Shëndetësia në Kosovë

Në të kaluarën, mundësitë e **Kosovës** për të zhvilluar një sistem modern të kujdesit shëndetësor ishin të kufizuara.  PBB-ja e ulët gjatë vitit 1990 e kishte përkeqësuar situatën edhe më shumë. Sidoqoftë, themeimi i Fakultetit të Mjekësisë në Universitetin e Prishtinës shënoi një zhvillim domethënës në kujdesin shëndetësor. Kjo u pasua edhe nga inicimi i klinikave të ndryshme shëndetësore të cilat mundësuan kushte më të mira për zhvillim profesional.  
parapamje|Struktura gjinore - Përqindja e punësimit femra (66%) dhe meshkuj (34%) në institucionet shëndetësore (QKUK)

Në ditët e sotme situata ka ndryshuar dhe sistemi i kujdesit shëndetësor në Kosovë është i organizuar në tre sektorë përfshirë kujdesin shëndetësor parësor, sekondar dhe terciar.  Kujdesi shëndetësor parësor në Prishtinë është i organizuar në 13 Qendra të Mjekësisë Familjare  dhe 15 Njësi të Kujdesit Ambulantor.  Kujdesi shëndetësor sekondar është i decentralizuar në 7 Spitale Rajonale. Megjithëse Prishtina nuk ka Spital Rajonal të vetin, ai përkundrazi përdor Qendrën Klinike Universitare të Kosovës për shërbime të kujdesit shëndetësor. Qendra Klinike Universitare e Kosovës ofron shërbimet e saj të kujdesit shëndetësor në 12 klinika,  ku janë të punësuar 642 mjekë.  Shërbimet e kujdesit shëndetësor në Kosovë tani janë përqendruar në sigurinë e pacientëve, kontrollin e cilësisë dhe shëndetin e asistuar.  

Në ditët e sotme, institucionet e kujdesit shëndetësor po kalojnë disa reforma të thella që synojnë ofrimin e shërbimeve të decentralizuara dhe mbulimin e të gjithë banorëve të komunitetit nga paketat e sigurimeve shëndetësore . 

## Të dhëna statistikore 
Agjencia e Statistikave të Kosovës është një institucion profesional që funksionon nga viti 1948, me vendndodhje në Prishtinë, e që mbledh, përpunon dhe publikon të dhëna zyrtare statistikore. Ata kanë bashkëpunim profesional dhe teknik me të gjitha ministritë e Qeverisë së Kosovës, veçanërisht me Ministrinë e Ekonomisë dhe Financave, Bankën Qendrore të Kosovës, Eurostat, Fondin Monetar Ndërkombëtar, Bankën Botërore, SIDA, DFID, UNFPA, UNDP, UNICEF dhe shumë institucione të tjera ndërkombëtare. Sipas një studimi të bërë nga Ministria e Administratës Publike të Kosovës, numri i punonjësve femra në institucionet shëndetësore të Kosovës ka qenë dukshëm më i madh gjatë viteve të kaluara. Në vitin 2010 kishte 8,928 punonjëse femra dhe 4,282 meshkuj.  Ky numër pati një rritje të vogël në favor të punonjësve meshkuj me 1% në vitin 2012.  

Qendra Klinike Universitare e Kosovës (QKUK) në vitin 2010 kishte 870 mjekë.  Departamenti i Gjinekologjisë ka pasur numrin më të madh të personelit gjatë 3 viteve të fundit, ndërsa neurokirurgjia ka pasur më të ultin.  

Shkalla e vdekshmërisë ka pasur shumë variacione, kështu që në vitin 2009 ka qenë 836 pacientë në Spitalet Rajonale  nga të cilat 39% në Spitalin Rajonal të Prizrenit, 21.5% në Pejë, 20% në Gjakova, 17.7% në Gjilan, 1.0 në Vushtrri dhe 0,1% në Ferizaj.  Sidoqoftë, në vitin 2010 shkalla e vdekshmërisë zbriti në 806.  

