open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ndihmës gjyqtari (futboll)

[parapamje|300px|Një [Ndihmës gjyqtari (futboll)|ndihmës gjyqtar sinjalizon se ka ndodhur një shkelje jashtë loje]]
Në futboll, një **ndihmës gjyqtar** është një zyrtar i autorizuar për të ndihmuar gjyqtarin në zbatimin e rregullave të lojës gjatë një ndeshjeje. Ndonëse asistentët nuk kërkohen sipas ligjeve, në shumicën e niveleve të organizuara të futbollit, ekuipazhi i gjyqit të ndeshjes përbëhet nga gjyqtari dhe të paktën dy gjyqtarë ndihmës. Përgjegjësitë e ndihmës gjyqtarëve të ndryshëm janë renditur në Ligjin 6, **"Zyrtarët e Tjerë të Ndeshjes"**. Në ligjet aktuale termi "ndihmës gjyqtari" teknikisht i referohet vetëm dy zyrtarëve që në përgjithësi patrullojnë linjat e kontaktit, me një gamë më të gjerë të ndihmës gjyqtarëve që u jepen tituj të tjerë.

Detyrat e ndihmës gjyqtarëve në përgjithësi përbëhet në gjykimin kur topi është larguar nga fusha e lojës – duke përfshirë se cila skuadër ka të drejtë ta kthejë topin në lojë, të gjykojë kur ka ndodhur një shkelje jashtë loje dhe të këshillojë gjyqtarin kur një shkelje e ligjeve ka ka ndodhur jashtë këndvështrimit të tij. Këta dy zyrtarë zakonisht pozicionohen në vija të kundërta, dhe secili qëndron pranë gjysmave të ndryshme të fushës.

Në nivelet më të larta të lojës gjytari asistohet edhe nga një **gjyqtar i katërt**. Detyrat e zyrtarit të katërt janë zakonisht të natyrës administrative, të tilla si mbikëqyrja e procedurave të zëvendësimit. Gjyqtari i katërt në përgjithësi do ta kalojë ndeshjen në afërsi të zonave teknike të skuadrave.

Rregullat e konkurrencës do të mandatojnë procedurat për zëvendësimin e zyrtarëve që nuk janë në gjendje të vazhdojnë. Shpesh, gjyqtari i katërt do të zëvendësojë gjyqtarin ose një nga gjyqtarët ndihmës nëse ata nuk janë në gjendje të vazhdojnë. Rregullat gjithashtu lejojnë për gjyqtarë ndihmës rezervë të caktuar, të cilët nuk kanë përgjegjësi të tjera, përveç nëse thirren për të zëvendësuar një anëtar të ekipit zyrtar që nuk është në gjendje të vazhdojë.

## Detyrat e përgjithshme
Siç përshkruhet në Rregullin 6 të Rregullave të Lojës, ekipi gjyqtar punon së bashku për të zbatuar Ligjet gjatë një loje, megjithëse gjyqtari mbetet vendimmarrësi përfundimtar në të gjitha çështjet. Ndihmës gjyqtarët (përfshirë ndihmës gjyqtarët shtesë nëse janë të pranishëm) dhe gjyqtari i katërt pritet të këshillojnë gjyqtarin nëse kanë një pamje më të qartë të ndonjë incidenti të veçantë. Në nivelet më të larta të lojës, veçanërisht në ndeshjet e zhvilluara në stadiume të mëdha, e gjithë ekuipazhi i gjyqtarëve mund të pajiset me mikrofona me valë dhe kufje për të lehtësuar komunikimin vokal në distanca të gjata ose përmes zhurmës së madhe të stadiumit.

Pasja e një ekipi asistentësh lejon zëvendësimin e zyrtarëve nëse një ose më shumë nuk janë në gjendje të vazhdojnë. Sistemi se kush e zëvendëson kush është çështje për organizimin e konkursit.

Të gjithë zyrtarët veshin uniforma që përputhen me atë të arbitrit, megjithëse gjyqtari i katërt shpesh do të veshë një tuta mbi fanellë në mot më të ftohtë.

## Shiko gjithashtu
*Gjyqtari (futboll)

## Referime
Zbërthimi modal

**Zbërthimi modal** (anglisht *modal split*) është shpërndarja e lëvizjeve sipas mjetit të transportit të përdorur.
Universiteti Panteoni-Sorbona

**Universiteti i Parisit 1 Panthéon-Sorbonne**, i njohur gjithashtu si **Paris 1** (ose **Paris I** ) dhe **Universiteti Panthéon-Sorbonne** (ose, së bashku me Universitetin e Sorbonës dhe Universitetin Sorbonne Nouvelle, thjesht si **Sorbonne** ),  është një universitet kërkimor publik në Paris, Francë. 

## Vështrim 
Ai u krijua në vitin 1971 nga dy fakultete të Universitetit historik të Parisit – i referuar në bisedë si Sorbonne – pas protestave të majit 1968, të cilat rezultuan në ndarjen e një prej universiteteve më të vjetra në botë. Shumica e profesorëve të ekonomisë (35 nga 41) të Fakultetit të Drejtësisë dhe Ekonomisë të Parisit vendosën të themelojnë Universitetin multidisiplinar Paris 1 me profesorë të fakultetit të shkencave humane të Parisit dhe disa profesorë të drejtësisë. 

Panthéon-Sorbonne ka tre fusha kryesore të specializimit:  Ekonomi dhe Menaxhimi, Shkenca Humane dhe Shkenca Juridike dhe Politike. Ai përfshin disa lëndë si: Ekonomi, Drejtësi, Filozofi, Sociologji, Histori, Gjeografi, Kinema, Arte plastike, Histori Arti, Shkenca Politike, Studime Zhvillimore, Matematikë dhe Menaxhim . 

Selia e Panthéon-Sorbonne ndodhet në Place du Panthéon në Lagjen Latine, një zonë në rrethin e 5-të dhe të 6-të të Parisit. Universiteti gjithashtu zë një pjesë të kampusit historik të Sorbonës . Emri aktual i universitetit i referohet këtyre dy ndërtesave simbolike: Sorbonne dhe Pantheon (pjesa Saint-Jacques).  Në përgjithësi, kampusi i tij përfshin mbi 25 ndërtesa në Paris, si Qendra Pierre Mendès France ("Tolbiac"), Maison des Sciences Économiques, ndër të tjera. 

## Shih edhe 
* Arsimi në Paris
* Arsimi në Francë

## Lidhje të jashtme 
* Faqja zyrtare e internetit

## Referime
LIBRIS

**LIBRIS** (Library Information System - Sistemi i Informacionit të Bibliotekës) është një katalog i bashkimit kombëtar suedez i mbajtur nga Biblioteka Kombëtare e Suedisë në Stokholm .  Në këtë bibliotekë është e mundur të kërkosh lirshëm rreth 6.5 milionë tituj në mbarë vendin. 

## Përmbledhje 
Përveç regjistrimeve bibliografike, një për çdo libër ose botim, LIBRIS përmban gjithashtu një skedar autoriteti njerëzish. Për çdo person ka një rekord që lidh emrin, lindjen dhe profesionin me një identifikues unik. 

Kodi MARC për Katalogun e Unionit Suedez është SE-LIBR, i normalizuar: selibr. 

