open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lirim Shabani

**Lirim Shabani** është një politikan nga Maqedonia e Veriut me origjinë shqiptare nga Bashkimi Demokratik për Integrim .

## Biografia 
Lirim Shabani ka lindur më 11 mars 1981. Ka diplomuar në Fakultetin Shkencë-Matematikor të Universitetit të Tetovës . Më vonë ai studioi Menaxhim Shëndetësor dhe Farmakoekonomi në Universitetin e Shkupit . Një kohë ka punuar në një barnatore në Kumanovë . Më pas ai u bë punonjës i Ministrisë së Shëndetësisë. Më vonë u bë këshilltar në qeverinë e Republikës së Maqedonisë  .
Ilire Dauti

**Ilire Dauti** është një politikane shqiptare nga Maqedonia e Veriut

## Biografia 
Ilire Dauti ka lindur më 27 janar 1980 në fshatin Dolno Palçishtë, atëherë në Republikën Socialiste Federative të Jugosllavisë . Magjistraturën e kreu në Universitetin e Tetovës . 

Më 15 korrik 2020, ajo u zgjodh deputete nga Aleanca për Shqiptarët në Kuvendin e Maqedonisë së Veriut . 

## Shih edhe 
* Kuvendi i Maqedonisë së Veriut

## Referime
Arbër Ademi

**Arbër Ademi** është një politikan nga Maqedonia e Veriut me origjinë shqiptare .

## Biografia 
Arber Ademi ka lindur më 25.09.1985 në Kumanovë . Në vitin 2004 kreu shkollën e mesme “Goce Dellçev” në Kumanovë. Në periudhën 2004-2008 ka studiuar në Fakultetin Juridik të Universitetit të Tetovës . Në vitin 2010 ka kryer masterin në të njëjtin universitet dhe në vitin 2015 ka mbrojtur doktoraturën me temën “Zgjidhja e mosmarrëveshjeve tregtare para arbitrazhit ndërkombëtar tregtar” në Universitetin e Tiranës .  

Në periudhën 2009-2012 ka qenë asistent i jashtëzakonshëm në Fakultetin për Administrim Biznesi në Universitetin e Tetovës. Në atë kohë ai ishte edhe zëvendësdekan për çështje akademike në të njëjtin universitet. Prej vitit 2010 është konsulent i Ministrit të Punës dhe Politikës Sociale. Nga viti 2016 është zëvendëskryeministër në Qeverinë e Republikës së Maqedonisë, përgjegjës për çështje evropiane.  Mbeti në këtë post deri në vitin 2017. Nga 4 qershor 2018. është Ministër i Shkencës dhe Arsimit i Republikës së Maqedonisë.

## Shih edhe 
* Shqiptarët në Maqedoninë e Veriut
Les Salelles, Lozère

**Les Salelles** (  ; Ocitanisht: *Las Salèlas* ; Shqip: *Salelasi*) është një komunë në departamentin Lozerrë në rajonin Ocitani në Francën jugore.  Banorët e saj quhen Les Salellois.

## Gjeografia 
Salelasi është në bregun e majtë të lumit Olt, pranë komunës Chanac .

## Popullsia
Rousses

**Rousses** (  ; Ocitanisht: *Rosses* ; Shqip: *Rusasi*) është një komunë në departamentin Lozerrë në Francën jugore.
Le Born, Lozère

**Le Born** (  ; Ocitanisht: *Lo Bòrn* ; Shqip: *Borni*) është një komunë në departamentin Lozerrë në Francën jugore.

## Gjeografia 
Lumenjtë Colagne dhe lac de Charpal janë pjesë e kufirit verior të komunës.

## Popullatë
Les Bondons

**Les Bondons** (  ; Ocitanisht: *Los Bondons* ; Shqip: *Bondani*) është një komunë në departamentin Lozerrë në Francën jugore.

