open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Qarku Klaipėda

**Qarku Klaipėda** (Lituanisht: *Klaipėdos apskritis*) është një nga dhjetë qarqet në Lituani, që kufizohet me Qarkun Taurage në juglindje, me Qarkun Telšiai në verilindje, me Kurzeme në Letoni në veri dhe me Oblastin e Kaliningradit në Rusi në jug. Në perëndim është Deti Baltik. Ai shtrihet në perëndim të vendit dhe është i vetmi qark që ka një vijë bregdetare dhe nuk është pa dalje në det. Kryeqyteti i saj është Klaipėda. Më 1 korrik 2010, administrata e qarkut u hoq, dhe që nga ajo datë, Qarku Klaipėda mbetet si njësi territoriale dhe statistikore.

## Komunat
## Gjeografia
Topografia e Qarkut Klaipėda është e ndarë në tre rajone, më i larti në lindje dhe më i ulëti në perëndim: Rrafshnalta Perëndimore Zemaičiai në lindje, Rrafshnalta Perëndimore Zemaičiai në qendër dhe Ultësira Pajurys në perëndim dhe në bregun baltik. .

Qarku Klaipėda kufizohet me Oblastin e Kaliningradit, Rusi, në jug nëpërmjet Nemunas, i cili derdhet në Lagunën Curonian. Curonian Spit, një Vend i Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s, është i ndarë midis Qarkut Klaipėda, Lituani dhe Oblastit të Kaliningradit, Rusi. Ana lituaneze e spit ndahet nga Lituania kontinentale nëpërmjet një hapjeje të vogël midis Klaipėda dhe Smiltynė ku Laguna Curonian derdhet në Detin Baltik.

Distrikti Skuodas është burimi i Šventoji, i cili derdhet në veri në Kurland, Letoni, përsëri në Qarkun Klaipėda përpara se të derdhet në Detin Baltik në vendbanimin bregdetar të Šventoji.

## Klima
Duke qenë i vetmi qark në bregdetin Baltik të Lituanisë, Qarku Klaipėda dallohet për klimën e tij detare. Ka pak ndryshime në temperaturën mesatare ditore. Mesatarisht, dimrat janë relativisht më të ngrohtë dhe verat janë relativisht më të freskëta se pjesa tjetër e Lituanisë. Stuhitë dhe periudhat me mjegull janë të shpeshta në dimër. Në vende në të gjithë qarkun, normat vjetore të reshjeve mund të arrijnë deri në 876 mm në vit.

## Demografia
Që nga viti 2020, popullsia e Qarkut Klaipėda ishte 319,958. Përafërsisht 69% janë urbane, ndërsa 30% e mbetur janë rurale. Është qarku i tretë më i populluar në Lituani.

### Gjinia
Që nga viti 2020, afërsisht 52% e njerëzve janë femra dhe 47% janë meshkuj.

### Grupet etnike
Përbërja etnike në vitin 2001 ishte:

*Lituanezët 84.2%
*Rusët 11.4%
*Ukrainasit 1.3%
*Bjellorusët 1.0%
*Polakët 0.3%
*Të tjerë 1.8%

## Referime
Qarku Panevėžys

**Qarku Panevėžys** (Lituanisht: *Panevėžio apskritis*) është një nga dhjetë qarqet në Lituani. Është në veri-lindje të vendit dhe kryeqyteti i tij është Panevėžys. Më 1 korrik 2010, administrata e qarkut u hoq, dhe që nga ajo datë, Qarku Panevëžys mbetet si njësi territoriale dhe statistikore.

## Komunat
## Gjeografia
Qarku Panevėžys kufizohet me Letoninë, dhe gjithashtu me qarqet lituaneze të Utena, Vilnius, Kaunas dhe Šiauliai.

## Turizmi
Rajoni ofron 9 hotele dhe 7 bujtina të vendit për turistët dhe udhëtarët. Janë 8 agjenci turistike dhe 3 qendra informacioni turistik që ofrojnë shërbime për publikun.

## Industria
Qarku Panevėžys gjeneron më shumë se 3.4 miliardë litas GNP. Të ardhurat mesatare vjetore të familjes janë 10.6 mijë lita (afërsisht 2.6 mijë dollarë amerikanë). Qarku është përgjegjës për rreth 7% të prodhimit industrial kombëtar. Janë 105 fabrika dhe koncerte që punësojnë 17 mijë punëtorë. Në vitin 2000, prodhimi i fabrikës arriti në 1.76 miliardë lita.

## Referime
Mirësjellja

**Mirësjellja** (nga fjala *courteis*, nga shekulli i 12-të) është mirësjellje e butë dhe sjellje e sjellshme. Në mesjetë në Evropë, sjellja që pritej nga fisnikëria u përpilua në libra mirësjelljeje.

Mirësjellja konsiderohej një tipar thelbësor i një individi të kulturuar dhe me status shoqëror. Ajo përfshinte respektin ndaj të tjerëve, mënyrën e të folurit, sjelljen në tryezë dhe sjelljen në publik. Me kalimin e kohës, normat e mirësjelljes evoluan dhe u përhapën përtej klasave fisnike, duke u bërë pjesë e edukimit të përgjithshëm. Sot, mirësjellja shihet si një element i rëndësishëm i ndërveprimit shoqëror dhe etikës personale.

Mirësjellja është një mjet për të krijuar harmoni dhe marrëdhënie pozitive në shoqëri, duke i mundësuar individëve të komunikojnë dhe bashkëpunojnë në mënyrë të efektshme. Ajo mund të shprehë gjithashtu vlerësim dhe mirënjohje për të tjerët, duke forcuar lidhjet shoqërore. Edhe në epokën moderne, mirësjellja mbetet një komponent i rëndësishëm në mjediset profesionale dhe sociale, duke ndihmuar në ndërtimin e një ambienti të respektueshëm dhe të pëlqyeshëm.

## Shiko edhe 
* E mira
* E mira dhe e keqja
* Lumturia
* Familja

## Referime
Zhgënjimi

.]]
**Zhgënjimi** është ndjenja e pakënaqësisë që pason dështimin e pritjeve ose shpresave për t'u shfaqur. Ngjashëm me keqardhjen, ndryshon në atë që një person që ndjen keqardhje përqendrohet kryesisht në zgjedhjet personale që kontribuan në një rezultat të dobët, ndërsa një person që ndjen zhgënjim fokusohet në vetë rezultatin. Është burim stresi psikologjik. Studimi i zhgënjimit - shkaqet e tij, ndikimi dhe shkalla në të cilën vendimet individuale motivohen nga dëshira për ta shmangur atë - është një fokus në fushën e analizës së vendimeve, pasi zhgënjimi është, së bashku me keqardhjen, një nga dy emocionet kryesore të përfshira. në vendimmarrje.

## Shiko edhe 
* Humbja
* Fitorja

## Referime
Mjeshtri i Vjetër

Në historinë e artit, "**Mjeshtër i Vjetër**" (ose "**mjeshtër i vjetër**") i referohet çdo piktori me aftësi që ka punuar në Evropë para rreth vitit 1800, ose një pikturë nga një artist i tillë. Një "print i vjetër master" është një printim origjinal (për shembull një gdhendje ose gravurë) i bërë nga një artist në të njëjtën periudhë. Termi "vizatim mjeshtër i vjetër" përdoret në të njëjtën mënyrë.

Në teori, "Mjeshtër i Vjetër" vlen vetëm për artistët që ishin plotësisht të trajnuar, ishin Mjeshtër të repartit të artistëve të tyre vendas dhe punonin në mënyrë të pavarur, por në praktikë, pikturat e prodhuara nga nxënës ose punëtori shpesh përfshihen në qëllimin e termit. Prandaj, përtej një niveli të caktuar të kompetencës, kriteri për përdorimin e termit është data dhe jo cilësia.

