Rinoceronti indian

**Rinoceronti** **indian** ( Rhinoceros unicornis ), gjithashtu i quajtur rinoceront i madh indian , është një rinoceront endemik në nënkontinentin indian . Ajo është e shënuar si i cënueshëm në Listën e Kuqe të IUCN , si popullatat janë të fragmentuara dhe të kufizuar në më pak se 20.000 km2 . Për më tepër, shtrirja dhe cilësia e habitatit të rinocerontit, livadhet dhe pyjeve lumore, konsiderohet të jetë në rënie për shkak të shkeljes së njerëzve dhe blegtorisë. Që nga viti 2008, një total prej 2,575 individësh të pjekur u vlerësuan të jetojnë në të egër.

Rinoceronti indian dikur shkonin përgjatë gjithë Indis, por gjuetia e tepërt dhe zhvillimi bujqësor reduktuan gamën e tyre në mënyrë drastike në 11 vende në Indinë veriore dhe në Nepal jugore . Në fillim të viteve 1990, mes 1,870 dhe 1,895 rinoceront u vlerësuan të jenë gjallë.

## Taksonomia 
Në 1758, Carl Linnaeus përshkroi një rinoceront me një bri me emrin Rhinoceros unicornis . Si lokalitet tip , ai tregoi Afrikën dhe Indinë.

Rinoceronti me një brirë është monotipik . Disa mostra u përshkruan që nga fundi i shekullit të 18-të nën emra të ndryshëm shkencorë , të cilët konsiderohen të gjitha sinonime të Rhinoceros unicornis sot:

*       R. indus nga Cuvier , 1817
*       R. Asiaticus nga Blumenbach , 1830
*       R. stenocephalus nga Gray , 1867
*       R. jamrachi nga Sclatter , 1876
*       R. bengalensis nga Kourist, 1970

## Etimologjia 
Emërtimi shkencor modern i Rhinoceros unicornis është adoptuar nga ῥινόκερως ῥινόκερως (nga ῥίς rhís (hunda) dhe κέρας kéras (bri i një kafshe)) dhe latinisht σnus kuptimi i vetëm dhe cornū që do të thotë bri.

## Evolucioni 
Rinocerontët indian dallohej nga perisodaktilët e tjerë në Eocenën e hershme . Krahasimi i ADN mitohondriale sugjeron paraardhësit e rinocerontit moderne të ndarë nga paraardhësit e Equidae rreth 50 milion vjet më parë. Familja ekzistuese, Rhinocerotidae, u shfaq së pari në Eocenën e Vonë në Euroazi , dhe paraardhësit e specieve ekzistuese të rinocerontit, të shpërndara nga Azia që filluan në Miocene 
parapamje|Rinoceronti Indian në Parkun Kombëtar Chitwan , Nepal.
Fosilet e R. unicornis shfaqen në Pleistocenë e Mesme . Në Pleistocen , gjini Rhinoceros shkonin në të gjithë Azinë Jugore dhe Juglindore , me mostra të vendosura në Sri Lanka . Në holocen , disa rinocerone jetonin deri në perëndim si Gujarat dhe Pakistani deri kohët e fundit 3.200 vjet më parë.

Rinocerosentët indian dhe javan, të vetmit anëtarë të gjinisë Rhinoceros ,u shfaqen së pari sipas fosileve në Azi rreth 1.6 milion-3.3 milion vjet më parë. Vlerësimet molekulare, megjithatë, sugjerojnë se speciet mund të kenë ndryshuar shumë më herët, rreth 11.7 milionë vjet më parë.Edhe pse i përkasin të njëjtit gjinije  , rinoceronti indian dhe javan nuk besohet të jetë të lidhur ngushtë me lloje të tjera të rinocerontëve. Studimet e ndryshme kanë hipoteza se ata mund të jenë të lidhura ngushtë me Gaindatherium ose Punjabitherium . Një analizë e hollësishme e familjes Rhinocerotidae e vendosi Rhinoceros dhe të zhdukurve Punjabitherium në një kullë me Dicerorhinus , rinocerontët sumatran . Studime të tjera kanë sugjeruar se rinoceronti i Sumatrës është më e lidhur ngushtë me dy speciet afrikane. Rinocerinti sumatran mund të ketë ndryshuar nga rinocerontët e tjerë aziatikë rreth 15 milionë vjet më parë. 