Zhvillimi i LIBRIS mund të gjurmohet në mesin e viteve 1960. Ndërsa racionalizimi i bibliotekave kishte qenë një çështje për dy dekada pas Luftës së Dytë Botërore, ishte në vitin 1965 që një komitet qeveritar publikoi një raport mbi përdorimin e kompjuterëve në bibliotekat kërkimore.  Buxheti i qeverisë i vitit 1965 krijoi një këshill bibliotekar kërkimor ( *Forskningsbiblioteksrådet*, FBR).  Një dokument paraprak i projektimit, *Biblioteksadministrativt Information System (BAIS)* u botua në maj 1970, dhe emri LIBRIS, shkurtim për Sistemin e Informacionit të Bibliotekës, u përdor për një nënkomitet teknik që filloi më 1 korrik 1970.  Buletini *LIBRIS-meddelanden* ( ) është botuar që nga viti 1972  dhe është online që nga viti 1997. 

## Shih edhe 
* Kontrolla normative
* Sistemi i klasifikimit të bibliotekave suedeze

## Referime 
## Lidhjet e jashtme 
*  (select "In English" from the top menu, default language is Swedish)
* Open Data, Information about LIBRIS bibliographic records and authority file as open data, 3 April 2012.
Pozicioni jashtë loje

[thumb|300px|Një [Ndihmës gjyqtari (futboll)|ndihmës gjyqtar sinjalizon për pozicion jashtë loje duke ngritur flamurin e tij.]]

**Pozicioni jashtë loje** është një nga ligjet në futboll, i kodifikuar në Ligjin 11 të Ligjeve të Lojës. Ligji thotë se një lojtar është në pozicion jashtë loje nëse ndonjë pjesë e trupit të tij, përveç duarve dhe krahëve, është në gjysmën e fushës së kundërshtarit dhe më afër vijës së portës së kundërshtarit sesa topi dhe i dyti- kundërshtari i fundit (kundërshtari i fundit është zakonisht, por jo domosdoshmërisht, portieri)

Të qenit në një pozicion jashtë loje nuk është një shkelje në vetvete, por një lojtar i pozicionuar në këtë mënyrë kur topi luhet nga një shok skuadre mund të gjykohet fajtor për një shkelje jashtë loje nëse ai e merr topin ose do të "përfshihet në lojën aktive". "të ndërhyjë me një kundërshtar", ose do të "fitojë një avantazh" duke qenë në atë pozicion. Offside konsiderohet shpesh si një nga aspektet më të vështira për t'u kuptuar të sportit.

## Rëndësia
Pozicioni jashtë loje gjykohet në momentin kur topi është prekur për herë të fundit nga shoku më i fundit i skuadrës që ka prekur topin. Të qenit në pozicion jashtë loje nuk është një shkelje në vetvete. Një lojtar i cili ishte në pozicion jashtë loje në momentin kur topi u prek ose u luajt për herë të fundit nga një shok skuadre, duhet të përfshihet në lojë aktive, sipas mendimit të gjyqtarit, në mënyrë që të ndodhë një shkelje. Kur ndodh shkelja jashtë loje, gjyqtari ndalon lojën dhe jep një [[Goditje e lirë|goditje të lirë indirekte për ekipin mbrojtës nga vendi ku lojtari shkelës u përfshi në lojë aktive. E vetmja herë kur një shkelje e lidhur me pozicion jashtë loje është e kujdesshme është nëse një mbrojtës largohet qëllimisht nga fusha për të mashtruar kundërshtarët e tij në lidhje me pozicionin jashtë loje të një lojtari, ose nëse një sulmues, pasi ka lënë fushën, kthehet dhe fiton një avantazh. Në asnjërin nga këto raste lojtari nuk ndëshkohet për pozicion jashtë loje; në vend të kësaj ata janë të paralajmëruar për akte të sjelljes josportive.—pozicioni i tyre në anë duke dhënë një pamje më të dobishme anash nëpër fushë. Gjyqtarët ndihmës komunikojnë se ka ndodhur një shkelje jashtë loje duke ngritur një flamur sinjalizues. Megjithatë, si me të gjitha vendimet e gjyqtarëve në lojë, gjykimi i pozicionit jashtë loje në fund i takon gjyqtarit, i cili mund të anulojë këshillat e ndihmësve të tyre nëse ata e shohin të arsyeshme.

## Referime
BIBSYS

**BIBSYS** është një agjenci administrative e krijuar dhe organizuar nga Ministria e Arsimit dhe Kërkimit në Norvegji . Ajo siguronë shkëmbimin, ruajtjen dhe rikthimin e të dhënave që kanë të bëjnë me kërkimin, mësimdhënien dhe të nxënit – historikisht meta të dhëna që lidhen me burimet e bibliotekës.

BIBSYS po bashkëpunon me të gjitha universitetet dhe kolegjet norvegjeze, si dhe institucionet kërkimore dhe Bibliotekën Kombëtare të Norvegjisë .   Bibsys është organizuar zyrtarisht si një njësi në Universitetin Norvegjez të Shkencës dhe Teknologjisë (NTNU), me vendndodhje në Trondheim, Norvegji. Bordi i drejtorëve emërohet nga Ministria Norvegjeze e Arsimit dhe Kërkimit .

BIBSYS u ofron studiuesve, studentëve dhe të tjerëve një akses të lehtë në burimet e bibliotekës duke ofruar shërbimin e unifikuar të kërkimit Oria.no dhe shërbime të tjera të bibliotekës.  Ato ofrojnë gjithashtu produkte të integruara për funksionimin e brendshëm për kërkime dhe biblioteka të veçanta, si dhe burime të hapura arsimore. 

Si një anëtar i DataCite, BIBSYS vepron si një përfaqësues kombëtar i DataCite në Norvegji dhe në këtë mënyrë lejon të gjitha institucionet e arsimit të lartë dhe kërkimit të Norvegjisë të përdorin DOI në të dhënat e tyre kërkimore.

## Historia 
BIBSYS filloi në 1972 si një projekt bashkëpunues midis Bibliotekës së Shoqërisë Mbretërore Norvegjeze të Shkencave dhe Letrave (Det Kongelige Norske Videnskabers Selskabs Bibliotek), Bibliotekës së Institutit Norvegjez të Teknologjisë dhe Qendrës Kompjuterike në Institutin Norvegjez të Teknologjisë. Qëllimi i projektit ishte të automatizonte rutinat e brendshme të bibliotekës. Që nga viti 1972 Bibsys ka evoluar nga një furnizues i sistemit bibliotekar për dy biblioteka në Trondheim, në zhvillimin dhe funksionimin e një sistemi bibliotekar kombëtar për kërkimin norvegjez dhe bibliotekat speciale. Grupi i synuar është zgjeruar gjithashtu për të përfshirë klientët e bibliotekave kërkimore dhe speciale, duke u ofruar atyre akses të lehtë në burimet e bibliotekës.

BIBSYS është një agjenci administrative publike që i përgjigjet Ministrisë së Arsimit dhe Kërkimit, dhe e organizuar administrativisht si një njësi në NTNU. Përveç Sistemit të Bibliotekave BIBSYS, portofoli i produkteve përbëhet nga BISBYS Ask, BIBSYS Brage, BIBSYS Galleri dhe BIBSYS Tyr. I gjithë funksionimi i aplikacioneve dhe bazave të të dhënave kryhet në mënyrë qendrore nga BIBSYS. BIBSYS ofron gjithashtu një sërë shërbimesh, si në lidhje me produktet e tyre, ashtu edhe shërbime të veçanta, të pavarura nga produktet që ata ofrojnë.

