Serbomanët

[djathtas|parapamje|250x250px| Harta e tokave serbe e vitit 1828 nga Dimitrie Davidovich botuar në Vjenë. Kufiri në juglindje është shënuar me të kuqe. Sipas pikëpamjeve serbe të asaj kohe, pothuajse nuk kishte serb në [Kosova|Kosovën e sotme, Maqedoninë e Veriut, Serbinë Lindore dhe Sanxhak .]]
[djathtas|parapamje|250x250px| Harta e trojeve serbe e vitit 1853 nga Prof. Konstantin Desjardin botuar në Beograd. Desjardin hartoi hartën e parë për përdorim në Serbi. Sipas pikëpamjeve serbe të asaj kohe, pothuajse nuk kishte serb në [Kosova|Kosovën e sotme, Maqedoninë e Veriut dhe Serbinë Lindore .]]
[parapamje|250x250px| Harta e trojeve serbe nga Milojko Veselinović e vitit 1878. Kufijtë etnografikë të tokës serbe u zhvendosën shumë në jug dhe në perëndim dhe përfshinin territoret që deri atëherë serbët i konsideronin të banuara nga shqiptarët, bullgarët dhe kombësi të tjera, si [Kosova, Maqedonia, Serbia Lindore e sotme, madje edhe Bullgaria e sotme perëndimore. .]]
[parapamje|250x250px| Harta e pretendimeve kombëtare serbe nga Millosh Vilojevic nga viti 1873. Harta mbulon [Kosova|Kosovën, Shqipërinë, Maqedoninë, Serbinë Lindore të sotme dhe madje edhe Bullgarinë Perëndimore dhe Qendrore.]]
**Serbomanët** (  ) është një term i përdorur në Bullgari dhe Maqedoninë e Veriut për të treguar ata banorë të rajoneve gjeografike të Maqedonisë dhe Pomeranisë që kanë origjinë etnike bullgare, por që kanë zgjedhur Serbinë si orientim kombëtar. Pra, termi është sinonim pezhorativ i **kruajtjes** . Në Maqedoninë e Veriut, dhe ndonjëherë në Bullgari, përdoret gjithashtu termi **serbofilë** (në gjuhën letrare maqedonase, *serbofili*). Në Serbi për këta njerëz përdoret termi **serb i jugut** ose **serbët e jugut** . Nga mesi i shekullit të 19-të, nuk kishte nacionalizëm agresiv serb dhe Serbia nuk kishte asnjë pretendim për tokat e banuara nga joserbët në drejtimin juglindor, Kosovë, Maqedoni dhe Pomerani. Shtypi serb në atë kohë pretendonte se kufiri midis Bullgarisë dhe Serbisë duhet të kalonte përgjatë lumenjve Timok, Morava Jugore dhe Drini i Zi, duke arritur në liqenin e Ohrit. Më pas, doktrina kombëtare serbe ndryshoi. Gradualisht, filloi mohimi i ekzistencës së bullgarëve në perëndim të lumenjve Iskar dhe Struma. Filloi një politikë e sugjerimit se bullgarët nuk janë sllavë, por tatar-mongolë, aziatikë dhe turq, si dhe mohimi i një pjese të madhe të historisë dhe kulturës mesjetare bullgare. Kështu filloi një fushatë e shpalljes së tyre serbe, dhe kudo dhe kurdo që ishte e mundur, e serbizimit të popullsisë sllave në Ballkanin Qendror. Fillimisht, kjo u bë me sukses në Timoshko dhe në Pomerani, dhe përpjekje të pasuksesshme u bënë edhe në Bullgarinë Perëndimore, e më vonë në Maqedoni dhe në rrethinat perëndimore .

