Honestiores dhe humiliores

Në Perandorinë e Vonë Romake, '''*honestiores* dhe *humiliores*'* u shfaqën si dy dallime të gjera të status shoqëror dhe ligjor, ku personat që mbanin poste të larta quheshin honores, ndërsa personat e e pashquar, të përulur dhe modestë, quheshin *humiliores*. Ndarja do të fillonte të bëhej e dukshme afër fundit të shekullit të II të erës sonë si në Perandorinë e Vonë Romake (mbi të gjitha në pjesën e saj Perëndimore), ashtu dhe në Mbretëritë Barbare, veçanërisht në atë visigote (ku *honestiores* quheshin po në latinisht *maiores*), ku këto dallime do të përcaktonin pozicionin shoqëror të njerëzve të lirë, që nuk mbanin asnjë detyrë.

## Historia
Origjina e kësaj ndarjeje shoqërore, që injoronte dallimin tradicional midis patricëve dhe plebejve, dhe dinjiteti thelbësor i njeriut të lirë të panënshtruar ndaj skllavërisë, do të prodhohej pas shekullit të II. *Humiliores*, pavarësisht satusit të tyre si shtetas romakë, mund ti nënshtroheshin torturës, mënyrë e marrjes në pyetje, apo ndëshkimeve që më parë ju rezervoheshin skllevërve. Megjithatë edhe *honestiores* mund të ishin objekt i torturës, nëse akuzoheshin ose dëshmitarë në ndonjë çështje, si ato të tradhëtisë.

Dhënia e shtetësisë së përgjithshme të të gjithë banorëve të lirë të perandorisë në vitin 212 të erës sonë duket se e përforcoi ndarjen midis klasave të larta dhe të ulta. Pasi parimet e barazisë qytetare përgjatë Republikës Romake degraduan, *humiliores* u bënë gjithmonë e më shumë subjekte të ndëshkimeve më të ashpra ligjiore, siç ishin ndëshkimet trupore ose poshtërimi publik, më parë të rezervuara për skllevërit. *Honestiores* i ruajtën të drejtat që ishin mbajtur nga të gjithë qytetarët romakë, të paktën në teori, gjatë Republikës Romake, duke përfshirë lirinë nga ndëshkimet trupore dhe kapitale. 

Paul B. Duff e karakterizon sjelljen e elitës përkundrejtë *humiliores* si një lloj përbuzjeje duke i konsideruar ata si përtac dhe të pandershëm. 

## Honestiores
Etimologjikisht  ( në njëjës) do të thotë më të ndershmit ose më të nderuarit. Koncepti i nderit ose nderimit është një pjesë thelbësore për justifikimin ideologjik të mbizotërimit të fisnikërisë si një klasë e privilegjuar gjatë Periudhës Romake.

Personat e rangut senatorial dhe ekuestër dhe atë që kishin mbajtur një postë në nivelin e dekurionit ose më të lartë zotëronin nderime më të mëdha dhe kështu quheshin *honestiores*. Gjithashtu, pas krishtërizimit të perandorisë, mes *honestiores* do të përfshiheshin edhe peshkopët. Honestiores përbënin rreth 1% të popullsisë romake. 

## Klasa e ndërmjetme
Midis honestiores dhe humiliores kishte një klasë të ndërmjetme, që zotëronte njëfarë pasurie, e përbërë nga tregtarë dhe pronarë të mesëm tokash, disa prej të cilëve të rangut kurial, që nuk duket se kanë përbërë një klasë më vete: më të pasurit bënin pjesë në shtresën më të ulët të *honestiores* dhe më të varfrit në shtresën më të lartë të *humiliores*. Priftërinjtë dhe diakonët duket se bënin pjesë te kjo shtresë.

## Humiliores
Etimologjikisht fjala do të thotë më i përuluri, më i varfri. *Humiliores* ( në njëjës) ishin ata që gjendeshin të ulur përtokë (). Të poshtëroheshe donte të thoshte të të përuleshe, pasi supozohej se toka është më e ulta () që ndodhet në botë.