## Shiko edhe 
* Artisti
* Piktura

## Referime
Western Union

parapamje|Western Union në Robinsons Cybergate Cebu (17-02-2023).
**Western Union Company** është një korporatë amerikane e shërbimeve financiare shumëkombëshe me seli në Denver, Kolorado.

E themeluar në 1851 si **New York and Mississippi Valley Printing Telegraph Company** në Rochester, Nju Jork, kompania ndryshoi emrin e saj në **Western Union Telegraph Company** në 1856 pasi u bashkua me disa kompani të tjera telegrafike. Ajo dominoi industrinë amerikane të telegrafisë nga vitet 1860 deri në vitet 1980, teknologjia pioniere si teleksi dhe duke zhvilluar një sërë shërbimesh të lidhura me telegrafin, duke përfshirë transferimin e parave me tela, përveç biznesit të saj kryesor të transmetimit dhe dërgimit të mesazheve telegram.

Pasi përjetoi vështirësi financiare, ajo filloi të largonte biznesin e saj nga komunikimet në vitet 1980 dhe u fokusua gjithnjë e më shumë në shërbimet e saj të transferimit të parave. Ajo i ndërpreu plotësisht funksionet e saj të komunikimit në vitin 2006, kohë në të cilën The New York Times e përshkroi atë si "biznesin më të madh në botë të transferimit të parave" dhe shtoi se kompania do të mbetej e tillë për shkak të numrit të madh të emigrantëve që dërgonin para në shtëpi.

Nga këndvështrimi i historisë së teknologjisë, Western Union përfundoi veçanërisht telegrafin e parë transkontinental në 1861, duke qenë pjesë e investimeve të industrisë amerikane në zhvillimin e komunikimeve amerikane midis brigjeve të Oqeanit Atlantik dhe Oqeanit Paqësor. Mesazhet e para i shkuan Presidentit të atëhershëm të SHBA-së Abraham Lincoln.

## Shiko edhe 
* Korporata

## Referime
Qarku Šiauliai

**Qarku Šiauliai** (Lituanisht: *Šiaulių apskritis*) është një nga dhjetë qarqet në Lituani. Është në veri të vendit dhe kryeqyteti i tij është Šiauliai. Më 1 korrik 2010, administrata e qarkut u hoq, dhe që nga ajo datë, Qarku Šiauliai mbetet si njësi territoriale dhe statistikore.

## Historia
Formimi i rajoneve administrative në Lituani filloi në Dukatin e Madh të Lituanisë në shekullin e 18-të.

Në tetor 1795, Katerina II e Rusisë i dha Šiauliai të drejtat e qytetit dhe privilegjin për t'u bërë kryeqyteti i rajonit. Ndarja administrative e Perandorisë Ruse mbeti e pandryshuar deri në fund të Luftës së Parë Botërore. Kur lufta mori fund, Lituania u rivendos si një shtet i pavarur më 1918.

Më 17 dhjetor 1918, u lëshua një qarkore nr. 1 "Për komunat në Lituani" që deklaronte se e gjithë zona e Lituanisë do të ndahej në rajone - apskritys Në Lituani kishte dhjetë apskritys.

Në vitin 1937, territori i përgjithshëm i qarkut Siauliai ishte 6042 km² dhe aty jetonin 210 mijë njerëz. Ishte apskritis më i madh në Lituani.

Në vitin 1940, Bashkimi Sovjetik pushtoi Lituaninë dhe reformoi sistemin administrativ. Sistemi i qarkut mbeti deri në vitin 1950 kur qarqet u shfuqizuan dhe e gjithë zona u nda në njësi më të vogla - rrethe, ose rajonas në lituanisht.

Vetëm në 1994 - katër vjet pas rivendosjes së pavarësisë së Lituanisë në 1990 - apskritys u krijuan përsëri. Megjithatë, apskrity ndërlufta nuk duhet të përzihen me apskrity aktuale, pasi qëllimi, madhësia dhe numri i tyre janë të gjitha të ndryshme. E gjithë zona e Lituanisë aktualisht është e ndarë në dhjetë njësi më të mëdha - apskritys dhe rrethe më të vogla, të përbëra nga pleqësitë urbane dhe rurale.

## Komunat
## Referime
Mbledhja e fondeve

**Mbledhja e fondeve** është procesi i kërkimit dhe mbledhjes së kontributeve financiare vullnetare duke angazhuar individë, biznese, fondacione bamirësie ose agjenci qeveritare. Megjithëse mbledhja e fondeve zakonisht i referohet përpjekjeve për të mbledhur para për organizatat jofitimprurëse, ndonjëherë përdoret për t'iu referuar identifikimit dhe nxitjes së investitorëve ose burimeve të tjera të kapitalit për ndërmarrjet fitimprurëse.

Tradicionalisht, mbledhja e fondeve ka konsistuar kryesisht në kërkimin e donacioneve përmes mbledhjes së fondeve ballë për ballë, siç është trokitja e derës. Vitet e fundit, megjithatë, janë shfaqur forma të reja si mbledhja e fondeve në internet ose mbledhja e fondeve në bazë.

## Shiko edhe 
* Financa

## Referime
Qarku Utena

**Qarku Utena** (Lituanisht: *Utenos apskritis*) është një nga dhjetë qarqet në Lituani. Është qarku më pak i populluar i vendit. Kryeqyteti i wqj është Utena. Më 1 korrik 2010, administrata e qarkut u hoq, dhe që nga ajo datë, Qarku Panevëžys mbetet si njësi territoriale dhe statistikore.

## Komunat
## Ekonomia
Qarku ka një rrjet rrugësh të zhvilluar mirë. Degët kryesore të ekonomisë janë tekstili, ushqimi dhe lëndë drusore, prodhimi i birrës dhe verës, inxhinieria elektrike.

## Turizmi
Qarku Utena është destinacioni i dytë më popullor turistik në Lituani (pas bregdetit). Përafërsisht 31% e territorit është e mbuluar me pyje. Ka 1002 liqene në qark. Ato lidhen me lumenj dhe ofrojnë mundësi të mira për turizmin ujor. Një nga tërheqjet më të mëdha turistike është Parku Kombëtar Aukštaitija. Përveç kësaj, qarku ka gjashtë parqe të tjera rajonale. Ka një sërë vendesh unike me interes që mund të gjenden vetëm në qarkun Utena, p.sh., Asveja, liqeni më i gjatë në Lituani dhe liqeni Tauragnas, më i thelli; Muzeu i Kuajve, Muzeu Lituanez i Bletarisë së Lashtë, Muzeu Lituanez i Etnokozmologjisë, hekurudha me diametër të ngushtë, ekspozita e një tume varrimi, një ekspozitë me fotografi me pluhur guri.

## Referime
Rajonet kulturore të Lituanisë

parapamje|300px|Rajonet kulturore të Lituanisë
Lituania mund të ndahet në pesë rajone historike dhe kulturore (të quajtura rajone etnografike). Kufijtë e saktë nuk janë plotësisht të qartë, pasi rajonet nuk janë njësi zyrtare politike apo administrative. Ato përcaktohen nga kultura, si traditat e vendit, stili i jetesës tradicionale, këngët, përrallat, etj. Në një farë mase, rajonet korrespondojnë me zonat e dialekteve të gjuhës lituaneze. Megjithatë, kjo korrespondencë nuk është aspak e rreptë. Për shembull, megjithëse dialekti Dzūkian quhet Aukštaitian Jugor, kjo nuk do të thotë se Dzūkija është pjesë e Aukštaitija. Në pjesë të caktuara të disa rajoneve, fliten dialekte të rajoneve të tjera, ndërsa për shembull në Samogitia, ekzistojnë tre dialekte autoktone (samogitishtja jugore, veriore dhe perëndimore), disa prej të cilave ndahen në nëndialekte.

