Larisa Hienijush

parapamje|Larysa Hienijuš
**Larysa Hienijuš** (Bjellorusisht: Ларыса Геніюш; 9 gusht 1910 - 7 prill 1983) ishte një poete, shkrimtare dhe pjesëmarrës aktive e lëvizjes kombëtare bjelloruse.

## Biografia 
### Fëmijëria dhe rinia 
Ajo ishte e lindur në **Larysa Miklaševič** në Žlobaǔcy (tani rajoni Vaǔkavysk, rajoni Grodno) në familjen e një pronari të pasur të tokave.Ajo kishte shumë vëllezër e motra. Hienijuš shkoi në një shkollë polake, në vitin 1928 ajo përfundoi me sukses Gjimnazin polak Vaǔkavysk. Në atë kohë, ajo u njoh me literaturën botërore - klasike polake, skandinave dhe angleze. Ajo gjithashtu filloi të shkruante poezi..

### Jeta në Pragë 
Më 3 shkurt ajo u martua me një student të mjekësisë, Janka Hienijuš, i cili në atë kohë po studionte në Universitetin Charles të Pragës. Në vitin 1937, pas lindjes së djalit të saj Jurka, ajo u bashkua me bashkëshortin e saj në Pragë. Atje, një nga fqinjët e Hienijušs ishte Alexandra Kosach-Shimanovskaya, motra e Lesya Ukrainka - shkrimtare, puna e të cilës në masë të madhe kishte ndikuar në poeten bjelloruse. Poezitë e para të botuara të Hienijuš u shfaqën në "Раніца", një gazetë e emigrantëve bjellorusë të Berlinit më 1939. Në vitin 1942 u botua koleksioni i parë i poezisë «Ад родных ніў». Ajo u mbush me nostalgji dhe mendime për fatin e atdheut të saj.

Kur në 1939 Ushtria e Kuqe mori Bjellorusinë perëndimore, babai i poetes, Anton Miklaševiç, u qëllua për vdekje dhe nëna dhe dy motra u dëbuan në Kazakistan. Sipas vullnetit të Presidentit të atëhershëm të Republikës Popullore të Bjellorusisë (BNR) Vasil Zacharka, Larysa Hienijuš u emërua Sekretare e Përgjithshme e Qeverisë së BNR-së në mërgim në mars të vitit 1943. Ajo ruajti dhe organizoi arkivin e BNR-së, u kujdes për imigrantët bjellorusë, refugjatët politikë dhe të burgosurit e luftës. Ajo e fshehu pjesën më të vlefshme të arkivit në vendin jashtë rrezikut të NKVD dhe MGB. Më vonë, shërbimi i sigurisë sovjetike torturoi poeten për të marrë arkivin.

### Arrestimi dhe dënimi 
Pas Luftës së Dytë Botërore, Larysa Hienijuš me burrin dhe djalin e saj jetonin në Vimperk pranë Pragës. 5 mars 1948, ata u arrestuan nga MGB. Të dy Larysa dhe Janka Hienijuš u mbajtën në burgjet në Çekosllovaki dhe Lviv, Ukrainë. Në tetor të vitit 1948 ata u transferuan në një burg në Minsk. Këtu Larysa Hienijuš u mor në pyetje dhe u torturua nga Ministri i Sigurimit të Shtetit BSSR Lavrentii Tsanava.

Më 7 shkurt 1949, të dy Hienijušët u dënuan me 25 vjet burgim. Poetja e vuajti dënimin e saj në kampet e Komis ASSR. Ajo tregoi një shembull të një forme fenomenale shpirtërore duke sjellë së bashku belarusianët dhe të burgosurit e nacionaliteteve të tjera, dhe vazhdoi të shkruante poezi. Të burgosurit e quajtën Nënë dhe poezitë e saj - glukozë, duke i mbajtur mend përmendësh dhe duke i lexuar si një lutje. Pas tetë vjetësh, Larysa Hienijuš u lirua në vitin 1956.

Fati tragjik iu bë anëtarëve të tjerë të familjes Miklaševiç: nëna e poetit dhe dy motra vdiqën në Kazakistan në vitin 1945; Vëllai i saj, Arkadz, ushtar në Ushtrinë e Anderit, vdiq më 27 korrik 1944 në Betejën e Monte Cassinos në Itali dhe një tjetër vëlla Raçsisla, ushtar në Ushtrinë Polake, vdiq më 26 prill 1945 pranë Berlinit.

### Vdekja dhe refuzimi i rehabilitimit 
Larysa Hienijuš vdiq në vitin 1983. Mijëra njerëz shkuan në varrimin e saj.

Në vitin 1999, Komiteti Belarusian i Helsinkit i bëri thirrje Prokurorisë së Përgjithshme që të anulojë një dënim të padrejtë kundër të dy Hienijušs. Zyra e ktheu ankesën në Gjykatën Supreme e cila refuzoi anulimin pasi poetja "nuk ka arsye për rehabilitim". Megjithatë, arsyet për refuzim ishin të panjohura, pasi sipas letrës së Gjykatës, "ato mund t'u jepen vetëm personit të shtypur".

## Bibliografia 
### Poezi 
* *Ад родных ніў* (Prague, 1942; ribotuar: Slonim, 1995)
* *Невадам з Нёмана* (Minsk, 1967)
* *На чабары настоена. Лірыка* (Minsk,  1982)
* *Dzieviać vieršaǔ* (Biełastok, 1987)
* *Белы сон: Вершы і паэмы* (Minsk, 1990)
* *Вершы: Рукапісны зборнік з 1945—1947* (Londër, 1992)
* *Маці і сын* (пад адной вокладкай зборнікі Ларысы Геніюш «Сэрца» і Юркі Геніюша «Да свету») (Biełastok, 1992)
* *Выбраныя вершы* (Minsk, 1997)
* *Выбраныя творы* (Minsk,  2000)

### Libra për fëmijë 
* *Казкі для Міхаські* (Minsk, 1972)
* *Добрай раніцы, Алесь* (Minsk, 1976)

### Vepra të tjera 
* *Споведзь: (успаміны)* (Minsk, 1993)
* *Каб вы ведалі: З эпісталярнай спадчыны (1945-1983)* (Minsk, 2005)

## Referimet 
## Lidhje të jashtme 
* Біяграфія на Slounik.org
* Творы на "Беларускай Палічцы"
* Вершы Ларысы Геніюш 
* Перапіска Ларысы Геніюш зь Міколам Прашковічам
* біяграфічны фільм Віталя Дудзіна "Птицы без гнёзд"
* Вершы Ларысы Геніюш на сайце "Родныя вобразы"
* "Вершы: Рукапісны зборнік з 1945-1947" (PDF, Parathënie në gjuhën angleze nga Prof. Arnold McMillin)