Candide

**Candide** () është një satirë franceze e shkruar nga Volteri, një filozof i Epokës së Iluminizmit, botuar për herë të parë në vitin 1759. Kjo novelë është përkthyer gjerësisht në shumë gjuhë dhe në versionet angleze titullohet "Candide: or, All for the Best" (1759), "Candide: or, The Optimist" (1762) dhe "Candide: Optimism" (1947).

## Vështrim 
Historia e veprës ndjek jetën e një të riu të quajtur Candide, i cili rritet në një mjedis idilik dhe të mbrojtur, një lloj parajse tokësore, ku mëson nga mentori i tij, profesori Pangloss, doktrinën e optimizmit leibnizian — idenë se ne jetojmë në botën më të mirë të mundshme dhe se gjithçka që ndodh është për më të mirën.

Kjo jetë e qetë dhe naive përmbyset papritmas, kur Candide përballet me një sërë fatkeqësish dhe mizorish të botës reale. Udhëtimi i tij bëhet një kalvar vuajtjesh dhe zhgënjimesh të dhimbshme, duke e çuar atë në një transformim të brendshëm dhe një humbje graduale të besimit në optimizmin e verbër të Pangloss-it. Në fund të veprës, Voltaire nuk e refuzon në mënyrë të drejtpërdrejtë optimizmin leibnizian, por ofron një zgjidhje më praktike dhe të thjeshtë: “Duhet të kultivojmë kopshtin tonë”, një thirrje për veprim dhe përgjegjësi personale në vend të pritjes pasive se gjithçka ndodh për një arsye hyjnore.

Novela dallohet për tonin e saj ironik dhe për një rrëfim të vrullshëm, plot kthesa të papritura dhe elemente fantastike. Edhe pse përmban elemente të një romani picaresk dhe të një romani formimi, Candide parodizon klishetë e aventurës dhe të romancës, shpesh me një ton të thatë dhe të ashpër. Shumë prej ngjarjeve të përshkruara janë të frymëzuara nga ndodhi historike të kohës, duke përfshirë katastrofa natyrore, luftëra dhe persekutime fetare. Në këtë mënyrë, Voltaire angazhohet me problemin filozofik të së keqes, duke e trajtuar atë në mënyrë më të drejtpërdrejtë dhe të hidhur përmes humorit të zi dhe groteskut.

Nëpërmjet Candide, Voltaire sulmon besimet dogmatike dhe institucionet e korruptuara. Ai kritikon fenë dhe klerikët, qeveritë dhe ushtritë, filozofitë dhe filozofët — duke bërë një sulm të hapur ndaj optimizmit naiv të Leibniz-it. Vepra u bë objekt skandali që në momentin e publikimit të saj në mënyrë të fshehtë. Ajo u ndalua menjëherë në disa vende për shkak të blasfemisë fetare, rebelimit politik dhe qasjes intelektuale sfiduese që fshihej nën një maskë thjeshtësie dhe naiviteti.

Megjithatë, pavarësisht ndalimeve dhe polemikave, Candide gjeti një audiencë të gjerë dhe vijoi të ndikojë brez pas brezi lexuesish, shkrimtarësh dhe artistësh. Me zgjuarsinë e tij të mprehtë dhe analizën e thellë të natyrës njerëzore, ky roman u bë vepra më e njohur e Voltaire-it dhe sot konsiderohet si kryevepra e tij. Candide është pjesë e kanonit letrar perëndimor dhe mbetet një nga veprat më të studiuara në letërsinë franceze. Madje, Martin Seymour-Smith e ka renditur atë si një nga 100 librat më me ndikim që janë shkruar ndonjëherë, duke dëshmuar kështu rëndësinë dhe aktualitetin e përjetshëm të veprës.  

## Shih edhe 
* Poliana
* Historia e letërsisë

## Literatura 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
<!-- I FORGOT WHY THESE WERE IN THE BIBLIOGRAPHY; taking them out
* 
* 
* 
* 

## Referime