## Karakteristikat 
parapamje|Briri i vetëm i rinocerontit indian
Rinoceronti indian ka një lëkurë të trashë gri-kafe me mbështjellës të lëkurës rozë dhe një bri të zi . Këmbët dhe shpatullat e sipërme janë të mbuluara me gunga si lytha. Ai ka shumë pak qime të trupit, përveç qerpikëve, skajeve të veshit dhe furçës së bishtit. Meshkujt kanë folda të mëdha të qafës. Kafka e saj është e rëndë me një gjatësi bazë mbi 60 cm (24 in) dhe një okciput mbi 19 cm (7.5 in). Briri i tij hundor është pakëz mbrapa me një bazë prej rreth 18.5 cm (7.3 in) me 12 cm (4.7 in) që ngushton me shpejtësi derisa një pjesë e lëmuar dhe e rrjedhshme fillon rreth 55 mm mbi bazën. Në kafshë robëruar, briri shpesh është i veshur me një lëkurë të trashë.
parapamje|Gunga si barku në këmbët e pasme.
Briri i vetëm i rinocerontit është i pranishëm në të dyja gjinit, meshkujt dhe femrat, por jo tek të sapolindurit. Briri i zi është keratin i pastër , si thonjtë e njeriut dhe fillon të shfaqet pas rreth gjashtë vjetësh. Në shumicën e të rriturve, briri arrin një gjatësi prej rreth 25 cm, por është regjistruar deri në 36 cm në gjatësi dhe peshë 3,051 kg.

Midis gjitarëve tokësorë në Azinë, rinoceronti indian është i dyti në madhësi pas elefantit aziatik . Është gjithashtu rinoceronti i dytë më i madh i gjallë, pas  rinocerontëve të bardhë . Meshkujt kanë një gjatësi prej 368-380 cm (12.07-12.47 ft) me një gjatësi prej 170-186 cm, ndërsa femrat kanë një gjatësi prej 310-340 cm (10.2- 11.2 ft) dhe një lartësi shpatullash prej 148-173 cm (4.86-5.68 ft). Mashkulli,janë mesatarisht rreth 2,200 kg (4,850 lb), është më i rëndë se femra, mesatarisht rreth 1,600 kg (3,530 lb).

Prania e pasur e enëve të gjakut nën indet në lëkurë i jep atij ngjyrë rozë e kuqe. Mbulesat në lëkurë rrisin sipërfaqen dhe ndihmojnë në rregullimin e temperaturës së trupit.  Lëkura e trashë nuk e mbrojnë kundërparazitëve, shushunjave dhe mushkonjave.

Mostrat me madhësi të madhe variojnë deri në 4.000 kg (8.820 lb).

## Shpërndarja dhe habitati 
Rinoceronti indian dikur varionte përgjatë gjithë pjesës veriore të nënkontinentit indian , përgjatë pellgjeve të lumejnve Indu , Gang dhe Brahmaputra , nga Pakistani në kufirin indian- Myanmar , përfshirë Bangladeshin dhe pjesët jugore të Nepalit dhe Butanit . Ai mund të ketë qenë edhe në Myanmar, Kinën jugore dhe Indokinë . Ai banon në kullotat të pellgut Terai dhe Brahmaputra. Si rezultat i shkatërrimit të habitatit dhe ndryshimeve klimatike varg i tij ka qenë gradualisht duke u zvogluar deri në shekullin e 19, ai mbijetoi vetëm në livadhet e Nepalit jugor , në Uttar Pradesh ,në Bihar ,në Bengalin perëndimor, dhe në Luginën Brahmaputra të Assam .

Llojet ishin të pranishme në pjesën veriore të Bihar dhe Oudh të paktën deri në vitin 1770 siç tregohet në hartat e prodhuara nga koloneli Gentil . Në ish-bollëkun e specieve, Thomas C. Jerdonshkroi në 1867:

Ky rinoceront i madh gjendet në Terai në këmbët e Himalajeve, nga Butani në Nepal. Ai është më i zakonshme në pjesën lindore të Terain se në perëndim dhe është më e bollshme në Assam dhe Dooarët e Butanit. Unë kam dëgjuar nga sportistët së saj deri në perëndim si Rohilcund, por është sigurisht e rrallë aty tani, dhe në të vërtetë përgjatë pjesës më të madhe të Terai Nepal; ... Jelpigoree, një stacion i vogël ushtarak pranë lumit Teesta, ishte një lokalitet i preferuar për të kapur Rinocerontin dhe ishte nga ai stacion Captain Fortescue ... mori kafkat e tij, të cilat ishin ... i pari që zoti Blyth kishte shihet e kësaj specie, ...

