Pier Paolo Pasolini

**Pier Paolo Pasolini** (5 Mars 1922 - 2 Nëntor 1975) ishte një poet, shkrimtar, regjisor, aktor dhe dramaturg italian. Ai konsiderohet si një nga intelektualët publikë me influencë në historinë italiane të shekullit të 20-të, si artist dhe si figurë politike. Ai është i njohur për regjinë e "Ungjilli sipas Shën Mateut" filmave nga Trilogjia e Jetës ( *"Dekameroni"*, *"Rrëfenjat e Canterbury*", *"Netët Arabe*") dhe *"Salò, ose 120 Ditët e Sodomit"*.

Një personalitet i diskutueshëm për shkak të stilit të tij të drejtpërdrejtë, trashëgimia e Pasolinit mbetet e diskutueshme. 

Ai ishte haptazi homoseksual, njëkohësisht edhe avokat i zëshëm për ringjalljen e gjuhës së trashëguar, konservatorizmin kulturor dhe vlerat e krishtera në rininë e tij, Pasolini u bë një marksist i betuar menjëherë pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore. Ai filloi të shprehte kritika jashtëzakonisht të ashpra ndaj borgjezisë së vogël italiane dhe e shihte si Amerikanizim, degjenerim kulturor dhe konsumerizëm të nxitur nga lakmia që pushtoi kulturën italiane.  Si regjisor, Pasolini shpesh i bashkonte polemikat socio-politike me një shqyrtim jashtëzakonisht grafik dhe kritik të çështjeve tabu seksuale. Një protagonist i shquar i skenës intelektuale romake gjatë epokës së pasluftës, Pasolini u bë një figurë e vendosur dhe e rëndësishme në letërsinë dhe kinemanë evropiane.

Rrëmbimi, tortura dhe vrasja jashtëzakonisht brutale e Pasolinit në Ostia në nëntor të vitit 1975 shkaktoi një protestë në Itali, ku akoma vazhdon të jetë temë debatuese, pasi që vazhdon të jetë rast i pazgjidhur. Zbulimet e fundit nga hetuesit italianë të rasteve të ftohta sugjerojnë se arsyeja më e mundshme e vrasjes së tij ishte se ishte vrasje me pagesë nga Banda della Magliana, organizatë e krimit me lidhje të ngushta me terrorizmin e ekstremit të djathtë.

## Biografia 
### Jeta e hershme 
Pier Paolo Pasolini lindi në Bolonjë të Italisë. Ai ishte djali i mësueses së shkollës fillore në Friulian, Susanna Colussi, e emëruar sipas stërgjyshes së saj polako-hebreje, dhe Carlo Alberto Pasolini, një toger në Ushtrinë Mbretërore Italiane i cili i përkiste degës së kadetëve të një familjeje aristokratike nga Ravenna. Ata ishin martuar në vitin 1921. Pasolini lindi në vitin 1922 dhe u emërua sipas xhaxhait të tij nga babai. Familja e tij u zhvendos në Conegliano në vitin 1923, pastaj në Belluno në vitin 1925, ku edhe lindi djali i tyre i dytë, Guidalberto. Në vitin 1926, babai i Pasolinit u arrestua për borxhe të bixhozit. Nëna e tij pastaj u zhvendos me fëmijët në shtëpinë e familjes së saj në Casarsa della Delizia, në rajonin Friuli-Venezia Giulia. Në po atë vit, babai i tij e arrestoi dhe më pas e identifikoi Anteo Zambonin si vrasësin e mundshëm të Benito Mussolinit pas tentativës së tij për vrasje.&#x5B; ''* &#x5D; Carlo Alberto ishte i bindur ndaj virtyteteve të fashizmit italian.

Pasolini filloi të shkruante poezi në moshën shtatë vjeçare, i frymëzuar nga bukuria natyrore e Casarsas. Një nga ndikimet e tij më të hershme ishin veprat e Arthur Rimbaud. Babai i tij u transferua në Idria në Marshin Julian (tani në Slloveni ) në vitin 1931; në vitin 1933 ata u zhvendosën përsëri në Kremona në Lombardi, dhe më vonë në Skandiano dhe Reggio Emilia. Pasolini e pati të vështirë të përshtatej me të gjitha këto zhvendosje. Ai zgjeroi leximin e tij të poezisë dhe letërsisë (Dostojevski, Tolstoi, Shekspiri, Coleridge, Novalis) dhe la pas zellin fetar që ndiente kur ishte më i ri. Në shkollën e mesme Reggio Emilia, ai e takoi mikun e tij, Luciano Serra. Të dy u takuan përsëri në Bolonjë, ku Pasolini kaloi shtatë vjet duke përfunduar shkollën e mesme. Këtu ai kultivoi pasione të reja, përfshirë futbollin. Ai formoi një grup të dedikuar të diskutimit të letërsisë me miqtë e tij të tjerë: Ermes Parini, Franco Farolfi dhe Elio Meli

Në vitin 1939, Pasolini u diplomua dhe hyri në Kolegjin e Letërsisë të Universitetit të Bolonjës, duke zbuluar tema të reja si filologjia dhe estetika e arteve figurative. Ai gjithashtu merrte pjesë në klubin lokal të kinemasë. Pasolini u tregonte gjithmonë miqve të tij një pamje të jashtme burrërore dhe të fortë, duke fshehur plotësisht trazirat e tij të brendshme. Në poezitë e tij të kësaj periudhe, Pasolini filloi të përfshinte fragmente në gjuhën friulane, një gjuhë minoritare që nuk e fliste, por e mësoi pasi kishte filluar të shkruante poezi në të. "E mësova si një lloj akti mistik dashurie, një lloj *félibrisme*, si poetët provensalë."  Në vitin 1943, ai do të themelonte *Academiuta della lenga furlana* (Akademinë e Gjuhës Friulane) me studentë të tjerë. Si i ri, Pasolini u identifikua si ateist.

Në vitet e fundit të Luftës së Dytë Botërore, Pasolini u rekrutua në Ushtrinë Italiane. Pasi regjimenti i tij u kap nga gjermanët pas dorëzimit të Italisë, ai iku në qytetin e vogël të Casarsa-s, ku qëndroi për disa vite.  Vëllai i tij Guido,19 vjeç, iu bashkua Partisë së Veprimit (Itali) dhe Brigadës së tyre Osoppo, duke u zhvendosur në shkurret pranë Sllovenisë. Më 12 shkurt 1945, Guido u vra në një pritë të ngritur nga Brigada Garibaldi që shërbente në linjat e guerilëve jugosllavë të Josip Broz Titos. Kjo situatë e shkatërroi Pasolinin dhe nënën e tij.

Gjashtë ditë pas vdekjes së vëllait të tij, Pasolini dhe të tjerë themeluan Akademinë e Gjuhës Friulane ( *Academiuta di lenga furlana* ). Ndërkohë, për shkak të vdekjes së Guidos, babai i Pasolinit u kthye në Itali nga periudha e paraburgimit në nëntor 1945, duke u vendosur në Casarsa. Po atë muaj, Pasolini u diplomua nga universiteti pasi përfundoi një tezë përfundimtare mbi veprën e Giovanni Pascoli (1855–1912), një poet italian dhe studiues klasik.