## Pomerania 
Serbomanizmi u shfaq në Pomerani në mesin e shekullit të 19-të dhe ishte rezultat i Doktrinës së Serbisë së Madhe dhe i intensifikimit të propagandës kulturore serbe.  Deri në vitet 1960, autoritetet zyrtare serbe e konsideronin popullsinë e Sanxhakut të Nishit si bullgare dhe kështu e pasqyronin atë në shtypin zyrtar, në harta dhe në literaturë. Në të njëjtën mënyrë, ai pasqyrohet edhe në dokumentet osmane, duke u futur në fushëveprimin e ekzarkisë bullgare pas krijimit të saj. Pas përgatitjes së të ashtuquajturit Naçertanje (Vizatim) i Ilia Garashaninit në gjysmën e dytë të shekullit, filloi të promovohej ideja e ndërtimit të një shteti të madh sllav jugor, nën tutelën serbe. Më pas u shfaqën pretendimet serbe në zonat e Nishit, Pirotit, Trunit, Breznikut, Kjustendilit, Radomirit, Samokovit, Sofjes, Vidinit. Më vonë, gjatë Luftës Çlirimtare në fund të vitit 1877, trupat serbe pushtuan shpejt Kurshumlinë, Leskocin dhe Pirotin, dhe më pas rajonet e Tsaribrodsko, Trunsko, Breznishko, Kyustendilsko, Bosilegradsko, duke vendosur atje një administratë serbe deri në maj të 1879., pas ftesave të përsëritura diplomatike për t'u tërhequr, ata u shtynë me forcë nga trupat ruse në kufirin e përcaktuar me Traktatin e Berlinit, të cilin Nishko dhe Piroti ia dhanë Serbisë. Në Luftën Serbo-Bullgare të vitit 1885, serbët pushtuan sërish, duke pretenduar Bullgarinë Perëndimore, por brenda pak ditësh u mundën plotësisht nga ushtria bullgare. Kështu, në territoret e tokës bullgare, në të cilat pushteti osman u shfuqizua, por hyri në kufijtë e Principatës së Serbisë, në një periudhë relativisht të shkurtër kohore fitoi identiteti kombëtar serb. Në zonat në Bullgarinë Perëndimore të sotme, të cilat pas fundit të vitit 1877 mirëpritën trupat serbe, përjetuan një periudhë të sundimit serb, por sipas vendimeve të Kongresit të Berlinit iu dorëzuan Principatës së Bullgarisë, deri në mesin e viteve 1980 popullsia fshatare vazhdoi. të ketë edhe simpatitë e caktuara pro-serbe dhe të jetë e rezervuar ndaj institucioneve bullgare. Megjithatë, fitorja bullgare në luftën serbo-bullgare dhe veprimtaria e qëndrueshme afatgjatë e institucioneve shtetërore bullgare çuan në vendosjen e një ndërgjegjeje të plotë kombëtare bullgare atje tashmë në gjysmën e dytë të viteve '80. Suksesi i periudhës relativisht të shpejtë të ndërtimit të ndërgjegjes kombëtare bullgare atje dëshmohet nga periferitë perëndimore, të cilat hynë në kufijtë e Principatës (Mbretërisë) të Bullgarisë nga viti 1879 deri në 1918, por më pas u bënë pjesë e Jugosllavisë. Identiteti kombëtar bullgar i krijuar vazhdimisht gjatë këtyre disa dekadave në këtë pjesë të Serbisë së sotme Lindore doli të ishte fatal dhe çoi në ekzistencën e një pakice bullgare atje deri më sot.

## Maqedonia 
Serbomania u shfaq në Maqedoni në fund të shekullit XIX dhe ishte rezultat i Doktrinës së Serbisë së Madhe dhe propagandës së armatosur serbe .  Pas rënies së Perandorisë Osmane në fillim të shekullit të 20-të, një pjesë e territoreve të banuara nga populli bullgar kaloi nën kontrollin e Serbisë. Procesi i dallimit të sllavëve maqedonas nga etnosi bullgar është pjesërisht rezultat i politikës asimiluese të Mbretërisë së Jugosllavisë të kryer në të ashtuquajturën Banovinë të Vardarit ndërmjet dy luftërave botërore. Kishat dhe shkollat lokale bullgare u mbyllën ose u konvertuan në serbe, priftërinjtë dhe mësuesit u keqtrajtuan dhe u internuan në Bullgari. Çdo ndjenjë apo shprehje e përkatësisë kombëtare bullgare persekutohej ashpër nga autoritetet. Megjithatë, sipas një numri studiuesish, deri në vitin 1945, popullsia në rajon ishte kryesisht bullgare në vetëdije, pa manifestime masive të identitetit kombëtar maqedonas.        Pas Luftës së Dytë Botërore dhe krijimit të Republikës Popullore të Maqedonisë, si pjesë e federuar e Jugosllavisë, idetë e maqedonizmit filluan të popullarizohen, gjë që çoi në krijimin e një etnie të re maqedonase. Kështu, një vetëdije e re kombëtare u formua relativisht me sukses në RSFJ dhe u kodifikua një gjuhë e re. Fakti që, ndryshe nga Jugosllavia e paraluftës, Republika Popullore Jugosllave i dha popullatës vendase më shumë liri, krijoi një qëndrim pozitiv te masat. Kështu, në vend të serbëve të jugut, favorizohet emri etnografik rajonal si emër kombëtar maqedonas. Sot, në Bullgari *,* njerëzit në Maqedoninë e Veriut që pranojnë pa kushte maqedonizmin si doktrinën e tyre kombëtare, më së shpeshti quhen serbë. Këta janë ata përfaqësues të kombit maqedonas që mohojnë rrënjët e tyre bullgare dhe identiteti i të cilëve është ndërtuar mbi bazën e bullgarofobisë së fortë dhe serbofilisë së pa maskuar.

## Shih edhe 
* Serbia
* Bullgaria
* Maqedonia

## Referime