open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gjashtë Krojet

**Gjashtë krojet** apo **Krojet topokli** janë një monument i trashëgimisë kulturore që gjenden në hyrje të Kompleksit të Mahallës së Marashit në Prizren. 

## Përmbledhje 
Gjashtë krojet janë ndër objektet kulturore më me rëndësi në Prizren. Këto kroje gjinden në hyrje të lagjes së Marashit, përballë shtëpisë së Ymer Qysesë. Gjithësej ka gjashtë cepa të punuar në bronz, dhe një vaskë prej guri. Nuk dihet saktësisht, se kur është ndërtuar, por gjykuar nga mënyra e punimit mendohet që egzistonin edhe para ardhjes së Perandorisë Osmane në trojet tona. Këto kroje vizitohen nga shumë njerëz, madje edhe uji që rrjedhë aty, konsiderohet se është shumë shërues. Qytetarë të asaj lagje thonë se uji i gjashtë krojeve shëron shumë sëmundje: dhimbjet e kokës, sëmundjet reumatologjike etj. Në vitin 1994, janë restauruar këto kroje, duke e kthyer këtë pjesë të vendit në një vend mahnitës për shumë vizitorë.  

## Shih edhe 
* Prizreni
* Rajoni i Prizrenit
* Lidhja e Prizrenit
* Komuna e Prizrenit
* Lista e monumenteve në Prizren

## Referime 
## Lidhje të jashtme
* Databaza e trashëgimisë kulturore të Kosovës
Ura e Naletit

**Ura e Naletit** apo **Ura e Lanetit** është një monument i trashëgimisë kulturore që ndodhet në qytetin e Prizrenit. 

## Përmbledhje 
Ura e Naletit ndodhet nën Urën e Gurit ku dikur ishtë një lugë druri përmes të cilit kalonte uji në anën tjetër të qytetit. Pranë tij u vu edhe një trarë druri për të	kaluar njerëzit. Pasi gjithnjë trau i drurit lagej nga uji, dimrit ngrihej dhe shpesh herë kalimtarët binin në ujë. Për këtë arsye nga vendorët u quajt Ura e Naletit që me fjalë tjera d.m.th ura e djallit apo ura e dreqit. 

## Shih edhe 
* Prizreni
* Rajoni i Prizrenit
* Lidhja e Prizrenit
* Komuna e Prizrenit
* Sanxhaku i Prizrenit
* Lista e monumenteve në Prizren

## Referime 
## Lidhje të jashtme
* Databaza e trashëgimisë kulturore të Kosovës
Ura e Arastës

në prapavijë]]
**Ura e Arastës** është një monument i trashëgimisë kulturore që gjendet në qytetin e Prizrenit.

## Përmbledhje 
Ura e Arastës është ndërtuar në shekullin e XVIII dhe ndodhet në qendër të qytetit. Dikur ishte pjesë e Bezistanit (treg i mbuluar). Në të dy anët e urës mbi lumë, kishte locale të ndyrshme si: Argjendari, Dyqan për shitjen e armëve, Gurëve të çmuar etj. Po ashtu, bezistani përfshinte dhe një numër të madh të dyqaneve të ndryshme si: Shitja e mallërave të ndryshme, Importe të ndryshme etj. Bezistani shtrihej mes xhamisë së Sinan Pashës dhe Hamamit të Gazi Mehmet Pashës. Bezistanet ishin bërthamat më të rëndësishme tregtare qytetare. Në Shqipëri, në shekujt XVII dhe XIX u ndërtuan besiztane në shumë qytete si: Shkodër, Berat, Elbasan, etj. Bezistani më i njohur ishte Bezistani i Shkodrës, i ndërtuar në vitin 1807-1808, nga veziri Ibrahim Pashë Bushatlliu. Edhe në Kosovë u ndërtuan bezistane si në Prishtinë, Mitrovicë dhe në Prizren. Mirëpo, Bezistani i Prizrenit u dogj në vitin 1835.

## Shih edhe 
* Prizreni
* Rajoni i Prizrenit
* Lidhja e Prizrenit
* Komuna e Prizrenit
* Sanxhaku i Prizrenit
* Lista e monumenteve në Prizren

## Referime 
## Lidhje të jashtme
* Databaza e trashëgimisë kulturore të Kosovës
Kalaja e Karashëngjergjit

**Kalaja e Karashëngjergjit** është një monument i trashëgimisë kulturore që gjendet në mes të fshatrave Mazrek dhe Karashëngjergj të Hasit, në Komunën e Prizrenit.
 
## Përmbledhje 
Muri rrethues i kalasë kap një gjatësi prej 120 m, është i ndërtuar me gurë mesatar dhe i lidhur me llaç të cilësisë së dobët. Gjykuar për nga teknika e ndërtimit të mureve rrethuese dhe materiali sipërfaqësor arkeologjik, mund të thuhet që kemi të bëjmë me një fortifikatë që i takon kohës së mesjetës (shek. IX-XI). 

## Shih edhe 
* Prizreni
* Rajoni i Prizrenit
* Lidhja e Prizrenit
* Komuna e Prizrenit
* Sanxhaku i Prizrenit
* Lista e monumenteve në Prizren

## Referime
Bezansoni

**Besançon** është qytet në Francë. Ndodhet në rajonin Franche Comte Bourgogne, dhe është kryeqyteti i rajonit te Doubs.

## Personalitete 
* Vëllezërit Lumier
* Viktor Hygo
* Pierre-Joseph Proudhon
Marashi

**Marashi** është një emërtim i hasur në dy trajta të ndryshme:

* Mëhalla e Marashit, në Prizren, ku këtu vjen prej arabishtes për "vend i freskët"
* Marash/-i, emër dhe mbiemër.
* Marashi, qytet në Turqi

## Referime
Ura e Tabakhanës

**Ura e Tabakhanës** apo **Ura e Suzi Çelebiut** është një monument i trashëgimisë kulturore që ndodhet në qytetin e Prizrenit. 

## Përmbledhje 
Ura e Tabakhanës u ndërtua në vitin 1513, nga Suzi Çelebiu prandaj edhe njihet edhe si Ura e Suzi Çelebiut, e cila gjindet pranë Xhamisë së Suziut. Kjo urë shërbente për lidhjen e qytetarëve të kësaj lagje, me lagjet tjera të qytetit.   

## Shih edhe 
* Prizreni
* Suzi Çelebiu
* Rajoni i Prizrenit
* Lidhja e Prizrenit
* Komuna e Prizrenit
* Sanxhaku i Prizrenit
* Lista e monumenteve në Prizren

## Referime 
## Lidhje të jashtme
* Databaza e trashëgimisë kulturore të Kosovës
Nik Gjeloshaj

**Nik Gjeloshaj** (malazisht: Ник Ђељошај *Nik Đeljošaj*; i lindur më 12 nëntor 1979) është një politikan shqiptare nga Mali i Zi. Është kryetar i Komunës së Tuzit që nga 23 marsi 2019.

## Biografia 
Ai është kryetar i Alternativës Shqiptare . Në zgjedhjet parlamentare në Mali të Zi të vitit 2020, ai ishte bartësi i Listës Shqiptare, një koalicion politik i pakicës shqiptare, i formuar nga Forca e Re Demokratike (FORCA), Alternativa Shqiptare (ASH), Unioni i Tuzit (UT) dhe Iniciativa qytetare Perspektiva (IQP) dhe Lidhja Demokratike e Shqiptarëve (LDSH). Ky koalicioni i fitoi 1.58% të votave dhe fitoi një mandat të vetëm në Parlamentin e Malit të Zi.