Në vitin 1946, Pasolini botoi një përmbledhje të vogël poezish, *I Diarii'' ('Ditarët'), me Academiuta. Në tetor ai udhëtoi për në Romë. Majin pasardhës ai filloi të ashtuquajturin *Quaderni Rossi*, të shkruar me dorë në fletore ushtrimesh të vjetra me kapakë të kuq. Ai përfundoi një dramë në italisht, *Il Cappellano*. Përmbledhja e tij me poezi, *I Pianti* ('Thirrjet'), u botua gjithashtu nga Academiuta.

### Roma 
Në janar të vitit 1950, Pasolini u zhvendos në Romë me nënën e tij, Susannën, për të filluar një jetë të re. Ai u lirua nga dy akuza për sjellje të pahijshme në vitet 1950 dhe 1952.  Pas një viti të strehuar në apartamentin e xhaxhait të tij pranë Piazza Mattei, Pasolini dhe nëna e tij 59-vjeçare u zhvendosën në një periferi të rrënuar të quajtur Rebibbia, pranë një burgu, duke jetuar atje për tre vjet. Ai e transferoi frymëzimin e tij nga fshati friulan në këtë periferi romake, një nga *borgatet* famëkeqe ku jetonin emigrantët e varfër proletarë, shpesh në kushte të tmerrshme sanitare dhe sociale. Në vend që të kërkonte ndihmë nga shkrimtarë të tjerë, Pasolini preferoi të ndiqte rrugën e tij.

Pasolini gjeti një punë në studiot e filmit Cinecittà dhe i shiti librat e tij në *bancarelle* ('dyqanet e trotuareve') të Romës. Në vitin 1951, me ndihmën e poetit të gjuhës abruzzeze Vittorio Clemente, ai gjeti një punë si mësues i shkollës së mesme në Ciampino, jashtë kryeqytetit. Ai udhtonte gjatë për në punë çdo ditë. Udhëtimi i tij përfshinte dy ndërrime treni dhe fitonte një pagë të vogël prej 27,000 liretash.
[parapamje|250x250px|Pasolini me [Federico Fellini|Federico Fellinin në fund të viteve 1950]]
[parapamje|250x250px|Pasolini me [Kryeministri i Italisë|Kryeministrin Aldo Moro në Festivalin e Filmit në Venecia në vitin 1964]]
parapamje|250x250px|Pasolini me Totò-n në vitin 1966

## Karriera 
### Shkrimet 
Në vitin 1954, Pasolini, i cili tani punonte për seksionin letrar të Cinecittà, la punën e tij si mësues dhe u transferua në lagjen Monteverde. Kushërira e tij Graziella u zhvendos të jetoi me të. Ata gjithashtu akomoduan babanë e sëmurë dhe me cirrozë të Pasolinit, Carlo Alberto, i cili vdiq në vitin 1958. Pasolini botoi *La meglio gioventù*, përmbledhjen e tij të parë të rëndësishme me poezi friulane. Romani i tij i parë, *Ragazzi di vita*, i cili trajtonte lumpenproletariatin romak, u botua në vitin 1955. Vepra pati sukses të madh, por u prit keq nga Partia Komuniste Italiane (PKI) dhe, më e rëndësishmja, nga qeveria italiane. Ajo nisi një padi për " obscenitet "drejtuar Pasolinit dhe botuesit të tij, Garzanti. Megjithëse u lirua nga akuzat, Pasolini u bë shënjestër e insinuatave, veçanërisht në shtypin tabloid.

Në vitin 1955, së bashku me Francesco Leonetti-n, Roberto Roversi-n dhe të tjerë, Pasolini redaktoi dhe botoi një revistë poezie të quajtur *Officina*. Revista u mbyll në vitin 1959 pas katërmbëdhjetë numrash. Atë vit ai botoi gjithashtu romanin e tij të dytë, *Una vita violenta*, i cili ndryshe nga i pari u përqafua nga sfera kulturore komuniste: më pas ai shkroi një rubrikë të titulluar *Dialoghi con Passolini* (që do të thotë *Passolini në Dialog* ), për revistën e PKI-së *Vie Nuove* nga maji 1960 deri në shtator 1965, të cilat u botuan në formë libri në vitin 1977 si *Le belle bandiere* (*Flamujt e Bukur*). Në fund të viteve 1960, Pasolini redaktoi një rubrikë këshillash në revistën javore të lajmeve *Tempo*.

Në vitin 1966, Pasolini shkroi një skenar për një film të paprodhuar rreth apostullit Shën Pali, të cilin më pas e rishikoi. Skenari i Pasolinit kishte për qëllim ta përshkruante Palin si një bashkëkohës modern pa modifikuar asnjë nga deklaratat e Palit. Në historinë e Pasolinit, Pali është një bashkëpunëtor fashist i Francës Vichy, i cili ndriçohet gjatë udhëtimit për në Spanjën e Frankos dhe bashkohet me rezistencën antifashiste franceze, një ngjarje që shërben si analog modern për konvertimin e Palit.  Skenari ndjek Palin ndërsa predikon rezistencën në Itali, Spanjë, Gjermani dhe Nju Jork (ku ai tradhtohet, arrestohet dhe ekzekutohet).  Siç shkruan filozofi Alain Badiou, "Gjëja më e habitshme në të gjithë këtë është mënyra se si tekstet e Palit transplantohen të pandryshuara dhe me një natyralitet pothuajse të pakuptueshëm në situatat në të cilat Pasolini i përdor ato: lufta, fashizmi, kapitalizmi amerikan, debatet e vogla të inteligjencies italiane [...]"

Në vitin 1970, Pasolini bleu një kështjellë të vjetër pranë Viterbos, disa milje në veri të Romës, ku filloi të shkruante romanin e tij të fundit, *Il Petrolio*, në të cilin denoncoi marrëveshjet e errëta në nivelet më të larta të qeverisë dhe botën e korporatave (Eni, CIA, Mafia, etj.). Romani-dokumentar mbeti i papërfunduar për shkak të vdekjes së tij. Në vitin 1972, Pasolini filloi të bashkëpunonte me organizatën e ekstremit të majtë Lotta Continua, dhe prodhoi dokumentarin, *12 dhjetori*, në lidhje me bombardimin e Piazza Fontanës. Vitin pasardhës ai filloi bashkëpunimin me gazetën më të njohur të Italisë, *Il Corriere della Sera.* Në fillim të vitit 1975, Garzanti botoi një përmbledhje të eseve të tij kritike, *Scritti corsari* ('Shkrimet e Korsarit').

