Menstruacionet

ndërtohet dhe prishet gjatë ciklit menstrual]]
**Menstruacioni** (i njohur edhe si **periodë**, ndër termat e tjerë të folura ) është shkarkimi i rregullt i gjakut dhe indeve mukozale nga rreshtimi i brendshëm i mitrës përmes vaginës . Cikli menstrual karakterizohet nga rritja dhe rënia e hormoneve. Menstruacioni shkaktohet nga rënia e nivelit të progesteronit dhe është një shenjë se shtatzënia nuk ka ndodhur.

Periudha e parë, një pikë në kohë e njohur si menarke, zakonisht fillon midis moshës 12 dhe 15 vjeç  Menstruacionet që fillojnë që në moshën 8 vjeç do të konsiderohen prap normale.  Mosha mesatare e periudhës së parë është përgjithësisht e mëvonshme në botën në zhvillim dhe më e hershme në botën e zhvilluar. Kohëzgjatja tipike midis ditës së parë të një menstruacioni dhe ditës së parë të ditës tjetër është 21 deri në 45 ditë në gratë e reja. Tek të rriturit, diapazoni është midis 21 dhe 31 ditësh me mesataren 28 ditë. 

Deri në 80% e grave nuk përjetojnë probleme të mjaftueshme për të prishur funksionimin e përditshëm qoftë gjatë menstruacioneve ose në ditët para menstruacioneve. Simptomat përpara menstruacioneve që ndërhyjnë në jetën normale quhen sindroma premenstruale (PMS). Rreth 20 deri në 30% e grave përjetojnë PMS, me 3 deri në 8% që përjetojnë simptoma të rënda.  Këto përfshijnë aknet, gjoksin e butë, fryrjen e barkut, ndjenjën e lodhjes, nervozizmin dhe ndryshimet e humorit.  Simptoma të tjera që disa gra përjetojnë përfshijnë periudha të dhimbshme dhe gjakderdhje të rëndë gjatë menstruacioneve dhe gjakderdhje jonormale në çdo kohë gjatë ciklit menstrual.  Mungesa e periodave, e njohur si amenorrhea, është kur periodat nuk ndodhin në moshën 15 vjeç ose nuk janë rishfaqur në 90 ditë.   Megjithatë, mund të ndodhë që në tetë.  Mosha mesatare e periudhës së parë është përgjithësisht e mëvonshme në botën në zhvillim dhe më e hershme në botën e zhvilluar .   Mosha mesatare e menarkës ka ndryshuar pak në Shtetet e Bashkuara që nga vitet 1950.   Kohëzgjatja mesatare është 28 ditë; një studim e vlerësoi atë në 29.3 ditë.  Ndryshueshmëria e gjatësisë së ciklit menstrual është më e lartë për gratë nën 25 vjeç dhe është më e ulëta, pra më e rregullta për moshat 25 deri në 39 vjeç.  Ndryshueshmëria rritet pak për gratë e moshës 40 deri në 44 vjeç.   Menopauza para moshës 45 vjeçare konsiderohet *e parakohshme* në vendet e industrializuara.  Ashtu si mosha e menarkës, mosha e menopauzës është kryesisht rezultat i faktorëve kulturorë dhe biologjikë. Sëmundjet, operacionet e caktuara ose trajtimet mjekësore mund të bëjnë që menopauza të ndodhë më herët sesa mund të ndodhte ndryshe.

### Gjakderdhja 
 e mbushur me lëng menstrual]]
Vëllimi mesatar i lëngjeve menstruale gjatë një periudhe mujore menstruale është  me  konsiderohet tipike. Lëngu menstrual është emri i saktë për rrjedhën, megjithëse shumë njerëz preferojnë t'i referohen atij si gjak menstrual. Lëngu menstrual është i kuqërremtë në kafe, një ngjyrë pak më e errët se gjaku venoz.  

Rreth gjysma e lëngjeve menstruale është gjak. Ky gjak përmban natrium, kalcium, fosfat, hekur dhe klorur, shkalla e të cilave varet nga gruaja. Ashtu si gjaku, lëngu përbëhet nga mukusi i qafës së mitrës, sekrecionet vaginale dhe indet endometriale . Lëngjet vaginale në menstruacione kryesisht kontribuojnë me ujë, elektrolite të zakonshme, pjesë të organeve dhe të paktën 14 proteina, duke përfshirë glikoproteinat. 

