Abdylazis Islami

250px|parapamje|Abdylazis Islami
**Abdylazis Islami** lindi më 29 korrik 1930 në fshatin Gajrja te Tetoves. Rrjedh nga një familje kurbetqare. Që në bankat e shkollës së mesme filloi të merret me krijimtarinë artistike për fëmijë e të rritur, por poezinë e parë botoi në vitin 1954. 
Shkollën fillore e kreu në vendlindje, kurse gjimnazin e ulët gjatë okupacionit në Tetovë. Shkollën normale dhe Akademinë Pedagogjike, Gjuhën dhe Letërsinë Shqipe në Shkup. 

Njëhere punoi si mesues e mandej si arsimtar i gjuhës shqipe në Tetovë. Kjo punë i zgjati prej vitit 1952-1970.

Në vitin 1970-1979 qe gazetar pranë Radio Shkupit, ku edhe doli në pension. Prej atëhere jetoi dhe punoi në Tetovë. Prej vitit 1981-1991 qe redaktor teknik në revistën letrare e kulturale në Shkup.

Në vitin 1990 qe anetar i Këshillit Iniciativ në Prishtinë për pajtimin e gjakut në Tetove e rrethinë. Pajtoi, bashkë me krushqit e pajtimit, 98 familje. 

Që në shkollë të mesme merrej me shkrime, shkruante poezi,tregime , romane, drama; merrej edhe me kritike letrare dhe eseistikë, merrej me mbledhjen dhe studimin e folklorit shqiptar të Sharrit; merrej edhe me perkthime letrare nga bullgarishtja dhe kroatishtja.  Veprat e tij janë perkthyer në anglisht, gjermanisht, italisht, suedisht, kroatisht, sllovenisht, rumunisht, hungarisht, bullgarisht, vietnamisht, turqisht, arabisht dhe rusisht. Disa me panorama e disa me antologji. 
Vdiq më 16 gusht 2005 në Tetovë.

## Opusi krijues i shkrimtarit Abdylazis Islami
#“Këngët e zgjuara”, Prishtinë 1968.Vjersha për te ritur
#“Era dhe vargjet”, vjersha për të rritur, Prishtinë 1964
#“Mengjezi në fshat”, vjersha per fëmije, Shkup 1965
#“Soditje nga toka”, Prishtinë 1969
#“Barka ndër vale”, vjersha për të rritur,Shkup 1971
#“Kujtime dhe ëndrra”, vjersha e tregime për fëmije, Prishtinë 1972
#“Oaza”, vjersha për të rritur, Shkup 1973
#“Gurgurina”, vjersha për të rritur, Prishtine 1974
#“Fatiana”, roman për të rritur,Prishtinë 1975
#“Ujrat”,vjersha për të rritur,Shkup 1976
#“Korrieri Artan Arta”, poemë për pionerët, Prishtinë 1976
#“Agullina”, sonete për të rritur, Prishtinë 1978
#“Dritë në sfond”, kurora sonetike dhe vjersha për të rritur,Prishtinë 1980
#“Për qepallat e qiellit varen plepat”, vjersha për të rritur, Shkup 1983
#“Përralla popullore nga Sharri”, folklor, Shkup 1985
#“maje malesh”, Prishtinë 1985
#“Vajza e panjohur”, roman për fëmijë dhe të rinj, Prishtinë 1985
#“Meleroti”, vjersha,poemë e tregime për fëmijë,Shkup 1986
#“Krimi në tempull”, roman për fëmije e të rinj, Prishtinë 1987
#“Yjet e vendlindjes”, Tiranë 1987
#“Romancat e një nate vere”, vjersha për të rritur, Shkup 1987
#“Pëllumbi sqepartë”, roman për fëmijë, Shkup 1988
#“Zërat nga maja”, vjersha për të rritur, Prishtinë 1988
#“Endrrat bulojnë në Eldorado”, poemë dhe vjersha për të rritur, Shkup 1990
#“Vogelushi I fshatit Lashtor”,poemë,tregime për fëmijë e të rinj, Shkup 1992
#“Hekurani në Artas” roman për të rinj, Shkup 1993
#“Agimesha e ngujuar në shatë shpella”. Dramë për fëmijë e të rinj, Shkup 1994
#“Kuvendi i guximtarëve”,dramë për fëmijë e të rinj,Shkup 1994
#“Arianda”, dramë për fëmijë e të rinj, Shkup 1994
#“Peshperitjet e udhetarit plak”, poezi për të rritur, Shkup 1995
#“Nica”, poemë për të rritur, Tetovë 1995
#“Tatuazhe”, tregime për të rritur, Shkup 1996
#“Të treturit nga Projona”, roman për të rritur, Tetovë 1996
#“Dredhia”, roman për të rritur, Tetovë 1996
#“Farsa e katrahurës”, roman për të rritur, Tetovë 1997
#“Shpata në lulishte”,poezi për të rritur, Tetovë 1997
#“Gjurmët e valeve në shkëmb”, tregime për fëmijë
#“Katër kalorës”, përmbledhje vjershash për fëmijë
#“Mrizoni dhe Euridika”, roman për fëmijë e të rinj, Tetovë 2005
#"Analogjitë Prometeike" Ese, korrik 2002 Tetovë
#"Feniksi" poezi për të rritur, 2001 Tetovë
#"Shira dhe Vërshime", roman për të vegjlit 1989, Shkup 
#"Ninëza në koshadhe", poezi 2002, Tetovë
#"Hija e dhimbës, poezi" 1979,Shkup
#"Përtej Kohës" poezi për të rritur, qershor 2005 Tetovë

