Vetrani

**Vetrani** (vdiq rreth vitit 356) ishte një ushtarak romak, burrë shteti dhe bashkë-Perandor, me origjinë ilire nga provinca e Moezisë (në Serbinë moderne). 

## Biografia 
Vetranio lindi në provincën romake të Moesia nga prindër të ulët, diku në fund të shekullit të 3-të. Profesionet e tij të hershme nuk dihen, por është evidente se shumë herët në rininë e tij iu bashkua ushtrisë.  Ndonëse i pashkolluar, Vetranio u ngrit me shpejtësi përmes gradave nga errësira, duke u ngritur përfundimisht nga Konstansi në guvernator të Ilirisë . Ai e mbajti këtë komandë për një periudhë shumë të gjatë kohore dhe në kohën e vdekjes së Konstansit (janar 350) konsiderohej një oficer me popullaritet dhe përvojë. Pas vrasjes së Konstansit nga uzurpatori Magnentius, Konstantina, motra e Konstansit dhe e bija e Kostandinit të Madh i kërkuan Vetranit të moshuar që të merrte ngjyrën e purpurt, gjë që ai bëri më 1 mars.  Ajo me shumë gjasa mendoi se Vetranio mund të mbronte familjen e saj dhe veten kundër uzurpatorit, dhe thjesht shpresonte të siguronte besnikërinë e tij, megjithëse Edward Gibbon vlerëson ambicien e saj tejet të paskrupullt për skemën, duke sugjeruar motive të interesuara nga ana e saj.  Në çdo rast, Konstanci II u përfshi më pas në një luftë të rrezikshme me Shapurin II, mbretin e Perandorisë Sasaniane . Konstantina mund të ketë dyshuar në zgjidhjen e vëllait të saj.

Vetranio pranoi vjollcën dhe monedhat u prenë në emër të tij, duke treguar titullin e Augustit (perandorit të plotë), në vend të Cezarit, dhe monedhat tregonin se ai priste të sundonte për pesë vjet dhe shpresonte për dhjetë.  Konstanci fillimisht nuk ishte i prirur të pranonte zgjedhjen e perandorit ilir, por ky i fundit shpejt u bashkua me çështjen e Magnentit dhe të dy paraqitën një front të bashkuar kundër Konstandit II në ambasadën e tyre në oborrin e tij në Heraklea në Thrakë, ku ai kishte ardhur nga lufta persiane . Ata i ofruan atij titullin e vjetër në Perandori dhe Magnentius i propozoi të martohej me vajzën e tij Konstancit, i cili vetë të martohej me motrën e perandorit Constantia . Por ata kërkuan që perandori të linte armët dhe të ratifikonte pretendimet e tyre ndaj provincave perëndimore. Constancius, gjoja i frymëzuar nga babai i tij Konstandini në një vegim nate, e refuzoi me indinjatë ofertën. 

Megjithatë, Constancius synoi të fshehë armiqësinë e tij ndaj Vetranios dhe, ndërsa përçmoi negociatat me Magnentius, pranoi në mënyrë të paqartë pretendimet dhe titullin e tij (Vetranio), duke dashur ta pajtonte atë me kauzën e tij për luftën kundër Magnentius. Sipas Philostorgius, Konstanci i dërgoi Vetranios një diademë, duke njohur kështu statusin e tij si perandor.   Iliri i lëkundur e pranoi afrimin, duke u bashkuar sërish me shtëpinë e Kostandinit. Konstanci u takua me Vetranion ose në Naissus, ose Sirmium, ose në Serdica, për të bashkuar forcat e tyre për luftën. 

Constancius për momentin hodhi maskimin. Më 25 dhjetor,  në një skenë të sajuar nga oficerët e ushtrisë së Vetranio-s të prirur mirë ndaj Konstanciusit, të dy perandorët ngritën një gjykatë për t'iu drejtuar legjioneve të mbledhura; Konstanci ia doli, me anë të një fjalimi të fortë, në të cilin thirri lavditë e shtëpisë së Kostandinit I, që legjionet ilire ta shpallin atë perandor të vetëm. Vetranio u hodh në tokë dhe i kërkoi mëshirë Konstancit. Perandori e ngriti butësisht për dore gjeneralin e moshuar, duke e nderuar me emrin e babait dhe i dha falje të menjëhershme.

Më vonë ai u shkarkua në paqe. Megjithëse u pushua nga komanda e tij, ai u lejua të jetonte pjesën e mbetur të viteve të tij si qytetar privat me një pension shtetëror në Prusa ad Olympum, Bitini . Ai jetoi edhe gjashtë vjet të tjera, duke vdekur në lumturi të thjeshtë.  Thuhet se ai i kishte rekomanduar Konstancit si mikun e tij, gjatë pensionit të lumtur në Brusa, që paqja të mund të sigurohej vetëm në një stacion privat. 

## Shih edhe 
* Iliria
* Prefektura e Ilirikut
* Lista e perandorëve ilirë
* Lista e personaliteteve ilire

## Literatura 
* 

## Referime