Çmimi Man Booker International

**Çmimi Man Booker International ** () është çmim letrar ndërkombëtar që ndahet në Mbretërinë e Bashkuar. Ky çmim u krijua më 2004 për të komplementuar Çmimin Man Booker, dhe sponzorizohet nga Man Group. Nga viti 2005 deri në vitin 2015 çmimi iu nda çdo dy vjet një autori të gjallë të çfarëdo kombësie, për tërësinë e veprës së tij të publikuar në anglisht ose të përkthyer në anglisht. Ai shpërblente kreativitetin e vazhdueshëm, zhvillimin dhe kontributin e përgjithshëm për letërsinë në nivel global. Anëtarët e jurisë për çdo vit krijonin listën e tyre të autorëve, në vend që të pranonin kandidime.

## Çmimet 
### Para vitit 2016 
Për dallim prej Çmimit Man Booker i cili ishte i hapur vetëm për shkrimtarë nga Komonuelthi, Irlanda dhe Zimbabve, Çmimi Man Booker International ishte i hapur për autorë nga gjitha vendet. Fituesit i ndahej shuma prej £60,000 dhe çdo autor mund ta fitonte vetëm një herë të vetme.

### Pas vitit 2016 
Më 7 korrik 2015, Booker Prize Foundation njoftoi se nga 2016 e tutje, Çmimi Man Booker International do të ishte një çmim për letërsi të përkthyer. Synimi i tij është të nxisë botimin dhe leximin e veprave cilësore në përkthim, dhe të nxjerrë në pah punën e përkthyesve. Çmimi tani ndahet çdo vit për një libër të përkthyer në anglisht, me një shumë prej £50,000 titullin fitues, e cila ndahet në mënyrë të barabartë midis autorit dhe përkthyesit. Secili autor dhe përkthyes që hyn në listën e ngushtë merr £1,000. Fondi i përvitshëm për çmimin arrin në £62,000 për vit, në krahasim me të mëparshmin i cili ishte £37,500 për vit. Juria zgjedh një listë prej 12 ose 13 librash në mars, pastaj ta zgjedh një listë të ngushtë në prill. Fituesi shpallet në maj.

## Historia 
Fituesi i parë i çmimit ishte shkrimtari shqiptar Ismail Kadare. Ai u pasua nga shkrimtari nigerian Chinua Achebe në vitin 2007, dhe dy vjet më vonë, shkrimtarja kanadeze, Alice Munro. Në vitin 2011 çmimi iu dha amerikanit Philip Roth. Gazetari Hephzibah Anderson lavdëroi çmimin dhe vuri në dukje se çmimi Man Booker International ishte "duke u bërë shpejt çmimi më i rëndësishëm, duke u shfaqur si një alternativë gjithnjë e më kompetente ndaj Nobelit".

Në vitin 2015 u bë e ditur se Çmimi Independent Foreign Ficition do të shpërbëhej.  Vendin e tij do të zinte Çmimi Man Booker International, dhe ky i fundit do të bëhej çfarë kishte qenë Çmimi Independent Foreign Fiction: një çmim i përvitshëm letrar për përkthime në gjuhën angleze, ku shuma do të ndahej mes autorit dhe përkthyesit.

## Fituesit e çmimit 
## Nominimet 
### 2005 
; Fituesi
* Ismail Kadare

Shkrimtari shqiptar Ismail Kadare u shpall fitues i çmimit inaugurues Man Booker International në vitin 2005. Kyetari i jurisë, profesori Xhon Keri tha se Kadare "është një shkrimtar universal, me një traditë narracioni që e ka origjinën që nga Homeri." Kadare tha se ai ndihej "thellësisht i nderuar" për marrjen e çmimit. Kadare kishte mundësinë për të zgjedhur një përkthyes për të marrë një shumë prej £15,000. Shkrimtari pranoi çmimin e tij në Edinburg, më 27 qershor. Anëtarja e jurisë Nadine Gordimer tha se Achebe është "babai i letërsisë moderne afrikane" dhe se ai është "pjesë integrale" e letërsisë botërore. Achebe pranoi çmimin e tij më 28 qershor në Oksford. Anëtarja e jurisë Jane Smiley, tha përzgjedhje e një fituesi kishte qenë "një sfidë".

