open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mbjellja e pemëve

djathtas|parapamje| Një mbjellës pemësh në Ontarion veriore.
parapamje| Mbjellja e pemëve është një aspekt i ruajtjes së habitatit. Në çdo tub plastik, është mbjellë një pemë druri.
[parapamje| Mbjellja e pemëve në [Gana|Ganë.]]
**Mbjellja e pemëve** është procesi i zhvendosjes së fidanëve të pemëve, përgjithësisht për qëllime pylltarie, për bonifikimin e tokës ose peizazhit. Ajo ndryshon nga transplantimi i pemëve më të mëdha në pemëtari dhe nga shpërndarja me kosto më të ulët, por më e ngadaltë dhe më pak e besueshme e farave të pemëve. Pemët kontribuojnë në mjedisin e tyre për periudha të gjata kohore duke siguruar oksigjen, duke përmirësuar cilësinë e ajrit, klimën, duke ruajtur ujin, tokën dhe duke mbështetur kafshët e egra. Gjatë procesit të fotosintezës, pemët marrin dioksid karboni dhe prodhojnë oksigjenin që thithim.

Në silvikulturë, veprimtaria njihet si "ripyllëzim", ose "pyllëzim", në varësi të faktit nëse zona që mbillet ka qenë e pyllëzuar së fundmi apo jo. Ajo përfshin mbjelljen e fidanëve mbi një sipërfaqe toke ku pylli është korrur ose dëmtuar nga zjarri, sëmundjet ose veprimtaria njerëzore. Mbjellja e pemëve kryhet në shumë pjesë të ndryshme të botës dhe strategjitë mund të ndryshojnë gjerësisht midis kombeve dhe rajoneve dhe midis kompanive individuale të ripyllëzimit. Mbjellja e pemëve është e bazuar në shkencën e pyjeve dhe, nëse kryhet siç duhet, mund të rezultojë në rigjenerimin e suksesshëm të një zone të shpyllëzuar. Ripyllëzimi është përgjigja e industrisë së prerjeve tregtare ndaj shkatërrimit në shkallë të gjerë të pyjeve të vjetra, por një pyll i mbjellë rrallë përsërit biodiversitetin dhe kompleksitetin e një pylli natyror.

Për shkak se pemët largojnë dioksidin e karbonit nga ajri ndërsa rriten, mbjellja e pemëve mund të përdoret për të ndihmuar në kufizimin e ndryshimeve klimatike. Projektet e gjelbërimit të shkretëtirës janë gjithashtu të motivuara nga përmirësimi i biodiversitetit dhe rikuperimi i sistemeve natyrore të ujit, si dhe përmirësimi i mirëqenies ekonomike dhe shoqërore për shkak të rritjes së numrit të vendeve të punës në bujqësi dhe pylltari.

## Shiko edhe 
* Pema

## Referime
NixOS

**NixOS** është një shpërndarje Linux falas dhe me burim të hapur bazuar në menaxherin e paketave Nix . NixOS përdor një dizajn të pandryshueshëm dhe një model përditësimi atomik.  Përdorimi i tij i një sistemi konfigurimi deklarativ lejon riprodhueshmëri dhe transportueshmëri. 

NixOS është konfiguruar duke përdorur module të kompozueshme dhe mbështetet në paketat e përcaktuara në projektin Nixpkgs . Recetat dhe konfigurimet e paketave shkruhen në "Gjuha Nix" e krijuar me qëllim që dërgohet me menaxherin e paketave Nix.
Breuil-le-Vert

**Breuil-le-Vert** (shqip: *Brejë-Verti* ) është një komunë në departamentin Oise në Francën veriore

## Popullsia
Sasha Loshiq

**Sasha Lošić "Loša"** ( i lindur më 19 korrik 1964) është një artist boshnjak regjistrimi. Ai fillimisht u bë i njohur si vokalisti kryesor i aktit muzikor me bazë boshnjake Plavi orkestar, i cili është një nga grupet muzikore më të njohura të skenës pop dhe rock të ish-Jugosllavisë.

Ai mbetet një nga kompozitorët më të njohur të Ballkanit dhe një nga muzikantët më të shquar të skenës muzikore ballkanike. Ai jeton në Sarajevë, Bosnje dhe Hercegovinë . 

## Puna 
Lošić është një kompozitor i muzikës pop shpesh të frymëzuar nga folklori, si dhe partiturave teatrale ( *Romeo dhe Zhulieta*, *Elvise de luxe*, *Lemonade*, *Mother Courage* ), *The Bacchae*, partiturat e filmave dokumentarë dhe artistikë. Puna e tij e fundit përfshin filma si *Gori vatra*, *Kajmak i marmelada*, *Ditët dhe Orët*, *Dashamirët e Kufirit* dhe themelimi i *Orkestrës së tij të re të Filmit Saša Lošić* e cila pati premierën e saj botërore në festivalin e 10-të jubilar të filmit në Sarajevë me koncerte gala në Teatrin Kombëtar në Sarajevë .

Ai është kompozitor, këngëtar dhe aranzhues i grupit Plavi orkestar ( *Orkestra Blu* ), një nga grupet më të njohura në territorin e ish-Jugosllavisë . Plavi orkestar përshkruhet nga enciklopeditë muzikore si një nga "fenomenet kulturore të viteve 1980 dhe 1990" (5 milionë kopje të shitura). Banda mbetet e njohur deri më sot, me 10 albume dhe më shumë se 1500 koncerte në mbarë botën.

Në partiturat e tij të filmit artistik, Loshiq ka bashkëpunuar me shumë muzikantë dhe këngëtarë të talentuar nga e gjithë Evropa, duke përfshirë:

* Candan Ercetin - një nga yjet më të mëdhenj të muzikës turke
* Vlatko Stefanovski - kitarist i njohur maqedonas
* Momçilo Bajagiq Bajaga - muzikant i njohur serb i rock-ut
* Jovan Kolundžija - violinist i njohur ndërkombëtarisht nga Beogradi
* Usnija Redžepova, Tanja Ribič, Severina, Rade Šerbedžija, Halid Bešlić, Šerif Konjević, Dado Topić, Zdravko Çolić, Branko Đurić, Helena Blagne - këngëtarë
Kloroformi

**Kloroformi**,  ose **triklormetani** (shpesh i shkurtuar si **TCM** ), është një organoklorur me formulën  një tretës i zakonshëm . Është një lëng shumë i paqëndrueshëm, i pangjyrë, me erë të fortë dhe i dendur i prodhuar në një shkallë të gjerë si pararendës i ftohësve dhe PTFE .  Kloroformi është një trihalometan që shërben si një anestezik i përgjithshëm i fuqishëm, euforiant, anksiolitik dhe qetësues kur thithet ose gëlltitet; për këtë arsye, kloroformi u përdor si një anestetik inhalator midis shekullit të 19-të dhe gjysmës së parë të shekullit të 20-të.   Është i përzier me shumë tretës, por është vetëm shumë pak i tretshëm në ujë (vetëm 8 g/L në 20°C).

## Prodhimi 
Industrialisht, kloroformi prodhohet duke ngrohur një përzierje klori dhe klorur metil ( CH3Cl ) ose metan ( CH4 ).  Në 400-500&nbsp;°C, ndodh halogjenizimi i radikaleve të lira, duke i kthyer këta prekursorë në përbërje në mënyrë progresive më të kloruruara:

CH4 + Cl2 -> CH3Cl + HCl

CH3Cl + Cl2 -> CH2Cl2 + HCl 

CH2Cl2 + Cl2 -> CHCl3 + HCl

:  
:  
:  

Kloroformi i nënshtrohet klorimit të mëtejshëm për të prodhuar tetraklorur karboni ( CCl4 ):

: CHCl3 + Cl2 -> CCl4 + HCl 

Kloroformi mund të prodhohet gjithashtu në një shkallë të vogël përmes reaksionit haloform midis acetonit dhe hipokloritit të natriumit :

:  3 NaOCl + (CH3)2CO -> CHCl3 + 2 NaOH + CH3COONa

### Tretës 
Hidrogjeni i lidhur me karbonin në kloroform merr pjesë në lidhjen hidrogjenore,   duke e bërë atë një tretës të mirë për shumë materiale.
Mëshira

parapamje| *Shtatë veprat e mëshirës*, nga Frans II Franken, 1605.
**Mëshira** është , falje dhe mirësi në një sërë kontekstesh etike, fetare, shoqërore dhe ligjore.