## Shiko gjithashtu 
* Alternativa Shqiptare
* Lista Shqiptare

## Referime
Kroi i Sinan Pashës

**Kroi	i Sinan	Pashës** i njohur edhe si **Kroi i Xhamisë së Sinan Pashës** është një monument i trashëgimisë kulturore që ndodhet në qytetin e Prizrenit. Kroi i Sinan Pashës është pjesë e Xhamisë së Sonan Pashës, gjendet në hyrje të xhamisë dhe është ndërtuar në	kohën kur është	ndërtuar edhe xhamia në fjalë.  

## Shih edhe 
* Prizreni
* Rajoni i Prizrenit
* Lidhja e Prizrenit
* Komuna e Prizrenit
* Sanxhaku i Prizrenit
* Lista e monumenteve në Prizren
* Xhamia e Sinan Pashës në Prizren

## Referime 
## Lidhje të jashtme
* Databaza e trashëgimisë kulturore të Kosovës
Muhamed Bekteshi

**Haxhi Hafiz Muhamed Bekteshi** (Shkodër, 1883 - 1958) ka qenë myderiz, vaiz, ndër prijësit më të rëndësishëm të tarikatit Tixhani'i në Shqipëri para diktaturës komuniste, i përndjekur prej regjimit komunist.

## Biografia 
## Referime
Sheh Qazim Hoxha

**Sheh Qazim Hoxha** (Shkodër, 1893 ose 1895 - 1959) ka qenë myderiz, hoxhë, prijës i tarikatit Tixhani'i, nënkryetar i Komunitetit Mysliman Shqiptar. U përndoq nga regjimi komunist duke u dëbuar nga Tirana më 1948.

## Biografia 
## Referime
Ura e vjetër e gurit në Kërk Bunar

parapamje|Ura mbi Lumbardh i Prizrenit
**Ura e vjetër e gurit në Kërk bunar** gjendet në kilometrin e 6-të të rrugës Prizren–Reçan dhe lidh brigjet e Lumbardhit ku ngushtica është më e shprehur. Ura me një gjatësi 20 m dhe një gjerësi prej 3.5m mbështetet në një shkëmb gëlqerorë dhe ka vetëm një qemer me lartësi 6 m mbi nivelin e ujit.

## Shih edhe 
* Lista e monumenteve në Prizren
Kulla e orës në Prizren

**Kulla e orës në Prizren** e njohur edhe si **Sahatkulla në Prizren** është një monument i trashëgimisë kulturore që ndodhet në qytetin e Prizrenit. 

## Përmbledhje 
Kulla e orës në Prizren mendohet se është ndërtuar në shekullin XV nga ana e Ahmet Shemsedinit. Kulla së	 bashku	me	papafingon	fillimisht	ishte	e	ndërtuar prej materialit të drurit,	ndërsa	në	shekullin XIX-të Eshref	pashë Perolli e	ndërton	prej guri duke e vendosur sahatin dhe një	kambanë	të	vogël.	Më	17	nëntor	1975 objekti u shndërrua në muze dhe në	të u ekspozuan objekte	të	epokës së	eneolitit,	neolitit,	bronzit,	hekurit,	periudhës	romake	e mesjetare. Ky objekt është përdorur edhe si hamam (banjo publike) gjersa sot përdoret si Muze i Arkeologjisë. Për herë të parë objekti i Kullës së orës si Muze Arkeologjik hapi dyert e saj për vizitor në vitin 1975. 

## Shih edhe 
* Prizreni
* Rajoni i Prizrenit
* Lidhja e Prizrenit
* Komuna e Prizrenit
* Sanxhaku i Prizrenit
* Muzeu Arkeologjik i Prizrenit
* Lista e monumenteve në Prizren

## Referime
Partia Demokratike e Socialistëve

**Partia Demokratike e Socialistëve** (malazisht: Демократска партија социјалиста Црне Горе, *Demokratska partija socijalista Crne Gore*) është parti politike në Mal të Zi. Një ish-parti qeverisëse për një kohë të gjatë, e ulur në opozitë për herë të parë në vitin 2020, ajo u formua më 22 qershor 1991 si pasardhëse e Lidhjes së Komunistëve të Malit të Zi, e cila kishte qeverisur Malin e Zi brenda Republikës Socialiste Federative të Jugosllavisë që nga fundi i Luftës së Dytë Botërore, dhe që atëherë ka mbetur një forcë kryesore në vend. Anëtare e Internacionales Socialiste  dhe Aleancës Progresive, dhe bashkëpunëtor i Partisë së Socialistëve Evropianë, DPS ishte partia kryesore e social-demokrate, qendrës së majtë, që përqafoi gjerësisht socializmin demokratik dhe sindikalizmin serbo-malazez por që atëherë është zhvendosur në të djathtë dhe është bërë një parti e përqafuar që përqafon Atlanticizmin, nacionalizmin malazez,  neoliberalizmin,   dhe pro-evropianizmin.

Që nga formimi i saj dhe futja e sistemi shumëpartiak, DPS ka luajtur një rol dominues në politikën malazeze, duke formuar shtyllën kurrizore të çdo koalicioni qeveritar deri në zgjedhjet parlamentare të vitit 2020, kur ajo hyri në opozitë. Kjo shënoi herën e parë që nga viti 1945 që partia, përfshirë paraardhësit, nuk kishte qenë në pushtet. Para zgjedhjeve parlamentare, pati një zhvendosje të mëtejshme të mprehtë në të djathtë, pasi fraksioni nacionalist, me të cilin disa në parti si nacionalisti qytetar Filip Vujanoviq kishin probleme që nga viti 2011, kishte fituar tërheqje gjithnjë e më të madhe në vitin 2019.

## Shiko dhe 
* Milo Gjukanoviqi

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* Faqja zyrtare
Kulla e orës në Gostivar

**Kulla e orës në Gostivar** është një monument i trashëgimisë kulturore në qytetin e Gostivarit.

## Përmbledhje 
Sahat Kulla në Gostivar është njëra nga ndërtesat më të njohura në qytetin e Gostivarit. Është një nga tre monumentet kulturore dhe historike në Gostivar dhe gjendet në stemën dhe flamurin e komunës. Është ndërtuar në vitin 1728/29 nga Ismail Aga, djali i Haxhi Jusuf aga.

Në një pllakë guri sipër derës së përparme është shkruar në osmanisht-turqisht viti i ndërtimit dhe emri i ndërtuesit. Ndodhet në qendër të qytetit dhe pranë saj ndodhet xhamia e quajtur " Xhamia e Sahatit " ("Ebu Bekir Pasha") e cila është rinovuar së fundmi  Në afërsi të kullës së sahatit ndodhen posta, qendra e famshme tregtare "Blue Center" me fasadë xhami, dhe jo larg rrugës në 250-300 metra ndodhet Kisha e Shën Marisë dhe sheshi i qytetit.

Sahat Kulla e Gostivarit së bashku me ato të Shkupit, Manastirit dhe Prilepit është një nga sahat kullat më origjinale si dhe më të ruajtura. Është ende në funksion dhe tregon kohën e saktë përmes disa orëve të integruara në të. Në vitin 2010 është restauruar në rrethana të dyshimta.

## Shih edhe 
* Gostivari
* Komuna e Gostivarit
* Shqiptarët në Maqedoninë e Veriut

## Referime
Partia Popullore Kombëtare

**Partia Popullore Kombëtare** ishte një parti e majtë që u krijua më 10 tetor 1920 nga një grup deputetësh si Fan Noli, Ahmet Zogu, Eshref Frashëri, Luigj Gurakuqi, Bajram Curri, etj.

Themeluesit e Partisë Popullore Kombëtare, ishin intelektualë liberalo-demokratë, me kulturë, formim, prirje e orientim perëndimor. Ky grup formoi opozitën demokratike në parlament, e cila këmbënguli për zbatimin e një sistemi reformash liberalo-demokratike në tërë fushta e jetës, për të mënjanuar mbeturinat e feudalizmit, për të përshpejtuar ritmet e zhvillimit të kapitalizmit, për të krijuar shtetin modern, në të cili do të sundonte forca e ligjit dhe jo ligji i forcës, e cila kishte rreth 28 deputetë.