Shumë gra dhe vajza vërejnë mpiksje gjaku gjatë menstruacioneve. Këto shfaqen si grumbuj gjaku që mund të duken si inde. Nëse ka pasur një abort ose një lindje të vdekur, ekzaminimi nën një mikroskop mund të konfirmojë nëse ka qenë indi endometrial ose indi i shtatzënisë (produktet e ngjizjes).  Ndonjëherë mpiksjet menstruale ose derdhja e indit endometrial mendohet gabimisht se tregojnë një abort të hershëm të embrionit. Një enzimë e quajtur plazmina – që gjendet në endometrium – tenton të pengojë mpiksjen e gjakut.

Sasia e hekurit të humbur në lëngun menstrual është relativisht e vogël për shumicën e grave.   Në një studim, grave në premenopauzë që shfaqnin simptoma të mungesës së hekurit iu dhanë endoskopi. 86% e tyre në fakt kishin sëmundje gastrointestinale dhe rrezikoheshin të diagnostikoheshin gabim thjesht sepse kishin menstruacione.   Gjakderdhja e rëndë menstruale, që ndodh çdo muaj, mund të rezultojë në anemi. 

### Ndryshimet hormonale 
Cikli menstrual është një seri ndryshimesh natyrore në prodhimin e hormoneve dhe strukturat e mitrës dhe vezoreve të sistemit riprodhues të femrës, që bën të mundur shtatzëninë. Cikli ovarian kontrollon prodhimin dhe lirimin e vezëve dhe lirimin ciklik të estrogjenit dhe progesteronit. Cikli i mitrës rregullon përgatitjen dhe mirëmbajtjen e rreshtimit të mitrës (mitrës) për të marrë një embrion. Këto cikle janë të njëkohshme dhe të koordinuara, zakonisht zgjasin nga 21 deri në 35 ditë, me një gjatësi mesatare prej 28 ditësh dhe vazhdojnë për rreth 30-45 vjet.

Hormonet e natyrshme drejtojnë ciklet; rritja dhe rënia ciklike e hormonit stimulues të folikulit nxit prodhimin dhe rritjen e ovociteve (qelizat vezë të papjekura). Hormoni i estrogjenit stimulon shtresën e brendshme të mitrës (endometrium) të trashet për të akomoduar një embrion nëse ndodh fekondimi. Furnizimi me gjak i rreshtimit të trashë siguron lëndë ushqyese për një embrion të implantuar me sukses. Nëse implantimi nuk ndodh, shtresa e brendshme prishet dhe gjaku lirohet. Shkaktuar nga rënia e niveleve të progesteronit, menstruacionet (një "periudhë", në gjuhën e zakonshme) është derdhja ciklike e mukozës dhe është një shenjë se shtatzënia nuk ka ndodhur.
## Efekte anësore 
### Pasqyrë e shëndetit menstrual 
Edhe pse një proces normal dhe i natyrshëm, disa gra përjetojnë sindromën premenstruale me simptoma që mund të përfshijnë aknet, gjoksin e butë dhe lodhjen.Simptomat më të rënda që ndikojnë në jetën e përditshme klasifikohen si çrregullim disforik premenstrual dhe përjetohen nga 3 deri në 8% e grave. Dismenorrea (ngërçe menstruale ose dhimbje menstruale) ndihet si ngërçe të dhimbshme në bark që mund të përhapen në pjesën e pasme dhe në pjesën e sipërme të kofshëve gjatë ditëve të para të menstruacioneve.Dhimbja dobësuese e menstruacioneve nuk është normale dhe mund të jetë shenjë e diçkaje të rëndë siç është endometrioza.Këto çështje mund të ndikojnë ndjeshëm në shëndetin dhe cilësinë e jetës së një gruaje dhe ndërhyrjet në kohë mund të përmirësojnë jetën e këtyre grave.