### Kujdesi Shëndetësor Parësor 
**Kujdesi shëndetësor parësor** ka të bëjë me shërbimet e kujdesit shëndetësor profesional që i ofrohen komunitetit, zakonisht nga një infermiere ose mjek i përgjithshëm. Ai mbulon një gamë të gjerë shërbimesh shëndetësore dhe parandaluese siç janë mbështetja dhe kujdesi i barabartë për të gjithë komunitetin, përfshirë ata që kanë të ardhura më të ulëta, ofrimi i arsimit shëndetësor, këshillim për parandalimin e sëmundjeve, kontrollimin dhe promovimin e mjediseve më të mira të jetesës.   Kujdesi parësor shëndetësor u bë një koncept themelor për Organizatën Botërore të Shëndetit si rezultat i Deklaratës në Alma Ata (1978).  Që nga Deklarata e Alma-Atas, gjendja shëndetësore në nivel vendi ka kaluar nëpër ndryshime të mëdha. Ka pasur shumë ndryshime në profilet demografike, mjedisin socio-ekonomik dhe zvogëlimin e ekspozimit të rrezikut dhe sëmundjeve të zakonshme. Kujdesi parësor shëndetësor është në dispozicion për individë dhe familje, të ardhura nga komuna të ndryshme, me kosto të përballueshme që mund të mbulohen nga fondet e qeverisë, si dhe nga komuniteti. Kosova përbëhet nga gjithsej 36 komuna, të gjitha këto kanë qendrat e tyre mjekësore të kujdesit primar . Kujdesi Shëndetësor Parësor i Kosovës është i organizuar në dy nivele të veçanta si: Qendrat e Mjekësisë Familjare (FM) dhe Njësitë e Kujdesit Shëndetësor Ambulantor.  Komunat e izoluara gjeografikisht, kanë krijuar edhe disa maternitete, të tilla si Qendrat e Mirëqenies së Grave, që shërbejnë për raste të mirëqenies së grave në raste urgjente.  

#### Qendrat e Mjekësisë Familjare 
Tabela më poshtë tregon Qendrat Kryesore të Mjekësisë Familjare në Prishtinë dhe vendndodhjet e tyre.  Qendrat Mjekësore Primare zakonisht merren me probleme siç janë, të dhënat e mangëta në regjistrin e qytetarëve, adresat e pasakta dhe një numër të madh të migracionit të komunitetit nga zonat rurale në ato urbane. Kohët e fundit, Ministria e Shëndetësisë ka nënshkruar një marrëveshje me Kolegjin Britanik, për të trajnuar mjekë të diplomuar nga Kosova në MB.

### Kujdesi shëndetësor sekondar 
Kujdesi shëndetësor sekondar i referohet një niveli më të lartë të sistemit të kujdesit shëndetësor, në të cilin pacientët nga kujdesi shëndetësor parësor udhëzohen për trajtime më të specializuara.  Niveli i kujdesit shëndetësor sekondar përfshin shërbime mjekësore të ofruara nga një specialist ose shërbime më të avancuara, sipas referimit nga një mjek i kujdesit parësor që kërkon njohuri, aftësi ose pajisje më të specializuara sesa mjeku i kujdesit parësor. Programet e parandalimit sekondar identifikojnë dhe trajtojnë njerëzit asimptomatikë, të cilët tashmë janë të ekspozuar ndaj faktorëve të ndryshëm të rrezikut ose kanë ndonjë sëmundje paraklinike, pa ndonjë simptomë klinike. Këto aktivitete janë të përqendruara në kontrollimin e hershëm të pacientëve asimptomatikë, të prirur për të zhvilluar sëmundjen pa ndonjë parandalim ose trajtim të mundshëm.      Testet e shqyrtimit janë një shembull i aktiviteteve të parandalimit sekondar, pasi ato kryhen edhe te pacientët që nuk shfaqin ndonjë simptomë klinike të sëmundjeve, siç janë: hiperlipidemia, hipertensioni, kancer gjiri, kancer i prostatës dhe shumë të tjera. Kujdesi shëndetësor sekondar ofrohet nga spitalet rajonale në komuna të tilla si Mitrovica, Peja, Gjakova, Prizreni dhe Gjilan .

