Eliza Dushku

**Elizabeth Patricia "Eliza" Dushku**(; lindi më 30 dhjetor 1980) është një ish-aktore amerikane me prejardhje shqiptare. Ajo u bë e njohur me rolin Faith në serinë drama *Buffy the Vampire Slayer* (1998–2003) dhe nga seriali televiziv *Angel* (2000–2003). një profesoreshë e shkencave politike. Babai i Dushkut është një shqiptaro-amerikan nga qyteti i Korçës, ndërsa e ëma është me prejardhje daneze dhe angleze. Ajo ka tre vëllezër. Dushku ka ndjekur Beaver Country Day School në Chestnut Hill, dhe është diplomuar nga Watertown High School.

## Karriera 
### Aktrimi 
#### 1992–1997: Fillimet dhe përparimet 
parapamje|majtas|Eliza Dushku (2004)
Dushku ndeshi në vëmendjen e agjentëve kur ishte 10 vjeç. Ajo u zgjodh pas një kërkimi pesë-mujor për rolin kryesor të Alice në filmin dramë romantike *That Night*. Në 1993, Dushku mori një rol si Pearl në krah të Robert De Niros dhe Leonardo DiCaprios në filmin ''This Boy's Life*, një rol që sipas saj i hapi shumë dyer. Vitin më pas ajo luajti rolin e vajzës adoleshente të Arnold Schwarzenegger dhe Jamie Lee Curtis në *True Lies*. 

Ajo luajti role si Piper Reeves në filmin e shkurtër *Fishing with George* (1994), si Cat në filmin televiziv *Journey* (1995), si vajza e Paul Reiser në filmin komedi romantik *Bye Bye Love* (1995), dhe si Cindy Johnson në filmin komedi-dramë *Race the Sun* (1996).

#### 1998–2002: *Buffy the Vampire Slayer'' dhe njohja 
Dushku kishte në plan të ndiqte Universitetin Suffolk në Boston, ku e ëma e saj jepte mësim në atë kohë, por agjenti i kërkoi të dorëzonte një audicion të regjistruar për një projekt ku merrte pjesë dhe një kliente tjetër e tij, Sarah Michelle Gellar. Pasi lexoi skenarin, Dushku nxitoi drejt një prej dyqaneve Claire's për të blerë produkt për grim të errët dhe aksesorë të tjerë të përshtatshëm për pjesën si Faith në *Buffy the Vampire Slayer*. Kur filloi punën për këtë serial, Dushku ishte akoma në moshë të mitur, prandaj duhet të merrte liri prej prindërve të saj për të punuar me orë të zgjatura. Ajo më vonë rikujtoi me gëzim se gjykatësja që i dorëzoi çështjen e kujdestarisë së saj, një ndjekëse e devotshme e atij seriali, i tha se do ta firmoste urdhrin e kujdestarisë vetëm në qoftë se merrte një fotografi të firmosur prej Dushkut. Edhe pse fillimisht ishte planifikuar si një rol me tre episode, personazhi u bë aq popullor saqë ajo qëndroi për të gjithë sezonin e tretë dhe u rikthye për një paraqitje në dy pjesë në sezonin e katërt dhe për pesë episodet e fundit të serialit. Ajo u shfaq gjithashtu në serialin spin-off *Angel*.

Në vitin 2000, Dushku luajti në komedinë me nxitëset e tifozëve *Bring it On*. Kjo u ndoq nga *Soul Survivors*, duke e bashkuar me kolegun e saj Casey Affleck në *Race the Sun*. Në vitin 2001, ajo u shfaq në *The New Guy* me DJ Qualls dhe në *City by the Sea* me Robert De Niro dhe James Franco. Ky i fundit mori një vëmendje të gjerë nga një audiencë të rritur si dhe disa vlerësime pozitive. Në të njëjtin vit, Kevin Smith e ftoi Dushkun të ishte pjesë e *Jay and Silent Bob Strike Back*.

### 2003–2008: *Tru Calling* dhe rolet e mëvonshme 
Në vitin 2003, Dushku luajti në filmin horror *Wrong Turn* dhe *The Kiss*, nje komedi-dramë e pavarur. Duke nisur po në këtë vit, ajo mori pjesë në një dramë mbinatyrore të Fox-it, *Tru Calling*, ku luajti rolin kryesor si Tru Davis, një studente mjekësie. Pasi iu tërhoq një bursë, Tru detyrohet të fillojë një punë në morgun lokal ku ajo zbulon fuqinë e saj për të "ri-jetuar" ditën e mëparshme nëse një nga të vdekurit i kërkon ndihmë për të ndryshuar atë që ka ndodhur. Dushku refuzoi një rol në një derivat të *Buffy the Vampire Slayer*, i cili do të kishte qenë rreth Faith. 

