Haremi

[parapamje|Zonjat e [Kabulit (litografia e 1848, nga James Rattray) duke treguar zbulimin në zonat zenana]]
[parapamje|Hyrja e re në haremin e një princi. Jaipur, fundi i shekullit XVIII, Muzeu Kombëtar, [Nju-Delhi, India]]
[parapamje|Përshkrim i shekullit XIX i [Këzllar-Aga|kryeeunukut të zi (majtas), një xhuxhi oborri (në mes) dhe i shefit të eunukut të bardhë (djathtas)]]
**Haremi** (arabisht: حريم *ḥarīm*, "një vend i shenjtë i paprekshëm; *harem*; pjesëtare femra të familjes") i referohet siç duhet hapësirave shtëpiake që janë të rezervuara për gratë e shtëpisë në një familje muslimane. Një harem mund të strehojë gruan ose gratë e një burri, fëmijët e tyre meshkuj para pubertetit, vajzat e pamartuara, shërbyeset e shtëpisë dhe të afërmit e tjerë femra të pamartuara. Në haremet e së kaluarës, në harem strehoheshin edhe konkubinat, të cilat ishin gra të skllavëruara. 

## Hyrje 
Në kohët e mëparshme, disa hareme ruheshin nga eunukët që lejoheshin brenda. Struktura e haremit dhe shtrirja e monogamisë ose poligamisë ka ndryshuar në varësi të personalitetit të familjes, statusit socio-ekonomik dhe zakoneve lokale. Institucione të ngjashme kanë qenë të zakonshme në qytetërimet e tjera mesdhetare dhe të Lindjes së Mesme, veçanërisht midis familjeve mbretërore dhe të klasës së lartë, dhe termi ndonjëherë përdoret në kontekste të tjera.  Në arkitekturën rezidenciale tradicionale persiane, lagjet e grave njiheshin si *andaruni* (persisht: اندرونی; që do të thotë brenda), dhe në nënkontinentin Indian si *zenana* (persisht: زنانه).

Institucioni i haremit megjithatë ka përjetuar një rënie të mprehtë në epokën moderne për shkak të rritjes së arsimit dhe mundësive ekonomike për gratë, si dhe ndikimeve perëndimore, izolimi i grave ende praktikohet në disa pjesë të botës, si në Afganistanin rural dhe shtetet konservatore të rajonit të Gjirit Persik.

Në Perëndim, konceptet imagjinare orientaliste të haremit si një botë e fshehur e nënshtrimit seksual, ku shumë gra të zhytura në poza sugjestive kanë ndikuar në shumë piktura, prodhime skenike, filma dhe vepra letrare. Disa piktura të mëparshme të Rilindjes Evropiane që datojnë në shekullin XVI i portretizojnë gratë e haremit osman si individë me status dhe rëndësi politike. Në shumë periudha të historisë islame, gratë në harem ushtronin shkallë të ndryshme të pushtetit politik, si Sulltanati i Grave në Perandorinë Osmane.

## Terminologjia 
Fjala është regjistruar në gjuhën angleze që nga fillimi i shekullit XVII. Ajo vjen nga arabishtja *ḥarīm*, që mund të nënkuptojë "një vend të shenjtë të paprekshëm", "harem" ose "pjesëtare femra të familjes". Në anglisht termi harem mund të nënkuptojë gjithashtu "gratë (ose konkubinat) e një burri poligam". Shprehja triliterale *Ḥ-RM* shfaqet në terma të tjera të lidhura me nocionin e ndalimit si *haram* (i ndaluar), *mahram* (i afërm i pamartuar), *ihram* (gjendja e shenjtërimit ritual të një pelegrini gjatë haxhit) dhe *el-Ḥaram al-Sarīf* ("shenjtërorja fisnike", e cila mund t'i referohet Malit të Tempullit ose shenjtërores së Mekës).

Në turqishten e kohës osmane, haremi, dmth pjesa e shtëpisë e rezervuar për gratë quhej *haremlik*, ndërsa hapësira e hapur për burrat quhej *selamlık*.

Praktika e izolimit të femrave nuk është ekskluzive për Islamin, por fjala angleze harem zakonisht tregon hapësirën shtëpiake të rezervuar për gratë në familjet myslimane.  Disa studiues e kanë përdorur termin për t'iu referuar familjeve mbretërore poligjene gjatë historisë.

## Shih edhe 
* Haremi perandorak osman
* Hamami (Banjo turke)

## Literatura 
* 
* 
*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Referime