Uji në Prishtinë

Prishtina, kryeqyteti i Kosovës, është një nga komunat me mungesën më të madhe të ujit në vend.  Qytetarët e Prishtinës duhet të përballen me frenimin e përditshëm të ujit për shkak të mungesës së reshjeve dhe reshjeve të borës, të cilat e kanë lënë ujësjellësin e qytetit në gjendje të tmerrshme.  Si të tilla, autoritetet kanë shtuar përpjekjet e tyre për të korrigjuar situatën dhe për t'u siguruar që kriza të tilla të mos godasin më qytetin. 
parapamje|462x462px| Harta topografike e Kosovës - Sipërfaqet ujore

## Burimet natyrore ujore 
### Lumenjtë 
Në qytetin e Prishtinës nuk rrjedh asnjë lumë. Kohë më parë lumenjtë e Vellushës dhe Prishtevkës kalonin nëpër Prishtinë. Megjithatë, asnjë nga këta lumenj nuk është më i dukshëm që kur ishin të mbuluar. Kjo u bë për shkak se njerëzit po hidhnin mbeturina në lumë dhe era që dilte nga këto mbeturina ishte aq e keqe, saqë i shtyu autoritetet lokale të mbulonin të dy lumenjtë.  Aktualisht, Prishtina e merr ujin e saj nga lumenjtë që ndodhen në zonat e afërta, por jo në vetë Prishtinën.

### Ujërat nëntokësore 
Kryetari i Prishtinës, Shpend Ahmeti, është në kërkim aktiv të burimeve alternative të ujit. Ai ka thënë se ka shumë burime të ujërave nëntokësore të cilat mund të shfrytëzohen për të përmirësuar gjendjen e furnizimit me ujë të Prishtinës. Burimet kryesore ujore nëntokësore në Prishtinë janë puset që janë identifikuar në luginën e “Pajtimit”, fshatin “Llukar” dhe parkun “Gërmia” 

Puset në Luginën e Pajtimit janë jashtë funksionit për shkak se lugina përdorej si depozitë e mbeturinave të materialit ndërtimor, gjë që ka mbuluar puset. Para se të përdoreshin për këtë qëllim, puset furnizonin me ujë disa lagje. Hidrogjeologët kanë konfirmuar se lugina është e pasur me burime ujore nëntokësore. Sipas hidrogjeologëve, lugina mund të jetë objekt studimi për njohjen dhe shfrytëzimin e burimeve të reja ujore. 

## Furnizimi dhe shpërndarja e ujit 
### Pasqyra dhe historia e furnizimit me ujë 
Prishtina ka filluar të furnizohet me ujë, i cili kryesisht vinte nga burimet (puset) e Gërmisë dhe Kolevicës, në një periudhë shumë të hershme kohore. 

Në vitin 1961, Ujësjellësi Rajonal filloi të furnizonte Prishtinën me ujë që vinte nga Liqeni i Graçanicës, i cili furnizonte me ujë një popullsi prej 38.593 banorësh. Në vitin 1979, Prishtina filloi të rritet në aspektin e popullsisë dhe të ndërtimit. Prandaj, nevoja për më shumë ujë u rrit. Si rezultat, Kompania Rajonale e Ujësjellësit filloi të sigurojë sasi më të mëdha uji për t'iu përgjigjur kërkesës në rritje për ujë. Uji kryesisht vinte nga rezervuari i Batllavës dhe burimet nëntokësore të Fushë Kosovës dhe Kastriotit.  Në përgjithësi, Kosova konsiderohet të ketë cilësi të mirë të ujit të rubinetit, gjë që përfshin edhe Prishtinën si një nga qytetet e saj më të zhvilluara. Për më tepër, uji që vjen nga çezmat e kuzhinës është i pijshëm. 
parapamje| Cilësia e ujit në komunat kryesore të Kosovës - 'PR' i referohet Prishtinës
parapamje| Litra për klient në ditë në % - 'PR' i referohet Prishtinës

### Përdorimi i ujit 
* Qëllime industriale
* Qëllimet personale
* Qëllimet e brendshme
* Qëllimet e ujitjes
* Larje makinash
* Kopshtari
* Peshkimi  

Ka një cilësi të dobët të të dhënave për burimet ujore në Kosovë, duke përfshirë edhe Prishtinën. Një pjesë e madhe e të dhënave dhe informacionit është jo e besueshme, duke përfshirë të dhënat dhe informacionin mbi rritjen e popullsisë, kërkesën për ujë, përdorimin e ujit, cilësinë e ujit, ndotjen e ujit dhe ndryshimet klimatike .  Pellgu i tij përfshin një sipërfaqe prej 225&nbsp;km² ndërsa sipërfaqja e përgjithshme e liqenit është 2.25&nbsp;km².  Ky veprim u zhvillua më 22 shkurt 2014 
djathtas|parapamje|200x200px| Niveli i ulur i ujit në liqenin e Graçanicës.