Ka keqbesime të zakonshme të komunikuara kulturalisht se cikli menstrual ndikon në disponimin e grave, shkakton depresion ose nervozizëm, ose se menstruacionet janë një përvojë e dhimbshme, e turpshme ose e papastër. Shpesh ndryshimi normal i humorit të një gruaje i atribuohet gabimisht ciklit menstrual. Pjesa më e madhe e hulumtimit është e dobët, por duket se ka një rritje shumë të vogël në luhatjet e humorit gjatë fazave luteale dhe menstruale, dhe një rënie përkatëse gjatë pjesës tjetër të ciklit. Ndryshimet e niveleve të estrogjenit dhe progesteronit gjatë ciklit menstrual ushtrojnë efekte sistemike në aspekte të fiziologjisë duke përfshirë trurin, metabolizmin dhe sistemin muskuloskeletor. Rezultati mund të jetë ndryshime delikate fiziologjike dhe të dukshme në performancën atletike të grave, duke përfshirë performancën e forcës, aerobike dhe anaerobe

### Gjendja shpirtërore dhe sindroma premenstruale (PMS) 
Sindroma premenstruale (PMS) është një grup përçarës i simptomave emocionale dhe fizike që ndodhin rregullisht në një deri në dy javë përpara fillimit të çdo periudhe menstruale.Simptomat zgjidhen rreth kohës kur fillon gjakderdhja menstruale.Gra të ndryshme përjetojnë simptoma të ndryshme. Sindroma premenstruale zakonisht prodhon një ose më shumë simptoma fizike, emocionale ose të sjelljes, që zgjidhen me menstruacionet.Gama e simptomave është e gjerë dhe më së shpeshti janë ndjeshmëria e gjirit, fryrja e barkut, dhimbja e kokës, ndryshimet e humorit, depresioni, ankthi, zemërimi dhe nervozizmi. Për t'u diagnostikuar si PMS, në vend të një shqetësimi normal të ciklit menstrual, këto simptoma duhet të ndërhyjnë në jetën e përditshme, gjatë dy cikleve menstruale të regjistrimit të ardhshëm. Këto simptoma janë jospecifike dhe vërehen te gratë pa PMS. Shpesh simptomat e lidhura me PMS janë të pranishme për rreth gjashtë ditë. Modeli i simptomave të një individi mund të ndryshojë me kalimin e kohës.PMS nuk prodhon simptoma gjatë shtatzënisë ose pas menopauzës.

Diagnoza kërkon një model të qëndrueshëm të simptomave emocionale dhe fizike që ndodhin pas ovulacionit dhe para menstruacioneve në një shkallë që ndërhyn në jetën normale.Simptomat emocionale nuk duhet të jenë të pranishme gjatë pjesës fillestare të ciklit menstrual.Një listë ditore e simptomave për disa muaj mund të ndihmojë në diagnostikimin. Çrregullime të tjera që shkaktojnë simptoma të ngjashme duhet të përjashtohen përpara se të vendoset një diagnozë.

Shkaku i PMS është i panjohur, por mekanizmi themelor besohet të përfshijë ndryshime në nivelet e hormoneve gjatë gjithë ciklit menstrual. Reduktimi i kripës, alkoolit, kafeinës dhe stresit, së bashku me rritjen e ushtrimeve është zakonisht gjithçka që rekomandohet për menaxhimin e simptomave të lehta.[36] Plotësimi i kalciumit dhe vitaminës D mund të jetë i dobishëm në disa. Ilaçet anti-inflamatore si ibuprofeni ose naprokseni mund të ndihmojnë me simptomat fizike. Në ata me simptoma më domethënëse, pilulat e kontrollit të lindjes ose spironolactone diuretike mund të jenë të dobishme.

Mbi 90% e grave raportojnë se kanë disa simptoma para menstruacioneve, të tilla si fryrje, dhimbje koke dhe humor. Simptomat premenstruale në përgjithësi nuk shkaktojnë ndërprerje të konsiderueshme dhe kualifikohen si PMS në afërsisht 20% të grave para menopauzës. Ilaqet kundër depresionit të klasës së frenuesve selektiv të rimarrjes së serotoninës mund të përdoren për të trajtuar simptomat emocionale të PMS.

Çrregullimi disforik premenstrual (PMDD) është një gjendje më e rëndë që ka simptoma më të mëdha psikologjike. PMDD prek rreth 3% të grave të moshës për të lindur fëmijë.

### Ngërçet 
Në shumicën e grave, ndryshime të ndryshme fizike shkaktohen nga luhatjet e niveleve të hormoneve gjatë ciklit menstrual. Kjo përfshin kontraktimet e muskujve të mitrës (ngërçe menstruale) që mund t'i paraprijnë ose shoqërojnë menstruacionet. Shumë gra përjetojnë ngërçe të dhimbshme, të njohura gjithashtu si dismenorrhea, gjatë menstruacioneve.  Tek gratë e rritura, kjo dhimbje është mjaft e fortë sa të ndikojë në aktivitetin e përditshëm në vetëm 2%-28%.  Këto simptoma mund të jenë mjaft të rënda sa të ndikojnë në performancën e një personi në punë, shkollë dhe në aktivitetet e përditshme në një përqindje të vogël të grave. 