#### Spitalet rajonale 
Përveç Qendrës Klinike Universitare të Kosovës (QKUK), e cila është e vetmja qendër terciare e kujdesit shëndetësor, ekzistojnë gjithashtu edhe 7 spitale rajonalë që ofrojnë shërbime dytësore të kujdesit shëndetësor. Shumica e pacientëve të drejtuar në QKUK vijnë nga spitalet rajonale.  Spitalet rajonale në Kosovë janë:  Aktivitetet terciare përfshijnë trajtimin e sëmundjeve tashmë të krijuara, që arrin të rikthejë pacientët në nivelin e tyre më të lartë funksional, minimizon efektet negative të sëmundjes dhe komplikimet e mëtejshme.  

Shërbimet e specializuara të kujdesit shëndetësor terciar të Kosovës ofrohen nga institucione mjekësore si Qendra Klinike Universitare e Kosovës, Qendra Klinike Stomatologjike Universitare e Kosovës, Qendra Kombëtare e Transfuzionit të Gjakut, Instituti Kombëtar i Mjekësisë së Punës, Qendra Mjekësore për Sport dhe Rekreacion, Instituti Kombëtar i Shëndetësisë Publike të Kosovës dhe Fakulteti i Mjekësisë, Universiteti i Prishtinës. Shumë shërbime të kujdesit shëndetësor terciar gabimisht përdoren në vend të shërbimeve të kujdesit shëndetësor parësor dhe sekondar nga banorët e Kosovës.   

#### Qendra Klinike Universitare e Kosovës (QKUK) 
Qendra Klinike Universitare e Kosovës është institucioni kryesor i kujdesit shëndetësor terciar që ndodhet në Prishtinë, e cila ofron shërbime më të specializuara mjekësore. Përbëhet nga Qendra e Kujdesit të Urgjencës, 12 klinika, Instituti Kombëtar i Shëndetësisë Publike, Farmacia Qendrore, Farmacitë private, dhe Institutet si Anatomia, Patologjia, Fiziologjia, Farmakologjia dhe Toksikologjia.  ]]

#### Instituti Kombëtar i Shëndetit Publik në Kosovë 
[parapamje|[Instituti Kombëtar i Shëndetësisë Publike të Kosovës Institucioni organizon dhe zbaton strategjinë e masave higjeno-sanitare të shëndetit publik, masat profilaktike-epidemike, edukimin shoqëror-mjekësor, shëndetësinë, programin e zgjeruar për imunizimin, promovimin e shëndetit, kontrollet e cilësisë së ujit, ushqimit dhe ajrit, politikën shëndetësore, ekonomikën e shëndetësisë, si dhe zhvillon veprimtari kërkimore shkencore në territorin e Republikës së Kosovës.  Prandaj, Instituti njihet si bazë arsimore e Fakultetit të Mjekësisë dhe është i ndarë në pesë departamente: Epidemiologji, Ekologji Njerëzore, Mjekësi Sociale, Mikrobiologji dhe Sistem i Informacionit Shëndetësor; Shkolla e Shëndetit Publik në Kosovë.  

**Historia e zhvillimit të IKSHP-së** 

Vitet 1920 u karakterizuan nga kushte mjekësore shumë të këqija në Ballkan.  ]]
Qendra Klinike Stomatologjike Universitare e Kosovës (QKSUK) ndodhet në Prishtinë dhe është institucioni kryesor mjekësor, arsimor dhe shkencor në fushën e stomatologjisë në Kosovë, dhe misioni i tyre është të ruajnë dhe zhvillojnë një shëndet të mirë oral .  Stafi i saj merr pjesë në takime të ndryshme lokale dhe ndërkombëtare, trajnime, konferenca profesionale dhe shkencore.  Rezultati i këtyre aktiviteteve është kryesisht rritja e efikasitetit të procedurave dentare në mënyrë që të mirëmbahet dhe zhvillohet krahas me zhvillimet bashkëkohore në stomatologji .  Zbatimi i Sistemit të Informacionit Shëndetësor në QKUSK e miratoi punën e tyre në zhvillimi për sa i përket mjekësisë dentare, pasi që siguron të dhëna të besueshme, në bashkëpunim me Ministrinë e Shëndetësisë në Kosovë, për krijimin e mirëqenies së mjekësisë dentare në përgjithësi.  