## Shih edhe 
* Arsimi në Norvegji
* Biblioteka Kombëtare e Norvegjisë

## Referime 
## Lidhjet e jashtme 
* Rreth Bibsys (in Norwegian)
Biblioteka Kombëtare e Norvegjisë

**Biblioteka Kombëtare e Norvegjisë** është themeluar në vitin 1989. Detyra e saj kryesore është "të ruajë të kaluarën për të ardhmen". Biblioteka ndodhet si në Oslo ashtu edhe në Mo i Rana . Ndërtesa në Oslo u restaurua dhe u rihap në 2005.

Para ekzistencës së Bibliotekës Kombëtare, Bibliotekës Universitare të Oslos iu caktuan detyrat që normalisht i takonin një biblioteke kombëtare .

**Agjencia Norvegjeze ISBN**, përgjegjëse për caktimin e ISBN-ve me prefiksin 82- dhe 978-82-, është pjesë e Bibliotekës Kombëtare të Norvegjisë. Biblioteka Kombëtare është gjithashtu përgjegjëse për depozitat e ligjshme të bëra nga botuesit në Norvegji . I gjithë materiali duhet të dorëzohet pa pagesë.

## Historia 
Më 15 gusht 2005, Norvegjia hapi një bibliotekë kombëtare plotësisht funksionale për herë të parë në historinë e saj. 

## Projekti i Bibliotekës Dixhitale 
Biblioteka Kombëtare e Norvegjisë filloi procesin e dixhitalizimit në vitin 2006 me synimin për të dixhitalizuar të gjithë koleksionin e saj. Në tetor 2012, Ministrja e Kulturës, Hadia Taxhik, hapi faqen e internetit Bokhylla        si shërbim i përhershëm. Kur u lançua, shërbimi ofroi 104,000 libra në internet nga 250,000 gjithsej libra të botuar në Norvegji para vitit 2000. Biblioteka Dixhitale e Norvegjisë nganjëherë quhet edhe NBdigital. 

Për shkak të kufizimeve të së drejtës së autorit, Bokhylla aplikon bllokimin e adresave IP për disa nga librat që janë të disponueshëm vetëm për adresat IP norvegjeze. Për akses jashtë hapësirës IP norvegjeze, përdoruesit duhet të aplikojnë përmes formularit të veçantë. 

Në vitin 2013, Bokhylla raportoi 51 milionë shikime të faqeve të ofruara gjatë vitit 2012, gjë që tregon se, për përdoruesit e saj, Biblioteka Kombëtare e Norvegjisë është në thelb një bibliotekë dixhitale. 

## Shih 
* BIBSYS
* Arsimi në Norvegji

## Referime 
## Lidhjet e jashtme 
* Faqja e internetit e Nasjonalbiblioteket
* Agjencia Norvegjeze ISBN
* Biblioteka Dixhitale Bokhylla
Republikë autonome

Një **republikë autonome** është një lloj ndarje administrative e ngjashme me një qark ose shtet. Një numër i konsiderueshëm i republikave autonome mund të gjenden brenda shteteve ish Sovjetike, shumica brenda Rusisë. Shumë nga këto republika u krijuan gjatë periudhës sovjetike si Republika Socialiste Sovjetike Autonome.

## Republika autonome brenda republikave ish-Sovjetike 
* Republikat e Rusisë
* Azerbajxhan: Republika Autonome e Nakhçivanit
* Gjeorgjia: Axhara, Abhazia (aktualisht e kontrolluar nga qeveria separatiste pro-ruse e Republikës së Abhazisë )
* Ukrainë: Krimea (e diskutuar dhe e zaptuar nga Rusia)
* Uzbekistan: Karakalpakstan
* Taxhikistan: Gorno-Badakhshan

## Europa Lindore 
* Republika Autonome e Epirit të Veriut (njësia administrative jetëshkurtër themeluar pas Luftërave Ballkanike në Shqipërinë jugore, me mbështetjen e Greqisë)
* Republika Komrate (1906, e vetëshpallur në një pjesë të territorit të sotëm të Moldavisë)
* Republika e Tamrashit (1878-1886, e vetëshpallur në një pjesë të territorit të sotëm të Bullgarisë)

## Territoret franceze 
Emërtimi mund t'i referohet 16 ish territoreve franceze në Afrikë para vitit 1960, kur të gjitha fituan pavarësinë, me përjashtim të Xhibutit, i cili votoi në një referendum për të mbetur pjesë e Francës si një departament tejdetar:

* Tunizia (1954)
* Republika e Togos (22 shkurt 1958)
* Republika Malagase, e njohur sot si Republika e Madagaskarit (14 tetor 1958)
* Federata e Malit, e formuar nga Republika Sudaneze (tani Republika e Malit) dhe Republika e Senegalit (24 nëntor 1958)
* Republika e Kongos, e referuar në atë kohë si Kongo e Mesme (28 nëntor 1958)
* Republika Islamike e Mauritanisë (28 nëntor 1958)
* Republika e Çadit (28 nëntor 1958)
* Republika e Gabonit (28 nëntor 1958)
* Ubangi-Shari, referuar sot si Republika e Afrikës Qendrore (1 dhjetor 1958)
* Republika e Dahomeit, sot Republika e Beninit (4 dhjetor 1958)
* Republika e Bregut të Fildishtë (4 dhjetor 1958)
* Republika e Voltës së Sipërme, Burkina Faso aktuale (11 dhjetor 1958)
* Republika e Nigerit (19 dhjetor 1958)
* Republika e Kamerunit (1 janar 1960), e bashkuar me Kamerunin Britanik një vit më vonë
* Shteti i Komoreve (1961)
* Territori i Afarëve dhe Issave, i njohur sot si Republika e Xhibutit (1967)
* Republika e Cochinchina (1946-1949) pjese e Vietnamit Jugor

## Republika Autonome Holandeze 
Përcaktimi para Pavarësisë në vitit 1950, kur Indonezia fitoi pavarësinë:

* Shtetet e Bashkuara të Indonezisë (27 dhjetor 1949)
Biblioteka Universitare Shën Klimenti i Ohrit në Manastir

**Biblioteka Universitare "Shën Kliment Ohri" - Manastir** (     Kliment Ohridski" - Manastir ) është një bibliotekë komunale në qytetin e Manastirit, Maqedonia e Veriut .  

## Historia 
Biblioteka u themelua më 25 mars 1945 si Biblioteka Publike e Qytetit - Manastir. Në vitin 1947 u quajt Shtëpia e Kulturës dhe nga viti 1952 deri në vitin 1960 ishte vetëm Biblioteka e Qytetit dhe në vitin 1960 u bë Biblioteka kryesore. Në vitin 2004 bëhet Instituti Kombëtar – Biblioteka Universitare “Shën Klimenti i Ohrit” – Manastir. Që nga viti 2020, në Bibliotekën kryesore funksionojnë 6 biblioteka rajonale. Në vitin 1961, biblioteka e lëvizshme filloi si një formë e re, moderne dhe e suksesshme e sjelljes së librit te lexuesi. 

Biblioteka ka një koleksion librash prej rreth 600,000 librash dhe revista të shumta, me një tendencë rritjeje të vazhdueshme.  Koleksioni i bibliotekës përfshin libra (botime monografike), botime seriale (gazeta, revista, vjetarë, koleksione, gazeta), printime të pjesshme (postera, materiale reklamuese, libër adresash) dhe koleksione fantashkencë. 