## Popullsia
Laval-du-Tarn

**Laval-du-Tarn** (  ; Ocitanisht: *La Val de Tarn* ; Shqip: *Lutarni*) është një komunë në departamentin Lozerrë në Francën jugore.
Les Bessons

**Les Bessons** ( Ocitanisht: *Los Bessons* ; Shqip: *Besani* ) është një komunë në departamentin Lozerrë në Francën jugore.

## Popullsia
Chaulhac

**Chaulhac** (Shqip: Shajaku) është një komunë në departamentin Lozère në Francën jugore. 

## Njerëz të shquar 
Guy de Chauliac, një mjek, lindi këtu rreth vitit 1300. Ai është i njohur për traktatin e tij të gjatë dhe me ndikim mbi kirurgjinë në latinisht, të titulluar " Cirurgia Magna ". Ai ishte mjeku dhe kirurgu personal i Papa Klementit VI (1342–1352), Papa Inocentit VI (1352–1362) dhe Papa Urbanit V (1362–1370). )
Lachamp-Ribenes

**Lachamp-Ribennes** (Ocitanisht: *La Chalm e Ribenas* ; Shqip: *Çalmi dhe Ribenasi*) është një komunë në departamentin Lozerrë në Francën jugore. Ajo u krijua më 1 janar 2019 nga bashkimi i ish-komunave Ribennes (selia) dhe Lachamp .
Chaudeyrac

**Chaudeyrac** (  ; Ocitanisht: *Chaudairac* ; Shqip: *Shadaraku*) është një komunë në departamentin Lozerrë në Francën jugore.

Fshatrat e vegjël Fouzillic dhe Fouzillac, 300 m nga njëri-tjetri, ndodhen në territorin e komunës. Fshatrat përmenden nga Robert Louis Stevenson në *Udhëtime me një gomar në Cévennes* . Ai ishte atje më 24–25 shtator 1878, ndërsa po udhëtonte për në Cheylard-l'Évêque . Ai u referohet fshatrave si "Fouzilhic" dhe "Fouzilhac".
Banassac-Canilhac

**Banassac-Canilhac** (  ; Ocitanisht: *Banaçac e Canilhac* ; Shqip: *Banasaku dhe Kaniljaku*) është një komunë në departamentin Lozerrë, Franca jugore . Bashkia u krijua më 1 janar 2016 nga bashkimi i ish-komunave Banassac dhe Canilhac .
La Bastide-Puylaurent

**La Bastide-Puylaurent** (  ; Ocitanisht: *Puèglaurenç* ; Shqip: *Pugjlorenci*) është një komunë në departamentin Lozerrë në Francën jugore.

Manastiri Trapist Notre-Dame-des-Neiges (Zoja e Borëve), i vizituar nga Robert Louis Stevenson në 1878 dhe i përshkruar në librin e tij *Udhëtime me një gomar në Cévennes*, është rreth një milje e gjysmë në lindje të fshatit, në departamentin Ardèche . Gjurma e Robert Louis Stevenson (GR 70), një shteg popullor në distanca të gjata përafërsisht pas udhëtimit të Stevenson, kalon nëpër fshat. 

## Gjeografia 
Lumi Chassezac është pjesë e kufirit jugperëndimor të komunës.

## Popullatë
Cheylard-l'Évêque

'''Cheylard-l'Évêque'* (  ; Ocitanisht: *Lo Chailar de l'Avesque* ; Shqip: *Shajari dhe Veku*) është një komunë në departamentin Lozerrë në Francën jugore.

Sagnerousse, e cila është brenda komunës Shajar dhe Vek, dhe vetë fshati Shajar dhe Vek, u vizituan nga Robert Louis Stevenson më 24 dhe 25 shtator 1878, respektivisht. Ato përmenden në *Udhëtimet me një gomar në Cévennes'' .   Gjurma e Robert Louis Stevenson (GR 70), një shteg popullor në distanca të gjata përafërsisht pas udhëtimit të Stevenson, kalon nëpër të dy vendbanimet.
Bourgs sur Colagne

**Bourgs sur Colagne** (  ; Ocitanisht: *Borgs de Colanha* ; Shqip: *Borgu mbi Kolanjë*) është një komunë në departamentin e Lozerrë, Franca jugore. Komuna u krijua më 1 janar 2016 nga bashkimi i ish-komunave Le Monastier-Pin-Moriès dhe Chirac . 