Ajo ka pasur shumë role si "vajzë e keqe" në filma dhe i ka shjuar këto mundësi. Në një intervistë me Maxim në maj 2001, Dushku thotë rreth roleve të saj, "Është e lehtë të luash një vajzë të keqe. Duhet vetëm të bësh gjithçka që të është thënë të mos e bësh, dhe nuk të duhet të merresh me pasojat sepse është thjesht aktrim."

Dushku mori pjesë dhe në një prodhim nga Off-Broadway të quajtur *Dog Sees God*, që nga dhjetori 2005, duke luajtur motren e Van-it, një personazh i paralelizuar me Lucy Van Pelt, nga seria komike *Peanuts* tek e cila ishte bazuar produksioni. Ajo hoqi dorë në shkurt 2006 bashkë me anëtarë të tjerë, në mes të zërave për abuzim nga producenti, por që më vonë u mohuan.

Ajo luajti rolin kryesor në *Nurses*, një komedi-dramë spitalore për Fox. Ky ishte prodhimi i dytë i Fox-it tek e cila ajo mori pjesë por që nuk u transmetua. 

Ajo është parë edhe në videon muzikore të Simple Plan "I'm Just a Kid", si interesi romantik i bandës, gjithashtu dhe në videon "Rockstar" të Nickelback.

Në 1 tetor 2005 ajo lajmëroi në Wizard World Boston se kishte filluar xhirimet për *Nobel Son*, në të cilin do të luante krahas Alan Rickman, Danny DeVito dhe Bill Pullman. Filmi doli në Festivalin e Filmit në Tribeca në 2007. Një projekt tjetër është *On Broadway*, një film i pavarur i xhiruar në vendin e saj të lindjes, Boston. Filmi ka marrë vlerësime tepër pozitive dhe disa prej tyre nënvizojnë performancën e Dushkut.

Dushku ka pasur role edhe në pesë lojëra elektronike. Ajo dubloi rolin e Yumi Sawamura në versionin anglisht të *Yakuza* për PlayStation 2, që u realizua dhe publikua nga Sega në shtator 2006. Dushku gjithashtu luan si Shaundi, një nga personazhet kryesore të *Saints Row 2*, që u realizua nga Volition, Inc. dhe publikua nga THQ. Doli në Amerikën Veriore në 14 tetor 2008, për PlayStation 3 dhe Xbox 360. Përdori zërin e saj edhe për rolin e Rubi Malone, personazhi kryesor në lojën *WET*. Në dhjetor 2008 ajo mori pjesë në ndarjen e çmimeve të Spike TV për lojrat elektronike. Roli i Shaundi në *Saints Row: The Third* u zëvendësua nga Danielle Nicolet.

*Variety* lajmëroi në 2 gusht 2006 se Dushku do të luante bashkë me Macaulay Culkin në *Sex and Breakfast*, një komedi e errët e shkruajtur dhe drejtuar nga Miles Brandman. Një analist e përshkroi Dushkun si "rrëzëllitëse" dhe se i dha forcë personazhit. Filmi doli në 30 nëntor 2007 në Los Angeles dhe në DVD në 22 janar 2008. Ajo luajti në *Open Graves* në 2008, bashkë me Mike Vogel, një thriller-horror rreth një loje djallëzore. Ka luajtur role kryesore edhe në *The Thacker Case* dhe *The Alphabet Killer*, që të dy thrillera të bazuar në ngjarje të vërtetë, një prej tyre drejtuar prej Rob Schmidt me të cilën kishte punuar më parë në *Wrong Turn*. Që të dy filmat dolën në vitin 2008. *The Alphabet Killer* përmban skenën e parë gjysëm-nudo të Dushkut. Filmi mori kritika të përziera, megjithatë ato lavdëruan performancën e Dushkut, me komente si "Eliza Dushku e komandon ekranin por nuk mund të pajtojë axhendat konfliktuese dhe idiote të skenarit." Ajo ka marrë pjesë edhe në *Bottle Shock*, një dramë rreth verës së Napa valley.