'''Ç' shkruan të tjerët për Abdylazis Islamin??'''
----

"...Abdylazis Islami ka thyer logjikën tradicionale te poezisë shqipe dhe që dëshiron ta ruajë dhe e ruan një logjike të tillë. Kështu do të mund të thuhej se Abdylazis Islami na shfaqet si një kualitet. Ky poet na imponohet me vlerat e pamohueshme se e ka krijuar përvojen dhe vizionin e vet jetësor, me cka e sintetizon poezinë e vet dhe te imponohet si poet i cili ka krijuar stilin personal, fizionominë artistike. Veçoria e vargjeve të Abdylazis Islamit është dhimba. Abdylazis Islami është poet me ndjenjë të shquar për nuancat gjuhësore, poet i cili shkruan pse ka ç'të thotë dhe shkruan pse ndien nevojë ta thotë, atë që e ndien, dhe ta thotë bukur e intimisht, sepse ai është në gjendje të krijojë forma të reja të shprehjes poetike dhe të krijojë lidhje origjinale metaforike. Duke qëndruar larg zërit provokativ të kohës Abdylazis Islami i është afruar aq më tepër vlerës së poezisë. Duke shiquar nëpër dy dritare, ai disi ka parë më qartë...”

**Rexhep Qosja, “Kritika letrare”, Prishtinë, 1969 - Prishtinë**

"...Kam bindjen apsolute, se kur do të krijohet mundësia për t'u kthyer këto vepra në gjuhët më të njohura botërore, të huajt do të njihen me veprat e një djaloshi që para dyzet vjetësh u ngjit bukuritë më të larta të krijimtarisë letrare, siç thotë një shkrimtar anglez. Abdylazizi është i shqetësuar dhe i preukupuar jo vetëm si poet, por edhe si filozof ku në një varg thotë: " Mundohem ta zbuloj egon time", andaj një nga tiparet e veprës së tij është univerzaliteti, ndërsa gjuha poetike, është karakteristika në veprat e tij. Jeta e tij tepër modeste, tepër e kulluar, nuk shkon nëpër dyer ku ndahen kurorat e dekoratat. Poeti nuk e ka vendin në administratë, ai e ka vendin në histori, thotë një kritikë danez. Poezia e tij I ka shpëtuar virusit të rrëzikshëm të pseudointernacionalizmit shqiptar..."

**Adriatik Kallulli, në 40-vjetorin e krijimtarisë së Abdylazis Islamit (29 tetor 1994)**

"...Në kohën kur krijoi Abdylazis Islami duhej ose vargut t'ia vëmë këmbët në fyt, ose të shkohej në burg. Ai krijoi në heshtje. Akujt nuk i tha të shkruaje dicka për të. Ai cdo here qe modest. Modestia e krijoi atë. Ai është një hedhës i fjollave të fjalës që krijojnë bukuri..."

**Hasan Mekuli, Prishtine**

**Në jetë i qetë, në vargje: Tërmet**
(Shkëputje për jetëshkrim)

"Asnjëherë emrin e tij s'e mbuloi harresa.Edhe më pak:veprën e tij poetike, që prej vargut të parë deri në librin e parë, edhe në vazhdim, deri në shtim, në shumë vëllime, ai ishte " Njeri që pëshpërit" në jetë i qetë, kurse në vargje: tërmet.( Në takimet e para, më dukej se ka përbirë: gjuhën. Duhej shkëputur prej heshtjes së tij, edhe fjala e parë po edhe tëtë mendimin, sepse dëshironte të dëgjoj të tjerët. Më së shumti kemi biseduar, unë me shumë fjalë, ai me një buzëqeshje të lehtë që ishte edhe gëzim e edhe shpërthimi dashurisë, të tillë e njoha, shumë vjet, që mund të rrumbullakohen, shpejt me dyzet. Dhe çdo takim i penës, ai do të ngelë në letërsinë tonë, çdo herë që më vjen në mendje Abdylazis Islami,e kam pranë edhe: Din Mehmetin. Hetoj hyrjen e paraleles, si t'ishin dy duar të djathta të një njeriu, të një shpirti, të një poeti).
 Sa herë që kam dëgjuar zërin e tij, për të thënë vargun e vet, para një njeriu apo një populli, hetoja se po dëgjoja këngën e zogut, 
me krah të thyer, që askush s'ka mundur t'ia mbyllë gojën e edhe më pak t'ia thyejë penën.( Na ndante një bregore dhe shpesh më dukej se jemi në dy bregore të një deti që s'ka as të nisur e as të sosur, përsëri, me të shartur sytë në vargun e tij, ishte edhe më afër se fqiu i parë, të cilin e takon edhe njëherë në ditë.Ai vinte në mesin tonë: me dhurata. Me vargje të reja.Edhe me buzëqeshje.(Vjersha e tija kishin erë bjeshke dhe si të shtrydhura prej tij. Më hidhte në dilemë: a thua sa shpirtëra janë vendosur në një trup të njomë? Bindja e përhershme:Abdylazisi është lindur për poezi)..."