## Popullsia
La Canourgue

**La Canourgue** (  ; Ocitanisht: *La Canorga* ; Shqip: *Kanorga*) është një komunë në departamentin Lozerrë në Francën jugore.  Nganjëherë quhet në frëngjisht si " *La petite Venise lozérienne* ", *Venecia e Vogël e Lozerrës* .

Komuna shërbeu si vend për filmin e vitit 2006 *A Good Year* . 

## Popullsia 
## Galeri 

File:La_Canourgue_house_IMG_6236.JPG|Shtëpi në Kanorgë
File:La_Canourgue_canal_IMG_6235.JPG|Kanal në Kanorgë
Axoa

parapamje|Axoa
**Axoa** (shqiptimi: *ashoa* ) është një pjatë tipike baske e përgatitur me pure nga mishi i viçit, qepë, domate sote dhe të aromatizuara me piper të kuq Espelette .

Kjo pjatë shërbehej në ditët e panaireve . Receta nuk është e përcaktuar saktësisht.
Gratin dauphinois

parapamje|364x364px|Gratin dauphinois
 
**Gratin dauphinois** (shqiptimi: Gratën dafinua ) është një gratin francez me patate të papërpunuara të prera në feta të pjekura në krem, nga rajoni Dauphiné në Francën juglindore. Ka shumë variante të emrit të pjatës, duke përfshirë **pommes de terre dauphinoise**, **patate à la dauphinoise** dhe **gratin de pommes à la dauphinoise** . [1] Ajo dallohet nga patatet e zakonshme të formës gratin (patate au gratin) nga përdorimi i patateve të gjalla dhe jo të ziera. Është një pjatë krejt ndryshe nga pommes dauphine .

## Historia 
Gjella u përmënd për herë të parë nga 12 korriku 1788. Ajo u shërbye me ortolanë në një darkë të dhënë nga Charles-Henri, Duka i Clermont-Tonnerre dhe gjeneral-lejtnant i Dauphiné, për zyrtarët komunalë të qytetit të Gap, tani në departamentin e Hautes-Alpes . [2] 

## Përgatitja 
Gratin dauphinois bëhet me patate të papërpunuara të prera hollë dhe krem, të gatuar në një pjatë të lyer me gjalpë dhe të fërkuar me hudhra; ndonjëherë shtohet djathi. Patatet qërohen dhe priten në feta në trashësinë e një monedhe, zakonisht me mandolinë ; shtrohen në një enë të cekët prej balte ose qelqi dhe piqen në furrë të ngadaltë; nxehtësia rritet për 10 minutat e fundit të kohës së gatimit. [3]
Tripoux

**Tripoux** (ose *Tripous* ) është një pjatë e bërë me tufa të vogla me stomakun e deles, zakonisht të mbushura me këmbë deleje, bukë të ëmbël dhe barishte të ndryshme dhe perime kopshti. Ka një sërë variacionesh në këtë pjatë, por në përgjithësi të gjitha përfshijnë përbërës të shijshëm të mbajtur së bashku me stomak (tripë) deleje dhe të ziera në zjarr të ulët.
Fouée

parapamje| Fouaces anzhuine
[parapamje| Fouées me [Riletat|rillettes]]
**Fouée**,(shqiptimi: fue) e njohur gjithashtu si **fouace**, është një bukë e ajrosur nga Franca perëndimore (rajoni Touraine dhe Anjou i Luginës së Luarës, Poitou, Charente ). Duket disi e ngjashme me pitën ose bakpaon . Shërbehet me mish derri, gjalpë të kripur dhe mogette (fasule të bardha). 

