Arsimi, kultura dhe sporti në Mirditë

## Arsimi
### Gjimnazi i Rrëshenit
Në shtator 2008, pranë gjimnazit, u hap dega e Universitetit "Kristal" në programin e infermierisë.
Në vitin akademik 2005-2006, Gjimnazi i Rrëshenit kishte 732 nxënës; në 2007-2008 kishte 813 nxënës; në 2010-2011 kishte 693 nxënës; dhe në 2015-2016, numri i nxënësve ra ndjeshëm në 472.
Në 2018-2019, numri i nxënësve ishte 350, 2.3 herë më pak krahasuar me vitin shkollor 2007-2008.
Faktorët që kontribuan në rënien e numrit të nxënësve:
* Migrimi i një pjese të popullsisë drejt rretheve të Lezhës, Kurbinit, Durrësit, Tiranës, etj.
* Hapja e shkollës së mesme profesionale jo-publike "Shën Jozefi Punëtor".
* Ndryshimi i formatit të shkollës së mesme nga katër në tre vjet.

### Shkolla e Mesme Industriale e Rubikut (Shkollë Teknike)
Në vitin shkollor 1969-1970, në Rubik u hap një shkollë e mesme industriale si shkollë kombëtare, me nxënës kryesisht nga rrethet veriore. Në vitin 1970, u hap një konvikt për këtë shkollë. (Në vitin 1969, Mirdita kishte dy shkolla të mesme industriale me 171 nxënës dhe dy shkolla profesionale të nivelit të ulët me 78 nxënës.)
Shkolla e Mesme Industriale e Rubikut kishte këto degë:
* Dega e Metalurgjisë: U hap në vitin 1969-1970 dhe u mbyll në vitin 1996-1997. 460 nxënës e përfunduan këtë program.
* Dega e Gjeologjisë: U hap në vitin 1970-1971 në Gjimnazin e Rrëshenit me 35 nxënës, më pas u zhvendos në Shkollën e Mesme Industriale të Rubikut pas një viti dhe vazhdoi deri në mbylljen e saj në vitin 1978. 223 nxënës diplomuan nga kjo degë.
* Dega e Minierave: U hap në vitin 1976 në Gjimnazin e Rrëshenit, u transferua në Shkollën e Mesme Industriale të Rubikut pas tre vjetësh dhe u mbyll në vitin 1994. 487 nxënës diplomuan nga kjo degë.
* Dega e Agronomisë: U hap në Shkollën e Mesme Industriale të Rubikut në vitin 1976-1977 dhe u mbyll në vitin 1993. 380 nxënës përfunduan studimet në agronomi dhe agro-zootekni.
* Dega e Shpimit: U hap në vitin 1981-1982 dhe u mbyll në vitin 1993. 210 nxënës diplomuan.
* Dega e Pasurimit: U hap në vitin 1981-1982 dhe u mbyll në vitin 1987. 166 nxënës diplomuan.
* Dega e Gjimnazit: U hap në vitin 1985-1986 me 27 nxënës. Në vitin 1990-1991, shkolla kishte 560 nxënës, ndërsa në vitin 1999-2000, numri i nxënësve në degët industriale arriti në 40.
Pas vitit 2000, u futën programe trevjeçare: mekanikë, hidraulikë dhe elektrikë.
Në vitin 2005-2006, shkolla kishte 263 nxënës të shkollës së mesme dhe 173 në programet profesionale; në vitin 2015-2016, numri i nxënësve ra ndjeshëm në 159 në shkollën e mesme dhe 77 në programet profesionale.
Në vitin 2018-2019, kishte 87 nxënës të shkollës së mesme dhe 84 në programet profesionale (hidraulikë dhe mekanikë).

### Shkolla e Mesme Profesionale Jo-Publike "Shën Jozefi Punëtor"
Shkolla e mesme profesionale jo-publike "Shën Jozefi Punëtor" në Rrëshen u themelua në shtator 2004, në pronësi të Dioqezës së Rrëshenit dhe administrohet nga Kongregata Somaske, e cila operon qindra shkolla të tilla në mbarë botën.

