Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Filipineve

**Marrëdhëniet Shqipëri-Filipine** i referohen marrëdhënieve diplomatike zyrtare midis Republikës së Shqipërisë dhe Republikës së Filipineve, të vendosura më 11 qershor 1987 midis Republikës Socialiste Sociale të Republikës së Shqipërisë në fazën e saj të hapjes përfundimtare nën presidencën e re të Ramiz Alisë dhe Filipineve pas revolucionit EDSA në të cilin u rrëzua diktatori Ferdinand Marcos (Republika e Katërt Filipinase) dhe filloi presidenca e Corazon Aquino.

## Historia 
### Para vendosjes së marrëdhënieve diplomatike 
Njohuritë e filipinasve për Shqipërinë mund të dëshmohen objektivisht para vendosjes së marrëdhënieve formale midis dy shteteve të pavarura, ndër të tjera, falë poemës tagaloge të fillimit të  shekullit të 19-të, *Vida de Florante y Laura en el Reino de Albania* (Jeta e Florantit dhe Laurës në Mbretërinë e Shqipërisë), e nxjerrë nga historia ose kronika piktoreske e bëmave të Perandorisë së lashtë Helene dhe e vargëzuar nga një dashamirës i poezisë tagaloge. Kjo poemë, e njohur më mirë si *Florante y Laura*, është shkruar nga autori filipinas Francisco Balagtas dhe u përkthye në spanjisht në vitin 1916 nga Epifanio de los Santos. Ngjarjet zhvillohen në mbretërinë helenistike të Epirit, gjatë periudhës klasike të asaj që më vonë do të bëhej Shqipëria. Poema është lexim i detyrueshëm në sistemin shkollor filipinas dhe u përkthye në shqip në vitin 2023.

### Drejt njohjes së Shqipërisë nga Filipinet 
Në vitet 1970, politika e jashtme e administratës së Ferdinand Marcos në Filipine u përqendrua në shtetet e reja komuniste të Azisë Juglindore, sepse kryengritja komuniste në vendin e tij u mbështet gjerësisht dhe drejtpërdrejt nga Kina komuniste e Mao Ce Dunit, gjë që e shtyu Ferdinand Marcos të kërkonte të forconte marrëdhëniet e tij diplomatike me të gjitha vendet fqinje, përfshirë shtetet socialiste në rajon.

Në vitin 1973, për të siguruar furnizimin me naftë, ajo filloi të tregtonte me vende me të cilat nuk e njihte reciprokisht njëra-tjetrën, përfshirë Shqipërinë dhe Korenë e Veriut.

Kështu, në vitin 1975, politika e tij e shkëmbimit dhe njohjes së vendeve të tjera, përfshirë Bashkimin Sovjetik dhe Vietnamin e Veriut, me të cilët ai kishte mbajtur marrëdhënie diplomatike joformale për 3 vjet, e shtyu atë të vendoste shkëmbime diplomatike me Republikën Popullore të Kinës pas një vizite në Pekin më 9 qershor 1975.

Pas vizitës në Pekin, Filipinet nënshkruan marrëveshje dypalëshe ndërkombëtare njohjeje me të gjitha vendet e Bllokut Lindor përveç Rumanisë, të cilën e kishte njohur më parë, Shqipërisë dhe BRSS-së, megjithëse pritej që marrëveshjet me dy të fundit do të ishin çështje kohe.

Megjithatë, vitin pasardhës, pas vdekjes së Mao Ce Dunit, afrimi i ri i Kinës me Shtetet e Bashkuara shkaktoi kritika nga Shqipëria e Enver Hoxhës, e cila në fund i prishi marrëdhëniet pas ardhjes në pushtet të Deng Xiaopingut. Kjo rezultoi në humbjen e aleatit të fundit të madh të jashtëm të Shqipërisë, duke e zhytur vendin në një izolim të rëndë ndërkombëtar. Pas një përpjekjeje fillestare dhe të pasuksesshme për afrim me Republikën e Tretë Helenike dhe bllokun e Evropës Perëndimore, larg kërkimit të aleatëve të rinj, Hoxha filloi ta fortifikonte vendin e tij me bunkerë dhe të përgatitej për një pushtim të mundshëm nga çdo fuqi e Luftës së Ftohtë.

Vetëm pas vdekjes së Hoxhës dhe ardhjes në pushtet të Ramiz Alisë, marrëdhëniet midis filipinasve dhe shqiptarëve u rivendosën. Alia, i cili në fillim dukej se ndiqte politikat izolacioniste të paraardhësit të tij ndaj udhëheqësve të të dy blloqeve (SHBA-së dhe BRSS-së), shpejt ndërmori një turne për të vendosur marrëdhënie të reja zyrtare me vende të të gjitha llojeve, duke përfshirë Jemenin, Somalinë, Singaporin, Spanjën, Jordaninë, Bolivinë, Uruguain, Kanadanë dhe Filipinet vetëm midis viteve 1986 dhe 1987.