### Shkrimet narrative 
* *Ragazzi di vita* (*The Ragazzi*, 1955)
* *Una vita violenta* (*Një jetë e dhunshme*, 1959)
* *I dashuri i një krijese* (1962)
* *Amado Mio-Atti Impuri* (1982, shkruar fillimisht në 1948)
* *Alì dagli occhi azzurri* (1965)
* *Teorema* (1968)
* *Reality*( *Enciklopedia e Poetëve*, 1979)
* *Petrolio* (1992, i papërfunduar)

### Poezi 
* *La meglio giftu* (1954)
* *Çmenduria e Gramsci-t* (1957)
* ''L'usignolo della chiesa cattolica* (1958)
* *La Religjioni del Mio tempo* (1961)
* *Poesia in forma di rosa* (1964)
* *Trasumanar e organizzar* (1971)
* *La novova giftù* (1975)
* *Poezi Romake*. Poetë Xhepi Nr. 41 (1986)
* *Poezia e Përzgjedhur e Pier Paolo Pasolini-t: Një Botim Dygjuhësh* (2014)

### Esetë 
* *Pasion dhe ideologji* (1960)
* *Canzoniere italiano, poesia popolare italiana* (1960)
* *Empirismo eretico* (1972)
* *Letër luterane* (1976)
* *Le belle bandiere* (1977)
* *Descrizioni di descrizioni* (1979)
* *Il caos* (1979)
* *La pornografia è noiosa* (1979)
* *Scritti corsari* (1975)
* *Lettere (1940–1954)* ( *Letra, 1940–54*, 1986)

### Teatër 
* *Orgia* (1968)
* *Porcile* (1968)
* *Calderón* (1973)
* *Affabulazione* (1977)
* *Pilade* (1977)
* *Bestia da stil* (1977)

### Filma 
Në vitin 1957, së bashku me Sergio Citti-n, Pasolini bashkëpunoi në filmin e Federico Fellinit, *Netët e Kabirisë*, duke shkruar dialogun për seksionet e dialekteve romake. Fellini gjithashtu i kërkoi atij të punonte në dialog për disa episode të *La dolce vita*.  Pasolini debutoi si aktor në *filmin "Kuziaku i Romës"* në vitin 1960 dhe bashkëshkroi *"Natën e Gjatë" në vitin 1943.* Së bashku me *"Ragazzi di vita"*, ai botoi poemën e tij të famshme *"Le ceneri di Gramsci"*, ku Pasolini shprehu tensione të mundimshme midis arsyes dhe zemrës, si dhe dialektikën ekzistuese ideologjike brenda komunizmit, një debat mbi lirinë artistike, realizmin socialist dhe angazhimin. 

Filmi i parë i Pasolinit si regjisor dhe skenarist ishte *Accattone* në vitin 1961. Përsëri i vendosur midis komuniteteve margjinale të Romës, një histori për , prostituta dhe hajdutë që binte ndesh me rimëkëmbjen ekonomike të Italisë pas luftës. Edhe pse Pasolini u përpoq të distancohej nga neorealizmi, ai konsiderohet si një lloj neorealizmi i dytë. Nick Barbaro, një kritik që shkruante në *Austin Chronicle*, deklaroi se "mund të jetë filmi më i zymtë" që ka parë ndonjëherë.  Filmi ngjalli polemika dhe skandal, me konservatorët që kërkuan censurë më të rreptë nga qeveria. Në vitin 1963, episodi "La ricotta", i përfshirë në filmin antologjik *Ro.* *Go.Pa.G.*, u censurua dhe Pasolini u gjykua për "fyerje ndaj shtetit dhe fesë italiane". 

Gjatë kësaj periudhe, Pasolini udhëtoi shpesh jashtë vendit: në vitin 1961, me Elsa Morante dhe Alberto Moravia në Indi (ku shkoi përsëri shtatë vjet më vonë); në vitin 1962, në Sudan dhe Kenia; në vitin 1963, në Ganë, Nigeri, Guine, Jordani dhe Izrael (ku xhiroi dokumentarin  ). Në vitin 1970 ai udhëtoi përsëri në Afrikë për të xhiruar një dokumentar tjetër, *Appunti per un'Orestiade africana*. Pasolini ishte anëtar i jurisë në Festivalin e 16-të Ndërkombëtar të Filmit në Berlin në vitin 1966. Në vitin 1967, në Venecia, ai u takua dhe intervistoi poetin amerikan Ezra Pound. Ata diskutuan lëvizjen italiane *neoavanguardia,* dhe Pasolini lexoi disa vargje nga përkthimi italian i *Pisan Cantos* të Pound. i konsideronte ata "antropologjikisht të klasës së mesme" dhe për këtë arsye të destinuar të dështonin në përpjekjet e tyre për ndryshime revolucionare. 

Ai shkroi dhe drejtoi filmin bardhë e zi *Ungjilli sipas Mateut* (1964). Filmi është i bazuar në shkrimet e shenjta, por i adaptuar dhe shkruar nga Pasolini. Jezusi, një fshatar zbathur, luhet nga Enrique Irazoqui. Në filmin e tij të vitit 1966 *Uccellacci e uccellini* (fjalë për fjalë "Zogjtë e këqij dhe zogjtë e vegjël", por i përkthyer në anglisht si *Skifterët dhe Harabelat*), një fabul pikareske - dhe në të njëjtën kohë mistike - Pasolini punësoi komedianin e madh italian Totò për të punuar me Ninetto Davoli, të dashurin e regjisorit në atë kohë dhe një nga aktorët e tij të preferuar "naivë". Në *Teorema* (T*heorem*, 1968), me protagonist Terence Stamp në rolin e një të huaji misterioz, Pasolini përshkroi shpërbërjen seksuale të një familjeje borgjeze.  

Filma të mëvonshëm të Pasolinit ishin të përqendruar në folklorin e mbushur me konotacione seksuale, siç janë Dekameroni (1971) i Boccaccio-s, *The Canterbury Tales* (1972) i Chaucer-it dhe *Il fiore delle mille e una notte* (*Lulja e 1001 Netëve*, publikuar në anglisht si *Arabian Nights*, 1974). Këta filma zakonisht grupohen si *Trilogjia e Jetës*. Edhe pse u bazuan në tregime klasike, Pasolini shkroi skenarët dhe mori meritat e vetme të shkrimit. Kjo trilogji, e nxitur kryesisht nga përpjekja e Pasolini-t për të treguar shenjtërinë laike të trupit kundër kontrollit shoqëror njerëzor dhe veçanërisht kundër hipokrizisë korruptive të shtetit fetar (personazhet fetarë në *The Canterbury Tales* paraqiten si individë të devotshëm, por amoralë), ishte një përpjekje për të përfaqësuar një gjendje të pafajësisë natyrore seksuale, thelbësore ndaj natyrës së vërtetë të njerëzimit të lirë.  

Vepra e tij e fundit, *Salò o le 120 giornate di Sodoma* (*Salò, ose 120 Ditët e Sodomës*, 1975), tejkaloi atë që shumica e audiencave mund të pranonin asokohe në skenat e tij eksplicite të perversitetit seksual dhe dhunës intensive sadiste. Bazuar në romanin *120 Ditët e Sodomës* nga Marquis de Sade, ai konsiderohet filmi më kontrovers i Pasolini-t. Në maj 2006, *Time Out e* Film Guide e emëroi atë si "Filmi më kontrovers" i të gjitha kohërave. Salò ishte menduar të ishte filmi i parë i *Trilogjisë së tij të Vdekjes*, indjekur nga një film biografik i ndërprerë për Gilles de Rais.

