Rripi i Gazës

parapamje|djathtas|300px|Bombardimi i Gazës nga ushtria izraelite
**Gaza** e njohur ndryshe edhe si **Rripi i Gazës** është një territor i vetqeverisur palestinez në bregdetin lindor të Detit Mesdhe. Gaza kufizohet në jugperëndim me Egjiptin dhe në lindje dhe veri me Izraelin. Së bashku, Rripi i Gazës dhe Bregu Perëndimor përbëjnë Shtetin e Palestinës, ndërsa janë nën pushtimin ushtarak izraelit që nga viti 1967.

Territoret e Gazës dhe Bregut Perëndimor janë të ndara nga njëra-tjetra nga territori izraelit. Të dyja ranë nën juridiksionin e Autoritetit Palestinez, por Rripi, që nga Beteja e Gazës në qershor 2007, është qeverisur nga Hamasi, një organizatë militante dhe nacionaliste palestineze, e cila erdhi në pushtet në zgjedhjet e fundit të mbajtura në vitin 2006. Që nga ajo kohë, ajo është vendosur nën një bojkot ekonomik dhe politik ndërkombëtar të udhëhequr nga Izraeli dhe SHBA.

Pavarësisht shkëputjes izraelite nga Gaza në vitin 2005, Kombet e Bashkuara, organizatat ndërkombëtare të të drejtave të njeriut dhe shumica e qeverive dhe komentuesve ligjorë e konsiderojnë territorin të jetë ende i pushtuar nga Izraeli, mbështetur nga kufizime shtesë të vendosura në Gaza nga Egjipti. Izraeli mban kontroll të drejtpërdrejtë të jashtëm mbi Gazën dhe kontroll indirekt mbi jetën brenda Gazës: ai kontrollon hapësirën ajrore dhe detare të Gazës, si dhe gjashtë nga shtatë kalimet tokësore të Gazës. Ajo rezervon të drejtën për të hyrë në Gaza sipas dëshirës me ushtrinë e saj dhe ruan një zonë tampon të ndaluar brenda territorit të Gazës. Gaza është e varur nga Izraeli për ujë, energji elektrike, telekomunikacion dhe shërbime të tjera. Sistemi i kontrollit i vendosur nga Izraeli përshkruhet si një "pushtim indirekt".

## Gjeografia 
Rripi i Gazës ndodhet në Lindjen e Mesme. Ajo ka një kufi 51 kilometra me Izraelin, dhe një kufi 11&nbsp;km me Egjiptin, afër qytetit të Rafah. Khan Yunis ndodhet 7 kilometra në verilindje të Rafahut, dhe disa qytete rreth Deir al-Balah ndodhen përgjatë bregut midis tij dhe Qytetit të Gazës. Beit Lahia dhe Beit Hanoun janë të vendosura përkatësisht në veri dhe verilindje të qytetit të Gazës. Blloku Gush Katif i vendbanimeve izraelite ekzistonte në dunat e rërës ngjitur me Rafah dhe Khan Yunis, përgjatë skajit jugperëndimor të vijës bregdetare 40 kilometra të Mesdheut. Plazhi Al Deira është një vend i njohur për sërfistët.

## Klima 
Rripi i Gazës ka një klimë gjysmë të thatë të nxehtë, me dimër të ngrohtë gjatë të cilit ndodhin pothuajse të gjitha reshjet vjetore dhe verë të thatë dhe të nxehtë. Pavarësisht thatësisë, lagështia është e lartë gjatë gjithë vitit. Reshjet vjetore janë më të larta se në çdo pjesë të Egjiptit në rreth 300 deri në 400 milimetra, por pothuajse e gjithë kjo bie midis nëntorit dhe shkurtit. Terreni është i rrafshët ose rrotullues, me duna pranë bregut. Pika më e lartë është Abu 'Awdah (Joz Abu 'Auda), në 105 metra mbi nivelin e detit. Problemet mjedisore përfshijnë shkretëtirëzimin; kripëzim i ujit të freskët; trajtimi i ujërave të zeza; sëmundjet e shkaktuara nga uji; degradimi i tokës; dhe shterimi dhe kontaminimi i burimeve ujore nëntokësore.

## Demografia 
Në vitin 2010 rreth 1.6 milion palestinezë jetonin në Rripin e Gazës, pothuajse 1.0 milion prej tyre refugjatë të regjistruar në OKB. Shumica e palestinezëve rrjedhin nga refugjatët që u dëbuan ose u larguan nga shtëpitë e tyre gjatë Luftës arabo-izraelite të vitit 1948. Popullsia e Rripit ka vazhduar të rritet që nga ajo kohë, një nga arsyet kryesore është norma totale e lindshmërisë e cila arriti kulmin në 8.3 fëmijë për grua në 1991 dhe ra në 4.4 fëmijë për grua në 2013, e cila ishte ende ndër më të lartat në mbarë botën. Në një renditje sipas shkallës totale të lindshmërisë, kjo e vendos Gazën në vendin e 34-të nga 224 rajone. Shkalla e lartë e lindshmërisë totale çon gjithashtu që Rripi i Gazës të ketë një përqindje jashtëzakonisht të lartë të fëmijëve në popullatë, me 43.5% të popullsisë që janë 14 vjeç ose më të rinj dhe në vitin 2014 mosha mesatare ishte 18 vjeç, krahasuar me një mesatare botërore prej 28 dhe 30 vjeç. në Izrael. Të vetmet vende me një moshë mesatare më të ulët janë vendet në Afrikë si Uganda ku ishte 15 vjeç.

Myslimanët sunitë përbëjnë pjesën mbizotëruese të popullsisë palestineze në Rripin e Gazës. Shumica e banorëve janë myslimanë sunitë, me rreth 2,000 deri në 3,000 të krishterë arab, duke e bërë rajonin 99,8% myslimanë sunitë dhe 0,2% të krishterë.

## Referime