Në kontekstin shoqëror dhe ligjor, mëshira mund t'i referohet si sjelljes së dhembshur nga ana e atyre që janë në pushtet (p.sh. mëshira e treguar nga një gjyqtar ndaj një të dënuari), ose nga ana e një pale të tretë humanitare (p.sh., një mision mëshire që synon të trajtojë viktimat e luftës).

## Përkufizimi 
"Mëshira" mund të përkufizohet si "dhembshuri ose durim i treguar veçanërisht ndaj një shkelësi ose ndaj dikujt që i nënshtrohet pushtetit të dikujt"; dhe gjithashtu "një bekim që është një veprim nderi ose dhembshurie hyjnore". "Të jesh në mëshirën e dikujt" tregon që një person është "pa mbrojtje kundër dikujt".

## Thënie 
* "Gjithmonë kam zbuluar se mëshira jep fryte më të pasura se drejtësia e rreptë." - Abraham Linkoln
* "Sepse fëmijët janë të pafajshëm dhe e duan drejtësinë, ndërsa shumica prej nesh janë të ligj dhe natyrisht preferojnë mëshirën." - G. K. Çesterton
* "Ju nuk mund ta konceptoni, as unë, çuditshmërinë e tmerrshme të mëshirës së Perëndisë." - Graham Grin, *Shkëmbi i Brajtonit*

## Shiko edhe 
* Falja

## Referime
Opinioni

[parapamje| "Soapboxing" në Çajnataun, [San Francisko.]]
Një **opinion** është një gjykim, këndvështrim ose deklaratë që nuk është përfundimtare, në krahasim me faktet, të cilat janë deklarata të vërteta.

## Përkufizimi 
Një opinion i dhënë mund të trajtojë çështje subjektive në të cilat nuk ka gjetje përfundimtare, ose mund të trajtojë fakte që synohen të kundërshtohen nga gabimi logjik se dikush ka të drejtë për opinionet e tyre.

Fakti dallon nga opinioni duke qenë se faktet janë të verifikueshme, pra mund të bien dakord me konsensusin e ekspertëve. Një shembull është: "Shtetet e Bashkuara të Amerikës u përfshinë në Luftën e Vietnamit", kundrejt "Shtetet e Bashkuara të Amerikës kishin të drejtë që u përfshinë në Luftën e Vietnamit". Një opinion mund të mbështetet nga fakte dhe parime, në këtë rast ai bëhet argument.

Njerëz të ndryshëm mund të nxjerrin përfundime (mendime) të kundërta edhe nëse bien dakord për të njëjtin grup faktesh. Opinionet rrallë ndryshojnë pa u paraqitur argumente të reja. Mund të arsyetohet se një mendim mbështetet më mirë nga faktet sesa një tjetër, duke analizuar argumentet mbështetëse.

Në përdorim të rastësishëm, fjala *opinion* mund të jetë pasojë e këndvështrimit, kuptimit, ndjenjave, besimeve dhe dëshirave të veçanta të një personi.

Edhe pse jo fakt i vërtetë, opinionet e përbashkëta ose opinionet profesionale përkufizohen si përmbushja e një standardi më të lartë për të mbështetur opinionin.

## Shiko edhe 
* Mendimi

## Referime
Mbarështimi selektiv

[parapamje| [Mutacioni dhe përzgjedhja.]]
[djathtas|parapamje| Një lopë blu belge. Defekti në [Gjeni|gjenin e miostatinës së racës ruhet përmes mbarështimit të linjës dhe është përgjegjës për rritjen e përshpejtuar të muskujve.]]
djathtas|parapamje| Kjo çiuaua e përzier dhe ky danez i madh tregojnë gamën e gjerë të madhësive të racave të qenve të krijuara duke përdorur mbarështimin selektiv.
[djathtas|parapamje| Mbarështimi selektiv i transformoi frutat e pakta të teosintes (majtas) në rreshta të [Misri|misrit modern me bërthama të ekspozuara (djathtas).]]
**Mbarështimi selektiv** (i quajtur edhe **përzgjedhja artificiale**) është procesi me të cilin njerëzit përdorin mbarështimin e kafshëve dhe mbarështimin e bimëve për të zhvilluar në mënyrë të zgjedhur tipare të veçanta fenotipike duke zgjedhur se cilët meshkuj dhe femra tipike të kafshëve ose bimëve do të riprodhohen seksualisht dhe do të kenë pasardhës së bashku. Kafshët shtëpiake njihen si raca, të mbarështuara zakonisht nga një mbarështues profesionist, ndërsa bimët e zbutura njihen si varietete, kultivarë ose raca. Dy kafshë të racave të ndryshme prodhojnë një kryqëzim dhe bimët e kryqëzuara quhen hibride. Lulet, perimet dhe pemët frutore mund të rriten nga fillestarë dhe profesionistë tregtarë ose jotregtarë: kulturat kryesore janë zakonisht puna e profesionistëve.

Në mbarështimin e kafshëve, përzgjedhja artificiale shpesh bashkohet me teknika të tilla si incesti. Në mbarështimin e bimëve, përdoren mënyra të ngjashme. Çarls Darvini diskutoi se si mbarështimi selektiv kishte qenë i suksesshëm në prodhimin e ndryshimeve me kalimin e kohës në librin e tij të vitit 1859, *Mbi origjinën e specieve*. Kapitulli i parë i tij diskuton mbarështimin selektiv dhe zbutjen e kafshëve të tilla si pëllumbat, macet, bagëtitë dhe qentë. Darvini përdori përzgjedhjen artificiale si një analogji për të propozuar dhe shpjeguar teorinë e përzgjedhjes natyrore, por e dalloi këtë të fundit nga e para si një proces i veçantë që nuk është i drejtuar.

Shfrytëzimi i qëllimshëm i mbarështimit selektiv për të prodhuar rezultatet e dëshiruara është bërë shumë i zakonshëm në bujqësi dhe biologji eksperimentale.

Mbarështimi selektiv mund të jetë i paqëllimshëm, për shembull, si rezultat i procesit të kultivimit njerëzor; dhe mund të prodhojë gjithashtu rezultate të paqëllimta – të dëshirueshme ose të padëshirueshme. Për shembull, në disa kokrra, një rritje në madhësinë e farës mund të ketë rezultuar nga disa praktika lërimi dhe jo nga përzgjedhja e qëllimshme e farave më të mëdha. Me shumë mundësi, ka pasur një ndërvarësi midis faktorëve natyrorë dhe artificialë që kanë rezultuar në zbutjen e bimëve.

## Shiko edhe 
* Mbarështimi

## Referime
TER Limousin

[parapamje|Pamje e lidhjes mes [Limoges dhe Clermont-Ferrand]]
 
**TER Limousin** ishte rrjeti hekurudhor rajonal që i shërbente rajonit të Limousin në Francën jugperëndimore-qendrore. Në vitin 2017, kompania u bashkua me TER Aquitaine dhe TER Poitou-Charentes për të formuar TER Nouvelle-Aquitaine të re.
Konfidencialiteti

**Konfidencialiteti** përfshin një sërë rregullash ose një premtim të ekzekutuar zakonisht nëpërmjet marrëveshjeve të konfidencialitetit që kufizon qasshmërinë ose vendos kufizime në shpërndarjen e llojeve të caktuara të informacionit.

