Skizma Lindje-Perëndim

parapamje|Harta e aleancave lindore/perëndimore në vitin 1054 me kufijtë e mëparshëm të vendit (që tregon fetë mbizotëruese në nivel shteti).
**Skizma Lindje-Perëndim**, e njohur edhe si **Skizma e Madhe** ose **Skizma e vitit 1054**, është ndërprerja e bashkimit midis Kishës Katolike dhe Kishës Ortodokse Lindore që nga viti 1054. Një sërë dallimesh kishtare, mosmarrëveshjesh teologjike dhe tensionesh gjeopolitike midis Lindjes Greke dhe Perëndimit Latin i paraprinë ndarjes formale që ndodhi në vitin 1054. Ndër këto ishin procesioni i Shpirtit të Shenjtë (Filioque), nëse buka me maja apo pa maja duhej të përdorej në Eukaristi, ikonoklazma, kurorëzimi i Karlit të Madh si perandor i Romakëve në vitin 800, pretendimi i papës për juridiksion universal dhe vendi i Selisë së Kostandinopojës në lidhje me pentarkinë.

Veprimi i parë që çoi në një skizmë formale ndodhi në vitin 1053 kur Patriarku Mikael I Cerularius i Kostandinopojës urdhëroi mbylljen e të gjitha kishave latine në Kostandinopojë. Në vitin 1054, legati papnor i dërguar nga Leo IX udhëtoi për në Kostandinopojë me qëllim që, ndër të tjera, t'i mohonte Cerularius titullin e "patriarkut ekumenik" dhe të këmbëngulte që ai të njihte pretendimin e papës për të qenë kreu i të gjitha kishave. Qëllimet kryesore të legatës papnore ishin të kërkonte ndihmë nga perandori bizantin, Konstandini IX Monomaku, në dritën e pushtimit norman të Italisë jugore, dhe t'i përgjigjej sulmeve të Leos së Ohrit ndaj përdorimit të bukës pa maja dhe zakoneve të tjera perëndimore, sulme që kishin mbështetjen e Cerularius. Historiani Axel Bayer thotë se legata u dërgua në përgjigje të dy letrave, njëra nga perandori që kërkonte ndihmë për të organizuar një fushatë të përbashkët ushtarake nga perandoritë lindore dhe perëndimore kundër normanëve, dhe tjetra nga Cerularius. Kur udhëheqësi i legatës, Kardinali Humbert i Silva Candida, O.S.B., mësoi se Cerularius kishte refuzuar ta pranonte kërkesën, ai e përjashtoi atë dhe në përgjigje Cerularius përjashtoi Humbertin dhe legatët e tjerë. Sipas Kallistos Ware, "Edhe pas vitit 1054 marrëdhëniet miqësore midis Lindjes dhe Perëndimit vazhduan. Dy pjesët e Krishterimit nuk ishin ende të vetëdijshme për një humnerë të madhe ndarjeje midis tyre ... Mosmarrëveshja mbeti diçka për të cilën të krishterët e zakonshëm në Lindje dhe Perëndim nuk ishin kryesisht të vetëdijshëm".

Vlefshmëria e aktit të legatëve perëndimorë është e dyshimtë sepse Papa Leo kishte vdekur dhe shkishërimi i Cerulariusit zbatohej vetëm për legatët personalisht. Megjithatë, Kisha u nda sipas vijave doktrinare, teologjike, gjuhësore, politike dhe gjeografike, dhe çarja themelore nuk është shëruar kurrë: secila palë herë pas here akuzon tjetrën për kryerjen e herezisë dhe për fillimin e përçarjes. Pajtimi u bë gjithnjë e më i vështirë në brezat që pasuan; ngjarje të tilla si Kryqëzatat e udhëhequra nga Latinët, megjithëse fillimisht kishin për qëllim të ndihmonin Kishën Lindore, shërbyen vetëm për të shtuar tensionin. Masakra e Latinëve në vitin 1182 e thelloi shumë armiqësinë ekzistuese dhe çoi në hakmarrjen e Perëndimit nëpërmjet Plaçkitjes së Selanikut në vitin 1185, pushtimit dhe plaçkitjes së Kostandinopojës gjatë Kryqëzatës së Katërt në vitin 1204 dhe vendosjes së patriarkëve latinë. Shfaqja e hierarkive greke dhe latine konkurruese në shtetet kryqtare, veçanërisht me dy pretendentë për selitë patriarkale të Antiokisë, Kostandinopojës dhe Jerusalemit, e bëri të qartë ekzistencën e një përçarjeje. Disa përpjekje për pajtim nuk dhanë fryte.

Në vitin 1965, Papa Pali VI dhe Patriarku Ekumenik Athenagoras I anuluan anatemat e vitit 1054, megjithëse kjo ishte një anulim i masave të marra vetëm kundër disa individëve, thjesht si një gjest vullneti të mirë dhe jo duke përbërë ndonjë lloj ribashkimi. Mungesa e bashkësisë së plotë midis Kishave përmendet madje në mënyrë të qartë kur Kodi i së Drejtës Kanonike u jep ministrave katolikë leje për të administruar sakramentet e pendesës, Eukaristisë dhe vajosjes së të sëmurëve anëtarëve të kishave lindore si Kisha Ortodokse Lindore (si dhe kishave Ortodokse Orientale dhe Kishës së Lindjes) dhe anëtarëve të kishave perëndimore si Kisha e Vjetër Katolike, kur këta anëtarë i kërkojnë spontanisht këto. Kontaktet midis dy palëve vazhdojnë. Çdo vit, një delegacion nga secila palë bashkohet në festimin e festës së saj patronale, Shën Pjetri dhe Pali (29 qershor) për Romën dhe Shën Andrea (30 nëntor) për Kostandinopojën, dhe ka pasur disa vizita nga kreu i secilës palë tek tjetra. Përpjekjet e patriarkëve ekumenikë drejt pajtimit me Kishën Katolike shpesh kanë qenë cak i kritikave të ashpra të brendshme.

Edhe pse viti 1054 është bërë konvencional, studiues të ndryshëm kanë propozuar data të ndryshme për Skizmën e Madhe, duke përfshirë vitet 1009, 1204, 1277 dhe 1484. Shenjti dhe teologu ortodoks grek Nectarios i Pentapolisit e datoi skizmin në Koncilin e Firences.

## Shiko edhe 
* Perandoria Romake
* Perandoria Bizantine

## Burime