Nikozia e Veriut

**Nikosia e Veriut** ose **Nikozia Veriore** (Turqisht: *Kuzey Lefkoşa*, Greqisht: Βόρεια Λευκωσία) është kryeqyteti dhe qyteti më i madh i shtetit *de fakto* të Qipros Veriore. Është pjesa veriore e qytetit të ndarë të Nikozias dhe qeveriset nga Bashkia Turke e Nikozias. Që nga viti 2011, Nikozia e Veriut kishte një popullsi prej 61,378 dhe një zonë metropolitane me një popullsi prej 82,539.

Pas dhunës ndërkomunale të viteve 1960, kryeqyteti i Republikës së Qipros u nda midis komuniteteve grekëve qipriotë dhe turqit qipriotë të ishullit në jug dhe veri, përkatësisht në vitin 1963. Një grusht shteti nga junta ushtarake greke në një përpjekje për të bashkuar ishullin me Greqinë në vitin 1974 çoi në pushtimin turk të Qipros dhe komuniteti ndërkombëtar konsideron se Nikosia e Veriut ka qenë nën pushtimin turk që atëherë.

Qyteti është qendra ekonomike, politike dhe kulturore e Qipros Veriore, me shumë dyqane, restorante dhe qendra tregtare. Është shtëpia e një qyteti historik të rrethuar me mure, me qendër në Sheshin Sarayönü dhe një zonë moderne metropolitane, me rajonin Dereboju si qendrën e tij të biznesit dhe argëtimit. I përshkruar si një qytet me nivele të larta mirëqenieje, ai ka parë një rritje dhe zhvillim të madh urban në shekullin e 21-të, duke përfshirë ndërtimin e autostradave të reja dhe shumëkatëshe. Ai pret një numër të konsiderueshëm turistësh dhe një sërë aktivitetesh kulturore, duke përfshirë festivalet e tij ndërkombëtare të teatrit dhe muzikës. Me një popullsi studentore mbi 34,000, Nikosia e Veriut është një qendër e rëndësishme e arsimit dhe kërkimit dhe është shtëpia e katër universiteteve, nga të cilat Universiteti i Lindjes së Afërt është më i madhi.

## Historia 
[parapamje|majtas|[Sheshi Sarayönü, 1969]]
Gjatë krizës së Qipros të viteve 1963–64, si pasojë e ndryshimeve të njëanshme kushtetuese nga grekët qipriotë, shpërtheu dhuna ndërkomunale. Nikosia u nda në lagjet greke dhe turke qipriote nga Vija e Gjelbër, e quajtur sipas ngjyrës së stilolapsit të përdorur nga oficeri i Kombeve të Bashkuara për të vizatuar vijën në një hartë të qytetit. Kjo rezultoi në ndërprerjen e pjesëmarrjes së turqve qipriotë në qeveri dhe pas më shumë dhunës ndërkomunale në vitin 1964, një numër turq qipriotë u zhvendosën në lagjen turke të Nikosias, duke shkaktuar mbipopullim serioz.

Më 15 korrik 1974, pati një përpjekje për grusht shteti të udhëhequr nga junta ushtarake greke për të bashkuar ishullin me Greqinë. Grushti i shtetit rrëzoi Kryepeshkopin Makarios III si Presidenti i Qipros, duke e zëvendësuar atë me nacionalistin pro-*Enosis* Nikos Sampson. Në përgjigje të perspektivës së Enosis, më 20 korrik 1974, ushtria turke pushtoi ishullin dhe që atëherë pushtoi 37% të pjesës veriore të Republikës së Qipros. Pushtimi përfshiu dy faza. Faza e dytë u krye më 14 gusht 1974, ku ushtria turke përparoi pozicionet e saj, duke pushtuar përfundimisht gjithsej prej 37% të territorit qipriot, duke përfshirë pjesën veriore të Nikosia dhe qytetet e Kirenisë dhe Famagustës.

Më 23 prill 2003, kalimi Ledra Palace u hap përmes Vijës së Gjelbër, hera e parë që u lejua kalimi që nga viti 1974. Kjo u pasua nga hapja e pikës së kalimit Ayios Dometios më 9 maj 2003. Më 3 prill 2008, Rruga Ledra u rihap edhe vendkalimi.

## Administrata 
parapamje|majtas|Bashkia e qytetit të Nikosias së Veriut, gusht 2009
Si kryeqytet, Nikozia e Veriut është qendra politike, ekonomike dhe kulturore e Qipros Veriore. Nikosia e Veriut pret ministritë e Qipros Veriore. Qyteti qeveriset nga Bashkia Turke e Nikosias, e cila njihet nga kushtetuta e Republikës së Qipros.

Bashkia Turke e Nikosias drejtohet nga kryetari i bashkisë, Mehmet Harmancı nga Partia e Demokracisë Komunale (TDP). Ai erdhi në pushtet në zgjedhjet lokale në vitin 2014 me 38% të votave popullore, duke mposhtur kandidatët e dy partive kryesore që konsideroheshin si kandidatë me shanset më të larta nga media turke qipriote, në një arritje që u pa si një surprizë e madhe. fitoren. Organizata e bashkisë ka një Këshill Bashkiak prej 22 anëtarësh, i përbërë nga 8 këshilltarë nga Partia Republikane Turke (CTP), 6 nga Partia e Bashkimit Kombëtar (UBP), 6 nga Partia e Demokracisë Komunale, 1 nga Partia Demokratike (PD-UG) dhe 1 nga Partia e Qipros së Re (YKP).

## Lagjet 
Nikozia është e ndarë në disa ndarje administrative të njohura si *mahalleler* (njëjës: *mahalle*) ose lagje. Secila prej këtyre lagjeve drejtohet nga një *muhtar*, i cili zgjidhet nga banorët në zgjedhjet lokale. Ka 25 lagje brenda juridiksionit të Bashkisë Turke të Nikosias, nga të cilat 12 janë në qytetin e rrethuar me mure dhe 13 janë jashtë.

Nicosia Buyuk Han 02.jpg|Büyük Han
Backstreet in North Nicosia.jpg|Një rrugë në qytetin e rrethuar me mure
Backstreet in historical North Nicosia.jpg|Një rrugë në qytetin e rrethuar me mure
Nicosia 01-2017 img33 AtatuerkSquare.jpg|Gjykata e ligjit në Nikosinë e Veriut
Nikozja polnoc4.jpg|Xhamia Arab Ahmet
Galif Meyhanesi (Selimiye Mosque).jpg|Një qendër kulturore-tavernë në qytetin e rrethuar me mure
Rumi Museum - Northern Cyprus.jpg|Muzeu Mevlevi
Arasta Nicosia Northern Cyprus.jpg|Rajoni Arasta
Nicosia 01-2017 img24 Haydar Pasha Mosque.jpg|Xhamia Hajdar Pasha
Nicosia Ledra street view from north.jpg|Rruga Ledra
Nicosia Ledra street border.jpg|Rruga Ledra
Dereboyu at night North Nicosia 2.jpg|Dereboju gjatë natën
Dereboyu north nicosia 4.jpg|Dereboju gjatë ditës
Bulent Ecevit Monument and Square North Nicosia.jpg|Sheshi Bülent Ecevit në Taşkınköy/Göçmenköy

## Referime