## Konfidencialiteti ligjor 
Sipas ligjit, avokatëve u kërkohet shpesh të mbajnë konfidenciale çdo gjë që ka të bëjë me përfaqësimin e një klienti. Detyra e konfidencialitetit është shumë më e gjerë se privilegji i provës avokat-klient, i cili mbulon vetëm *komunikimet* ndërmjet avokatit dhe klientit.

## Konfidencialiteti mjekësor 
Konfidencialiteti zbatohet zakonisht në bisedat midis mjekëve dhe pacientëve. Mbrojtja ligjore i pengon mjekët të zbulojnë disa diskutime me pacientët, edhe nën betim në gjykatë. Ky privilegj mjek-pacient zbatohet vetëm për sekretet e ndara midis mjekut dhe pacientit gjatë rrjedhës së ofrimit të kujdesit mjekësor.

Rregulli daton të paktën që nga Betimi i Hipokratit, i cili thotë pjesërisht: *Çfarëdo që, në lidhje me shërbimin tim profesional, ose jo në lidhje me të, unë shoh ose dëgjoj, në jetën e njerëzve, për të cilën nuk duhet të flitet jashtë, unë nuk do ta zbuloj, duke llogaritur se të gjitha të tilla duhet të mbahen të fshehta.*

Tradicionalisht, etika mjekësore e ka parë detyrën e konfidencialitetit si një parim relativisht të panegociueshëm të praktikës mjekësore.

## Shiko edhe 
* Sekreti

## Referime
Funksioni drejtkëndor

thumb|right|300px|Funksioni drejtkëndor me a = 1.
**Funksioni drejtkëndor** (i njohur gjithashtu si **funksioni i portës** ose **pulsi njësi**) përcaktohet në këtë mënyrë: 

\operatorname{rect}\left(\frac{t}{a}\right) = \Pi\left(\frac{t}{a}\right) =
\left\{\begin{array}{rl}
 0, & \text{nëse } |t| > \frac{a}{2} \\
 \frac{1}{2}, & \text{nëse } |t| = \frac{a}{2} \\
 1, & \text{nëse } |t| 

Përkufizimet alternative të funksionit e përcaktojnë \operatorname{rect}\left(\pm\frac{1}{2}\right) të jetë 0, 1, ose të papërcaktuar.

Versioni i tij periodik quhet *valë drejtkëndore.*

## Transformimi i Furierit i funksionit drejtkëndor 
thumb|right|400px|Grafiku i funksionit të normalizuar \operatorname{sinc}(x) (d.m.th. \operatorname{sinc}(\pi x)) me përbërësit e tij të frekuencës spektrale.

Transformimi unitar i Furierit i funksionit drejtkëndor është:
\int_{-\infty}^\infty \operatorname{rect}(t)\cdot e^{-i 2\pi f t} \, dt
=\frac{\sin(\pi f)}{\pi f} = \operatorname{sinc}_\pi(f),
duke përdorur frekuencën e zakonshme , ku \operatorname{sinc}_\pi është forma e normalizuar e funksionit sinc dhe:

\frac{1}{\sqrt{2\pi}}\int_{-\infty}^\infty \operatorname{rect}(t)\cdot e^{-i \omega t} \, dt
=\frac{1}{\sqrt{2\pi}}\cdot \frac{\sin\left(\omega/2 \right)}{\omega/2}
=\frac{1}{\sqrt{2\pi}} \cdot \operatorname{sinc}\left(\omega/2 \right),
 
duke përdorur frekuencën këndore \omega, ku \operatorname{sinc} është forma e panormalizuar e funksionit sinc.

Për \operatorname{rect} (x/a), transformimi i tij i Furierit është: 
\int_{-\infty}^\infty \operatorname{rect}\left(\frac{t}{a}\right)\cdot e^{-i 2\pi f t} \, dt
=a \frac{\sin(\pi af)}{\pi af} = a\ \operatorname{sinc}_\pi{(a f)}.

Vini re se për sa kohë që përkufizimi i funksionit të pulsit motivohet vetëm nga sjellja e tij në rrafshin kohor, nuk ka asnjë arsye për të besuar se funksioni i Transformimit të Furierit duhet të jetë intuitiv ose të kuptohet drejtpërdrejt. Megjithatë, disa aspekte të rezultatit teorik mund të kuptohen në mënyrë intuitive, pasi kufizueshmëria (finitesa) në rrafshin kohor përkon me një përgjigje të pafundme në frekuencë. (Anasjelltas, një transformim i fundmë i Furierit do t'i korrespondojë një përgjigjeje të pafundme në domenin kohor).

## Përdorimi në probabilitet 
Duke parë funksionin drejtkëndor si një funksion të dendësisë së probabilitetit (FDP), ai është një rast i veçantë i shpërndarjes uniforme të vazhdueshme me a = -1/2, b = 1/2. Funksioni karakteristik i tij është:

\varphi(k) = \frac{\sin(k/2)}{k/2},

dhe funksioni i tij gjenerues i momenteve është:

M(k) = \frac{\sinh(k/2)}{k/2},

ku \sinh(t) është funksioni sinus hiperbolik.

## Funksioni delta i Dirakut 
Funksioni drejtkëndor mund të përdoret për të përfaqësuar funksionin delta të Dirakut \delta (x). Konkretisht:
\delta (x) = \lim_{a \to 0} \frac{1}{a}\operatorname{rect}\left(\frac{x}{a}\right).

## Referime
Rajoni i Kurskut

thumb|🔴 Rajoni i Kurskut
**Rajoni i Kurskut** (rusisht: *Kurskaya oblast*) është një subjekt federal i Rusisë (një rajon). Qendra e saj administrative është qyteti i Kurskut. Që nga regjistrimi i vitit 2021, rajoni i Kurskut kishte një popullsi prej 1,082,458.

## Historia 
[parapamje| Waffen-SS Panzer Division  me një tank Tiger I, në qershor 1943 para [Beteja e Kurskut|Betejës së Kurskut.]]
Territori i Rajonit të Kurskut ka qenë i populluar që nga fundi i epokës së fundit të akullnajave. Në këtë zonë banonin fiset sllave të severianëve. Nga viti 830, rajoni aktual i Kurskut ishte pjesë e shteteve të Kaganatit Rus dhe Rusit të Kievit. Qytetet më të vjetra në rajon janë Kursk dhe Rylsk, të përmendura për herë të parë në 1032 dhe 1152, respektivisht, të dyja kryeqytete të dukateve të vogla mesjetare eponime. Në shekullin e 13-të, rajoni u pushtua nga Perandoria Mongole.

Gjatë Luftës së Dytë Botërore, territori i rajonit të Kurskut u pushtua nga trupat gjermane nga vjeshta e vitit 1941 deri në verën e vitit 1943. Beteja e Kurskut, e cila ishte një nga betejat kryesore të Luftës së Dytë Botërore, u zhvillua në rajon midis 5 korrikut 1943 dhe 23 gusht 1943.

## Shiko edhe 
* Sulmi ukrainas në Rajonin e Kurskut, Gusht 2024

## Referime 
parapamje| Peizazh i Rajonit të Kurskut
Mongolët në Kinë

**Mongolët në Kinë**, të njohur gjithashtu si **mongolët** **kinezë**, janë mongolë etnikë që jetojnë në Kinë. Ata janë një nga 56 grupet etnike të njohura nga qeveria kineze.

