Goodfellas

***Goodfellas*** (stylized ***GoodFellas***) është një film krimi biografik amerikan i vitit 1990 me regji të Martin Scorsese, shkruar nga Nicholas Pileggi dhe Scorsese, dhe prodhuar nga Irwin Winkler. Është një përshtatje filmike i librit jofiktiv të vitit 1985 *[Wiseguy}}* nga Pileggi. Me protagonistë [Robert De Niro, Ray Liotta, Joe Pesci, Lorraine Bracco dhe Paul Sorvino, filmi rrëfen ngritjen dhe rënien e bashkëpunëtorit të turmës Henry Hill dhe miqve dhe familjes së tij nga 1955 deri në 1980.

Scorsese fillimisht e titulloi filmin *Wise Guy* dhe e shtyu realizimin e tij; ai dhe Pileggi më vonë ndryshuan titullin në *Goodfellas*. Për t'u përgatitur për rolet e tyre në film, De Niro, Pesci dhe Liotta shpesh flisnin me Pileggi, i cili ndau materialin kërkimor të mbetur nga shkrimi i librit. Sipas Pesci, improvizimi dhe reklamimi dolën nga provat ku Scorsese u dha aktorëve lirinë për të bërë çfarë të donin. Regjisori bëri transkriptet e këtyre sesioneve, mori vargjet që i pëlqenin më shumë dhe i vendosi në një skenar të rishikuar, nga i cili kasti punoi gjatë fotografimit kryesor.

*Goodfellas* u shfaq premierë në Festivalin e 47-të Ndërkombëtar të Filmit në Venecia më 9 shtator 1990, ku Scorsese u shpërblye me Luanin e Argjendtë për regjisorin më të mirë dhe u publikua në Shtetet e Bashkuara më 19 shtator 1990, nga Warner Bros. Pictures. Filmi u realizua me një buxhet prej 25 milionë dollarësh dhe fitoi 47 milionë dollarë. *Goodfellas* mori një vlerësim të gjerë pas publikimit: konsensusi kritik mbi Rotten Tomatoes e quan atë "ndoshta pikën më të lartë të karrierës së Martin Scorsese". Filmi u nominua për gjashtë Academy Award, duke përfshirë Filmin më të Mirë dhe Regjisorin më të Mirë, me Pesci që fitoi për Aktorin më të Mirë Dytësor. Filmi fitoi pesë çmime nga Akademia Britanike e Arteve të Filmit dhe Televizionit, duke përfshirë Filmin më të Mirë dhe Regjisorin më të Mirë. Për më tepër, *Goodfellas* u emërua filmi më i mirë i vitit nga grupe të ndryshme kritikësh.

*Goodfellas* konsiderohet gjerësisht si një nga filmat më të mëdhenj të realizuar ndonjëherë, veçanërisht në zhanrin gangster. Në vitin 2000, ai u konsiderua "kulturalisht, historikisht ose estetikisht i rëndësishëm" dhe u zgjodh për t'u ruajtur në National Film Registry nga Biblioteka e Kongresit të Shteteve të Bashkuara. Përmbajtja dhe stili i tij janë imituar në shumë pjesë të tjera të medias.

## Përmbajtja
Në vitin 1955, i riu Henry Hill bëhet i dashuruar nga jeta kriminale dhe prania mafioze në lagjen e tij italiano-amerikane të klasës punëtore në Brooklyn. Ai fillon të punojë për *caporegime* lokal Paulie Cicero dhe bashkëpunëtorët e tij: Jimmy "The Gent" Conway, një rrëmbyes kamioni dhe gangster irlandez-amerikan, dhe Tommy DeVito, një koleg i mitur delikuent. Henri fillon si një gardh për Xhimin, duke shkuar gradualisht drejt krimeve më të rënda.

Të tre bashkëpunëtorët kalojnë pjesën më të madhe të netëve të tyre në vitet 1960 në klubin e natës Copacabana duke u shoqëruar me gra. Henri fillon të takohet me Karen Friedman, një grua jehude e cila fillimisht është e shqetësuar nga aktivitetet kriminale të Henrit. E joshur nga stili i jetës joshës i Henrit, ajo martohet me të pavarësisht mosmiratimit të prindërve të saj.

Në vitin 1970, Billy Batts, një made man në familjen e krimit Gambino i liruar së fundmi nga burgu, patronizon Tommy në një klub nate në pronësi të Henrit; Tommy dhe Jimmy rrahën, godasin me thikë dhe qëlluan për vdekje Billy-n. Vrasja e paligjshme e një njeriu të bërë fton hakmarrje; Duke e kuptuar këtë, Jimmy, Henry dhe Tommy varrosin trupin në veri të Nju Jorkut. Gjashtë muaj më vonë, megjithatë, Jimmy mëson se vendi i varrimit është planifikuar për zhvillim, duke i shtyrë ata të zhvarrosin dhe zhvendosin kufomën në dekompozim.