* Shënim: Të gjithë titujt e listuar më poshtë janë shkruar dhe drejtuar nga Pasolini, përveç nëse ceket ndryshe.

### Episodet në filma omnibus 
* *La ricotta* në *RoGoPaG* (1963)
* Segmenti i parë i *La rabbia* (1963)
* "La Terra vista dalla Luna" në *The Witches* (1967)
* "Che cosa sono le nuvole?" në *Caprice Italian Style* (1968)
* "La sequenza del fiore di carta" në *Love and Anger* (1969)

### Dokumentarë 
* *Love Meetings* (1964)
* *Sopralluoghi in Palestina per Il Vangelo secondo Matteo* (1965)
* *Appunti per un film sull'India* (1968)
* *Appunti per un romanzo dell'immondizia* (1970)
* *Appunti per un'Orestiade Africana* (1970)
* *Le mura di i Sana'a-*(1971)
* *12 Dicembre* (1972)
* *Pasolini e la forma della città* (1974)

## Jeta personale 
Një skandal i vogël shpërtheu gjatë një festivali lokal në Ramuscello në shtator të vitit 1949. Dikush informoi Cordovadon, rreshterin lokal të Karabinierëve, për sjellje seksuale (masturbim) nga Pasolini me tre të rinj gjashtëmbëdhjetë vjeç e më të rinjë, pasi kishin kërcyer dhe pirë. Cordovado thirri prindërit e djemve, të cilët refuzuan të ngrinin padi pavarësisht këmbënguljes së Cordovados. Megjithatë, Cordovado hartoi një raport dhe informatori i dha publikisht detajet e akuzave të tij, duke shkaktuar një trazirë publike. Një gjyqtar në San Vito al Tagliamento e akuzoi Pasolinin për "korrupsion të të miturve dhe akte të turpshme në vende publike".  Pasolini dhe 16-vjeçari u paditën të dy. 

Muajin tjetër, kur u pyet për incidentin, Pasolini nuk i mohoi faktet, por foli për një "motiv letrar dhe erotik" dhe citoi André Gide, laureatin e Çmimit Nobel për Letërsi në vitin 1947. Cordovado informoi eprorët e tij dhe shtypi rajonal ndërhyri. Sipas Pasolinit, Demokratët e Krishterë e nxitën të gjithë këtë çështje për të njollosur emrin e tij ("Demokratët e Krishterë tërhoqën fijet"). Atë e pushuan nga puna në Valvasone dhe e përjashtuan nga PKI nga seksioni i Udines së partisë. Akt të cilin Pasolini e konsideroi tradhti. Ai i drejtoi një letër kritike kreut të seksionit, mikut të tij Ferdinando Mautino, dhe deklaroi se po ishte bërë pre enjë "taktike" të PKI-së. Në parti, përjashtimi u kundërshtua nga Teresa Degan, kolegia e Pasolinit në arsim. Ai gjithashtu i shkroi asaj një letër ku pranonte keqardhjen e tij që ishte "kaq naive, madje edhe në mënyrë të pahijshme". Prindërit e Pasolinit po ashtu reaguan me zemërim dhe situata në familje u bë gjithashtu e papërballueshme. Në fund të vitit 1949, ai vendosi të shpërngulej në Romë së bashku me nënën e tij, në kërkim të një jetë të re, duke u vendosur në periferi të Romës.

Në vitin 1963, në moshën 41 vjeç, Pasolini takoi "dashurinë më të madhe të jetës së tij", 15-vjeçarin Ninetto Davoli, të cilin më vonë e caktoi si aktor në filmin e tij të vitit 1966, *Uccellacci e uccellini* ("Zogjtë e këqij dhe zogjtë e vegjël", përkthyer në anglisht si *"Skifterët dhe harabelat'' "). Pasolini u bë mentori dhe mik i të riut.

Gra të rëndësishme në jetën e Pasolinit me të cilat ai ndante një ndjenjë miqësie të thellë dhe unike ishin, në veçanti, aktorja Laura Betti dhe këngëtarja Maria Callas. Dacia Maraini, një shkrimtare italiane, tha për sjelljen e Callas ndaj Pasolinit: "Ajo e ndiqte kudo, madje edhe në Afrikë. Shpresonte ta 'konvertonte' atë në heteroseksualitet dhe në martesë." Pasolini po ashtu tregonte vetëdije ndaj problematikave që lidheshin me rolin "e ri" që u atribuohej grave përmes medias italiane, duke deklaruar në një intervistë të vitit 1972 se "gratë nuk janë makina lojërash fati".

Ai ishte një mbështetës i klubit të futbollit të qytetit të tij të lindjes, Bolonjës.

## Pikëpamjet politike 
[parapamje|250x250px|Pasolini duke vizituar varrin e [Antonio Gramshi|Antonio Gramshit në Romë]]

### Marrëdhënia me Partinë Komuniste Italiane 
parapamje|250x250px|Piazza del Popolo në San Vito al Tagliamento
Deri në tetor të vitit 1945, statusi politik i rajonit të Friulit u bë çështje debati midis fraksioneve të ndryshme politike. Më 30 tetor, Pasolini iu bashkua shoqatës pro-devolucionit *Patrie tal Friul*, e themeluar në Udine. Pasolini donte një Friuli të bazuar në traditën e tij, të lidhur me Kishën Katolike në Itali, por të përqendruar në përparimin qytetar dhe shoqëror, në krahasim me ata avokatë të autonomisë rajonale që donin të ruanin privilegjet e tyre bazuar në "imobilizim".  Ai gjithashtu kritikoi Partinë Komuniste Italiane (PKI) për kundërshtimin e saj ndaj devolucionit rajonal dhe preferencën në vend të kësaj për centralizimin shtetëror. Pasolini themeloi partinë Movimento Popolare Friulano, por dha dorëheqjen pasi kuptoi se ajo po manipulohej fshehurazi nga Partia Demokratike e Krishterë, e cila ishte në pushtet, për t'iu kundërvënë titoistëve vendas, të cilët po përpiqeshin të aneksonin pjesë të mëdha të rajonit të Friulit në Republikën Federale Socialiste të Jugosllavisë. Sipas Qendrës së Studimeve, Pier Paolo Pasolini, miti i një Pasolini "anti-antifashist" shërbeu për të propozuar aleanca të papritura anti-globaliste nga neofashistët.