;Historia e zhvillimit të QKSUK
Historia e mjekësisë dentare të Kosovës filloi me trajnimin praktik në laboratorin e Shkollës së Mesme Mjekësore në Prishtinë. 

### Spitalet private 
Spitalet private të licencuara në Kosovë janë këto: Spitali Special për Sëmundjet Kardiovaskulare "Intermed", Spitali i Specializuar për Sëmundjet Kardiovaskulare "Spitali Ndërkombëtar i Mjekësisë", dhe Koronarografia e Kabinetit "Diagnostica".  
parapamje|Spitali Amerikan në Prishtinë
**Spitali Amerikan** është një spital privat në Prishtinë i inaguruar në 6 Prill 2012. Spitali Amerikan në Kosovë është një investim i Fondit të Menaxhimit të Kapitalit Bedminster, me qendër në New York, pjesëmarrësit e të cilit janë Qeveria e Shteteve të Bashkuara të Amerikës .  Përfaqësohet nga Zyra e Investimeve të Huaja (OPIC), Banka Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim dhe investitorë të ndryshëm amerikanë. Ka një sipërfaqe prej 3000m2, 4 kate, 30 shtretër spitalore, 3 dhoma kirurgjie, 2 dhoma materniteti, 2 kostume me pajisje të përparuara dhe rreth 100 të punësuar në dispozicion për të ofruar shërbime mjekësore profesionale.  Spitali është 24/7 e hapur. Ka shumë shërbime të ofruara, përfshirë gastroenterologjinë, kardiologjinë, neonatologjinë, neurologjinë, patologjinë, pediatrinë, urologjinë dhe llojet e ndryshme të operacioneve . 

**Bahceci - Qendra IVF dhe Spitali Specialistik i Kosovës** u themelua në Prishtinë në 2010.  Ai punon çdo ditë të javës, 24 orë në ditë. Ndodhet në një sipërfaqe prej 26.900 metrash katrorë me një arkitekturë moderne brenda dhe jashtë. Bahceci përmban një Qendër IVF, Poliklinikë, Laborator të Embrionologjisë, tre salla operative, Njësi të Kujdesit Intensional Neonatal, Dhoma e Dorëzimit dhe dhjetë shtretër pacientësh. Të gjitha dhomat janë të pajisura me teknologjinë më të fundit.  

**Spitali i zemrës EDA** është spitali i parë i ndërhyrjes kardiologjike në Kosovë. Është themeluar në vitin 2007, dhe ofron shërbime diagnostikuese dhe trajtim profesional në lidhje me kardiologjinë.  Shumë nga trajtimet më të reja për sëmundjen koronare të zemrës kryhen brenda "Spitalit të Zemrës" EDA "përmes teknikave minimale invazive duke përdorur kateter, balona dhe stenta. Ekzistojnë edhe disa procedura jokirurgjikale të kryera siç janë: kateterizimi, angioplastia me tullumbace, ultratingulli intravaskular, stentimi i arterieve koronare, monitorimi i EKG-së dhe monitorimi i ECHO .  Mjekët e tyre aktualisht janë duke marrë pjesë në një provë në mbarë botën të quajtur "Valentine" e cila përdoret për trajtimin e ristenozës së arterieve koronare. Ky është një përparim i madh për mjekësinë kosovare dhe për herë të parë pjesëmarrje në një lloj nismash të tilla. 

**Spitali Ndërkombëtar i Mjekësisë** është një degë e Grupit Ndërkombëtar të Spitalit të Mjekësisë nga Turqia. Spitali ka 45 shtretër nga të cilët kanë 18 shtretër në kujdes intensiv, 6 në dhoma kardiake dhe 11 në kardiologji ndërhyrëse i cili është i ndarë në tre hapësira.