Kur dhimbja e rëndë e legenit dhe gjakderdhja ndodhin papritur ose përkeqësohen gjatë një cikli, kjo mund të jetë për shkak të shtatzënisë ektopike dhe abortit spontan . Kjo kontrollohet duke përdorur një test shtatzënie, në mënyrë ideale sapo të fillojë dhimbja e pazakontë, sepse shtatzënitë ektopike mund të jenë kërcënuese për jetën. 

Trajtimi më i zakonshëm për dhimbjet menstruale janë barnat anti-inflamatore jo-steroide (NSAIDs). NSAID-të mund të përdoren për të reduktuar dhimbjet e moderuara deri në të forta dhe të gjitha duken të ngjashme.  Rreth 1 në 5 gra nuk i përgjigjen NSAID-ve dhe kërkojnë terapi alternative, të tilla si analgjezikë të thjeshtë ose mbulesa ngrohëse.  Medikamente të tjera për menaxhimin e dhimbjes përfshijnë aspirinë ose paracetamol dhe kontraceptivë oralë të kombinuar. Megjithëse mund të përdoren kontraceptivë oralë të kombinuar, nuk ka prova të mjaftueshme për efikasitetin e progestogjenëve intrauterine.  Një rishikim tjetër gjeti prova të pamjaftueshme për të përcaktuar një efekt. 

### Ndërveprimet me kushte të tjera 
Ndërveprimet e njohura midis ciklit menstrual dhe kushteve të caktuara shëndetësore përfshijnë

* Disa gra me sëmundje neurologjike përjetojnë rritje të aktivitetit të kushteve të tyre pothuajse në të njëjtën kohë gjatë çdo cikli menstrual. Për shembull, rënia e niveleve të estrogjenit mund të shkaktojë migrenë ,   veçanërisht kur gruaja që ka migrenë po merr gjithashtu pilulën e kontrollit të lindjes.
* Shumë gra me epilepsi kanë më shumë kriza në një model të lidhur me ciklin menstrual; kjo quhet " epilepsi katameniale ".  Duket se ekzistojnë modele të ndryshme (të tilla si krizat që përkojnë me kohën e menstruacioneve, ose që përkojnë me kohën e ovulacionit), dhe shpeshtësia me të cilën ato ndodhin nuk është vërtetuar plotësisht.
* Hulumtimet tregojnë se gratë kanë një probabilitet dukshëm më të lartë të lëndimeve të ligamentit të kryqëzuar anterior në fazën para ovulacionit sesa në fazën pas ovulacionit. 

### Aktiviteti seksual 
Ndjenjat dhe sjelljet seksuale ndryshojnë gjatë ciklit menstrual. Para dhe gjatë ovulacionit, nivelet e larta të estrogjenit dhe androgjeneve rezultojnë që femrat të kenë një interes relativisht të shtuar për aktivitetin seksual dhe interes relativisht më të ulët direkt para dhe gjatë menstruacioneve.  Ndryshe nga gjitarët e tjerë, gratë mund të tregojnë interes për aktivitetin seksual gjatë gjithë ditëve të ciklit menstrual, pavarësisht nga fertiliteti. 

Nuk ka asnjë provë të besueshme shkencore që do të këshillonte kundër marrëdhënieve seksuale gjatë menstruacioneve bazuar në baza mjekësore.

### Aspektet e fertilitetit 
Kulmi i fertilitetit (koha me gjasat më të larta të shtatzënisë si rezultat i marrëdhënieve seksuale) ndodh gjatë vetëm disa ditëve të ciklit: zakonisht dy ditë para dhe dy ditë pas datës së ovulacionit .  Kjo korrespondon me javën e dytë dhe fillimin e javës së tretë në një cikël 28-ditor. Kjo dritare pjellore ndryshon nga gruaja në grua, ashtu si data e ovulacionit shpesh ndryshon nga cikli në cikël për të njëjtën grua.  Janë zhvilluar një sërë metodash për të ndihmuar gratë individuale të vlerësojnë ditët relativisht pjellore dhe relativisht jopjellore në cikël; këto sisteme quhen ndërgjegjësimi i fertilitetit