## Rajonet
Qarku Vilnius

**Qarku Vilnius** (Lituanisht: *Vilniaus apskritis*) është një nga dhjetë qarqet e Lituanisë. ndodhet në lindje të vendit rreth qytetit Vilnius dhe njihet gjithashtu si **Rajoni i Kryeqytetit** ose **rajonet e Sostinės** nga departamenti i statistikave lituaneze dhe Eurostat. Më 1 korrik 2010, administrata e qarkut u hoq.

## Historia
Deri në ndarjet e Komonuelthit Polako-Lituanez në fund të shekullit të 18-të, zona i përkiste Vilnius Voivodship dhe Trakai Voivodship të Komonuelthit Polako-Lituanez. Në Perandorinë Ruse ai i përkiste Krai Veriperëndimor dhe përafërsisht korrespondonte me Governoratin Vilna (që nga viti 1843). Gjatë Luftës së Parë Botërore, pas ofensivës gjermane të vitit 1915, ajo u pushtua nga ushtria gjermane. Pas luftës, disa pjesë të zonës u sunduan nga vetëqeverisja lokale polake e krijuar pasi ushtria gjermane Ober-Ost u tërhoq nga zona.

Pas fillimit të Luftës Polako-Bolshevike në 1919, ajo u pushtua nga Ushtria e Kuqe, e cila u shty nga Ushtria Polake. Në vitin 1920, ai u pushtua përsëri nga Ushtria e Kuqe, por sovjetikët njohën zyrtarisht sovranitetin e Republikës së Lituanisë mbi qytetin menjëherë pas humbjes gjatë Betejës së Varshavës. Gjatë tërheqjes së tyre, bolshevikët ia kaluan sovranitetin e zonës Lituanisë. Komandanti polak Józef Piłsudski urdhëroi gjeneralin e tij vartës Lucjan Żeligowski të "rebelohej" me divizionin e tij lituanez-bjellorus dhe të pushtonte qytetin e Vilniusit, pa i shpallur luftë Lituanisë. Zona e qarkut të ardhshëm të Vilniusit u pushtua nga forcat polake pa kundërshtime të konsiderueshme nga forcat lituaneze dhe gjenerali Żeligowski krijoi një shtet jetëshkurtër të quajtur Republika e Lituanisë Qendrore.

Si rezultat i Aleancës Nazi-Sovjetike dhe Luftës Mbrojtëse Polake të vitit 1939, zona u pushtua nga Bashkimi Sovjetik, i cili transferoi pjesë të asaj që tani është *Qarku Vilnius* dhe Qarku Utena në Lituani, vetëm për ta aneksuar atë vitin e ardhshëm. Në vitin 1941, ajo u pushtua nga Gjermania Naziste. Gjatë Luftës së Dytë Botërore, zona pa formimin e shumë njësive të rezistencës, më së shumti Ushtria e Shtëpisë Polake dhe, pas 1943, partizanët sovjetikë. Pas luftës, Vilniaus Apskritis ekzistonte si një relike e shtetit të pavarur të paraluftës në RSS të Lituanisë midis viteve 1944 dhe 1950. Në këtë periudhë, një pjesë e konsiderueshme e popullsisë së saj u shpërngul në Poloni gjatë të ashtuquajturit riatdhesim.

Pas vitit 1990, kur Lituania u bë e pavarur, Qarku Vilnius u rithemelua ndryshe në vitin 1994. Ky ent ka kufij të ndryshëm nga çdo ent i mëparshëm dhe nuk lidhet drejtpërdrejt me entitetet e mëparshme në këtë zonë. Misioni i qarkut është gjithashtu i ndryshëm: qëllimi i tij kryesor (si në atë të qarqeve të tjera të Lituanisë) është të mbikëqyrë që komunat në zonën e tij të ndjekin ligjet e Lituanisë.

## Komunat
Qarku është i ndarë në gjashtë komuna distriktesh, një komunë dhe një komunë të qytetit:

## Referime
Komunat e Lituanisë

parapamje|300px|Harta e komunave lituaneze
Lituania është e ndarë në tre shtresa të ndarjeve administrative. Divizioni i nivelit të parë përbëhet nga 10 qarqe (lituanisht: njëjës – *apskritis*, shumës – *apskritys*). Këto janë të nënndara në 60 komuna (lituanisht: shumësi - *savivaldybės*, njëjës - *savivaldybė*), të cilat nga ana e tyre ndahen më tej në mbi 500 grupe më të vogla, të njohura si pleqësi (lituanisht: shumësi - *seniūnijos*, njëjës - *seniūnija*).

Në fund të mandatit të saj si Republikë Socialiste Sovjetike, ndarjet administrative të Lituanisë përbëheshin nga 44 rajone, 12 qytete, 80 qyteza, 19 vendbanime dhe 426 rrethe rurale. Reforma e këtij sistemi ishte një shqetësim i menjëhershëm për qeverinë e re. Kushtetuta e Lituanisë, e ratifikuar më 1992, delegoi pushtetin e krijimit të njësive administrative të ardhshme në parlamentin lituanez (Seimas). Prandaj, Seimas miratoi dy ligje themelore: një ligj të vitit 1993 për përfaqësimin e qeverisë dhe një ligj të vitit 1994 që specifikonte njësitë territoriale-administrative dhe kufijtë e tyre.

Këshilltarët e zakonshëm komunal zgjidhen çdo katër vjet nga listat zgjedhore me përfaqësim proporcional. Kryetari, i cili është anëtar i këshillit, zgjidhet drejtpërdrejt nga banorët me shumicë votash në balotazh. Para vitit 2015 kryetarët zgjidheshin nga këshillat komunale.

Komuna më e madhe për nga popullsia në Lituani është Komuna e Qytetit të Vilnius me 593,436 banorë, shtëpia e një të pestës (20.7%) të popullsisë së vendit. Komuna më e vogël për nga popullsia është Komuna Neringa me 4,173 (0.1%) banorë.

Komuna më e madhe për nga sipërfaqja tokësore është Komuna e Distriktit Varėna, e cila shtrihet në 2,216 km2 (856 mi katrorë), ndërsa më e vogla është Komuna e Qytetit Alytus me 40 km2 (15 mi katrorë).

## Komunat 
## Referime
Modeli pedagogjik

**Modeli pedagogjik** është forma e ripërdorshme e një zgjidhjeje për një problem ose detyrë në pedagogji, analoge me mënyrën se si një model dizajni është forma e ripërdorshme e një zgjidhjeje për një problem të projektimit . Modelet pedagogjike përdoren për të dokumentuar dhe ndarë praktikat më të mira të mësimdhënies. Një rrjet modelesh pedagogjike të ndërlidhura është një shembull i një gjuhe model .

