Corpus Inscriptionum Latinarum

[parapamje|267x267px| Mbishkrimi II 697 në CIL: në murin e një ndërtese në [Cáceres|Cáceres, Spanjë . ]]
***Corpus Inscriptionum Latinarum*** ( ***CIL*** ) (në shqip: Korpusi (Trupi) i mbishkrimeve latine (KML)) është një koleksion gjithëpërfshirës i mbishkrimeve të lashta latine . Ai përfaqson një burim me besueshëm për të dokumentuar epigrafinë (shkrimet/mbishkrimet) e mbijetuar të antikitetit klasik . Mbishkrimet publike dhe personale hedhin dritë mbi të gjitha aspektet e jetës dhe historisë romake. *Korpusi* vazhdon të përditësohet në botime dhe plotësime të reja. 

CIL (KML) i referohet gjithashtu organizatës brenda Akademisë së Shkencave dhe Disiplinave Humane të Berlin-Brandenburg, përgjegjëse për mbledhjen e të dhënave dhe botimin e mbishkrimeve latine. Ajo u themelua në vitin 1853 nga Theodor Mommsen dhe është organizata e parë e madhe që synon një studim gjithëpërfshirës. 

## Qëllimi 
*CIL* (KML) mbledh të gjitha mbishkrimet latine nga i gjithë territori i Perandorisë Romake, duke i mbedhur ata gjeografikisht dhe sistematikisht. Vëllimet e mëparshme të mbledhura u botuan versione e besueshme së të gjitha mbishkrimeve të njohura në atë kohë - shumica e këtyre ishin botuar më parë në një gamë të gjerë botimesh. Përshkrimet përfshijnë imazhe të mbishkrimit origjinal nëse janë të disponueshme, vizatime që tregojnë shkronjat në madhësinë dhe pozicionin e tyre origjinal, dhe një interpretim që rindërton shkurtesat dhe fjalët që mungojnë, së bashku me diskutimin e çështjeve dhe problemeve. Gjuha e *CIL* është Latinisht. 

## Fillimet 
Në 1847 u krijua një komitet në Berlin me qëllim  botimin e një koleksioni të organizuar së mbishkrimeve Latine, të cilat më parë ishin përshkruar në copëza (pjesërisht) nga qindra studiues gjatë shekujve të kaluar. Figura drejtuese e këtij komiteti ishte Theodor Mommsen  (i cili shkroi disa nga vëllimet që përfshinin Italinë ). Pjesa më e madhe e punës përfshinte inspektime personale të vendeve dhe monumenteve në përpjekje për të kopjuar sa më shumë origjinalin. Në ato raste kur një mbishkrim i cituar më parë nuk mund të gjendej më, autorët u përpoqën të merrnin leximin më të saktë duke krahasuar versionet e mbishkrimit të botuar në veprat e autorëve së mëparshëm që kishin parë origjinalin. Vëllimi i parë u doli në 1853. 

## Statusi aktual 
*CIL* (KML) aktualisht përbëhet nga 17 vëllime në rreth 70 pjesë, duke regjistruar afro 180,000 mbishkrime. Trembëdhjetë vëllime plotësuese përmbajnë mbishkrime pllakash dhe indekse të veçanta.  Vëllimi i parë, në dy pjesë, përfshin mbishkrimet më të vjetra, deri në fund të Republikës Romake ; vëllimet II deri XIV ndahen gjeografikisht, sipas rajoneve ku janë gjetur mbishkrimet. Vëllimet e tjera përfshijnë tema të tjera. Vëllimi XVII, për shembull, i është kushtuar tërësisht gurëve miljar . Ndërkohë është planifikuar një vëllim i XVIII, i cili do të përmbajë *Epigraphica Carmina Latina* (mbishkrimet e vargjeve latine). Një "Tregues (Indeks) i Numrave" me dy vëllime, që lidhen me numrat e mbishkrimeve me numrat e vëllimit, u botua në 2003.  

Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften vazhdon ta përditësojë dhe ribotojë *CIL (KML).* 

## Treguesi (Indeksi) 
Lista e vëllimit me datën e botimit të parë.  

* Vol. I: *Mbishkrime Latinae antiquissimae ad C. Caesaris mortem* (1893) 
* Vol. II: *Mbishkrime Hispaniae Latinae* (1892) 
* Vol. III: *Mbishkrime Asiae, provinciarum Europae Graecarum, Illyrici Latinae* (1873) 
* Vol. IV: *Mbishkrime parietariae Pompeianae, Herculanenses Stabianae* (1871) 
* Vol. V: *Mbishkrime Galliae Cisalpinae Latinae* (1872) 
* Vol. VI: *Mbishkrime Urbis Romae Latinae* (1876) 
* Vol. VII: *Mbishkrime Britanniae Latinae* (1873) 
* Vol. VIII: *Mbishkrime Afrikën Latinae* (1881) 
* Vol. IX: *Mbishkrime Calabriae, Puliae, Samnii, Sabinorum, Piceni Latinae* (1883) 
* Vol. X: *Mbishkrime Bruttiorum, Lucaniae, Campaniae, Siciliae, Sardiniae Latinae* (1883) 
* Vol. XI: *Mbishkrime Aemiliae, Etruriae, Umbriae Latinae* (1888) 
* Vol. XII: *Mbishkrime Galliae Narbonensis Latinae* (1888) 
* Vol. XIII: *Mbishkrime trium Galliarum et Germaniarum Latinae* (1899) 
* Vol. XIV: *Mbishkrime Latii veteris Latinae* (1887) 
* Vol. XV: *Mbishkrime Urbis Romae Latinae.* *Instrumentum localum* (1891) 
* Vol. XVI: *Diplomata militaria* (1936) 
* Vol. XVII: *Miliaria Imperii Romani* (1986) 

## Shiko gjithashtu 
* Epigrafia