## Çrregullimet menstruale 
Ovulacioni i rrallë ose i parregullt quhet *oligoovulim* .  Mungesa e ovulacionit quhet *anovulim* . Rrjedha normale menstruale mund të ndodhë pa i paraprirë ovulacionit: një cikël anovulues . Në disa cikle, zhvillimi folikular mund të fillojë por të mos përfundojë; megjithatë, estrogjenet do të formohen dhe do të stimulojnë rreshtimin e mitrës. Rrjedha anovuluese që rezulton nga një endometrium shumë i trashë i shkaktuar nga nivele të larta të zgjatura dhe të vazhdueshme të estrogjenit quhet *gjakderdhje e zbulimit të estrogjenit* . Gjakderdhja anovuluese e shkaktuar nga një rënie e papritur e niveleve të estrogjenit quhet gjakderdhje e tërheqjes .  Ciklet anovuluese zakonisht ndodhin para menopauzës (perimenopauzë) dhe tek gratë me sindromën e vezores policistike.

Rrjedha shumë e vogël (më pak se 10 ml) quhet *hipomenorre* . Ciklet e rregullta me intervale prej 21 ditësh ose më pak janë *polimenorrea* ; menstruacionet e shpeshta por të parregullta njihen si *metroragji* . Rrjedhat e mëdha të papritura ose sasitë më të mëdha se 80 ml quhen *menorragji*. Menstruacionet e rënda që ndodhin shpesh dhe në mënyrë të parregullt janë *menometroragjia* . Afati për cikle me intervale që tejkalojnë 35 ditë është *oligomenorrhea*. Amenorrea i referohet më shumë se tre  Simptoma më të rënda të ankthit ose depresionit mund të jenë shenja të çrregullimit disforik premenstrual (PMDD) me është një çrregullim depresiv. 

Gjakderdhja jofunksionale e mitrës është një anomali e gjakderdhjes e shkaktuar hormonalisht. Gjakderdhja jofunksionale e mitrës zakonisht ndodh në gratë para menopauzës që nuk ovulojnë normalisht (dmth. janë anovuluese ). Të gjitha këto anomali të gjakderdhjes kanë nevojë për kujdes mjekësor; ato mund të tregojnë çekuilibër të hormoneve, fibroide të mitrës ose probleme të tjera. Meqenëse gratë shtatzëna mund të rrjedhin gjak, një test shtatzënie është pjesë e vlerësimit të gjakderdhjes jonormale. 

Gratë që i janë nënshtruar gjymtimit gjenital femëror (veçanërisht infibulimi i tipit III) një praktikë e zakonshme në pjesë të Afrikës, mund të përjetojnë probleme menstruale, të tilla si menstruacionet e ngadalta dhe të dhimbshme, që shkaktohen nga mbyllja pothuajse e plotë e vaginës. 

### Dismenorrea 
Dismenorrea, e njohur gjithashtu si dhimbje periodash, perioda të dhimbshme ose dhimbje menstruale, është dhimbje gjatë menstruacioneve. Fillimi i tij i zakonshëm ndodh rreth kohës që fillojnë menstruacionet. Simptomat zakonisht zgjasin më pak se tre ditë. Dhimbja është zakonisht në legen ose në fund të barkut. Simptoma të tjera mund të përfshijnë dhimbje shpine, diarre ose nauze.

Dismenorrea mund të ndodhë pa ndonjë problem themelor. Çështjet themelore që mund të shkaktojnë dismenorre përfshijnë fibroidet e mitrës, adenomiozën dhe më së shpeshti, endometriozën. Është më e zakonshme tek ata me perioda të rënda, me perioda të parregullta, tek ata që kanë filluar periodat para moshës dymbëdhjetë vjeç dhe tek ata që kanë peshë të ulët trupore. Një ekzaminim i legenit dhe ultrazërit tek individët që janë seksualisht aktivë mund të jenë të dobishëm për diagnozën.Kushtet që duhet të përjashtohen përfshijnë shtatzëninë ektopike, sëmundjen inflamatore të legenit, cistitin intersticial dhe dhimbjen kronike të legenit.

Dismenorrea shfaqet më rrallë tek ata që ushtrojnë rregullisht dhe ata që kanë fëmijë herët në jetë. Trajtimi mund të përfshijë përdorimin e një shtrese ngrohëse. Medikamentet që mund të ndihmojnë përfshijnë NSAID si ibuprofeni, kontrolli hormonal i lindjeve dhe IUD me progestogjen. Marrja e vitaminës B1 ose magnezit mund të ndihmojë.Provat për joga, akupunkturë dhe masazh janë të pamjaftueshme. Kirurgjia mund të jetë e dobishme nëse ekzistojnë disa probleme themelore.