## Vështrim i përgjithshëm 
Në një letër të vitit 2001 për SIGCSE,  Joseph Bergin shkroi mes tjerash: 

## Shembull i strukturës së një modeli 
Mitchell Weisburgh propozoi nëntë aspekte për dokumentimin e një modeli pedagogjik për një aftësi të caktuar.  Jo çdo model duhet të përfshijë të nëntë. Lista e tij është riprodhuar më poshtë:

* *Emri* - fjalë e vetme ose frazë e shkurtër që i referohet modelit. Kjo lejon lidhjen dhe rikthimin e shpejtë.
* *Problemi* – përkufizimi i një problemi, duke përfshirë qëllimin e tij ose një rezultat të dëshiruar, dhe simptomat që do të tregonin se ky problem ekziston.
* *Konteksti* – parakushtet që duhet të ekzistojnë në mënyrë që ai problem të shfaqet; kjo është shpesh një situatë. Kur forcat bien ndesh, zgjidhja e atyre konflikteve shpesh nënkuptohet nga konteksti.
* *Forcat* – përshkrimi i forcave ose kufizimeve dhe si ndërveprojnë ato. Disa nga forcat mund të jenë kontradiktore. Për shembull: të qenit i plotë shpesh bie ndesh me kufizimet në kohë ose para.
* *Zgjidhja* - udhëzime, ndoshta duke përfshirë variante. Zgjidhja mund të përfshijë fotografi, diagrame, prozë ose media të tjera.
* *Shembuj* - mostra të aplikacioneve dhe zgjidhjeve, analogjitë, shembujt vizualë dhe përdorimet e njohura mund të jenë veçanërisht të dobishme, duke ndihmuar përdoruesin të kuptojë kontekstin
* *Konteksti rezultues* – rezultati pasi modeli të jetë aplikuar, duke përfshirë gjendjet pas dhe efektet anësore. Mund të përfshijë gjithashtu probleme të reja që mund të rezultojnë nga zgjidhja e problemit origjinal.
* *Arsyetimi* – proceset e mendimit që do të shkonin në zgjedhjen e këtij modeli, Arsyeja përfshin një shpjegim se pse funksionon ky model, si zgjidhen forcat dhe kufizimet për të ndërtuar një rezultat të dëshiruar.
* *Modelet e ndërlidhura* – dallimet dhe marrëdhëniet me modele të tjera, ndoshta paraardhëse, paraardhës ose alternativa që zgjidhin probleme të ngjashme. 

## Shih edhe 
* Arsimi i mësuesve
* Metoda e mësimdhënies
* Metodologjia e pedagogjisë
* Metodologjia e mësimdhënies

## Literatura 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  In this article, pedagogical patterns are called *learning design patterns*.
* 

## Referime 
## Lidhjet e jashtme 
* Faqja e Modeleve Pedagogjike
* E-LEN, tutorial për krijimin e modelit të dizajnit të mësimit elektronik
* Katërmbëdhjetë modele pedagogjike nga Joseph Bergin
Kopshti i Edenit

Në fetë abrahamike, **Kopshti i Edenit** (hebraisht biblik: *gan-ʿĒḏen*; greqisht: *Εδέμ*; latinisht: *Paradisus*) ose **Kopshti i Zotit** (*gan-Elohim*), i quajtur gjithashtu **Parajsa Tokësore**, është parajsa biblike e përshkruar në Zanafilla 2–3. dhe Ezekieli 28 dhe 31.

Vendndodhja e Edenit përshkruhet në Librin e Zanafillës si burimi i katër degëve. Për vendndodhjen e tij janë bërë sugjerime të ndryshme: në krye të Gjirit Persik, në Mesopotaminë jugore ku lumenjtë Tigër dhe Eufrat derdhen në det; dhe në Armeni. Të tjerë teorizojnë se Edeni ishte e gjithë Gjysmëhëna Pjellore ose një rajon me "përmasa të konsiderueshme" në Mesopotami, ku banorët e tij vendas ekzistojnë ende në qytete të tilla si Telassar.

Ashtu si tregimi i përmbytjes së Zanafillës, tregimi i krijimit të Zanafillës dhe tregimi i Kullës së Babelit, historia e Edenit i bën jehonë mitit mesopotamian të një mbreti, si një njeri primordial, i cili vendoset në një kopsht hyjnor për të ruajtur pemën e jetës. Studiuesit vërejnë se tregimi i Edenit tregon paralele me aspekte të Tempullit të Solomonit dhe Jeruzalemit, duke dëshmuar natyrën e tij si një vend i shenjtë. Përmendjet e Edenit janë bërë edhe në Bibël diku tjetër te Zanafilla, te Isaia 51:3, Ezekieli 36:35 dhe Joeli 2:3; Zakaria 14 dhe Ezekieli 47 përdorin imazhe parajsore pa përmendur emrin Eden.

Emri rrjedh nga gjuha akadiane edinnu, nga një fjalë sumeriane edin që do të thotë 'rrafshët' ose 'stepë', e lidhur ngushtë me një fjalë rrënjësore aramaike që do të thotë 'frutore, e ujitur mirë'. Një interpretim tjetër e lidh emrin me një fjalë hebraike për 'kënaqësi'; kështu Vulgata lexon paradisum voluptatis në Zanafilla 2:8, dhe Bibla Douay-Rheims, në vijim, ka formulimin "Dhe Zoti Perëndi kishte mbjellë një parajsë kënaqësie".

## Shiko edhe 
* Pema e njohjes së të mirës dhe të keqes
* Fetë abrahamike

## Referime
Pema e njohjes së të mirës dhe të keqes

Në judaizëm dhe krishterim, **pema e njohjes së së mirës dhe së keqes** (hebraisht tiberiane: ʿ*êṣ had-daʿaṯ ṭōḇ wā-rā*ʿ, latinisht: *Lignum scientiae boni et mali*) është një nga dy pemët specifike në historinë e Kopshtit të Edenit në Zanafilla 2–3, së bashku me Pemën e jetës. Përndryshe, disa studiues kanë argumentuar se pema e njohjes së së mirës dhe së keqes është vetëm një emër tjetër për Pemën e Jetës.

## Shiko edhe 
* Kopshti i Edenit
* Fetë abrahamike

## Referime
SVT-40

[parapamje|SVT-40 nga Muzeu i Ushtrisë Suedeze, [Stokholmi|Stokholm.]]
**SVT-40** (rusisht: Samozaryadnaya Vintovka Tokareva, Obrazets 1940 goda, "Pushkë vetëngarkuese Tokarev, modeli i vitit 1940") është një pushkë beteje gjysmë automatike sovjetike që pa një shërbim të gjerë gjatë dhe pas Luftës së Dytë Botërore. Ajo ishte menduar të ishte pushka e re e shërbimit të Ushtrisë së Kuqe Sovjetike, por prodhimi i saj u ndërpre nga pushtimi gjerman në 1941, duke rezultuar në një ndryshim në pushkën Mosin-Nagant për kohëzgjatjen e Luftës së Dytë Botërore.

## Shiko edhe 
* StG 44

## Referime
StG 44

parapamje|MP 44 (StG 44) nga koleksionet e Muzeut të Ushtrisë Suedeze.
**StG 44** (shkurtim i **Sturmgewehr 44**, "pushkë sulmi 44")   është një pushkë sulmi gjermane e zhvilluar gjatë Luftës së Dytë Botërore nga Hugo Schmeisser. Ai njihet gjithashtu nga emërtimet e tij të hershme si **MP 43** dhe **MP 44** (Maschinenpistole 43 dhe 44). StG 44 ishte një përmirësim i një dizajni të mëparshëm, Maschinenkarabiner 42(H).

StG 44 ishte pushka e parë sulmuese e suksesshme, me veçori duke përfshirë një fishek të ndërmjetëm, zjarr automatik të kontrollueshëm, një dizajn më kompakt se një pushkë luftimi me shpejtësi më të lartë zjarri dhe që ishte projektuar kryesisht për të goditur objektivat brenda disa qindra metrave. Pushkë të tjera në atë kohë ishin projektuar për të goditur objektiva mbi një mijë metra, por kjo u zbulua se ishte më e madhe se diapazoni në të cilin ndodheshin në të vërtetë shumica e angazhimeve të armikut.

