Umberto D.

***Umberto D.*** është një film dramë prodhuar në vitin 1952 me regji të Vitorio De Sikës.

Edhe pse konsiderohet si një ndër prodhimet më të mira kinematografike të De Sikës dhe një nga kryeveprat e neorealizmit në kinema, *Umberto D.* ishte një nga filmat e regjisorit më pak të vlerësuar nga publiku. Filmi u kritikua sapo u shfaq në kinema, pasi publiku nuk u pajtua me realitetin e kohës të realizmit dramatik, siç kishte ndodhur dhe me filmin e tij të mëparshëm, *Hajdutët e Bicikletave*. 

Këtë film regjisori ia kushtoi babait të vet, Umberto De Sika, me të cilin ai kishte një lidhje shumë të fortë.

Filmi u nominua çmimin Oscar për skenarin më të mirë origjinal në Festivalin e Filmit në Kanë në vitin 1952.

## Përmbledhja 
Në Romë, pensionistët protestojnë në mënyrë të paautorizuar dhe mbajnë pankarta ku lexohet: "Rritni pensionet! Kemi punuar gjithë jetën!" Disa të moshuar strehohen në hollin e një ndërtese. Mes tyre është Umberto Domeniko Ferrari, për tridhjetë vjet funksionar në Ministrinë e Punëve Publike, me një pension prej tetëmbëdhjetë mijë lirash në muaj. Në mesditë, Umbertoja shkon në mensën e të varfërve, ku shet orën e vet për tre mijë lira që të mund të paguajë qiranë. Kur kthehet në shtëpi, gjen dhomën e tij të zënë përkohësisht nga një çift, të cilëve pronarja ua ka ua ka dhënë me qira gjatë mungesës së tij. Ai proteston, por gruaja e kërcënon duke e dëbuar, nëse nuk paguan borxhet e prapambetura.

Në kuzhinë, Umbertoja flet me shërbëtoren, Maria, e cila i tregon atij se është shtatzënë, por nuk e njeh babanë e fëmijës, pasi del njëkohësisht me dy burra, dhe se të dy të dashurit e saj, një ushtar nga Firence dhe një nga Napoli, nuk marrin përgjegjësi. Umbertoja mbetet vetëm me mikun e tij të vetëm, qenin e tij, Flaik. Ndërkohë, qiradhënësja refuzon ofertën prej tre mijë liretash që ai kishte dhënë më parë, duke kërkuar qiranë e plotë. Ajo refuzon përsëri qiranë prej pesë mijë liretash, edhe pse Umbertoja ka fituar dy mijë lireta të tjera nga shitja e disa librave. I etur, burri shtrihet në shtrat. Të nesërmen, i sëmurë nga bajamet, ai shtrohet në spital, ku Maria dhe Flaiku e vizitojnë dhe ku ai përpiqet të rrijë sa më gjatë të jetë e mundur, në mënyrë që të kursejë qiranë dhe të paguajë borxhin.

Kur del nga spitali, ai i lë adresën shokut të spitalit, por, sapo kthehet në shtëpi, zbulon se shtëpia po rinovohet dhe se qiradhënësja pret të martohet dhe dëshiron ta shndërrojë dhomën e Umbertos në një sallon për pritje mondane. Ndërkohë që kërkon qenin, Umbertoja e gjen Marinë duke qarë, e braktisur nga dy ushtarët që nuk duan të marrin përsipër përgjegjësinë e atësisë, e cila sidoqoftë mbetet e pasigurt. E reja i tregon se qeni ka ikur nga shtëpia, pasi pronarja e kishte lënë me qëllim derën hapur. I shqetësuar për Flaikun, Umbertoja shkon në strehën e qenve, ku e gjen në kohë për t’i shpëtuar jetën nga asgjësimi.

Duke endur nëpër qytet, ai ndeshet me një mik të vjetër, tani pensionist i mirëqenë, të cilit i rrëfen gjendjen e tij të vështirë, por miku tërhiqet duke u justifikuar se kishte nxitim për të kapur tramvajin. Duke parë se sa lehtë një lypës arrin të marrë lëmoshë, Umbertoja provon të lypë, por dinjiteti nuk e lejon. Atëherë përpiqet t’ia bëjë këtë kërkesë përmes Flaikut, duke i vënë kapelen në gojë ndërsa ai vetë qëndron i fshehur mënjanë, por kur aty kalon një zotëri i njohur i tij, Umbertoja turpërohet dhe bën sikur nuk ka ndodhur asgjë, duke thënë se Flaiku thjesht po luante.
majtas|parapamje|Umberto del nga spitali.
Tashmë në dhomën e tij dhe i shkatërruar nga punimet që po vazhdojnë, Umbertoja fillon të mendojë për vetëvrasje. Të nesërmen në mëngjes përgatit valixhen, përshëndet Marinë dhe merr tramvajin. Ai dëshiron ta lërë Flaikun në një pension për qen, por kupton se kujdestarët janë njerëz sipërfaqësorë dhe pa skrupuj, që nuk i duan kafshët, ndaj e ndryshon mendjen. Shkon në park dhe përpiqet t’ia dhurojë një vajze të vogël që e njeh, por dadoja e saj ia ndalon me vendosmëri. Megjithatë, i vendosur të vetëvritet, kalon një vendkalim hekurudhor duke mbajtur Flaikun në krahë, duke iu afruar binarëve ndërsa treni po afrohet.

