Apollo 8

[parapamje|***Earthrise -*** Marrë nga Apollo 8 nga William Anders  Tre [Astronauti|astronautët - Frank Borman, Jim Lovell dhe William Anders - ishin njerëzit e parë që panë dhe fotografuan anën e largët të Hënës dhe një lindje të Tokës .

Apollo 8 u nis më 21 dhjetor 1968 dhe ishte misioni i dytë i fluturimit hapësinor me ekuipazh i kryer në programin hapësinor Apollo të Shteteve të Bashkuara (i pari, Apollo 7, qëndroi në orbitën e Tokës). Apollo 8 ishte fluturimi i tretë dhe nisja e parë me ekuipazh të raketës Saturn V. Ishte fluturimi i parë hapësinor njerëzor nga Qendra Hapësinore Kennedy, ngjitur me Stacionin e Forcave Ajrore të Kepit Kenedi në Florida.

Fillimisht i planifikuar si testi i dytë i Modulit Hënor Apollo me ekuipazh dhe modulit të komandës, që do të fluturohej në një orbitë eliptike të mesme të Tokës në fillim të vitit 1969, profili i misionit u ndryshua në gusht 1968 në një fluturim më ambicioz orbital hënor vetëm me modul komande që do të fluturohej në dhjetor, pasi moduli hënor nuk ishte ende gati për të bërë fluturimin e tij të parë. Ekuipazhi i astronautit Jim McDivitt, i cili po stërvitej për të fluturuar fluturimin e parë të Modulit Hënor në orbitën e ulët të Tokës, u bë ekuipazhi për misionin Apollo 9, dhe ekuipazhi i Borman u zhvendos në misionin Apollo 8. Kjo e la ekuipazhin e Borman me dy deri në tre muaj më pak kohë trajnimi dhe përgatitjeje sesa ishte planifikuar fillimisht, dhe zëvendësoi trajnimin e planifikuar të Modulit Hënor me trajnim navigimi transhënor.

Apollo 8 udhëtoi për në Hënë për 68 orë. Ekuipazhi orbitoi Hënën dhjetë herë gjatë njëzet orëve, gjatë të cilave ata bënë një transmetim televiziv në prag të Krishtlindjeve ku lexuan dhjetë vargjet e para nga Libri i Zanafillës . Në atë kohë, transmetimi ishte programi televiziv më i shikuar ndonjëherë. ApolloMisioni i suksesshëm i 8-ës hapi rrugën për Apollo 10 dhe, me Apollon11 korrik 1969, përmbushja e qëllimit të presidentit amerikan John F. Kennedy për të ulur një njeri në Hënë para fundit të dekadës. Apollo8 astronautë u kthyen në Tokë më 27 dhjetor 1968, kur anija e tyre kozmike u përplas në veri të Oqeanit Paqësor. Anëtarët e ekuipazhit u emëruan "Burrat e Vitit" të revistës *Time* për vitin 1968 pas kthimit të tyre.

## Prapavija 
Në fund të viteve 1950 dhe fillim të viteve 1960, Shtetet e Bashkuara ishin të përfshira në Luftën e Ftohtë, një rivalitet gjeopolitik me Bashkimin Sovjetik. Më 4 tetor 1957, Bashkimi Sovjetik lançoi Sputnik 1, satelitin e parë artificial. Ky sukses i papritur ngjalli frikë dhe imagjinatë në të gjithë botën. Ai jo vetëm që demonstroi se Bashkimi Sovjetik kishte aftësinë për të dërguar armë bërthamore në distanca ndërkontinentale, por sfidoi pretendimet amerikane për superioritet ushtarak, ekonomik dhe teknologjik. Lëshimi përshpejtoi krizën e Sputnik dhe shkaktoi Garën Hapësinore.

Presidenti John F. Kennedy besonte se jo vetëm që ishte në interesin kombëtar të Shteteve të Bashkuara të ishin superiorë ndaj kombeve të tjera, por se perceptimi i fuqisë amerikane ishte të paktën po aq i rëndësishëm sa realiteti. Prandaj, për të ishte e patolerueshme që Bashkimi Sovjetik të ishte më i përparuar në fushën e eksplorimit të hapësirës. Ai ishte i vendosur që Shtetet e Bashkuara të konkurronin dhe kërkonin një sfidë që maksimizonte shanset e tyre për fitore. 

Bashkimi Sovjetik kishte raketa bartëse me ngarkesë më të rëndë, që do të thoshte se Kenedi duhej të zgjidhte një qëllim që ishte përtej kapacitetit të gjeneratës ekzistuese të raketarisë, një qëllim ku SHBA-ja dhe Bashkimi Sovjetik do të fillonin nga një pozicion barazie - diçka spektakolare, edhe nëse nuk mund të justifikohej në baza ushtarake, ekonomike apo shkencore. Pas konsultimit me ekspertët dhe këshilltarët e tij, ai zgjodhi një projekt të tillë: të ulte një njeri në Hënë dhe ta kthente atë në Tokë. Ky projekt tashmë kishte një emër: Projekti Apollo . 

Një vendim i hershëm dhe vendimtar ishte miratimi i takimit në orbitën hënore, sipas të cilit një anije kozmike e specializuar do të ulej në sipërfaqen hënore. Prandaj, anija kozmike Apollo kishte tre komponentë kryesorë: një modul komande (CM - *command modeule*) me një kabinë për tre astronautët, dhe e vetmja pjesë që do të kthehej në Tokë; një modul shërbimi (SM - *service module*) për të furnizuar modulin e komandës me shtytje, energji elektrike, oksigjen dhe ujë; dhe një modul hënor (LM - *lunar module*) me dy faza, i cili përfshinte një fazë zbritjeje për ulje në Hënë dhe një fazë ngjitjeje për t'i kthyer astronautët në orbitën hënore. Ky konfigurim mund të lëshohej nga raketa Saturn V që ishte në zhvillim e sipër.
## Struktura
### Ekuipazhi kryesor
Caktimi fillestar i ekuipazhit me Frank Borman si Komandant, Michael Collins si Pilot i Modulit të Komandës (CMP) dhe William Anders si Pilot i Modulit Hënor (LMP) për fluturimin e tretë të pilotuar të programit Apollo u njoftua zyrtarisht më 20 nëntor 1967. Collins u zëvendësua nga Jim Lovell në korrik 1968, pasi pësoi një hernie diskale cervikale që kërkoi ndërhyrje kirurgjikale për riparim. Ky ekuipazh ishte unik ndër misionet e epokës para-Space Shuttle për faktin se komandanti nuk ishte anëtari më me përvojë i ekuipazhit: Lovell kishte fluturuar dy herë më parë, në Gemini VII dhe Gemini XII. Kjo ishte gjithashtu hera e parë që një komandant i një misioni të mëparshëm (Lovell, Gemini XII) fluturonte në një mision tjetër pa qenë komandant. Po ashtu, ky ishte misioni i parë që ribashkoi anëtarë ekuipazhi nga një mision i mëparshëm (Lovell dhe Borman, Gemini VII).

## Referime