### 2009–2017: *Dollhouse*, punë të tjera dhe dalja në pension 
Në 26 gusht 2007 Dushku nënshkroi një marrëveshje me Fox Broadcasting Company dhe 20th Century Fox. Sipas saj, rrjeti dhe studio do të zhvillonin projekte "të kopsitura" enkas për të, gjithashtu dhe ta lidhnin me prodhime dhe skenare ekzistuese.

Më vonë, në 31 tetor u bë e ditur se Dushku kishte joshur e rikthyer në televizion Joss Whedon nga *Buffy the Vampire Slayer*, pasi kishin rënë dakord të krijonin një prodhim quajtur *Dollhouse*. Dushku e prodhoi atë dhe luajti rolin kryesor "Echo", që u transmetua në Fox gjatë sezonit televiziv 2008-2009. Në një intervistë, Dushku shpjegoi se si *Dollhouse* dhe lidhja me Whedon erdhën në jetë:
	
E ftova për drekë Joss Whedon-in pasi nënshkrova marrëveshjen me Fox-in. Kemi pasur një marrëdhënie të këndshme në të shkuarën kështu që doja të bënim diçka bashkë, duke u rikthyer në një projekt televiziv. E kam pasur goxha në mendje, vetëm se nuk i kisha telefonuar akoma. Kështu që rregullova gjërat me Fox-in, mora guximin dhe i telefonova. Kaluam një drekë katër-orëshe ku pak a shumë përdora aftësitë e mia joshëse prej femre.  Jo, ne jemi bërë shumë shokë të mirë, gati si vëlla e motër. Ai ka qenë si një kujdestar e një stërvitës për mua që kur u transferova në L.A kur isha 17 vjeç dhe isha pak si fëmi i çmendur. Ai është kujdesur, më ka ndihmuar dhe më ka mësuar përgjatë viteve. I thashë se sa shumë doja dhe kisha nevojë që ai të rikthehej. Ai pranoi dhe ja ku jemi.

Dushku e përshkroi Whedon si: "gjeniu im i preferuar... shoku i preferuar... vëllai i madh... dhe i vetmi person tek i cili kam besuar me gjithë zemër, sepse nuk më ka zhgënjyer asnjëherë." *Dollhouse* u rinovua për një sezon të dytë. Arsyet që përmendën producentët për vazhdimin e filmit ishin besimi në fuqinë e bazës së fansave të Joss Whedon dhe numrat e lartë të DVR. Fox e anuloi shfaqjen në 11 nëntor 2009. Ajo përfundoi xhirimet në sezonin e dytë dhe të fundit në 16 dhjetor 2009.

Në vitin 2010, Dushku ia dha zërin për ''Noah's Ark: The New Beginning* dhe u shfaq në filmin *Locked In*. Ajo gjithashtu luajti si e ftuar në një episod të komedisë së CBS-së *The Big Bang Theory*, e cila u transmetua më 4 nëntor 2010. Në vitin 2011, Dushku luajti së bashku me Jayson Floyd në "One Shot", një klip i shkurtër aksioni në YouTube i drejtuar dhe me aktorin Freddie Wong, i publikuar më 13 maj 2011.

Dushku pati një rol kryesor në serialin e animuar online "motion comic" *Torchwood: Web of Lies*, bazuar në serinë e BBC-së *Torchwood: Miracle Day*. Në qershor 2012, Dushku luajti me Katie Cassidy, Gina Gershon dhe Michelle Trachtenberg në *The Scribbler*, drejtuar nga John Suits dhe prodhuar nga Gabriel Cowan.

Në vitin 2013, ajo u zgjodh si Patricia Holm në një film pilot për një serial televiziv të propozuar për ringjalljen e *The Saint*, por seriali nuk u porosit. Në korrik 2017, episodi pilot u publikua në HD/VOD dixhitale.

Nga viti 2013 deri në vitin 2015, Dushku luajti rolin e She-Hulk në serialin e animuar të Disney XD, *Hulk and the Agents of S.M.A.S.H.*. Në vitin 2014, u njoftua se ajo do të luante në *Midnight Rider* të Randall Miller, një biografi e Gregg Allman. Në vitin 2016, ajo u zgjodh në një rol të përsëritur në sezonin e katërt të serialit televiziv Cinemax, *Banshee*. Në vitin 2017, ajo pati një rol të përsëritur si e ftuar në tre episodet e fundit të sezonit të parë të serialit dramatik të CBS, *Bull'', me mundësinë për t'u bërë një aktore e rregullt në sezonin e dytë.