**Qendra me lazer për sytë - Kubati** është një nga objektet më të kompletuara për kujdesin e syve në Kosovë. Institucioni u hap në vitin 1990 në Prizren dhe vetëm në pak vite punl, rritja e kërkesave të tregut çoj në në një projekt më të madh në vitin 2008 të themelimit të Qendrës me lazer të syrit Kubati në Prishtinl. Ndërsa selia është në Prishtinë, ata gjithashtu kanë degë në Prizren dhe Pejë në mënyrë që të përshtaten me kërkesat e tregut me shërbime cilësore për kujdesin e syve dhe një staf miqësor. Sot, mbi 7 specialistë dhe mbi 30 anëtarë të stafit ofrojnë kujdes të plotë për sytë për pacientët nga e gjithë Kosova dhe rajoni. *Qendra me lazer për sytë *Kubati* krenohet për ofrimin e një kujdesi cilësor të syve për pacientët. Ajo siguron kujdesin e syve për operacionet *refraktive*, *kataraktet*, *glaukomën*, operacionet *vitreoretinale*, *degjenerimin makular të lidhur me moshën*, *kujdesin për diabetin e syve*, *oftalmologjinë pediatrike* dhe *ekzaminimet gjithëpërfshirëse të syrit*, operacione të ndryshme të syve dhe procedurave. Për më tepër, *departamenti optik* ka çdo lloj kornize që i përshtatet stilit të jetës dhe buxhetit.  

**Klinika Gjermane e Syrit** është një klinikë e specializuar për sytë, e pajisur me instrumente moderne për ekzaminime dhe trajtim të sëmundjeve të zakonshme të syrit. Shërbimet e tyre përfshijnë implante intraokulare, kirurgji lazer të syve, kirurgji katarakti, kirurgji në retinë, operacion glaukoma, kirurgji kokërdhokësh etj.  Ekipi i tyre profesional përbëhet nga 7 specialistë të syrit, 1 anesteziolog, 1 anestezist dhe 8 infermierë. 

### Fakulteti i Mjekësisë 
[parapamje|[Fakulteti i Mjekësisë i Universitetit të Prishtinës  ]]

Universiteti i Prishtinës u themelua në 17 qershor 1969, megjithëse filloi punën në dhjetor të po këtij viti. Ligjëratat e para u mbajtën në departamentin filozofik të universitetit. 

**Fakulteti i Mjekësisë** përbëhet nga 6 departamente të tilla si mjekësia e përgjithshme, farmaci, fizioterapi, stomatologji dhe infermieri.  Studimet e Përgjithshme të Mjekësisë dhe Stomatologjisë zgjasin 6 vjet, Farmacia zgjat 5 vjet, ndërsa Fizioterapia dhe infermieria 3 vitet e fundit.  

Fillimisht Fakulteti i Mjekësisë në Prishtinë filloi vetëm me mjekësi të përgjithshme, por 6 vjet më vonë u themelua sektori i stomatologjisë . Më 15 maj 1996 u themelua seksioni i Farmacisë dhe më vonë në 2001 u themelua edhe Fizioterapia.  

Në ditët e sotme Fakulteti i Mjekësisë i Universitetit të Prishtinës është pjesë përbërëse e Qendrës Klinike Universitare të Kosovës. 

;Departamentet, Studentët
Rreth 1.985 studentë ndjekin leksione mjekësore çdo vit.  Nëse krijohet, Fakulteti i Shkencave Mjekësore do të jetë universiteti i tretë publik në Kosovë, menjëherë pas Universitetit të Prishtinës dhe Universitetit të Prizrenit.