Sot, sfera e saj është zvogëluar edhe më tej në disa pjesë në Nepalin jugor, në Bengalin e Veriut dhe Perëndimor dhe në Luginën Brahmaputra. Në vitet 1980, rinoceronti shpesh shiheshin në zonën e ngushtë të Parkut Kombëtar Manas në Butan . Sot, ato janë të kufizuara në habitatet e rrethuara nga peizazhe të mbizotëruara nga njeriu, kështu që ato shpesh ndodhin në zonat e kultivuara ngjitur, kullotat dhe pyjet sekondare.

Rinoceronti indian është rajonalisht i zhdukur në Pakistan.
parapamje|225x225px|Trendi i popullsisë që nga viti 1910

### Popullata 
Në vitin 2006, popullsia e përgjithshme vlerësohet të jetë 2.575 individë, nga të cilët 2.200 jetojnë në zonat e mbrojtura indiane: 

* ·       në Parkun Kombtar të Kazirangut : 1,855 - u rrit nga 366 në vitin 1966; 2048 rinoceront janë vlerësuar në vitin 2009.
* ·       në Parkun Kombëtar Jaldapara : 108 - u rrit nga 84 në vitin 2002
* ·       në Pobitora: 81 - u rrit nga 54 në vitin 1987
* ·       në Parkun Kombëtar Orang : 68 - u rrit nga 35 në vitin 1972
* ·       në Gorumara : 27 - u rrit nga 22 në vitin 2002
* ·       në Parkun Kombëtar të Dudhwa : 21
* ·       në Parkun Kombëtar Manas : 19
* ·       në Katarniaghat : 2

Në vitin 2000, rreth 2,000 rinoceront u vlerësuan në Assam. Sanctuary Wildlife Pobitora strehon densitetin më të lartë të rinocerontit indian në botë - me 84 individë në 2009 në një sipërfaqe prej 38.80 km2 (14.98 sq mi). Deri në 2014, popullsia në Assam u rrit në 2,544 rinoceront, një rritje prej 27% që nga viti 2006, edhe pse më shumë se 150 individë u vranë nga gjatarët gjatë këtyre viteve.

Popullsia në Nepal u rrit nga 111 individë nga 2011 në 2015, duke u rritur me 21%. Numri më i fundit i rinocerontëve u zhvillua nga 11 prilli deri më 2 maj 2015 dhe zbuloi 645 persona që jetonin në Parkun Kombtar  Parkun Kombtar të Parsas,Parkun Kombtar të Chitwanit , Parkun Kombtar të Bardiatit ,Rezervati i jetës së egër Shuklaphanta dhe zonat përkatëse  në Peisazhin e Terai Arc .

Në Parkun Kombëtar të Lal Suhanra të Pakistanit , dy rinoceront nga Nepali u trasportuan në vitin 1983, por nuk janë idetifikuar deri më tani.

## Ekologjia dhe sjellja 
parapamje|Rinoceronti indian në Parkun Kombëtar të Bardia në Nepal .
Rinocerontët Indian meshkuj zakonisht janë të vetmuar. Grupet përbëhen nga femrat me viça, ose deri në gjashtë nëna të rritura. Grupet e tilla grumbullohen në zonat e kullotje. Ata janë kryesisht aktivë në mëngjes herët, vonë pasdite dhe natën, por pushojnë gjatë ditëve të nxehta. Ata janë notarë të shkëlqyeshëm dhe mund të notojnë me shpejtësi deri në 55 km / h (34 mph) për periudha të shkurtra. Ata kanë shqisat të shkëlqyer të dëgjimit dhe nuhatjes, por shikimi relativisht të dobët.  Meshkujt dominues tolerojnë meshkujt që kalojnë nëpër territoret e tyre, përveç kur janë në sezonin e ciftëzimit, kur shpërthen luftime të rrezikshme.
parapamje|Rinoceronti indian në Parkun Kombëtar Manas , Assam .
Rinoceronti indian lahet rregullisht. Mbulesat në lëkurën e tyre kapin ujin dhe e mbajnë atë edhe kur kthehen në tokë.

