Shembja e Xhamisë Babri

parapamje|270x270px|Babri Masjid
**Shëmbja e Babri Masjidit** u krye më 6 dhjetor 1992 nga një grup i madh aktivistësh të Vishva Hindu Parishad-it dhe organizatave aleate . Babri Masjid, xhami e shekullit të 16-të në qytetin e Ajodhjas, në Uttar Pradesh, kishte qenë objekt i një mosmarrëveshjeje të gjatë socio-politike dhe ishte vënë nën shënjestër pasi një tubim politik i organizuar nga organizatat nacionaliste hindu u bë i dhunshëm.

Sipas traditës hindu, qyteti i Ayodhyas është vendlindja e Ramës,avatarit të Vishnusë . Në shekullin e 16-të, një gjeneral Mughal, Mir Baqi, kishte ndërtuar një xhami, të njohur si Xhamia Babri (Babri Masjid) në një vend të identifikuar nga disa hindu si *Ram Janmabhoomi*, ose vendlindja e Ramës. Anketa Arkeologjike e Indisë thotë se xhamia është ndërtuar në tokë ku më parë kishte ekzistuar një strukturë jo-islamike.   Në vitet 1980, Vishva Hindu Parishad (VHP) filloi një fushatë për ndërtimin e një tempulli kushtuar Ramës në po atë vend, me Partinë Bharatiya Janata (BJP) si zërin e saj politik. Si pjesë e kësaj lëvizjeje u mbajtën disa mitingje dhe marshime, duke përfshirë *Ram Rath Yatra* të udhëhequr nga Lal Krishna Advani .

Më 6 dhjetor 1992, VHP dhe BJP organizuan një tubim në vendin ku ndodhej xhamia. Pjesmarrja vlerësohet në 150,000 të pranishëm. Tubimi u bë i dhunshëm dhe turma pushtoi forcat e sigurisë dhe shkatërroi xhaminë. Një hetim i mëpasshëm për incidentin gjeti 68 persona përgjegjës, duke përfshirë disa drejtues të BJP-së dhe VHP-it. Shkatërrimi rezultoi në disa muaj trazira ndërkomunale midis komuniteteve hindu dhe myslimane të Indisë, duke shkaktuar vdekjen e të paktën 2,000 njerëzve. Dhunë hakmarrëse kundër hinduve ka ndodhur gjithashtu në Pakistan dhe Bangladesh.

## Sfondi 
Në Hinduizëm është vendlindja e hyjnisë Rama, e njohur gjithashtu si "Ram Janmabhoomi", konsiderohet si vend i shenjtë. Ky vend mendohet shpesh të jetë tek vendi ku Babri Masjid qëndronte në qytetin e Ayodhyas në Uttar Pradesh. Ka një mirëkuptim mes studiuesve se në 1528-ën, pas pushtimit Mughal, një xhami u ndërtua në atë vis nga gjenerali Mughal Mir Baqi dhe ai e quajti Babri Masjid prej perandorit Mughal Babur.  Besimi popullor tregon se Baqi shëmbi një tempull të Ramës për të ndërtuar xhaminë; baza historike për këtë është e debatueshme.  Sekti Nirmohi Akhara e citoi këtë deklaratë në mëtimin për vendin më vonë në shekullin e 19-të, duke çuar në incidentet e para të dhunës fetare në vend në vitin 1855.  Në 1859-ën, administrata koloniale britanike vendosi një parmak për të ndarë oborrin e jashtëm të xhamisë me qëllim shmangien e mosmarrëveshjeve. Status quo-ja mbeti në fuqi deri në vitin 1949, kur idhujt e Ramës u vendosën fshehurazi brenda xhamisë, gjoja nga aktivistët hindu mahasabha . Kjo çoi e xhindosi komunitetin musliman, me të dyja palët që ngritën padi civile duke pretenduar tokën. Vendosja e idhujve u pa si një përdhosje nga besimtarët muslimanë të xhamisë. Vendi u deklarua i diskutueshëm dhe portat për në xhami u mbyllën. 
{
 "type": "FeatureCollection",
 "features": [
  {
   "type": "Feature",
   "properties": {},
   "geometry": {
    "type": "Point",
    "coordinates": [
     82.19440090673744,
     26.79567601448159
    ]
   }
  }
 ]
}
Në vitet 1980, Vishva Hindu Parishad (VHP) filloi një fushatë për ndërtimin e një tempulli kushtuar Ramës, me Partinë Bharatiya Janata (BJP) si zë politik.   Lëvizja mori hov nga vendimi i një gjykatësi të qarkut, e cila vendosi në vitin 1986 se portat do të rihapeshin dhe hindutë do të lejoheshin të adhuronin atje.  Ky vendim u miratua nga politikani i Kongresit Kombëtar Indian Rajiv Gandhi, në atë kohë Kryeministër i Indisë, i cili kërkoi të rifitonte mbështetjen nga hindutë që kishte humbur për polemikën e Shah Bano .  