Vlerësimet e përqindjes së adoleshenteve femra dhe femrave të moshës riprodhuese të prekura janë ndërmjet 50% dhe 90%.Është çrregullimi më i zakonshëm menstrual.Në mënyrë tipike, ajo fillon brenda një viti nga menstruacioni i parë. Kur nuk ka asnjë shkak themelor, shpesh dhimbja përmirësohet me moshën ose pas lindjes së një fëmije.

## Menaxhimi i higjienës menstruale 
Produktet menstruale (të quajtura gjithashtu produkte " higjiene femërore ") janë bërë për të thithur ose kapur gjakun menstrual. Një numër produktesh të ndryshme janë në dispozicion - disa janë të disponueshme, disa janë të ripërdorshme. Aty ku gratë mund ta përballojnë atë, artikujt që përdoren për thithjen ose kapjen e menstruacioneve janë zakonisht produkte të prodhuara komercialisht. Gratë me menstruacione menaxhojnë menstruacionet kryesisht duke veshur produkte menstruale si tampona, peceta ose gota menstruale për të kapur gjakun menstrual.

Produktet kryesore të disponueshme (të prodhuara në mënyrë komerciale) përfshijnë:

* Peceta higjienike (të quajtura edhe peshqirë higjienikë ose jastëkë) – Pjesë drejtkëndëshe të materialit të veshura me të brendshme për të thithur rrjedhën menstruale, shpesh me një mbështetëse ngjitëse për të mbajtur jastëkun në vend. Mbështesat e disponueshme mund të përmbajnë tul druri ose produkte xhel, zakonisht me veshje plastike dhe të zbardhura.
* Tampona – cilindra të disponueshëm me përzierje të trajtuara prej pëlhure prej fije artificiale /pambuku ose lesh tërësisht prej pambuku, zakonisht të zbardhura, që futen në vaginë për të thithur rrjedhën menstruale.

Produktet kryesore të ripërdorshme përfshijnë:

* Kupat e menstruacioneve – Një pajisje e fortë, fleksibël në formë zile, e veshur brenda vaginës për të mbledhur rrjedhën menstruale.
* Pëlhura të ripërdorshme - Mbështesat që janë bërë prej pambuku (shpesh organik ), leckë terri ose fanelle, dhe mund të jenë të qepura me dorë (nga materiale ose rroba të vjetra dhe peshqirë të ripërdorur) ose të blera në dyqan.
* Brekë të mbushura ose të brendshme rezistente ndaj periudhës – Të brendshme të ripërdorshme (zakonisht pambuku) me shtresa shtesë absorbuese të qepura për të thithur rrjedhën.

Për shkak të varfërisë, disa gra nuk mund të blejnë produkte komerciale të higjienës femërore.   Në vend të kësaj, ata përdorin materiale që gjenden në mjedis ose materiale të tjera të improvizuara.   " Varfëria e periudhës " është një çështje globale që prek gratë dhe vajzat që nuk kanë akses në produkte të sigurta higjienike sanitare.  Për më tepër, sistemet e depozitimit të mbetjeve të ngurta në vendet në zhvillim shpesh mungojnë, që do të thotë se gratë nuk kanë vendin e duhur për të asgjësuar produktet e përdorura, si p.sh.  Hedhja e papërshtatshme e materialeve të përdorura gjithashtu krijon presione në sistemet e kanalizimeve pasi produktet e higjienës menstruale mund të krijojnë bllokime të tualetit, tubacioneve dhe kanalizimeve. 

Kontracepsioni hormonal ndikon në shpeshtësinë, kohëzgjatjen, ashpërsinë, vëllimin dhe rregullsinë e menstruacioneve dhe simptomave menstruale. Forma më e zakonshme e kontracepsionit hormonal është pilula e kombinuar e kontrollit të lindjes, e cila përmban estrogjen dhe progestogjen . Megjithëse funksioni kryesor i pilulës është të parandalojë shtatzëninë, ajo mund të përdoret për të përmirësuar disa simptoma dhe sindroma menstruale që ndikojnë në menstruacione, të tilla si sindroma e vezores policistike (PCOS), endometrioza, adenomioza, amenorrea, dhimbjet menstruale, migrena menstruale, menorragjia . gjakderdhje e tepruar menstruale), anemi të lidhura me menstruacionet ose fibroide dhe dismenorre (menstruacione të dhimbshme) duke krijuar rregullsi në ciklet menstruale dhe duke reduktuar rrjedhën e përgjithshme menstruale.  