Rinoceronti indian ka pak armiq natyror, me përjashtim të tigrave , të cilat ndonjëherë vrasin viçat, por rinocerontët e rritur janë më pak të prekshëm për shkak të madhësisë së tyre. Mynahs dhe egrets të dy hanë jovertebrore nga lëkura e rinocerontit dhe rreth këmbëve të tij. Rinocerontët gjithashtu janë të prekshëm ndaj sëmundjeve të përhapura nga parazitë, si pështymat , kthetrat dhe nematodet . Në mars të vitit 2017, një grup prej katër tigrave që përbëheshin nga një mashkull, femër dhe dy të vegjël të rritur, vranë një Rinoceront mashkull 20-vjeçar në Rezervatin e Tigrave të Dudhwa. 

### Ushqimi 
parapamje|Rinoceront indian në ujë
Rinoceronti indian është barngrënës. Dietat e tyre përbëhen pothuajse tërësisht nga bari, por gjithashtu hanë gjethe, degë të shkurreve dhe pemëve, fruta, dhe bimë ujore të zhytura dhe lundruese . Ata ushqehen në mëngjes dhe në mbrëmje. Ata përdorin buzët e tyre gjysmë të holla për të kuptuar rrjedhjen e barit, përkulin gjethet poshtë, kafshojnë nga maja dhe pastaj hanë barin. Ata merren me kullotje ose hanë fidane shumë të larta duke ecur mbi bimë, me këmbë në të dyja anët dhe duke përdorur peshën e trupave të tyre për të shtyrë fundin e bimës deri në nivelin e gojës. Nënat përdorin gjithashtu këtë teknikë për të bërë ushqim të ngrënshëm për viçat e tyre. Ata pijnë për një minutë ose dy në një koh.

### Jeta shoqërore 
parapamje|Rinoceronti indian duke treguar dhëmbët e tij të mprehta të përdorur për të luftuar
Rinocerontët indian formojnë një shumëllojshmëri të grupimeve sociale. Meshkujt e rritur në përgjithësi janë të vetmuar, përveç për çiftëzimin dhe luftimin. Femrat e rritura janë kryesisht të vetmuar kur janë pa viça. Nënat do të qëndrojnë pranë viçave të tyre deri në katër vjet pas lindjes së tyre, duke lejuar nganjëherë një viç të vjetër që të vazhdojë ta shoqërojë sapo të vijë një viç i porsalindur. Edhe meshkujt dhe femrat e nënshtruara formojnë grupime të qëndrueshme. Grupet e dy ose tre meshkujve të rinj shpesh do të formohen në skaj të vargjeve të shtëpive të meshkujve dominues, me sa duket për mbrojtje në numër. Femrat e reja janë pak më pak sociale sesa meshkujt. Rinoceronti indian gjithashtu formojnë grupime afatshkurtra, veçanërisht në pllakat e pyjeve gjatë sezonit të munsonit dhe në kullota gjatë marsit dhe prillit. Grupet deri në 10 rinoceront mund të mblidhen - zakonisht një mashkull dominuese me femra dhe viça, por jo meshkuj të rritur.

Rinoceronti indian bën një shumëllojshmëri të gjerë të vokalisationit. Janë identifikuar të paktën 10 vokalizime të dallueshme: gërhitje, gërhëritje, zhuritje, zhuritje, zhuritje, gërhij, gërhij, rënkime, rënkime dhe kërcitje. Përveç zhurmave, rinoceronti përdor komunikimin e nuhatjes . Meshkujt e rritur urinojnë prapa, deri në 3-4 m pas tyre, shpesh në përgjigje të shqetësimit nga vëzhguesit. Ashtu si të gjitha rinocerontet, rinocerontët indianë shpesh defekojnë pranë grumbujve të tjerë të plehrave të mëdha. Rinoceronti indian ka aroma pedale të cilat përdoren për të shënuar praninë e tyre. Meshkujt janë vërejtur duke ecur me kokat e tyre në tokë sikur nuhatës, me sa duket pas aromës të femrave. 