Interpretimi tradicional i qëndrimit të Pasolinit është sfiduar. Në një artikull të botuar në vitin 2015, Wu Ming argumentoi se deklaratat e Pasolinit duhen kuptuar në kontekstin e urrejtjes së vetërrëfyer të tij ndaj borgjezisë, që e kishin persekutuar për kaq gjatë, pasi "Il PCI ai giovani" thotë se "Ne (domethënë Pasolini dhe studentët) jemi padyshim kundër institucionit të policisë", dhe se poema i portretizon policët si të çnjerëzuar nga vet puna e tyre. Edhe pse betejat midis studentëve dhe policisë ishin beteja midis të pasurve dhe të varfërve, Pasolini pranon se studentët ishin "në anën e arsyes", ndërsa policia ishte "në anën e gabuar". Wu Ming sugjeroi që Pasolini kishte për qëllim të shprehte skepticizëm në lidhje me idenë e studentëve si një forcë revolucionare, duke pretenduar se vetëm klasa punëtore mund të bënte një revolucion dhe se studentët revolucionarë duhet t'i bashkoheshin PKI-së. Për më tepër, ai citon një artikull të Pasolinit që u botua në revistën *Tempo* më vonë atë vit, i cili e përshkruante lëvizjen studentore, së bashku me rezistencën e kohës së luftës, si "dy përvojat e vetme demokratike-revolucionare të popullit italian". Atë vit, ai shkroi gjithashtu në mbështetje të propozimeve të PKI-së për çarmatosjen e policisë, duke argumentuar se kjo do të krijonte një çarje në psikologjinë e policëve. Ai tha: "Do të çonte në shembjen e papritur të asaj 'ideje të rreme për veten' që i atribuohej atij nga Pushteti, i cili e ka programuar atë si një robot". Polemikat e Pasolinit kishin për qëllim nxitjen e protestuesve që të rimendonin revoltën e tyre dhe nuk e ndaluan atë të kontribuonte në lëvizjen autonomiste *Lotta Continua*, të cilën ai e përshkroi si "ekstremistë, po, ndoshta fanatikë dhe të paturpshëm nga një pikëpamje kulturore, por ata e shtyjnë fatin e tyre dhe pikërisht për këtë arsye mendoj se ata meritojnë të mbështeten. Duhet të duam shumë për të marrë pak".

### Rritja e shoqërisë të konsumit 
Pasolini ishte veçanërisht i shqetësuar për klasën e nënproletariatit, të cilën e portretizoi në *Accattone*, dhe nga e cila ndihej i tërhequr si njerëzisht ashtu edhe artistikisht. Ai vuri re se lloji i pastërtisë që ai perceptonte në kulturën popullore para-industriale po zhdukej me shpejtësi, një proces që ai e quajti *la scomparsa delle lucciole* ('zhdukja e xixëllonjave'). *Joie de vivre* e djemve po zëvendësohej me shpejtësi me ambicie më borgjeze, si një shtëpi dhe një familje. Ai ishte kritik ndaj atyre të majtëve që mbanin një "urrejtje tradicionale dhe të papranuar drejt lumpenproletarëve dhe popullatave të varfra". Në vitin 1958, ai i bëri thirrje PKI-së të bëhej "'partia e njerëzve të varfër': partia, mund të themi, e lumpenproletarëve".

Qëndrimi i Pasolinit i ka rrënjët në besimin se një ndryshim kopernikan po ndodhte në shoqërinë italiane dhe në botë. I lidhur pikërisht me këtë ide, ai ishte gjithashtu një kritik i apasionuar i konsumizmit, të cilin ai mendonte se e kishte shkatërruar me shpejtësi shoqërinë italiane nga mesi i viteve 1960 deri në fillim të viteve 1970. Ai i përshkroi skenat e koprofagisë në *Salò* si një koment mbi industrinë e ushqimit të përpunuar. Sipas tij, shoqëria e konsumizmit ("neokapitalizmi") dhe "fashizmi i ri" kishin zgjeruar kështu një alienim/homogjenizim dhe centralizim që ish -fashizmi klerikal nuk kishte mundur ta arrinte, duke sjellë kështu një ndryshim antropologjik. Ky ndryshim lidhet me humbjen e humanizmit dhe rritjen e produktivitetit si themel për gjendjen njerëzore, të cilën ai e përçmonte. Ai zbuloi se "kultura e re" ishte degraduese dhe vulgare. Në një intervistë, ai tha: "E urrej me një zjarr të veçantë pushtetin aktual, pushtetin e vitit 1975, i cili është një pushtet që manipulon trupat në një mënyrë të tmerrshme; një manipulim që nuk ka asgjë për t'i pasur lakmi atij të kryer nga Himmleri apo Hitleri." Sipas studiueses së Pasolinit, Simona Bondavalli, përkufizimi i neokapitalizmit nga Pasolini si një "fashizëm i ri" imponoi konformitet uniform pa iu drejtuar mjeteve shtrënguese. Siç e tha Pasolini, "Asnjë centralizim fashist nuk arriti të bënte atë që bëri centralizmi i kulturës së konsumit." Filozofi Davide Tarizzo e përmblodhi qëndrimin e Pasolinit:

### Kritikat e ashpra ndaj Demokracisë të Krishterë 
djathtas|parapamje|247x247px|Pasolini në vitin 1975
Pasolini pa njëfarë vazhdimësie mes epokës fashiste dhe sistemit politik të pasluftës, i cili u drejtua nga Demokratët e Krishterë, duke e përshkruar këtë të fundit si "klerikofashizëm" për shkak të përdorimit të shtetit si një instrument shtypës dhe manipulimit të pushtetit: ai i pa kushtet midis nënproletariatit romak në *borgate* si një shembull të kësaj, duke qenë të margjinalizuar dhe të ndarë shoqërisht dhe gjeografikisht siç ishin nën fashizëm, dhe në konflikt me një forcë policore kriminale. Ai gjithashtu fajësoi Demokratët e Krishterë për asimilimin e vlerave të kapitalizmit të konsumit, duke kontribuar në atë që ai e shihte si erozion të vlerave njerëzore.

Zgjedhjet rajonale italiane të vitit 1975 panë ngritjen e partive të majta, dhe duke u ndalur në qasjen e tij të drejtpërdrejtë, gjithnjë e më politike dhe stilin profetik gjatë kësaj periudhe, ai deklaroi në *Corriere della Sera* se kishte ardhur koha për të nxjerrë figurat më të shquara të Demokratëve të Krishterë në gjyq, dhe ata duhej të shiheshin duke ecur me pranga, të udhëhequr nga karabinierët; ai mendonte se kjo ishte e vetmja mënyrë që ata mund të largoheshin nga pushteti. Pasolini akuzoi udhëheqjen demokrate të krishterë se ishte "e mbushur me ndikim mafioz", duke mbuluar një numër bombardimesh nga neofashistët, duke bashkëpunuar me CIA-n dhe duke punuar me CIA-n dhe Forcat e Armatosura Italiane për të parandaluar ngritjen e së majtës.

Pas vitit 1968, Pasolini u angazhua me Partinë Radikale (*Partito Radicale*) të majtë libertariane, antiklerikale dhe liberale. Ai u përfshi në polemika me udhëheqësin e partisë Marco Pannella, mbështeti iniciativën e Partisë që bënte thirrje për tetë referendume mbi reforma të ndryshme liberalizuese, dhe kishte pranuar një ftesë për të folur në kongresin e Partisë para se të vritej.< Pavarësisht mbështetjes së mbajtjes së një referendumi mbi dekriminalizimin e abortit, ai ishte kundër dekriminalizimit të tij në fakt, Në një intervistë që dha pak para vdekjes së tij, Pasolini deklaroi se shpesh nuk ishte dakord me Partinë. Ai vazhdoi t'i jepte mbështetje të kualifikuar PKI-së.