Duke përdorur pilulën e kombinuar të kontrollit të lindjes, është gjithashtu e mundur që një grua të vonojë ose eliminojë periudhat menstruale, një praktikë e quajtur shtypja e menstruacioneve .  Disa gra e bëjnë këtë thjesht për lehtësi në afat të shkurtër,  ndërsa të tjera preferojnë të eliminojnë fare periodat kur është e mundur. Kjo mund të bëhet ose duke anashkaluar pilulat placebo, ose duke përdorur një pilulë kontraceptive orale të kombinuar me cikël të zgjatur, të cilat u tregtuan për herë të parë në SHBA në fillim të viteve 2000. Ky administrim i vazhdueshëm i pilulave aktive pa placebo mund të çojë në arritjen e amenorresë në 80% të përdoruesve brenda 1 viti nga përdorimi. 

### Për shkak të ushqyerjes me gji 
Ushqyerja me gji shkakton reagime negative për sekretimin e pulsit të hormonit çlirues të gonadotropinës (GnRH) dhe hormonit luteinizues (LH).  Në varësi të fuqisë së reagimeve negative, gratë që ushqehen me gji mund të përjetojnë shtypje të plotë të zhvillimit të folikulave, zhvillimit të folikulave, por pa ovulim ose cikle normale menstruale mund të rifillojnë.  Shtypja e ovulacionit ka më shumë gjasa kur thithja e gjirit ndodh më shpesh.  Prodhimi i prolaktinës në përgjigje të gjidhënies është i rëndësishëm për ruajtjen e amenorresë laktacionale.  Mesatarisht, gratë që ushqehen plotësisht me gji, foshnjat e të cilave thithin shpesh, përjetojnë një rikthim të menstruacioneve në katërmbëdhjetë muaj e gjysmë pas lindjes. Megjithatë, ka një gamë të gjerë reagimesh midis grave individuale që ushqehen me gji, me disa që përjetojnë rikthimin e menstruacioneve në dy muaj dhe të tjera mbeten amenorrheike deri në 42 muaj pas lindjes. 

## Shoqëria dhe kultura 
 në Indi]]

### Etimologjia dhe terminologjia 
Fjala *menstruacione* lidhet etimologjikisht me *hënën* . Termat *menstruacione* dhe *menstruacione* rrjedhin nga latinishtja  '  , i cili nga ana tjetër lidhet me greqishten e lashtë mene '   dhe me rrënjët e fjalëve angleze *muaj* dhe *hënë*.

Disa organizata kanë filluar të përdorin termin "menstruator" në vend të "gra me menstruacione", një term që ka qenë në përdorim të paktën që nga viti 2010.  *Menstruatori* përdoret nga disa aktivistë dhe studiues për të "shprehur solidaritet me gratë që nuk kanë menstruacione, burrat transgjinorë që kanë menstruacione dhe individët interseksualë dhe gjinorë ". 

### Traditat, tabutë dhe edukimi 
Shumë fe kanë tradita të lidhura me menstruacionet, për shembull: Islami ndalon kontaktin seksual me gratë gjatë menstruacioneve në kapitullin e dytë të Kuranit .  Disa studiues argumentojnë se gratë me menstruacione janë në një gjendje në të cilën ato nuk janë në gjendje të mbajnë abdes, dhe për këtë arsye janë të ndaluara të prekin versionin arab të Kur'anit. Funksione të tjera biologjike dhe të pavullnetshme si të vjellat, gjakderdhjet, marrëdhëniet seksuale dhe shkuarja në banjë gjithashtu e prishin abdesin.  Në judaizëm, një grua gjatë menstruacioneve quhet Niddah dhe mund të ndalohet nga disa veprime. Për shembull, Tevrati hebre ndalon marrëdhëniet seksuale me një grua me menstruacione.  Në hinduizëm, gratë me menstruacione tradicionalisht konsiderohen ritualisht të papastra dhe u jepen rregulla që duhen ndjekur.  