Që nga viti 2020, ka 6,290,204 mongolë në Kinë, një rritje prej 0,45% nga regjistrimi kombëtar i vitit 2010. Shumica e tyre jetojnë në Mongolinë e Brendshme, Kinën Verilindore, Xinjiang dhe Qinghai. Popullsia mongole në Kinë është gati dy herë më shumë se ajo e shtetit sovran të Mongolisë.

parapamje| Foto nga Yvette Borup Andrews në 1920

## Shiko edhe 
* Mongolët

## Referime
Jovenel Moise

**Jovenel Moïse** ( 26 qershor 1968 – 7 korrik 2021) ishte një politikan dhe sipërmarrës Haitian, i cili shërbeu si presidenti i 43-të i Haitit nga 2017 deri në vrasjen e tij në 2021. Ai mori presidencën në shkurt 2017 pas fitores në zgjedhjet e nëntorit 2016 .   Gjatë mandatit të tij, Haiti përjetoi protesta dhe trazira të gjera .   Në mëngjesin e hershëm të 7 korrikut 2021, Moïse u vra dhe gruaja e tij Martine u plagos gjatë një sulmi në rezidencën e tyre private në Pétion-Ville .    Claude Joseph mori rolin e presidentit në detyrë pas vrasjes së Moïse. 

Jovenel Moïse lindi më 26 qershor 1968, në Trou du Nord, Nord-Est, Haiti. Familja e tij u zhvendos në Port-au-Prince në korrik 1974, ku ai ndoqi arsimin fillor në École Nationale Don Durélin. Ai vazhdoi arsimin e mesëm në Lycée Toussaint Louverture dhe më vonë në Centre Culturel du Collège Canado-Haïtien .
Athina Linu

**Athina Linou** (1951) është një mjeke greke dhe profesore e epidemiologjisë dhe doktoreshë në Universitetin e Athinës .  Ajo u zgjodh në parlamentin helen në qershor 2023 si deputete e partisë së majtë Syriza .
Confit

parapamje| Confit rose
**Confit** (nga fjala franceze '**, fjalë për fjalë "për të ruajtur")   është çdo lloj ushqimi që gatuhet ngadalë për një periudhë të gjatë si një metodë konservimi .  Mishi i derrit shpesh është i përshtatshëm dhe i copëtuar për të krijuar rillettes . &#x5B; **' &#x5D;
Stekiometria

[parapamje|400x400px| Një diagram stekiometrik i reaksionit [Djegia|të djegies së metanit]]
**Stekiometria** është marrëdhënia midis peshave të reaktantëve dhe produkteve para, gjatë dhe pas reaksioneve kimike .

Stekiometria bazohet në ligjin e ruajtjes së masës, ku masa totale e reaktantëve është e barabartë me masën totale të produkteve, duke çuar në njohurinë se marrëdhëniet midis sasive të reaktantëve dhe produkteve zakonisht formojnë një raport të numrave të plotë pozitivë. Kjo do të thotë se nëse dihen sasitë e reaktantëve të veçantë, atëherë mund të llogaritet sasia e produktit. Në të kundërt, nëse një reaktant ka një sasi të njohur dhe sasia e produkteve mund të përcaktohet në mënyrë empirike, atëherë mund të llogaritet edhe sasia e reaktantëve të tjerë.

Kjo ilustrohet në imazhin këtu, ku ekuacioni i balancuar është:

: CH4 + 2 O2 -> CO2 + 2 H2O 

Këtu, një molekulë metan reagon me dy molekula oksigjen për të prodhuar një molekulë dioksid karboni dhe dy molekula ujë . Ky ekuacion i veçantë kimik është një shembull i djegies së plotë . Stekiometria mat këto marrëdhënie sasiore dhe përdoret për të përcaktuar sasinë e produkteve dhe reaktantëve që prodhohen ose nevojiten në një reaksion të caktuar. Përshkrimi i marrëdhënieve sasiore midis substancave pasi ato marrin pjesë në reaksionet kimike njihet si *stekiometria e reaksionit* . Në shembullin e mësipërm, stekiometria e reaksionit mat lidhjen midis sasive të metanit dhe oksigjenit që reagojnë për të formuar dioksid karboni dhe ujë.

Për shkak të lidhjes së njohur të moleve me peshat atomike, raportet që arrihen nga stekiometria mund të përdoren për të përcaktuar sasitë sipas peshës në një reaksion të përshkruar nga një ekuacion i balancuar. Kjo quhet *stekiometria e përbërjes* .

*Stekiometria e gazit* merret me reaksionet që përfshijnë gazra, ku gazrat janë në një temperaturë, shtypje dhe vëllim të njohur dhe mund të supozohen se janë gazra idealë . Për gazet, raporti i vëllimit është idealisht i njëjtë sipas ligjit gazit ideal, por raporti i masës së një reaksioni të vetëm duhet të llogaritet nga masat molekulare të reaktantëve dhe produkteve. Në praktikë, për shkak të ekzistencës së izotopeve, masat molare përdoren në vend të kësaj në llogaritjen e raportit të masës.
Claude Erignac

**Claude Jean Pierre Érignac** ( 15 dhjetor 1937 &#x2013; 6 shkurt 1998) ishte një prefekt francez në ishullin e Korsikës.

Érignac lindi në Mende, Lozère . Gjatë karrierës së tij politike, ai kishte qenë prefekt i disa departamenteve dhe departamenteve të huaja që nga viti 1967. Në vitin 1996 ai shkoi në Ajaccio në Korsikë për të marrë detyrën si Prefekt i Corse-du-Sud .

## Atentati 
Claude Érignac ishte rrugës për në një koncert të muzikës klasike në Ajaccio kur u vra në orën 21:15 më 6 shkurt 1998 nga dy persona të armatosur, të cilët e qëlluan tre herë me një pistoletë Beretta 9 mm . Arma ishte vjedhur më 6 shtator 1997, kur anëtarët e Frontit Nacional Çlirimtar të Korsikës sulmuan një kazermë të xhandarmërisë në Pietrosella .  Militanti nacionalist korsikan Yvan Colonna u dyshuar për vrasjen dhe u arrestua në vitin 2003. Ai u shpall fajtor për herë të tretë në qershor 2011 për vrasjen dhe u dënua me burgim të përjetshëm .
Qyteti industrial

[parapamje| [Lublin, një qytet i vjetër tregtar dhe industrial në Poloni]]
[parapamje| [Tampere, në Finlandë, një qytet i vjetër industrial, industria më e madhe e të cilit është fabrika e tekstilit Finlayson, e ndërtuar në vitet 1820 nga skocezi James Finlayson.]]
Një **qytet industrial** ose **qytet industrial** është një qytezë ose qytet në të cilin ekonomia e komunitetit, të paktën historikisht, është e përqendruar rreth industrisë, me fabrika të rëndësishme ose objekte të tjera prodhimi në qytet. Ishte pjesë e procesit të industrializimit të shumicës së vendeve. Ndotja e ajrit dhe mbetjet toksike kanë kontribuar në uljen e jetëgjatësisë në disa qytete industriale.     Qytetet industriale dallohen nga qytetet portuale ose qendrat e tjera të transportit, të cilat merren me shërbime. Në vendet me planifikim të fortë qendror, si Kina, një qytet mund të krijohej në letër dhe më pas të gjendej industria për t'u vendosur atje.  

