Ian Hancock

[parapamje| Hancock gjatë një vizite të sponsorizuar në Ambasadën e SHBA-së në [Bratisllava|Bratislavë, Sllovaki, 10–14 janar 2005.]]
**Ian Francis Hancock** OBE (romanisht: **Yanko le Redžosko**; lindur më 29 gusht 1942) është një gjuhëtar, studiues dhe avokat politik rom. Ai ka lindur dhe është rritur në Angli dhe është një nga kontribuesit kryesorë në fushën e studimeve rome.

Ai është drejtor i Programit të Studimeve Rome dhe i Qendrës së Arkivave dhe Dokumentacionit Romë në Universitetin e Teksasit në Austin, ku ka qenë profesor i anglishtes, gjuhësisë dhe studimeve aziatike që nga viti 1972. Ai ka përfaqësuar popullin rom në Kombet e Bashkuara dhe ka shërbyer si anëtar i Këshillit Përkujtimor të Holokaustit të SHBA nën Presidentin Bill Clinton, për të cilin pretendon Hancock se ka prejardhje rome. Ai gjithashtu përfaqësoi popullin rom në çmimin Rafto Prize 1997.

## Jeta e hershme 
Hancock ka lindur në Londër në vitin 1942. Nëna e tij, Kitty, është Romanichal; babai i tij, Reginald (Redžo), ishte pjesë e Romungro, pasardhës i një folësi hungarez të romanishtes veriqendrore të quajtur Imre Benczi. Ai mori mbiemrin Hancock nga vajza e Imre, Maria, e cila u martua me një anëtar të një familjeje showman angleze West Country me atë emër.

Në fund të viteve 1960, ai u bë një aktivist i të drejtave rome pasi lexoi raporte rreth diskriminimit anti-rom në Britani. Në veçanti, ai mori çështjen e të drejtave të romëve pasi lexoi për një incident në të cilin tre fëmijë romë u vranë në një zjarr të shkaktuar nga një llambë pasi oficerët e policisë, të cilët kishin arrestuar prindërit e tyre, u përpoqën të përdornin një buldozer për të larguar me forcë karvanin e tyre, përderisa ishin ende brenda. Në vitin 1971 u diplomua me doktoraturë. në gjuhësi nga Universiteti i Londrës.

## Studimet rome 
Hancock ka botuar më shumë se 300 libra dhe artikuj mbi popullin dhe gjuhën rome (veçanërisht dialektin vlaks). Këto vepra analizojnë popullin rom jo vetëm përmes gjuhësisë rome, por edhe historisë, antropologjisë dhe gjenetikës. Ai është shfaqur edhe në dokumentarin *American Gypsy.* Ai aktualisht është duke shkruar një libër të quajtur *Mbi origjinën dhe identitetin romë*.

Hancock mbështet disa nga pikëpamjet e Ralph Lilley Turner mbi historinë rome, bazuar në gjuhën rome. Veçanërisht, Hancock pajtohet se Domi u largua nga India shumë më herët se populli rom, pra para vitit 1000 pas Krishtit. Në fakt, ai pretendon se muzikantët indianë të përmendur në *Shah-Nameh* dhe *atsingani* të përmendur në *Jeta e Shën Gjergjit Ankorit*, që të dy më parë besohej se ishin paraardhës të popullit rom, mund të kenë qenë paraardhësit e Domari por jo i popullit rom. Ai e konsideron të mundur ndarjen e Lomit nga populli rom me arritjen në Armeni.

Në kundërshtim me pikëpamjen popullore se populli romë rrjedh nga indianët e shtresës së ulët që sollën profesionet e tyre në Evropë, ai argumenton se populli rom e ka prejardhjen nga robërit indianë të luftës të Mahmud nga Ghazni. Si provë, ai tregon praninë e fjalëve indike veçanërisht me origjinë ushtarake dhe një legjendë gojore të Banxharës që tregon për Rajputët që u larguan nga India përmes Himalajeve gjatë pushtimeve Ghaznavid dhe nuk u kthyen më.

Ai gjithashtu beson se gjuha rome e ka origjinën në një gjuhë koine, të cilën ai e quan "Rajputic", midis shumë gjuhëve indiane të folura nga të burgosurit e luftës. Ai e gjen kështu të ngjashme me disa gjuhë të tjera indiane, veçanërisht hindustanishten.

Sa i përket historisë rome, ai vë në dukje një "sindromë Pariah" në kohë dhe hapësirë, duke kulmuar me tentativën për gjenocid nga duart e autoriteteve naziste që ishte e njëkohshme me atë të hebrenjve dhe pjesë e projektit të njëjtë "Zgjidhja përfundimtare e Problemit me Hebrenjtë dhe Ciganët".