Në shtator 1990, udhëheqësi i BJP-së LK Advani filloi një *Rath Yatra*, një tubim politik që udhëtoi në pjesën më të madhe të Indisë veriore për në Ayodhya. *Yatra* u përpoq të merrte mbështetje për tempullin e propozuar dhe gjithashtu kërkoi të bashkonte votat hindu duke mobilizuar ndjenjat anti-muslimane.  Advani u arrestua nga qeveria e Biharit para se të arrinte në Ayodhya. Pavarësisht kësaj, një trupë e madhe e mbështetësve të Sangh Parivarit arriti në Ayodhya dhe u përpoq të sulmonte xhaminë. Kjo rezultoi në një betejë të ashpër me forcat paraushtarake që përfundoi me vdekjen e disa rebelëve. BJP-ja tërhoqi mbështetjen e saj për ministrinë VP Singh, duke kërkuar zgjedhje të reja. BJP rriti ndjeshëm numrin e ulëseve në parlamentin e Indisë, si dhe fitoi një shumicë në asamblenë e Uttar Pradeshit . 

## Shëmbja 
Më 6 dhjetor 1992, RSS-ja dhe filialet e saj organizuan një tubim që përfshinte 150,000 mbështetës të VHP-së dhe BJP-së në vendin e strukturës në diskutim. Ceremonitë përfshinë fjalime nga drejtues të BJP-së si Advani, Murli Manohar Joshi dhe Uma Bharti .  Gjatë orëve të para të tubimit, turma u bë edhe më shumë e shqetësuar dhe filloi të ngrinte slogane. Një kordon policor ishte vendosur rreth strukturës në përgatitje për sulm. Megjithatë, rreth mesditës, një i ri arriti të kalojë mbi kordonin dhe të ngjitet në strukturë, duke tundur një flamur shafrani. Kjo u pa si një sinjal nga turma, e cila më pas sulmoi strukturën. Kordoni i policisë, i pakët dhe i papërgatitur për përmasat e sulmit, iku. Turma u vendos mbi ndërtesën me sëpata, çekiç dhe grepa, dhe brenda pak orësh, e gjithë struktura, e bërë nga balta dhe shkumësi, u rrafshua.  

