Tempulli Kapalishvarar

t të Tempullit Kapaleeshwarar]]

**Tempulli Kapaleeshwarar** (në gjuhën tamile: கபாலீஷ்வரர் திருக்கோவில்,மயிலாப்பூர்,சென்னை) është një tempull hindu kushtuar Shivës i vendosur në Mylapore të Chennait në shetin indian Tamil Nadu. Forma e bashkëshortes së Shivës, Parvati e adhuruar në këtë tempull quhet **Karpagambal** (në gjuhën tamile: கற்பகாம்பாள்) që nga gjuha tamile do të thotë "Perëndesha e Pemës që realizon dëshirat". Tempulli u ndërtua rreth shekullit të VII në Arkitekturën Dravidiane.
Sipas Puranave, Shakti adhuroi Shivën në formën e një palloi, duke i dhënë emrëtimin popullor *Mylai* zonës që u zhvillua rreth tempullit - *mayil* është fjala tamile për "palloin". Shiva adhurohet si Kapaleeswarari dhe është i përfaqësuar nga *lingami*. Bashkëshortja e tij Parvati është paraqitur si Karpagambali. Hyjnia kryesuese, Kapaleeswarari, është lartësuar në veprën kanonike shaivite tamile të shekullit të VII, *Tevarami*, e shkruar nga poetët-shenjtë tamilë të njohur si nayanarët dhe për pasojë i klasifikuar si *Paadal Petra Sthalam*.
Tempulli ka faltore të shumta, me ato të Kapaleeswararit dhe Karpagambal që janë më të shquarat. Kompleksi tempullor bujt gjithashtu shumë sallone. Tempulli zhvillon gjashtë rituale të përditshme në kohë të ndryshme të ditë nga ora 5:30 e agimit deri në orën 10 të darkës dhe katër festa vjetore të kalendarit të tij. Festa Arubathimooval zhvillohet gjatë muajit tamil të *Pangunit* është festa më e shquar e tempullit.
Struktura e tanishme në muraturë u ndërtua nga sunduesit Vijayanagara gjatë Periudhës së Dinastisë Tuluva (1491–1570). Tempulli mirëmbahet dhe administrohet nga Bordi i Përkrahjes së Besimit Hindu në Qeverinë e Tamil Nadusë.

## Legjenda 
Emri i tempullit ka rrjedhur nga fjala *kapalam* (kokë) dhe *eeshwarar* një nofkë e hyjnisë Shiva. Sipas Puranave, gjatë takimit të Brahmas dhe Shivës në majë të Malit Kailash, Brahma nuk tregoi respektin e duhur përkundrejt Shivës. Për këtë arsye, Shiva preu një nga kokat (*kapalamët*) e Brahmas. Në një veprim pendese, Brahma zbriti në sitin e Mylapores dhe vendosi një Lingam si falje ndaj Shivës. Ky vend është i njohur si Sukra Puri dhe Veda Puri mes shumë emrave të tjerë duke përfshirë “Kailaye Mayilai dhe Mayilaye Kayilai“ që do të thotë ky vend është i barabartë me Kailashin. Hyjnesha Karpagambal, një formë e bashkëshortes së Shivës, Parvati, për shkak të një mallkimi u bë një pallo dhe kreu pendesë për të rimarr personalitetin e saj fillestar. Djali i Shivës, Murugani, këtu mori nga Parvati shtizën (Sakthi Vel) për shkatërrimin e një demoni. Brahma këtu kishte adhuruar për tu shkëputur nga egoja e tij dhe të rikthente fuqinë e tij për të krijuar. Këtu janë adhuruar Katër Vedat. Sukracharya këtu adhuroi zotin dhe iu rikthyen sytë e hymbur. Rama këtu ka adhuruar dhe fituar luftën kundër Ravanas dhe riktheu Sitan nga Lanka. Vajza e Sivanesa Chettiar Angam Poompavait këtu rifitoi jetën e saj të humbur nga fuqia e Thirugnana Sambandarit. Kjo pikëpamje bazohet në përmendjet e tempullit në hymnet e Nayanmarëve (që, megjithatë, e vendosin atë pranë bregdetit). Kënga e 6-të e Thirugnanasambandarit te Poompavaipathikami dhe kënga e 697-të e Arunagirinatharit te Thirumylai Thirupugazhi, e përmendin qartësisht Tempullin Kapaleeswarar si të vendosur në bregdetin e Mylapores. *Gopurami*

## Tempulli
Tempulli Kapaleeshwarar është në stilin tipik të Arkitekturës Dravidiane, me *gopuramin* që lartësohet mbi rrugën që qëndron tempulli. Ky tempull është gjithashtu një dëshmi për vishwakarmas sthapathit. Tempulli ka dy hyrje të shënuara nga *gopuramë* në të dy krahët. *Gopurami* lindor është rreth 40 m i lartë, ndërsa gopurami më i vogël perëndimor është i drejtuar nga depozita e shenjtë.
*Vahanat* (që nga sanskritishtja do të thotë "mjete trasporti") në tempull përfshijnë demin Adhikaranandi, elefantin Bandicoot, palloin, dhinë dhe papagallin, ndërsa karroja e artë është një shtesë e bërë së fundmi. Statujat e perëndisë dhe perëndeshës ulen mbi një *vahana* ose karro që sillet në procesion përreth tempullit, ndërsa grupi i tempullit luan muzikë. Besimtarët mblidhen përreth *vahanave* dhe e konsiderojnë një privilegj të tërheqin / ngrenë hyjninë dhe hyjneshën mbi *vahana*. Brenda tempullit ndodhet në kafaz gjithashtu një pallua mashkull dhe një pallua femër, për të simbolizuar traditën që Karpagambali u shndërrua në formën e një palloi femër për tu falur te Kapaleeshwarari.