## Ndërtesa 
Biblioteka është e vendosur në dy ndërtesa, e reja dhe e vjetra, të cilat janë pranë njëra-tjetrës. Objekti i vjetër, i vendosur në rrugën Pece Matichevski ("Leninova") nr. 39, është shpallur monument kulture në vitin 1978. 

## Shih edhe 
* Kongresi i Manastirit
* Muzeu i Kongresit të Manastirit

## Referime
Policia e Greqisë

parapamje|Logo e Policisë Greke.
**Policia e Greqisë**, **policia greke** apo **policia helenike** (greqisht: *Ellinikí Astynomía*, shkurtuar ΕΛ.ΑΣ.) është shërbimi kombëtar i policisë dhe 1/3-ta e forcave të sigurisë në Republikën Greke. Është një agjenci e madhe me përgjegjësi që variojnë nga kontrolli i trafikut rrugor e deri te kundër-terrorizmi. Gjeneral-lejtnant i Policisë Konstantinos Skoumas aktualisht shërben si shef i Policisë Helenike. Ai zëvendësoi Michail Karamalakis. Numri i urgjencës është 100.

Forca e Policisë Helenike u krijua në vitin 1984 sipas ligjit 1481/1-10-1984 (Fletorja e Qeverisë 152/A/8-10-1984) si rezultat i shkrirjes së Xhandarmërisë (Chorofylakí, 1833-1984) dhe Forcat e Policisë së Qyteteve (Astynomía Póleon, 1921-1984).

Sipas ligjit 2800/2000, Policia Helenike është një organ sigurie, synimet kryesore të të cilit janë:

* Sigurimi i qetësisë dhe rendit si dhe zhvillimi i papenguar social i qytetarëve, mision që përfshin detyrat e përgjithshme të policisë dhe sigurinë në trafik.
* Parandalimi dhe shtypja e krimit si dhe mbrojtja e shtetit dhe formës së tij demokratike të qeverisjes në kuadrin e rendit kushtetues, mision i cili përfshin zbatimin e politikës së sigurisë publike dhe shtetërore.
* Parandalimi i hyrjes dhe daljes së paligjshme të të huajve brenda dhe jashtë Greqisë dhe kontrolli i respektimit të dispozitave që lidhen me hyrjen, daljen, qëndrimin dhe punën e të huajve në vend, mision që përfshin zbatimin e të huajve dhe detyrat e politikës së mbrojtjes së kufirit.

Policia Helenike përbëhet nga linja qendrore dhe rajonale. Forca merr drejtimin nga Ministri për Mbrojtjen e Qytetarëve.

Forca përbëhet nga oficerë policie, civilë, roje kufitare dhe roje speciale të policisë. Që nga vitet 1990, Policia Helenike është dënuar për shoqërimin e shumë oficerëve të saj me lëvizjen e ekstremit të djathtë, në veçanti me partinë Agimi i Artë. Që nga fillimi i krizës evropiane të refugjatëve të vitit 2015, ajo ka shkaktuar polemika për shkak të politikës së saj të kthimit, e cila operohet jashtë çdo kuadri ligjor.

## Shiko edhe 
* Ministria e Punëve të Brendshme (Greqi)
* Shërbimi Informativ Kombëtar (Greqi)

## Referime
Ministria e Punëve të Brendshme (Greqi)

parapamje|221x221px|Stema e Republikës së Greqisë, si emblemë e Qeverisë Greke.
**Ministria e Brendshme** (greqisht: Υπουργείο Εσωτερικών) është një departament qeveritar i Greqisë. Më 15 shtator 1995, ajo u bashkua me Ministrinë e Kryeministrisë (Υπουργείο Προεδρίας της Κυβέρνησης) për të formuar **Ministrinë e Brendshme, Administratës Publike dhe Decentralizimit** (Υπουργείο Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης). Më 19 shtator 2007, ajo u bashkua me Ministrinë e Rendit Publik dhe iu rikthye emri i saj origjinal. Bashkimi u anulua më 7 tetor 2009, kur u formua **Ministria e Brendshme, Decentralizimi dhe Qeverisja Elektronike** (Υπουργείο Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης). Më 27 qershor 2011, u krijua një Ministri e veçantë e Reformës Administrative dhe Qeverisjes Elektronike dhe Ministria e Brendshme iu rikthye sërish emrit të saj origjinal. Më 27 janar 2015, të dyja u bashkuan me Ministrinë e Rendit Publik dhe Mbrojtjes së Qytetarëve për të formuar **Ministrinë e Brendshme dhe Riorganizimin Administrativ** (Υπουργείο Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης). Një Ministri e veçantë e Riorganizimit Administrativ u krijua më 5 nëntor 2016 dhe Ministria e Brendshme iu rikthye emrit të saj origjinal për të tretën herë në një dekadë. Një Ministri e veçantë për Mbrojtjen e Qytetarëve u rithemelua gjithashtu më 29 gusht 2018. Ministria e Riorganizimit Administrativ u ripërthith nga Ministria e Brendshme më 9 korrik 2019.

## Shiko edhe 
## Referime
Bretkosa me shigjetë helmuese

parapamje|412x412px|Dendrobates tinctorius "azureus" (lart) dhe Dendrobates leucomelas (poshtë).
**Bretkosa me shigjetë helmuese** e njohur edhe si **bretkosë helmuese,** është emri i zakonshëm i një grupi bretkosash në familjen **Dendrobatidae** të cilat janë vendase në Amerikën Qendrore dhe Jugore tropikale. Këto specie janë ditore dhe shpesh kanë trupa me ngjyra të ndezura. Ky ngjyrim i ndritshëm lidhet me toksicitetin e specieve, duke i bërë ato aposematike. Disa lloje të familjes Dendrobatidae shfaqin ngjyrim jashtëzakonisht të ndritshëm së bashku me toksicitet të lartë, ndërsa të tjerat kanë ngjyrim të fshehtë me toksicitet minimal ose aspak të vëzhguar. Speciet që kanë toksicitet të madh e marrin këtë veçori nga dieta e tyre e milingonave, marimangave dhe termiteve. Sidoqoftë, speciet e tjera që shfaqin ngjyrim të fshehtë dhe toksicitet të ulët ose aspak, hanë një shumëllojshmëri shumë më të madhe të gjahut. Shumë lloje të kësaj familjeje janë të kërcënuara për shkak të infrastrukturës njerëzore që cenon habitatet e tyre.

Këta amfibë quhen shpesh "bretkosa me shigjetë" për shkak të përdorimit të sekrecioneve toksike nga amerikanët vendas për të helmuar majat e shigjetave. Megjithatë, nga mbi 170 specie, vetëm katër janë dokumentuar se përdoren për këtë qëllim (bimët curare përdoren më shpesh për shigjetat vendase amerikane) të gjitha këto vijnë nga gjinia Phyllobates, e cila karakterizohet nga përmasat relativisht të mëdha dhe të larta. nivelet e toksicitetit të anëtarëve të saj.

## Shiko edhe 
## Referime
Muzeu i Kongresit të Manastirit

**Muzeu i Kongresit të Manastirit** i njohur edhe si **Muzeu i Alfabetit të Gjuhës Shqipe** është një monument i trashëgimisë kulturore kombëtare shqiptare që ndodhet në qytetin e Manastirit të Maqedonisë së Veriut. Muzeu është hapur në vitin 2010.