*Humiliores* ishte çdo person i lirë, që mbante shtetësinë romake pa patuar arritur privilegjet e posteve të larta, duke përfshirë punëtorët e zakonshëm, skllevërit e liruar (), *peregrini* (njerëz të lirë që nuk gëzonin qytetarinë, por që jetonin brenda perandorisë), bujkrobërit dhe *coloni''. 

## Shiko gjithashtu
* Klasa shoqërore
* Fisnikëria
* Aristokracia (klasë)
* Klasa e lartë
* Klasa e mesme
* Klasa punëtore
* Lufta e klasave
* Elitizmi
* Inteligjencia
* Klasa sunduese
* Turma
* Pabarazia shoqërore
* Struktura shoqërore
* Hospitium
* Amicitia
* Vivarium
* Orcus
* Aedilen
* Ager publicus
* Albanët (latinë)
* Amfiteatri Romak
* Anijet Romake
* Arcana imperii
* Arkitektura Romake
* Arkitektura e Teatrove Romake
* Arsimi në Romën e lashtë
* Arti romak
* Auguri
* Bujqësia në Romën e lashtë
* Censori
* Cirku Romak
* Civitas
* Civitas libera
* Civitas foederata
* Civitas sine suffragio
* Civitas stipendaria
* Colonus (person)
* Consilium principis
* Consistorium
* Cursus honorum
* Çitadela
* Dashuria Greke
* Dediticii
* Drungos
* Dux
* E drejta romake
* Ekonomia Romake
* Equites
* Ergastulum
* Feja romake
* Festivalet Romake
* Filozofia e lashtë romake
* Fiset Italike
* Forumet Romake
* Gens
* Harku i Triumfit
* Horreum
* Horreum (Epir)
* Iliro-romakët
* Institucionet politike të Romës së lashtë
* Instrumentum regni
* Kalendari Romak
* Këshilli i Plebejve
* Klasa shoqërore në Romën e Lashtë
* Klima e Romës së Lashtë
* Kolona e Fitores
* Kolonia Romake
* Kopshtet romake
* Kufijtë ushtarakë dhe fortifimet romake
* Kultura e Romës së lashtë
* Kuvendi i Kuriatit
* Kuvendet Romake
* Kuvendi Tribal
* Lapis manalis
* Larja në Romën e Lashtë
* Latifundium
* Latinët
* Latinët në Itali
* Latium
* Lidhja Latine
* Limes Britannicus
* Llaçi romak
* Lustrum
* Lustratio
* Magjistratët romakë
* Magjistratët e Perandorisë Romake
* Mare Nostrum
* Marina Romake
* Martesa në Romën e lashtë
* Miliarium Aureum
* Misteret greko-romake
* Mjekësia Romake
* Mos maiorum
* Mundus Cereris
* Municipium
* Muret mbrojtëse romake
* Muri i Antoninit
* Nikopoli i Epirit
* Notitia Dignitatum
* Novus homo
* Nobiles
* Optimates dhe populares
* Ordines
* O tempora, o mores!
* Pagus
* Pallatet perandorake të Romës
* Panem et circenses
* Patricët romakë
* Pax Romana
* Perandoria Romake
* Peregrinus
* Periudha e Ngrohtë Romake
* Plebejtë
* Pomerium
* Primus inter pares
* Principati (Roma)
* Provinca romake e Epirit
* Republika Romake
* Rogatio
* Roma quadrata
* Romanitas
* Romanizimi (kulturor)
* Rrugët romake
* Sabinët
* Sabelianët
* Selitë perandorake romake
* Senati Romak
* Shpyllëzimi gjatë periudhës romake
* Shtatë Kodrat e Romës
* Shtetësia Romake
* Shtëpia Romake
* Skllavëria në Romën e lashtë
* Spektaklet Romake
* SPQR
* Statusi në sistemin ligjor romak
* Tempulli Romak
* Teknologjia në Romën e lashtë
* Të Drejtat Latine
* Thermae
* Traditat romake të emërtimit
* Triumfi Romak
* Ujësjellësi Romak
* Umbilicus urbis Romae
* Ura e Trajanit
* Urbs
* Ushtria Romake
* Veshjet në Romën e lashtë
* Vicus
* Vila Romake
* Zgjedhjet në Republikë Romake
* Zjarrfikja në Romën e Lashtë

## References 
### Bibliography 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*