Musa Juka

**Musa Juka** (Shkodër, 10 mars 1885 - Aleksandri, 13 nëntor 1955) ka qenë kryetar i bashkisë së Shkodrës për tetë vite, Ministër i Brendshëm i Shqipërisë gjatë periudhave 28 shtator, 1925 – 10 shkurt, 1927 dhe 11 nëntor, 1933 - 16 tetor, 1935 si dhe Ministër i Punëve Botërore i Shqipërisë gjatë periudhave 9 nëntor, 1936 - 7 prill, 1939 dhe 22 prill, 1931 - 7 dhjetor, 1932.

## Biografia 
U lind në Shkodër, djali i katërt i gjashtë fëmijëve të Zyberit dhe Hava Bekteshit, rridhte nga të dy anët prej familjesh të vjetra qytetare, të kamura dhe shpesh të përfshirë në punët e parisë së qytetit. I ati i tij Zyberi me të vëllanë, Ibrahimin, merreshin me tregti, veçanërisht të mëndafshit dhe të leshit. Kishin magaza në pazar, zotëronin çifligje në fshat dhe jetonin në lagjen Parrucë – zemra politiko-administrative e gjithë vilajetit –  ku kishin shumë dugaja që i jepnin me qira dhe dy hotele – njëri prej tyre shumë i shquar, i quajtur *Europa*, mbahej si një nga më të mirët e Rumelisë. Siç ia kërkonte sëra, kishin bërë pelegrinazhin në Mekë dhe thirreshin *haxhí*.

Musai i mori mësimet e para në mejtepin e Parrucës. Sipas kujtesës historike të trashëguar në familje, shkolla e tij mesme ka qenë “*hem për administrim, hem fetare*”. Asnjë material shkresor i zbuluar derimësot nuk konfirmon që Musai të ketë kryer arsimin e lartë.

Në rininë e tij ishte *kazaz* (mëndafshdredhës). Rreth vitit 1905, në moshën 20-vjeçare, punësohet në Drejtorinë e Financës së vilajetit të Shkodrës. Në 1910 bëhet drejtor i saj – detyrë që e ushtron deri në dorëzimin e qytetit Malit të Zi nga Esat pashë Toptani. Pas largimit të malazezëve, Administrata Ndërkombëtare që mori në administrim qytetin e ftoi të ishte anëtar i Komisionit të Buxhetit. Por vëmendja e Musait u përqëndrua në fushën e propagandës politike. 

Si themelues dhe drejtues bashkë me Ymer Lutfinë i gazetës *Seda-i Milet*, Musa efendiu u bë një ndër prijësit e qëndrimit të myslimanëve të Shkodrës. Kjo e përkohshme propagandonte për një mbret mysliman.

Më 19 mars 1916, gjatë pushtimit austro-hungarez, Musa Juka bëhet Kryetar i *Përlimtares* së Shkodrës me 70% të votave (28 nga 40 zgjedhës të dytë). Rizgjidhet në detyrë më 10 mars 1920 kur Shkodra ishte ende nën administrimin e dytë ndërkombëtar të përfaqësuar nga guvernatori francez Bardi de Fortou. Si në të gjithë Shqipërinë, më 9 korrik 1922 u bënë zgjedhje të reja dhe Musai fitoi mandatin e tij të tretë si kryetar i bashkisë më të madhe të vendit.

Juka diti të mbante marrëdhënie të mira pune me cilindo autoritet në fuqi, duke e shfrytëzuar këtë bashkëpunim në dobi të punëve publike dhe shërbimeve ndaj qytetarëve. Nën kujdesin e Musait, u çelën dhe u shtruan rrugë të reja, u realizua ndriçimi i qytetit, u ndreqën urat mbi Bunën dhe Drinin, u sigurua një shërbim spitalor dinjitoz dhe shumë gjëra të tjera. Zogu e thirri në Tiranë. Musai ngurroi. Pas turpërimit të Opozitës, ai tashmë ishte i plotfuqishëm në Shkodër. 

Megjithë rezistencën e Sadetes, Musai vendosi të pranonte ofertën e Presidentit të Republikës së saposhpallur. Hyri si deputet zëvendësues nga lista e Dibrës. Nga 1925 deri në 1939, përveç disa periudhave të shkurtra, luajti rolin e një *viceroi* dhe një mbështetësi të palëkundur të regjimit zogist. Si ministër i Punëve Publike, mania e Musait qenë rrugët dhe infrastruktura rrugore në tërësi. Ura e Matit është në këtë drejtim trashëgimia e tij më e shquar ndërsa në cilësinë e ministrit të Punëve të Brendshme garantoi një rend dhe qetësi. Njëkohësisht, shpesh herë pa të drejtë, emri i Musa Jukës u bë sinonim i plagëve më të rënda të qeverisjes së kohës, si korrupsioni, nepotizmi dhe arbitrariteti i policisë sekrete.

Pas një mërgimi të gjatë dhe të vuajtshëm në Stamboll (1939-1949) dhe në Aleksandri (1949-1955), Musa Juka ndërroi jetë më 13 nëntor 1955, ora 9.30 e paradites.

## Familja 
Ishte i martuar me Sadete Shpuzën, nga një familje e shquar maxharre, Kokotlija, që kishte sunduar mbi qytet-kështjellën e Shpuzës përpara se ajo të binte në duart e Princ Nikollës. Ajo ishte një grua shumë e devotshme dhe shpirtërore. Edhe Musai ishte “*mysliman që e praktikon[te] fenë e tij me njëfarë rigoroziteti, në kontrast me pjesën më të madhe të bashkëkohësve të tij*” thuhet në dokumentet arkivore britanike.

La katër fëmijë: Burhanin, i diplomuar për drejtësi dhe letërsi në Sorbonne; Safete Sofien, e diplomuar në Arkelogji, Histori arti dhe Letërsi. Po në Sorbonne, ajo mbrojti tezën në filozofi mbi temën “A. Suares, G. Rouault, Mendimet e tyre mbi jetën dhe mbi artin nëpërmjet veprës dhe letërkëmbimit të tyre”. Është autore e monografisë shumë të rëndësishme “Kosova: Shqiptarët në Jugosllavi nën dritën e dokumenteve historike”, New York, 1984; Lumnijen (l. 20 janar 1925), mësuese dhe bashkëpunëtore e njohëse intime e Nanë Terezës; si edhe Fiqretin, i diplomuar për shkenca politike në Strasburg.

## Mirënjohje 
Ishte dekoruar Kalorës i Urdhrit të Franc Jozefit të Austro-Hungarisë, Kumandar i Urdhrit të Legjionit të Nderit të Francës, Kryq i Madh i Urdhrit të Kurorës së Rumanisë, Kryq i Madh i Urdhrit të Shën Savës së Jugosllavisë, Kryq i Madh i Urdhrit të Kurorës së Italisë, Kordon i Math me Hyll i Urdhrit të Skënderbeut dhe, për besnikërinë personale ndaj Ahmet Zogut në rastin e Triumfit të Legalitetit, ky i kishte akorduar medaljen “*Shokëvet të Mij*”.

## Referime