Në Shtetet e Bashkuara, të cilat kishin toka të populluara shumë pak, industria zakonisht i parapriu qytezës; qyteza u rrit rreth një fabrike, miniere ose burimi të energjisë së ujit. Ndërsa industria u rrit dhe ajo dhe punonjësit e saj kishin nevojë për mallra dhe shërbime, qyteza u rrit me të dhe shpesh rreth saj, derisa në disa raste qyteza u bë qytet. Është një zgjerim kapitalist dhe tipikisht i paplanifikuar. Shembuj janë Scranton, Pensilvania dhe qytetet e mullirit të New England . Shumë qytete industriale amerikane ndodhen në rajonin e Liqeneve të Mëdha të vendit, shpesh të referuar si Brezi i ndryshkut, duke iu referuar industrisë në rënie dhe ekonomisë së përgjithshme të shumë qyteteve në rajon. Sidoqoftë, "Qyteti industrial" si pseudonim, më së shpeshti i referohet San Franciskos Jugor, ku termi është gdhendur në një shenjë kodër . 

Në Evropë, ku industritë u ngritën më shpesh brenda qyteteve ekzistuese, industrializimi ndikoi në strukturën e brendshme të shumë prej tyre. &#x5B; '** &#x5D; Nga fundi i shekullit të XIX, forma dhe funksionet e shumicës së qyteteve, së bashku me marrëdhëniet shoqërore, dukeshin të ndryshuara rrënjësisht. &#x5B; **' &#x5D; Mançester, Angli, konsiderohet  të jetë arketipi i qytetit industrial në bazë të vëzhgimeve të Friedrich Engels .  &#x5B; '''' &#x5D;

Shembuj tipikë të qyteteve industriale në Shqipëri janë Kuçova dhe Ballshi (industria e naftës), Puka (industria e bakrit) dhe Përrenjasi(industria e hekurit).
Adrien Zeller

**Adrien Zeller** (2&nbsp;Prill 1940&nbsp;– 22&nbsp;Gusht 2009) ishte Sekretar i Shtetit i Sigurimeve Shoqërore në qeverinë e dytë Zhak Shirak nga 1986 deri në 1988. Ai ishte president i këshillit rajonal të Alzasës nga viti 1996 deri në vitin 2009. Ai ishte anëtar i Bashkimit për Lëvizjen Popullore . Ai lindi në Saverne dhe vdiq në moshën 69-vjeçare nga një atak në zemër në Haguenau.

Ai ishte i diplomuar në Kolegjin e Evropës në Bruges (promovimi 1965–1966).

## Referime
Pasagjeri

[djathtas|parapamje| Pasagjerët në një varkë në [Delta e Danubit|deltën e Danubit, 2008]]
djathtas|parapamje| Pasagjerë në makinën e pritjes së një treni Amtrak San Joaquin
parapamje| Pasagjer në një biçikletë
Një **pasagjer** është një person që udhëton në një automjet, por nuk mban asnjë përgjegjësi për detyrat e kërkuara që ai automjet të arrijë në mbërritjen e tij ose të përdorë mjetin ndryshe, dhe nuk është administrues.  Mjetet mund të jenë biçikleta, autobusë, makina, trena pasagjerësh, avionë, anije, traget, mjete ujore personale, automjete të të gjithë terrenit, makina dëbore dhe metoda të tjera transporti.

Anëtarët e ekuipazhit (nëse ka), si dhe shoferi ose piloti i mjetit, zakonisht nuk konsiderohen si pasagjerë. Për shembull, një stjuardesë në një linjë ajrore nuk do të konsiderohet si pasagjer ndërsa është në detyrë dhe e njëjta gjë me ata që punojnë në kuzhinë ose restorant në bordin e një anijeje, si dhe personelin e pastrimit, por një punonjës që udhëton në një makinë kompanie që drejtohet nga një person tjetër do të konsiderohej pasagjer, edhe nëse makina po drejtohej për biznesin e kompanisë.

## Shiko edhe 
* Transporti

## Referime
Trageti

[thumb|379px|Një traget është duke u nisur në Penang, [Malajzia|Malajzi]]
Një **traget** është një varkë që transporton pasagjerë, dhe herë pas here automjete dhe ngarkesa, përmes një hapësire ujore. Një traget i vogël pasagjerësh me ndalesa të shumta, si ato në Venecias, Itali, nganjëherë referohet si një taksi uji ose autobus uji.

Tragetet përbëjnë një pjesë të sistemeve të transportit publik të shumë qyteteve dhe ishujve buzë detit, duke lejuar kalimin e drejtpërdrejtë midis pikave me një kosto kapitale shumë më të ulët se urat ose tunelet. Lidhjet e anijeve në largësi shumë më të mëdha (si për shembull në largësi të gjata në trupa ujorë si Deti Mesdhe) mund të quhen gjithashtu shërbime tragetesh dhe shumë transportojnë automjete.

## Historia 
Profesioni i ngarësit të tragetit është i mishëruar në mitologjinë greke në Charon, varkëtar që transportonte shpirtrat përtej lumit Styx në botën e nëndheshme.

Në 1871, trageti i parë me makinë në botë kaloi Bosforin në Stamboll. Anija me avull prej hekuri, e quajtur *Suhulet* (që do të thotë "lehtësi" ose "komoditet") u projektua nga menaxheri i përgjithshëm i Şirket-i Hayriye (Kompania e Navigimit me Avull Bosporus), Giritli Hüseyin Haki Bey dhe u ndërtua nga kantieri detar Greenwich i Maudslay, Sons and Field. Ai peshonte 157 tonë, ishte 47 m i gjatë dhe 8.2 m i gjerë. Ai ishte i aftë të udhëtonte deri në 6 nyje me rrotën anësore të rrotulluar nga motori i tij me avull me një cilindër me dy cikle me 450 kuaj fuqi. I lançuar në 1872, tiparet unike të Suhulet përbëheshin nga një hyrje dhe dalje simetrike për karrocat e kuajve, së bashku me një sistem të dyfishtë hapësire. Trageti operonte në itinerarin Üsküdar-Kabataş, i cili shërbehet edhe sot nga tragetet moderne.

## Referime
Lalouret-Laffiteau

**Lalouret-Laffiteau** (; shqip: *Lureti dhe Fit*i ) është një komunë në departamentin Haute-Garonne në Francën jugperëndimore. Që nga viti 2017, popullsia e qytetit është 134.

## Popullsia
Lussan-Adeilhac

**Lussan-Adeilhac** ( ;   ) është një komunë në departamentin Haute-Garonne në Francën jugperëndimore.

## Popullsia
Montastruc-la-Conseillère

**Montastruc-la-Conseillère** ( ;  ) është një komunë në departamentin Haute-Garonne të Francës jugperëndimore.

## Popullsia 
Banorët e komunës njihen si *Montastrucoises* dhe *Montastrucois* në frëngjisht.
'Nduja

parapamje| 'Nduja gati për tu ngrënë
parapamje| 'Nduja me bukë, me një copë sallam 'nduja në sfond
** Nduja** është një sallam pikant derri nga rajoni i Kalabrisë në Itali, i cili mund të lyejë bukën. Është një  që vjen nga zona përreth Spilingës.

'Nduja përgatitet me mish nga prerjet e mishit të ndryshëm dhe me dhjamin e shpinës, dhe speca djegës kalabrezë të tharë në diell, që i japin 'ndujës shijen e saj karakteristike të zjarrtë. Këto grihen së bashku, më pas futen në kapakë të mëdhenj salsiçesh dhe tymosen, duke krijuar një salsiçe të madhe të butë, e cila më pas kalohet për 3-6 muaj. Përzierja pikante hiqet sipas nevojës. 'Nduja shërbehet kryesisht me feta buke ose me djathë të pjekur. Shija e tij unike e bën atë të përshtatshëm për një shumëllojshmëri gatimesh. Për shembull, mund të shtohet në salcat e makaronave. Shitet në kavanoza ose në feta të trasha nga salsiçe e butë 'nduja. “Nduja ishte fillimisht një përzierje e mbetjeve të mishit, të ngrënë nga njerëzit e varfër në Italinë jugore.