### Rezervuari i Badocit 
*Koordinatat:*

Liqeni i Badocit është një liqen artificial që gjendet në rajonin që përfshin komunat e Prishtinës, Lipjanit dhe Novobërdës. Është e mbushur me ujë nga lumi Graçanica.  Liqeni i Badovcit është pastruar edhe në dritën e planeve për bartjen e ujit nga liqenet e tjera.  

## Probleme me furnizimin me ujë 
### Klima 
Kosova ka një klimë kontinentale, e cila karakterizohet me verë të ngrohtë dhe me dimër relativisht të ftohtë dhe me borë. Pasi që Prishtina gjendet në rajonin e “Rrafshit të Kosovës”, klima është shumë e thatë. Klima në Prishtinë karakterizohet nga vera shumë të nxehta me një temperaturë që varion nga 20 gradë&nbsp;°C deri në 37&nbsp;°C dhe dimra të ftohtë me temperaturë që varion nga -10&nbsp;°C deri në -26&nbsp;°C.  Në dimrin e vitit 2012, kishte stuhi dhe borë në të gjithë Kosovën, përfshirë Prishtinën. Në dimrin e vitit 2013 pati reshje të dendura shiu dhe përmbytje.

Aktualisht, në dimrin e vitit 2014, Prishtina po përballet me një thatësirë.  Ky është dimri më i thatë në 20 vitet e fundit. Ka mungesë të madhe si të shiut ashtu edhe të borës. Ky rrymë ka bërë që nivelet e ujit të ulen si në pellgun e Batllavës ashtu edhe në Badovac. Nëse moti vazhdon me të njëjtin model, rezervuarët mund të zbrazen së shpejti. Si rezultat, banorët e Prishtinës dhe zonave përreth rrezikojnë të mbeten pa furnizim me ujë. 

### Rrjedhjet në sistem 
Rrjedhjet apo humbjet teknike të ujit janë një nga shqetësimet kryesore për rrjetin e ujësjellësit në Prishtinë. Përqindja e ujit që nuk shpërndahet tek konsumatori fundor, por humbet përmes rrjetit të shpërndarjes është e lartë, kryesisht për shkak të infrastrukturës së vjetër dhe mungesës së investimeve. Megjithatë, sasia e saktë e ujit që rrjedh në të gjithë sistemin e shpërndarjes nuk mund të matet; në vend të kësaj, mund të përafrohet përmes ujit pa të ardhura . Ana negative e përdorimit të kësaj metode matjeje për përafrimin e humbjeve teknike të ujit qëndron në faktin se uji pa të ardhura, përveç rrjedhjeve që ndodhin në të gjithë sistemin, merr parasysh edhe lidhjet e paligjshme në sistem që paraqesin humbje komerciale. Sasia e ujit pa të ardhura në Prishtinë ka rënë lehtë nga viti 2011 deri në vitin 2012. Megjithatë, ajo mbetet ende e lartë. Kjo diferencë ndërmjet ujit të prodhuar dhe sasisë së ujit të faturuar në Prishtinë në vitin 2011 ishte pak më shumë se 25 milionë m³, ndërsa në vitin 2012 është ulur në rreth 24 milionë m³. 

### Projekte të tjera 
Për shkak të krizës së ujit që ka goditur Prishtinën, autoritetet komunale dhe qendrore po bëjnë përpjekje për të përmirësuar situatën. Aktualisht po bëhen përpjekje për bartjen e ujit nga liqeni i Ujmanit në liqenin e Graçanicës. Transferimi i ujit po bëhet përmes kanalit Ibër-Lepenac i cili është duke u pastruar dhe testuar.  Autoritetet lokale kanë njohur edhe nëntë puse në Luginën e Pajtimit të cilët sipas autoriteteve vendore do të funksionalizohen dhe shfrytëzohen së shpejti. Këto puse kanë një kapacitet prej gjashtëdhjetë litrash në sekondë. Komuna e Prishtinës ka planifikuar pastrimin e këtyre puseve në bashkëpunim me ujësjellësin rajonal. 

Puset në fshatin Llukar janë duke u funksionalizuar dhe pritet të rrisin nivelin e ujit në liqenin e Batllavës. Këto dy puse mund të prodhojnë deri në pesëdhjetë litra në sekondë secila. Gjithashtu, për të luftuar këtë situatë të mungesës së rëndë të ujit, komunat e rajonit kanë bërë përpjekje për përmirësimin e inspektimit të përdorimit racional të ujit. Këto përpjekje pritet të përmirësojnë situatën në afat të shkurtër.  
## Shih edhe 
* Hidrosistemi Ibër-Lepenc

## Referime