Dipoli elektrik

## Dipoli elektrik 
thumb|Dipoli elektrik
Një *sistem* i përbërë nga dy *ngarkesa elektrike* punktuale të barabarta por me emra të kundërt, Q dhe -Q, e që gjenden në largësi të vogël të caktuar, *d*, quhet '*dipol elektrik*. Ngarkesat e dipolit quhen *pole*.

**Dipoli elektrik** mbahet si tërësi nën veprimin e *forcave të brendshme* (forcave tërheqëse në mes të *elektriciteteve* të kundërta) në mes të ngarkesave elektrike.
 
### Si krijohet dipoli elektrik ? 
*Materiet* dielektrike janë ato materie *atomet* e të cilave përmbajnë *elektrone* të cilat janë të lidhura fort për *bërthamë* me anë të *forcave të brendshme*. *Veprimi* i *fushës së jashtme elektrike* bënë që *ngarkesat* pozitive të zhvendosen nga pozita ekuilibruese në kahun e vektorit të intensitetit të fushës elektrike **E** nën ndikim të forcave elektrike të fushës,

**F**+=Q**E**

kurse ngarkesa negative zhvendoset nga pozita ekuilibruese në kahun e kundërt me fushën nën ndikim të forcës elektrike të fushës,

**F**- =Q**E**

Si rezultat i këtij *procesi* do të lindë një **dipol**, kurse për atomin e dielektrikut thuhet së është *polarizuar*.

### Fusha elektrostatike e dipolit elektrik 
thumb|Krijimi i dipolit elektrik nën veprimin e fushës elektrike
Si cdo *sistem* tjetër i *ngarkesave elektrike* edhe dipoli elektrik e shkakton një *fushë elektrike* të caktuar. Nga ana tjetër, secila fushë eletrike tjetër, në të cilën vendoset dipoli eletrik, bënë veprim të caktuar mbi të. Si fusha elektrike e dipolit ashtu edhe veprimi i fushave të tjera të jashtme mbi të, varen nga polet e dipolit, *largësia* e tyre dhe pozita e dipolit në fushën elektrike.

Caktimi i *fushës elektrostatike* të dipolit elektrik mund të bëhet në disa mënyra. Mund të caktohet vektori i intensitetit të fushës elektrostatike të secilit pol e pastaj të zbatohet *parimi i superpozicionit (superponimit)* për ta caktuar vektorin e fushës elektrostatike rezultuese me anë të shumës vektoriale. Mënyrë tjetër është përmes shumës algjebrike të *potencialeve* të fushave që i shkaktojnë ngarkesat e poleve një nga një, e pastaj të caktohet intensiteti i fushës eletrike nga funksioni i potencialit.

### Momenti elektrik i dipolit 
*Largësinë* e poleve të dipolit me qëllim të përcaktimit të pozitës së tij, mund ta paraqesim me madhësinë vektoriale **d**, i cili e ka *intensitetin* të barabartë më largësinë e poleve, drejtimin e *boshtit* të dipolit (*drejtëzës* që kalon nëpër pole) kurse është i orientuar prej polit negativ kah ai pozitiv. Prodhimi i këtij vektori me *ngarkesën* e polit pozitiv :

**p**=Q**d**

quhet **momenti elektrik i dipolit** dhe kahja e tij orientohet prej ngarkesës negative në ngarkesën pozitive.

### Momenti mekanik i dipolit 
Kur dipoli elektrik të vendoset në *fushën elektrike*, në të dy polet e tij do të veproj fusha me *forca* **F1** dhe **F2** të cilat kanë *intensitete* të barabarta, drejtime të njëjta, por kahje të kundërta. Në qoftë se *boshti* i dipolit e mbyllë një *kënd të caktuar* α me drejtimin e vijave të fushën eletrike, forcat **F1** dhe **F2** formjnë një palë forcash të cilat bëjnë që dipoli të rrotullohet derisa ky kënd të mos jetë *zero* ose *π*. **Momenti mekanik** i palës së këtyre forcave e ka intensitetin :

**M**=**F1**h = QEdsinα=pEsinα.

Nga fakti se *momenti mekanik* është madhësi *vektoriale* kemi :

**M**=**p**x**E**.

Veprimi i *fushës elektrike* e ka për tendencë ta vë dipolin në drejtim të vijave të fushës apo t’i shkëpusë forcat e brendshme të dipolit. Shkëputja e forcave të brendshme ndodhë nën ndikim të fushës me intensitet mjaft të madh, kështu polet e dipolit paraqiten si *ngarkesa të lira* të *elektricitetit*.

### Baraspesha e dipolit në fushën elektrike homogjene 
thumb|Rrotullimi i dipolit nën veprimin e momentit mekanik
*Rrotullimi* i dipolit nën ndikimin e momentit mekanik do të vazhdoj derisa *këndi* që formojnë kahjet e vektorit **p** dhe **E** të jetë *zero* ose *π*. Kur këndi α është zero dhe dipoli i shtangur, *fusha elektrike* nuk bënë më kurrfarë ndikimi mbi të. Kjo pozitë e baraspeshës quhet *stabile* sepse po që se dipolin e nxjerrim pak nga kjo baraspeshë ai prap këthehet në pozitën e njëjtë. Ndërsa, kur këndi α është π, dipoli prap është në baraspeshë por kjo baraspeshë është *labile* sepse po që se dipoli nxjerret pak nga kjo pozitë paraqitet momenti mekanik i cili e rrotullon dipolin derisa e vendosë në baraspeshën stabile α=0.

## Referime 
*  	 
* 
*