Partia Popullore u njoh si "partia e Nolit", "e ortodoksëve" dhe më pas, "e Zogut".
Mynafiku

Në Islam, **mynafikët** (fjalë për fjalë 'hipokritët', arabisht: منافقون, njëjës منافق, ***munāfiq***) ose **myslimanët e rremë** ose **besimtarët e rremë** janë një grup i përshkruar në Kuran si myslimanë të jashtëm që fshihnin përbrenda mosbesimin ("kufr") dhe kërkonin në mënyrë aktive të minonin komunitetin mysliman (ymetin). Një mynafik është një person që publikisht dhe në komunitet tregon se është mysliman, por e refuzon Islamin ose flet kundër tij qoftë në zemrën e tij ose midis armiqve të Islamit. Vetë hipokrizia quhet *nifāq* (نفاق).

## Llojet e hipokrizisë 
Hipokrizia ndahet në dy lloje:

1- Nifaku i madh (hipokrizia në besim), e cila bëhet shkak që personi i tillë të jetë përjetësisht në Zjarr.

Për këtë lloj të hipokrizisë na ka treguar Allahu në fjalën e Tij:

Pra, janë ata njerëz që fshehin mosbesimin dhe shfaqin Islamin.

2- Nifaku i vogël (hipokrizia në vepra).

Shembull për të është shpjegimi i Pejgamberit ku thotë:

## Në Kuran 
Në Kuran ky term u referohet atyre që nuk besojnë por pretendojnë se besojnë.

## Shiko edhe 
* Ymeti
* Kurani
* Islami
* Muhamedi

## Burime
Nuh Nexhati

**Haxhi Nuh Nexhati** (; vdiq më 1952–1953) ishte një dijetar dhe orëndreqës mysliman sunit. Duke qenë në mesin e predikuesve të njohur hanefi, ai ishte babai dhe mësuesi i Imamit shqiptar Muhamed Nasirudin el-Albani.

## Biografia 
Nuhu studioi jurisprudencën islame (fikh) në Stamboll dhe ishte ndër dijetarët kryesorë sunitë të Shqipërisë. Gjatë mbretërimit të udhëheqësit laik Mbretit Zogu I (rreth  1895–1961), në vitin 1923, Nuhu dhe familja e tij u zhvendosën në Damask, Siri. Ai punoi kryesisht si orëndreqës dhe gjithashtu trajnoi djalin e tij el-Albani për të njëjtin profesion.

Ai e mësoi djalin e tij për Kuranin, bazat e Islamit dhe gjithashtu për shkollën e mendimit hanefi *(mahhab)*. Me gjithë udhëzimet sistematike të babait të tij për të imituar shkollën e mendimit hanefi dhe paralajmërimin e tij të fortë kundër studimit të shkencës së Hadithit, el-Albani u interesua për shkencën e Hadithit dhe gjithashtu kundërshtoi shkollat e mendimit.

## Bibliografia 
* 
* 
* 
* 

## Referime
Kulla e orës në Gjakovë

[parapamje| Pamje e përparme Kullë së Sahatit në Gjakovë me [Numrat romakë|numra romak]]
**Sahat Kulla e Gjakovës** është një monument i trashëgimisë kulturore në qytetin e Gjakovës. 

## Përmbledhje 
Kulla e Sahatit në Gjakovë është ndërtuar në vitin 1597 pak pas ndërtimit të Xhamisë së Hadumit aty pranë. Në vitin 2009, administrata e qytetit e rinovoi plotësisht. Ndodhet në qendër të qytetit të vjetër pranë pazarit historik (*Çarshia e vjetër*) të Gjakovës . 

## Shih edhe 
* Gjakova
* Rajoni i Gjakovës
* Kultura në Gjakovë
* Komuna e Gjakovës

## Referime
Filozofia shoqërore

**Filozofia sociale** shqyrton pyetjet në lidhje me themelet e institucioneve sociale, sjelljen sociale dhe interpretimet e shoqërisë në terma të vlerave etike dhe jo të marrëdhënieve empirike.  Filozofët socialë theksojnë kuptimin e konteksteve sociale për çështjet politike, ligjore, morale dhe kulturore, dhe zhvillimin e kornizave teorike të reja, nga ontologjia sociale te etika e kujdesit te teoritë kozmopolite të demokracisë, ligjit natyror, të drejtave të njeriut, barazisë gjinore dhe drejtësisë globale. 

Shpesh ka një mbivendosje të konsiderueshme midis pyetjeve të adresuara nga filozofia sociale dhe etika ose teoria e vlerës . Forma të tjera të filozofisë sociale përfshijnë filozofinë politike dhe jurisprudencën, të cilat kryesisht kanë të bëjnë me shoqëritë e shtetit dhe qeverisë dhe funksionimin e tyre.

Filozofia sociale, etika dhe filozofia politike ndajnë të gjitha lidhje intime me disiplina të tjera në shkencat sociale . Nga ana tjetër, vetë shkencat sociale janë me interes qendror për filozofinë e shkencës sociale .

Filozofia e gjuhës dhe epistemologjia sociale janë nënfusha që mbivendosen në mënyra të rëndësishme me filozofinë sociale. 

## Çështjet përkatëse 
Disa nga temat e trajtuara nga filozofia sociale janë:

* Agjenci dhe vullnet i lirë
* Vullneti për pushtet
* Llogaridhënia
* Aktet e të folurit
* Etika e situatës
* Modernizmi dhe postmodernizmi
* Individualizmi
* Turmat
* Pronës
* Të drejtat
* Autoriteti
* Ideologjitë
* Kritika kulturore

Një listë e filozofëve që janë marrë me filozofinë sociale, megjithëse shumica e tyre jo ekskluzivisht:
 
* Theodor Adorno
* Giorgio Agamben
* Hannah Arendt
* Alain Badiou
* Mikhail Bakunin
* Jean Baudrillard
* Walter Benjamin
* Jeremy Bentham
* Judith Butler
* Chanakya
* Rabbi Manis Friedman
* Cornelius Castoriadis
* Noam Chomsky
* Confucius
* Simone de Beauvoir
* Guy Debord
* Vincenzo Di Nicola
* Émile Durkheim
* Terry Eagleton
* Friedrich Engels
* Julius Evola
* Michel Foucault
* Sigmund Freud
* Erich Fromm
* Giovanni Gentile
* Henry George
* Erving Goffman
* Jürgen Habermas
* Georg Wilhelm Hegel
* Martin Heidegger
* Thomas Hobbes
* Max Horkheimer
* Ivan Illich
* Carl Jung
* Ibn Khaldun
* Peter Kropotkin
* Jacques Lacan
* R. D. Laing
* Henri Lefebvre
* Emmanuel Levinas
* John Locke
* Georg Lukács
* Herbert Marcuse
* Everett Dean Martin
* Karl Marx
* Terence McKenna
* Marshall McLuhan
* John Stuart Mill
* Huey P. Newton
* Friedrich Nietzsche
* Antonie Pannekoek
* Plato
* Fred Poché
* Karl Raimund Popper
* Pierre-Joseph Proudhon
* John Rawls
* Jean-Jacques Rousseau
* Sheila Rowbotham
* Bertrand Russell
* Jean-Paul Sartre
* Alfred Schmidt
* Arthur Schopenhauer
* Socrates
* Pitirim A. Sorokin
* Herbert Spencer
* Charles Taylor
* Thiruvalluvar
* Adolfo Sánchez Vázquez
* Max Weber
* John Zerzan
* Slavoj Žižek

## Shiko gjithashtu 
* Skicë e sociologjisë
* Simulimi social
* Teoria sociale
* Teoria sociologjike
* Sociologjia
Fildishi

[parapamje|280px|Çatalli i [elefantit i gdhendur italian i shekullit të 11-të, Louvre.]]
**Fildishi** është një material i fortë, i bardhë nga çatajt (tradicionalisht nga elefantët) dhe dhëmbët e kafshëve, që përbëhet kryesisht nga dentina, një nga strukturat fizike të dhëmbëve dhe çatajve. Struktura kimike e dhëmbëve dhe çatajve të gjitarëve është e njëjtë, pavarësisht nga lloji i origjinës. Tregtia e disa dhëmbëve dhe çatajve, përveç elefantit, është e vendosur dhe e përhapur; prandaj, "fildishi" mund të përdoret në mënyrë të saktë për të përshkruar çdo dhëmb ose çatall gjitari me interes tregtar, të cilët janë mjaft të mëdhenj për t'u gdhendur ose gërvishtur.