StG 44 e përmbushi rolin e tij në mënyrë efektive, veçanërisht në Frontin Lindor, duke ofruar një vëllim më të madh të zjarrit në krahasim me pushkët standarde të këmbësorisë. StG ndikoi kryesisht AK-47 Sovjetik, i prezantuar dy vjet pas përfundimit të luftës. Ndikimi i StG mund të shihet ende në pushkët moderne të sulmit, të cilat, pas Luftës së Dytë Botërore, u bënë standardi global për pushkët e këmbësorisë.

## Shiko edhe 
* PPSh-41
* SVT-40

## Referime
PPSh-41

parapamje|PPSh-41 me karikator daulle me 71 fishekë.
**PPSh-41** (rusisht: *Pistolét-pulemyót Shpágina-41*) është një gjysmë-mitraloz me breshëri selektive, me bulona të hapura, që shkrep fishekun Tokarev 7.62×25mm. Ai u projektua nga Georgy Shpagin i Bashkimit Sovjetik për të qenë një alternativë më e lirë dhe e thjeshtuar ndaj PPD-40.

PPSh-41 pa luftime të gjera gjatë Luftës së Dytë Botërore dhe Luftës së Koresë. Ai u bë një nga armët kryesore të këmbësorisë së Ushtrisë së Kuqe gjatë Luftës së Dytë Botërore, me rreth 6 milionë PPSh-41 të prodhuara gjatë kësaj periudhe.

Arma e zjarrit është bërë kryesisht prej çeliku të stampuar dhe mund të ngarkohet me karikator të zakonshëm ose karikator daulle.

## Shiko edhe 
* StG 44
* Gjysmë mitralozi

## Referime
Gjysmë mitralozi Tompson

[parapamje|Colt M1921A Thompson me një [Karikatori daulle|karikator daulle me 100 plumba.]]
**Gjysmë-mitralozi Thompson** (i njohur gjithashtu si "**Tommy gun**", "**Chicago machinewriter**", "**Chicago piano**", "**trench sweeper**" ose "**trench fshes**") është një gjysmë-mitraloz, me zjarr selektiv, i shpikur dhe i zhvilluar. nga Gjeneral Brigade i Ushtrisë së Shteteve të Bashkuara John T. Thompson në 1918. Ai u krijua për të thyer ngërçin e luftës së llogoreve të Luftës së Parë Botërore, megjithëse modelet e hershme nuk arritën në kohë për luftimin aktual.

Thompson u përdor në fillim nga Trupat Detare të Shteteve të Bashkuara gjatë Luftërave të Bananeve, Shërbimit të Inspektimit Postar të Shteteve të Bashkuara, Ushtrisë Republikane Irlandeze, Republikës së Kinës dhe FBI-së pas Masakrës së qytetit të Kansasit.

Arma u shit edhe publikut të gjerë. Për shkak se u përdor gjerësisht nga kriminelët, Thompson u bë famëkeq gjatë epokës së Ndalimit si arma nënshkrimi e sindikatave të ndryshme të krimit të organizuar në Shtetet e Bashkuara në vitet 1920. Ishte një pamje e zakonshme në media në atë kohë dhe përdorej si nga oficerët e zbatimit të ligjit, ashtu edhe nga kriminelët.

Thompson u miratua gjerësisht nga forcat e armatosura të SHBA gjatë Luftës së Dytë Botërore dhe u përdor gjithashtu gjerësisht nga trupat e tjera aleate gjatë luftës. Modelet e tij kryesore u caktuan si M1928A1, M1 dhe M1A1 gjatë kësaj kohe. Më shumë se 1.5 milion gjysmë-mitralozë Thompson u prodhuan gjatë Luftës së Dytë Botërore.

Është arma e parë që etiketohet dhe tregtohet si “gjysmë-mitraloz”.

Variantet origjinale të Thompson me zjarr përzgjedhës nuk prodhohen më, megjithëse versione të shumta civile gjysmë automatike janë ende duke u prodhuar nga prodhuesi Auto-Ordnance. Këto modele ruajnë një pamje të ngjashme me modelet origjinale, por kanë modifikime të ndryshme në mënyrë që të jenë në përputhje me ligjet e SHBA-së për armët e zjarrit.

## Shiko edhe 
* Gjysmë mitralozi
* StG 44
* PPSh-41

## Referime
Pema e jetës (Bibla)

[parapamje|Pema e Jetës në Kishën Katolike të Shën Terezës, Beaconsfield, [Mbretëria e Bashkuar e Britanisë së Madhe dhe Irlandës së Veriut|MB.]]
Në judaizëm dhe krishterim, **pema e jetës** (hebraisht: *ēṣ haḥayyīm*; latinisht: *Lignum vitae*) përshkruhet për herë të parë në kapitullin 2, vargu 9 i Librit të Zanafillës si "në mes të Kopshtit të Edenit" me pemën. të njohjes të së mirës dhe së keqes (*Lignum scientiae boni et mali*). Pas rënies së njeriut, "që ai të mos shtrijë dorën, të mos marrë edhe nga pema e jetës, të hajë dhe të jetojë përjetë", kerubinë dhe një shpatë flakëruese vendosen në skajin lindor të kopshtit për të ruajtur rrugën. te pema e jetës. Pema e jetës është bërë objekt i disa debateve nëse pema e njohjes së së mirës dhe së keqes është apo jo e njëjta pemë.

Në Biblën jashtë Zanafillës, termi "pema e jetës" shfaqet në Fjalët e Urta (3:18; 11:30; 13:12; 15:4) dhe Zbulesa (2:7; 22:2,14,19). Ajo shfaqet gjithashtu në 2 Esdras (2:12; 8:52) dhe 4 Makabejtë (18:16), të cilat përfshihen midis apokrifeve judaike.

Sipas Apokalipsit Grek të Moisiut, pema e jetës quhet edhe Pema e Mëshirës. Adami besonte se vaji i pemës së Jetës do ta çlironte nga sëmundjet e tij dhe dërgoi Sethin dhe Evën në dyert e Kopshtit për të kërkuar pak vaj nga pema e Jetës.

## Shiko edhe 
* Kopshti i Edenit
* Bibla

## Referime
Eva

[parapamje|Strasburg - Saint-Pierre-le-Jeune Protestant - Xhami me njolla të naosit "Krijimi i [Adami dhe Eva|Adamit dhe Evës".|261x261px]]
**Eva** (hebraisht: *Ḥava*, tiberiane: *Ḥawwā*; arabisht: *Ḥawwāʾ*; persisht: *Ḥavā*; greqisht: *Heúa*; latinisht: *Eva*, *Heva*; sirianisht: *ḥawâ*) është një figurë në Librin e Zanafillës në Biblën Hebraike. Sipas tregimit të origjinës së feve abrahamike, ajo ishte gruaja e parë. Eva njihet edhe si gruaja e Adamit.

Sipas kapitullit të dytë të Zanafillës, Eva u krijua nga Zoti (*Jahveh*) duke e marrë atë nga brinja e Adamit, për të qenë shoqëruese e Adamit. Adami është i ngarkuar me ruajtjen dhe ruajtjen e kopshtit përpara krijimit të saj; ajo nuk është e pranishme kur Zoti e urdhëron Adamin të mos hajë frutin e ndaluar – edhe pse është e qartë se ajo ishte në dijeni të urdhrit. Ajo vendos të hajë frutin e ndaluar nga pema e njohjes së së mirës dhe së keqes, pasi dëgjon argumentin e gjarprit se nuk do ta vriste atë, por do t'i sjellë dobi. Ajo ndan frutat me Adamin dhe para se të mund të hanë nga pema e jetës, ata dëbohen nga Kopshti i Edenit, me vetë Evën që po vuan keqardhje, me atë që i nënshtrohet agonisë shtesë gjatë lindjes, si dhe i nënshtrohet asaj. burri Adam. Kishat e krishtera ndryshojnë në mënyrën se si e shohin mosbindjen e Adamit dhe Evës ndaj Zotit (shpesh e quajtur rënia e njeriut) dhe për pasojat që ato veprime patën në pjesën tjetër të njerëzimit. Mësimet e krishtera dhe hebraike ndonjëherë i mbajnë Adamin (njeriun e parë) dhe Evën në një nivel tjetër përgjegjësie për "rënien".

