Organizata Evropiane për Kërkime Bërthamore

**Organizata Evropiane për Kërkime Bërthamore** (), e njohur si **CERN** (; ; rrjedh nga emri *"Conseil Européen pour la Recherche Nucléaire"*; shih *Historia*) është një organizatë kërkimore Evropiane që operon me laboratorin e fizikës së grimcave më të madh në botë. I themeluar në vitin 1954, organizata është e bazuar në një periferi në veriperëndim të Gjenevës në kufirin franko-zviceran, dhe ka 22 shtete anëtare. Izraeli është i pari (dhe aktualisht i vetmi) shtet jo-evropian që i është dhënë anëtarësimi i plotë .

## Historia
Konventa për themelimin e CERN u ratifikua më 29 shtator 1954 nga 12 vende të Evropës Perëndimore Sipas Lew Kowarski, një ish drejtor i CERN-it, kur u ndryshua, shkurtimi i çuditshëm që mund të bëhej ishte OERN, dhe Heisenberg tha se shkutesa mundet "akoma të qëndrojë CERN edhe nëse emri ndryshon".

Kryetari i parë i CERN-it ishte Sir Benjamin Lockspeiser. Drejtori i Përgjithshëm i parë ishte Edoardo Amaldi.

Laboratori ishte i përkushtuar fillimisht për të studiuar bërthamat atomike, por shumë shpejt u aplikua për "fizikën e enregjisë së lartë", i kushtuar kryesisht me studimin e ndërveprimeve midis grimcave subatomike. Për këtë arsye, laborator i drejtuar nga CERN njihet zakonisht si **Laborator Evropian për fizikën e grimcave** (*Laboratoire européen pour la physique des particules*), emërtim që i përshkruan më mirë hulumtimet që kryhen atje.

### Arritjet shkencore 
Disa arritje të rëndësishme në fizikën e grimcave janë bërë përmes eksperimenteve në CERN.

#### Shkenca kompjuterike 
World Wide Web filloi si një projekt i CERN i quajtur ENQUIRE, i inicuar nga Tim Berners-Lee në vitin 1989 dhe Robert Cailliau në vitin 1990 . Berners-Lee dhe Cailliau u nderuan bashkërisht nga Shoqata për Makineritë Kompjuterike në vitin 1995 për kontributin e tyre në zhvillimin e World Wide Web.

Bazuar në konceptin e hypertext-it, projekti kishte për qëllim që të lehtësojë shkëmbimin e informacionit ndërmjet hulumtuesve. Faqja e internetit e parë u aktivizua në vitin 1991. Më 30 prill 1993, CERN njoftoi se World Wide Web do të jetë falas për të gjithë. Një kopje e webfaqes orgjinale të parë, e krijuar nga Berners-Lee, është akoma e publikuar në faqen e internetit të Konsorciumit të World Wide Web, si një dokument historik.

### Më shpejt-se-drita anomalia e neutrinove 
## Pjesëmarrja dhe financimi
### Shtetet anëtare dhe buxheti
Që nga themelimi i saj nga 12 anëtarë në vitin 1954, CERN ka pranuar rregullisht anëtarë të rinj. Të gjithë anëtarët e rinj kanë mbetur në organizatë që prej anëtarësimit të tyre, me përjashtim të Spanjës dhe Jugosllavisë. Spanja për herë të parë u bashkua CERN-it në vitin 1961, u tërhoq në vitin 1969, dhe u kthye përsëri në vitin 1983. Jugosllavia ishte anëtar themelues i CERN-it, por largua në vitin 1961. Nga 22 anëtarë, 18 janë vende anëtare të Bashkimit Evropian. Zvicra dhe Norvegjia nuk janë. Izraeli u bashkua CERN-it si një anëtar i plotë më 6 janar 2014. Në qershor 2015, Rumania u bë anëtare e plotë e CERN-it, pas një votimi unanim në favor .

Sipas vitit 2014, CERN merr kontributin nga shtetet me një popullsi të përgjithshme prej rreth 517.000.000 persona. Mesatarisht në ato shtete, kontributi për person gjatë vitit 2014 ishte rreth 2.2 franga zvicerane/vit.

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* Faqja zyrtare e CERN: *CERN Accelerating science*
* *50 vite CERN*
* CERN Courier – International journal of high-energy physics 
* Izraeli mund të bëhet anëtari i parë jo-evropian i grupit të kërkimeve bërthamore CERN
* Dita e Big Bengut: Krijimi i CERN, shtator 2008, Një program në BBC Radio