Vishnu

**Vishnu** (  Sanskritisht:  विष्णु , romanizuar si: *Viṣṇu*, &#x27; Depërtuesi' ,), i njohur gjithashtu si **Narayana** dhe **Hari**, është një nga hyjnitë kryesore të hinduizmit . Ai është qenia supreme brenda vaishnavizmit, një nga traditat kryesore brenda hinduizmit bashkëkohor.  

Vishnu njihet si *Ruajtësi* brenda Trimurtit, hyjnia e trefishtë e hyjnisë supreme që përfshin Brahmën dhe Shivën.   Në Vaishnavizëm, Vishnu është qenia supreme që krijon, mbron dhe transformon universin . Në traditën e Shaktizmit, perëndesha, ose Adi Shakti, përshkruhet si Para Brahmani suprem, megjithatë Vishnu nderohet së bashku me Shivën dhe Brahmën. Tridevi thuhet se është energjia dhe fuqia krijuese ( Shakti ) e secilit, me Lakshmin që është partnerja e barabartë plotësuese e Vishnut.  Ai është një nga pesë hyjnitë e njëvlershme në Panchayatana puja të traditës Smarta të hinduizmit.  Ka shumë përshkrime dashamirëse por dhe të frikshme të Vishnut. Në aspekte dashamirëse, ai përshkruhet si një qenie e gjithëdijshme që fle mbi mbështjelljet e gjarprit Shesha (i cili përfaqëson kohën) që noton në oqeanin pararendës me qumësht të quajtur Kshira Sagara me bashkëshorten e tij, Lakshmi.  Sa herë që bota kërcënohet nga e keqja, kaosi dhe forcat shkatërruese, Vishnu zbret në formën e një avatari *(mishërimi)* për të rivendosur rendin kozmik dhe për të mbrojtur *dharman* . Dashavatara janë dhjetë avatarët kryesorë të Vishnut. Nga këto dhjetë, Rama dhe Krishna janë më të rëndësishmit. 

## Nomenklatura 
Vishnu (ose Viṣṇu, sanskritisht: विष्णु ) do të thotë 'gjithëpërhapur'  dhe, sipas Medhātith (  es), "ai që është gjithçka dhe brenda gjithçkaje".  Studiuesi i Vedangas, Yaska (shekulli IV p.e.s.) në Nirukta e përkufizon Vishnun si *viṣṇur viṣvater vā vyaśnoter vā* ('ai që hyn kudo'); duke shtuar gjithashtu *atha yad viṣito bhavati tad viṣnurbhavati* ('ajo që është e lirë nga prangat dhe skllavëria është Vishnu'). 

## Trimurti 
Veçanërisht në Vaishnavizëm, Trimurti (i njohur gjithashtu si **Triada Hindu** ose **Trinia e Madhe** )   përfaqëson tre forcat themelore ( guṇat) përmes të cilave universi krijohet, mirëmbahet dhe shkatërrohet në vazhdimësi ciklike . Secila prej këtyre forcave përfaqësohet nga një hyjni hindu:  

* **Brahma :** hyjnia kryesuese e Raxhas (pasionit, krijimit)
* **Vishnu:** hyjnia kryesuese e Sattvas (mirësisë, ruajtjes)
* **Shiva : hyjnia** kryesuese e Tamave (errësira, shkatërrimi)

## Avatarët 
Koncepti i avatarit (ose mishërimit) brenda hinduizmit lidhet më shpesh me Vishnun, aspektin ruajtës ose mbështetës të Zotit brenda Trimurtit hindu. Avatarët e Vishnut zbresin për të fuqizuar të mirën dhe për të shkatërruar të keqen, duke rivendosur kështu Dharma dhe duke lehtësuar barrën e Tokës. Një pasazh i cituar shpesh nga *Bhagavad Gita* përshkruan rolin tipik të një avatari të Vishnut:

### Dashavatara 
[parapamje| Zoti hindu Vishnu (në qendër) i rrethuar nga avatarët e tij (në drejtim të kundërt të akrepave të orës, nga lart majtas: [Matsya ; Kurma ; Varaha ; Narasimha ; Vamana ; Parashurama ; Rama ; Krishna ; Buda dhe Kalki ), oleografi i shekullit të 19-të nga Raja Ravi Varma]]
*Dashavatara* është një listë e të ashtuquajturave *Vibhava*, ose '10 Avatarët [fillorë]' të Vishnut. Agni Purana, Varaha Purana, Padma Purana, Linga Purana, Narada Purana, Garuda Purana dhe Skanda Purana ofrojnë të gjitha lista që përputhen. Të njëjtat *Vibhava* gjenden gjithashtu në *Garuda Purana* *Saroddhara*, një koment ose 'thelb i nxjerrë' i shkruar nga Navanidhirama rreth Garuda Puranës (dmth. jo vetë Purana, me të cilën duket se është ngatërruar):

## Tempujt 
[djathtas|parapamje| Tempulli [Angkor Wat u ndërtua si një dedikim për Vishnun. ]]
[parapamje| Pamja e përparme e Tempullit Padmanabhaswamy në [Thiruvananthapuram, Kerala]]
[parapamje| Tempulli Vishnu në kompleksin e tempullit Prambanan trimurti, Jogjakarta, [Indonezia|Indonezi]]