Kisha Katolike sipas traditës së lashtë e njeh Evën si shenjtore, përkrah Adamit, dhe festa tradicionale liturgjike e shenjtorëve Adam dhe Evë festohet më 24 dhjetor që nga Mesjeta në shumë kombe evropiane, duke përfshirë Estoninë, Gjermaninë, Hungarinë, Lituaninë dhe kombet skandinave.

## Shiko edhe 
* Adami
* Adami dhe Eva
* Kopshti i Edenit
* Pema e jetës (bibël)
* Bibla
* Bibla Hebreje
* Fetë abrahamike

## Referime
Rezolucioni 4K

**Rezolucioni 4K** i referohet një rezolucionit horizontal të ekranit prej afërsisht 4000 piksel. Televizioni dixhital dhe kinematografia dixhitale zakonisht përdorin disa rezolucione të ndryshme 4K. Në televizionin dhe mediat konsumatore, 3840 × 2160 (4K UHD) me një raport pamjeje 16:9 është standardi dominues 4K, ndërsa industria e projektimit të filmave përdor 4096 × 2160 (DCI 4K).

Pjesa e tregut të televizionit 4K u rrit pasi çmimet ranë në mënyrë dramatike gjatë 2014 dhe 2015.

## Shiko edhe 
* Rezolucioni i ekranit
* Pikseli
* Rezolucioni 720p
* Rezolucioni 1080p

## Referime
The Economist

parapamje|Logo e *The Economist*.
***The Economist*** është një gazetë javore britanike e shtypur në format reviste dhe e botuar në mënyrë dixhitale. Ai fokusohet në çështjet aktuale, biznesin ndërkombëtar, politikën, teknologjinë dhe kulturën. Me qendër në Londër, gazeta është në pronësi të Economist Group, me redaksinë e saj kryesore në Shtetet e Bashkuara, si dhe në qytetet kryesore në Evropën kontinentale, Azi dhe Lindjen e Mesme. Gazeta ka një fokus të spikatur në gazetarinë e të dhënave dhe analizën interpretuese mbi raportimin origjinal, si për kritika ashtu edhe për t'u vlerësuar.

Themeluar në 1843, The Economist u qarkullua për herë të parë nga ekonomisti skocez James Wilson për të mbledhur mbështetje për shfuqizimin e ligjeve britanike të misrit (1815-1846), një sistem i tarifave të importit. Me kalimin e kohës, mbulimi i gazetës u zgjerua më tej në ekonominë politike dhe përfundimisht filloi të botojë artikuj mbi ngjarjet aktuale, financat, tregtinë dhe politikën britanike. Përgjatë mesit dhe fundit të shekullit të 20-të, ai zgjeroi në masë të madhe paraqitjen dhe formatin e tij, duke shtuar kolona opinionesh, raporte speciale, karikatura politike, letra lexuesish, kopertina, kritika arti, rishikime librash dhe veçori teknologjike. Gazeta është e dallueshme nga direku i saj i kuq i zjarrfikësve (pllaka e emrit) dhe kopertinat e ilustruara, aktuale. Artikujt individualë shkruhen në mënyrë anonime, pa rresht, në mënyrë që gazeta të flasë si një zë kolektiv. Ai plotësohet nga revista motra e stilit të jetesës, 1843, dhe një shumëllojshmëri podkastesh, filmash dhe librash.

Qëndrimi editorial i *The Economist* sillet kryesisht rreth liberalizmit klasik, social dhe më së shumti ekonomik. Ajo ka mbështetur centrizmin radikal, duke favorizuar politikat dhe qeveritë që mbajnë politikë centriste. Gazeta zakonisht përkrah liberalizmin ekonomik, veçanërisht tregjet e lira, tregtinë e lirë, emigracionin e lirë, derregullimin dhe globalizimin. Përkundër një qëndrimi të theksuar editorial, shihet se ka pak paragjykime në raportim, dhe si ushtrim rigoroz i verifikimit të fakteve dhe redaktimit të rreptë. Përdorimi i gjerë i lojës së fjalëve, çmimet e larta të abonimit dhe thellësia e mbulimit e ka lidhur gazetën me një lexues me të ardhura të larta dhe të arsimuar, duke nxjerrë konotacione pozitive dhe negative. Në përputhje me këtë, ai pretendon të ketë një lexues me ndikim të drejtuesve të shquar të biznesit dhe politikëbërësve. Bill Gates është një lexues i rregullt i njohur.

## Shiko edhe 
* The Washington Post

## Referime
The Washington Post

parapamje|Faqja e kopertinës së "*The Washington Post*" e 9 gushtit 1925.
***Washington Post***, i njohur gjithashtu si ***Posti*** dhe, joformalisht, ***WaPo*** ose ***WP***, është një gazetë e përditshme amerikane e botuar në Uashington, D.C., kryeqyteti kombëtar. Është gazeta më e përhapur në zonën metropolitane të Uashingtonit dhe ka një audiencë kombëtare.

Posta u themelua në vitin 1877. Në vitet e para të saj, ajo kaloi nëpër disa pronarë dhe kishte vështirësi si financiarisht ashtu edhe nga ana editoriale. Financieri Eugene Meyer e bleu atë nga falimentimi në 1933 dhe ringjalli shëndetin dhe reputacionin e tij; kjo punë u vazhdua nga pasardhësit e tij Katharine dhe Phil Graham (vajza dhe dhëndri i Meyer), të cilët blenë disa botime rivale. Shtypja e Gazetave të Pentagonit nga Posta në 1971 ndihmoi në nxitjen e kundërshtimit ndaj Luftës së Vietnamit. Gazetarët Bob Woodward dhe Carl Bernstein udhëhoqën hetimin për depërtimin në Selinë Kombëtare Demokratike që u zhvillua në skandalin Watergate, i cili rezultoi në dorëheqjen e Presidentit Richard Nixon në 1974. Në tetor 2013, familja Graham ia shiti gazetën Nash Holdings, një kompani holding në pronësi të Jeff Bezos, për 250 milionë dollarë.

Që nga viti 2020, gazeta kishte fituar çmimin Pulitzer 65 herë për punën e saj, e dyta për nga çdo botim (pas *The New York Times*). Ajo konsiderohet si një gazetë rekord në ShBA Gazetarët e *Posti* kanë marrë 18 bursa Nieman dhe 368 çmime të Shoqatës së Fotografëve të Lajmeve të Shtëpisë së Bardhë. Gazeta është e mirënjohur për raportimin e saj politik dhe është një nga gazetat e pakta të mbetura amerikane që operon me zyra të huaja, me qendra ndërkombëtare të lajmeve në Londër dhe Seul.

## Shiko edhe 
* The New York Times
* The Economist

## Referime
Samogitia

| population_total        = 506665
| population_as_of        = 2021
| population_density_km2  = 30
}}

**Samogitia** ose **Žemaitija** (Samogitisht: *Žemaitėjė*) është një nga pesë rajonet kulturore të Lituanisë dhe më parë një nga dy ndarjet kryesore administrative të Dukatit të Madh të Lituanisë së bashku me Lituaninë e duhur. Žemaitija ndodhet në Lituaninë veriperëndimore. Qyteti më i madh është Telšiai, ndërsa Šiauliai, ku flitet dialekti Aukštaitian, ndonjëherë përfshihet edhe në Samogitia. Samogitia ka një histori të gjatë dhe të dallueshme kulturore, e reflektuar në ekzistencën e gjuhës samogitike.

