Geist

***Geist*** është një emër gjerman me një shkallë të konsiderueshme rëndësie në filozofinë gjermane. *Geist* është një koncept qendror në veprën e Georg Wilhelm Friedrich Hegel-it 1807 *The Fenomenologjia i Shpirtit of* (*Phänomenologie des Geistes*). Komponime të dukshme, të gjitha të lidhura me pikëpamjen e Hegelit për historinë botërore të fundit të shekullit të 18-të, përfshijnë "frymën botërore" ***Weltgeist***, "shpirtin kombëtar" ***Volksgeist*** dhe "frymën e epokës" ***Zeitgeist*** .

## Hegelianizmi 
*Geist* është një koncept qendror në filozofinë e Hegelit. *Weltgeist* ("shpirti botëror") nuk është një objekt aktual ose një gjë transcendentë, e ngjashme me perëndinë, por një mjet për të filozofuar historinë. *Weltgeist* është realizuar në histori nëpërmjet ndërmjetësimit të *Volksgeister-*ve të ndryshëm ("shpirtrat kombëtarë"), njerëzit e mëdhenj të historisë, si Napoleoni, janë "universalitetet konkret".

Kjo ka bërë që disa të pretendojnë se Hegeli favorizonte teorinë e njeriut të madh, me gjithe filozofia e tij e historisë, veçanërisht në lidhje me rolin e "shtetit universale" (*Universalstaat)*, që do të thotë një "statut" në vend të "shtetit universale..

Për Hegelin, heroi i madh përdoret padashur nga *Geisti* ose *shpirti absolut*, nga një "mashtrim i arsyes" siç e thotë ai, dhe është i parëndësishëm për historinë sapo të përmbushet misioni i tij historik; Kështu ai i nënshtrohet parimit teleologjik të historisë, një parim që i lejon Hegelit të rilexojë historinë e filozofisë si kulminante në filozofinë e tij të historisë.

## *Weltgeist* 
***Weltgeist*** ("shpirti i botës") është më i vjetër se shekulli i 18-të, në fillim (shekulli i 16-të) në kuptimin e "sekularizmit, pandershmërisë, irreligjiozitetit" ( *spiritus mundi* ), në shekullin e 17-të i personalizuar gjithashtu në kuptimin "njeri i bota", "person i zakonshëm ose laik". Gjithashtu nga shekulli i 17-të, *Weltgeist* fitoi një sens filozofik ose shpirtëror të "shpirtit-botëror" ose "shpirtit-botës" ( *anima mundi, spiritualus universi* ).

Tashmë në gjuhën poetike të Johann Ulrich von König (v. 1745), *Weltgeist* shfaqet si parim aktiv, mashkullor përballë parimit femëror të Natyrës .  *Weltgeist* në kuptimin e Gëtes i afrohet të qenit sinonim i Zotit dhe mund t'i atribuohet liria dhe vullneti. Herder, i cili prirej të preferonte formën *Weltengeist* (sikur të ishte "fryma e botëve"), e shtyn këtë deri në pikën e kompozimit të lutjeve drejtuar këtij shpirti botëror:

Termi u përqafua veçanërisht nga Hegeli dhe pasuesit e tij në fillim të shekullit të 19-të. Për shekullin e 19-të, termi i përdorur nga Hegeli (1807) u bë i përhapur, më pak në kuptimin e një parimi gjallërues të natyrës ose universit, por si forca e padukshme që çon përpara historinë botërore.