## Rregullimi dhe mbikëqyrja 
### Ministria e Shendetesise 
parapamje| Grafiku Organizativ i Ministrisë së Shëndetësisë së Kosovës
Ministria e Shëndetësisë  vepron nën Qeverinë e Kosovës në përputhje me Kushtetutën e saj dhe ligjet në fuqi. Qeveria e Kosovës përbëhet nga Kryeministri, zv.kryeministrat dhe ministrat .  Ndodhet në qendër të kryeqytetit të Kosovës, Prishtinë.  Puna e Ministrisë së Shëndetësisë organizohet përmes Departamentit të Financave dhe Shërbimeve të Përgjithshme, Departamentit Ligjor, Departamentit të Sistemeve të Informacionit Shëndetësor, Departamentit për Shërbime Shëndetësore, Departamentit për Integrime Evropiane dhe Koordinimit të Politikave, Departamentit për Zhvillim Strategjik të Shëndetit dhe Departamentit për Shërbime Shëndetësore në Burgje.  Ministria e Shëndetësisë është përgjegjëse, ndër të tjera, të hartojë politika dhe të sigurojë zbatimin e ligjit, të promovojë qasjen e mosdiskriminimit në sistemin e kujdesit shëndetësor, vendos norma dhe standarde që respektojnë standardet përkatëse ndërkombëtare shëndetësore. Ministria e Shëndetësisë koordinon aktivitetet në sektorin e shëndetësisë, përfshirë mbrojtjen e mjedisit . Funksionet e kujdesit shëndetësor në Kosovë bazohen në parimet e mëposhtme: barazi, cilësi, trajtim të barabartë, kushte të qëndrueshme financiare, shërbime me kosto të efektshme.  

### Drejtoria e Shëndetësisë, Komuna e Prishtinës 
;Departamenti i Shëndetit dhe Mirëqenies Sociale
Sipas ligjeve të qeverisjes vendore, Departamenti i Shëndetit dhe Mirëqenies Sociale krijon strategji për kujdesin shëndetësor parësor, diagnostikimin dhe kujdesin themelor shëndetësor, përfshirë operacione të vogla, promovim të shëndetit oral dhe kujdesin themelor të dhëmbëve, sigurimin e cilësisë së ushqimit dhe ujit, duke siguruar sigurimin e shërbime sociale dhe familje brenda territorit të saj, përmes veprimtarive të Qendrës për Punë Sociale ose duke ofruar ndihmë financiare ose ndihmë tjetër për organizatat joqeveritare që merren me këtë aktivitet.

## Burimet Njerëzore të Institucionit të Kujdesit Shëndetësor Publik krahasuar me vendet e tjera 
Tabela më poshtë tregon, Burimet Njerëzore që punojnë në institucionet e kujdesit shëndetësor publik në Kosovë, krahasuar me vendet e tjera, bazuar në Strategjinë e Sektorit të Shëndetit të siguruar nga Ministria e Shëndetësisë në Kosovë.  

## Efikasiteti dhe barazia e sistemit të kujdesit shëndetësor 
Raporte të ndryshme kombëtare dhe ndërkombëtare kanë treguar që banorët e Kosovës janë të pakënaqur me shërbimet e ofruara të kujdesit shëndetësor, korrupsioni është i përhapur si një sfidë e vazhdueshme për sektorin e shëndetësisë, megjithëse përfundime të tilla u arritën pa analiza të thella.  UNDP është përkushtuar në hartimin e Raportit të Pulsit Publik, për të bërë analiza më të thella rreth perceptimit të korrupsionit në sektorin e shëndetësisë dhe për të matur kënaqësinë e pacientëve nga shërbimet e kujdesit shëndetësor në Kosovë .  Vetëm 666 të anketuar nga 1.334, kanë paguar për shërbimet e kujdesit shëndetësor të ofruara.  Pacientët që vijnë nga zonat rurale, përafërsisht paguajnë 50 deri në 200 Euro, për të udhëtuar në qendrën e tyre më të afërt mjekësore, e cila ende mbetet një nga problemet më shqetësuese të sistemit të kujdesit shëndetësor të Kosovës.  

* ***Performanca e mjekëve**'' 
Të intervistuarit e Raportit të Pulsit Publik (16%), kryesisht ishin të shqetësuar për kohën e shkurtër që mjekët kaluan me ta dhe përfshirja e tyre në vendimmarrje ishte shumë e ulët.    Prandaj, kërkohet një licencë e vlefshme e importit për të importuar këto produkte dhe ajo rregullohet me Ligjin për produktet dhe pajisjet mjekësore, nr 03 / L-188, nenin 14, dhe normat e tjera ligjore. Agjencia e Barnave të Kosovës ka përgjegjësi të mbrojë shëndetin, të sigurojë produkte, pajisje dhe shërbime mjekësore cilësore dhe të garantuara përmes licencimit të kompanive dhe individëve profesionistë dhe megjithatë, "rregullon prodhimin, importin dhe shpërndarjen e produkteve medicinale, substancave aktive, produkteve bimore, shtojcave dietike., eksipientët, vitaminat me dozë terapeutike, pajisjet mjekësore (makineritë e imazhit mjekësor, lazerët mjekësorë, pajisjet e mbështetjes së jetës, diagnostifikimin in vitro, etj) ".    

