Parku Kombëtar i Trigllavit

parapamje|Parku Kombëtar i Trigllavit
**Parku Kombëtar Trigllav** (Triglavski narodni park) është parku i vetëm kombëtar në Slloveni . U krijua në formën e tij moderne në vitin 1981 dhe ndodhet në pjesën veriperëndimore të vendit, përkatësisht në pjesën juglindore të masivit alpin . Mali Triglav, maja më e lartë e Alpeve Juliane, qëndron pothuajse në mes të parkut kombëtar. Nga aty luginat shtrihen në mënyrë radiale, duke furnizuar me ujë dy sisteme të mëdha lumenjsh me burimet e tyre në Alpet Juliane: Soça dhe Sava, që rrjedhin përkatësisht në Adriatik dhe Detin e Zi .

## Historiku 
Propozimi për mbrojtjen e zonës së Luginës së Liqeneve Triglav u paraqit për herë të parë nga sizmologu Albin Belar në vitin 1906 ose 1908. Megjithatë, propozimi nuk u pranua, pasi nuk kishte bazë ligjore për të dhe ligjet e kohës ndalonin çdo kufizim të kullotave.  Baza strategjike për mbrojtjen e zonës, e titulluar *Memorandumi* (  ), dhe që përmendte në mënyrë të qartë propozimin e Belarit, iu paraqit Qeverisë Provinciale të Sllovenisë në vitin 1920.  Ideja u zbatua më në fund në vitin 1924.  Pastaj, me një iniciativë nga Seksioni i Mbrojtjes së Natyrës i Shoqërisë së Muzeve Sllovene së bashku me Shoqërinë e Alpinizmit Slloven, u nënshkrua një kontratë qiraje njëzetvjeçare për zonën e Luginës së Liqeneve Triglav, rreth 14&nbsp;km². Ishte i destinuar të bëhej një *Park Konservimi Alpin* ; megjithatë, ruajtja e përhershme nuk ishte e mundur në atë kohë. Emri *Parku Kombëtar Triglavski* u përdor për herë të parë në vitin 1926 nga Fran Jesenko .  

Në vitin 1961, pas shumë vitesh përpjekjesh, mbrojtja u rinovua (këtë herë në mënyrë të përhershme) dhe u zgjerua disi, duke përfshirë rreth 20&nbsp;km². Zona e mbrojtur u shpall zyrtarisht *Parku Kombëtar Triglav* . Ajo u emërua sipas malit Triglav, një simbol i Sllovenisë dhe i karakterit slloven. Megjithatë, nuk u arritën të gjitha objektivat e një parku të vërtetë kombëtar dhe për këtë arsye, gjatë dy dekadave të ardhshme, u paraqitën propozime të reja për zgjerimin dhe modifikimin e kësaj mbrojtjeje.

Më në fund, në vitin 1981, Parku Kombëtar Triglav u krijua zyrtarisht në formën moderne. U arrit një riorganizim dhe parkut iu dha një koncept i ri dhe u zgjerua në 838.&nbsp;km². Në vitin 2010, parku u zgjerua për të përfshirë vendbanimin Kneške Ravne ( Tolmin ), sipas dëshirave të banorëve të tij, kështu që zona e parkut të ri arrin në 880&nbsp;km², që është 4% e sipërfaqes së Sllovenisë. 

## Biodiversiteti 
### Flora 
Anketa sistematike të bimëve, veçanërisht të specieve etnobotanike të dobishme, në Parkun Kombëtar Triglav janë kryer nga Chandra Prakash Kala dhe Petra Ratajc, të cilat mbulojnë mikrohabitate, lartësi, aspekte dhe lloje të ndryshme terreni. Parku ka mbi pesëdhjetë e nëntë specie me vlera etnobotanike, nga të cilat 37 specie (të cilat kontribuojnë 62%) bien nën katër kategori kryesore të bimëve medicinale sipas *Gazetës Zyrtare të Republikës së Sllovenisë,* të tilla si H, Z, ZR dhe ND.  Disa specie të rëndësishme si *Aconitum napellus*, *Cannabis sativa* dhe *Taxus baccata* nuk lejohen të mblidhen dhe përdoren sipas *Gazetës Zyrtare të Republikës së Sllovenisë* . 

### Fauna 
Parku Kombëtar Triglav është shtëpia e mbi 700 llojeve të kafshëve të ndryshme duke përfshirë kaprollin alpin (Capra ibex), shqiponjën e artë (Aquila chrysaetos), sorrën alpine (Pyrrhocorax graculus), si dhe mijëra insekte e gjallesë të tjera që e bëjnë numrin e përgjithshëm të specieve të njohura rreth 7,000.

## Hidrologjia 
Ujërat në Parkun Kombëtar Triglav përbëhen nga dy pellgje ujëmbledhëse: pellgu ujëmbledhës i lumit Sava dhe pellgu ujëmbledhës i lumit Soča . Shumë ujëvara mund të gjenden në park, dhe shumica e tyre ndodhen në luginat e lumit Soča dhe degëve të tij. Ujëvara më e lartë është Ujëvarat Boka (106 m). Grykat Tolmin në lumin Tolminka ndodhen në parkun kombëtar.

Liqenet në park janë të gjitha me origjinë akullnajore. Më i madhi midis tyre është Liqeni Bohinj . Të tjerë janë Liqenet Triglav (të vendosura në Luginën e Liqeneve Triglav ), Liqeni Krn dhe Liqenet e Poshtëm dhe të Sipërm Križ.

## Referime