## Referime
Gjizimi

[parapamje| Një [Prodhimi i djathit|djathëbërës kontrollon bashkësinë e gjizës së qumështit pasi mullëza e perimeve i është shtuar qumështit]]
**Gjizimi** ose **kërdëllimi** ose **kurdëllimi** është thyerja e një emulsioni ose koloidi në pjesë të mëdha me përbërje të ndryshme përmes proceseve fiziko-kimike të flokulimit, kremimit dhe koalizimit .  Kërdëllimi është i qëllimshëm në prodhimin e gjizës së djathit dhe tofus ; i padëshirueshëm në prodhimin e një salce, fondyje djathi ose kustarde .  Molekulat e kazeinës që notojnë në mënyrë të pavarur tërheqin njëra-tjetrën, duke formuar "gjizë" që notojnë në një hirrë të tejdukshme . 

## Cheesecake 
Gjatë përgatitjes së cheesecake-ut, nëse kremit të djathit i shtohet ujë gjatë periudhës së kombinimit, ai do të thahet. &#x5B; '''' &#x5D;
Burrata

**Burrata** është një djathë italian i qumështit të lopës (herë pas here qumësht bualli ) i bërë nga mocarela dhe krem .  Shtresa e jashtme është djathë e fortë, ndërsa brenda përmban  dhe krem i mpiksur, duke i dhënë një strukturë të pazakontë, të butë. Është një specialitet i rajonit të Pulias në Italinë jugore.
parapamje| Burrata di bufala me domate të prera në feta
## Prodhimi 
parapamje| Burrata në një sallatë
Burrata fillon njësoj si mocarela dhe shumë djathra të tjerë, me mullën që përdoret për të gjizuar qumështin e ngrohtë. Ndryshe nga djathrat e tjerë, megjithatë, gjiza e freskët e mocarelës zhytet në hirrë të nxehtë ose ujë me kripë të lehtë, përzihet dhe tërhiqet për të zhvilluar fije elastike ( ), pastaj formësohet.

Kur bëni burrata, djathi ende i nxehtë formohet në një qese, e cila më pas mbushet me copat e mocarelës së mbetur dhe sipër me krem të freskët para se të mbyllet. 

Duke qenë se burrata nuk ruhet mirë, edhe kur është në frigorifer, këshillohet që ta përdorni menjëherë derisa është ende e freskët.
Gâche e Guernseit

parapamje|Gache de Guernsey
 
**Guernsey Gâche** ( gâche ) është një pjatë vendore e ishullit të Kanalit të Guernsey . Është një bukë e veçantë e bërë me rrush të thatë, sulltane, qershi, gjalpë dhe lëvozhgë të përzier. Në dialektin Guernésiais, *gâche* do të thotë *tortë* .
Pită de Pecica

**Pită de Pecica**  është një bukë e rrumbullakët rumune, e pjekur direkt në vatër, specifike nga qyteti Pecica në Qarkun e Aradit.

Nga viti 1980 deri në vitin 1989, Pită de Pecica vinte çdo ditë në tryezën e Presidentit Nicolae Ceaușescu, i cili ishte i impresionuar nga shija e saj. Ajo transportohej me avion reaktiv çdo ditë nga aeroporti i Aradit për në kryeqytet. Pită de Pecica është dorëzuar për një emërtim të mbrojtur të origjinës (PDO) nga Bashkimi Evropian .
Emulsioni

djathtas|i_kornizuar|A. Dy lëngje të papërziershme, akoma të paemulsifuara

B. Një emulsion i fazës II i shpërndarë në fazën I

C. Emulsioni i paqëndrueshëm progresivisht ndahet

D. Sipërfaqësit pozicionohen në ndërfaqet mes fazës II dhe fazës I, duke stabilizuar emulsionin
Një **emulsion** është një përzierje e dy ose më shumë lëngjeve që janë normalisht të papërziershëm për shkak të ndarjes së fazës lëng-lëng. Emulsionet janë pjesë e një klase më të përgjithshme të sistemeve dyfazore të materies të quajtura koloidë. Megjithëse termat *koloid* dhe *emulsion* përdoren ndonjëherë në mënyrë të ndërsjellë, *emulsioni* duhet të përdoret kur të dy fazat, të shpërndara dhe të vazhdueshme, janë të lëngshme. Në një emulsion, një lëng ( faza e shpërndarë) shpërndahet në tjetrin (faza e vazhdueshme). Shembuj të emulsioneve përfshijnë uthullza, qumësht të homogjenizuar, kondensata biomolekulare të lëngshme dhe disa lëngje prerëse për punimin e metaleve .

Dy lëngje mund të formojnë lloje të ndryshme emulsionesh. Si shembull, vaji dhe uji mund të formojnë, së pari, një emulsion vaj në ujë, në të cilin vaji është faza e shpërndarë dhe uji është faza e vazhdueshme. Së dyti, ato mund të formojnë një emulsion ujë në vaj, në të cilin uji është faza e shpërndarë dhe vaji është faza e vazhdueshme. Emulsione të shumta janë gjithashtu të mundshme, duke përfshirë një emulsion "ujë në vaj në ujë" dhe një emulsion "vaj në ujë në vaj". 

Emulsionet, duke qenë të lëngshme, nuk shfaqin një strukturë të brendshme statike. Pikat e shpërndara në fazën e vazhdueshme (ndonjëherë të referuara si "mjedisi i shpërndarjes") zakonisht supozohet se shpërndahen statistikisht për të prodhuar pika afërsisht sferike.
Tarte à l'oignon

'*** ose ***' është një tortë e shijshme me një mbushje të pjekur me qepë dhe krem. Është një specialitet i rajonit francez të Alzasës, dhe mund të shërbehet e nxehtë, e ngrohtë ose në temperaturë dhome. Zakonisht shërbehet si filluese.

## Sfondi dhe përbërësit 
Brumrat me qepë janë të njohura në shumë rajone franceze dhe gjetkë, duke përfshirë  provansale.,  flamande dhe nga Britania byrekun me gjalpë Lancashire .  Elizabeth David veçon Zewelwaï si "specialiteti i famshëm alzasien ... një pjatë e parë vërtet e bukur". 

Qepët priten hollë dhe, në shumicën e versioneve, gatuhen ngadalë në yndyrë. Kuzhinierë dhe shkrimtarë të ndryshëm specifikojnë yndyrna të ndryshme, duke përfshirë gjalpin dhe vajin (David),  sallo ( Jane Grigson ),  pikuesit me bazë viçi ( Felicity Cloake ), vaj ulliri ( Gilles Pudlowski ),  dhe yndyra e patës ( Anne Willan ).  *Larousse Gastronomique* *Thesari i Gatimeve të Fshatit* rekomandon zierjen e qepëve në ujë;  Gabriel Kreuther shton qepët e papërpunuara në mbushje. 

Përzierja së cilës i shtohen qepët mund të përmbajë krem, crem fraiche, vezë të plota, të verdha veze dhe proshutë.  Një variant i bërë në muajt e parë të vitit,  , zëvendëson qepët e pranverës me ato të zakonshme kafe.  Ëmbëlsira në përgjithësi është me kore të shkurtër ose një variant i saj,  Kutia e mbushur me brum piqet. 

Torta e gatuar mund të shërbehet e nxehtë,   e ngrohtë,    ose në temperaturë dhome.
Baeckeoffe

parapamje| Një pamje tjetër e një baeckeoffe
**Baeckeoffe** ( shqip : "soba e pjekësit")  është një pjatë me tavë   që është tipike në rajonin e Alzasës.