Si institucion shtetëror, muzeu nuk është vetëm një vend ekspozimi, por edhe përgjegjës për mbrojtjen, kërkimin, mbledhjen, restaurimin dhe përpunimin shkencor të 51 fotografive dhe 58 dokumenteve të tjera që ishin të rëndësishme për standardizimin e alfabetit të gjuhës shqipe .

## Histori e shkurtër 
Gjatë lëvizjes kombëtare të shqiptarëve, të njohur si *Rilindja Kombëtare* , gjatë viteve të fundit të sekullit 19 dhe fillimit të shekullit  20.&nbsp;Në fillim të shekullit të 20-të lindi edhe çështja e një alfabeti uniform, pasi në hapësirën shqiptare përdoreshin sisteme të ndryshme, ndonjëherë edhe në të njëjtën kohë. Në fund, mbizotëroi një ndërthurje e "Alfabetit të Stamboller" të Sami Frashërit dhe "Alfabetit Bashkimi" të Gjergj Fishtës . Pikërisht kështu u tha në fund të një kongresi të shkrimtarëve dhe intelektualëve shqiptarë më 22 nëntor 1908 në godinën e sotme të muzeut. Ky Kongres i Manastirit konsiderohet si data e lindjes së drejtshkrimit bashkëkohor të gjuhës shqipe.

Shtëpia e sotme ishte atëherë godina e klubit të *Bashkimit*, një shoqatë rajonale e shqiptarëve patriotë. Pas pavarësisë së Maqedonisë së Veriut, në të ishte vendosur Hotel Iliria. Procesi i themelimit të institucionit muzeor në Parlamentin e Maqedonisë së Veriut filloi në vitin 2008, gjatë të cilit muzeu u hap për herë të parë në vitin 2010 dhe u rihap në vitin 2012 pas një rinovimi gjithëpërfshirës me ekspozitë të përhershme.

## Shih edhe 
* Kongresi i Manastirit
* Kongresi i Dytë i Manastirit
* Dita e Alfabetit të Gjuhës Shqipe

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* Faqja zyrtare e muzeut në shqip , maqedonisht  dhe anglisht
Trajneri (futboll)

[parapamje| [Alex Ferguson është fituesi i çmimeve më të shumta angleze të trajnerit të vitit, të gjitha të fituara gjatë qëndrimit të tij si trajner i Manchester United.]]

Në futboll, **trajneri** është personi që drejton një klub futbolli ose një ekip kombëtar. Ata kanë përgjegjësi të gjerë, duke përfshirë zgjedhjen e ekipit, zgjedhjen e taktikave, rekrutimin dhe transferimin e lojtarëve, negocimin e kontratave të lojtarëve dhe të folurit në media.

## Përgjegjësitë
Përgjegjësitë e trajnerit në një klub profesionist futbolli zakonisht përfshijnë (por nuk kufizohen në) sa vijon:

*Përzgjedhja e ekipit të lojtarëve për ndeshje dhe formacionin e tyre.
*Planifikimi i strategjisë dhe udhëzimi i lojtarëve në fushë.
*Motivimi i lojtarëve para dhe gjatë një ndeshjeje.
*Delegimi i detyrave te trajneri i ekipit të parë dhe stafit stërvitor dhe mjekësor.
*Skauting për lojtarë të rinj por të talentuar për trajnime eventuale në akademinë e të rinjve ose në rezervat dhe inkurajimi i zhvillimit dhe përmirësimit të tyre.
*Blerja dhe shitja e lojtarëve në tregun e transferimeve, përfshirë huazimet.
*Përballja me mediat në intervistat para dhe pas ndeshjes.

Disa nga përgjegjësitë e mësipërme mund të ndahen me një drejtor futbolli ose sportiv, dhe nganjëherë i delegohen një ndihmësmenaxheri ose trajneri klubi.

Për më tepër, në varësi të klubit, disa përgjegjësi të vogla përfshijnë:

* Marketingu i klubit, veçanërisht për pranimin e biletave, sponsorizimin dhe tregtimin.
* Rritja e qarkullimit dhe mbajtja e klubit fitimprurës.

Këto përgjegjësi janë më të zakonshme në mesin e drejtuesve të klubeve të vogla.
Goditje nga këndi

right|250px|parapamje|Skuadra bardhë dhe kaltër realizon një goditje nga këndi.
[parapamje|Zona e këndit të [Fusha e futbollit|fushës së futbollit.]]
**Goditja nga këndi** është metoda e rifillimit të lojës në një lojë futbolli kur topi del jashtë lojës mbi vijën e portës, pa u shënuar gol dhe pa u prekur për herë të fundit nga një anëtar i ekipit mbrojtës. Goditja kryhet nga këndi i fushës së lojës më afër vendit ku topi kaloi vijën e portës.

Këndet konsiderohen si një mundësi e arsyeshme për të shënuar gol për skuadrën sulmuese, edhe pse jo aq sa një goditje dënimi ose një goditje e lirë direkte pranë buzës së zonës së penalltisë.

Një goditje nga këndi që shënon pa u prekur nga një lojtar tjetër quhet *gol Olympico*, ose më rrallë, *gol olimpik*.

## Çmimi
Një goditje nga këndi jepet kur topi kalon tërësisht vijën e portës jashtë kornizës së portës pasi është prekur për herë të fundit nga një anëtar i ekipit që mbron atë skaj të fushës. Për qëllimet e këtij rregulli, nuk ka rëndësi nëse kjo prekje është e qëllimshme; lejohet që të goditet topin kundër kundërshtarit për të fituar një goditje këndi.

Goditje nga këndi jepet gjithashtu në vend të autogolit kur topi hyn në portën e një ekipi, pasi është prekur për herë të fundit nga një anëtar i ekipit mbrojtës, në situatat e rralla vijuese:

*drejtpërsëdrejti nga një goditje, goditje e lirë (qoftë e drejtpërdrejtë apo e tërthortë), hedhja, goditje goli, ose goditje nga këndi.
*nga një top i rënë, nëse topi nuk është prekur nga të paktën dy lojtarë.
'Të gjithë lojtarët kundërshtarë duhet të jenë të paktën 10 jard (9.15 metra) nga zona e këndit derisa topi të jetë në lojë. Shenjat mund të bëhen opsionalisht në vijën e portës dhe vijën e kontaktit në një distancë prej 10 jardësh nga zona e këndit për të ndihmuar gjyqtarin në zbatimin e kësaj dispozite.
*Topi është në lojë kur goditet dhe lëviz qartë; nuk ka nevojë të largohet nga zona e këndit.

Lojtarët kundërshtarë duhet të tërhiqen nga distanca e kërkuar siç u tha më sipër. Dështimi për ta bërë këtë menjëherë mund të përbëjë sjellje të pahijshme dhe të ndëshkohet me karton të verdhë.

Një lojtar që vonon shumë rifillimin e lojës është paralajmërohet.

Është kundërvajtje për sulmuesin të prekë topin për herë të dytë para se të preket nga një lojtar tjetër; kjo dënohet me një goditje të lirë indirekte për ekipin mbrojtës nga ku ndodhi shkelja, përveç nëse prekja e dytë ishte gjithashtu një shkelje më serioze e trajtimit, në të cilin rast një goditje e lirë direkt i jepet ekipit mbrojtës.

## Referime
Marijampolė City

**Marijampolė City** është klub futbollistik nga Marijampolė, Lituani që është krijuar në qershor të vitit 2018.

## Sukseset 
**Pirma lyga (D2)**
: **Fituesi (0)**:
: **Vendi i 5-t (1)**: 2022.

## Sezoni (2019 – ...) 
## Lojtarët
Përditësuar më 2023-03-26.

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

 

 t.p.