* Mario Vargas Llosa (Peru)
* Arnošt Lustig (Çeki)
* Alice Munro (Kanadë)
* V. S. Naipaul (Trinidad/Britani)
* Joyce Carol Oates (SHBA)

* Antonio Tabucchi (Itali)
* Ngũgĩ wa Thiong'o (Kenia)
* Dubravka Ugrešić (Kroaco)
* Lyudmila Ulitskaya (Rusia)

### 2011 
; Fituesi
* Philip Roth

Shkrimtari amerikan Roth u shpall fitues më 18 maj 2011 në Festivalin e Shkrimtarëve të Sidneit. Në lidhje me fitoren e tij, Roth tha se "Ky është një nder i madh dhe unë jam i lumtur ta pranoj." Shkrimtari tha se ai shpresonte se çmimi do ta sjellë atë në vëmendjen e lexuesit në mbarë botën, të cilët aktualisht nuk e njihnin krijimtarinë e tij. Roth pranoi çmimin e tij në Londër më 28 qershor; megjithatë, ai nuk ishte në gjendje të marrë pjesë personalisht për shkak të shëndetit të keq, kështu që ai dërgoi një video të shkurtër.

; Juria
* Rick Gekoski (*Kryetari i  jurisë*)
* Carmen Callil (u tërhoq në shenjë proteste për zgjedhjen e fituesit)
* Justin Cartwright
Pas shpalljes së Rothit si fitues, Carmen Callil u tërhoq nga juria, duke u shprehur: "unë nuk e vlerësoj atë fare si shkrimtar ... kush do ta lexojë atë pas 20 vjetësh?" Callil më vonë shkroi një editorial në The Guardian *për* të shpjeguar pozicionin e saj dhe arsyen pse vendosi ta lërë jurinë.

; Kandidatët

* Wang Anyi (Kinë)
* Juan Goytisolo (Spanjë)
* James Kelman (Britani)
* John le Carré (Britani)
* Amin Maalouf (Liban)

* David Malouf (Australi)
* Dacia Maraini (Itali)
* Rohinton Mistry (Indi/Kanadë)
* Philip Pullman (Britani)
* Marilynne Robinson (SHBA)

* Philip Roth (SHBA)
* Su Tong (Kinë)
* Anne Tyler (SHBA)

### 2013 
; Fituesja
* Lydia Davis
; Juria
* Christopher Ricks (*Kryetari*)
* Elif Batuman
* Aminatta Forna
* Yiyun Li
* Tim Parqet
; Kandidatët

* U R Ananthamurthy (Indi) 
* Aharon Appelfeld (Izrael)
* Lydia Davis (SHBA)
* Intizar Hussain (Pakistan)
* Yan Lianke (Kinë)

* Marie NDiaye (Francë)
* Josip Novakovich (Kanadë) 
* Marilynne Robinson (SHBA)
* Vladimir Sorokin (Rusi) 
* Peter Stamm (Zvicër)

### 2015 
; Fituesi
* László Krasznahorkai
László Krasznahorkai, shkrimtar nga Hungaria, u shpall fituesi i çmimit Man Booker International për vitin 2015. Çmimi iu nda për të njohur "arritjet e tij në letërsi në skenën botërore". Shkrimtarija britanike dhe njëkohësisht kryetarja e jurisë, Marina Warner, e krahasoi të shkruarit e Krasznahorkai me shkrimtarë si Kafka dhe Beketi. Përkthyesit, Xhorxh Szirtes dhe Ottilie Mulzet, e morën shumën prej £15,000 që u ndahej përkthyesve.
; Juria
* Marina Warner (Kryetarja e jurisë)
* Nadeem Aslam
* Elleke Boehmer
* Edwin Frank
* Wen-chin Ouyang
; Kandidatët

* César Aira (Argjentinë)
* Hoda Barakat (Liban)
* Maryse Condé (Guadeloupe)
* Mia Couto (Mozambik)
* Amitav Ghosh (Indi)