Në dialektin alzasian, Baeckeoffe do të thotë "soba e pjekësit". Është një përzierje e patateve të prera, qepëve të prera në feta, mishit të deles, viçit dhe derrit, të cilat janë marinuar gjatë natës në verë të bardhë alzasiane dhe kokrra dëllinjë dhe janë gatuar ngadalë në një tavë qeramike të mbyllur me brumë buke. Preshi, trumza, majdanozi, hudhra, karotat dhe borziloku janë përbërës të tjerë që zakonisht shtohen për aromë dhe ngjyrë.

Alzasianët e hanë shpesh këtë pjatë për një rast të veçantë, siç janë Krishtlindjet. &#x5B; '''' &#x5D;
Plombières (ëmbëlsirë)

parapamje| Një tas me akullore plombières me një waffle
**Plombières** është një lloj akulloreje franceze e bërë me pjesë bajame, kirsh dhe fruta të ëmbëlsuara. 
parapamje| Menuja e *Café de Paris* që përmend akulloren Plombières (21 korrik 1868)
Kig ha farz

**Kig ha farz** është një pjatë e gatuar e përbërë nga mishra të ndryshëm të zier në lëng mishi me një puding me bazë miell hikërror . Ajo hahet tradicionalisht në Bretanjë, më konkretisht rreth Léonit në rajonin që ndodhet në perëndim nga Morlaix në Brest .  Kjo pjatë, e cila është mjaft e ngjashme me një pot-au-feu, dikur konsiderohej si një pjatë për të varfërit dhe fshatarët. Emri në breton fjalë për fjalë do të thotë "mish dhe mbushje".

Lëngu i gatimit përmban mish të tillë si gishtat e derrit të kripur dhe viç së bashku me perime të tilla si karota dhe lakra. Këta përbërës zihen së bashku me një qese lecke cilindrike të mbushur me një përzierje vezësh, qumështi dhe miell hikërror (i njohur në vend si "gruri i zi") për disa orë.  Qesja prej pëlhure që përmban pudingun e zier me hikërr (farz) zakonisht rrotullohet dhe përmbajtja copëtohet përpara se të shërbehet. Pjata paraqitet me mishrat dhe perimet e gatuara dhe farzi konsumohet me një salcë të njohur në vend si "lipig", e bërë me gjalpë të shkrirë, proshutë dhe qepe.

Një variant i farzit të hikërrorit është farzi "i bardhë" (larg gwinizh) i bërë me miell gruri dhe i preferuar nga fëmijët për shkak të aromës së lehtë dhe të ëmbël. Farzi me bazë gruri të bardhë hahet edhe në feta të skuqura në tepsi me gjalpë (farz fritet).
Biskota

parapamje|Biskota me copëza çokollate
 
Një **biskotë** ( anglisht amerikane: *cookie* ) është një rostiçeri ose ëmbëlsirë e pjekur që është zakonisht e vogël, e sheshtë dhe e ëmbël. Zakonisht përmban miell, sheqer, vezë dhe një lloj vaji, yndyre ose gjalpë . Mund të përfshijë përbërës të tjerë si rrush të thatë, tërshërë, copëza çokollate ose arra.

Variantet e biskotave ose biskotave përfshijnë biskota sanduiç, të tilla si kremërat me kustardë, Jammie Dodgers, Bourbons dhe Oreos, me marshmallow ose mbushje reçeli dhe ndonjëherë të zhytura në çokollatë ose një shtresë tjetër të ëmbël. Biskotat shpesh shërbehen me pije të tilla si qumështi, kafeja ose çaji dhe nganjëherë të zhytura, një qasje e cila çliron më shumë shije nga konfeksioneritë duke tretur sheqernat,  duke zbutur edhe strukturën e tyre. Biskotat e prodhuara në fabrikë shiten në dyqane ushqimore, dyqane komoditeti dhe makina shitëse. Biskotat e freskëta të pjekura shiten në furra buke dhe kafene.

djathtas|parapamje| Një pjatë me biskota të ndryshme, duke përfshirë biskota sanduiç të mbushura me reçel
[parapamje|224x224px| Pjekje biskotash në [Furra|furrë]]

## Referimet
Choucroute garnie

djathtas|parapamje| Një garnie e shërbyer me mish derri, lakër turshi dhe sallam
***Choucroute garnie*** ( frëngjisht për *lakër turshi të veshur* ) është një recetë alsaziane për përgatitjen e lakrës turshi me salcice dhe mishra të tjera të kripura dhe sharkuteri, dhe shpesh me patate .

Edhe pse lakra turshi / lakra është një pjatë tradicionale gjermane dhe e Evropës Lindore, kur Alzasa dhe Lorena u bënë pjesë e Francës pas traktateve të paqes të Westfalisë në 1648, ajo solli këtë pjatë në vëmendjen e kuzhinierëve francezë dhe që atëherë është miratuar gjerësisht në Francë .

## Sfondi 
parapamje| Garnie Choucroute, me  salcice të Montbéliardit, Strasburgut, Tuluzës dhe Vjenës dhe patate.
Në parim, nuk ka një recetë fikse për këtë pjatë – çdo përgatitje e lakrës turshi të nxehtë me mish dhe patate mund të kualifikohet – por në praktikë ka disa tradita, receta të preferuara dhe garnitura stereotipike që quhen më lehtë *garnie choucroute* se të tjerat. Recetat tradicionale kërkojnë tre lloje sallamesh: sallam Morteau ose sallam Montbéliard, sallam Strasburg dhe sallam Frankfurt . Prerjet yndyrore, të lira ose të kripura të mishit të derrit gjithashtu shpesh përbëjnë një pjesë të *garnie chouccroute*, duke përfshirë hoket e proshutës, nyjet dhe shpatullat e derrit, bejkonin e pasëm dhe feta mish derri të kripur. Receta të tjera kërkojnë copa peshku ose mish rose, por kjo është shumë më pak tipike.

Vetë lakra zakonisht nxehet me një gotë Riesling ose verëra ose lëngje të tjera të thata të bardha, dhe yndyrë pate ose derri . Në disa receta, mund të gatuhet edhe me qepë të copëtuar dhe mollë të prera në feta. Shkrimtari i ushqimit Jeffrey Steingarten u përpoq të katalogonte përbërjen e një recete autentike në vitin 1989. Ai shkruan se çdo recetë tradicionale përfshin kokrra piper të zi, karafil, hudhër, kokrra dëllinjë, qepë dhe patate ; shumica përfshijnë gjethet e dafinës dhe verën.

Ashtu si *cassoulet*, *pot-au-feu* dhe shumë shembuj të tjerë të kuzhinës rajonale të Francës, origjina e saj është në një pjatë tradicionale, të lira, por versione madhështore (të tilla si *Choucroute royale*, e bërë me shampanjë në vend të Riesling) dhe përbërës të mrekullueshëm (të tillë si *foie gras* dhe gjahu i egër) përmenden si në burimet tradicionale (p.sh. Ali-Bab  ) dhe në recetat nga kuzhinierët dhe restorantet bashkëkohore.
Pizzoccheri

parapamje| Një pjatë me *pizoçeri*
***Pizoçeri*** (Lombard: *pizzòcher*; ) është një lloj tagliatelle e shkurtër, një makarona me shirit të sheshtë, e bërë me një përzierje mielli hikrre dhe miell gruri. Besohet se e ka origjinën në Valtellina, një luginë në rajonin verior italian të Lombardisë . Është gjithashtu i njohur në Val Poschiavo, një luginë anësore të Valtellina që i përket kantonit zviceran të Grixhones.

