Aeroporti Plovdiv

**Aeroporti i Plovdivit**  është aeroporti i qytetit të dytë më të madh në Bullgari, Plovdiv dhe është i 4-ti më i populluari i vendit pas Sofjes, Burgas dhe Varna . Mund të përmendet si Aeroporti i Plovdiv Krumovës, pas një fshati të vogël të vendosur 6km në jug-lindje larg nga qyteti në autostradën kryesore Plovdiv - Asenovgrad . 

Aeroporti gjithashtu luan një rol jetësor në rast emergjencash dhe nganjëherë përdoret si një alternative për Aeroportin e Sofjes, i cili është pothuajse 150 km larg ose me makinë 1.5-orë në autostradën Trakja . 

## Historia 
Fillimi i aviacionit civil në Plovdiv erdhi me fluturimin e parë provë midis Sofjes-Plovdiv-Yambol dhe Burgas në fillim të vitit 1928. Në vitin 1947 u kryen fluturime të përkohshme civile midis Sofjes dhe Plovdivit . 

Më 2 tetor 1947, gazeta rajonale *Fatherland Voice* raportoi se gjatë një periudhe prej 45 ditësh ishin transportuar 1.500 pasagjerë, duke vërejtur se fluturimet ishin gjithmonë në kohë. Në maj 1948, filloi fluturimi i rregullt i kthimit midis Sofjes-Plovdiv-Bourgas dhe Varna. Në të njëjtën periudhë, ish-Regjimenti i Pestë i Ajrit u krijua në aeroport, dhe një zyrë biletash u vunë në përdorim. Fluturimi i parë u krye nga linja ajrore e Ballkanit Airlines me tipa aeroplanësh të quajtur TABSO, S-2 dhe me Li-2 . Gjatë Aeroportit Fair Plovdiv shërbeu një mesatare prej 25 avionësh në ditë. 

Më 2 maj 1962, operacionet e aeroportit u zhvendosën në bazën ajrore Graf Ignatievo në veri të qytetit. Në Plovdiv u bë ristrukturimi i madh i objekteve të aeroportit.  

Më 13 Shtator 1965, u hap një ndërtesë e re terminali dhe vitin e ardhshëm, një fermë e zgjeruar u vu në përdorim  për trafikun e statutit të dimrit. 

Gjatë këtyre viteve të para në vendndodhjen e re në perimetrin veri-perëndim të aeroportit, shërben për fluturime të planifikuara të udhëtarëve të brendshëm për në Bourgas, Varna, Targovishte, Rousse, Sofje dhe Gorna Oryahovitsa, me kryesisht avionë IL-14 . 

Në vitet 1970, aeroporti pësoi përmirësim të konsiderueshëm dhe linja ajrore e ngarkesave Aeroflot Cargo filloi funksionimin e rregullt me IL-18, AN-12 dhe TU-154 . Në 1972 më shumë se 5000 ton ngarkesa ajrore kaluan nëpër aeroport. Më 18 Prill 1978, një IL-76 zbarkoi në aeroport, me një kapacitet të ngarkesës bruto të 40 tonë metrikë. 

Fluturimet e planifikuara në vend u ndërprenë në vitin 1980, por fluturimet dimërore u rriten, gjë që përsëri çon në zhvendosjen e objekteve tokësore si ndërtesat teknike, pajisjet e furnizimit me energji elektrike, kullën e kontrollit të trafikut ajror dhe objektet administrative. 

Më 18 Dhjetor 1982, mbërriti avioni i parë TU-134, një fluturim nga Amsterdami, fillimi i një epoke të re për Aeroportin e Plovdivit.  

Më 25 Dhjetor 2009, filloi shërbimi i parë për një destinacion të planifikuar, Moskë.  Ky ishte fluturimi i parë i planifikuar që nga viti 1981. Aeroporti ka trajtuar 103.300 pasagjerë në 2015-ën. 

## Rindërtimet 
parapamje| Terminali i vjetër i pasagjerëve
parapamje| Terminali i ri i pasagjerëve
Edhe pse aeroporti operohet nga prona shtetërore *Letishte Plovdiv EAD*  pista dhe platforma janë gjithashtu në pronësi të shtetit por terminali është pjesërisht privat. Kjo e bëri shumë të vështirë rinovimin e terminalit. Sot terminali është 58.08% në pronësi të *Alfa Financial Holding* (ish-pronar i këtyre aksioneve ishte firma zvicerane *TADO* ) dhe pjesa tjetër e aksioneve i përkasin shtetit "Mezhdunarodno letishte Plovdiv" EAD. Problemet në marrëveshje me pronarët privatë të terminalit sollën vendimin nga shteti për ndërtimin e terminalit të ri dhe zgjatjen e platformës. Procesi i rinovimit filloi në fillim të vitit 2009; shtrirja e platformës për 6 stenda shtesë avionësh është bërë nga Glavbolgarstroy dhe ndërtesa e re e terminalit nga një firmë lokale. Kostoja totale vlerësohet të jetë 20 milion EUR . 

Ndërtesa e re e terminalit të pasagjerëve u hap zyrtarisht më 1 korrik 2009.  Me një sipërfaqe prej 6,750 meter katror, ka 10 tavolina kontrolli dhe 3 porta, dhe është krijuar për të trajtuar deri në 1.000 pasagjerë.  

Sipas konsulentëve britanikë nga Airport Strategy & Marketing, të cilët ishin punësuar për të hetuar mundësitë për zhvillimin e rrugëve të reja, ka interes të madh nga transportuesit me kosto të ulët si Ryanair dhe Wizz Air . Pavarësisht kësaj, Ryanair ka ndërprerë fluturimet në 2 rrugë ( Milano dhe Frankfurt ) në 2015 pas dy vitesh punë të qëndrueshme. 

## Koncesionet 
Qeveria ka filluar procedurën e parë të koncesionit në vitin 2011, por nuk ka pasur kandidatë për të. Përpjekja e dytë për koncesion u bë në pranverën e vitit 2016 kur qeveria ka hapur një tender për një koncesion 35 vjeçar të aeroportit, por tenderi u anulua pak kohë për mosrespektimin e rregullave evropiane. Në dhjetor të 2016 qeveria hapi tenderin e tretë për koncesion.   

## Lehtësira të tjera 
### Baza Ajrore e Krumovës 
Në anën perëndimore të aeroportit ndodhet Baza e 24-të Ajrore e Helikopterit të Forcave Ajrore Bullgare, me njësi Eurocopter AS 532, Mil Mi-24, Mil Mi-17 dhe Bell 206 . 

### Muzeu i Aviacionit Plovdiv 
Pranë bazës ajrore është muzeu i vetëm funksional i aviacionit në Bullgari. U hap në 1991, muzeu ka një koleksion të pasur aeroplanësh moderne të luftës së ftohtë dhe të tilla nga Mbretëria e Tretë Bullgare. Për shkak të buxhetit të ulët të shtetit, mbledhja ruhet kryesisht nga donacione. Muzeu është i arritshëm me makinë në rrugën për në aeroport dhe është rreth 100 metra nga stacioni hekurudhor Mavrudovo. Orari i punës për vizitorët është 9: 00–16: 00. 

## Linjat ajrore dhe destinacionet 
parapamje| Ryanair Boeing 737-800 në Aeroportin Plovdiv.

## Të tjera 
* Aeroporti ishte vendi ku u realizua filmi amerikan 2012 *The Expendables 2* . 

## Referime