Përveç fildishit natyror, fildishi mund të prodhohet edhe në mënyrë sintetike, prandaj (ndryshe nga fildishi natyral) nuk kërkon marrjen e materialit nga kafshët. Arrat tagua gjithashtu mund të gdhenden si fildishi.

Tregtia e produkteve të gatshme të produkteve të fildishtë e ka origjinën në Luginën Indus. Fildishi është një produkt kryesor që shihet me bollëk dhe është përdorur për tregti në qytetërimin Harappan. Produktet e përfunduara të fildishtë që u panë në vendet Harapa përfshijnë shkopinj kohl, kunjat, fëndyrat, grepa, këmbe, krehër, copa loje, zare, zbukurime dhe zbukurime të tjera personale.

Fildishi është vlerësuar që nga kohërat e lashta në art ose prodhim për prodhimin e një sërë artikujsh nga gdhendjet e fildishit te dhëmbët e rremë, tastet e pianos, tifozët dhe domino. Fildishi i elefantit është burimi më i rëndësishëm, por fildishi nga mamuthi, trikeku, hipopotami, kashaloti, orka, narvali dhe warthog janë përdorur gjithashtu. Elk gjithashtu ka dy dhëmbë fildishi, të cilët besohet se janë mbetjet e tufave të paraardhësve të tyre.

Tregtia kombëtare dhe ndërkombëtare e fildishit natyror të llojeve të kërcënuara si elefantët afrikanë dhe aziatikë është e paligjshme. Fjala *fildish* rrjedh përfundimisht nga egjiptianja e lashtë *âb, âbu* ("elefant"), përmes latinishtes *ebor-* or *ebur*.

## Referime
Mercedes-Benz W113

parapamje|250x250px
**Mercedes-Benz W 113** është një roadster / coupé me dy vende, i prezantuar në Motor Show në Gjenevë të vitit 1963 dhe i prodhuar nga viti 1963 deri në 1971. Ai zëvendësoi të dy 300 SL ( W&nbsp;198 ) dhe 190 SL ( W&nbsp;121&nbsp;BII ). Nga 48,912 W&nbsp;Prodhuan 113 SL, 19,440 u shitën në SHBA.

W&nbsp;113 SL u zhvillua nën kujdesin e Drejtorit Teknik të Mercedes-Benz Fritz Nallinger, Kryeinxhinierit Rudolf Uhlenhaut dhe Shefit të Styling Friedrich Geiger . Dizajnerët kryesorë ishin Paul Bracq dhe Béla Barényi, të cilët krijuan tapin e fortë të patentuar  pak konkave, i cili frymëzoi pseudonimin "Pagoda".

Të gjitha modelet ishin të pajisura me një motor me gjashtë cilindra në linjë me injeksion karburanti me shumë porte. Kapaku, kapaku i bagazhit, lëkurat e dyerve dhe mbulesa tonneau ishin prej alumini për të ulur peshën. Shasia relativisht e shkurtër dhe e gjerë, e kombinuar me një pezullim të shkëlqyer, frena të fuqishme dhe goma radiale i dhanë W&nbsp;113 trajtim i shkëlqyer për kohën e tij. Stili i pjesës së përparme, me fenerët e tij karakteristikë të drejtë të Bosch "fishbowl" dhe grilën e thjeshtë të kromit, të dominuar nga ylli i madh me tre cepa në panelin e hundës, i bëri homazh roadster-it 300 SL.

## Shiko edhe 
## Referime
Nadir Rustamli

**Nadir Rashid oghlu Rustamli** (,; i lindur më 8 korrik 1999) është një këngëtar nga Azerbajxhani. Rustamli fitoi sezonin e dytë të *The Voice of Azerbaijan*. Ai e përfaqësoi Azerbajxhanin në Festivalin Evropian të Këngës 2022 me këngën "Fade To Black", duke përfunduar i 16-ti në finale.

## Jeta e hershme 
I lindur në Salyan, Rustamli ndoqi shkollën e mesme #3 në 2005–2016. Në vitet e tij të reja, ai mori trajnim për piano në shkollën muzikore Gulu Asgarov në vendlindjen e tij. Në vitin 2021, Rustamli u diplomua në Universitetin e Turizmit dhe Menaxhimit të Azerbajxhanit me një diplomë në administrim biznesi.

## Karriera 
### 2017–2020 
Duke filluar nga viti 2017, Rustamli ka marrë pjesë në konkurse të ndryshme, duke përfshirë Konkursin Ndërkombëtar të Këngës *Youthvision 2019*, ku përfundoi i dyti në mesin e 21 garuesve.

### 2021: *The Voice of Azerbaijan* 
Në vitin 2021, ai bëri audicionin për sezonin e dytë të *The Voice of Azerbajxhan*. Në audicionet e verbra, ai fitoi turne nga Eldar Gasimov dhe Murad Arif. Ai zgjodhi të ishte në Ekipin Eldar. Në janar 2022, ai fitoi shfaqjen me një përqindje televotimi prej 42.6%.

### 2022: *Eurovision Song Contest 2022* 
Më 16 shkurt 2022, Televizioni İctimai njoftoi se ata kishin zgjedhur brenda vendit Rustamli për të përfaqësuar Azerbajxhanin në Eurovision Song Contest 2022 .  Ai doli i 10-ti në gjysmëfinalen e dytë me 96 pikë, të ardhura nga juritë, pasi publiku nuk dha pikë, duke e kualifikuar për në finale. Rustamli doli i 15-ti në finalen e madhe dhe doli i 16-ti me 106 pikë; 103 pikë nga juria, dhe 3 nga publiku.

## Diskografia 
### Këngë teke 
* "Mashup" (2021)
* "Fade to Black" (2022)

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
*
Amerika britanike

**Amerika britanike** përbëhej nga territoret koloniale të Perandorisë Angleze, e cila pas bashkimit të Mbretërisë së Anglisë me Mbretërinë e Skocisë në vitin 1707 për të formuar Mbretërinë e Britanisë së Madhe u bë Perandoria Britanike, në Amerikë nga viti 1607 deri më 1783. Para bashkimit, kjo u quajt Amerika angleze, me përjashtim të përpjekjeve të dështuara të Skocisë për të krijuar kolonitë e veta. Pas bashkimit, këto koloni njiheshin zyrtarisht si **Amerika Britanike** dhe **Inditë Perëndimore Britanike** përpara se Trembëdhjetë Kolonitë të shpallnin pavarësinë e tyre në Luftën Revolucionare Amerikane (1775-1783) dhe të formonin Shtetet e Bashkuara të Amerikës.

Pas Revolucionit Amerikan, termi Amerika Veriore Britanike u përdor për t'iu referuar pjesës së mbetur të zotërimeve të Britanisë së Madhe në Amerikën e Veriut. Termi **Amerika Veriore Britanike** u përdor në 1783, por më shpesh u përdor pas Raportit mbi Çështjet e Amerikës së Veriut Britanike (1839), i njohur përgjithësisht si Raporti i Durhamit.

