Lufta Algjeriane

**Lufta Algjeriane** (e njohur edhe si **Revolucioni Algjerian** ose **Lufta e Pavarësisë Algjeriane**) ishte një konflikt i madh i armatosur midis Francës dhe Frontit Nacional Çlirimtar Algjerian (Frëngjisht: *Front de Libération Nationale* - FLN) nga 1954 deri në 1962, që çoi në fitoren e pavarësisë Algjere nga Franca. Një luftë e rëndësishme dekolonizimi, ishte një konflikt kompleks i karakterizuar nga lufta guerile dhe krime lufte. Konflikti u bë gjithashtu një luftë civile midis komuniteteve të ndryshme dhe brenda komuniteteve. Lufta u zhvillua kryesisht në territorin e Algjerisë, me pasoja në Francën metropolitane.

Filluar efektivisht nga anëtarët e Frontit Nacional Çlirimtar (FLN) më 1 nëntor 1954, gjatë Toussaint Rouge ("Dita e të Gjithë Shenjtorëve të Kuq"), konflikti çoi në kriza serioze politike në Francë, duke shkaktuar rënien e Republikës së Katërt (1946–58), do të zëvendësohet nga Republika e Pestë me një presidencë të detyruar. Brutaliteti i metodave të përdorura nga forcat franceze nuk arriti të fitonte zemrat dhe mendjet në Algjeri, tjetërsoi mbështetjen në Francën metropolitane dhe diskreditoi prestigjin francez jashtë vendit. Ndërsa lufta po zvarritej, publiku francez ngadalë u kthye kundër saj dhe shumë nga aleatët kryesorë të Francës, përfshirë Shtetet e Bashkuara, kaluan nga mbështetja e Francës, në abstenimin në debatin e OKB-së për Algjerinë. Pas demonstratave të mëdha në Algjer dhe disa qytete të tjera në favor të pavarësisë (1960) dhe një rezolute të Kombeve të Bashkuara, që njihte të drejtën për pavarësi, Charles de Gaulle, presidenti i parë i Republikës së Pestë, vendosi të hapte një seri negociatash me FLN-në. Këto përfunduan me nënshkrimin e Marrëveshjeve Évian, në mars të vitit 1962. Një referendum u zhvillua më 8 prill 1962 dhe elektorati francez miratoi Marrëveshjen Évian. Rezultati përfundimtar ishte 91% në favor të ratifikimit të kësaj marrëveshjeje dhe më 1 korrik, Marrëveshjet iu nënshtruan një referendumi të dytë në Algjeri, ku 99.72% votuan pro pavarësisë dhe vetëm 0.28% kundër.

Tërheqja e planifikuar franceze çoi në një krizë shtetërore. Kjo përfshinte tentativa të ndryshme për vrasjen e de Golit, si dhe disa përpjekje për grusht shteti ushtarak. Shumica e të parëve u kryen nga *Organizata armée secrète* (OAS), një organizatë e fshehtë e formuar kryesisht nga personeli ushtarak francez që mbështeste një Algjeri franceze, që kreu një numër të madh bombardimesh dhe vrasjesh si në Algjeri, ashtu edhe në atdhe për të ndalur pavarësinë e planifikuar.

Lufta shkaktoi vdekjen e midis 300,000 dhe 1,500,000 algjerianëve, 25,600 ushtarëve francezë, dhe 6,000 evropianëve. Krimet e luftës, të kryera gjatë luftës përfshinin masakra ndaj civilëve, përdhunime dhe tortura; francezët shkatërruan mbi 8000 fshatra dhe zhvendosën mbi 2 milionë algjerianë në kampet e përqendrimit. Pas pavarësisë, në vitin 1962, 900,000 evropiano-algjerianë (Pieds-noirs) ikën në Francë, brenda pak muajsh nga frika e hakmarrjes së FLN-së. Qeveria franceze ishte e papërgatitur për të pritur një numër kaq të madh refugjatësh, gjë që shkaktoi trazira në Francë. Shumica e muslimanëve algjerianë, që kishin punuar për francezët, u çarmatosën dhe u lanë pas, pasi marrëveshja midis autoriteteve franceze dhe algjeriane deklaronte se nuk mund të ndërmerreshin asnjë veprim kundër tyre. Megjithatë, Harkit në veçanti, pasi kishin shërbyer si ndihmës me ushtrinë franceze, u konsideruan si tradhtarë dhe shumë u vranë nga FLN-ja ose nga turmat linçuese, shpesh pasi ishin rrëmbyer dhe torturuar.: 537 Rreth 90,000 arritën të iknin në Francë, disa me ndihmën e oficerëve të tyre francezë që veprojnë kundër urdhrave, dhe sot ata dhe pasardhësit e tyre përbëjnë një pjesë të konsiderueshme të popullsisë algjeriane në Francë.

## Shiko edhe 
* Historia e Algjerisë
* Franca metropolitane
* Perandoria koloniale franceze
* Historia e Francës
* Magrebi
* Afrika Franceze
* Amerika franceze
* India Franceze

## Referime