## Emrat 
Burimet rutenase përmendën rajonin si жемотьская земля, ''Žemot'skaja zemlja*; kjo shkaktoi formën e saj polake, *Żmudź*, dhe ndoshta gjermanishten e mesëm të lartë *Sameiten*, *Samaythen*. Në tekstet latine, emri zakonisht shkruhet si *Samogitia*, *Samogetia* etj. Zona ka qenë prej kohësh e njohur për banorët e saj dhe për lituanezët e tjerë ekskluzivisht si *Žemaitija* (emri Samogitia nuk përdoret më brenda Lituanisë dhe nuk është përdorur për të paktën dy shekuj); Žemaitija do të thotë "ultësira" në lituanisht.

## Gjeografia 
Qyteti më i madh është Šiauliai (*Šiaulē*). Telšiai (*Telšē*) është kryeqyteti, megjithëse Medininkai (tani *Varniai*; *Varnē*) ishte dikur kryeqyteti i Dukatit të Samogitisë.

Qytetet kryesore janë (emri i gjuhës samogitian, nëse është i ndryshëm, jepet pas një prerjeje):

* Šiauliai (*Šiaulē*) (99,462 banorë)
* Mažeikiai (*Mažeikē*) (32,477 banorë)
* Tauragė (*Tauragie*) (21,516 banorë)
* Telšiai (*Telšē*) (21,294 banorë)
* Plungė (*Plongė*) (16,750 banorë)
* Kretinga (*Kretinga*) (16,580 banorë)
* Palanga (*Palonga'') (16,046 banorë)

Samogitia kufizohet me Lituaninë e Vogël në jug-perëndim, Suvalkija në jug-lindje, Aukštaitija në lindje dhe Semigallia dhe Kurland në veri.

## Politika 
Samogitia historikisht ishte një rajon autonom në Dukatin e Madh të Lituanisë, megjithëse e humbi këtë status pasi Lituania u aneksua nga Perandoria Ruse pas ndarjes së tretë të Komonuelthit Polako-Lituanez më 1795 si pjesë e Governoratit Vilnius. Në 1843, Samogitia u përfshi në Governoratit Kaunas, me një pjesë të vogël të bashkangjitur në Governoratit Kurland. Që atëherë, Samogitia nuk ka pasur status të veçantë politik, por ka pasur përpjekje për të krijuar një shtet të veçantë gjatë kryengritjes në shkurt 1831.

Aktualisht, Samogitia përfaqësohet nga shoqëria kulturore samogitiane, një grup i interesuar në ruajtjen e kulturës dhe gjuhës samogitiane.

## Referime
Trishtili i kaltër

Në vitin 2005, analiza e sekuencave të citokromit *b* mtDNA të Paridae tregoi se *Cyanistes* ishte një degëzim i hershëm nga linja e cicave të tjera dhe më saktë konsiderohej si një gjini dhe jo një nëngjini e *Parus* .  Emri aktual i gjinisë, *Cyanistes*, është nga greqishtja e lashtë , "blu e errët".  Trishtili blu afrikan  (*Cyanistes teneriffae* ) më parë konsiderohej konspecifike .

### Nënspecie 
Aktualisht janë të paktën nëntë nënspecie të njohura: 

* *C. c. caeruleus* - ( Linnaeus, 1758 ) : nëngrupi i emëruar, që gjendet në Evropën Kontinentale deri në Spanjën veriore, Siçili, Turqinë veriore dhe Uralet veriore
* *C. c. obscurus* – ( Prazák, 1894) : gjendet në Irlandë, Britani dhe Ishujt Kanal 
* *C. c. ogliastrae* – ( Hartert, 1905) : gjendet në Portugali, Spanjën jugore, Korsikë dhe Sardenjë
* *C. c. balearicus* - (von Jordans, 1913) : gjetur në ishullin Majorca (Ishujt Balearik)
* *C. c. calamensis* – ( Papagalli, 1908) : gjendet në Greqinë jugore, Pelopónnisos, Cyclades, Kretë dhe Rodos
* *C. c. orientalis* – Zarudny & Loudon, 1905 : gjendet në Rusinë e Evropës Jugore (Lumi Vollga deri në Uralet qendrore dhe jugore)
* *C. c. satunini* – Zarudny, 1908: gjendet në gadishulin e Krimesë
* *C. c. raddei* – Zarudny, 1908 : gjendet në Iranin verior
* *C. c. persicus* – ( Blanford, 1873) : gjendet në malet e Zagrosit
Teorema e pareduktueshmërisë së Abelit

Në matematikë, **teorema e pakalueshme e Abelit**, një rezultat i teorisë së fushës, i përshkruar në 1829 nga Niels Henrik Abel,  pohon se nëse *&#x192;* ( *x* ) është një polinom mbi një fushë *F* që ndan një rrënjë me një polinom *g* ( *x* ) që është i pakalueshëm. gjatë&nbsp;*F*, atëherë çdo rrënjë e *g* ( *x* ) është një rrënjë e *&#x192;* ( *x* ). Në mënyrë ekuivalente, nëse *&#x192;* ( *x* ) ndan të paktën një rrënjë me *g* ( *x* ) atëherë *&#x192;* ndahet në mënyrë të barabartë me *g* ( *x* ), që do të thotë se *&#x192;* ( *x* ) mund të faktorizohet si *g* ( *x* ) *h* ( *x* ) me *h* ( *x* ) gjithashtu duke pasur koeficientë në&nbsp;*F* .  

Pasojat e teoremës përfshijnë: 

* Nëse njëra rrënjë e ekuacionit f(x)=0, e cila është e pakthyeshme mbi një fushë K, është gjithashtu një rrënjë e ekuacionit F(x)=0 në K, atëherë të gjitha rrënjët e ekuacionit të pareduktueshëm f(x)= 0 janë rrënjët e F(x)=0. Në mënyrë ekuivalente, F(x) mund të pjesëtohet me f(x) pa një mbetje, F(x)=f(x)F_1(x), ku F_1(x) është gjithashtu një polinom mbi K.

## Shiko edhe 
## Referime 
## Lidhje te jashtme 
* Larry Freeman. Blogu i Teoremës së Fundit të Fermatit: Lemat e Abelit mbi Parezduktueshmërinë . 4 shtator 2008.
*https://mathworld.wolfram.com/AbelsIrreducibilityTheorem.html
Universiteti i Marmarasë

**Universiteti i Marmarasë** ( turqisht : *Marmara Üniversitesi* ) është një universitet publik në Stamboll, Turqi .

Universiteti mban emrin e Detit Marmara dhe u themelua si universitet në 1982. Megjithatë, ajo u krijua në 1883 me emrin *Hamidiye Ticaret Mekteb-i Âlisi*, në një shtëpi në qendër të Stambollit .  Ai ofron kurse në pesë gjuhë ( turqisht, anglisht, gjermanisht, frëngjisht, arabisht ), i vetmi universitet shumëgjuhësh në Turqi. 
* Instituti i Studimeve të Lindjes së Mesme
* Instituti i Shkencave Shëndetësore

## Shih edhe 
* Arsimi në Turqi
* Arsimi në Perandorinë Osmane

## Referime
Dzūkija

**Dzūkija** ose **Dainava** është një nga pesë rajonet etnografike të Lituanisë. Dzūkija është një rajon kulturor i përcaktuar nga stilet e jetesës dhe dialektet tradicionale të popullsisë vendase lituaneze (kryesisht fermerë ruralë) dhe nuk është përcaktuar kurrë si një njësi politike apo administrative. Tradicionalisht, Alytus konsiderohet si kryeqyteti i rajonit dhe qyteti më i madh. Edhe pse Vilnius është i rrethuar nga Dzūkija, vetë qyteti nuk konsiderohet si pjesë e ndonjë rajoni etnografik në shumicën e rasteve.

