Aleksandri I i Jugosllavisë

parapamje|Mbreti Aleksander i Jugosllavisë

**Mbreti Aleksander i Jugosllavisë** (4 / 16 dhjetor 1888 – 9 tetor 1934) i njohur gjithashtu si **Aleksander Unifikuesi** ( / ), dhe **Aleksander I Karagjorgjević**  ishte Mbret i Serbëve, Kroatëve dhe Sllovenëve nga 16 gushti 1921 deri më 3 tetor 1929 dhe Mbret i Jugosllavisë nga 3 tetori 1929 deri në vrasjen e tij në vitin 1934. Mbretërimi i tij prej 13 vitesh është më i gjati nga tre monarkët e Mbretërisë së Jugosllavisë .

## Biografia 
Aleksander kishte lindur në Cetinje të Malit të Zi, dhe ishte djali i dytë i Pjetrit dhe Zorkës Karagjorgjeviç . Familja e Karagjorgjeviçëve ishte larguar nga pushteti në Serbi 30 vjet më parë, dhe Aleksandri e kaloi jetën e tij të hershme në mërgim me të atin në Mal të Zi dhe më pas në Zvicër. Më pas, ai u transferua në Rusi dhe u regjistrua në Korpusin Perandorak të Pageve . Pas një grushti shteti dhe vrasjes së Mbretit Aleksandër I Obrenoviq në vitin 1903, babai i tij u bë Mbret i Serbisë . Në vitin 1909, vëllai i madh i Aleksandrit, Gjergji, hoqi dorë nga pretendimi i tij për fronin, duke e bërë Aleksandrin trashëgimtar të dukshëm . Aleksandri u shqua si komandant gjatë Luftërave Ballkanike, duke e udhëhequr ushtrinë serbe drejt fitores ndaj turqve osmanë dhe bullgarëve . Në vitin 1914, ai u bë princ regjent i Serbisë . Gjatë Luftës së Parë Botërore, ai mbajti komandën nominale të Ushtrisë Mbretërore Serbe .

Në vitin 1918, Aleksandri mbikëqyri bashkimin e Serbisë dhe ish-provincave austriake të Kroacisë-Sllavonisë, Sllovenisë, Vojvodinës, Bosnjës dhe Hercegovinës dhe Dalmacisë në Mbretërinë e Serbëve, Kroatëve dhe Sllovenëve në bazë të Deklaratës së Korfuzit .  Ai u ngjit në fron pas vdekjes së të atit në vitin 1921. 

Gjatë sundimit të tij, Aleksandri u përpoq të konsolidonte unitetin e brishtë të shtetit të ri. Ai promovoi idenë e një identiteti të vetëm jugosllav që do të kapërcente ndarjet etnike, por kjo politikë shpesh u përplas me aspiratat e kroatëve, sllovenëve dhe grupeve të tjera jo serbe. Përpjekjet e tij për të centralizuar pushtetin shoqëroheshin me reforma në administratë dhe ushtri, me synimin për të forcuar monarkinë dhe për të kufizuar autonominë rajonale. Këto masa, ndonëse të menduara për të stabilizuar mbretërinë, thelluan tensionet politike dhe hodhën themelet për konflikte të ardhshme.

Pasoi një krizë e zgjatur politike, që kulmoi me vrasjen e udhëheqësit kroat Stjepan Radić . Në përgjigje, Aleksandri shfuqizoi Kushtetutën e Vidovdanit në vitin 1929, pezulloi parlamentin, ndryshoi emrin e vendit në Mbretëria e Jugosllavisë dhe vendosi një diktaturë mbretërore . Kushtetuta e vitit 1931 formalizoi sundimin personal të Aleksandrit dhe konfirmoi statusin e Jugosllavisë si shtet unitar, duke e përkeqësuar më tej popullsinë jo- serbe . Tensionet politike dhe ekonomike u përshkallëzuan me shpërthimin e Depresionit të Madh, i cili shkatërroi vendin kryesisht rural. Në çështjet e jashtme, Aleksandri mbështeti Paktin Ballkanik me Greqinë, Rumaninë dhe Turqinë dhe kërkoi të përmirësonte marrëdhëniet me Bullgarinë .

Në vitin 1934, Aleksandri nisi një vizitë shtetërore në Francë me qëllim që të siguronte mbështetje për Antantën e Vogël kundër revanshizmit hungarez dhe planeve imperialiste të Italisë fashiste . Gjatë një ndalese në Marsejë, ai u vra nga Vlado Chernozemski, një anëtar i Organizatës së Brendshme Revolucionare Maqedonase pro-bullgare, e cila mori ndihmë nga Ustashët kroatë të udhëhequr nga Ante Paveliç . Ministri i jashtëm francez Louis Barthou gjithashtu vdiq në sulm. Aleksandri u pasua nga djali i tij njëmbëdhjetë vjeçar, Pjetri II, nën regjencën e kushëririt të tij të parë , Princit Paul .

## Shih edhe 
* Kosova mes dy luftërave botërore

## Literatura 
* 
* 
*  3 vols.
*
* 
*
*
*
* 
* 
* 

## Lidhje të jashtme 
* Dasma e Mbretit Aleksandër I dhe Princeshës Maria në Beograd (1922), British Pathé
* Filmi i parë i regjistruar me zë i fjalimit të mbretit Aleksandër I (Nën qiellin jugosllav, 1933 – Arkivi i Filmit Jugosllav)
* Pamje nga kronikat e vrasjes së Mbretit Aleksandër
* Funerali i Mbretit Aleksandër I të Jugosllavisë në Beograd (1934), British Pathé
* Uebfaqja Zyrtare e Familjes Mbretërore Serbe
* Mauzoleu Mbretëror Oplenac

## Referime