## Referime
OBN

**OBN** (shkurtesë e ***O**pen **B**roadcast **N**etwork*) është një kanal televiziv lokal në Bosnje dhe Hercegovinë. Televizioni e ka selinë në Sarajevë, në lagjen Pofalići.

Televizioni u themelua në vitin 1996 me iniciativën e Zyrës së Përfaqësuesit të Lartë dhe Bashkimit Evropian, pas përfundimit të Luftës Civile, për të ofruar një alternativë ndaj kanaleve ekzistuese me mendje nacionaliste. Ai u orientua drejt lajmeve të përgjithshme, dhe pronarët ndërkombëtarë investuan përafërsisht 18 milionë euro në zhvillimin e tij si televizion i paanshëm.

OBN-ja u privatizua në vitin 2000 kur u ble nga ndërmarrësi kroat Ivan Ćaleta, pronari i dikurshëm i Nova TV-së. Më vonë, AMC Networks International e bleu një aksion 85% të kanalit televiziv. Ćaleta e bleu sërish atë aksion më nëntor 2019, duke e bërë atë pronarin e vetëm të televizionit.

## Programacioni 
### Serialet që prej tetor 2019 
## Lidhje të jashtme 
* Televizjia OBN - Faqja zyrtare

## Referime
Kolë Luka

**Kolë Luka** (Shkodër, 28 tetor 1917 - 4 gusht 1994) ka qenë përkthyes i gjuhës frënge në Institutin e Shkencave.

## Biografia 
## Referime
Gjuha angleze amerikane

**Anglishtja amerikane** (**AmE**, **AE**, **AmEng**, **USEng**, **en-US**),, është grupi i shumëllojshmërive të gjuhës angleze amtare në Shtetet e Bashkuara. Anglishtja është gjuha më e folur në Shtetet e Bashkuara dhe në shumicën e rrethanave është gjuha e zakonshme *de facto* e përdorur në qeveri, arsim dhe tregti. Që nga shekulli i 20-të, anglishtja amerikane është bërë forma më me ndikim e anglishtes në mbarë botën.

Shumëllojshmëria e anglishtes amerikane përfshijnë shumë modele të shqiptimit, fjalorit, gramatikës dhe veçanërisht drejtshkrimit që janë të bashkuara në mbarë vendin, por të dallueshme nga dialektet e tjera angleze në mbarë botën. Çdo theks amerikan ose kanadez që perceptohet si i munguar dukshëm lokal, etnik ose kulturor quhet gjerësisht "i përgjithshëm" ose "standard" amerikan, një vazhdimësi theksimi mjaft uniform, vendas në rajone të caktuara të SHBA-së dhe i lidhur në nivel kombëtar me mediat masive transmetuese dhe me arsim të lartë të folurit. Megjithatë, dëshmitë historike dhe të tanishme gjuhësore nuk e mbështesin nocionin se ekziston një theks i vetëm "mainstream" amerikan. Tingulli i anglishtes amerikane vazhdon të evoluojë, me disa thekse lokale që po zhduken, por disa thekse më të mëdha rajonale u shfaqën në shekullin e 20-të.

## Historia
Përdorimi i anglishtes në Shtetet e Bashkuara është rezultat i kolonizimit britanik të Amerikës. Vala e parë e kolonëve anglishtfolës mbërriti në Amerikën e Veriut në fillim të shekullit të 17-të, e ndjekur nga migrime të mëtejshme në shekujt 18 dhe 19. Gjatë shekujve 17 dhe 18, dialekte nga shumë rajone të ndryshme të Anglisë dhe Ishujve Britanikë ekzistonin në çdo koloni amerikane, duke lejuar një proces të përzierjes dhe nivelimit të gjerë të dialekteve në të cilin shumëllojshmëritë angleze nëpër koloni u bënë më homogjene krahasuar me shumëllojshmëritë në Britani. Kështu, anglishtja dominoi në koloni edhe nga fundi i imigrimit të parë të shekullit të 17-të të jo-anglishtfolësve nga Evropa Perëndimore dhe Afrika. Për më tepër, përshkrimet e dorës së parë të një anglishteje amerikane mjaft uniforme (veçanërisht në kontrast me dialektet e ndryshme rajonale të anglishtes britanike) u bënë të zakonshme pas mesit të shekullit të 18-të. Që atëherë, anglishtja amerikane është zhvilluar në disa varietete të reja, duke përfshirë dialekte rajonale që, në disa raste, tregojnë ndikime të vogla në dy shekujt e fundit nga valët e njëpasnjëshme të folësve të emigrantëve të gjuhëve të ndryshme, kryesisht gjuhëve evropiane.

## Shënime
## Referime
Kryemyftiu

**Mufti i Madh** është kreu i muftinjve rajonalë, juriskonsulentëve islamikë, të një shteti. Zyra filloi në epokën e hershme moderne në Perandorinë Osmane dhe më vonë është miratuar në një numër vendesh moderne.

Myftinjtë janë juristë islamikë të kualifikuar për të nxjerrë një opinion jodetyrues (fetva) në një pikë të ligjit islam (sheriati). Në shekullin e 15-të, myftinjtë e Perandorisë Osmane, të cilët kishin vepruar si dijetarë të pavarur në kohët e mëparshme, filluan të integrohen në një burokraci hierarkike të institucioneve fetare dhe studiuesve. Nga fundi i shekullit të 16-të, muftiu i Stambollit i emëruar nga qeveria u njoh nën titullin Shejh el-Islam (turqisht: *şeyhülislam*) si Muftiu i Madh në krye të kësaj hierarkie. Muftiu i madh osman kryente një sërë funksionesh, duke përfshirë këshillimin e sulltanit për çështjet fetare, legjitimimin e politikave të qeverisë dhe emërimin e gjyqtarëve. Pas shpërbërjes së Perandorisë Osmane, zyra e Myftiut të Madh është miratuar në një numër vendesh në të gjithë botën myslimane, shpesh duke shërbyer rolin e ofrimit të mbështetjes fetare për politikat e qeverisë. Perandoria Osmane filloi praktikën e njohjes dhe statusit zyrtar për një mufti të vetëm, mbi të gjithë të tjerët, si Muftiu i Madh. Kështu, ai ishte jo vetëm i shquar, por edhe burokratikisht përgjegjës për trupin e studiuesve fetaro-juridik dhe jepte vendime ligjore për politika të rëndësishme shtetërore, si për shembull rrëzimi i pushtetarëve nga froni.

## Shih edhe 
* Imami
* Myftinia
* Lista e myftinive Islame

## Referime
Kova

parapamje|250px|Kova të puseve të ujit
[parapamje|250px|Një kovë japoneze e [Periudha Edo|periudhës Edo e përdorur për të mbajtur ujë për shuarjen e zjarrit]]
Një **kovë** është zakonisht një cilindër vertikal i papërshkueshëm nga uji ose një kon ose katror i cunguar, me një majë të hapur dhe një fund të sheshtë, të bashkangjitur në një dorezë mbajtëse gjysmërrethore.

Një kovë është zakonisht një enë me majë të hapur. Në të kundërt, një vedër mund të ketë një majë ose kapak dhe është një kontejner transporti. Në përdorim të përbashkët, të dy termat shpesh përdoren në mënyrë të ndërsjellë.

