TC Kosova e Re

**Kosova e Re e** njohur edhe si Projekti Kosova e Re, është plan i Qeverisë së Republikës së Kosovës për të ndërtuar një termocentral të ri 500 MW afër Prishtinës, për rehabilitimin e termocentralit ekzistues Kosova B dhe mbylljen e plotë të rrymës Kosova A. impianti i cili konsiderohet si burimi më i madh i ndotjes në Kosovë . Ai gjithashtu përfshin zhvillimin e një miniere të re të linjitit për të përmbushur nevojat e Kosovës B dhe termocentralit të sapondërtuar.  Vlerësohet se kushton 2 miliardë dollarë. 

Qeveria ka identifikuar nevojën për kapacitete shtesë gjeneruese për të adresuar shqetësimet afatgjata në lidhje me sigurinë e furnizimit me energji elektrike të vendit.  Qëllimet e politikave të Qeverisë, të paraqitura edhe në të gjitha Strategjitë e Energjisë së Kosovës, përveç planeve për kapacitete të reja gjeneruese të energjisë elektrike, synojnë edhe përfshirjen e sektorit privat në projektin e infrastrukturës së Termocentralit Kosova e Re (TKRPP). Ai përfshin zhvillimin, projektimin, ndërtimin, financimin, pronësinë, mirëmbajtjen dhe funksionimin në përputhje me teknikat më të mira të disponueshme IED (TBM).

Në vitin 2020, ContourGlobal u tërhoq nga projekti dhe duket se termocentrali i ri nuk do të ndërtohet tani. 

## Historia 
Planet për të adresuar situatën energjetike të Kosovës filluan në fillim të viteve 2000 dhe fillimisht parashikonin një termocentral 2,000 MW linjit që do t'i lejonte vendit të eksportonte energji tek fqinjët e tij. Qeveria e paraqiti planin në korrik 2009 dhe sugjeroi që e gjithë puna të përfundonte deri në vitin 2015 ose të paktën deri në vitin 2017.  Megjithatë, punimet nuk kanë filluar, kryesisht për shkak të kundërshtimit të organizatave joqeveritare .  Me kalimin e viteve, pengesat politike dhe të investimeve kanë bërë që projekti të zvogëlohet në madhësi. 

## Financimi 
Për të tërhequr investitorët të cilët janë të shqetësuar për rreziqet politike ose të kreditit, Banka Botërore ofroi 60 milionë dollarë garanci huash që do të vendoseshin nëse qeveria nuk do të përmbushte detyrimet si furnizimi me qymyr ose energji elektrike . Kjo do të thotë se Banka Botërore, si dhe aksioneri më i madh - Shtetet e Bashkuara të Amerikës, do të duhet të bëjnë një përjashtim në angazhimet e tyre për energjinë e pastër .  Megjithatë, më 10 dhjetor 2013, BERZH zbatoi një strategji të re e cila uli fondet për uzinat e qymyrit, me përjashtim të rrethanave të rralla.  Nëse Kosova e Re do t'i plotësojë kriteret e një "kurse të rrallë" mbetet për t'u parë.

## Mbështetësit 
PBB-ja e ulët për frymë e Kosovës prej 3,894 dollarë amerikanë e bën atë një nga vendet më të varfra të Evropës . Një pengesë e madhe për rritjen dhe zhvillimin ekonomik të Kosovës është furnizimi joadekuat dhe jo i besueshëm me energji elektrike .  Vendi ka rezervat e pesta më të mëdha në botë të linjitit, të cilat, me nivelet aktuale të konsumit, mund ta furnizojnë vendin edhe për 1500 vjet të tjera.  Përkrahësit e projektit (në ballë janë Banka Botërore dhe qeveria e SHBA ) e shohin shfrytëzimin e linjitit si rrugën më të shpejtë për të dalë nga varfëria  Ai i bën thirrje Komisionit Evropian të ndërmarrë veprime për të kundërshtuar planet si Kosova e Re që bien ndesh me zotimet e BE-së për klimën. 

## Opozita 
Disa grupe dhe organizata janë të mendimit se termocentrali i ri do të nënkuptonte vazhdimin e prodhimit tradicional të energjisë elektrike me bazë qymyri . Sot Kosova humb 30% të energjisë në dispozicion për shkak të efikasitetit të energjisë, 37% për shkak të humbjeve teknike, rrjetit të vjetëruar elektrik dhe humbjeve tjera komerciale, si vjedhjet . Një studim i Dr. Daniel Kammen tregon se " Kosova mund të mbulojë 38% të konsumit të saj të energjisë nga burimet e rinovueshme ". Ai po ashtu ka saktësuar se ky skenar, pa përfshirë termocentralin Kosova e Re, do të krijonte 27% më shumë vende pune sesa skenarët aktualë.  Angazhimet e Komunitetit të Energjisë citojnë se Kosova duhet të furnizojë 25% të energjisë së përgjithshme nga burimet e ripërtëritshme deri në vitin 2020, gjë që do të jetë më e vështirë të arrihet nëse do të ndërtohet termocentrali i ri. Konsorciumi Kosovar i Shoqërisë Civile për Zhvillim të Qëndrueshëm (KOSID) po vë në pikëpyetje domosdoshmërinë e termocentralit të kushtueshëm dhe në vend të kësaj propozon programe të efiçiencës së energjisë, të cilat trajtojnë humbjet e energjisë, zhvillimin e energjisë së rinovueshme dhe rehabilitimin e termocentralit ekzistues Kosova B. Ata gjithashtu ngrenë çështjen e ndikimeve mjedisore dhe sociale që projekti i ri do të kishte mbi kosovarët . Në Kosovë ka 835 vdekje në vit për shkak të ndotjes së ajrit, nga të cilat termocentralet me linjit janë përgjegjës për një pjesë të konsiderueshme. Një termocentral i ri mund t'i përkeqësojë gjërat. KOSID gjithashtu theksoi çështjen e mungesës së ujit dhe tokës bujqësore dhe zhvendosjen e popullatës lokale e cila përbëhet kryesisht nga fermerë të cilët do të kenë nevojë për kompensim për tokën e humbur dhe mjetet e jetesës 

## Shih edhe 
* Ekonomia e Kosovës
* Energjia elektrike në Kosovë

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* http://coolclimate.berkeley.edu/sites/all/files/Kosovo20May2012.pdf
* http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/TOPICS/EXTENERGY2/0,,contentMDK:22970700~pagePK:210058~piPK:210062~theSitePK:4114200,00.html 
* http://bankwatch.org/our-work/projects/kosova-e-re-lignite-power-plant-kosovo
* http://www.kosid.org/