Në grumbullime, rinoceronti indian janë shpesh miqësore. Ata shpesh përshëndesin njëri-tjetrin duke tundur ose duke tundur kokat, krahët ose hundët e tyre . Meshkujt e rritur janë nxitësit kryesorë në luftime. Luftimet midis meshkujve dominues janë shkaku më i zakonshëm i vdekshmërisë së rinisë dhe meshkujt gjithashtu janë shumë agresiv ndaj femrave gjatë shoqërimit. Meshkujt do t'i ndjekin femrat për distanca të gjata dhe madje do t'i sulmojnë ata ballë për ballë. Ndryshe nga rinocerontët afrikan, rinoceronti indian lufton me trup, se sa me brirë.

### Riprodhimi 
parapamje|Rinoceront me fëmijën e saj
Meshkujt piqen në moshën pesëvjeçare, por meshkujt e egër arrijnë pjekurin shumë më vonë kur ato janë më të mëdhenj. Femrat piqen deri në moshën katër vjeçare, por në të egër, zakonisht fillojnë të mbarështojnë vetëm kur janë gjashtë vjeç, gjë që tregon se duhet të jenë mjaft të mëdhenj për të mos u vrarë nga meshkujt agresivë. Periudha e tyre e shtatzënisë është rreth 15.7 muaj, dhe intervali i lindjes varion nga 34-51 muaj.

Në robëri, katër rinoceront dihet se kanë jetuar mbi 40 vjet, rinoceronti më i vjetër është 47.

## Kërcënimet 
parapamje
Gjuetia e sportit u bë e zakonshme në fund të viteve 1800 dhe në fillim të viteve 1900. Rinocerontët indian u gjuajtën pa pushim dhe me këmbëngulje. Raportet nga mesi i shekullit të 19 thojnë se disa oficerë ushtarakë britanikë në Assam qëlluan individualisht mbi 200 rinoceront. Deri në vitin 1908, popullsia në Kaziranga kishte rënë në rreth 12 individë. Në fillim të viteve 1900, speciet kishin rënë në afërsi të zhdukjes.

Gjueti për bririn e rinocerontit u bë arsyeja e vetme më e rëndësishme për gjuatjen e rinocerontit indian pasi masat e ruajtjes u vendosën që nga fillimi i shekullit të 20-të, kur përfundoi gjuetia ligjore.  Në Qendrën për jetën e egër në Laokhowa të Indisë , 41 rinocerontë u vranë në 1983, pothuajse të gjithë popullsinë

Në vitin 1950, pyjet dhe livadhet e Chitwan u zgjatën më shumë se 2.600 km 2 (1.000 sq mi) dhe ishin një shtëpi për rreth 800 rinoceront. Kur fermerët e varfër nga kodrat e mesit u zhvendosën në luginën e Chitwan në kërkim të tokës së punueshme, zona u hap më pas për t'u zgjidhur, dhe gjuetia e kafshëve të egra u bë e shfrenuar. Popullsia e Chitwan-it në mënyrë të përsëritur është rrezikuar nga gjuetia; në vitin 2002 vetëm, gjatarët vranë 37 kafshë për të parë dhe për të shitur brirët e tyre të vlefshëm. 

Janë regjistruar gjashtë metoda për vrasjen e rinocerontit:

*       Xhirimi është larg nga metoda më e zakonshme e përdorur; tregtarët e bririt të rinocerontit punësojnë mjete të forta dhe shpesh i furnizojnë me pushkë dhe municion.
*       Hapet një gropë kryesisht në terren dhe disponueshmërinë e barit për të mbuluar atë; gropa janë gërmuar në një mënyrë të tillë që një kafshe e rënë ka pak hapësirë ​​për të manovruar me kokën e saj pak mbi gropën, kështu që është e lehtë të presësh bririn.
*       Elektrokuzion përdoret aty ku linjat e tensionit të lartë kalojnë nëpër ose afër një zone të mbrojtur, tek të cilat gjuetarët  lidhin një shufër të gjatë e të izoluar të lidhur me një tel, i cili është i pezulluar mbi një rrugë të rinocerontit.

*       Nganjëherë përdoret helmimi me helm të fosforit të zinkut ose të pesticideve në kripë që shpesh përdoren për rinocerontët.
*       E vret duke u mbytur.
*       Një barre, e cila thyen lëkurën e rinocerontit.
* Gjueti, bëhet kryesisht për përdorimin e bririt në mjekësinë tradicionale kineze , ka mbetur një konstante dhe ka çuar në zvogëlimin e disa popullsive të rëndësishme. Përveç kësaj, rënie serioze në cilësinë e habitatit kanë ndodhur në disa zona, për shkak të:
*       pushtimi i ashpër nga bimët e huaja në kullota që ndikojnë në disa popullime;
*       ka demonstruar reduktime në shtrirjen e kullotave dhe habitateve ligatinore për shkak të shkeljes së pyllit dhe ngrirjes së gjymëve;
*       kullotja nga kafshët shtëpiake.

