Vëllezërit Miladinov

parapamje| Kopertina e parë e botimit origjinal të Këngëve Popullore Bullgare . " *Këngët popullore bullgare të mbledhura nga Vëllezërit Miladinovi Dimitar dhe Konstantin dhe botuar nga Konstantin në Zagreb në shtypshkronjën e A. Jakiqit, 1861* "
parapamje| Një letër e Dimitar Miladinov drejtuar Victor Grigorovich nga 25 shkurt 1846 në lidhje me kërkimin e tij për këngë dhe artifakte popullore bullgare në Maqedoni.
parapamje| Letër nga Konstantin Miladinov drejtuar Georgi Rakovskit nga 8 janari 1861 për të shpjeguar përdorimin e termit bullgar në titullin e koleksionit.
parapamje| Biografia e parë e vëllezërve Miladinov, shkruar nga kunati i tyre Kuzman Shapkarev dhe botuar në Plovdiv, 1884.
**Vëllezërit Miladinov**, **Dimitar Miladinov** (1810–1862) dhe **Konstantin Miladinov** (1830–1862), ishin poetë, folkloristë dhe aktivistë të lëvizjes kombëtare bullgare në rajonin e Maqedonisë .   Ata janë autorë të një koleksioni të rëndësishëm të quajtur *Këngët Popullore Bullgare*,  megjithëse përveç se kontribuojnë në letërsinë bullgare .  Koleksioni i vëllezërve Miladinov shënoi fillimin e studimeve të folklorit në periudhën e Ringjalljes Kombëtare Bullgare .  Një tjetër poezi e famshme e Konstantin Miladinov është Taga za Yug, që ai shkroi gjatë qëndrimit në Rusi. 

Në Maqedoninë e Veriut  mendohet se ata kanë hedhur themelet e zgjimit kombëtar të Maqedonisë dhe traditës letrare .  Vendlindja e tyre pret festivalin ndërkombëtar të poezive të Strugës për nder të tyre duke përfshirë një çmim poezie. Sidoqoftë, sot publiku i gjerë nuk ka qasje në të gjitha veprat origjinale të Vëllezërve për arsye politike . 

## Dimitar Miladinov 
Dimitar Miladinov lindi në Strugë, në 1810. Nëna e tij ishte Sultana dhe babai Hristo Miladinov. Me ndihmën e miqve, Dimitari u dërgua në Janinë, në atë kohë, një qendër e shquar arsimore Greke. Ai kishte përvetësuar pjesën më të madhe të kulturës Greke përfshirë klasikët e tyre dhe ishte bërë i aftë në gjuhën Greke . Në 1829, ai qëndroi në manastirin e Shën Naumit në Ohër për të vazhduar shkollimin, dhe në 1830 u bë mësues në Ohër. Ndërkohë, babai i tij vdiq, dhe lindi vëllai i tij - Konstantin Miladinov . Familja Miladinov kishte tetë fëmijë &nbsp; - gjashtë djem dhe dy vajza: Dimitarin Atanas, Mate, Apostol, Naum, Konstantin, Ana dhe Krsta. Në 1832, ai transferohet në Durrës, duke punuar në dhomën e tregtisë lokale. Nga 1833 deri në 1836 ai studioi në Janinë, duke u përgatitur të bëhej mësues. Përfundimisht ai u kthye në Ohër dhe filloi mësimet. 

Në 1836, ai prezantoi një metodë të re mësimore në klasën e tij.  Ai e rriti programin shkollor me lëndë të reja, si filozofi, aritmetikë, gjeografi, letërsi të vjetër greke  latine dhe frenge . Shumë shpejt ai u bë i njohur dhe i respektuar në mesin e studentëve dhe bashkëmoshatarëve të tij. Pas dy vitësh, ai u largua nga Ohri dhe u kthye në Strugë. Nga 1840 deri në 1842, ai ishte mësues në Kukush, sot në Greqi . Ai u bë aktiv në jetën shoqërore të qytetit, duke kundërshtuar me forcë fanariotët . Me nxitjen e Dimitar Miladinov, dhe me miratimin e plotë të baballarëve të qytetit, në 1858, përdorimi i gjuhës greke u dëbua nga kishat dhe u zëvendësua me Bullgarinë e Vjetër . Në 1859 ai mori fjalën që Ohri kishte kërkuar zyrtarisht, nga qeveria turke, restaurimin e Patriarkanës Bullgare . Dimitar Miladinov u largua nga Kukush dhe u nis për në Ohër për t'i ndihmuar. Atje ai përktheu tekste biblike në gjuhën bullgare. Dimitar Miladinov u përpoq të fusë gjuhën greke në shkollën greke në Prilep në 1856 duke shkaktuar një reagim të zemëruar nga grekasit vendas. Në një letër drejtuar " Tsarigradski Vestnik " të 28 shkurtit 1860, ai raporton: *"... Në tërë vendin e Ohrit, nuk ka asnjë familje të vetme Greke, përveç tre ose katër fshatrave të Vllahëve.* *E gjithë pjesa tjetër e popullsisë është bullgare e pastër.* *... "*  I zemëruar nga ky veprim i qytetarëve të Ohrit dhe udhëheqësit të tyre, Ipeshkvi Grek Miletos denoncoi Miladinovin si agjent rus. Ai u akuzua për përhapjen e ideve pan-sllave dhe u burgos në Stamboll më vonë për t'u bashkuar nga vëllai i tij mbështetës Konstantin. Në janar 1862 të dy vëllezërit vdiqën në burg nga tifoja .  

