ukraina. 

Në dhjetor 2005 nxori në shitje albumin e ri të quajtur "A ka diçka në atë që s'më do" i cili ka pasur një sukses mjaft të madh tek adhuruesit e tij. Në vitin 2006, në bashkëpunim me këngëtarin e famshëm boshnjak Hari Mata Hari ka kompozuar këngën "Lejla", e cila do të prezantojë Bosnjën në Festivalin Evropian që do të mbahet në Athinë më 18 dhe 20 maj 2006.

## Diskografia 
* "Amajlija" (1999)
* "Vreteno" (*Bosht*) (2001)
* "III" (2002)
* "The Best of" (2003)
* "Leđa o leđa" (*Lëkurë në lëkurë*) (2004)
* "Lane moje" (*Drenusha ime*) (2004)
* "Ima nešto u tom što me nećeš" (''A ka diçka në atë që s'më do'') (2007)
* "Platinum collection" (2007)
* "Koncert - Beograd Arena" (2007)
Gjeografia e Bullgarisë

**Bullgaria** ndodhet në pjesën juglindore të Evropës, me dalje në Detin e Zi, në mes të Rumanisë dhe Turqisë. Sipërfaqja e përgjithshme e Bullgarisë është 110,910 km2, shtrihet rreth koordinatave gjeografike 43 00 **V**, 25 00 **L** dhe 110,550 2 të kësaj sipërfaqeje janë tokë ndërsa 360 2 ujë.  

Vija bregdetare e Bullgarisë në detin e zi është 354 km e gjatë dhe kufiri tokësore është 1,808 km që e ndajnë atë nga Rumania (608 km), Turqia (240 km), Greqia (494 km), Maqedonia (148 km) dhe  Serbia (318 km) .

Klima e Bullgarisë ndryshon varësisht nga viset e sajë, në pjesët bregdetare është një klimë mesdhetare me dimër të lehtë dhe verë të nxehë ndërsa në brendi të vendit një klimë kontinentale e ngjashme me të Kosovës me dimër të fortë dhe verë të ngrohtë deri të nxehtë.

Relievi i Bullgarisë përbëhet kryesisht nga një teren i malor-shkëmborë me rrafshnalta  të cilat zënë sipërfaqen më të madhe në pjesën veriore dhe juglindore të vendit. Pika më e ultë e relievit gjendet në brigjet e detit të zi (0m) dhe ajo më e larta në lartësi mbidetare prej 2,925 metrave në vendin e quajtur Musala në pjesën jugperëndimore të vendit.

Si pasurit natyrore të këtij vendi llogariten: boksiti, bakri, lëkura, zinku, qymyr guri, pylltaria si dhe toka e punueshme.

## Shiko dhe këtë 
* Lista e majave malore në Bullgari