## *Volksgeist* 
parapamje|Germania, personifikimi e kombit gjermane
*Volksgeist* ose *Nationalgeist* i referohet një "shpirti" të një populli individual "shpirtit të tij kombëtar" ose "karakterit kombëtar". Termi *Nacionalgeist* është përdorur në vitet 1760 nga Justus Möser dhe Johann Gottfried Herder. Herder, një filozof i rëndësishëm i fundit të shekullit të 18, theksoi rëndësinë e Volksgeist në kuptimin e kulturës dhe identitetit të një kombi. Ai besonte se çdo komb kishte një shpirt ose karakter unik që shfaqej nëpërmjet gjuhës, zakoneve dhe traditave të tij. Sipas Herderit, Volksgeist u formua nga përvojat kolektive, vlerat dhe historia e popullit. Termi *Nation* në këtë kohë përdoret në kuptimin ''* "komb, grup etnik, racë", i zëvendësuar kryesisht me termin *Volk* pas vitit 1800.  Në fillim të shekullit të 19-të, termi *Volksgeist* u përdor nga Friedrich Carl von Savigny për të shprehur ndjenjën "popullore" të drejtësisë. Savigniy iu referua në mënyrë eksplicite konceptit të një *esprit të kombeve* të përdorur nga Volteri .  dhe të *esprit général* të thirrur nga Montesquieu.

Wilhelm Dilthey u fokusua në kuptimin e përvojës dhe interpretimit njerëzor. Ai përdorte konceptin e Volksgeist për të theksuar karakterin unik dhe shprehjet kulturore të komuniteteve dhe kombëve të ndryshme. Dilthey shihte Volksgeist si një fuqi kolektive që ndikonte mënyrën se si individët perceptojnë dhe interpretojnë botën që i rrethon.

Hegeli e përdor termin në *Leksionet e tij mbi Filozofinë e Historisë*. Bazuar në përdorimin hegelian të termit, Wilhelm Wundt, Moritz Lazarus dhe Heymann Steinthal në mesin e shekullit të 19-të krijuan fushën e *Völkerpsychologie* ("psikologjia e kombeve").

Në Gjermani koncepti i Volksgeist është zhvilluar dhe ka ndryshuar kuptimin e tij përmes epokave dhe fushave. Në historinë e kulturave, Herder . Në historinë e shtetit apo të historisë politike, Hegeli. Në fushën e së drejtës, Savigny dhe në fushën e psikologjisë Wundt. Kjo do të thotë se koncepti është i paqartë. Për më tepër nuk kufizohet në romantizëm siç njihet zakonisht.

Koncepti i ishte gjithashtu me ndikim në antropologjinë kulturore amerikane. Sipas historianit të antropologjisë George W. Stocking, Jr., "... mund të gjurmohet ideja e mëvonshme antropologjike amerikane e kulturës që nga Volkergedanken e Bastian-it dhe Volksgeister e psikologut popullor te Karakteri Kombëtar i Wilhelm von Humboldt- dhe pas kësaj, edhe pse jo pa një paradoksale dhe mbetje të paqarta të paqartësisë konceptuale dhe ideologjike, në idealin herderian të Volksgeist."   

Niçe, kishte një qasje më kritike ndaj konceptit të Volksgeist. Ai kritikonte idenë e një shpirti kombëtar kolektiv, duke argumentuar se ajo mund të ndikonte në shtypjen e lirisë dhe krijimtarisë individuale. Nietzsche besonte se pranimi i "shpirtit të kopeve" (Herdentrieb) pengonte zhvillimin e individëve të shquar.

## *Zeitgeist* 
Fjala "Zeitgeist" vjen nga gjermanishtja dhe përdoret për të përshkruar shpirtin e kohës, dukuritë, mendësinë dhe ndjenjat që janë të karakterizuara nga një periudhë historike të caktuar. "Zeitgeist" është një fjalë kompoze, i cili përbëhet nga dy pjesë: "Zeit" që do të thotë "kohë" dhe "Geist" që do të thotë "shpirt".

Në kontekstin e filozofisë së Hegelit, "Zeitgeist" do të thotë shpirti i kohës së caktuar. Hegeli përdorte këtë term për të përshkruar idetë, vlerat dhe mendësinë që karakterizojnë një periudhë historike specifike. Hegeli në *Fenomenologjinë e Shpirtit* (1807) përdor si *Weltgeist* ashtu edhe *Volksgeist*, por preferon frazën *Geist der Zeiten* "shpirti i kohës" mbi përbërjen *Zeitgeist''. Sipas Hegelit, "Zeitgeist" është shprehja e shpirtit të kohës në formën e institucioneve sociale, artit, filozofisë dhe ndjenjave të përgjithshme të shoqërisë.

## Referime