## Konstantin Miladinov 
majtas|parapamje|223x223px| Konstantin Miladinov
Konstantin Miladinov ishte djali më i vogël në familjen e poçarit Hristo Miladinov. Ai lindi në 1830 në Strugë . Studioi në disa vende të ndryshme gjatë gjithë jetës së tij, por mësuesi i parë ishte vëllai i tij i madh Dimitar. Pas diplomimit në Institutin Hellenic në Janinë dhe Universitetin e Athinës, ku studioi letërsi, me nxitjen e vëllait të tij, Dimitarit, dhe duke ndjekur shembullin e shumë të rinjve bullgarë të asaj periudhe, në 1856, Konstantin shkoi në Rusi . Konstantini u regjistrua në Universitetin e Moskës për të studiuar filologjinë sllave. Ndërsa ishte në Universitetin e Athinës, ai ishte i ekspozuar, ekskluzivisht, ndaj mësimeve dhe mendimeve të studiuesve të lashtë dhe modern Grek . Në Moskë, ai ra në kontakt me shkrimtarë dhe intelektualë të shquar sllavë, të përmendur zor në ndonjë nga librat grekë. Por ndërsa ishte në Moskë ai nuk mund të shtypte dëshirën e tij për të parë lumin Vollga . Në kohën e rinisë së tij, besimi universal ishte se bullgarët kishin kampuar në brigjet e lumit legjendar, e kishin kapërcyer atë në rrugën e tyre drejt Ballkanit dhe origjina e emrit *Bullgarët* kishte ardhur nga lumi Rus - Vollga. Kur arriti në brigjet e tij, Konstantini u ndal para tij me hidhërim, të magjepsur, të paaftë pa thënë asnjë fjalë, sytë e tij  ndiqnin ujërat që rrjedhin. Një poet me zemër, ai derdhi ekzaltimet e tij në një letër drejtuar një prej miqve të tij: *"… O, Vollga, Vollga!* Ç*farë kujtimesh ti zgjon tek mua, si më nxit të varros veten në të kaluarën!* *Janë të larta ujërat, Vollga.* *Unë dhe shoku im, gjithashtu një bullgar, u zhytëm dhe me krenari i thamë vetes se, në këtë moment, morëm pagëzimin tonë të vërtetë.* *... "*  Ndërsa ishte në Rusi ai ndihmoi vëllain e tij të madh Dimitarin në redaktimin e materialeve për koleksionin e këngëve bullgare, të cilat janë mbledhur nga Dimitar në punën e tij në terren. Koleksioni u botua më pas në Kroaci me mbështetjen e peshkopit Josip Strosmayer, i cili ishte një nga mbrojtësit e letërsisë sllave në atë kohë. Konstantin vendosi kontakte me Josip Juraj Strossmayer dhe në fillim të vitit 1860, kur dëgjoi se Peshkopi do të ishte në Vjenë, ai u largua nga Moska dhe u nis për në kryeqytetin austriak për të takuar përfituesin e tij të ardhshëm. Shumë i lumtur që ai shtypi librin, në rrugën e kthimit ai mori lajmin e keq se vëllai i tij ishte në burg. Me mendimin për të ndihmuar vëllain e tij, ai shkoi në Tsarigrad . Denoncuar nga Patriarku Ekumenik i Kostandinopojës si një agjent i rrezikshëm rus, ai u arrestua. Nuk është e qartë nëse ai ishte vendosur në të njëjtën qeli me vëllain e tij, apo nëse dy vëllezërit e panë njëri-tjetrin. Shumë shpejt të dy u sëmurën dhe pas disa ditësh vdiqën. 

## Rëndësia 
[djathtas|parapamje|313x313px| Konstantin Miladinov (djathtas), së bashku me aktivistët kombëtarë bullgarë Lyuben Karavelov dhe Petar Hadzhipeev në [Moska|Moskë, 1858. ]]
Veprimtaria edukative dhe vdekja e dy vëllezërve u siguroi atyre një vend të denjë në historinë e lëvizjes kulturore bullgare dhe luftës nacionalçlirimtare bullgare në shekullin XIX. Vëllezërit njihen edhe për interesimin e tyre të madh në poezinë popullore bullgare, si rezultat i së cilës u shfaq koleksioni "Këngët popullore bullgare". Këngët u grumbulluan midis viteve 1854 dhe 1860 kryesisht nga vëllai i moshuar, Dimitar, i cili dha mësim në disa qytete të Maqedonisë ( Ohër, Strugë, Prilep, Kukush dhe Manastir ) dhe ishte në gjendje të vinte në shkrim pjesën më të madhe të 660 këngëve popullore. Këngët nga Rrethi i Sofjes u furnizuan nga drejtori i shkollës në Sofje Sava Filaretov . Ata nga zona e Panagjurishtes, u regjistruan nga Marin Drinov dhe Nesho Bonchev, por u dërguan nga Vasil Cholakov . Rayko Zhinzifov, i cili shkoi në Rusi me ndihmën e D. Miladinov, ishte një bashkëpunëtor tjetër. Dimitar dhe Konstantin Miladinovi ishin të vetëdijshëm për domethënien e madhe të folklorit në periudhën e ringjalljes kombëtare dhe bënë të pamundurën për të mbledhur shkrimet më të mira poetike që populli bullgar kishte krijuar në të gjitha epokat. 