## Gjeografia 
Dzūkija ndodhet në Lituaninë juglindore dhe përbëhet nga Qarku Alytus dhe Qarku Vilnius. Historikisht, ai shtrihej në atë që tani është Polonia verilindore (Podlaskie Voivodeship) dhe Bjellorusia veriperëndimore (Rajoni Grodno).

Pjesë të mëdha të Dzūkija kanë tokë të lehtë ranore, të papërshtatshme për bujqësi. Prandaj, rajoni është i mbuluar dendur me pyje pishe, një prej të cilave është Pylli Dainava, më i madhi në Lituani. Čepkeliai Marsh, këneta më e madhe në Lituani, ndodhet në rajon, afër kufirit me Bjellorusinë. Dzūkija është gjithashtu rajoni më pak i populluar në Lituani, me dendësi mesatare të popullsisë që bie nën 15 njerëz për kilometër katror në komunën e distriktit Varėna. Për shkak të të korrave më të ulëta në tokë jopjellore, rajoni ishte relativisht më i varfër se pjesa tjetër e Lituanisë. Fermerët duhej të plotësonin rendimentet e tyre me kërpudha ushqimore dhe manaferrat e mbledhura në pyje. Gjuetia e kërpudhave mbetet një pjesë e rëndësishme e ekonomisë lokale.

Dy nga pesë parqet kombëtare në Lituani gjenden në Dzūkija: Parku Kombëtar Dzūkija në lindje të Varėna (i themeluar atje në 1991) dhe Parku Kombëtar Historik Trakai pranë Trakai (1992).

## Demografia 
Vendbanimet më të mëdha (sipas popullsisë) janë:

* Vilnius - 559,122
* Alytus – 53,514
* Druskininkai – 13,170
* Elektrėnai – 11,009
* Varėna – 8,021
* Šalčininkai – 6,857
* Nemenčinė – 4,831
* Pabradė – 4,837
* Trakai – 4,141
* Skaidiškės – 4,051

## Gjuha 
Njerëzit në Dzūkija tradicionalisht flasin dialektin Dzūkian (i njohur gjithashtu si Aukštaitian Jugor), i cili është një nën-dialekt i dialektit Aukštaitian. Ashtu si kudo në Lituani, dialektet lokale si këto po shuhen më të mëdha pasi njerëzit miratojnë standardin lituanisht përmes shkollave dhe mediave, por ende përdoren nga brezi i vjetër në fshatra më të vegjël si Marcinkonys, Zervynos dhe të tjerë.

Tekstet e para lituaneze të shkruara me dorë nga fillimi i shekullit të 16-të tregojnë tipare të dialektit Dzūkian.

Gjysma verilindore flasin polonisht dhe kanë folur bjellorusisht për disa shekuj.

## Referime
Suvalkija

**Suvalkija** ose **Sudovia** (Lituanisht: *Sūduva*) është më i vogli nga pesë rajonet kulturore të Lituanisë. Kryeqyteti i saj jozyrtar është Marijampolė. Ndodhet në jug të lumit Nemunas, në ish territorin e peshkopatës Vilkaviškis. Historikisht, është rajoni më i ri etnografik si karakteristikat e tij më të dallueshme dhe identiteti i veçantë rajonal i formuar gjatë shekullit të 19-të kur territori ishte pjesë e Kongresit të Polonisë. Asnjëherë nuk ka qenë një ent politik më vete dhe as sot nuk ka status zyrtar në ndarjen administrative të Lituanisë. Megjithatë, ajo vazhdon të jetë objekt studimesh që fokusohen në kulturën popullore lituaneze të shekullit të 19-të dhe fillimit të shekullit të 20-të.

Shumica e dallimeve kulturore të Lituanisë u përzier ose u zhduk gjatë epokës sovjetike (1944-1990), duke mbetur më e gjata në Lituaninë juglindore. Koncepti mbetet i popullarizuar në mesin e popullit lituanez. Një studim i vitit 2008 me studentët e vitit të parë dhe të dytë (studentët e vitit të parë dhe të dytë) në Universitetin Vytautas Magnus të Kaunas zbuloi se 80% e studentëve vazhduan të identifikoheshin me një nga rajonet. Janë bërë përpjekje për të ruajtur, regjistruar dhe promovuar çdo aspekt të mbetur të kulturës origjinale popullore.

## Gjeografia 
Suvalkija është në pjesën jugperëndimore të Lituanisë. Qyteti më i madh i vendosur tërësisht brenda rajonit në Marijampolė, i cili konsiderohet të jetë kryeqyteti, megjithëse jo në një kuptim të rreptë politik. Qyteti i dytë më i madh i Lituanisë, Kaunas, është i ndarë nga lumi Nemunas, duke vendosur pjesën jugore të qytetit në ky rajon dhe pjesa veriore në Aukštaitija.

## Demografia 
Qytetet më të mëdha (sipas popullsisë, pa përfshirë pjesën e Kaunas brenda këtij rajoni) janë:

* Marijampolė – 34,968
* Garliava – 9,873
* Vilkaviškis – 9,444
* Prienai - 8,651
* Kazlų Rūda – 5,666
* Kybartai – 4,461
* Kalvarija – 3,766

## Referime
Aukštaitija

**Aukštaitija** (fjalë për fjalë *Malësi* ose *Lartësi*) është emri i një prej pesë rajoneve etnografike të Lituanisë. Emri vjen nga fakti se tokat janë në pellgun e sipërm të Nemunas, në krahasim me Ultësirën që fillon nga Šiauliai në perëndim. Edhe pse Kaunas është i rrethuar nga Aukštaitija, vetë qyteti nuk konsiderohet të jetë pjesë e ndonjë rajoni etnografik në shumicën e rasteve.

## Gjeografia 
Aukštaitija është në pjesën verilindore të Lituanisë dhe gjithashtu përfshin një pjesë të vogël të Letonisë dhe Bjellorusisë. Qyteti më i madh i vendosur tërësisht brenda këtij rajoni, Panevėžys, konsiderohet të jetë kryeqyteti, por jo në kuptimin politik. Qytetet më të mëdha për nga popullsia janë:

* Panevėžys – 84,587
* Jonava – 26,423
* Utena – 25,397
* Kėdainiai – 22,677
* Ukmergė – 20,154
* Visaginas – 18,024
* Radviliškis – 15,161

Rajoni ka shumë liqene, kryesisht në anën lindore.

## Demografia 
Banorët vendas flasin kryesisht dialektin Aukštaitian të lituanishtes. Sipas klasifikimit të ri të dialekteve, lituanishtja ndahet vetëm në dy dialekte, Aukštaitian dhe Samogitian, me të gjitha varietetet e tjera të klasifikuara tani si nëndialekte. Dialektet Sudovian dhe Dzūkian  konsiderohen gjithashtu nëndialekte të aukštaitianes; Nëndialekti specifik i folur në Aukštaitija njihet kështu si Aukštaitian Lindor.

Rajoni ka pakica ruse dhe bjelloruse në lindje. Nëndialektet e folura atje përdorin më shumë huazim nga ato gjuhë. Megjithatë, përdorimi i dialekteve në rajon, si në Lituani në përgjithësi, është në rënie.

## Referime