Nga viti 2004 deri në 2012, shkolla funksionoi si Qendër Formimi Profesional duke ofruar kurse profesionale 4-mujore, 1-vjeçare dhe 2-vjeçare për pjesëmarrës të moshës 16 vjeç e lart, në fushat e elektrikës, hidraulikës, informatikës dhe mekanikës. Godina u ndërtua në vitin 2004 nga Renovabis (Gjermani) dhe OTAA (Zvicër), me klasa dhe laboratorë të pajisur. Shkolla mesatarisht kishte rreth 100 kursantë në vit, duke lëshuar rreth 800 certifikata kualifikimi gjatë tetë viteve. Shumë të diplomuar punuan me firma vendase dhe të huaja; disa emigruan dhe aktualisht punojnë në profesionet e tyre të trajnuara, veçanërisht në Itali, Greqi dhe Gjermani.

Më 2 maj 2012, Ministria e Arsimit dhe Shkencës (MASH), përmes Qendrës Kombëtare të Licencimit (QKL), e licencoi qendrën si Shkollë Profesionale Jo-Publike, duke e integruar atë në sistemin arsimor parauniversitar të Shqipërisë. Programet e licencuara përfshinin: instalime të sistemeve termo-hidraulike, elektroteknikë, shërbime të rrjeteve të transportit dhe hoteleri-turizëm, të strukturuara në nivele 2+1+1 vjet.

;Numri i nxënësve:
* 2015-2016: 339 nxënës në 16 klasa.
* 2016-2017: 413 nxënës.
* 2018-2019: 313 nxënës, duke treguar konsolidim.

Nxënësit vijnë nga rajone të ndryshme veriore: Pukë; Mat (Suç, Bushkash, Ulëz, Baz); Lezhë (Balldre, Torovicë, Tale, Shënkoll, Rrilë); Kurbin (Laç, Fushë-Milot, Mamurras, Adriatik); Rrëshen; Rubik; fshatrat e Mirditës; dhe Shqipëria qendrore (Tiranë, Durrës, Elbasan, Fushë-Krujë).

Në vitin 2018, u inaugurua një godinë e dytë me financim nga Renovabis-Gjermani, duke rritur kapacitetin e klasave dhe laboratorëve. Në shtator 2019, u hap një departament i Shërbimeve Sociale dhe Shëndetësore.

### Shkolla të tjera të mesme në rreth
;Shkolla e Mesme e Kurbneshit:
U hap në shtator 1969 si shkollë e mesme industriale pa shkëputje nga puna, me degët e minierave, pasurimit dhe elektromekanikës (87 nxënës), duke funksionuar deri në vitin 1978. Një shkollë e mesme bujqësore pa shkëputje nga puna u hap në shtator 1975 dhe u mbyll në vitin 1982. Në vitin 1977, u hap një shkollë e mesme bujqësore me shkëputje nga puna. Në vitin 1988, u nda nga shkolla 8-vjeçare. Në tetor 1989, u inaugurua godina e re e shkollës. Në vitin 1994, u mbyll dega e agronomisë, duke lënë vetëm degën e arsimit të përgjithshëm (gjimnaz).

;Shkolla e Mesme "Ndrec Ndue Gjoka" Klos (Fan):
Shkolla e mesme bujqësore pa shkëputje nga puna u hap në shtator 1972 me 18 nxënës. Në shtator 1976, u hap një program ditor agronomie. Në shtator 1985, u hap arsimi i mesëm i përgjithshëm (gjimnaz). Në vitin 1989, shkolla u nda nga shkolla 8-vjeçare, duke u ribashkuar në vitin 1996.

;Shkolla e Mesme e Malajt:
U hap në shtator 1978 si shkollë e mesme bujqësore deri në vitin 2002. Në vitin 1990-1991, u bë agro-zooteknike. Në vitin 1992, u kthye në gjimnaz. 257 agronomë, 69 zooteknikë dhe 100 nxënës të gjimnazit diplomuan. Shkolla u mbyll në vitin 2002.

;Shkolla e Mesme e Kaçinarit:
Shkolla e mesme bujqësore pa shkëputje nga puna u hap në vitin 1977; në vitin 1985, filloi programi ditor i bujqësisë me 35 nxënës nga Kaçinari, Arrëzi, Simoni, Shëngjergji, Shpërdhazi dhe Kuzhneni. Në vitin 1986, u hap dega e gjimnazit. Për shkak të rënies së numrit të nxënësve, shkolla u mbyll në vitin 1996.

;Shkolla e Mesme e Repsit:
U hap në shtator 1982 me degët e shfrytëzimit minerar (42 nxënës) dhe bujqësisë (40 nxënës). Në vitin 1991-1992, u hap viti i parë i arsimit të mesëm të përgjithshëm (gjimnaz) me 100 nxënës; degët e minierave dhe agronomisë u mbyllën në vitin 1994.

