Martin Scorsese

**Martin Charles Scorsese** (lindi më 17 nëntor 1942) është një regjisor, producent, skenarist dhe aktor amerikan dhe italian. Scorsese u shfaq si një nga figurat kryesore të epokës së Hollivudit të Ri. Ai është marrës i shumë vlerësimeve të mëdha, duke përfshirë një Academy Award, katër BAFTA Awards, tre Emmy Awards, një Grammy Award, tre Golden Globe Awards, dhe dy Directors Guild of America Awards. Ai është nderuar me AFI Life Achievement Award në vitin 1997, Film Society of Lincoln Center në vitin 1998, Kennedy Center Honor në vitin 2007, Cecil B. DeMille Award në vitin 2010, dhe BAFTA Fellowship në 2012. Pesë nga filmat e tij janë futur në National Film Registry nga Biblioteka e Kongresit si "kulturalisht, historikisht ose estetikisht të rëndësishme".

Scorsese mori një MA nga Shkolla e Kulturës, Edukimit dhe Zhvillimit Njerëzor të Universitetit të Nju Jorkut në vitin 1968. Debutimi i tij regjisorial, ''Who's That Knocking at My Door* (1967), u pranua në Festivalin e Filmit në Çikago. Në dekadat e viteve 1970 dhe 1980, filmat e Scorsese, të ndikuar shumë nga prejardhja dhe edukimi i tij italo-amerikan në New York City, përqendrohen te burrat macho-posturing dhe eksplorojnë krimin, machismo, nihilizmin dhe konceptet katolike të fajit dhe shpengimit. Stilet e tij të markës tregtare përfshijnë përdorimin e gjerë të kuadrove me lëvizje të ngadalta dhe të ngrira, përshkrime grafike të dhunës ekstreme dhe përdorim liberal të sharjes. Filmi i tij kriminal i vitit 1973 *Mean Streets'' ishte një plan për stilet e tij të krijimit të filmave.

Scorsese fitoi Palme d'Or në Kanë me filmin e tij thriller psikologjik të vitit 1976 *Taxi Driver*, ku luajti Robert De Niro, i cili u lidh me Scorsese përmes tetë filmave të tjerë, duke përfshirë *New York, New York* (1977), *Raging Bull* (1980) *The King of Comedy* (1982), *Goodfellas* (1990), dhe *Casino* (1995). Në dekadat në vijim, Scorsese fitoi vlerësime të kritikëve dhe sukses në arkë me një sërë bashkëpunimesh me Leonardo DiCaprio. Këta filma përfshijnë *Gangs of New York* (2002), *The Aviator* (2004), *The Departed* (2006), *Shutter Island* (2010) dhe *The Wolf of Wall Street* (2013). Scorsese u ribashkua me De Niron me *The Irishman* (2019) dhe *Killers of the Flower Moon* (2023), ky i fundit gjithashtu shfaq DiCaprio. Filmat e tjerë të tij përfshijnë *After Hours* (1985), *The Last Temptation of Christ* (1988), *The Age of Innocence* (1993), *Kundun* (1997), *Hugo* (2011), dhe *Silence* (2016).

Përveç filmit, Scorsese ka drejtuar epizoda për disa seri televizive duke përfshirë serialin HBO *Boardwalk Empire* (2011–2015), dhe *Vinyl* (2016), si dhe dokumentarin HBO *Public Speaking* (2010) dhe serinë dokumentar të Netflix  ''Pretend It's a City* (2021). Ai është gjithashtu i njohur për disa dokumentarë të muzikës rock, duke përfshirë  *The Last Waltz* (1978), *No Direction Home* (2005), *Shine a Light* (2008), dhe *George Harrison: Living in the Material World* (2011).

## Jeta personale 
Në vitin 1965, Scorsese u martua me gruan e tij të parë Laraine Marie Brennan, dhe ata qëndruan së bashku për gjashtë vjet midis 1965 dhe 1971; ata kanë një vajzë, Catherine, e cila u emërua pas nënës së tij.

Në vitin 1976, Scorsese u martua me shkrimtaren Julia Cameron, martesa e tij e dytë; ata kanë një vajzë (Domenica Cameron-Scorsese, e cila është aktore dhe u shfaq në *The Age of Innocence*), por martesa zgjati vetëm një vit. Divorci ishte i ashpër dhe shërbeu si bazë e filmit të parë të Cameron, komedisë së errët *God's Will*, e cila luajti gjithashtu vajzën e tyre. Ajo kishte një rol të vogël në *Cape Fear* duke përdorur emrin Domenica Scorsese dhe ka vazhduar të aktrojë, të shkruajë, të drejtojë dhe të prodhojë.

Para fundit të vitit 1979, Scorsese u martua me aktoren Isabella Rossellini, dhe ata qëndruan së bashku për katër vjet, duke u divorcuar në vitin 1983.

Scorsese u martua me producenten Barbara De Fina në vitin 1985, e katërta nga pesë martesat e tij; ata u divorcuan në vitin 1991. Nga viti 1989 deri në 1997, Scorsese ishte i lidhur në mënyrë romantike me aktoren Illeana Douglas pas divorcit të tij të katërt.

Në vitin 1999, Scorsese u martua me bashkëshorten e tij të tanishme prej më shumë se njëzet vjetësh, Helen Schermerhorn Morris. Ata kanë një vajzë, aktore dhe regjisore Francesca, e cila u shfaq në filmat e tij *The Departed*, *Hugo*, dhe *The Aviator* dhe pati një rol kryesor në miniserinë e HBO/Sky, *We Are Who We Are'' në vitin 2020.

## Filmografia 
Që nga viti 2019, Scorsese ka realizuar 25 filma të gjatë dhe 16 filma dokumentarë të plotë.

## Referime