## Llojet dhe përdorimet 
Ekzistojnë një numër i llojeve të kovave, të përdorura për qëllime të ndryshme. Megjithëse shumica e tyre janë qëllime funksionale, një numër, duke përfshirë ato të ndërtuara nga metale të çmuara, përdoren për qëllime ceremoniale. Llojet e zakonshme të kovës dhe qëllimet e tyre ngjitur përfshijnë:

* Kova uji që përdoren për të transportuar ujë
* Kova shtëpiake dhe kopshtesh që përdoren për bartjen e lëngjeve dhe produkteve të grimcuara
* Kova të përpunuara ceremoniale ose rituale të ndërtuara prej bronzi, fildishi ose materiale të tjera, të gjetura në disa kultura të lashta ose mesjetare, ndonjëherë të njohura nga latinishtja për kovë, *situla*
* Lugë të mëdha ose kova të bashkangjitura në ngarkues dhe telekomandues për peizazhe bujqësore dhe qëllime
* Kova dërrmuese të bashkangjitura në ekskavatorë që përdoren për grimcimin dhe riciklimin e materialit në industrinë e ndërtimit
* Kova në formë kështjelle shpesh përdoren si lodra për fëmijë për të formuar dhe mbajtur rërë në një plazh ose në një gropë rëre
* Kova në forma të veçanta si kova prej gize ose kova shkrirjeje për të mbajtur metal të lëngshëm në temperatura të larta.

Megjithëse jo gjithmonë në formë kovë, kutitë e drekës njihen ndonjëherë si kova drekë ose kovë drekë. Kovat mund të ripërdoren si ndenjëse, kuti mjetesh, kopshte hidroponike, tenxhere me dhomë, bateri "rrugë" ose ushqyes bagëtish, ndër përdorime të tjera. Kovat ripërdoren gjithashtu për përdorimin e ruajtjes afatgjatë të ushqimit nga mbijetuesit.

## Galeria 

Skeda:Hemmoorer Eimer.jpg| romake bronzi nga Gjermania, shekulli i 2-të dhe 3-të
Skeda:wooden_bucket.jpg|Një kovë druri
Skeda:Feuerlöscheimer 19 Jh.jpg|Kova zjarri lëkure gjermane të shekullit të 19-të
Skeda:AFlex-Monsoon-Bucket.jpg|Kovë helikopteri
Skeda:Balde.PNG|Një kovë plastike e verdhë
Skeda:A metal bucket.jpg|Një kovë metali

## Referime
Kazan

[parapamje|250px|Një kazan elektrik i bardhë modern [Philips]]
Një **kazan** është një lloj tenxhere e specializuar për ujë të vluar, zakonisht me kapak, grykë dhe dorezë, ose një pajisje e vogël elektrike kuzhine me formë të ngjashme që funksionon në mënyrë të pavarur. Kazanët mund të ngrohen ose duke i vendosur në sobë, ose me elementin e tyre të brendshëm të ngrohjes elektrike në versionet e pajisjes. Siç tregohet nga emri i tij, kazan përdoret shpesh si enë çaji për të bërë çaj ose për të përgatitur një tisane. Disa versione shumë moderne bëjnë më shumë sesa thjesht zierjen e ujit, dhe gjithashtu bëjnë çajin dhe e mbajnë të ngrohtë.

## Kazanet me sobë 
Një kazan modern me sobë është një enë metalike, me një fund të sheshtë, që përdoret për të ngrohur ujin në një sobë ose pianurë. Zakonisht kanë një dorezë sipër, një grykë dhe një kapak. Disa kanë gjithashtu një bilbil avulli që tregon kur uji ka arritur pikën e vlimit.

Kazanët zakonisht bëhen me çelik inox, por mund të bëhen edhe nga bakri ose metale të tjera.

## Kazanet elektrike 
Në vendet me rrymë elektrike 200–240 V, kazanët elektrikë zakonisht përdoren për të zier ujin pa nevojën e një sobë. Elementi i ngrohjes zakonisht është plotësisht i mbyllur, me një fuqi prej 2–3 kW. Kjo do të thotë që tërheqja e rrymës për një kazan elektrik është deri në 13 A, që është një pjesë e konsiderueshme e rrymës së disponueshme për shumë shtëpi: siguresa kryesore e shumicës së shtëpive varion midis 20 dhe 100 ampera. Në vendet me rrymë elektrike 120 V tërhiqet dy herë më shumë rrymë për të njëjtën fuqi. Në disa nga këto vende, kazanët elektrikë, megjithëse janë të disponueshëm, janë më pak të popullarizuar pasi shumica e prizave elektrike janë të kufizuara me rrymë në sigurimin e rreth 1,5 kW dhe kazanët ngrohen shumë më ngadalë.

Në dizajnet moderne, pasi uji të ketë arritur pikën e vlimit, kazani çaktivizohet automatikisht, duke parandaluar që uji të vlojë dhe të dëmtojë elementin ngrohës. Një dizajn më i drejtë, kazani elektrik i stilit "ibrik", mund të jetë më ekonomik për t'u përdorur, pasi edhe një filxhan ujë do ta mbajë elementin të mbuluar.

## Referime
Xeroderma pigmentosum

**Xeroderma pigmentosum** (**XP**) është një çrregullim gjenetik në të cilin ka një aftësi të zvogëluar për të riparuar dëmtimin e ADN-së si ai i shkaktuar nga rrezet ultravioletë (UV). Simptomat mund të përfshijnë një djegie të rëndë nga dielli pas vetëm disa minutash në diell, njolla në zonat e ekspozuara nga dielli, lëkurë të thatë dhe ndryshime në pigmentimin e lëkurës. Normalisht, dëmtimi i ADN-së që ndodh në qelizat e lëkurës nga ekspozimi ndaj dritës ultravioletë riparohet nga riparimi i heqjes së nukleotideve.

Sëmundja prek rreth 1 në 100,000 në mbarë botën. Sipas rajonit, ai prek rreth 1 në 370 në Indi, Ndodh në mënyrë të barabartë në meshkuj dhe femra. Xeroderma pigmentosum u përshkrua për herë të parë në vitet 1870 nga Moritz Kaposi. Në vitin 1882, Kaposi shpiku termin *xeroderma pigmentosum* për gjendjen, duke iu referuar lëkurës së saj karakteristike të thatë dhe të pigmentuar.

## Shenjat dhe simptoma 
Shenjat dhe simptomat e xeroderma pigmentosum mund të përfshijnë:

* Djegie të rënda nga dielli kur ekspozohen vetëm në sasi të vogla të dritës së diellit. Këto ndodhin shpesh gjatë ekspozimit të parë të fëmijës ndaj dritës së diellit.
* Zhvillimi i shumë njollave në moshë të re
* Rritje me sipërfaqe të ashpër (keratoza diellore) dhe kancere të lëkurës
* Sytë që janë me dhimbje të ndjeshme ndaj diellit dhe mund të irritohen lehtësisht, të gjakosen dhe të turbullohen
* Flluska ose njolla me ekspozim minimal në diell
* Telangiectasia (venat merimangë)
* Rritje e kufizuar e qimeve në gjoks dhe në këmbë
* Lëkurë me luspa
* Xeroderma (lëkurë e thatë)
* Njolla të errëta të parregullta në lëkurë
* Ulceracionet e kornesë

## Trajtimi 
parapamje|Fëmija me veshje mbrojtëse ndaj UV gjatë fazave fillestare të XP

Nuk ka shërim për çrregullimin; i gjithë trajtimi është simptomatik ose parandalues. Simptomat mund të shmangen ose kontrollohen duke shmangur plotësisht ekspozimin ndaj dritës së diellit, ose duke qëndruar brenda ose duke veshur veshje mbrojtëse dhe duke përdorur krem kundër diellit kur jeni jashtë. Keratoza gjithashtu mund të trajtohet duke përdorur krioterapinë ose fluorouracil. Në rastet më të rënda të XP, edhe sasi të vogla të dritës UV, për shembull, nga dritaret e mbuluara ose llambat fluoreshente, mund të jenë shumë të rrezikshme dhe të shkaktojnë simptoma.