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* M. City Official site 
* facebook M. City
* SOCCERWAY
* SOFASCORE
* FLASHSCORE
* Transfermarkt
Roberti I i Francës

Para se të ishte **Robert, I**, ai ishte Kont i Poitiers, Markez i Neustrisë dhe Orleans dhe Kont i Parisit. Robert i Poitiers dhe Robert i Parisit
Goli i minutës së fundit

Termi "**goli i minutës së fundit**" përdoret në sport, kryesisht në futboll, për të përshkruar një gol të shënuar shumë vonë në një lojë, zakonisht ai që ndikon në rezultatin e lojës. Përkufizimi i "golit të minutës së fundit" i përdorur zakonisht është ai që shënohet ose në minutën e fundit ose të parafundit të kohës së rregullores ose shtesës, ose gjatë kohës së ndalimit ose kohës së dëmtimit.

Golat e minutës së fundit janë shpesh të vlefshëm nëse i lejon skuadrës që shënon ose të marrë epërsinë ose të barazojë.

"Goli i artë", i përdorur shkurtimisht për të vendosur kohën shtesë në disa turne, zakonisht nuk konsiderohet si gol i minutës së fundit, përveç rastit kur ata shënohen vonë në kohën shtesë. Penalltitë e shënuara në gjuajtje nuk konsiderohen gola të minutës së fundit.
Aspekte të mitologjisë ilire

**Aspekte të mitologjisë ilire**

* Titulli: Aspekte të mitologjisë ilire
* Autori: Moikom Zeqo
* Redaktori: Anton Papleka
* Vendi i botimit: Tiranë, Shqipëri
* Botuesi: Toena
* Viti i botimit: 1996
* Gjatësia: 118 faqe; formati 20 cm
* Fjalë kyçe: Folklori shqiptar, mitologjia ilire, antikitete ilire

Libri Aspekte të mitologjisë ilire  i Moikom Zeqos është një studim i thelluar mbi besimet dhe mitologjinë e ilirëve, popullit antik që banoi në një pjesë të konsiderueshme të gadishullit Ballkanik. Moikom Zeqo, një studiues dhe arkeolog i njohur shqiptar, përmes këtij botimi synon të zbulojë për lexuesit e tij disa aspekte thelbësore të mendësisë mitologjike të ilirëve, duke përfshirë mitet, legjendat, simbolet dhe ritualet që formuan bazën kulturore të këtij populli.

Libri përbëhet nga një analizë e detajuar e strukturave mitologjike dhe përmban përshkrime të figurave kryesore mitologjike dhe panteonit të ilirëve. Zeqo përqendrohet në:

1. Origjinat e besimeve ilire – Ai shqyrton ndikimet nga kulturat fqinje dhe mënyrën se si ilirët zhvilluan një sistem unik të besimeve fetare dhe mitologjike.

2. Simbolet dhe mitet kryesore – Ky seksion eksploron simbolet që përdorën ilirët, përfshirë simbolet natyrore si malet, lumenjtë dhe kafshët që kishin vlerë të veçantë simbolike në kulturën e tyre.

3. Figurat mitologjike – Zeqo diskuton për perënditë dhe heronjtë ilirë, duke përmendur hyjnitë e luftës, pjellorisë dhe natyrës, të cilat përfaqësonin aspekte të ndryshme të jetës dhe besimit ilir.

4. Ritet dhe ritualet – Në këtë pjesë, autori përshkruan ritualet që lidhen me ciklin e jetës dhe adhurimin e hyjnive. Ai hedh dritë mbi mënyrën se si ilirët e nderonin natyrën dhe si interpretuan fenomene të ndryshme natyrore.

Aspekte të mitologjisë ilire luan një rol të rëndësishëm për studimet albanologjike dhe për studimet e historisë së religjionit në Ballkan. Ky botim ndihmon në përpjekjen për të rindërtuar trashëgiminë shpirtërore të ilirëve, një aspekt që ka pasur ndikim të fuqishëm edhe në kulturën dhe folklorin shqiptar të mëvonshëm. Libri është gjithashtu një burim i rëndësishëm për studiuesit dhe lexuesit që kërkojnë të kuptojnë më mirë rrënjët e traditave dhe mitologjisë që mbijetuan edhe pas rënies së Ilirisë antike.

Libri është mirëpritur për përpjekjet e tij për të ndriçuar një aspekt të veçantë të historisë dhe kulturës shqiptare që ka qenë më pak i eksploruar. Studiuesit vlerësojnë angazhimin e Zeqos në interpretimin e thelluar të burimeve të pakta arkeologjike dhe historike për të rindërtuar një pjesë të humbur të identitetit kulturor shqiptar.

Aspekte të mitologjisë ilire nga Moikom Zeqo është një vepër e çmuar për të gjithë ata që janë të interesuar për të studiuar origjinën e kulturës shqiptare dhe ndikimet që kjo kulturë ka marrë nga Iliria antike. Libri shërben jo vetëm si një udhëzues për botën mitologjike të ilirëve, por edhe si një burim i rëndësishëm për të kuptuar më mirë rrugëtimin historik dhe shpirtëror të një populli që i dha formë identitetit shqiptar në shekuj.

## Referime
Northrop B-2 Spirit

parapamje|300x300px|Një Forcë Ajrore e SHBA B-2 Spirit duke fluturuar mbi Oqeanin Paqësor në maj 2006.
**Northrop** (më vonë **Northrop Grumman**) **B-2 Spirit**, i njohur gjithashtu si **Bombarduesi i Fshehur**, është një bombardues i rëndë strategjik amerikan, që përmban teknologji stealth me vëzhgim të ulët të krijuar për të depërtuar në mbrojtje të dendura kundërajrore. Një krah fluturues nënsonik me një ekuipazh prej dy personash, avioni u projektua nga Northrop, më vonë Northrop Grumman, dhe u prodhua nga viti 1987 deri në vitin 2000. Bombarduesi mund të hedhë armë konvencionale dhe termonukleare, të tilla si deri në tetëdhjetë 230 kg të klasit Mk 82 JDAM GPS -bomba të drejtuara, ose gjashtëmbëdhjetë bomba bërthamore B83 1.100 kg. B-2 është i vetmi aeroplan i njohur që mund të mbajë armë të mëdha ajrore në tokë në një konfigurim stealth.

Zhvillimi filloi nën projektin e teknologjisë së avancuar Bomber (ATB) gjatë administratës Carter, e cila anuloi bombarduesin B-1A me aftësi 2 Mach pjesërisht sepse ATB tregoi një premtim të tillë. Por vështirësitë e zhvillimit vonuan përparimin dhe rritën kostot. Në fund të fundit, programi prodhoi 21 B-2 me një kosto mesatare prej 2.13 miliardë dollarë (në 1997 dollarë), duke përfshirë zhvillimin, inxhinierinë, testimin, prodhimin dhe prokurimin. Vetëm ndërtimi i çdo avioni kushtoi mesatarisht 737 milionë dollarë amerikanë, ndërsa kostot totale të prokurimit (përfshirë prodhimin, pjesët e këmbimit, pajisjet, rikonstruksionin dhe mbështetjen e softuerit) ishin mesatarisht 929  milion dollarë për avion.