Nuk duhet ngatërruar me një tjetër specialitet francez të kuzhinës, të quajtur fouace ose fouasse, nga Franca Jugore ( Rouergue, Aveyron dhe Haute-Auvergne ). Fouace është një gatim tradicional me brum me një thërrime në të verdhë të lehtë, një kore të imët, shpesh e shpërndarë me kokrra sheqeri. Zakonisht paraqitet në formën e një kurore ose simite dhe është e njohur për shijen e saj unike të luleve të portokallit . Mund të shijohet për mëngjes, aperitiv ose ëmbëlsirë.

Fouace është një varietet briosh i përgatitur nga mielli i grurit, brumi i thartë, gjalpi, vezët, qumështi, sheqeri, uji me lule portokalli dhe kripa .
Torta e Shën Honoré

parapamje| Prerje tërthore të tortës Saint-honoré
**Torta e Shën Honoré**, e njohur zakonisht me emrin e saj francez **gâteau St-Honoré**, dhe e quajtur ndonjëherë edhe **tortë e Shën Honoratit**,  është një ëmbëlsirë e emërtuar për shenjtin mbrojtës francez të furrtarëve dhe kuzhinierëve të ëmbëlsirave, Saint Honoré ose Honorati ( d. 600 pas Krishtit), peshkop i Amiensit .  Në 1847, ajo u shpik nga Auguste Julien,  në furrën e Chiboust në Rue Saint-Honoré  në Paris.
Teurgoule

parapamje|Tërgula
 
**Teurgoule** (shqiptimi: Tërgul(ë)) është një tambëloriz që është një specialitet i Normandisë . Tradicionalisht ishte popullor në festivalet e fshatrave në Normandinë e Poshtme dhe sot mbetet një pjatë familjare.  Përbëhet nga orizi i gatuar me qumësht, i ëmbëlsuar me sheqer dhe aromatizuar me kanellë dhe ndonjëherë me arrëmyshk. Piqet në një teren prej balte për disa orë. Gatimi i gjatë krijon një kore të trashë, të karamelizuar në kafe mbi tërgulë.

Emri vjen nga gjuha normane dhe do të thotë *gojë e përdredhur*, një referencë për fytyrat që supozohet se janë tërhequr nga dikush që e shijon për shkak të pikantes së gjellës.

Tërgula madje ka një vëllazëri *Confrérie des gastronomes de Teurgoule et de Fallue de Normandie,*  e cila është e vendosur në Houlgate dhe kryeson konkursin vjetor të gatimit të tërgulës.  Anëtarët kryesues veshin rrobën ceremoniale të vëllazërisë, e cila është e gjelbër dhe portokalli me një pelerinë. Vëllazëria ruan recetën zyrtare.

## Referime
Trinxat

parapamje|Trinxat
 
**Trinxat** është një ushqim nga Pirenejtë, kryesisht Andorra dhe komarket katalanase, Cerdanya dhe Alt Urgell . Është bërë me patate, lakër dhe mish derri dhe i ngjan flluskës dhe kërcitjes .  Emri, që do të thotë "shtypur" ose "copëtuar", është paskajorja e fjalës katalane , që do të thotë "të presësh në feta". Ndonjëherë shërbehet me harengë me kripë ose hahet vetë me bukë .
Fasule Mojette

parapamje| Fasule mogette të përgatitura së bashku me një pjatë kryesore me mish, zakonisht proshutë nga departamenti Vendée.
**Fasulet Mojette** ose **fasulet Mogette** janë fasule të bardha vendase në Botën e Re dhe hahen tradicionalisht në departamentin francez të Vendéesë në rajonin e Tokave të Luarës . Ato janë të lëmuara, të imta dhe pothuajse drejtkëndore. 

Fasulet mojette hahen tradicionalisht në një fetë buke të pjekur në skarë me gjalpë pa kripë dhe, sipas dëshirës, proshutë nga Vendée.
alt=Mojette bean dish|parapamje| Gjellë me fasule Mojette
Bourride

parapamje|276x276px|Bourride à la Sètoise me peshk murg
 
**Bourride** ( *bourrido*, në provansal, *borrida*, në landuedocien  ) është një specialitet i kuzhinës tradicionale në kuzhinën e Provencës dhe Languedoc-ut, i bazuar në peshk, ushqim deti dhe perime, i shërbyer me aïoli dhe vaj ulliri . Një variant i gjellës bouillabaisse  ose supë peshku à la Sétoise, kjo supë peshku, me origjinë nga provincat Provence dhe Languedoc, është veçanërisht popullore në Tulon ( Var ) dhe Agde ( Hérault ).