Më vonë, në vitin 1970, Henri është dëshmitar i vrasjes së Tommy Spider, një djalë porosie, pasi shkëmbenin fyerje me të gjatë një loje letrash. Karen zbulon se Henri ka një dashnore dhe e kërcënon atë me armë. Henri shkon me dashnoren e tij, por Paulie këmbëngul që ai duhet të kthehet në Karen pasi të ketë mbledhur një borxh nga një lojtar në Tampa me Jimmy. Pas kthimit, Jimmy dhe Henri arrestohen pasi u dorëzuan nga motra e lojtarit, një daktilografist i FBI-së, dhe ata marrin dhjetë vjet burg. Për të mbështetur familjen e tij nga jashtë, Henri e detyron Karen të kontrabandojë drogë dhe ia shet ato një të burgosuri tjetër nga Pittsburgh.

Në vitin 1978, Henri lirohet me kusht dhe zgjeron biznesin e tij të kokainës me Jimmy dhe Tommy kundër urdhrave të Paulie. Jimmy organizon një ekuipazh për të bastisur Lufthansa në Aeroportin Ndërkombëtar John F. Kennedy, duke vjedhur gjashtë milionë dollarë në para dhe bizhuteri. Pasi disa anëtarë blejnë sende të shtrenjta kundër urdhrave të Jimmy dhe kamioni i arratisjes gjendet nga policia, ai ka vrarë shumicën e ekuipazhit (përveç Tommy dhe Henri).

Në vitin 1979, Tommy mashtrohet duke besuar se do të bëhet një njeri i bërë dhe vritet pasi hyri në dhomën e ceremonisë - pjesërisht si ndëshkim për vrasjen e Batts.

Deri në vitin 1980, Henri zhvillon një zakon të drogës dhe bëhet një rrënim paranojak. Ai lidh një tjetër pazar droge me bashkëpunëtorët e tij në Pitsburg, por ai arrestohet nga agjentët e narkotikëve dhe burgoset. Pasi e shpëtoi atë, Karen zbulon se ajo hodhi kokainë me vlerë 60,000 dollarë në tualet për të parandaluar agjentët e FBI-së ta gjenin atë gjatë bastisjes së tyre, duke i lënë ata pa para. Duke u ndjerë i tradhtuar nga trafiku i drogës së Henrit, Paulie i jep atij 3200 dollarë dhe i jep fund lidhjes së tyre; që do të thoshte gjithashtu se Henri kishte humbur mbrojtjen e Paulie nga gangsterët e tjerë. Karen shkon te Jimmy për ndihmë, por përfundimisht ikën pasi dyshon për një kurth për ta vrarë. Henri më vonë takohet me Xhimin në një darkë dhe i kërkohet të udhëtojë në një detyrë të suksesshme, por risia e një kërkese të tillë e bën Henrin dyshues.

Duke kuptuar se Jimmy gjithashtu planifikon ta vrasë atë, Henri më në fund vendos të bëhet informator dhe të regjistrohet, me familjen e tij, në programin e mbrojtjes së dëshmitarëve. Henri jep dëshmi dhe prova të mjaftueshme në gjykatë për të dënuar Paulie dhe Jimmy dhe zhvendoset në një lagje të papërshkrueshme në përputhje me programin e mbrojtjes së dëshmitarëve. Henri përshkruan pakënaqësinë e tij për t'u larguar nga jeta e tij emocionuese dhe e trazuar gangstere, tani duke u dënuar të jetojë pjesën tjetër të jetës së tij si një "schnook" i mërzitshëm dhe mesatar.

## Luajnë
## Pritja
### Box office 
*Goodfellas* fitoi 6.3 milionë dollarë nga 1,070 kinema në fundjavën e hapjes, duke kryesuar në arkë. Në fundjavën e tij të dytë, filmi fitoi 5.9 milionë dollarë nga 1291 kinema, duke rënë vetëm 8% dhe duke përfunduar i dyti pas filmit të sapoardhur *Pacific Heights*. Ai vazhdoi të fitonte 46.8 milionë dollarë brenda vendit.

### Vlerësimet
Ai u bë një nga tetë filmat që fituan filmin më të mirë nga tre nga katër grupet kryesore të kritikëve të filmit në SHBA (**LA**, NBR, **NY**, **NSFC**) së bashku me *Nashville*, ''All the President's Men*, *Terms of Endearment,* *Pulp Fiction*, *The Hurt Locker,* *Drive My Car* dhe *Tár''.

## Referime