*Pizzoccheri* mund të bëhet me dorë ose mund të blihet paraprakisht.
Pseudodrithëra

parapamje| Quinoa, një pseudodrith i zakonshëm
Një **pseudodrith** është një nga çdo jo-barërat që përdoret në të njëjtën mënyrë si drithërat (drithërat e vërteta janë barishte ). Pseudodrithërat mund të dallohen më tej nga kulturat e tjera kryesore jo drithëra (të tilla si patatet ) duke u përpunuar si drithëra: farat e tyre mund të bluhen në miell dhe të përdoren ndryshe si drithëra. Shembuj të spikatur të pseudodrithërave përfshijnë amarantin (me variantet gënjeshtra dashurie-gjakderdhje, amaranti i kuq, pendë princi i Uellsit ), quinoa dhe hikrrën .  Pseudodrithërat kanë një profil të mirë ushqyes, me nivele të larta të aminoacideve esenciale, acideve yndyrore esenciale, mineraleve dhe disa vitaminave . Niseshteja në pseudodrithëra ka kokrriza të vogla dhe përmbajtje të ulët amilozës (përveç hikrrës), gjë që i jep asaj veti të ngjashme me niseshtenë e drithërave të tipit dylli.  

Vetitë funksionale të pseudodrithërave, të tilla si viskoziteti i lartë, kapaciteti i lidhjes së ujit, aftësia e fryrjes dhe qëndrueshmëria në ngrirje-shkrirje, përcaktohen nga vetitë e tyre të niseshtës dhe morfologjia e farës. Pseudodrithërat janë pa gluten dhe përdoren për të bërë produkte 100% pa gluten, gjë që ka rritur popullaritetin e tyre.  2010, 2011, 2012 dhe 2013 të renditur sipas prodhimit 2013.
Makaronat

parapamje|Lloje të ndryshme të pastave
 
**Makaronat** ose **pasta** (italisht: *pasta*) është një lloj ushqimi i bërë me brum gruri pa maja të përzier me ujë ose vezë dhe të sjellë në formë petësh ose formash të tjera pastaj të gatuar duke e zier ose pjekur. Pasta dikur bëhej vetëm me durum megjithëse përkufizimi është zgjeruar për të përfshirë edhe mielin e orizit, ose bishtajat si fasule ose thjerrëza. Nudëllat e kanë origjinën në Kinë ndërsa pastat mendohet se janë zhvilluar në mënyrë të pavarur në Itali me dëshmi të etruskëve që bënin pasta aq herët sa viti 400 para Krishtit.

Makaronat ndahen në dy kategori të gjera: të thata ( ) dhe të freskëta (italisht:  ). Shumica e pastave të thata prodhohen komercialisht nëpërmjet një procesi nxjerrjeje, megjithëse mund të prodhohen në shtëpi. Makaronat e freskëta prodhohen tradicionalisht me dorë, ndonjëherë me ndihmën e makinerive të thjeshta.  Makaronat e freskëta të gatshme në dyqanet ushqimore prodhohen komercialisht nga makineri në shkallë të gjerë.

Si makaronat e thata ashtu edhe ato të freskëta vijnë në një sërë formash dhe varietetesh, me 310 forma specifike të njohura nga mbi 1300 emra të dokumentuar.  

Për sa i përket vlerave ushqyese, makaronat e thjeshta të gatuara përmbajnë 31% karbohidrate (kryesisht niseshte ), 6% proteina dhe pak yndyrë, me sasi të moderuar mangani, por makaronat në përgjithësi kanë përmbajtje të ulët mikronutrientësh . Makaronat mund të pasurohen ose të fortifikohen, ose të bëhen nga drithëra të plota .
Pininfarina

**Pininfarina SpA** (shkurt për **Carrozzeria Pininfarina** ) është një firmë italiane e projektimit të makinave dhe ndërtuese e autobusëve, me seli në Cambiano, Torino, Itali. Kompania u themelua nga Battista "Pinin" Farina në 1930. Më 14 dhjetor 2015, kompania shumëkombëshe indiane Mahindra Group bleu 76.06% të Pininfarina SpA për rreth 168 milionë euro. 

## Vështrim 
Kur projektuesi dhe ndërtuesi i automobilave Battista "Pinin" Farina u shkëput nga firma e ndërtimit të autobusëve të vëllait të tij, Stabilimenti Farina, në vitin 1928, ai themeloi "Carrozzeria Pinin Farina" me ndihmën financiare të familjes së gruas së tij dhe Vincenzo Lancia . Atë vit të parë, firma punësoi tetëmbëdhjetë dhe ndërtoi 50 karroca automobilash. 

Pininfarina përdoret nga një shumëllojshmëri e gjerë prodhuesish automobilash për të projektuar automjete. Këto firma kanë përfshirë klientë të themeluar prej kohësh si Ferrari, Alfa Romeo, Peugeot, Fiat, GM, Lancia dhe Maserati, tek kompanitë në zhvillim në tregun aziatik me prodhime kineze si AviChina, Chery, Changfeng, Brilliance, JAC dhe VinFast në Vietnam. dhe prodhuesit koreanë Daewoo dhe Hyundai .

Që nga vitet 1980, Pininfarina ka projektuar gjithashtu trena me shpejtësi të lartë, autobusë, tramvaje, mjete hekurudhore, makina hekurudhore të lehta të automatizuara, lëvizës njerëzish, jahte, aeroplanë dhe avionë privatë. Që nga krijimi i "Pininfarina Extra" në vitin 1986, ajo është konsultuar për dizajnin industrial, dizajnin e brendshëm, arkitekturën dhe dizajnin grafik. Pininfarina drejtohej nga djali i Battista, Sergio Pininfarina deri në vitin 2001, pastaj nipi i tij Andrea Pininfarina derisa vdiq në 2008. Pas vdekjes së Andreas, vëllai i tij më i vogël Paolo Pininfarina u emërua CEO. 

Në kulmin e tij në vitin 2006, Grupi Pininfarina punësonte 2,768 njerëz, me zyra filiale të kompanisë në të gjithë Evropën, Marokun dhe Shtetet e Bashkuara. Që nga viti 2012, me përfundimin e serisë së prodhimit të automobilave, punësimi është zvogëluar në 821. Pininfarina është regjistruar dhe tregtohet publikisht në bursën e Milanos, Borsa Italiana .  

## Shih edhe 
* Fiat
* Battista Pininfarina

## Referime
Pana cotta

**Pana cotta** ( lit. ' krem i gatuar'  ) është një ëmbëlsirë italiane me krem të ëmbëlsuar të trashur me xhelatinë dhe të formësuar. Kremi mund të aromatizohet me kafe, vanilje ose aromatizues të tjerë. 

## Historia 
parapamje| Pana cotta me çokollatë
Emri *panna cotta* nuk përmendet në librat italianë të gatimit para viteve 1960,   megjithatë shpesh përmendet si një ëmbëlsirë tradicionale e rajonit verior italian të Piemontit .   Një histori e paverifikuar thotë se ajo u shpik nga një grua hungareze në Langhe në fillim të shekullit të 19-të.  Një fjalor i vitit 1879 përmend një pjatë të quajtur *latte inglese* ( lit. 'qumësht aglez' ), i bërë nga kremi i gatuar me xhelatinë dhe i formësuar,  edhe pse burime të tjera thonë se *latte inglese* bëhet me të verdhat e vezëve, si *crème anglaise* ;  ndoshta emri mbulonte çdo përgatitje të trashur të ngjashme me kremin.

## Përgatitja 
Sheqeri tretet në krem të ngrohtë. Kremi mund të aromatizohet duke futur erëza dhe të ngjashme në të ose duke shtuar rum, kafe, vanilje etj. Xhelatina shpërndahet në një lëng të ftohtë (zakonisht ujë), më pas shtohet në përzierjen e kremit të ngrohtë. Kjo derdhet në kallëpe dhe lihet të ngurtësohet.  Format mund të kenë karamel në fund, duke dhënë një rezultat të ngjashëm me një krem karamel .   Pasi të ngurtësohet, pana cotta zakonisht zbërthehet në një pjatë servirjeje.