Klaudi II

**Klaudi II** i njohur edhe si **Marcus Aurelius Claudius "Gothicus"** (10 maj 214 - janar 270) ishte perandor romak me prejardhje ilire nga viti 268 deri në vitin 270. Gjatë mbretërimit të tij ai luftoi me sukses kundër alemanëive dhe mundi me vendosmëri gotët në Betejën e Naisusit. Ai vdiq në tokën ilire pasi iu nënshtrua një "murtaje", ndoshta Murtaja e Qiprianit që kishte shkatërruar provincat e Perandorisë..

## Biografia 
Burimi më domethënës për Klaudin II është biografia e shkruar nga Trebellius Pollio si pjesë e koleksionit të biografive perandorake të quajtur *Historia Augusta*. Megjithatë, historia e tij është e mbushur me trillime dhe lëvdata të ndyra. Kjo për faktin se në shekullin e IV, Klaudi u shpall i afërm i babait të Kostandinit të Madh, Konstanci I Klorit, dhe, rrjedhimisht, i dinastisë sunduese. Kështu, biografia e Trebelliusit duhet të përdoret me kujdes ekstrem dhe të plotësohet me informacione nga burime të tjera: veprat e Aurelius Victor, Pseudo-Aurelius Victor, Eutropius, Orosius, Joannes Zonaras dhe Zosimus, si dhe nga monedha dhe mbishkrime. 

Perandori i ardhshëm Marcus Aurelius Claudius lindi më 10 maj 214.  Disa studiues sugjerojnë një datë të mëvonshme - 219 ose 220.  Megjithatë, shumica e historianëve i përmbahen versionit të parë. Për më tepër, siç raporton historiani bizantin i shekullit VI, John Malalas, në kohën e vdekjes së tij, Klaudi ishte 56 vjeç.   Klaudi vinte nga Dalmacia ose Iliriku, megjithëse ka mundësi që vendlindja e tij të ishte rajoni i Dardanisë në Moesia Superiore . 

*Sipas Epitome de Caesaribus të* shekullit IV, ai mendohej të ishte një bir bastard i Gordianit II,  edhe pse kjo dyshohet nga disa historianë. 

*Historia Augusta i* referohet atij si një anëtar i *gjinisë Flavia* . 
[alt=Noseless head statue|parapamje| Busti i Klaudit në Muzeun Palatine, [Roma|Romë]]
Para se të vinte në pushtet, Klaudi shërbeu me ushtrinë romake, ku pati një karrierë të suksesshme dhe siguroi emërime në postet më të larta ushtarake. Gjatë mbretërimit të Decius (249–251) ai shërbeu si tribun ushtarak .  Në këtë post, Klaudi u dërgua për të mbrojtur Termopilet, në lidhje me të cilën guvernatori i Akesë u urdhërua t'i dërgonte 200 ushtarë dardanë, 60 kalorës, 60 harkëtarë kretanë dhe 1000 rekrutë të armatosur mirë. Megjithatë, nuk ka asnjë provë që tregon se gotët që pushtuan në atë kohë të kërcënonin rajonin, pasi pushtimi i tyre nuk shtrihej përtej Ballkanit të mesëm. Me shumë mundësi mesazhi i "Historisë së Augustit" është një anakronizëm, pasi dihet se garnizoni në Thermopylae u shfaq në vitin 254. Historiani François Pashau sugjeron se ky pasazh u shpik me qëllim që të kundërshtojë komandantin e suksesshëm pagan Klaudi me gjeneralët e krishterë të pafat që lejuan shkatërrimin e Greqisë nga udhëheqësi gotik Alaric I në vitin 396.  Përveç kësaj, Trebellius Pollio zbulon se Decius e shpërbleu Klaudin pasi ai demonstroi forcën e tij ndërsa luftonte me një ushtar tjetër në Lojërat e Marsit. 

Trupat e tij më pas e shpallën atë perandor  mes akuzave, të pa provuara kurrë, se ai vrau paraardhësin e tij Gallienus.  Megjithatë, ai shpejt u tregua se ishte më pak i etur për gjak, pasi i kërkoi Senatit Romak t'i kursente jetën familjes dhe mbështetësve të Gallienusit. Ai ishte më pak shpirtmadh ndaj armiqve të Romës dhe pikërisht kësaj i detyrohej popullariteti i tij. 

Është e mundur që Klaudi e fitoi pozitën e tij dhe respektin e ushtarëve duke qenë fizikisht i fortë dhe veçanërisht mizor. Një legjendë tregonte se Klaudi i rrëzonte dhëmbët e një kali me një të rënë grushti. Kur Klaudi performoi si mundës në vitet 250, ai supozohet se i rrëzoi dhëmbët kundërshtarit të tij kur edhe organi gjenital i ishte rrëmbyer në ndeshje. 

Klaudi, ashtu si Maximinus Thrax para tij, ishte me origjinë barbare . Pas një periudhe të dështuar të perandorëve romakë aristokratë pas vdekjes së Maksiminusit, Klaudi ishte i pari në një seri "perandorë ushtarësh" të ashpër që përfundimisht do të rivendosnin Perandorinë pas krizës së shekullit të tretë.  

