Ralph Waldo Emerson

parapamje|Ralph Waldo Emerson
**Ralph Waldo Emerson** (25 maj 180327 prill 1882),  me emrin e tij të dytë Waldo,  ishte një eseist, lektor, filozof, abolicionist dhe poet amerikan që udhëhoqi lëvizjen transcendentaliste të mesit të shekullit të 19-të. Ai shihej si një kampion i individualizmit dhe një kritik paraprak i presioneve kundërbalancuese të shoqërisë dhe ideologjia e tij u shpërnda përmes dhjetëra eseve të botuara dhe më shumë se 1500 leksioneve publike në të gjithë Shtetet e Bashkuara.

## Biografia 
Emerson gradualisht u largua nga besimet fetare dhe sociale të bashkëkohësve të tij, duke formuluar dhe shprehur filozofinë e transcendentalizmit në esenë e tij të vitit 1836 " Nature ". Pas kësaj vepre, ai mbajti një fjalim të titulluar " Dijetari amerikan " në 1837, të cilin Oliver Wendell Holmes Sr. e konsideroi si "Deklarata intelektuale e Pavarësisë" e Amerikës. 

Emerson shkroi shumicën e eseve të tij të rëndësishme fillimisht si leksione dhe më pas i rishikoi ato për shtyp. Dy koleksionet e tij të para me ese, *Ese: Seria e Parë* (1841) dhe *Ese: Seria e Dytë* (1844), përfaqësojnë thelbin e të menduarit të tij. Ato përfshijnë esetë e njohura " Mbështetja te vetja ",  " Mbi-shpirti ", " Rrathët ", " Poeti " dhe " Përvoja ". Së bashku me "Natyrën",  këto ese e bënë dekadën nga mesi i viteve 1830 deri në mesin e viteve 1840 në periudhën më pjellore të Emerson. Emerson shkroi për një sërë temash, duke mos përkrahur kurrë  fikse filozofike, por duke zhvilluar ide të caktuara si individualiteti, liria, aftësia e njerëzimit për të realizuar pothuajse çdo gjë dhe marrëdhëniet midis shpirtit dhe botës përreth. "Natyra" e Emerson ishte më shumë filozofike sesa natyraliste : "E konsideruar filozofikisht, universi përbëhet nga Natyra dhe shpirti". Emerson është një nga disa figura që "morën një qasje më panteiste ose pandeiste duke hedhur poshtë pikëpamjet e Zotit si të ndarë nga bota". 

Ai mbetet ndër shtyllat kryesore të lëvizjes romantike amerikane  dhe vepra e tij ka ndikuar shumë te mendimtarët, shkrimtarët dhe poetët që e pasuan. "Në të gjitha ligjëratat e mia," shkroi ai, "kam mësuar një doktrinë, domethënë, pafundësinë e njeriut privat."  Emerson është gjithashtu i njohur si mentor dhe mik i Henry David Thoreau, një shok transcendentalist. 

## Punime të zgjedhura 
**Koleksionet**
* *Essays: First Series* (1841)
* *Essays: Second Series* (1844)
*  (1847)
* ''* (1849)
* *Representative Men* (1850)
*  (1856)
* *The Conduct of Life* (1860)
*  (1867)
*  (1870)
* *Natural History of the Intellect: the last lectures of Ralph Waldo Emerson*  (1871)
*  (1875)

**Ese individuale**
* "Natyra " (1836)
* "Mbështetja te vetja " ( *Ese: Seria e parë* )
* "Kompensimi " ( *Seria e parë* )
* "The Over-Soul " ( *Seria e Parë* )
* "Rrathët " ( *Seria e parë* )
* "Poeti " ( *Ese: Seria e dytë* )
* "Përvoja " ( *Ese: Seria e dytë* )
* "Politika " ( *Seria e dytë* )
* " " në Atlantic Monthly (1864)
* "Dijetari amerikan "
* "Reformatorët e Nju Anglisë "
* "Histori"
* "Fati"

**Poetike**
* "Himni i Konkordit "
* "Rhodora "
* "Brahma "
* "Uriel "

**Letrat**
* Letër Martin Van Buren
* *Korrespondenca e Thomas Carlyle dhe Ralph Waldo Emerson, 1834–72''  

## Shih edhe 
* Natyra
* Filozofia
* Romantizmi

## Referime