Por, qeni e kupton rrezikun dhe i tmerruar i shpëton nga duart Umbertos duke vrapuar drejt parkut. Treni kalon dhe Umbertoja e ndjek qenin, i cili fshihet pas një peme, duke mos i besuar më të zotit. Por, i moshuari e nxit të luajë me të duke i hedhur një boçe pishe dhe duke e ftuar ta marrë. Kështu të dy pajtohen dhe ndërsa vazhdojnë të luajnë, largohen përgjatë shëtitores.

## Prodhimi 
Skena e spitalit është filmuar në spitalin "San Giacomo degli Incurabili".

### Kadri i aktorëve 
* **Carlo Battisti**, në rolin e Umberto D.-së, ishte profesor i glotologjisë në Universitetin e Firences dhe autor, së bashku me Giovanni Alesion dhe bashkëpunëtorë të tjerë, i *Dizionario Etimologico Italiano* (*DEI*, në pesë vëllime, botuar në vitet 1950-1957). Ai ishte një figurë e njohur në fushën e tij, pasi i atribuohen një numër i madh botimesh në fushën e gjuhësisë dhe glotologjisë, por krejtësisht i panjohur për publikun e gjerë. 
* **Maria Pia Casilio** është një tjetër aktore jo profesioniste, e cila, ndryshe nga Carlo Battisti, do të mbetet në kinematografi si aktore karakteresh. Ajo u pagua dy milionë lireta, një shumë që ajo vetë e kërkoi pa qenë e vetëdijshme për madhësinë e saj. Vitorio De Sika e pranoi kërkesën, sepse e konsideroi fytyrën e saj të rëndësishme për historinë që tregonte dhe një prani interesante për kinemanë.

## Shpërndarja 
Filmi doli në kinematë italiane më 20 janar 1952 dhe në Francë me rastin e promovimit në Festivalin e Kanës të atij viti, u shfaq më 29 prill. Në Shtetet e Bashkuara filmi u shpërnda vetëm 3 vite më vonë, më 7 nëntor 1955.

## Pritja 
### Të ardhurat nga filmi 
Deri më 31 mars 1959, filmi arkëtoi saktësisht 107.789.917 lireta. Në SHBA, filmi arkëtoi 74.308 dollarë të tjerë.

### Kritika 
* Lidhur me filmin, Giulio Andreotti, dikur nënsekretar për Argëtim, shkroi në *Libertà*: "Nëse është e vërtetë që e keqja mund të luftohet duke ekspozuar aspektet e saj më të ashpra, është gjithashtu e vërtetë se, nëse bota udhëhiqet - gabimisht - të besojë se Italia e *Umberto D.* është Italia e mesit të shekullit të njëzetë, De Sika do t'i ketë bërë një shërbim të keq atdheut të tij, i cili është gjithashtu atdheu i Don Boskos, i Forlaninit dhe i legjislacionit të përparuar shoqëror".
* Kritiku i madh i filmit të kohës, Gian Piero Brunetta, shkroi recensionin e mëposhtëm: Drama zhvillohet përmes një rrëfimi linear, që zbërthen veprimet elementare (…) Vështrimi arrin një prag të perceptimit të realitetit përtej të cilit duket e pamundur të shkosh (…) *Umberto D.* shënon pikën kufitare në eksperimentimin e një lloji filmi të ndërtuar mbi parimin e zbritjes dhe mohimit të mundësive narrative spektakolare. 
* Roger Ebert e përfshiu filmin në përzgjedhjen e tij të filmave të preferuar, duke shkruar se *Umberto D.* "është historia e luftës së plakut për të mos rënë në varfëri dhe turp, por për të mos humbur kurrë dinjitetin e tij. Mund të jetë më i miri nga filmat neorealistë italianë - më i natyrshmi, ai që përpiqet shumë ta bëjë audiencën të kuptojë mesazhin e tij".
* Ingmar Bergman gjithashtu e përmendi filmin midis të preferuarve të tij, duke përmendur mundësinë e konsiderimit të tij si të preferuarin e tij të të gjitha kohërave.
* Regjisori Martin Scorsese e përfshiu filmin në listën e tij të quajtur "39 Filma të Huaj Thelbësorë për një Regjisor të Ri".

## Çmimet 
* 1957 - **Çmimet e Akademisë**
** Nominim për historinë më të mirë për Cesare Zavattini 
* 1952 - **Festivali i Filmit në Kanë**
** Nominimi për Palmën e Artë për Vittorio De Sica 
* 1955 - **Çmimi i Rrethit të Kritikëve të Filmit në Nju Jork**
** Filmi më i mirë në gjuhë të huaj

Filmi është pjesë e listës së 100 filmave italianë që duhen shpëtuar, *100 pellicole che hanno cambiato la memoria collettiva del Paese tra il 1942 e il 1978* ("100 filmat që kanë ndryshuar kujtesën kolektive të vendit midis viteve 1942 dhe 1978"). Më pas, edhe revista amerikane *Time*, në vitin 2005, e përfshiu filmin në listën "100 filmat më të mirë të të gjitha kohërave".

## Riprodhimi i filmit 
Në vitin 2008, filmi u riprodhua dhe pati si protagonist Jean-Paul Belmondo, i cili kishte kaluar një goditje të rëndë në tru (iktus); filmi, me titull *Një burrë dhe qeni i tij* (*Un homme et son chien* në frëngjisht, me regji të Francis Huster), riktheu titullin origjinal të filmit, i cili më pas ishte ndryshuar nga shpërndarësit.

## Referime