Sijeri

**Sijar-i** (*arabisht سير = sijar*, forma e shumësit të *sira*-s (*arabisht سيرة = sīra* = „mënyrë të sjelluri“, „sjellje“) përcakton në shkencën juridike islamike (*fikh*) të drejtën e luftës dhe atë për të huajt. Tërësia e të gjithë këtyre rregullave paraqet brenda jurisprudencës islamike një degë të veçantë të juridiksionit dhe ka si burime kuranin, sunna-n, kijasin, ixhma-n si dhe rregullat ligjore që trajtojnë xhihadin. Ky term cilëson tërësinë e rregullave, të cilat përcaktojnë qëndrimin e shtetit islamik kundrejt jo-myslimanëve (dhimmi)-ve. Bëhet fjalë për një pararendës të rregullave të të drejtës ndërkombëtare duke u bazuar në praktikën juridike të ekspansionit islamik.

## Një përkufizim islamik i termit 
Teologu juridik es-Sarahsi († 1090) shkruan në trajtesën e tij juridike të drejtimit juridik hanafit:

:„Dije se fjala *sijar* është shumësi i *sīrat* që do të thotë *sjellje*. I japim këtij kapitulli këtë emër sepse ai përshkruan sjellen e myslimanëve ndaj jo-myslimanëve që bëjnë luftë si dhe ndaj luftuesve që kanë lidhur pakt *(me myslimanët)* dhe që jetojnë si të huaj ose nënshtetas jo-myslimanë në shtetin islamik, edhe sjelljen ndaj renegatëve *(tradhtarëve)*, të cilët janë më të ligë se të pafetë sepse e kanë mohuar pasi e kanë pranuar *(fenë islame)*; dhe sjellja ndaj rebelëve, pozita e të cilëve është më pak *(e qortueshme)* se ajo e jo-myslimanëve, megjithëse janë të paditur dhe qëndrojnë në vend të gabuar me argumentimet e tyre“.
:-(Muhammad Hamidullah, *Theorie und Praxis des Völkerrechts im frühen Islam*. (E drejta ndërkombëtare e hershme islamike në teori dhe praktikë) Në: Kairos. Zeitschrift für Religionswissenschaft und Theologie. Vëll. 2 (1963), f. 101)

## Shih edhe
* Dhimmi (të mbrojturit në një shtet islamik)
* Harbi (Jo-myslimanët jashtë shtetit islamik)
* Sistemi i miletit.

## Literaturë
*Ghazi, Mahmood Ahmad (edited, translated and annotated): *The Shorter Book on Muslim International Law.* Kitāb al-siyar al-ṣaghīr by Muḥammad ibn al-Ḥasan al-Shaybānī. Islamic Research Institute. Islamabad 1998. ISBN 969-408-194-7
* Hilmar Krüger: *Fetwa und Siyar. Zur internationalrechtlichen Gutachtenpraxis der osmanischen Seyh ül-Islâm vom 17. bis 19. Jahrhundert unter besonderer Berücksichtigung des „Behcet ül-Fetâvâ“.* (Fatva dhe sijar-i. Praktika e ekspertizave mbi të drejtën ndërkombëtare të sejh yl-islâm-it osman gjatë shekujve të 17-të deri 19-të me përqëndrim të veçantë tek „behçet yl-fetâvâ-s“) 1978, ISBN 3-447-01783-X
*Hilmar Krüger: *Die Begründung der islamischen Völkerrechtslehre* (Motivet e të drejtës ndërkombëtare islame). Në: Saeculum 5 (1954), 221-241 
*Majid Khadduri:*The Law of War and Peace in Islam*. London 1941. 2. Auflage Lahore 1956
*Majid Khadduri:''The Islamic Law of Nations: Shaybānī's Siyar.* The Johns Hopkins University Press 2002. ISBN 0-8018-6975-7
*Rüdiger Lohlker (2006): *Islamisches Völkerrecht: Studien am Beispiel Granada* (E drejta ndërkombëtare islamike: analizë e shembullit të Granadas). Bremen: Kleio Humanities. ISBN 3-9811211-0-4
*Miklos Muranyi:*Das Kitāb al-Siyar von Abū Isḥāq al-Fazārī*. Në: Jerusalem Studies on Arabic and Islam 6 (1985) 63-97
* Wilhelm Heffening: *Das islamische Fremdenrecht bis zu den islamisch-fränkischen Staatsverträgen. Eine rechtshistorische Studie zur Fiqh.* (E drejta islamike për të huajt deri në kohën e marrëveshjeve islamo-franke. Studim historiko-juridik i fikh-it) Ribotim Hannover 1975, ISBN 3-7648-0375-4
*Muhammad Hamidullah: *The Muslim Conduct of State''. Ashraf Printing Press, Lahore 1987