**Maksut Shehu, Flaka,1990**

**Vendlindja si preokupim poetik**

"...Po qe se vazhdojmë të lexojmë poezinë e Abdylazis Islamit me një kujdes më të madh, pra gjithnjë brenda tekstit të tij poetik, do të shohim se cenzura e tij shpirtërore, ndaç edhe jetësore,shpesh e vë poetin para të pamundshmes, para një dileme të vështirë.Ciles udhë të niset: të kurbetit apo të mbesë në mes të njerëzve të vet të varfër, atje lart në maja e Sharrit. Rrugën e dytë e sheh, para së gjithash,te përpjekjet e vazhdueshme të njerëzve tanë për të mbetur të lidhur fort për trollin se vetëm " lisi pranë lisit-lis i lartë".Kjo ide, preokupim kryesor i qenies sonë që nga Rilindja dhe që u bë lajtmotiv gati i tërë i poezisë sonë, në poezinë tonë bashkëkohore merr një dimension të ri e mjaft të theksuar: forca për jetën qëndron vetëm ne unitet.Ky nuk është vetëm problem i popujve të vegjël.
Vendlindja si nocion për Abdylazis Islamin është një pasqyrë e tij jetësore-kuptimore ku përcepton e shënon çdo gjë të rëndësishme që ndodh brenda e jashtë saj, ku jeta lë apo merr diçka.Poeti është në lëvizje ekzistenciale me tokën e tij gurore dhe dëshiron të pësojë një dlirësi shpirtërore, një katarzë dhe përkundrejt përplitjeve e zatetjeve të gjata, bredhjeve e udhëtimeve në vete e jashtë saj, shpesh me pasoja të rënda, përkundër presioneve të ndryshme dhe ngjyrës e ftohtësisë së gurit,Abdylazis Islami megjithatë në atë natyrë të ashpër, burrërore, vëren se diçka po ngjallet; se gurgurina e tij prej ditës në ditë po ndërron: "Tanimë/ke ushtruar/Skifterin tënd"(Gurgurina,IX).
Fshati i tij nuk është më vetëm një rrip toke gurore,para të cilës njeriu ynë i varfër shpesh e ndjeu veten të ligë.Ai ka nisur të ndërrojë, por edhe kuptimi ynë për jetën. Gurgurina e tij shndërrohet në një fuqi ekzistuese, në një grushtinë, toponim ky që bashkë me disa të tjerë si: dëshprinë, mosdaça, dufekinë bëjnë një simbolikë të fuqishme në tekstin poetik të Abdylazis Islamit e që duhet parë në kontekstin historika-shoqëror të qenies sonë.Kjo do të thotë shumë për një kolektiv të vogël njerëzor, për një zgjim të vetëdijësimit dikund në majat e errëta e me borë të Sharrit..."

**Ali Podrimja,"majë malesh" (zgjedhje), Prishtinë 1983**

**Abdylazis Islami:"Shpata në lulishte"**
----

parapamje|Liber me poezi nga Poeti Abdylazis IslamiPoeti i njohur Abdylazis Islami, përmes shtëpis botuese "Logos-A", së fundi prezentohet me përmbledhjen "Shpata në lulishte" 
Një tufë poezish që gufojnë me sentimentin e lartë të shprehjes artistike, në mënyrën të vazhdueshme i japin frymë vakuumit të mbyllur të fjalës se lirë,e cila nuk njeh kurrfarë kufijsh.
"Me këtë vëllim poetik, shënohet gjithësesi një ngritje e re ideoartistike letrare dhe estetike e subjektit poetik në planin individual krijues të këtij poeti, por kjo do të ketë rrezatim avancues eshe në mbarë poezinë e sotme shqiptare dhe më gjerë",shprehet recenzenti i librit,Ramadan Sinani.
Ky vëllim me poezi përbëhet nga nëntë cikle tematike e motivore, që si strukturë e tërësishme e këtij libri rrumbullakohet me idetë e realizuara të simbolit të mendimit të visit dhe të filozofisë poetike të universit.
Sinani vlerësohet se janë stisur në këto vargje shqetësime dhe vibrime shpirtërore me rrënjët e ngulitura thellë në tokën e vendlindjes dhe ato ushqejnë trungun dhe tërë pemën e mendimeve që projektojnë deri në përmasat e universit me një gjuhë dhe sintaksë origjinale poetike të një stili të mëvetësishëm të Abdylazis Islamit **(S.D.)**
Librin Shpata në Lulishte mund ta lexoni online Shpata në Lulishte 

**Fakti, e mërkurë, 17-08-2005**

## Lidhje të jashtme 
* Filolet.com - Abdylazis Islami.
* Forumishqiptar.com - Abdylazis Islami.