* Fanny Howe (SHBA)
* Ibrahim al-Koni (Libi)
* László Krasznahorkai (Hungari)
* Alain Mabanckou (Republika e Kongos)
* Marlene van Niekerk (Afrika e Jugut)

### 2016 
; Fituesja
* Han Kang (Korea e Jugut), Deborah Smith (përkthyes), për *Vegjetarian*
; Juria
* Boyd Tonkin (*Kryetar*)
* Tahmima Anam
* David Bellos
* Daniel Medin
* Ruth Padel
; Kandidaturat (lista e ngushtë)
* José Eduardo Agualusa (Angola), Daniel Hahn (përkthyes), për *A General Theory of Oblivion* (*Një Teori e Përgjithshme e Harresës)*
* Elena Ferrante (Itali), Ann Goldstein (përkthyes), për veprën *The Story of The Lost Child (Historia e fëmijës së humbur) *
* Yan Lianke (Kinë), Carlos Rojas (përkthyes), për veprën *The Four Books* (*Katër Librat)*
* Orhan Pamuk (Turqi), Ekin Oklap (përkthyes), për *A Strangeness in My Mind*
* Robert Seethaler (Austri), Charlotte Collins (përkthyes), për A Whole Life (Një jetë e tërë)
; Kandidaturat (lista e gjërë)
* Maylis de Kerangal (Francë), Jessica Moore (përkthyes), për Mend the Living
* Eka Kurniawan (Indonezi), Labodalih Sembiring (përkthyes), për *Njeriu Tigër*
* Fiston Mwanza Mujila (Republika Demokratike e Kongos), Roland Glasser (përkthyes), për *Tramvaji 83*
* Raduan Nassar (Brazil), Stefan Tobler (përkthyes), për *A Cup of Rage*
* Marie NDiaye (Francë), Jordan Stump (përkthyes), për *Ladivine*
* Kenzaburō Ōe (Japoni), Deborah Boliver Boehm (përkthyes), për *Vdekje nga Uji*
* Filmi Ollikainen (Finlandë), Emily Jeremia & Fleur Jeremia (përkthyes), për *White Hunger*

### 2017 
; Fituesi
* David Grosman (Izrael), Jessica Cohen (përkthyes), për A Horse Walks Into a Bar*.*
; Juria
* Nick Elbi (*Kryetar*)
* Daniel Hahn
* Helen Mort
* Elif Shafak
* Chika Unigwe
; Kandidaturat (lista e ngushtë)
* Mathias Énard (Francë), Charlotte Mandell (përkthyes), për *Busulla*
* David Grosman (Izrael), Jessica Cohen (përkthyes), për *A Horse Walks Into a Bar* 
* Roy Jacobsen (Norvegji), Nuk Bartlett dhe Nuk Shaw (përkthyes), e për *The Unseen* 
* Dorthe Nors (Danimarkë), Misha Hoekstra (përkthyes), *Mirror, Shoulder, Signal*
* Amos Oz (Izrael), Nicholas de Panjohur (përkthyes), për *Juda* 
* Samanta Schweblin (Argjentinë), Megan McDowell (përkthyes), për *Largësi Shpëtimi*
; Kandidaturat (lista e gjërë)
* Wioletta Greg (Poloni), Eliza Marciniak (përkthyes), për *Swallowing Mercury*
* Stefan Hertmans (Belgjikë), David mek-kei (përkthyes), për *War and Turpentine* 
* Ismail Kadare (Shqipëri), John Hodgson (përkthyes), për *Kamarja e turpit*
* Jón Kalman Stefánsson (Islanda), Phil Roughton (përkthyes), sepse ''Fish Have No Feet (Peshqit s'kanë këmbë)*
* Yan Lianke (Kinë), Carlos Rojas (përkthyes), për *The Explosion Chronicles* 
* Alain Mabanckou (Francë), Helen Stevenson (përkthyes), për *Black Moses (Musai i zi)*
* Reiner Meyer (Gjermani), Katy Derbyshire (përkthyes), për *Bricks and Mortar'' 
Lista e gjërë për Çmimin Man Booker International u shpall më 14 mars në vitin 2017, kurse lista e ngushtë, më 20 prill 2017. Fituesi u shpall më 14 qershor 2017.

## Referime