Nxitimi

250px|thumb|Përshpejtimi është shkalla e ndryshimit të shpejtësisë përgjatë një intervali kohor. Në çdo pikë në një trajektore, madhësia e përshpejtimit është e dhënë nga shkalla e ndryshimit të shpejtësisë në të dyja përmasat dhe drejtimin në atë pikë. Përshpejtimi i vërtetë në kohën *t* gjendet në kufirin e intervali kohor *Δt*→ 0, pra në limitin kur intervali kohor shkon në zero.

250px|thumb| Komponentet e përshpejtimit për një lëvizje planare të lakuar. Komponenti i nxitimit tangjencial *at* është për shkak të ndryshimit në shpejtësinë e kalimin, dhe është i drejtuar në drejtim të vektorit të shpejtësisë. Komponenti centripetal *ac* është për shkak të ndryshimit të drejtimit të vektorit të shpejtësisë dhe është normal me trajektoren, i drejtuar në drejtim të qendrës së lakim të rrugës.

Në fizikë, dhe më saktësisht kinematikë, përshpejtimi është ndryshimi i shpejtësisë me kalimin e kohës.  Meqënëse shpejtësia është një vektor, ajo mund të ndryshojë në dy mënyra të : një ndryshim në modulin e saj dhe / ose një ndryshim në drejtimin e vektorit. Në një dimension, domethënë në një vijë, nxitimi tregon  shkallën e ndryshimit në të cilën trupi përshpejtohet ose ngadalësohet. Megjithatë, si një madhësi  vektoriale , nxitimi është gjithashtu shkalla në të cilën ndryshohet drejtimi.  Përshpejtimi ka  dimensionet  L&nbsp;T−2. Në  njësitë SI, nxitimi është i matur në metër për sekondë katror  (m/s2).

Në gjuhën e përditshme, fjala *nxitim* zakonisht përdoret për një rritje të  ( modulit të shpejtësisë), një zvogëlim i shpejtësisë quhet *ngadalësim*. Në fizikë, një ndryshim në drejtimin e shpejtësisë konsiderohet gjithashtu si një përshpejtim: për lëvizjen rrotulluese, ndryshimi në drejtimin e shpejtësisë rezulton në *nxitimin centripetal (në drejtim të qendrës)*, ku si shkalla e ndryshimit të modulit të shpejtësisë jepet nga *nxitim tangjencial* .

Në mekanikës klasike, për një trup me masë konstante, përshpejtimi i trupit është proporcional me forcën rezultante që vepron mbi të (Shikoni Ligjin e dytë të Njutonit):
:\mathbf{F} = m\mathbf{a} \quad \to \quad \mathbf{a} = \mathbf{F}/m
ku F është forca rezultante që vepron mbi trupin, *m* është   masa e trupit, dhe **a** është nxitimi i saj.

## Nxitimi i njëtrajtshëm 
Nxitimi i njëtrajshëm ose konstant është një karakteristik i një lloj lëvizje në të cilën shpejtësia e një objekti ndryshon me të njëjtën vlerë në intervale kohe të barabarta.

Një shembull i kësaj lëvizje është ai i një objekti në rënie të lirë *vetëm* nën veprimin e një fushe gravitacionale. Nxitimi i një trupi në rënie në mungesë të rezistencës së ajrit varet vetëm nga intensiteti i fushës gravitactionale *g* (ose ndryshe *nxitimi i rënies së lirë*). Prej Ligjit të Dytë të Njutonit, forca që vepron mbi trupin jepet si:

F_g=mg

Nga ky formulim nxirren edhe formulat e zhvendosjes, shpejtësisë fillestare dhe asaj të një çast *t* si dhe nxitimit (të dhënë): 

Vlen për tu theksuar se këto formula vlejnë për çdo rast të lëvizjes me nxitim konstant (njëtrajtësisht të përshpejtuar/ngadalësuar). Në rastin e rënies së lirë, vlera e nxitimit a është e barabartë me g.

s(t) = s_0+v_0t_+\frac{1}{2}at^2

v(t) = v_0 +at

v^2(t)-v_0^2=2a\Delta x

ku

* t është koha që ka kaluar
* s_0 është zhvendosja fillestare nga origjina e sistemit koordinativ
* s(t) është zhvendosja nga origjina e sistemit koordinativ në çastin t
* v_0 është shpejtësia fillestare
* v(t) është shpejtësia në çastin t
* a është nxitimi

## Shënime