## Studime të gjuhës kreole 
Hancock është po aq i njohur në fushën e gjuhësisë, veçanërisht në fushën e gjuhëve pixhin dhe kreole, siç është edhe në botën e studimeve rome dhe të aktivizmit social romë. Përveç kërkimit të tij mbi gjuhën Krio të Sierra Leones, ai ka studiuar gjuhën Gullah, të Karolinës së Jugut bregdetare dhe Gjeorgjisë, dhe gjuhën Afro-Seminole Creole, të folur nga një komunitet i pasardhësve të Seminolëve të Zi në Brackettville, Teksas. Hancock ishte studiuesi i parë që raportoi Afro-Seminole Creole. Ai më vonë identifikoi një varietet tjetër të asaj gjuhe që flitej midis pasardhësve të Seminolit të Zi në fshatin  në shtetin meksikan të Coahuila, ku paraardhësit e tyre ishin vendosur në 1850. Ai pohon se kreolet afro-seminole dhe gullah janë gjuhë të lidhura ngushtë, pasi Seminolët e Zi e kishin prejardhjen kryesisht nga njerëzit Gullah të Vendit të Ulët të Karolinës së Jugut dhe Gjeorgjisë.

Hancock njihet si një nga themeluesit e fushës së gjuhësisë pixhin dhe kreole. Ai gjithashtu ka bërë kërkime të gjera mbi gjuhët kreole të bazuara në anglisht që fliten në Afrikën Perëndimore dhe Inditë Perëndimore. Ai njihet veçanërisht për pikëpamjet e tij për zhvillimin historik të këtyre gjuhëve. Ai pohon se të gjitha pixhinet dhe kreolet me bazë në anglisht që fliten në rajonin e pellgut të Atlantikut, si në Afrikën Perëndimore ashtu edhe në Karaibe, i përkasin një familjeje të vetme gjuhësore, të cilën ai e quan "Kreolët e Atlantikut të bazuar në anglisht". Ai argumenton se të gjitha ato mund të gjurmohen në atë që ai e quan anglishtja kreole e bregut të Guinesë, e cila u ngrit përgjatë bregut të Afrikës Perëndimore në shekujt 17 dhe 18, si një gjuhë tregtare në tregtinë e skllevërve në Atlantik. Ai thotë se anglishtja kreole e Bregut të Guinesë flitej në bazat e tregtisë së skllevërve bregdetarë si James Island, Bunce Island dhe Elmina Castle, ku pasardhësit e tregtarëve britanikë të skllevërve dhe gratë e tyre afrikane e përdornin atë si gjuhën e tyre amtare.

Hancock thotë se anglishtja kreole e Bregut të Guinesë në fund të fundit shkaktoi gjuhët pidgin dhe kreole që fliten sot në Afrikën Perëndimore, të tilla si gjuha Aku në Gambia, Sierra Leone Krio, anglishtja nigeriane pidgin dhe anglishtja kameruniane pidgin . Ai gjithashtu pohon se disa nga afrikanët e marrë si skllevër në Botën e Re flisnin tashmë anglisht kreole të Bregut të Guinesë në Afrikë. Fjalimi i tyre kreol ndikoi në zhvillimin e gjuhëve kreole që fliten sot në anën amerikane të Atlantikut, si Gullah, Afro-Seminole Creole, Dialekti Bahamian, Kreole Xhamajkane, Belizean Kriol, Guyanese Creole dhe Sranan Tongo në Suriname.

Pikëpamjet e Hancock mbi lidhjet midis gjuhëve kreole të Atlantikut janë të diskutueshme. Ngjashmëritë e forta midis këtyre gjuhëve janë të pamohueshme, por shumë gjuhëtarë preferojnë t'i shpjegojnë ngjashmëritë me konvergjencë dhe jo me marrëdhënie historike. Studiues të tjerë argumentojnë se të dy faktorët luajtën një rol në formimin e gjuhëve. Derek Bickerton dhe disa gjuhëtarë të tjerë pajtohen me një teori që i atribuon ngjashmëritë kreole (të cilat shtrihen në kreolet e Oqeanit Indian dhe kreolet Havai) në një "bioprogram" të lindur për gjuhën që shfaqet në kushtet e zakonshme për shumicën e komuniteteve kreole.

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* Arkivi dhe Qendra e Dokumentacionit të Romëve
* Ian Hancock, *Duke minimizuar Porrajmos: Trendi për të minimizuar Holokaustin Rom*
* *Duke kërkuar për gozhdën e 4-t* , një dokumentar për romët amerikanë, shfaq Dr. Hancock.