Kalorësia e devesë

[parapamje|djathtas|300px|Trupat e deveve [Perandoria Osmane|osmane në Beersheba gjatë ofensivës së parë të Suezit të Luftës së Parë Botërore, 1915.]]
**Kalorësia e devesë** është një emërtim i përgjithshëm për forcat e armatosura që përdorin devetë si mjet transporti. Ndonjëherë luftëtarët apo ushtarët e këtij lloji luftonin edhe nga deveja me shtiza, harqe apo pushkë.

Kalorësia e devesë ishte një element i zakonshëm në luftën e shkretëtirës gjatë historisë në Lindjen e Mesme, pjesërisht për shkak të nivelit të lartë të përshtatshmërisë së kafshës. Ata siguruan një element të lëvizshëm më të përshtatshëm për të punuar dhe mbijetuar në një mjedis të thatë dhe pa ujë sesa kuajt e kalorësisë konvencionale. Era e devesë, sipas [Herodotit, alarmoi dhe çorientoi kuajt, duke i bërë devetë një armë efektive kundër kalorësisë kur u përdorën nga Persianët Achaemenid në Betejën e Timbrës.

## Historia e hershme
[parapamje|Një kalorës [Purbiya me deve në Bihar, Indi më 1825]]

Përdorimi i parë i regjistruar i devesë si kafshë ushtarake ishte nga mbreti arab Gindibu, i cili pretendohet se kishte punësuar deri në 1000 deve në Betejën e Karkarit në vitin 853 p.e.s. Një shembull i mëvonshëm ndodhi në Betejën e Timbrës në vitin 547 pes, që u luftua midis Kirit të Madh të Persisë dhe Croesus të Lidias. Sipas Ksenofonit, kalorësia e Kirit ishte më e madhe se gjashtë me një. Duke vepruar sipas informacionit të një prej gjeneralëve të tij se kuajt lidianë u shmangeshin deveve, Kiri i formoi devetë nga treni i bagazheve të tij në një trupë deveje ad hoc me kalorës të armatosur që zëvendësonin tufat. Edhe pse teknikisht nuk përdorej si kalorës, aroma dhe pamja e deveve ishte vendimtare në panikimin e kalorësisë lidiane dhe për ta kthyer betejën në favor të Kirit.

Më shumë se gjashtëdhjetë vjet më vonë, mbreti persian Xerxes I rekrutoi një numër të madh mercenarësh arabë në ushtrinë e tij masive gjatë pushtimit të dytë persian të Greqisë, të gjithë të pajisur me harqe dhe të hipur mbi deve. Herodoti vuri në dukje se deveja arabe, duke përfshirë një forcë masive karrocierësh libianë, numëronte deri në njëzet mijë njerëz në fuqinë totale. Të punësuar kundër fiseve nomade të Arabisë dhe Sirisë, mercenarët e hipur në deve në shërbimin persianë luftuan si harkëtarë përleshjeje, ndonjëherë duke hipur dy te një deve.

Sipas Herodianit, mbreti partian Artabanus IV përdori një njësi të përbërë nga ushtarë të armatosur rëndë të pajisur me shtiza (kontos) dhe të hipur mbi deve.

Perandoria Romake përdori kalorës deve të regjistruar në nivel lokal përgjatë kufirit arab gjatë shekullit të 2-të. E para prej tyre ishte *Ala I Ulpia Dromoedariorum Palmyrenorum*, e rekrutuar nën Perandorin Trajan nga Palmira. Trupat arabe të deveve ose dromedarii u përdorën gjatë Perandorisë së vonëshme romake për detyra përcjelljeje, policie në shkretëtirë dhe skautizëm.

## Periudha paraislame dhe pushtimet islame
Deveja u përdor si një kafshë ushtarake nga qytetërimet paraislamike në Gadishullin Arabik. Qysh në shekullin e 1 e.r., ushtritë Nabateane dhe Palmirene përdorën këmbësorinë me deve dhe harkëtarët e rekrutuar nga fise nomade me prejardhje arabe. Në mënyrë tipike, tarifat e tilla do të zbresin dhe do të luftojnë në këmbë dhe jo nga deveja. Devetë u përdorën gjerësisht gjatë fushatave fillestare të Muhamedit dhe pasuesve të tij. Më pas, arabët përdorën këmbësorinë me deve për të manovruar armiqtë e tyre sasanidë dhe bizantinë gjatë pushtimeve myslimane.

## Epoka moderne
[thumb|upright|[Shaffron (mbrojtja e kokës) për një deve (Turqi, ndoshta shekulli i 17-të)]]
Napoleoni punësoi një trupë devesh për fushatën e tij franceze në Egjipt dhe Siri. Gjatë fundit të shekullit të 19-të dhe në pjesën më të madhe të shekullit të 20-të, trupat e deveve u përdorën për policimin e shkretëtirës dhe punën e patrullimit në ushtritë koloniale britanike, franceze, gjermane, spanjolle dhe italiane.
parapamje|majtas|300px|Dubatët italian në Somali në vitet 1930
Pasardhësit e njësive të tilla janë ende pjesë e ushtrive moderne marokene, egjiptiane dhe paraushtrisë indiane.

Trupat e deveve egjiptiane me oficerë britanikë luajtën një rol të rëndësishëm në Betejën e Omdurman të vitit 1898; një nga rastet e pakta gjatë kësaj periudhe kur kjo klasë e trupave mori pjesë në një numër të konsiderueshëm në një betejë të caktuar. Ushtria Osmane mbajti kompanitë e deveve si pjesë e trupave të saj të Jemenit dhe Hexhazit, si para ashtu edhe gjatë Luftës së Parë Botërore.

Italianët përdorën trupat e deveve të Dubatit në Somalia Italiana, kryesisht për patrullimin kufitar gjatë viteve 1920 dhe 1930. Këta Dubat morën pjesë në pushtimin italian të Ogadenit etiopian në vitet 1935-1936 gjatë Luftës së Dytë Italo-Etiopiane.

Autoritetet koloniale në Marokun spanjoll përdorën trupa deve të rekrutuara në vend në pjesën e tyre veriore të Marokut, kryesisht për punën e patrullimit kufitar nga vitet 1930 deri në vitin 1956. Duke qenë pjesë e *Tropas Nomades del Sahara*, këto njësi me deve kishin një rol të kufizuar lokal në Luftën Civile Spanjolle gjatë viteve 1936-1939;

Bikaner Camel Corps të Forcave të Sigurisë Kufitare të Indisë gjithashtu mbajnë deve dhe i përdorin ato për të patrulluar kufijtë.
[parapamje|[Banda e deveve të Forcave të Sigurisë Kufitare|Kontigjenti i Devesë i Forcave të Sigurisë Kufitare të Indisë gjatë paradës vjetore të Ditës së Republikës.]]
[parapamje|Në detyrat e zbulimit, devetë mund të përdoren ende. Këtu, [Misioni i Kombeve të Bashkuara në Etiopi dhe paqeruajtësit e Eritresë patrullojnë në Eritrea.]]

## Referime