Pas një ndërprerjeje shtatëvjeçare, Dushku konfirmoi tërheqjen e saj nga aktrimi në shtator 2024.

### Punë prodhimi 
[parapamje|majtas|Eliza Dushku në [San Diego Comic-Con 2009]]
Në gusht të vitit 2011, Dushku vizitoi Shqipërinë me një ekip nga Travel Channel dhe Lonely Planet për të xhiruar *Dear Albania*, një dokumentar që promovonte turizmin në vendin e prejardhjes së familjes së babait të saj.

Dushku ka qenë CEO e kompanisë së saj të prodhimit, Boston Diva Productions, me vëllain e saj Nate si partner. Ajo siguroi të drejtat ekskluzive për të bërë një film të autorizuar bazuar në jetën e fotografit Robert Mapplethorpe. Në një kohë, i titulluar përkohësisht *The Perfect Moment*, filmi ishte në zhvillim e sipër për më shumë se një dekadë. Përfundimisht ajo kërkoi ndihmën e Ondi Timoner dhe Mapplethorpe, me Matt Smith si personazhin kryesor, u soll në ekran në vitin 2018.

Në vitin 2017, kompania e saj e prodhimit, në bashkëpunim me IM Global Television, u raportua se po zhvillonte serinë e librave *The Black Company* të Glen Cook, për një serial televiziv, me Dushkun që mund të luante rolin e The Lady.

## Jeta personale 
Dushku është rritur në një familje me besim Mormon.

Vendbanimi i saj është në Laurel Canyon, Los Angeles, Kaliforni.  Ajo vizitoi familjen e të atit në Shqipëri në vitin 2006 pas një ftese nga kryeministri shqiptar i asaj kohe Sali Berisha. Ajo vizitoi gjithashtu dhe Kosovën dhe bëri një tatuazh me shqiponjën dykrenare në pjesën e pasme të qafës. Gjatë vizitës së dytë në Shqipëri në vitin 2011, ajo aplikoi për shtetësi shqiptare duke marrë pashaportën dhe kartën e identitetit shqiptare. Iu dha gjithashtu dhe titulli i nderit si Ambasadore e Kulturës dhe Turizmit në botë nga kryetari i Bashkisë së Tiranës, Lulzim Basha. Gjithashtu iu dha edhe titulli qytetare nderi e vendlindjes së babait të saj, Korçë.

Ajo është themeluesja dhe drejtuesja ekzekutive e Boston Diva Productions, shërben në grupin drejtues të organizatës THRIVEGulu (Qendra e Shërimit të Traumës dhe Reflektimit në Gulu), një organizatë kushtuar ndihmës së të mbijetuarve të luftës (përfshirë edhe fëmijë ushtarë) në Ugandën Veriore. Si një figurë model për aktivizmin e saj, u ftua nga Millenium Campus Network (MCN) si një folëse kryesore duke marrë çmimin Global Generation në krah edhe të Sekretarit të shtetit amerikan John Kerry në aktivitetet e MCN në 2011.

Dushku njihet se vuan nga sindroma e çrregullimit të vëmendjes dhe hiperaktivitetit.

Në tetor 2009 ajo filloi të dilte me ish basketbollistin e Los Angeles Lakers Rick Fox dhe në gusht 2010 ata konfirmuan se jetonin bashkë. Në qershor 2014 u bë e ditur se çifti ishte ndarë.

Në dhjetor 2011, Dushku bëri të ditur se kishte vendosur të kthehej në vegane pasi kishte parë dokumentarin Pirunjtë mbi Thikat. Në dhjetor 2014 ajo tha në faqen e saj të Twitterit se nuk ishte më vegjetariane. 

Dushku, e cila fillimisht kishte dashur të ndiqte studimet në kolegjin e Bostonit para se Buffy t’i prishte ato plane, bëri të ditur në mars 2014 në Emerald City Comicon se do të ndiqte kolegjin më vonë gjatë atij viti.

Në 22 qershor 2014, The Boston Globe raportoi se Dushku e kishte lënë Los Angeles-in, ishte rikthyer në Boston dhe kishte në plan të ndiqte kolegjin.

## Filmografia 
### Film
### Televizion 
;Shënime

### Video muzikore 
### Lojra elektronike 
## Çmimet dhe nominimet 
## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* 
* Video - Intervista 
* Faithful Eliza - faqe e simpatizuesve - ?gjermanisht
*