## Buxheti i Kujdesit Shëndetësor të Kosovës 
Tabela më poshtë tregon Buxhetin e Kujdesit Shëndetësor të Kosovës për vitin 2012, bazuar në raportin e Statistikave të Shëndetit 2012 të përgatitur nga zyra e Kryeministrit të Kosovës. Vonesat në procesin e votimit në ligj, për shkak të disa gabimeve teknike, kanë një ndikim të drejtpërdrejtë në fillimin e procesit të reformimit të sistemit të kujdesit shëndetësor. Këto vonesa në zbatim më së shumti po ndodhin për shkak të debatit në vazhdim nëse ligji duhet ose nuk duhet të përcaktojë se sektori publik duhet të ndahet nga sektori privat i sistemit të kujdesit shëndetësor. Specialistët e kujdesit shëndetësor pohojnë se kundërshtimi i ndarjes private nga sektori publik është menduar të bëhet me ligj me qëllim që të kalojë paqartësinë e ngulitur në QKUK.  Kohët e fundit, Dhomat e Mjekëve filluan të veprojnë, të cilat do të çojnë në përparim të mëtutjeshëm në reformën shëndetësore.  Dhoma e Mjekëve do të jetë përgjegjëse për hartimin e kodit etik dhe gjithashtu të decentralizojë dhe të kryejë përgjegjësi të mëdha që aktualisht barten nga Ministria e Shëndetësisë.  Në debatet publike në vazhdim për Sistemin e Kujdesit Shëndetësor dhe ligjin e Sigurimit të Kujdesit Shëndetësor, kërkohen disa ndryshime të vogla në favor të qytetarëve, përfshirë edhe mbulimin e sigurimeve të kujdesit shëndetësor për çdo qytetar të Kosovës.  

## Sigurimi shëndetsor 
;Sigurimi shëndetësor ndër vite
Sektori i kujdesit shëndetësor brenda 60 viteve të fundit, ka kaluar një periudhë tranzicioni shumë të vështirë.  

Federata e Sindikatës së Shëndetit të Kosovës është plotësisht e përkushtuar për të realizuar strukturën ligjore që është e nevojshme për përpunim të mëtutjeshëm me ligjin e sigurimeve shëndetësore.  Synimet kryesore të Federatës së Shëndetit të Kosovës janë: 
* Ndërtimi i infrastrukturës ligjore, pastaj hartimi i Ligjit të Sigurimeve Shëndetësore; 
* Ofrimi i një pakete themelore për të gjithë banorët e Kosovës; 
* Ofrimi i shërbimeve cilësore ; 
* Krijimi dhe mirëmbajtja e rrjetit rajonal me shtetet e tjera, mësimi nga përvojat e tyre. Kjo shoqatë është themeluar në vitin 2002 me marrëveshjen e kompanive të licencuara të sigurimeve në Kosovë .  Ata kërkojnë të përmirësojnë industrinë e sigurimeve në Kosovë, të stabilizojnë tregun e sigurimeve dhe të ofrojnë trajnime për kompanitë .  Kompanitë e sigurimeve në Kosovë janë këto: 

## Agjencitë mjekësore dhe shoqatat 
**Shoqata e të Drejtave të Pacientëve në Kosovë** është një shoqatë e pavarur dhe jofitimprurëse.  Aktivitetet e saj kryesore përfshijnë promovimin, edukimin, takimet publike, ofrimin e informacionit, konferencat dhe seminaret.  