Kostot e konsiderueshme kapitale dhe operative të projektit e bënë atë të diskutueshëm në Kongresin e SHBA-së edhe përpara përfundimit të Luftës së Ftohtë në mënyrë dramatike reduktuan nevojën për një avion të fshehtë të projektuar për të goditur thellë në territorin sovjetik. Rrjedhimisht, në fund të viteve 1980 dhe 1990 ligjvënësit e zvogëluan blerjen e planifikuar të 132 bombarduesve në vetëm 21.

Që nga viti 2022, njëzet B-2 janë në shërbim me Forcën Ajrore të Shteteve të Bashkuara. (Njëri u shkatërrua në një përplasje të vitit 2008.) Forcat Ajrore planifikojnë t'i operojnë ato deri në vitin 2032, kur Northrop Grumman B-21 Raider do t'i zëvendësojë ato.

B-2 mund të kryejë misione sulmi deri në 15.000 m; ka një rreze pa karburant prej më shumë se 6,000 milje detare (11.000 km) dhe mund të fluturojë më shumë se 10,000 milje detare (19.000 km) me një furnizim me karburant në ajër. Ai hyri në shërbim në 1997 si avioni i dytë i projektuar me teknologji të avancuar stealth, pas aeroplanit sulmues Lockheed F-117 Nighthawk. I projektuar kryesisht si një bombardues bërthamor, B-2 u përdor për herë të parë në luftime për hedhjen e municioneve konvencionale, jo-bërthamore në Luftën e Kosovës në vitin 1999. Më vonë u përdor në Irak, Afganistan dhe Libi.

## Shiko edhe 
* Boeing B-52 Stratofortress
* Rockwell B-1 Lancer
* Northrop Grumman B-21 Raider

## Referime
Biblioteka Kombëtare e Republikës Çeke

**Biblioteka Kombëtare e Republikës Çeke** është biblioteka qendrore e Republikës Çeke . Ajo drejtohet nga Ministria e Kulturës . Ndërtesa kryesore e bibliotekës ndodhet në ndërtesën historike Clementinum në qendër të Pragës, ku mbahen afërsisht gjysma e librave të saj. Gjysma tjetër e koleksionit ruhet në lagjen Hostivař .  Biblioteka Kombëtare është biblioteka më e madhe në Republikën Çeke, me rreth 6 milionë dokumente. Biblioteka aktualisht ka rreth 20,000 lexues të regjistruar.  Megjithëse përfshin kryesisht tekste çeke, biblioteka ruan gjithashtu materiale të vjetra nga Turqia, Irani dhe India.  Biblioteka strehon gjithashtu libra për Universitetin Charles në Pragë . 

## Historia 
Në shekullin e 13-të, shkolla *Studium generale* u themelua në manastirin Domenikane në Qytetin e Vjetër të Pragës. Kjo shkollë, duke përfshirë bibliotekën e saj, u bashkua me universitetin në shekullin e 14-të.

Në 1556, murgjit e Urdhrit të Jezuitëve ngritën një shkollë me konvikt, të quajtur *Clementinum*, në mbetjet e manastirit Domenikane. Nga viti 1622 e tutje, jezuitët administruan gjithashtu Universitetin e Charles, dhe të gjitha bibliotekat e tyre u vendosën në Clementinum.

Pas shtypjes së jezuitëve, universiteti u bë një institucion shtetëror në 1773, dhe në 1777 biblioteka e tij u shpall "Biblioteka Publike dhe Universitare Perandorake-Mbretërore" nga Maria Theresa . Edhe pas ndarjes së universitetit në një universitet çek dhe gjerman në 1882, biblioteka mbeti si një institucion i përbashkët.

Në vitin 1918, Biblioteka Publike dhe Universitare u mor nga qeveria e Çekosllovakisë së sapothemeluar. Më 1924, u themelua Biblioteka Sllave ( *Slovanská knihovna* ) dhe u zhvendos në Clementinum në 1929; ajo është ende një pjesë autonome e Bibliotekës Kombëtare. Në vitin 1935, biblioteka u riemërua "Biblioteka Kombëtare dhe Universitare" ( *Národní a univerzitní knihovna* ). Në të njëjtin vit, u prezantua një ligj për detyrimin ligjor të kopjimit të depozitave - një praktikë që daton që nga viti 1781, kur printerët e Pragës duhej t'i dorëzonin bibliotekës kopjet ligjore të depozitave të printimeve të tyre.

Megjithëse universitetet dhe kolegjet çeke u mbyllën pas pushtimit gjerman të Çekosllovakisë në 1939, biblioteka mbeti e hapur nën emrin "Biblioteka Komunale dhe Universitare" ( *Zemská a univerzitní knihovna* ).

Në vitin 1958, të gjitha bibliotekat e mëdha të Pragës u bashkuan në Bibliotekën e vetme të centralizuar Shtetërore të Republikës Çekosllovake ( *Státní knihovna CSR* ).

Në vitin 1990, riemërtimi i deritanishëm i bibliotekës rezultoi në emrin e saj aktual: Biblioteka Kombëtare e Republikës Çeke. Një ndërtesë e re magazinimi, Depozita Qendrore në Hostivař, u përurua në vitin 1996. 

## Shih edhe 
* Arsimi në Çeki

## Referime 
## Lidhjet e jashtme 
*
Bombarduesi strategjik

, Rockwell B-1 Lancer.]]
Një **bombardues strategjik** është një avion bombardues me depërtim të mesëm dhe të gjatë, i projektuar për të hedhur sasi të mëdha armatimi ajër-tokë në një objektiv të largët me qëllim të dobësimit të aftësisë së armikut për të zhvilluar luftë. Ndryshe nga bombarduesit taktikë, depërtuesit, bombarduesit luftarakë dhe avionët sulmues, të cilët përdoren në operacionet e ndalimit ajror për të sulmuar luftëtarët dhe pajisjet ushtarake të armikut, bombarduesit strategjikë janë krijuar për të fluturuar në territorin e armikut për të shkatërruar objektivat strategjikë (p.sh., infrastrukturë, logjistikë, ushtarake instalimet, fabrikat, etj.). Përveç bombardimeve strategjike, bombarduesit strategjikë mund të përdoren për misione taktike. Aktualisht janë vetëm tre vende që operojnë bombardues strategjikë: Shtetet e Bashkuara, Rusia dhe Kina.

Roli modern i bombarduesit strategjik u shfaq pasi bombardimet strategjike u përdorën gjerësisht dhe bombat atomike u përdorën për herë të parë në luftime gjatë Luftës së Dytë Botërore. Misionet e goditjes bërthamore (d.m.th., dërgimi i raketave ose bombave të armatosura bërthamore) mund të kryhen nga shumica e avionëve luftarakë-bombardues dhe gjuajtësve modernë, madje edhe në rrezen ndërkontinentale, me përdorimin e karburantit ajror, kështu që çdo komb që posedon këtë kombinim të pajisjeve dhe teknika teorikisht ka një aftësi të tillë. Avionët e dorëzimit parësor për një mision modern të bombardimeve strategjike nuk duhet të jenë gjithmonë një lloj bombarduesi i rëndë dhe çdo avion modern i aftë për sulme bërthamore në rreze të gjatë është po aq i aftë të kryejë misione taktike me armë konvencionale. Një shembull është Mirage IV i Francës, një bombardues i vogël strategjik i zëvendësuar në shërbim nga avionët luftarakë-bombardues Mirage 2000N të pajisur me ASMP dhe luftarakë me shumë funksione Rafale.