## Polemikat 
[djathtas|parapamje|230x230px| Shkolla Fillore Bullgare "Vëllezërit Miladinov" në [Ceri|Cer, afër Kërçovës, pastaj në Perandorinë Osmane (1912). ]]
djathtas|parapamje|230x230px| Grafite në Sofje, afër Sheshit në Maqedoni, që përshkruajnë Vëllezërit Miladinov.
Përkundër vëllezërve Miladinov ishin përkrahës të idesë kombëtare bullgare në rajonin e Maqedonisë,   veprimtaria dhe puna e tyre ka qenë subjekt i një mosmarrëveshje të gjatë midis palëve në Bullgari dhe Republikës së Maqedonisë së Veriut .  Koleksioni i këngëve popullore të Miladinoves është dëshmi e vetëdijes së tyre kombëtare bullgare.  Pas pushtimit të Ballkanit nga osmanët emri *Maqedoni* u zhduk si përcaktim për disa shekuj.  Emrat si "Bullgaria e Poshtme" dhe "Moesia e Poshtme" u përdorën nga sllavët vendas për të caktuar pjesën më të madhe të territorit të rajonit gjeografik të sotëm të Maqedonisë dhe të dy emrat u identifikuan me njëri-tjetrin.  Në atë kohë sllavët maqedonas që kishin vetëdije të qartë etnike besonin se ishin bullgarë.  

Vetë emri *Maqedoni, e* ringjallur gjatë fillimit të shekullit XIX me themelimin e shtetit modern Grek,  u soll në *zonën moderne* si rezultat i propagandës fetare dhe shkollore helene.   Në fakt Miladinovi shqetësohej se përdorimi i këtij emri do të nënkuptonte identifikimin e sllavëve vendas me kombin grek dhe preferonte atë *bullgar* .    Sidoqoftë, në Maqedoninë Jugosllave të pasluftës, libri origjinal "Këngët popullore bullgare" u fsheh nga publiku i gjerë. Librat e redaktuar të përshtatshëm u botuan atje në gjuhën maqedonase të kodifikuar rishtaz, për të mbështetur shpalljen e një kombi të ri maqedonas .  Në Maqedoni, vëllezërit Miladinov u përvetësuan nga historianët në Jugosllavinë komuniste si pjesë e *Rilindjes Kombëtare të Maqedonisë* . Si rezultat, gjeneratat e të rinjve u mësuan në pseudo-histori.  

Koleksioni u botua në 1962 dhe në 1983 në Shkup me titullin "Koleksioni i Vëllezërve Miladinov".  Referenca për Maqedoninë si *Bullgarinë Perëndimore* në parathënie u hoq, si dhe të gjitha referencat për  *bullgarët* u zëvendësuan me maqedonas. Sidoqoftë, pas rënies së komunizmit, libri u botua në vitin 2000 në origjinal nga Ministri i atëhershëm i Kulturës - bullgarofili Dimitar Dimitrov.  Kjo shkaktoi protesta serioze të historianëve maqedonas dhe ai u detyrua të jepte dorëheqjen.  Si rezultat, Arkivi i Shtetit Maqedonas shfaqi një fotokopje të falsifikuar të librit në bashkëpunim me Fondacionin Soros dhe teksti në kopertinë ishte thjesht "Këngët popullore", pjesa e sipërme e faqes që tregon "Bullgarisht" është prerë.  

Megjithëse vëllezërit Miladinov e konsideronin gjuhën e tyre bullgarisht, studiuesit maqedonas sot i shpallin veprat e tyre si letërsi të hershme në gjuhën maqedonase.  Sidoqoftë, nuk kishte asnjë gjuhë të standardizuar as bullgare, as maqedonase në atë kohë me të cilën të përputhej.  Sllavët bullgarë dhe maqedonas atëherë punuan për të krijuar një standard të përbashkët letrar,  dhe publicistët në trevën gjuhësore maqedono-bullgare shkruajtën në dialektin e tyre vendor të quajtur thjesht *bullgar* .  Sot në Maqedoninë e Veriut janë shkolla me emrin Vëllezërit Miladinov, por nxënësit atje nuk kanë qasje në punimet e patronëve të shkollave të tyre në origjinal. Ekziston një rast i ngjashëm me muzeun kombëtar të Maqedonisë së Veriut i cili, siç duket, nuk pranon të shfaqë vepra origjinale nga dy vëllezërit, për shkak të etiketave *bullgare* në disa prej tyre. 

## Referime