Historia e Skënderbeut e Marin Barletit dhe kultura shqiptare në shekullin XV

Historia e Skënderbeut e Marin Barletit dhe kultura shqiptare në shekullin XV

Titulli: Historia e Skënderbeut e Marin Barletit dhe kultura shqiptare në shekullin XV

Autor: Fadil Grajçevci

Botuar nga: Instituti Albanologjik, Prishtinë

Viti i botimit: 1998

Formati: 230 faqe, 20 cm

Bibliografi: f. 205-218

Libri "Historia e Skënderbeut e Marin Barletit dhe kultura shqiptare në shekullin XV" 
 nga Fadil Grajçevci është një analizë e thellë e veprës madhore të historianit dhe humanistit shqiptar, Marin Barleti, mbi jetën dhe veprimtarinë e heroit kombëtar, Gjergj Kastrioti Skënderbeu. Në të njëjtën kohë, libri trajton kulturën dhe zhvillimet historiko-shoqërore të shqiptarëve në shekullin XV, me një fokus të veçantë në kontekstin e luftërave shqiptaro-osmane dhe humanizmit që karakterizoi periudhën.

Marin Barleti, një prift katolik dhe historian nga Shkodra, është figura më e njohur për dokumentimin e jetës së Skënderbeut përmes veprës së tij të famshme "Historia de vita et gestis Scanderbegi Epirotarum principis" (Historia e jetës dhe bëmave të Skënderbeut, princit të Epirit). Kjo vepër u botua për herë të parë në vitin 1508-1510 në Romë dhe u bë një nga dokumentet më të rëndësishme për njohjen e Skënderbeut dhe rezistencën shqiptare kundër Perandorisë Osmane.

Në veprën e tij, Barleti përshkruan jo vetëm betejat e Skënderbeut kundër osmanëve, por edhe aftësitë e tij diplomatike, karakterin e tij heroik dhe rëndësinë që ai kishte për mbrojtjen e krishterimit në Evropën e asaj kohe. Kjo vepër u përkthye në shumë gjuhë dhe u bë burim kryesor për të gjitha studimet e mëvonshme mbi Skënderbeun.

Shekulli XV ishte një periudhë vendimtare për kulturën shqiptare, pasi përkonte me kulmin e përpjekjeve për mbrojtjen e territorit shqiptar nga zgjerimi osman. Luftërat e Skënderbeut, përveç ndikimit të tyre politik dhe ushtarak, sollën edhe një konsolidim të identitetit kombëtar shqiptar.

Në këtë kontekst, libri i Fadil Grajçevcit analizon kulturën shqiptare përmes një prizmi humanist dhe mesjetar. Gjatë kësaj periudhe, ndonëse e rrethuar nga konflikte, kultura shqiptare u zhvillua në mënyra të ndryshme, përfshirë arkitekturën, letërsinë, dhe artin religjioz. Barleti, si një produkt i humanizmit të Rilindjes Evropiane, reflekton jo vetëm luftën kundër osmanëve, por edhe ndikimet evropiane në mendimin dhe kulturën shqiptare.

Libri i Grajçevcit thekson rëndësinë e veprës së Barletit si një burim i vyer historik dhe letrar. Në këtë vepër, Barleti përdor elementë të retorikës klasike dhe stilet letrare të kohës për të krijuar një portret heroik të Skënderbeut, duke e krahasuar me figura të mëdha të historisë antike, si Aleksandri i Madh apo Pirroja. Ky stil është karakteristik për periudhën humaniste, ku figura të shquara të historisë përfaqësoheshin si modele virtyti dhe trimërie.

Studiuesi Fadil Grajçevci gjithashtu analizon kritikën që i është bërë veprës së Barletit në aspektin e saktësisë historike. Edhe pse ka diskutime mbi disa detaje të përshkrimeve të Barletit, nuk mund të mohohet rëndësia e tij si një nga burimet më të rëndësishme për studimin e Skënderbeut dhe historisë shqiptare të shekullit XV.

Libri përmban një bibliografi të gjerë që përfshin burime historike dhe studime mbi Skënderbeun dhe periudhën e mesjetës shqiptare, duke u fokusuar në tekstet e Barletit dhe interpretimet e tyre nga studiues të ndryshëm. Gjithashtu, një indeks i plotë në fund të librit ndihmon lexuesit të gjejnë informacione specifike mbi temat dhe personazhet e përfshira.

"Historia e Skënderbeut e Marin Barletit dhe kultura shqiptare në shekullin XV" është një studim i rëndësishëm që eksploron jo vetëm figurën e Skënderbeut përmes veprës së Marin Barletit, por edhe kontekstin më të gjerë kulturor, politik dhe historik të asaj periudhe. Libri i Fadil Grajçevcit kontribuon në thellimin e njohurive për një nga epokat më të rëndësishme të historisë shqiptare dhe është një burim i çmuar për studiuesit dhe lexuesit që duan të kuptojnë më mirë rolin e Skënderbeut dhe rëndësinë e kulturës shqiptare në shekullin XV.

## Burimet