Takimi diplomatik në Shqipëri nën Ramiz Alinë zbuloi një Filipine mjaft të ndryshme nga ajo e një dekade më parë. Në vitin 1986, Filipinet përjetuan atë që tani njihet si Revolucioni EDSA, ose Revolucioni i Pushtetit Popullor, ndonjëherë i quajtur edhe Revolucioni i Verdhë, në imitim të revolucioneve me ngjyra të ardhshme në ish-hapësirën sovjetike, të cilat gjithashtu sollën ndryshim regjimi. Ky revolucion jo i dhunshëm, i cili përfundoi me dorëheqjen dhe mërgimin e Ferdinand Marcos, i cili kishte qenë në pushtet për 21 vjet, demokratizoi vendin, duke sjellë në pushtet Corazon Aquino. Ai u ngarkua me detyrën e reformimit të një kombi të ndarë nga konfliktet e brendshme dhe me një pjesë të madhe të popullsisë së tij që jetonte në varfëri.

### Njohja dhe vendosja e marrëdhënieve 
Më 11 qershor 1987, i dërguari filipinas Alfonso Yuchengko nënshkroi njohjen e Republikës së Filipineve nga Republika Popullore Socialiste e Shqipërisë e atëhershme para autoriteteve shqiptare, duke marrë të njëjtën njohje prej tyre për filipinasit. Ambasadori filipinas në Jugosllavi, Tomás Syquia, u bë ambasador jo-rezident në Shqipëri pasi i paraqiti kredencialet e tij Presidentit Ramiz Alia gjatë një vizite në Tiranë, Shqipëri. Në rastin e Shqipërisë, vetëm më 4 shkurt 1989, ambasadori shqiptar në Pekin, Republika Popullore e Kinës, Justin Papajorgji, paraqiti kredencialet e tij si ambasador jo-rezident në Filipine.

Në vitin 2023, u zhvillua një takim midis Ambasadorit të Filipineve në Shqipëri, Neal Imperial, dhe Presidentit të Shqipërisë, Bajram Begaj, në të cilin ata ranë dakord të forcojnë lidhjet tregtare dhe kulturore në një vit që shënoi 36 vjet që nga vendosja zyrtare e marrëdhënieve.

## Çështjet dypalëshe 
### Shkëmbimi tregtar 
Në vitin 2022, në 35-vjetorin e vendosjes së marrëdhënieve midis dy vendeve, bilanci tregtar ishte afër 500,000 dollarë amerikanë, me bilancin pozitiv për Filipinet, të cilat eksportojnë mallra me vlerë afër 400,000 dollarë amerikanë çdo vit në Shqipëri.

### Bashkëpunimi 
Shqipëria ka qenë anëtare e Open Balkan, si dhe e Western Balkans Quad që nga viti 2023. Në të dy organizatat, bashkëpunimi i vazhdueshëm zhvillohet me ASEAN-in, anëtare e të cilit është edhe Filipinet.

### Problemi i trafikimit të qenieve njerëzore 
Si Shqipëria ashtu edhe Filipinet janë vende origjine për trafikimin e qenieve njerëzore. Në rastin e Filipineve, ekziston fenomeni i "heronjve të vërtetë modernë" (në Tagalog: bagong bayani), një emër i njohur që u jepet punëtorëve filipinas që udhëtojnë jashtë vendit për të punuar dhe që përbëjnë rreth 9% të PBB-së së Filipineve. Megjithatë, në vendet e destinacionit të tyre, është e zakonshme që këta heronj të trajtohen nga bashkëatdhetarët e tyre si skllevër të ditëve të sotme.

Në vitet 2020, ka pasur afërsisht 30 raste të shfrytëzimit të grave filipinase në Shqipëri, një numër shumë i lartë duke pasur parasysh se numri i qytetarëve filipinas të regjistruar në konsullatën në Tiranë varion midis 120 dhe 150.

## Misionet diplomatike jo-rezidente 
* Shqipëria ka një ambasadë në Pekin (RP e Kinës), ambasadori i së cilës është përgjegjës për Filipinet.
** Ka një konsullatë në Manila, kryeqytetin e Filipineve.
* Filipinet kanë një ambasadë në Romë (Itali), ambasadori i së cilës është përgjegjës për Vatikanin, San Marinon, Maltën dhe Shqipërinë.
** Ka një konsullatë në Tiranë, kryeqytetin e Shqipërisë.

## Shiko edhe 
* Marrëdhëniet e jashtme të Shqipërisë

## Referime 
## Lidhje të jashtme