Letërsia

**Letërsia** është tërësia e të gjitha veprave të shkruara (artistike) dhe të veprave nga lëmi i krijimtarisë gojore, që janë shkruar më herët. Letërsinë ndryshe edhe mund ta qujamë dhe art i fjalës së shkruar.

Letërsia mund të ndahet mbi shumë baza dhe kjo ndarje ka për qëllim që t'i sistemojë korpuset e veprave sipas lëmenjve të caktuar.

## Shkenca e letërsisë 
Gjatë zhvillimit të saj historik letërsinë e kanë përcjellë shkrime (studime) të shumta e të llojllojshme dhe të larmishme. Në këto shkrime autorët e ndryshëm janë përpjekur ta definojnë dhe ta caktojnë karakterin (natyrën) e letërsisë, ta shpjegojnë rolin e saj, ta analizojnë veprën letrare si të tillë. Shkenca që merret me studimin sistematik të letërsisë quhet shkenca e letërsisë. Meqë vepra letrare është një krijim specifik, ajo studiohet në forma dhe metoda të ndryshme. Objekt i shkencës së letërsisë, si një shkencë e veçantë, është vepra letrare, historia dhe ligjsoritë e krijimit të saj dhe vlerat artistike të saj.
            Shkenca (dija) e letërsisë përbëhet nga tri pjesë përbërëse të saj: historinë e letërsisë, teorinë e letërsisë dhe kritikën e letërsisë. Secila nga këto degë të shkencës së letërsisë, ndonëse merren me probleme të ndryshme të veprës letrare, ato janë të lidhura ngushtë me njëra-tjetrën dhe qëllimi i vetëm i tyre është të analizojnë dhe shqyrtojnë pasurinë shpirtërore në veprat letrare të krijuara në kohë të ndryshme.

* Rrymat dhe drejtimet letrare
* Kritika letrare
* Letërsia në diasporë
* Cyberpoetika
* Eseistika
* Figurat Stilistike
* Histori e letërsisë
* Teori të letërsisë

## Letërsia gojore dhe e shkruar (artistike) 
* Letërsia gojore
* Letërsia e shkruar (artistike)

## Gjinitë letrare 
* ''Artikull kryesor : Gjinitë letrare
* Gjinia lirike
* Gjinia epike
* Gjinia dramatike - drama
* Gjinia liriko-epike

## Letërsia shqipe 
* Periodizimi i letërsisë shqipe
* Dokumentet e para të letërsisë shqipe
* Letërsia e vjetër
* Letërsia e Rilindjes Kombëtare
* Letërsia arbëreshe
* Letërsia e shkruar me alfabet arab - Vjershëtarët
* Realizmi
* Letërsia bashkëkohore

Letërsia shqipe i ka rrënjet në lashtësi, gjë që vërtetohet nga folklori. Shkrimi i parë shqip është Formula e Pagëzimit.

## Fjalët e urta popullore 
Fjalët e urta janë thënie të thukëta, të cilat bartin një mendim, konstatim apo gjykim të rrumbullakësuar. Ato janë rezultat i përvojave të gjata jetësore, që janë verifikuar shumë herë në rrethana të ndryshme jetësore.

Fjalët e urta popullore zakonisht përbëhen nga një fjali, e thjeshtë apo e përbërë, por ato mund të kenë edhe formë të reduktuar, eliptike.

## Shiko edhe këtë 
* Lista e shkrimtarëve shqiptarë

Preset = TimeHorizontal_AutoPlaceBars_UnitYear
ImageSize = width:800

Colors =
  id:lightGray     value:gray(0.92)
  id:gray          value:gray(0.4)
  id:darkGray      value:gray(0.1)

  id:rom      value:blue     legend:Shkrimtari
  id:rom      value:rgb(1,0.75,0.75) legend:Koha

BackgroundColors = canvas:lightGray

Period = from:1440 till:2025
Scalemajor = unit:year increment:25 start:1440 gridcolor:white
Legend = orientation:vertical left:49 top:100

LineData =
  at:1440 color:darkGray layer:back
  at:1500 color:darkGray layer:back
  at:1600 color:darkGray layer:back
  at:1700 color:darkGray layer:back
  at:1800 color:darkGray layer:back
  at:1900 color:darkGray layer:back
  at:2000 color:darkGray layer:back
  at:2006 color:rom layer:back
BarData=
  barset:Shkrimtar

PlotData=

# set defaults
  width:10 fontsize:M textcolor:black align:left anchor:from shift:(4,-6)

  barset:Shkrimtar
  from:1440 till:1513  color:Rom text:M. Barleti
  from:1555 till:1570  color:Rom text:Gj. Buzuku
  from:1566 till:1623  color:Rom text:P.Budi
  from:1567 till:1619  color:Rom text:L.Matrënga
  from:1606 till:1643  color:Rom text:F.Bardhi
  from:1630 till:1689  color:Rom text:P.Bogdani
  from:1680 till:1760  color:Rom text:N. Frakulla
  from:1727 till:1788  color:Rom text:J.Variboba
  from:1741 till:1803  color:Rom text:N. Keta
  from:1784 till:1844  color:Rom text:M. Kyçyku
  from:1797 till:1846  color:Rom text:N. Veqilharxhi 
  from:1814 till:1903  color:Rom text:De Rada
  from:1821 till:1882  color:Rom text:Dh. Kamarda 
  from:1822 till:1900  color:Rom text:Jani Vreto
  from:1825 till:1892  color:Rom text:P.Vasa
  from:1826 till:1885  color:Rom text:G. Dara i Riu
  from:1827 till:1895  color:Rom text:K.Kristoforidhi
  from:1843 till:1901  color:Rom text:Z.Serembe
  from:1846 till:1900  color:Rom text:Naim F.  
  from:1850 till:1904  color:Rom text:Sami F.
  from:1865 till:1927 color:Rom text:Z. Skiroi 
  from:1866 till:1930  color:Rom text:ÇAJUPI
  from:1866 till:1937  color:Rom text:N.Mjeda
  from:1871 till:1940  color:Rom text:At Fishta
  from:1872 till:1947  color:Rom text:ASDRENI
  from:1876 till:1942  color:Rom text:F.Konica
  from:1882 till:1965  color:Rom text:Fan Noli
  from:1900 till:1987  color:Rom text:L.Poradeci
  from:1903 till:1975  color:Rom text:E.Koliqi
  from:1907 till:1967  color:Rom text:M.Kuteli
  from:1911 till:1938  color:Rom text:MIGJENI
  from:1914 till:1999  color:Rom text:D. Vetmo
  from:1915 till:2003  color:Rom text:Dh. Shuteriqi
  from:1916 till:1995  color:Rom text:E. Mekuli
  from:1923 till:1973  color:Rom text:Jakov Xoxa
  from:1925 till:1993  color:Rom text:M.Camaj
  from:1925 till:1993  color:Rom text:I. Kadare
  from:1930 till:2006  color:Rom text:F.Arapi
  from:1931 till:1993  color:Rom text:N.Jorgaqi
  from:1931 till:2006  color:Rom text:D.Agolli
  from:1933 till:2006  color:Rom text:Dh.Qiriazi
  from:1936 till:1987  color:Rom text:B.Xhaferri
  from:1937 till:1995  color:Rom text:A.Pashku
  from:1938 till:1997  color:Rom text:A. Shkreli
  from:1945 till:1996  color:Rom text:B. Musliu
  from:1950 till:2007  color:Rom text:S.Hamiti
  

## Lidhje të jashtme