Potestas

***Potestas*** është një fjalë latine që do të thotë *poshtet* apo *aftësi*. Ishte një koncept i rëndësishëm në të drejtën romake, që nuk duhet ngatërruar me *auctoritas* apo *imperium*. Përcaktonte më në veçanti fuqitë e një personi të njohur si magjistrat romak, në veçanti përgjatë Periudhën Republikane Romake, sipas të drejtës romake. Theodor Mommsen specifikon se «ppushteti publik quhej nga romakët, si *imperium*, ashtu dhe *potestas*». Përmendet si *potestas* edhe pushteti i *pater familias*.

## Origjina e konceptit 
Idea e *potestas* i referohej fillimisht pushtetit, nëpërmjet shtrëngimit, të magjistratëve romakë për të shpallur edikte, pajtimin e personave që grindeshin midis njëri-tjetrit, etj. Ky pushtet, në teorinë politike dhe ligjore romake, konsiderohej analog, edhe pse më i vogël, ndaj pushtetit ushtarak. Magjistratët më të rëndësishëm (si konsujt apo pretorët) thuhej se kishin *imperium*, që ishte forma më e lartë e *potestas* dhe që i referohej pa dyshim pushtetit ushtarak.

*Potestas* dallonte fortësisht me pushtetin e Senatit Romak dhe *prudenti*, një term i zakonshëm me të cilin thirreshin juristët romakë. Ndërsa magjistratët kishin *potestas*, juristët dhe senatorët kishin *auctoritas*.
 
Është thënë se *auctoritas* është shfaqja e një dije të njohur shoqërisht, ndërsa *potestas* është shfaqja e një pushteti shoqërisht të njohur.

Në teorinë politike romake, të dyja ishin të nevojshme për të drejtuar *res publica* dhe duhet të qëndronin në kontakt të ngushtë duke u informuar reciprokisht.

## *Potestas* midis magistratëve 
Çdo magjistrat republikan kishte fuqi të caktuara kushtetuese (*potestas*), që përfshinin *imperium*, *coercitio* dhe *auspicia* (fuqi fetare). Këto pushtete baraspeshoheshin nga lidhje të ndryshme kushtetuese, midis të cilave kollegjialiteti (*collega*), e drejta e qytetarëve për t’iu drejtuar popullit (*provocatio)* dhe një ndarje kushtetuese e pushteteve ( *provincia*).

*Potestas* ishte pushteti i përgjithshëm i të gjithë magjistratëve, si e atyre që mbanin *imperium* (le të themi si *consularis potestas*, ashtu dhe *consulare imperium*), si atyre që nuk mbanin *imperium*: tribunët e plebejve (*tribunicia potestas*), censorët (*censoria potestas*), edilët (*ædilicia potestas*) dhe *quaestor-ët* (*quæstoria potestas*). Magjistratët me më shumë pushtet i tejkalonin ata me më pak. Diktatorët kishin më shumë pushtet se çdo magjistratë tjetër. Pas diktatorit, ishte censori, pastaj konsulli, pretori, edili dhe në fund kuestori. Çdo magjistrat me veton e tij mund të bllokonte vetëm një veprim të ndërmarrë nga një magjistrat të shkallës së njëjtë ose më të ulët. Për rrjedhojë, asnjë magjstrat nuk mund *t’i vendoste* veton vendimeve të Senatit apo të asembleve. Kjo formë obstruksionizmi nuk ishte një *veto*, por ishte një opozitë e mirëfilltë. Nëse një pengesë e tillë ndodhte përkundrejtë një magjistrati me pushtet të vogël (si një konsull që vepron kundër një pretori), atëherë flitet për *intercessio*. Konsujt kishin pushtet suprem, si në fushën civile, ashtu dhe atë ushtarake. Pushteti suprem i konsullit ishte pasojë e faktit që asnjë magjistrat i zakonshëm mbante një shkallë të *maior potestas* më të lartë se konsulli (përveç censorit, që nuk ka *imperium*).

## *Potestas* në Periudhën Perandorake 
Kur u themelua perandoria, *imperium proconsolare* i jepte perandorit autoritet mbi aparatin ushtarak romak dhe fuqitë e tij tribunore (*potestas tribunicia*) i jepnin pushtet mbi aparatin civil romak.

Nga reformat e Dioklecianit dhe të Kostandinit, që do të shkaktonin militarizimin e shërbimit civil romak, ushtrimi i *potestas* do të konkretizohej në veshjen e *Cingulum*, një rrip i mbajtur në fillim vetëm nga komandantët e trupave.

## Mbijetesa e *potestas* në mbretëritë romako-gjermanike etj. 
Mbretëritë gjermanike të vendosura ligjërisht në tokak që i përkisnin perandorisë do të integroheshin plotësisht në sistemin romak të *potestas*. Administratorët, në emr të *princeps*, të Belgiae Seconda, Çilderiku dhe i biri, Klovisi kishin pushtete konsullore në këtë provincë, dhe si të tillë kishin *potestas principalis* në këtë provincë, si përfaqësues të *princeps* dhe kështu mbajtës të *cingulum*.

## Evoluimi i konceptit gjatë mesjetës 
Pas Rënies së Perandorisë Romake Perëndimore, pjesa më e madhe e institucioneve të ligjit romak ranë në mospërdorim, por shumë nga teoria politike do të mbetej. Gjatë viteve të para të Mesjetës bota e krishterë u gjend duke u drejtuar nga dy pushtete universale, do me thënë nga papa dhe nga perandori gjermaniko-romak, që përngjasoheshin me dy diej, sepse konsideroheshin të dy me origjinë hyjnore.