Më 10 shtator 2020, Clinuvel Pharmaceuticals njoftoi se po hetonte përdorimin e ilaçit të saj kryesor të miratuar nga FDA, Scenesse, si një trajtim potencial për të rritur ekspozimin ndaj dritës pa dhimbje për pacientët me xeroderma pigmentosum.

## Referime
Lista e kontëve dhe kapitenëve të Ulqinit

Gjatë sundimit venedikas (1405–1412; 1421–1571), në krye të qytetit të Ulqinit ishte konti dhe kapiteni (it. *Conte e Capitano di Dulcigno;* lat. *Comes et Capitaneus Dulcinii*).

## Lista 
[parapamje|260x260px|Mur në [Kalaja e Ulqinit|Kalanë e Ulqinit, që mban emrin kontit dhe kapitenit Johani Bollani (Giovanni Bollani)]]

## Shih dhe 
* Lista e kryetarëve të Ulqinit

## Referime
Gërnjolla

**Gërnjolla** (anglisht *Gregale*, italisht *Grecale*) është një erë detare me shi që fryn nga veriperëndimi.

## Etimologjia 
## Shih edhe
Ostria

**Ostria** është një erë e ngrohtë, që fryn nga jugperëndimi, sjell shi dhe dëmton sidomos ullinjtë.

## Etimologjia 
## Shih edhe 
* Moti
Garbia

**Garbia** është një erë e fortë që fryn nga perëndimi ose jugperëndimi dhe sjell shi.

## Etimologjia 
## Shih edhe 
* Moti
Stadiumi i Amantias

**Stadiumi i Amantias** është një stadium antik ilir si dhe një lokalitet arkeologjik që ndodhet në qytetin antik të Amantias. 

## Përmbledhje 
Stadium i Amantias është ndërtuar në shekullin III p.e.r., në qytetin ilir Amantia. Ky stadium kishte një kapacitet prej rreth 3000 shikuesish dhe shërbente për zhvillimin e garave të vrapimit, të pesëgarëshit, mundjes dhe grushtit. Stadiumi i Amantias ndodhet në lindje të qytetit, jashtë mureve rrethues në një truall të rrafshët. Ka formë patkoi me shkallare dhe pistën ; garave në mes. Një krah i shkallares, i është mbështetur shpatit të kodrës, krahu tjetër ngrihet mbi një mbushje dheu. Të dy krahët bashkohen me një segment të lakuar (sfendona). Stadiumi paraqet një dëshmi të gjallë të interesimit të banorëve të kësaj ane për sportin dhe edukimin fizik. Krahas kësaj janë edhe një numër i madh artefaktesh dhe figurash prej bronzi që paraqesin vrapues, atletë, boksierë, hedhës disqesh, etj. 

## Shih edhe 
* Amantia
* Amantët
* Mbretëria e Ilirisë
* Arsimi dhe edukata tek ilirët

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* https://www.persee.fr/doc/iliri_1727-2548_1972_num_2_1_1142
* https://www.intoalbania.com/sq/atraksion/amantia/
Arqipeshkvia e Tivarit

parapamje|Harta e dioqezave katolike në Mal të Zi
**Arqipeshkvia e Tivarit** (malazisht: *Barska nadbiskupija*; latinisht: *Archidioecesis Antibarensis*) është një dioqezë e Kishës Katolike në Mal të Zi.  Selia e arqipeshkvisë është në qytetin e Tivarit. Ajo u themelua si një dioqezë në shekullin e 9-të dhe u ngrit në rang arqipeshkvie në vitin 1089. Arqipeshkvi akual është Rrok Gjonlleshaj.

## Shiko gjithashtu 
* Kisha katolike në Shqipëri

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* Një vështrim i shkurtër mbi historinë e Ipeshkvisë së Kotorrit dhe Tivarit 
* Artikulli *i Enciklopedisë Katolike*, Antivari
* GCatholic.org
* Hierarkia Katolike
* Monografia e Argjipeshkvisë
* Krishtërimi dhe arqipeshkvia
Dhimitër Misha

parapamje|Dhimitër Misha
**Dhimitër Misha** i njohur edhe si **Dhimitër Ballkameni** (Bellkamen, 1890 - Tushemisht, 25 maj 1928) ishte një mësimdhënës dhe prift patriot nga rrethi i Follorinës që dha kontribut të konsiderueshëm në fillimet e arsimit dhe shkollës shqipe.

## Biografia 
Dhimitër Misha u lind më 1890 në Ballkamen, në kazanë e Follorinës, afër Negovanit. Pas Luftërave Ballkanike, e la vendbanimin e tij dhe erdhi në Shqipëri, aty nga viti 1917. Porsa erdhi në Shqipëri filloi të ushtrojë profesionin e mësuesit në shkollat fillore shqipe, që ishin hapur atëhere në rrethin e Korçës e të Pogradecit, në marrëveshje me komandën e ushtërisë franceze, që ishte vendosur në Korçë e Pogradec. Hyri si mësues në fillim në fshatin Podgorie dhe Alarup dhe, më vonë, në fshatin Tushemisht të rrethit të Pogradecit.

Nga dëshira për të hequr influencën greke dhe sërbe nga kisha, u vesh prift në vitin 1925 dhe filloi të ushtrojë të dy profesionet (mësues dhe prift). Filloi menjëherë të meshojë në gjuhën shqipe, jo vetëm në fshatin Tushemisht, por edhe në fshatrat fqinjë.

Për të mbrojtur territorin shqiptar dhe shkronjat shqipe ai kishte prishur shkronjat cirilike të një faltoreje të vogël të quajtur "Najazmë" e që ndodhet brenda territorit shqiptar e pranë kufirit me Jugosllavinë afër manastirit të Shën Naumit. At Dhimitri i prishte shkronjat sërbe dhe i shkruante me shkronja shqipe. Kjo gjë u përsërit disa herë gjer sa u vra më 25 maj të vitit 1928 në pragun e Kishës së Shën Panteleimonit në fshatin Tushemisht të Rrethit të Pogradecit.

## Shih edhe 
* Liqeni i Ohrit
* Arsimi kombëtar
* Historia e arsimit shqiptar

## Referime
Skandali i patronazhistëve

Si **skandali i patronazhistëve** njihet përdorimi i paautorizuar i të dhënave personale të ndjeshme të votuesve të Qarkut Tiranë nga Partia Socialiste. Të ashtuquajturit "patronazhistë", anëtarë të PS-së, kanë mirëmbajtur një databazë të paautorizuar me të dhëna personale të të gjithë votuesve, duke shënuar parapëlqimet politike. Databaza qarkulloi gjerësisht nëpër internet, pasi lajmi për ekzistencën e saj u publikua fillimisht nga portali Lapsi.al më 11 prill 2021, 2 javë para zgjedhjeve për kuvendin më 25 prill.

## Problematika 
* Të dhënat personale konfidanciale nuk duhet të përdoren për qëllime zgjedhore nga partia në pushtet.
* Të dhënat personale përdoren pa njohurinë apo miratimin e personave.
* Administrata publike duhet të jetë profesionale dhe efiçente, jo partiake dhe pasive.

## Databaza 
Databaza përmban 910,061 rreshta, ku në çdo rresht gjenden gjeneralitetet dhe të dhënat personale të një qytetari. Qytetari më i moshuar në databazë ka lindur në vitin 1922, ndërsa më i riu në 31 dhjetor 2002. Që të gjithë në databazë kanë të drejtë votimi dhe janë banorë të qarkut Tiranë.