## Vrasja e Pasolinit 
parapamje|Zbulimi i trupit të Pier Paolo Pasolini
Pasolini u vra më 2 nëntor 1975 në një plazh në Ostia. Pothuajse i panjohshëm, Pasolini u rrah barbarisht dhe u shtyp disa herë me makinën e tij. Shumë kocka iu thyen dhe testikujt iu shtypën nga ajo që dukej të kishte qenë një shufër metalike. Autopsia zbuloi se trupi i tij ishte djegur pjesërisht me benzinë pas vdekjes së tij. Krimi u konsiderua për një kohë të gjatë si një vrasje hakmarrëse në stilin mafioz. Vrasje të cilën ishte jashtëzakonisht e pamundur të e kishte kryer vetëm një person. Pasolini u varros në varrezat e Casarsa della Delizia.

Giuseppe "Pino" Pelosi (1958–2017), atëherë 17 vjeç, u kap duke vozitur makinën e Pasolinit dhe rrëfeu për vrasjen. Ai u dënua me nëntë vjet burg në vitin 1976, fillimisht me "të tjerë të panjohur", por kjo frazë u hoq më vonë nga vendimi i gjykatës Njëzet e nëntë vjet më vonë, më 7 maj 2005, Pelosi e tërhoqi rrëfimin e tij dhe tha se e kishte bërë nën kërcënim të dhunës ndaj familjes së tij. Ai deklaroi se tre persona "me theks jugor " kishin kryer vrasjen, ndërsa e shanin Pasolinin si një "komunist të ndyrë".

Dëshmi të tjera të zbuluara në vitin 2005 sugjeruan se Pasolini ishte vrarë nga një zhvatës. Dëshmia e mikut të tij,Sergio Citti tregoi se disa nga rrotullat e filmit nga *Salò, ose 120 ditët e Sodomës*, ishin vjedhur. Dhe se Pasolini planifikonte të takohej dhe të negocionte kthimin e tyre nga hajdutët më 2 nëntor 1975, pas një vizite në Stokholm, Suedi.  Hetimi i Cittit zbuloi prova shtesë, përfshirë një shkop druri të përgjakur dhe një dëshmitar okular i cili tha se pa një grup burrash duke e nxjerrë Pasolinin nga makina. Policia e Romës e rihapi vrasjen si një rast të pazbardhur pas tërheqjes së dëshmisë nga Pelosi. Por magjistratët hetues të cilët ishin përgjegjës për hetimin zbuluan se elementet e reja të rastit ishin të pamjaftueshme për të asryetuar hetim të vazhdueshëm. Në vitin 2023, u paraqit një kërkesë për rihapjen e çështjes bazuar në analizën e ADN-së që e lidhë vrasjen me Banda della Magliana. Organizatë kriminale me lidhje të ngushta me terrorizmin e ekstremit të djathtë, si fajtorët e mundshëm.

## Trashëgimia 
Si regjisor, Pasolini krijoi neorealizëm pikaresk, duke treguar një realitet të trishtë. Shumë njerëz nuk donin të shihnin portretizime të tilla në veprat artistike për shpërndarje publike. *“Mamma Roma”* (1962), me Anna Magnani në rolin kryesor, që tregon historinë e një prostitute dhe djalit të saj - u konsiderua si fyerje ndaj idealeve dhe moralit publik të atyre kohërave. Veprat e tij, me poetikën e tyre të pakrahasueshme aplikoheshin në realitete mizore. Ato treguan se realitetet e tilla ishin më të afërta në shumicën e jetës së përditshme dhe kontribuan në ndryshime në psikikën italiane.

Puna e Pasolinit shpesh shkaktoi disidencë, ndoshta kryesisht për shkak të përqendrimit të tij të shpeshtë në sjelljen seksuale dhe kontrastit midis asaj se çka ai paraqiste dhe asaj që pranohej publikisht.Poezia e Pasolinit merrej shpesh me interesat e tij të ndryshëm të dashurisë homoseksuale. Kjo nuk ishte tema e vetme, apo edhe kryesore. Duhet theksuar edhe interesi i tij për dhe përdorimi i dialekteve italiane. Pjesa më e madhe e poezisë ishte për nënën e tij të nderuar. Ai përshkroi disa cepa të fshehur të realitetit bashkëkohor, ashtu si pak poetë të tjerë mund ta bënin. Poezia e tij, e cila mori pak kohë para se të përkthehej, nuk ishte aq e njohur jashtë Italisë sa filmat e tij. Një përmbledhje në anglisht u botua në vitin 1996.

Pasolini zhvilloi gjithashtu një filozofi të gjuhës, kryesisht të lidhur me studimet e tij mbi kinemanë. Aktiviteti i tij teorik dhe kritik ishte tjetër temë e debatit të ashpër publik. Artikujt dhe përgjigjet e tij të mbledhura janë ende të disponueshme sot.

Këto studime mund të konsiderohen themeli i pikëpamjes së tij artistike: ai besonte se gjuha - si anglishtja, italishtja, dialekti ose ndonjë gjuhë tjetër - është një sistem i ngurtë në të cilin është i bllokuar mendimi njerëzor. Ai gjithashtu mendonte se kinemaja është gjuha "e shkruar" e realitetit e cila, si çdo gjuhë tjetër e shkruar, i mundëson njeriut t'i shohë gjërat nga këndvështrimi i së vërtetës.

Filmat e tij fituan çmime në Festivalin Ndërkombëtar të Filmit në Berlin, Festivalin e Filmit në Kanë, Festivalin e Filmit në Venecia, Sindikatën Kombëtare Italiane për Gazetarët e Filmit, Çmimet Jussi, Çmimet Kinema Junpo, Zyrën Ndërkombëtare Katolike të Filmit dhe Rrethin e Kritikëve të Filmit në Nju Jork. *"Ungjilli Sipas Shën Mateut"* u nominua për Çmimin e Kombeve të Bashkuara të Akademisë Britanike të Arteve të Filmit dhe Televizionit (BAFTA) në vitin 1968.

### Në kulturën popullore 
Shumë dokumentarë dhe filma rreth Pasolinit janë publikuar që nga koha e vrasjes së tij, disa prej të cilëve përfshijnë:

* *Das Mitleid ist gestorben*, dokumentar i drejtuar nga Ebbo Demant dhe i publikuar në 1978.
* Në vitin 1986, grupi avangard Coil publikuan albumin e tyre *Horse Rotorvator*, i cili përfshin këngën "Ostia (The Death of Pasolini)" në homazh ndaj regjisorit të ndjerë.
* *Kush e vrau Pasolinin?,* me regji nga Marco Tullio Giordana në vitin 1995. Filmi rindërton gjyqin e Pino Pelosit, i akuzuar për vrasjen e Pasolinit.
* *Re: Pasolini*, realizuar nga Stefano Battaglia në vitin 2005, i ishte kushtuar Pasolinit.
* *Pasolini*, me regji nga Abel Ferrara. Një film biografik i vitit 2014 i drejtuar për Pasolinin, me Willem Dafoe në rolin kryesor. U zgjodh për të konkurruar për Luanin e Artë në Festivalin e 71-të Ndërkombëtar të Filmit në Venecia.
* *PPPasolini*, me regji nga Malga Kubiak, një film dramë bazuar në historinë e jetës dhe vdekjes së Pier Paolo Pasolini, u publikua në vitin 2015. Filmi u shfaq në edicionin e shtatë të Festivalit të Filmit LGBT në Varshavë dhe mori një Çmim të Zgjedhjes së People në festival.
* *La macchinazione*, me regji të ish-bashkëpunëtorit të tij David Grieco, një film biografik i vitit 2016 mbi orët e fundit të jetës së Pasolinit me Massimo Ranieri në rolin e Pasolinit.

