Neuroshkenca e sjelljes

**Neuroshkenca e sjelljes**, e njohur gjithashtu si **psikologji biologjike**, **biopsikologji**, ose **psikobiologji**, është aplikimi i parimeve të biologjisë për studimin e mekanizmave fiziologjikë, gjenetikë dhe zhvillimorë të sjelljes tek njerëzit dhe kafshët e tjera.

## Historia 
Neuroshkenca e sjelljes si një disiplinë shkencore doli nga një sërë traditash shkencore dhe filozofike në shekujt 18 dhe 19. Në filozofi, njerëz si René Descartes propozuan modele fizike për të shpjeguar sjelljen e kafshëve dhe njerëzve. Descartes sugjeroi se gjëndra pineale, një strukturë e paçiftuar e mesit në trurin e shumë organizmave, ishte pika e kontaktit midis mendjes dhe trupit. Descartes gjithashtu përpunoi një teori në të cilën pneumatika e lëngjeve trupore mund të shpjegonte reflekset dhe sjelljet e tjera motorike. Kjo teori u frymëzua nga statujat lëvizëse në një kopsht në Paris.[4] Stimulimi elektrik dhe lezionet mund të tregojnë gjithashtu efektin e sjelljes motorike të njerëzve. Ata mund të regjistrojnë aktivitetin elektrik të veprimeve, hormoneve dhe kimikateve dhe efektet që barnat kanë në trup, të gjitha këto ndikojnë në sjelljen e përditshme të dikujt.

Edhe filozofë të tjerë ndihmuan në lindjen e psikologjisë. Një nga tekstet më të hershme në fushën e re, Parimet e Psikologjisë nga William James, argumenton se studimi shkencor i psikologjisë duhet të bazohet në një kuptim të biologjisë.

Shfaqja e psikologjisë dhe neuroshkencës së sjelljes si shkenca legjitime mund të gjurmohet nga shfaqja e fiziologjisë nga anatomia, veçanërisht neuroanatomia. Fiziologët kryen eksperimente mbi organizmat e gjallë, një praktikë që nuk u besua nga anatomistët dominues të shekujve 18 dhe 19.[5] Puna me ndikim e Claude Bernard, Charles Bell dhe William Harvey ndihmoi për të bindur komunitetin shkencor se të dhëna të besueshme mund të merren nga subjektet e gjalla.

Edhe para shekullit të 18-të dhe të 19-të, neuroshkenca e sjelljes kishte filluar të merrte formë që në vitin 1700 p.e.s.[6] Pyetja që duket se lind vazhdimisht është: cila është lidhja midis mendjes dhe trupit? Debati është referuar zyrtarisht si problemi mendje-trup. Ekzistojnë dy shkolla kryesore të mendimit që përpiqen të zgjidhin problemin mendje-trup; monizmi dhe dualizmi.[4] Platoni dhe Aristoteli janë dy nga disa filozofë që morën pjesë në këtë debat. Platoni besonte se truri ishte vendi ku ndodhnin të gjitha mendimet dhe proceset mendore.[6] Në të kundërt, Aristoteli besonte se truri i shërbente qëllimit të ftohjes së emocioneve që rrjedhin nga zemra.[4] Problemi mendje-trup ishte një hap drejt përpjekjes për të kuptuar lidhjen midis mendjes dhe trupit.

Një tjetër debat u ngrit në lidhje me lokalizimin e funksionit ose specializimit funksional kundrejt barazisë potenciale, i cili luajti një rol të rëndësishëm në zhvillimin në neuroshkencën e sjelljes. Si rezultat i lokalizimit të hulumtimit të funksionit, shumë njerëz të famshëm që gjenden brenda psikologjisë kanë arritur në përfundime të ndryshme. Wilder Penfield ishte në gjendje të zhvillonte një hartë të korteksit cerebral duke studiuar pacientët epileptikë së bashku me Rassmussen.[4] Hulumtimet mbi lokalizimin e funksionit i kanë çuar neuroshkencëtarët e sjelljes në një kuptim më të mirë se cilat pjesë të trurit kontrollojnë sjelljen. Kjo është ilustruar më së miri përmes studimit të rastit të Phineas Gage.

Termi "psikobiologji" është përdorur në një sërë kontekstesh, duke theksuar rëndësinë e biologjisë, e cila është disiplina që studion modifikimet organike, nervore dhe qelizore në sjellje, plasticitetin në neuroshkencë dhe sëmundjet biologjike në të gjitha aspektet, përveç kësaj, biologjinë. fokuson dhe analizon sjelljen dhe të gjitha subjektet për të cilat ajo shqetësohet, nga pikëpamja shkencore. Në këtë kontekst, psikologjia ndihmon si një disiplinë plotësuese, por e rëndësishme në shkencat neurobiologjike. Roli i psikologjisë në këtë pyetje është ai i një mjeti social që mbështet shkencën kryesore ose më të fortë biologjike. Termi "psikobiologji" u përdor për herë të parë në kuptimin e tij modern nga Knight Dunlap në librin e tij An Outline of Psychobiology (1914). Dunlap ishte gjithashtu themeluesi dhe kryeredaktori i revistës Psychobiology. Në njoftimin e asaj reviste, Dunlap shkruan se revista do të botojë kërkime "...që kanë të bëjnë me ndërlidhjen e funksioneve mendore dhe fiziologjike", që përshkruan fushën e neuroshkencës së sjelljes edhe në kuptimin e saj modern.

## Shiko edhe 
* Neuroshkenca

## Referime