;Shkolla e Mesme Perlat-Qendër:
Shkolla e mesme bujqësore u hap në shtator 1976. Në vitin 1991-1992, u hap arsimi i mesëm i përgjithshëm (gjimnaz). Nga viti 1976 deri në vitin 2017, 941 nxënës diplomuan në programet e bujqësisë dhe gjimnazit.

;Shkolla e Mesme e Bulsharit:
Shkolla e mesme bujqësore u hap në vitin 1985-1986. Në vitin 1992, u bë shkollë e mesme e përgjithshme (gjimnaz). Shkolla u mbyll në vitin 1996 për mungesë nxënësish dhe mësuesish.

;Shkolla e Mesme e Prosekut:
U hap në vitin 1975-1976 (pa shkëputje nga puna). Në vitin 1987-1988, u hap dega e zooteknikës. Programi i arsimit të mesëm të përgjithshëm filloi në vitin 1991-1992 dhe vazhdoi deri në qershor 2002. Në vitin 1992-1993, me një godinë të re, u transferua në Rrushkull.

;Shkolla e Mesme e Rrasfikut:
Shkolla e mesme bujqësore pa shkëputje nga puna u hap në shtator 1978. Brezi i parë i diplomuar prej 32 nxënësish përfundoi në qershor 1982. Shkolla u mbyll në vitin 1983.

## Kultura
Vlerat kulturore materiale dhe shpirtërore të krijuara nga populli i Mirditës dallohen për origjinalitetin dhe individualitetin e tyre. Puna e aftë në gur, qeramikë, dru, metal, armë, si dhe në veshjet tradicionale—që ndryshojnë sipas gjinisë dhe grupmoshës—nuk shërbeu vetëm për qëllime funksionale, por reflektoi edhe vlera artistike. Në traditat, zakonet dhe ritet që lidhen me jetën ekonomike, sociale dhe familjare, mirditorët shprehën emocione, ndjenja, karakter dhe shije estetike.

Mirdita ka një folklor të pasur letrar dhe muzikor, duke krijuar identitetin e saj artistik. Ngjarja e parë kulturore në Rrëshen u regjistrua në shtator 1950 me pjesën koncertore "Dasma Mirditore". Kreativiteti kulturor dhe artistik është mbështetur duke krijuar ambiente të përshtatshme. Në vitin 1950, Mirdita kishte një shtëpi kulture. Në vitin 1954, në Rrëshen u ndërtua një shtëpi kulture si qendër për veprimtaritë kulturore dhe artistike të rrethit. Deri në vitin 1960, rrethi i Mirditës kishte gjashtë shtëpi kulture. Në vitin 1961 dhe 1965, u ndërtuan kinoklube për punëtorët në Kurbnesh dhe Rubik, respektivisht. Deri në vitin 1970, Mirdita kishte dhjetë shtëpi kulture dhe Pallatin e Kulturës në Rrëshen, i cili përfshinte një sallë auditoriumi, galeri arti, dy biblioteka (për të rritur dhe fëmijë), sallë mbledhjesh, dhoma për aktorët dhe regjisorët, dhoma për muzikantët dhe zyra administrative.

Në vitin 1978, u ndërtua një kinoklub në Reps dhe shtëpi kulture në Malaj dhe Perlat-Qendër. Deri në vitin 1990, Mirdita kishte 16 shtëpi kulture dhe shumë qendra kulturore. Në vitin 1950, Mirdita kishte një kinema. Në tetor 1968, në Rrëshen u ndërtua një kinema me 130 vende. Në maj 1973, u formua banda frymore dhe vazhdoi deri në vitin 1990. Deri në vitin 1980, Mirdita kishte katër kinema. Një aset i rëndësishëm kulturor është ansambli folklorik "Mirdita", i cili mori titullin Mjeshtër i Madh nga Presidenti i Republikës në maj 2015. Ansambli "Mirdita" merr pjesë në të gjitha festivalet folklorike kombëtare dhe fitoi çmimin e parë në Gjirokastër në tetor.

## Etimologjia 
## Historia 
## Gjeografia 
## Politika 
## Demografia 
## Ekonomia 
## Infrastruktura 
## Kultura 
## Shikoni dhe 
## Referime