Që nga viti 2021, Tilda Swinton dhe Olivier Saillard kanë organizuar periodikisht një performancë të quajtur *"Personalizimi i Pasolinit"* ku Swinton vesh ose bashkëvepron me kostume origjinale nga filmat e Pasolinit.

## Filmografia 
## Bibliografia 
### Poezitë 
* *Poesia a Casarsa*. Bolonja: Libreria Antiquaria Mario Landi, 1942.
* *Diarii*. Casarsa: Pubblicazioni dell'Academiuta, 1945.
* *Poesi*. San Vito al Tagliamento: Stamperia Primon, 1945.
* ''Dov'e la mia patria'' (me trembëdhjetë vizatime nga Giuseppe Zigaina). Casarsa: Edizioni dell'Academiuta, 1949.
* *Unë pianti*. Casrsa: pubblicazioni dell'Academiuta, 1946.
* ''Tal cour d'un frut*. Tricesimo: Edizioni di Lingua Friulana, 1953.
* *La meglio gioventu*. Firence: Sansoni (Biblioteca di *Paragone* ), 1954.
* *Il canto populare*. Milano: Garzanti, 1954
* *Dal diario (1945-47)*. Caltanissetta: Sciascia, 1954.
** Botim i ri, me një hyrje nga Leonardo Sciascia dhe ilustrime nga G. Mazzullo, 1979.
* *Le ceneri di Gramsci*. Milano: Garzanti, 1957
** botim i ri, me hyrje kritike nga Walter Siti, Torino: Einaudi, 1981
* *L'usignolo della chiesa cattolica*. Milano: Longanesi, 1958.
** Botim i ri, Torino: Einaudi, 1976.
* *Roma 1950: Diario*. Milano: Scheiwiller, 1960.
* *La feja e mio tempo*. Milano: Garzanti, 1961.
** Botim i ri, Torino: Einaudi, 1982.
* *Poesia in forma di rosa*. Milano: Garzanti, 1964.
* *Poesie dimenticate*. Redaktuar nga L. Ciceri. Udine: Societa filologica friulana, 1965.
* *Trasumanar e organizzar*. Milano: Garzanti, 1971.
* *La nuova gioventu: Poesie friulane 1941-1974*. Torino: Einaudi, 1975.
* *Le Poesie: Le ceneri di Gramsci. La fetare del mio tempo, Poesia in forma di rosa, Trasumanar e organizzar*. Milano: Garzanti, 1975.
* *Pier Paolo Pasolini: Poezi të Përzgjedhura*. Përkthyer dhe redaktuar nga Norman MacAfee dhe Luciano Martinengo. Përcjell nga Enzo Siciliano. Random House: Nju Jork, 1982.
* *Poezi Romake*. Përkthyer dhe redaktuar nga Lawrence Ferlinghetti dhe Francesca Valente. Hyrje nga Alberto Moravia. City Light Books: San Francisco, 1986.
* *Bestemmia: Tutte le poesie*. Redaktuar nga Graziella Chiarcossi dhe Walter Siti, parathënie nga Giovanni Giudici. Milano: Garzanti, 2 vëll., 1993
* *Poesie scelte*. Redaktuar nga Nico Naldini dhe Francesco Zambon. Milano: TEA, 1997.
* *Tutte le poesie*. Redaktuar nga Walter Siti. Milano: Mondadori Meridiani, 2 vëll., 2003.
* *Poezia e Përzgjedhur e Pier Paolo Pasolini-t*. Përkthyer dhe redaktuar nga Stephen Sartarelli. Hyrje nga James Ivory. Çikago: Shtëpia Botuese e Universitetit të Çikagos, 2014.

### Trillim 
* *Ragazzi di vita*. Milano: Garzanti, 1955.
** Përkthyer në anglisht nga Emile Capouya si *The Ragazzi*. Nju Jork: Grove Press Books, 1968.
** Përkthyer në anglisht nga Ann Goldstein si *The Street Kids*. Botimet Europa, 2016.
** Përkthyer në anglisht nga Tim Parks si *Boys Alive*. Nju Jork: NYRB Classics, 2023.
* *Una vita vioenta*. Milano: Garzanti, 1959.
** Botim i ri, Torino: Einaudi, 1979.
** Përkthyer në anglisht nga William Weaver si *Një Jetë e Violent*. Londër: Jonathan Cape, 1968.
* *Il sogno di una cosa*. Milano: Garzanti, 1962.
* *Ali dagli occhi azzurri*. Milano: Garzanti, 1965.
** Përzgjedhje me pesë tregime të botuara në anglisht nga John Shepley si *Netë Romake dhe Tregime të Tjera*. Londër: Quartet Books, 1994.
* *Teorema*. Milano: Garzanti, 1968.
** Përkthyer në anglisht nga Stuart Hood. Londër: Quartet Books, 1992.
* *La Divina Mimesis.* Torino: Einaudi, 1975.
** Botim i ri, Torino: Einaudi, 1979.
* *Amado mio* preceduta da *Atti impuri''. Redaktuar nga C. D'Angeli. Milano: Garzanti, 1982.
** Botim i ri, me një hyrje nga Walter Siti, 1993.
* *Petrolio*. Redaktuar nga M. Careri dhe Graziella Chiarcossi. Torino: Einaudi, 1992.
** Përkthyer në anglisht nga Ann Goldstein. Nju Jork: Alfred A Knopf, 1997.
* *Un paese di temporali e di primule*. Redaktuar nga Nico Naldini. Parma; Guanda, 1993.
* *Romakëve*, seguito da *Un articolo per il "Progresso" e Operetta Marina*. Redaktuar nga Nico Naldini. Parma: Guanda, 1994.
* *Historie della citta di Dio: Racconti e cronache romane (1950-1966)*. Redaktuar nga Walter Siti. Torino: Einaudi, 1995.
** Përkthyer në anglisht nga Marina Harss si *Histori nga Qyteti i Zotit: Sketches and Chronicles of Rome 1950-1966.* Nju Jork: Other Press, 2003.
* *Romanzi e racconti*. Redaktuar nga Walter Siti dhe Silvia De Laude. Milano: Mondadori Meridiani, 2 vëll., 1998.