## Patronazhistët 
Në databazë rezultojnë gjithsej 9027 patronazhistë. Disa mijëra prej tyre punojnë kryesisht në administratën publike, qendrore apo vendore, si dhe në morinë e kompanive nën pronësi shtetërore.
* Organizata ndërkombëtare për të drejtat e njeriut Amnesty International në raportin për vitin 2021 u shpreh e shqetësuar në lidhje me lirinë e shprehjes, mbrojtjen e burimeve dhe frikësimin e gazetarëve për këtë rast.

## Shih edhe 
* Rrjedhja e listës së pagave

## Referime
Teatri i Bylisit

**Teatri i Bylisit** është një monument i trashëgimisë kulturore që ndodhet në qytetin antik të Bylisit dhe është monumenti më i rëndësishëm i Bylisit të periudhës antike.  

## Përmbledhje 
Teatri i Bylisit bashkë me stoan e madhe dhe stadiumin, ai ka përcaktuar kompozimin arkitektonik të agorasë rreth mesit të shekullit III p.e.s.  Për ndërtimin e teatrit është zgjedhur këndi juglindor i agorasë, ku ngritja e menjëhershme e terrenit jepte mundësi për shfrytëzimin e shpatit për ndërtimin e shkallareve.  Gjithashtu, ky pozicion ngjitur me murin rrethues të qytetit jepte mundësi për të komunikuar drejtpërdrejt me trevën fshatare të koinonit, nga vinte një pjesë e madhe e shikuesve, pa qenë nevoja të kalonin nëpër lagjet e qytetit.

Vizitorit që vinte nga stadiumi, apo futej në qytet nga porta, teatri i shfaqej përpara si një ndërtim madhështor, me godinën e skenës në sfondin e shkallares.  Dy mure mbajtëse anësore e thekson këtë perspektivë, ndërsa kolonada dorike e portikut të godinës së skenës krijonte një monumentalitet të panjohur për teatrot e kohës.  Dy bazamente përpara teatrit shënojnë vendet ku kanë qenë vendosur skulptura të Dionisit, apo muzave.

## Shih edhe 
* Bylisi
* Bylinët
* Mbretëria e Ilirisë

## Referime
Diadumeniani

**Diadumenian** (/d aɪ ˈ æ d ʊ ˌ m iː n i ən / ;    ; 14Shtator 208 - Qershor 218) ishte djali i dhe bashkësundimtar me perandorin romak Macrinus . Nëna e tij ishte Nonia Celsa, emri i së cilës mund të jetë fiktiv. Diadumenian u bë Cezar në maj 217. Elagabalus u revoltua në maj 218 dhe Diadumenian u ngrit në bashkë-perandor. Pasi Macrinus u mund në Betejën e Antiokisë, më 8 qershor 218, Diadumenian u dërgua në oborrin e Artabanus IV për të siguruar sigurinë e tij; megjithatë, ai u kap dhe u ekzekutua gjatë rrugës, në fund të qershorit.

## Historia 
Diadumenian lindi më 14 shtator 208, i quajtur Marcus Opellius Diadumenianus, nga Macrinus, prefekti pretorian dhe perandori i ardhshëm me origjinë berbere, dhe gruaja e tij ndoshta fiktive Nonia Celsa. Macrinus e shpalli veten perandor më 11 prill 217, tre ditë pasi perandori Caracalla u vra. Menjëherë pas kësaj, Diadumenian u ngrit në Cezar në Zeugma, ndërsa roja e tij po e shoqëronte nga Antiokia në Mesopotami për t'u bashkuar me të atin. Atij iu dha edhe emri Antoninus, për nder të dinastisë Antonine, në këtë kohë. Më 16 maj 218 filloi një revoltë kundër tij në Emesa nga Elagabalus, një i afërm i Caracallas nëpërmjet nënës së tij, Julia Soaemias, e cila ishte kushërira e Caracallas. Për të shuar revoltën, Macrinus i udhëhoqi legjionet e tij në fortesën pretoriane në Apamea. Atje Macrinus e ngriti Diadumenian në August, duke e bërë atë bashkë-perandor. Pasi Macrinus u mund nga Elagabalus më 8 qershor 218, në Betejën e Antiokisë, Macrinus iku në veri në Bosfor. Para se të arratisej, ai ia besoi Diadumenian shërbëtorëve besnikë, duke i udhëzuar ata ta çonin në Perandorinë Parthiane, në oborrin e Artabanus IV, për të garantuar sigurinë e tij. Diadumenian u kap gjatë rrugës në Zeugma dhe u ekzekutua në fund të qershorit. Koka e tij u soll në Elagabalus dhe thuhet se u mbajt si trofe.

## Numizmatika 
Ndërsa *Cezari*, një numër i madh monedhash janë prerë për Diadumenian, edhe pse më pak se shuma e prerë për të atin. Monedhat në të cilat ai përshkruhet si *Augusti* janë jashtëzakonisht të kufizuara, dhe të vetmet monedha të njohura nga kjo kohë janë denarë . Kjo ka çuar në sugjerimin, i propozuar fillimisht nga numizmatisti i lashtë Curtis Clay, se një emetim i madh monedhash po bëhej për Diadumenian, megjithatë ato u shkrinë shpejt kur u përhap lajmi për humbjen e Macrinus. Veçanërisht, ekzistojnë disa monedha provinciale lindore nga periudha që i japin diadumenianit titullin *sebastos*, në atë kohë ekuivalenti grek i *Augustit* romak. Për sa i përket monedhave të arit, Diadumenian ka një stil të njohur të aureusit, që mban imazhin e tij në pjesën e përparme, dhe shfaq Spes në këmbë në anën e pasme, dhe një stil të njohur gjysmë-aureus, që mban imazhin e tij në anën e përparme dhe shfaq veten duke mbajtur një skeptër dhe standard.

## Referime 
### Referime 
### Bibliografi 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Mahmud Xhelaledini

**Mahmud Xhelaledini** ishte një politikan shqiptar i shekull i 20-të por që ka punuar për Perandoria Osmane.

Lindur në Gjirokastër në vitin 1870, Xhelaledini kishte studiuar në Selanik. Pasi iu përfundoi shkollën osmane të administratës publike, ai u bë kajmakam i Gjilanit (tani Gjilanë) në vilajetin e Kosovës në periudhën 1901-1903. Gjatë viteve 1904-1912 ai kishte poste të ndryshme në Vilajetin e Selanikut.

## Referime
Veli Pasha

**Veli Pasha i Moresë** (fl. 1787-1822) ishte djali i Ali Pashë Tepelenës, guvernator shqiptaro-osman *(pasha)* i Pashallëkut të Janinës në Epir. Një komandant osman, ai komandonte forcat kundër Suliotëve, të Republikës Septinsulare, dhe të rebelëve serbë.

## Biografia 
Në vitin 1787 ose 1788, pas pushtimit të Janinës nga babai i tij dhe formimit të Pashallëkut të Janinës, Veliu emërohet nga Aliu si sundimtar i Sanxhakut të Trikallës me titullin *Pasha i Trikalës*. Ndërmjet viteve 1807-1812, ai sundoi Morean si *Pasha*.

Në vitin 1803, babai i tij e dërgoi atë me një ushtri për të luftuar Suliotët. Në vitin 1806, pas konfliktit të ripërtërirë mes osmanëve dhe rusëve, Veli Pasha u dërgua për të sulmuar Republikën Septinsulare. Veli Pasha kapi Vonicën, Prevezën dhe Butrintin. Ali Pasha e martoi Veli Pashën me të bijën e fqinjit të tij Ibrahim Pashës. Veli Pasha u dërgua për të shtypur rebelët serbë në sanxhakun e Smederevës (Kryengritja e Parë Serbe).

Deri në vitin 1804, Veli ishte sanxhakbej në Delvinë dhe Bejlerbej i Rumelisë.

## Shih edhe 
* Xhamia e Veli Pashës
* Ejaleti i Janinës
* Vasiliqia

## Literatura 
* 

## Referime