Nën kërcënimin e pushtimit të Ballkanit nga fiset e shumta gjermanike, problemet Gallienit kryesisht me Postumus, të cilin ai nuk mund të sulmonte për shkak se vëmendja e tij ishte e nevojshme lidhur me një kryengritje të udhëhequr nga Macrianus dhe kërcënimet e krijuara nga pushtuesit Scythian. Pas katër vitesh vonesë, Postumus kishte vendosur njëfarë kontrolli mbi Perandorinë. Në vitin 265, kur Gallieni dhe njerëzit e tij i kaluan Alpet, mundi dhe e rrethoi Postumin në një qytet Galik. Kur fitorja dukej se ishte afër, Gallieni bëri gabimin duke iu afruar shumë afër mureve të qytetit dhe u plagos rëndë, duke e detyruar atë të ndërpresë fushatën e tij kundër Postumusit. Gjatë tre viteve të ardhshme, problemet e Gallienit vetëm u përkeqësuan. Skithët pushtuan me sukses Ballkanin në muajt e parë të vitit 268 dhe Aureoli, një komandant i kalorësisë romake me qendër në Milano, e shpalli veten aleat të Postumit dhe shkoi aq larg sa të pretendonte për vete fronin perandorak. 

Në këtë kohë po ndodhte një pushtim tjetër. Në vitin 268, një fis ose grup i quajtur Herulianët u zhvendos nëpër Azinë e Vogël dhe më pas në Greqi në një ekspeditë detare. Pavarësisht nga kjo, studiuesit supozojnë se përpjekjet e Gallienusit ishin përqendruar te Aureolus, oficeri që e tradhtoi dhe disfata e Herulianëve iu la pasardhësit të tij, Claudius Gothicus. 

Në kohën e ardhjes në pushtet të Klaudit, Perandoria Romake ishte në rrezik serioz nga disa inkursione, brenda dhe jashtë kufijve të saj. Më e ngutshme prej tyre ishte një pushtim i Ilirikut dhe Panonisë nga Gotët .  Edhe pse Gallienus tashmë i kishte shkaktuar disa dëme në Betejën e Nestusit,  Klaudi, jo shumë kohë pasi u emërua perandor, e ndoqi këtë duke shënuar fitoren e tij më të madhe dhe një nga më të mëdhatë në historinë ushtarake romake. 

Në Betejën e Naisus, Klaudi dhe legjionet e tij shpartalluan një ushtri të madhe gotike.  Së bashku me komandantin e tij të kalorësisë, perandorin e ardhshëm Aurelian, romakët morën mijëra të burgosur dhe shkatërruan kalorësinë gotike si forcë. Fitorja i dha Klaudit mbiemrin e tij "Gothicus" (pushtuesi i gotëve). Gotët u dëbuan shpejt përtej lumit Danub nga Aureliani dhe kaloi gati një shekull përpara se ata të përbënin përsëri një kërcënim serioz për perandorinë. 

Rreth të njëjtës kohë, Alamanët kishin kaluar Alpet dhe kishin sulmuar perandorinë. Klaudi u përgjigj shpejt, duke i shpartalluar Alamanët në Betejën e Liqenit Benacus në fund të vjeshtës së vitit 268, disa muaj pas Betejës së Naisus.  Për këtë iu dha titulli "Germanicus Maximus".  Kjo vendosi skenën për shkatërrimin e mëvonshëm të Perandorisë Galike nën Aurelianin.  dhe po përgatitej të shkonte në luftë kundër vandalëve, të cilët po sulmonin në Panoni.  Megjithatë, ai ra viktimë e Murtajës së Qiprianit (ndoshta lisë), dhe vdiq në fillim të janarit 270.  Para vdekjes së tij, ai mendohet të ketë emëruar Aurelian si pasardhësin e tij, megjithëse vëllai i Klaudit, Quintillus, mori pushtetin për një kohë të shkurtër. 

Senati e hyjnizoi menjëherë Klaudin si "Divus Claudius Gothicus". 

Claudius Gothicus ka qenë i lidhur me Shën Valentinin që nga Mesjeta. Të dhënat bashkëkohore të bëmave të tij me siguri u shkatërruan gjatë Persekutimit Dioklecianik në fillim të shekullit IV  Historianët e shekullit XX bien dakord se rrëfimet nga kjo periudhë nuk mund të verifikohen.   *Legjenda* e Artë e 1260 pas Krishtit rrëfen se si Shën Valentini refuzoi të mohonte Krishtin përpara "Perandorit Klaudius" në vitin 270 pas Krishtit dhe si rezultat iu pre koka.  Që atëherë, 14 shkurti shënon Ditën e Shën Valentinit, një ditë e caktuar nga kisha e krishterë në kujtim të priftit dhe mjekut romak. 

## Shih edhe 
* Iliria
* Perandorët ilirë
* Prefektura e Ilirikut
* Lista e personaliteteve ilire

## Literatura 
* Aurelius Victor, Epitome de Caesaribus 
* Eutropius, Breviarium ab urbe condita
* Historia Augusta, Life of Claudius The accuracy of this source has been questioned.
* Joannes Zonaras, Compendium of History extract: Zonaras: Alexander Severus to Diocletian: 222–284
* Zosimus, Historia Nova
*Weigel, Richard D. "Claudius II Gothicus (268 -270)", *De Imperatoribus Romanis*, 2001
* 

## Referime