### Drama 
* *Italie Magique*, në *Potentissima Signora*. Këngë dhe dialogë të shkruar për Laura Betti. Milano: Longanesi, 1965.
* *Calderón*. Milano: Garzanti, 1973.
* *I Turcs tal Friul (I Turchi në Friuli)*. Redaktuar nga Luigi Ciceri. Udine: Forum Julii, 1976.
** (Botim i ri redaktuar nga A. Noferi Ciceri, Udine: Società filologica friuliana, 1995.)
* *Affabulazione-Pilade*. Prezantuar nga Attilio Bertolucci. Milano: Garzanti, 1977.
* *Porcile, Orgia, Bestia da stile*. Me një shënim nga Arturo Roncaglia. Milano: Garzanti, 1979.
* *Teatro (Calderón, Affabulazione, Pilade, Porcile, Orgia, Bestia da stile)*. Parathënie nga G. Davico Bonino. Milano: Garzanti, 1988.
* *Affabulazione*. Me një shënim të G. Davico Bonino. Torino: Einaudi, 1992.
** Përkthyer në anglisht si *Manifesto për një Teatër të Ri* i ndjekur nga *Infabulation* nga Thomas Simpson. Toronto: University of Toronto Press, 2008.
* *Teatro*. Redaktuar nga Walter Siti dhe Silvia De Laude. Milano: Mondadori, 2001.

### Skenarë të botuar 
* *Accattone*. Edizioni FM: Romë, 1961.
* *La commare secca*, e shkruar bashkë me Bernardo Bertolucci dhe Sergio Citti. Milan: Zibetti, 1962.
* *Mami Roma*. Milano: Rizzoli, 1962.
* *Il Vangelo secondo Matteo*. Milano: Garzanti, 1964.
* *Ali Dagli occhi azzurri* (me *La notte brava*, *La ricotta*, *Accattone*, *Mamma Roma* )
* *Il padre selvaggio*. “Kinema e Film” numrat 3 dhe 4, 1967.
** Ribotuar në formë libri. Einaudi: Torino, 1975.
* *Edipo re*. Milano: Garzanti Editore, 1967.
** Përkthyer në anglisht nga John Mathews si *Edipi Mbret*. Londër: Lorrimer Publishing Ltd, 1971.
* *Teorema*. Milano: Garzanti, 1968.
* *Che cosa sono le nuvole?*. “Kinema e Film” numrat 7 dhe 8, 1969.
* *Medea*. Milano: Garzanti, 1970.
* *Ostia*, bashkë-shkruar me Sergio Citti. Milano: Garzanti, 1971.
* *Trilogia della vita ( Decameron, I racconti di Canterbury, Il fiore delle mille e una notte )*. Bolonja: Cappelli, 1971.
* *San Paolo*. Torino: Einaudi, 1977.
** Përkthyer në anglisht si *Shën Pali: Një Skenar* nga Elizabeth A. Castelli. Parathënie nga Alain Badiou. Hyrje nga Ward Blanton dhe Elizabeth A. Castelli. Redaktuar nga Elizabeth A. Castelli. Londër: Verso, 2025.

### Esetë 
* *Passione e ideologia (1948–1958)*. Milano: Garzanti, 1960.
** Botim i ri me një parathënie nga Cesare Segre, Torino: Einaudi, 1985.
** Botim i ri me një parathënie të Alberto Asor Rosa, Milano: Garzanti, 1994.
* *Empirismo eretico*. Milano: Garzanti, 1972.
** Përkthyer në anglisht nga Ben Lawton dhe Louise K. Barnett si *Empiricizëm Heretik*. Redaktuar nga Louise K. Barnett. Bloomington: Shtëpia Botuese e Universitetit të Indianës, 1988.
* ''L'Odore dell'India*. Milan: Longanesi & CS f. A., 1974.
** Përkthyer në anglisht nga David Price si *Aroma e Indisë*. The Olive Press: Londër, 1984.
* *Scritti corsari*. Milano: Garzanti, 1975.
** (Botim i ri me një parathënie nga Alfonso Bernardinelli, 1990.)
* *Lettere luterane*. Torino: Einaudi, 1976.
** Përkthyer në anglisht nga Stuart Hood si *Lutheran Letters*. Carcanet Press: Nju Jork, 1987.
* *Descrizioni di descrizioni*. Redaktuar nga Graziella Chiarcossi. Torino: Einaudi, 1979. (Botim i ri me parathënie të G. Dossena, Milano: Garzanti, 1996.)
* *Il Portico della Morte*. Redaktuar nga Cesare Segre. Milano: Garzanti, 1988.
* *I filmoj degli altri*. Redaktuar nga Tullio Kezich. Parma: Guanda, 1996.
* *Saggi sulla letteratura e sull'arte*. Redaktuar nga Walter Siti dhe Silvia De Laude, 2 vëll. Milano: Mondadori, 1999.
* *Saggi sulla politica e sulla società*. Redaktuar nga Walter Siti dhe Silvia De Laude, 2 vëll. Milano: Mondadori, 1999.
* *Pasolini: Loja e Masakrës*. Përkthyer nga Anna Battista. Redaktuar nga Stephen Barber. Shtëpia Botuese Sun Vision, 2013.
* *Estetika Heretike: Pasolini mbi Pikturën*. Redaktuar dhe përkthyer me një hyrje nga Ara H. Merjian dhe Alessandro Giammei. Përcjell nga TJ Clark. Londër: Verso, 2023.

### Korrespondencat 
* *Le belle bandiere: Dialoghi 1960–65*. Redaktuar nga GianCarlo Ferretti. Romë: Editori Riuniti, 1977.
* *Il Caos*. Redaktuar nga GianCarlo Ferretti. Romë: Editori Riuniti, 1979.
* *Lettere 1940–1954*. Redaktuar nga Nico Naldini. Torino: Einaudi, 1986.
** Përkthyer në anglisht si *Letrat e Pier Paolo Pasolini-t, vëll.* *1: 1940-1954* nga Stuart Hood. Londër: Quartet Books, 1992.
* *Lettere 1955–1975*. Redaktuar nga Nico Naldini. Torino: Einaudi, 1988.
* *Unë dialoghi*. Redaktuar nga G. Falaschi, me një parathënie të GianCarlo Ferretti. Romë: Editori Riuniti, 1992.
* *Pier Paolo Pasolini, Vita attraverso le lettere*. Redaktuar nga Nico Naldini. Torino: Einaudi, 1994.

### Intervistat 
* Duflot, Zhan. *Entretiens avec Pier Paolo Pasolini (1969)*. Paris: Belfond, 1970.
** Botimi i dytë, i zgjeruar, *PP Pasolini, les dernières paroles d'un impie (1969–1975)*. Redaktuar nga Jean Duflot. Paris: Belfond, 1981.
* Gulinucci, M., ed. *Interviste corsare sulla politica e sulla vita 1955–1975*. Romë: Redaksia e Liberal Atlantide, 1995.
* Magrelli, E., bot. *Con Pier Paolo Pasolini. ("Quaderni di kritika e filmit.")* Romë: Bulzoni, 1977.
* Stack, Oswald. *Pasolini mbi Pasolinin (1968)''. Londër: Thames and Hudson, 1969.

## Shih edhe 
* Kinematografia e Italisë
* Fashizmi
* Antonio Gramshi
* Partia Komuniste e Italisë
* Antifashizmi

## Referime