Fjala bourride vjen nga provensalishtja *bourrido* ( *borrida* në normën klasike të gjuhës oksitane), e cila rrjedh nga *bouri/bouli* ( *borit/bolit* ), *bouilli* (i zier) në frëngjisht. 

## Përbërësit 
Kjo recetë përgatitet me peshk të bardhë ose ushqim deti mesdhetar, të tilla si barbuni, skumbri, levreku, barku i bardhë, ngjala, robina e detit, merluci, turbat, le poisson de St Pierre , ose peshku murg (për *borride à la, brumëza* ), qepë, buqetë garni, ndoshta me verë të bardhë) dhe aïoli .
File:Bourride_à_la_sétoise.jpg|Me ratatujë
File:Bourride_de_fruits_de_mer.JPG|Bourride me ushqim deti
File:Ajos-2010.jpg|Aïoli
Në varësi të llojit të recetës, peshku dhe brunoise gatuhen në mënyrë të pavarur, ose së bashku si një zierje peshku në bouillon . Në fund të zierjes, lëngu i peshkut lidhet me salcën aïoli dhe vaj ulliri. Ashtu si me bouillabaisse, në varësi të shijeve dhe zakoneve dhe traditave vendore, peshku shërbehet ndryshe: si garniturë përgjatë aïoli, me oriz, patate ose ratatouille, të mbushur me salcë brunoise. aïoli, ose në supë peshku.     Bourride ndonjëherë shërbehet me copëza buke hudhër.
Kuzhina oksitane

parapamje| Një copë pastís de treflas, një lloj byreku me patate
[parapamje| Caçolet ( [cassoulet ), një pjatë shembullore e kuzhinës oksitane]]
parapamje| Një fetë clafoutis, një ëmbëlsirë me bazë qershie
**Kuzhina oksitane** është kuzhina tradicionale dhe gastronomia e Ocitanisë,  rajoni tejkombëtar ku flitet tradicionalisht oksitanishtja .

## Prezantimi 
Kuzhina oksitane është një lloj kuzhine mesdhetare, shumë afër kuzhinës katalanase në perëndim dhe kuzhinës italiane në lindje. Kjo është për shkak jo vetëm të gjerësisë së madhe të rajonit, i cili zgjatet nga Oqeani Atlantik, në Jug të Francës e në Detin Mesdhe, por edhe për shumëllojshmërinë gjeografike, e cila i jep kuzhinës oksitane shumë lloje të ndryshme përbërësish dhe pjatash të përshtatura për vende të ndryshme. 

Ashtu si me kuzhinat e tjera mesdhetare, ajo ka përbërës bazë me shije të forta, si hudhra, ullinj, peshk i kripur, vaj ulliri dhe verë, por gjithashtu ndan disa karakteristika me kuzhinat e Atlantikut, si përdorimi i djathit dhe gjalpit . Disa nga specialitetet e kësaj kuzhine janë të njohura në të gjithë Mesdheun, ku ekzistojnë saktësisht në të njëjtën formë, përndryshe me pak ndryshime - për shembull, bolhabaissa,  alhòli,  ratatolha,  pastís de treflas,  farcidures (patate dhe toptha mishi),  clafotís, flaunharda dhe garbure .

## Referime
Fatmir Bytyqi

**Fatmir Bytyqi** është një politikan nga Maqedonia e Veriut, zëvendëskryeministër i Maqedonisë së Veriut, përgjegjës për çështjet ekonomoke .