## Shiko edhe 
## Referimet
Bombarduesi

parapamje|Një B-52 i Forcave Ajrore të SHBA-së që fluturon mbi Teksas.
Një **bombardues** është një avion luftarak ushtarak i projektuar për të sulmuar objektivat tokësore dhe detare duke hedhur armë ajrore-tokë (të tilla si bomba), duke lëshuar silurët ose duke vendosur raketa lundrimi të lëshuara nga ajri. Përdorimi i parë i bombave të hedhura nga një avion ndodhi në Luftën Italo-Turke, me dislokimet e para të mëdha që erdhën në Luftën e Parë Botërore dhe Luftën e Dytë Botërore nga të gjitha forcat kryesore ajrore duke shkaktuar dëme shkatërruese në qytete, qyteza dhe zona rurale. Bombarduesit e parë të ndërtuar për qëllime ishin italianët Caproni Ca 30 dhe Bristol T.B.8 britanike, të dyja të vitit 1913. Disa bombardues ishin zbukuruar me art në hundë ose me shenja fitoreje.

Ekzistojnë dy klasifikime kryesore të bombarduesve: strategjik dhe taktik. Bombardimet strategjike kryhen nga bombardues të rëndë të projektuar kryesisht për misione bombardimi me rreze të gjatë kundër objektivave strategjikë për të pakësuar aftësinë e armikut për të zhvilluar luftë duke kufizuar aksesin në burime përmes infrastrukturës së dëmtuar ose reduktimit të prodhimit industrial. Bombardimi taktik synon të kundërshtojë aktivitetin ushtarak të armikut dhe të mbështesë operacionet sulmuese, dhe zakonisht u caktohet avionëve më të vegjël që veprojnë në rreze më të shkurtra, zakonisht pranë trupave në tokë ose kundër anijeve të armikut.

Gjatë Luftës së Dytë Botërore me fuqinë e motorit si një kufizim kryesor, të kombinuar me dëshirën për saktësi dhe faktorë të tjerë operacionalë, dizajnet e bombarduesve prireshin të përshtateshin për role specifike. Megjithatë, në fillim të Luftës së Ftohtë, bombarduesit ishin mjetet e vetme për të transportuar armë bërthamore në objektivat e armikut dhe mbanin rolin e parandalimit. Me ardhjen e raketave të drejtuara ajër-ajër, bombarduesit duhej të shmangnin përgjimin. Fluturimi me shpejtësi të lartë dhe në lartësi të madhe u bë një mjet për të shmangur zbulimin dhe sulmin. Me ardhjen e ICBM-ve, roli i bombarduesit u soll në një fokus më taktik në rolet e mbështetjes ajrore të afërt dhe një fokus në teknologjinë stealth për bombarduesit strategjikë.

## Shiko edhe 
## Referimet
Tupolev Tu-160

parapamje|Tupolev Tu-160 Aleksandr Novikov në fluturim mbi Rusi, maj 2014.
**Tupolev Tu-160** (rusisht: Belyj Lebeď, lit. 'Mjellma e bardhë'; emri raportues i NATO-s: **Blackjack**) është një bombardues i rëndë strategjik supersonik, me krahë të ndryshueshëm, i projektuar nga Byroja e Dizajnit Tupolev. në Bashkimin Sovjetik në vitet 1970. Është avioni ushtarak supersonik më i madh dhe më i rëndë Mach 2+ i ndërtuar ndonjëherë dhe i dyti pas XB-70 Valkyrie eksperimentale në gjatësinë e përgjithshme dhe shpejtësinë maksimale. Që nga viti 2022, ai është avioni luftarak më i madh dhe më i rëndë, bombarduesi më i shpejtë në përdorim dhe avioni më i madh dhe më i rëndë me krahë të ndryshueshëm të fluturuar ndonjëherë.

Duke hyrë në shërbim në 1987, Tu-160 ishte bombarduesi i fundit strategjik i projektuar për Bashkimin Sovjetik. Pas shpërbërjes së Bashkimit Sovjetik, Ukraina e sapo pavarur trashëgoi një flotë prej 19 Tu-160, mbi gjysmën e të gjithë avionëve që ekzistonin në atë kohë. Pas negociatave të stërzgjatura, 11 Tu-160 ukrainas u blenë nga Federata Ruse, ndërsa pjesa e mbetur u hoq në fund të viteve 1990 sipas marrëveshjes Nunn-Lugar për Reduktimin e Kërcënimeve të Bashkëpunimit. Pas këtyre veprimeve, operatori i vetëm i tipit është dega e Aviacionit me rreze të gjatë të Forcave Ajrore Ruse, e cila kishte 16 Tu-160 në shërbim deri në vitin 2016. Lloji pati debutimin e tij luftarak në nëntor 2015 gjatë ndërhyrjes ushtarake ruse në Luftën Civile Siriane , duke kryer sulme të shumta ajrore duke përdorur raketa lundrimi të lëshuara nga ajri Kh-101. Janë kryer dislokime të ndryshme jashtë shtetit, duke përfshirë në vende të largëta si Venezuela dhe Afrika e Jugut.

Që nga fillimi i viteve 2000, flota aktive ka qenë subjekt i disa përmirësimeve, duke u fokusuar kryesisht në sisteme të ndryshme elektronike. Programi i modernizimit Tu-160M të modeleve ekzistuese filloi me avionin e parë të përditësuar të dorëzuar në dhjetor 2014. Planet e shpallura në 2015 kërkonin dorëzimin e 50 Tu-160M të ndërtuara të reja si dhe përmirësimin e 16 avionëve ekzistues. [Nevojitet citimi i plotë] Në janar 2022, TU-160M i parë i ndërtuar në seri bëri një fluturim provë, me dy të planifikuar për dorëzim në 2022 nga 10 sipas porosisë.

## Shiko edhe 
## Referimet
Lockheed F-117 Nighthawk

parapamje|F-117 duke fluturuar mbi male në Nevada në 2002.
**Lockheed F-117 Nighthawk** është një aeroplan amerikan në pension me një ndenjëse, me dy motorë stealth, i zhvilluar nga divizioni sekret Skunk Works i Lockheed dhe i operuar nga Forcat Ajrore të Shteteve të Bashkuara (USAF). Ishte avioni i parë operacional që u projektua me teknologji stealth.

F-117 u bazua në demonstruesin e teknologjisë Have Blue. Fluturimi i parë i Nighthawk u zhvillua në 1981 në Groom Lake, Nevada, dhe avioni arriti statusin fillestar të aftësisë operative në 1983. Avioni u fsheh në fshehtësi derisa u zbulua për publikun në vitin 1988. Nga 64 F-117 të ndërtuara, 59 ishin versione prodhimi, me pesë të tjerat prototipe.

F-117 u publikua gjerësisht për rolin e tij në Luftën e Gjirit të vitit 1991. Edhe pse zakonisht quhej "Stealth Fighter", ishte rreptësisht një avion sulmi. F-117 morën pjesë në konfliktin në Jugosllavi, ku njëri u qëllua nga një raketë tokë-ajër (SAM) në 1999. Forcat Ajrore të SHBA-së e tërhoqën F-117 në prill 2008, kryesisht për shkak të vënies në terren të F-22 Raptor. Pavarësisht daljes në pension zyrtar të tipit, një pjesë e flotës është mbajtur në gjendje të përshtatshme për fluturim dhe Nighthawks janë vëzhguar duke fluturuar që nga viti 2009.

## Shiko edhe 
* Northrop B-2 Spirit
* Lockheed Martin F-22 Raptor

## Referimet