Lloji është i rrezikuar, sepse mbi 70% e popullsisë së saj ndodh në një vend të vetëm,në Parkun Kombtar të Kaziranga . Çdo ngjarje katastrofike si sëmundja, çrregullimi civil, gjuetia, ose humbja e habitatit do të kishte një ndikim shkatërrues në statusin e rinocerontit indian. Megjithatë, popullsia e vogël e rinocerontit mund të jetë e prirur për ripërtëritje.

## Konservimi 
Rhinoceros Unicornis është renditur i cenueshëm që nga viti 1975. Qeveritë indiane dhe ato nepalese kanë ndërmarrë hapa të mëdha për ruatjen e rinocerontit indian, veçanërisht me ndihmën e Fondit Botëror për Natyrë (WWF) dhe organizatave të tjera joqeveritare. Në fillim të viteve 1980, u fillua një skemë e translocationëve të rinocerontit. Çifti i parë i rinocerontit u rifitua nga Terai i Nepalit në Parkun Kombëtar të Pakistanit në Lal Suhanra në Punjabnë vitin 1982.

### Në Indi 
Në vitin 1910, gjuetia e rinocerontit në Indi u ndalua. Në 1984, pesë rinoceront u zhvendosën në Parkun Kombëtar të Dudhwa - katër nga fushat jashtë qendrës për jetën e egër në Pobitora dhe një nga Goalpara.

### Në Nepal 
Më 1957, ligji i parë i mbrojtjes së vendit siguroi mbrojtjen e rinocerontit dhe habitatit të tyre . Në vitin 1959, Edward Pritchard Gee ndërmori një studim të Luginës së Chitwan dhe rekomandoi krijimin e një zone të mbrojtur në veri të lumit Rapti dhe një vend të shenjtë në jug të lumit për një periudhë prove prej 10 vjetësh. Pas studimit të tij të mëvonshëm të Chitwan në vitin 1963, ai rekomandoi zgjerimin e shenjtërores në jug. Deri në fund të viteve 1960, vetëm 95 rinoceront mbetën në luginën e Chitwan. Rënia dramatike e popullsisë rinore dhe shtrirja e gjuetisë nxitën qeverinë të krijonte Gaida Gasti- një patrullë zbuluese prej 130 burrave të armatosur dhe një rrjeti postesh roje në të gjithë Chitwan. Për të parandaluar zhdukjen e rinocerontit, Parku Kombëtar i Chitwan u krijua në dhjetor 1970, ku kufijtë u përcaktuan në vitin e ardhshëm dhe u vendosën në vitin 1973, fillimisht duke përfshirë një sipërfaqe prej 544 km2 . Që nga viti 1973, popullsia është rikuperuar mirë dhe është rritur në 645 kafshë në vitin 2015.  Për të siguruar mbijetesën e rinoceronteve në rast të epidemive, kafshët u translocuan çdo vit nga Chitwan në Parkun Kombëtar të Bardhë dhe Rezervatin e Kafshëve të Sukla Phanta që nga viti 1986.

### Në robëri 
parapamje|Rinocerontët indian kënaqen me larjen në kopshtin zoologjik në Basel
Rinoceronti indian fillimisht ishte i vështirë për t'u ushqyer në robëri. Lindja e parë e regjistruar e robërve ishte në Kathmandu më 1826, por një lindje tjetër e suksesshme nuk ndodhi për pothuajse 100 vjet. . Asnjë rinoceront u rrit me sukses në Evropë deri në vitin 1956. Më 14 shtator 1956, Rudra lindi në ‘’Zoo Base’’,Zvicër . Në gjysmën e dytë të shekullit të 20-të,kopshti zoologjik u bë i aftë të riprodhonte rinocerontët indianë. Deri në vitin 1983, gati 40 foshnje ishin lindur në robëri. Që nga viti 2012, 33 z indian u lindën në ‘’Zoo Basel’’, që do të thotë se shumica e kafshëve që mbahen në një kopsht zoologjik janë disi të lidhura me popullsinë në kopshtin zoologjik të Bazelit , Zvicër. Për shkak të suksesit të programit të mbarështimit të ‘’Zoo Basel’’, Libri i Studimeve Ndërkombëtare për speciet është mbajtur atje që nga viti 1972. Që nga viti 1990, po koordinohet edhe Programi Rajonal i Indianeve, i cili siguron që popullata botërore rinocerontit Indiane qëndron gjenetikisht sa më e shëndetshme që është e mundur. Që nga 2010, 174 rinoceront mbahen në kopshte zoologjike të botës.