**Iniciativa e Shëndetit Shqiptar** angazhohet për të identifikuar dhe për të eleminuar pabarazitë shëndetësore që ekzistojnë në komunitetin Shqipëtaro - Amerikanë.  Kjo iniciativë promovon masa parandaluese të kontrollit dhe burime të efektshme të kujdesit shëndetësor me qëllim të përmirësimit të cilësisë së kujdesit dhe forcimit të marrëdhënies pacient - mjek .  Gjithashtu, një anëtar shumë i çmuar i saj është Dr. James Strickler. Që nga viti 2000, Dr. James C. Strickler, Profesor Emeritus i Mjekësisë, Doktor i Mjekësisë Familjare dhe ish-Dekan i Shkollës Mjekësore Dartmouth, ka mbikëqyrur programin e shkëmbimit të studentëve midis Shkollës Mjekësore Dartmouth dhe Universitetit të Prishtinës, Fakultetit të Mjekësisë.  Më shumë se 200 studentë kanë përfituar nga ky program.  Disa nga studentët shqiptarë të shkëmbimit kanë marrë me sukses certifikimin ECFMG, të cilët kanë bërë kërkime për institucionet mjekësore në Shtetet e Bashkuara dhe janë anëtarësuar në Shoqërinë Mjekësore Shqiptaro-Amerikane.  Me përpjekjen e vazhdueshme të Dr. Strickler, Shkolla Mjekësore Geisel ka mbledhur më shumë se 4.5 milion dollarë për zhvillimin e programeve të kujdesit shëndetësor në Kosovë.  

**Fondi Shëndetësor Shqiptar** ka rekrutuar, planifikuar dhe dërguar ekipe të vogla të personelit mjekësor dhe kirurgjik në Shqipëri, të cilët morën pjesë në mësimdhënie dhe ndërveprim klinik me specialistë shqiptarë.  Qëllimet kryesore të Fondit janë vazhdimi i mësimeve mbi specialitetet mjekësore për komunitetin mjekësor shqiptar, sigurimi i mjeteve dhe pajisjeve mjekësore, organizimi i udhëtimeve studimore mjekësore në Shtetet e Bashkuara për mjekët e zgjedhur shqiptarë dhe shumë aktivitete të tjera publike.  

**MediGAL** është shoqata e menaxherëve shëndetësorë në Kosovë. Ka bërë shumë aktivitete, ku si aktiviteti më i fundit dhe më i rëndësishmi ishte dhurimi suedez i 350 protezave të jashtme të gjirit për pacientët me mastektomi kirurgjikale. Dhurimi erdhi nga shoqata suedeze e quajtur Parlan  e themeluar nga gra që kanë pasur probleme të kësaj natyre.  Ministria e Shëndetësisë së Kosovës kohët e fundit ka nënshkruar një marrëveshje bashkëpunimi me Shoqatën e Menaxhimit të Shëndetit Medigal të Kosovës dhe Organizatën e Arsimit Special "Ozel Egitim Kurumlari Irem" nga Turqia, për një bashkëpunim të gjerë në sektorin e shëndetësisë.  Kjo marrëveshje u nënshkrua nga Ministri i Shëndetësisë, Prof. Dr. Ferid Agani, Dr. Genc Demjaha DMD, MBA nga MediGAL dhe Z. Zylfikar Aklar për Irem Ozel Egitim Kurumlari.  Marrëveshja angazhohet për të ndihmuar pacientët që të trajtohen në Turqi nga specialistë mjekësorë, nëse ato raste nuk mund të trajtohen në Kosovë.  

## Shih edhe 
* Demografia e Kosovës 
* Edukimi shëndetësor në Kosovë
* Qendra Klinike Universitare e Kosovës 
* Fakulteti i Mjekësisë i Universitetit të Prishtinës 
* Instituti Kombëtar i Shëndetësisë Publike të Kosovës 

## Lidhje të jashtme 
* QKUK 
* Spitali Amerikan në Prishtinë 
* Spitali EDA në Prishtinë  
* QKSUK 
* Ministria e Shendetesise  
* Siguria 
* SIGKOS 
* Sigal Uniqa Group Austri 
* Illyria 
* Elsig 
* Fakulteti i Mjeksise 
* Nënë zëvendësuese 

## Referime