Një raport i vitit 2009, i autorizuar nga gjyqtari Manmohan Singh Liberhan, gjeti se 68 persona ishin përgjegjës për prishjen e xhamisë, kryesisht udhëheqës nga BJP. Mes të emëruarve ishin Vajpayee, Advani, Joshi dhe Vijay Raje Scindia. Kalyan Singh, i cili në atë kohë ishte Kryeministër i Uttar Pradeshit, gjithashtu u përball me kritika të ashpra në raport. Liberhan shkroi se ai dërgoi burokratë dhe oficerë policie në Ayodhya, të dhënat e të cilëve tregonin se ata do të qëndronin të heshtur gjatë prishjes së xhamisë.  Anju Gupta, një oficer policie që kishte qenë i ngarkuar me sigurinë e Advanit atë ditë, deklaroi se Advani dhe Joshi mbajtën fjalime që ndihmuan në provokimin e sjelljes së turmës.  Raporti vë në dukje se në këtë kohë disa drejtues të BJP-së u bënë "kërkesa të dobëta kar sevakëve që të zbresin... ose seriozisht ose për përfitimin e medias". Asnjë thirrje nuk iu bë protestuesve që të mos hynin në sanctum sanctorum ose të mos prishnin strukturën. Më tej theksohej: “Ky akt i përzgjedhur i vetë drejtuesve flet për qëllimet e fshehura të të gjithëve për të kryer prishjen e strukturës së diskutueshme”. Raporti thotë se "ikonat e lëvizjes të pranishme [atë ditë]... mund të kishin penguar po aq lehtë...  prishjen." 

## Pasojat 
### Dhuna në komunitet 
Shkatërrimi i Xhamisë Babri shkaktoi zemërim në komunitetin musliman në mbarë vendin, duke provokuar trazira disa mujore ndërkomunale, në të cilat hindutë dhe muslimanët sulmuan njëri-tjetrin, duke djegur dhe plaçkitur shtëpi, dyqane dhe vende kulti.  Disa nga drejtuesit e BJP-së u morën në paraburgim dhe VHP-ja u ndalua për një kohë të shkurtër nga qeveria. Pavarësisht kësaj, trazirat që pasuan u përhapën në qytete si Mumbai, Surat, Ahmedabad, Kanpur, Delhi, Bhopal dhe disa të tjerë, duke rezultuar përfundimisht në mbi 2000 vdekje, kryesisht myslimanë.    Shkatërrimi dhe trazirat që pasuan ishin ndër faktorët kryesorë pas bombardimeve në Mumbai të vitit 1993 dhe shumë trazirave të njëpasnjëshme në dekadën e ardhshme.  Grupet xhihadiste, duke përfshirë muxhahidët indianë, përmendën shkatërrimin e xhamisë Babri si arsye për sulmet e tyre terroriste.  

### Hetimi 
Më 16 dhjetor 1992, ministria e brendshme e Unionit krijoi Komisionin Liberhan për të hetuar shkatërrimin e xhamisë, të kryesuar nga gjyqtari i Gjykatës së Lartë në pension, MS Liberhan . Pas 399 seancave për gjashtëmbëdhjetë vjet, Komisioni i dorëzoi raportin e tij prej 1029 faqesh kryeministrit indian Manmohan Singh më 30 qershor 2009.  Sipas raportit, ngjarjet e 6 dhjetorit 1992, në Ayodhya nuk ishin "as të vetëvetishme dhe as të paplanifikuara".  Në mars 2015, Gjykata e Lartë e Indisë pranoi një peticion që mëtonte se, me një qeveri të BJP-së në pushtet, CBI nuk do të ndiqte akuza konspirative kundër drejtuesve të lartë të BJP, përfshirë LK Advanin dhe Rajnath Singhun .  Gjykata i kërkoi CBI-së të shpjegonte vonesën e saj në paraqitjen e ankesës.   Në prill 2017, një gjykatë speciale e Byrosë Qendrore të Hetimit ngriti akuza për komplot kriminal kundër Advanit, Murli Manohar Joshit, Uma Bhartit, Vinay Katiyarit dhe disa të tjerëve. 

### Vendimi gjyqësor 
Më 30 shtator 2020, gjykata liroi të gjithë 32 të akuzuarit, përfshirë LK Advani, Murli Manohar Joshi, Uma Bharti, Vinay Katiyar dhe disa të tjerë në këtë çështje për shkak të provave jo bindëse.  Gjyqtari i gjykatës speciale tha: “Shkatërrimi nuk ishte i planifikuar paraprakisht”.  

## Referime