I pari kishte pushtet shpirtëror, që identifikohej me *auctoritas*, ndërsa i dyti kishte pushtet politik, i identifikuar pikërisht me *potestas*.

Hap pas hapi që Perandoria Gjermaniko-Romake shkonte drejtë shpërbërjes, monarkitë kombëtare shpallën pavarësinë e tyre. Një mënyrë me të cilën ia arritën, qe duke pohuar se mbreti kishte në mbretërinë e vetë, të njëjtin pushtet të perandorit në perandori, dhe kështu ai do të merte edhe atributet e *potestas*.

## Podestà
Në disa qytet-shtete italiane, termi potestas përshkruante autoritetin e një magjistrati të zhvilluar në *Podestà*, e cila ishte titulli i magjistratit kryesor.

## Shiko gjithashtu
* Pushteti (shoqëror dhe politik)
* Teoria juridike
* Autoriteti
* Legjitimiteti (politik)
* Shtrëngimi
* Ndarja e fesë nga shteti
* Provocation ad populum
* Abusus
* Aedilen
* Aerarium
* Agentes in rebus
* Ager publicus
* Amfiteatri Romak
* Amicitia
* Anijet Romake
* Arcana imperii
* Arkitektura Romake
* Arkitektura e Teatrove Romake
* Arti Arkaik Romak
* Arti Romak Plebe
* Arti romak
* Auctoritas
* Auguri
* Besimet e lashta mesdhetare
* Bujqësia në Romën e lashtë
* Cannaba
* Censori
* Cirku Romak
* Civitas
* Consilium principis
* Consistorium
* Contio
* Cursus honorum
* Çitadela
* Dashuria Greke
* Diktatori romak
* Dominati (Roma)
* Dux
* Dymbëdhjetë Tabelat
* E drejta romake
* Ekonomia Romake
* Equites
* Festivalet Romake
* Filozofia e lashtë romake
* Folklori Romak
* Folklori i lashtë grek
* Forumet Romake
* Fructus
* Frumentarii
* Gaius Marius
* Genius loci
* Gens
* Harku i Triumfit
* Historia e Kushtetutës romake
* Honestiores dhe humiliores
* Horreum
* Horreum (Epir)
* Hospitium
* Iliro-romakët
* Imperium
* Institucionet politike të Romës së lashtë
* Instrumentum regni
* Jus
* Kalendari Romak
* Kalendat
* Këshilli i Plebejve
* Klasa shoqërore në Romën e Lashtë
* Klima e Romës së Lashtë
* Kodeksi i Justinianit
* Kodeksi i Theodosit
* Kolona e Fitores
* Kolonia Romake
* Kopshtet romake
* Kufijtë ushtarakë dhe fortifimet romake
* Kultura e Romës së lashtë
* Kuvendi i Centurionëve
* Kuvendi i Kuriatit
* Kuvendet Romake
* Kuvendi Tribal
* Lapis manalis
* Larja në Romën e Lashtë
* Latinët e Lashtë
* Latium
* Lidhja Latine
* Limes Britannicus
* Llaçi romak
* Luftërat Romako-Latine
* Magjistratët ekzekutivë të Republikës Romake
* Magjistratët romakë
* Magjistratët e Perandorisë Romake
* Magister militum Ilirikum
* Mare Nostrum
* Marina Romake
* Martesa në Romën e lashtë
* Miliarium Aureum
* Misteret greko-romake
* Mjekësia Romake
* Mos maiorum
* Mundus Cereris
* Municipium
* Muret mbrojtëse romake
* Muri i Antoninit
* Nikopoli i Epirit
* Novus homo
* Nobiles
* Optimates dhe populares
* Orcus
* Ordines
* Pagus
* Pallatet perandorake të Romës
* Patricët romakë
* Perandoria Romake
* Peregrinus
* Periudha e Ngrohtë Romake
* Personalitete romake
* Plaçkitja Vandale e Romës
* Plaçkitja Visigote e Romës
* Plebejtë
* Pomerium
* Portretizimi Romak
* Possessio
* Pretori
* Primus inter pares
* Principati (Roma)
* Provinca romake e Epirit
* Republika Romake
* Rogatio
* Roma quadrata
* Romanitas
* Romanizimi (kulturor)
* Rrugët romake
* Selitë perandorake romake
* Senati Romak
* Shpyllëzimi gjatë periudhës romake
* Shtatë Kodrat e Romës
* Shtetësia Romake
* Shtëpia Romake
* Skllavëria në Romën e lashtë
* Skulptura Romake
* Spektaklet Romake
* SPQR
* Statusi në sistemin ligjor romak
* Tempulli Romak
* Teknologjia në Romën e lashtë
* Të Drejtat Latine
* Thermae
* Traditat romake të emërtimit
* Triumfi Romak
* Ujësjellësi Romak
* Umbilicus urbis Romae
* Ura e Trajanit
* Urbanistika Romake
* Urbs
* Ushtria Romake
* Usucapio
* Usus
* Veshjet në Romën e lashtë
* Veshjet ushtarake të Romës së lashtë
* Vicus
* Vigiles
* Vila Romake
* Zgjedhjet në Republikë Romake
* Zjarrfikja në Romën e Lashtë

## Citimet fundore 
## Bibliografia 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*