Në qershor 2009, një rinoceront indian u mbjellnin artificialisht duke përdorur spermën e mbledhur katër vjet më parë. Ajo solli një viç mashkull në tetor 2010.Viçi vdiq 12 orë pas lindjes.

Në qershor 2014, lindja e parë e "suksesshme" nga një rinoceront artificialisht inseminuar u zhvillua në kopshtin zoologjik Buffalo në Nju Jork. Ashtu si në Cincinnati, spermatozoid krioferik është përdorur për të prodhuar viçin femëror, Monica. 

## Në kulturë 
parapamje|195x195px|Një monedhë ari tregon Kumaragupta I (415-455 CE) duke sulmuar një rinoceront.
Rinoceront Sutra është një tekst herët në traditën budiste, gjenden në të dy tekstet Gandhāran budiste dhe Pali Canon . Ai vlerëson stilin e jetës së vetmuar dhe stoicizmin e rinocerontit indian dhe i inkurajon lexuesit të imitojnë këto virtyt.

Në romanin antik të Kinës Udhëtoni në Perëndim, kur Tripitaka (Sanzang) dhe ekuipazhi i tij udhëtojnë më afër rajonit të Indisë (të quajtur si Tian Zu atëherë). 3 Demonët Rhino të Indisë: Mbreti i Mbrojtjes së Ftohtë (辟 寒 大王), Mbreti i Mbrojtjes së Nxehtësisë (辟 暑 大王) dhe Mbreti i Mbrojtjes së Pluhurave (辟 塵 大王) të cilët ishin bazuar në shpellën Xuanying (玄 英 洞), Azure(青龍山) në prefekturën Jinping (金 平 府). Ata fshehin veten si hyjnitë taoiste dhe vjedhin vajin aromatik nga llambat në një tempull, duke mashtruar adhuruesit që të besojnë se "hyjnitë" e kanë pranuar vajin që u është ofruar atyre.
parapamje|198x198px|Rinoceronti i  Dürer
Rinoceronti indian ishte rinoceronti i parë i njohur gjerësisht. Rinoceronti i ardhur n Evropën në kohët moderne arriti në Lisbonë më 20 maj 1515. Mbreti Manuel I i Portugalisë planifikoi t'i dërgontrinocerontët Papa Leo X , por rinoceronti u zhduk në një anije të mbytur. Para se të vdiste, rinoceronti ishte skicuar nga një artist i panjohur.

Artisti gjerman Albrecht Dürer pa skicat dhe përshkrimet dhe gdhendë në letër një rinoceront, i njohur ndonjëherë si Rinoceronti i Dürer . Megjithëse vizatimi kishte disa pasaktësi anatomike (sidomos gryka që dilte nga shpatullat e rinocerontit), skica e tij u bë imazhi i qëndrueshëm i rinocerontëve në kulturën perëndimore për shekuj me radhë.
parapamje|186x186px|Statuja e Rongmon në stadiumin Sorusaji në Guwahati
Publiku britanik patën mundësinë e tyre të parë për të parë një rinoceront (me sa duket kjo specie) në vitin 1683; ai padyshim shkaktoi një grindje politike kur gjykatësi i njohur Jeffreys , në një nga momentet më të lehta të tij, përhap një thashetheme që guvernatori i tij, Lordi Guildford , ishte parë duke hipur mbi të.

Një vulë steatite , e njohur gjerësisht si Pashupati Seal (rreth 2350-2000 para Krishtit) u zbulua në vendin arkeologjik Mohenjo-daro në vitin 1928-29 të Qytetërimit të Luginës Indus. Ajo ka një figurë njerëzore në qendër të ulur në një platformë dhe figura e njeriut është e rrethuar nga katër kafshë të egra: një elefant dhe një tigër në njërën anë, dhe një buall të ujit dhe një rinoceron nga ana tjetër.

## Referime