## Praktikat fetare
Priftërinjtë e tempullit kryejnë rituale *puxha* gjatë festave dhe mbi një bazë ditore. Si tempujt e tjerë të Shivës në Tamil Nadu, priftërinjtë i përkasin bashkësisë Shaivaite, që është një nënkastë brahmine. Ritualet e tempullit kryhen gjashtë herë në ditë; Ushathkalami në orën 6:00 të mëngjesit, Kalasanthi në orën 9:00 po të mëngjesit, Uchikalami në orën 1:00 të drekës, Sayarakshai në orën 5:00 të pasdites, Irandamkalami në orën 7:00 po të pasdites dhe Ardha Jamami në orën 9:00 të darkës. Për Rahu Abhishekamin (pastrimin e shenjtë) ka një kalendar të veçantë: kryhet dy herë në ditë në orën 11:30 të paradites dhe në orën 5:30 pasdite si dhe dy herë gjatë kohëve të ndryshme të ditës. Çdo ritual përfshin katër faza: *abhisheka* (banja e shenjtë), *alangarami* (dekorimi), *neivethanami* (ofrimi i ushqimit) dhe *deepa aradanai* (tundja e fenerëve) si për Kapaleeswararin ashtu dhe për Karpagambalin. Adhurimi zhvillohet mes muzikës së luajtur me *nagaswaram* (instrument frymor) dhe *tavil* (instrument me perkursion), ndërsa priftërinjtë recitojnë udhëzime fetare nga Vedat (tekste të shenjta) dhe adhuruesit përkulen përballë imazheve hyjnore. Tempulli zhvillon gjithashtu rituale javore si *somavarami* dhe *sukravarami*, rituale dy-javore si *pradosha* dhe festa mujor si *amavasai* (dita e hënës së re), *kiruthigai*, *purnami* (dita e hënës së plotë) dhe *sathurthi*. Gjatë adhurimit të të premtes, statuja e hyjneshës Karpagambal dekorohet me një *kaasu maala*, një kurorë e bërë me monedha ari.

## Festat
Gjatë muajit tamil të *Pangunit*, zhvillohet festivali i përvitshëm brahmotsavam kur e gjithë zona gjallërohet me një atmosferë si karnavalet *mela*. Meqë ky muaj përputhet me periudhën midis mesit të marsit dhe mesit të prillit, Tempulli Kapaleeshwarar feston nëntë ditë si *Panguni Peruvizha* (festa e pranverës). Festa fillon me *Dwajarohanamin* (ngritjen e flamurit), përfshin *therotsavamin*,  (në gjuhën tamile, *ther* dotë të thotë "kerr / karro / qerre"; ndërsa *utsavam* do të thotë "festë"), Festa Arupathimoovar dhe përfundon me Tirukkalyanamin (Martesa e Kapaleeswararit dhe Karpagambalit). Në *Brahmotsavam*, idhujt e Kapaleeshwararit dhe Karpagambalit dekorohen me veshje dhe stoli, të hipur mbi një *vahana* dhe pastaj të shëtitur përreth tempullit dhe depozitës së tij të ujit në një *pradakshina* (një rrugëtim në drejtim orar nëse shihet nga sipër). Ky rrugëtim përsëritet me *vahana* të ndryshme përgjatë nëntë ditëve që vazhdojnë. Më e rëndësishmja nga *pradakshinat* individuale janë *Athigara Nandhi* gjatë ditës së tretë, *Rishaba Vahana* gjatë mesnatës së ditës së pestë, *theri* (rreth 13 metra në lartë dhe e tërhequr nga njerëzit) gjatë mëngjesit të ditës së shtatë dhe festa e *Arupathimoovarit* gjatë ditës së tetë.
Festa e *Arupathimoovarit* është procesioni më i rëndësishëm. Brahma paraqitet duke qëndruar mbi *ther*. Karroja dekorohet me lule dhe statuja dhe ka grupe të mëdhenj besimtarësh për ta tërhequr *therin*. Festa e karros së vitit 1968 është regjistruar në filmin dokumentar *Phantom India* të Louis Malles.

## Vepra fetare dhe shenjtët
Në literaturën Sangame të shekujve të I deri në të V-stin nuk gjenden referenca për tempullin ndërsa përmendjet më të hershme gjenden në literaturën tamile të shekullit të VI. Tempulli dhe hyjnia e tij u lartësuan në poezinë tamile te vepra e *Tevaramit* nga shenjtët-poetë që i përkasin shekullit të VII - Thirugnana Sambanthari ka hartuar *Poompavai pathigamin* e 6-të në lavde për tempullin. *Tirumayilai Prabanthangali* është një seri prej katër veprash mbi tempullin dhe hyjninë e tij.

## Shiko edhe
* Tempulli hindu
* Lista e tempujve të Shivës në Tamil Nadu
* Arkitektura Pallava
* Arkitektura Dravidiane
* Chennai
* Koili

## Referime 
## Bibliografia
*
*
*
*
*
*
* 

## Lidhje të jashtme
*Temple Information