Edukimi i menstruacioneve shpesh mësohet në kombinim me edukimin seksual në shkolla në vendet perëndimore, megjithëse vajzat mund të preferojnë që nënat e tyre të jenë burimi kryesor i informacionit rreth menstruacioneve dhe pubertetit.  Informacioni rreth menstruacioneve shpesh shpërndahet midis miqve dhe bashkëmoshatarëve, gjë që mund të nxisë një pikëpamje më pozitive për pubertetin.  Cilësia e edukimit menstrual në një shoqëri përcakton saktësinë e të kuptuarit të procesit nga njerëzit.  Në shumë vende perëndimore ku menstruacionet janë një temë tabu, vajzat priren të fshehin faktin se mund të kenë menstruacione dhe përpiqen të sigurojnë që të mos japin asnjë shenjë menstruacioni.  Programet e drejtuara nga kolegët ose agjencitë e palëve të treta janë një tjetër mundësi. 

#### Veçimi gjatë menstruacioneve 
 në Nepal .]]
Në disa kultura, gratë ishin të izoluara gjatë menstruacioneve për shkak të tabuve menstruale.  Kjo për shkak se ato shihen si të papastër, të rrezikshëm ose që sjellin fat të keq për ata që i takojnë. Këto praktika janë të zakonshme në pjesë të Azisë Jugore duke përfshirë Indinë.  Një raport i vitit 1983 zbuloi se gratë përmbaheshin nga punët e shtëpisë gjatë kësaj periudhe në Indi.  Chhaupadi është një praktikë sociale që ndodh në pjesën perëndimore të Nepalit për gratë hindu, e cila ndalon një grua të marrë pjesë në aktivitetet e përditshme gjatë menstruacioneve. Gratë konsiderohen të papastra gjatë kësaj kohe dhe mbahen jashtë shtëpisë dhe duhet të jetojnë në një kasolle. Edhe pse chhaupadi u shpall i jashtëligjshëm nga Gjykata e Lartë e Nepalit në vitin 2005, tradita po ndryshon ngadalë.   Gratë dhe vajzat në kulturat që praktikojnë një izolim të tillë shpesh kufizohen në kasolle të menstruacioneve, të cilat janë vende izolimi të përdorura nga kulturat me tabu të forta menstruale. Praktika kohët e fundit është vënë nën kritika për shkak të vdekjeve të lidhura. Nepali e kriminalizoi praktikën në vitin 2017 pasi u raportuan vdekje pas periudhave të zgjatura të izolimit, por "praktika e izolimit të grave dhe vajzave me menstruacione vazhdon". 

### Besimet rreth sinkronisë 
#### Efektet e hënës 
Edhe pse gjatësia mesatare e ciklit menstrual të njeriut është e ngjashme me atë të ciklit hënor, te njerëzit modernë nuk ka asnjë lidhje midis të dyjave.  Lidhja besohet të jetë një rastësi.   Ekspozimi ndaj dritës nuk duket se ndikon në ciklin menstrual te njerëzit.  Një meta-analizë e studimeve nga viti 1996 nuk tregoi asnjë korrelacion midis ciklit menstrual të njeriut dhe ciklit hënor,  as të dhënat e analizuara nga aplikacioni për ndjekjen e periudhës Clue, të paraqitura nga 1.5milion gra, nga 7.5milion cikle menstruale, megjithatë cikli hënor dhe cikli mesatar menstrual u gjetën të jenë në thelb të barabartë në gjatësi. 

#### Bashkëjetesa 
Duke filluar nga viti 1971, disa kërkime sugjeruan që ciklet menstruale të grave që bashkëjetonin u sinkronizuan ( sinkronia menstruale ).  Hulumtimet e mëvonshme e kanë vënë në pikëpyetje këtë hipotezë.  Një rishikim i vitit 2013 arriti në përfundimin se sinkronia menstruale ka të ngjarë të mos ekzistojë. 

### Puna 
Disa vende, kryesisht në Azi, kanë leje menstruale për t'u siguruar grave pushime me pagesë ose pa pagesë nga puna e tyre gjatë periudhës së menstruacioneve.  Vendet me politika përfshijnë Japoninë, Tajvanin, Indonezinë dhe Korenë e Jugut.   Praktika është e diskutueshme për shkak të shqetësimeve se ajo forcon perceptimin e grave si punonjëse të dobëta, joefikase,   dhe se ajo nxit stereotipet gjinore dhe mjekimin e menstruacionet. 

## Referime 
### Book sources 
* 
*