## Biografia 
Fatmir Bytyqi u lind më 26 tetor 1975 në Shkup . Nga viti 1994 deri në vitin 1999 ka studiuar administrim biznesi në Universitetin e Tiranës . Punon në fushën e menaxhimit të projekteve që lidhen me zhvillimin e sektorëve, institucioneve shtetërore, dhomave të tregtisë dhe kompanive. Ai ishte këshilltar dhe konsulent në qeveri, ministri dhe institucione të ndryshme. Që nga viti 2008, ai është ekspert për aksesin dhe menaxhimin e fondeve të BE-së. Që nga prilli i vitit 2018, ai është këshilltar special i kryeministrit të Maqedonisë së Veriut për kryerjen e hulumtimeve dhe analizave të politikave, strategjive dhe temave që lidhen me ekonominë. Ai është anëtar i Këshillit Ekonomik të Qeverisë së Maqedonisë së Veriut. Nga gushti i vitit 2019 është kryetar i Komisionit për Financa të LSDM-së. Më 30 gusht 2020 u zgjodh zëvendëskryeministër i Maqedonisë së Veriut, përgjegjës për çështjet ekonomike  .

## Shih edhe 
* Politika e Maqedonisë së Veriut
* Shqiptarët në Maqedoninë e Veriut

## Referime
Kaltrina Azizi

**Kaltrina Azizi** është një juriste dhe politikane nga Maqedonia e Veriut me origjinë shqiptare. 

## Biografia 
Kaltrina Azizi ka lindur më 13 mars 1991 në qytetin e Kumanovës, atëherë në Republikën Socialiste Federative të Jugosllavisë . Ka diplomuar në Universitetin e Tetovës . 

Në vitin 2014 është zgjedhur deputete e Bashkimit Demokratik për Integrim në Kuvendin e Maqedonisë së Veriut . 

## Shih edhe 
* Kuvendi i Maqedonisë së Veriut
* Shqiptarët në Maqedoninë e Veriut

## Referime
Ilirjan Beqiri

**Ilirjan Beqiri** është një politikan nga Maqedonia e Veriut .

## Biografia 
Ai u lind më 5 mars 1968 në qytetin e Tetovës . Diplomoi për pikturë në Universitetin e Tetovës në vitin 1998. Në vitin 2002 ka magjistruar në Universitetin e Prishtinës . Në periudhën 1998-2002 ka qenë asistent në Fakultetin e Arteve të Bukura, kurse nga viti 2002 deri në vitin 2005 ka qenë profesor atje. Bekiri u bë ministër i Kulturës më 28 gusht 2006 , por më 12 prill 2007 u detyrua të jepte dorëheqjen pas ndalimit të shfaqjes “Tito”  .

## Shih edhe 
* Kuvendi i Maqedonisë së Veriut
* Shqiptarët në Maqedoninë e Veriut

## Referime
Haqif Mulliqi

**Haqif Mulliqi** (1960 - 2023) është gazetar, dramaturg dhe profesor universitar nga Peja. 
## Biografia 
Haqif Mulliqi lindi në Pejë (1960), ne një familje me origjinë nga Podujeva. Shkollën fillore, të mesmen si dhe studimet themelore, akademike, i mbaroi në Prishtinë. Studimet master mbi psikologjinë, me temën: Psikologjia e karaktereve në veprat ‘Hamleti’, ‘Magbethi’ dhe ‘ Mbreti Lir’ i mbaroi në Tiranë (2009). Ka magjistruar në Universitetin Shtetëror të Tetovës, me temën: Tipa të dramës në Evropë dhe në Amerikë – nga Ibseni e deri tek klasikët e modernizmi:Beket dhe Jonesko (2012). Ka doktoruar në Akademinë e Studimeve Albanologjike në Tiranë, në fushën e antropologjisë së dramës dhe të teatrit, me temën: Teatri, Drama dhe Identiteti Kulturor në Kosovë (2015). Është profesor i rregullt në
Fakultetin e Arteve të Universitetit të Prishtinës. Ka punuar edhe në disa universitete të tjera si ligjërues i jashtëm.

Ka shkruar mbi 300 kritika mbi dramën, filmin dhe teatrin. Për dhjetë vjet të plota, në Radio Televizionin e Kosovës, ishte autor dhe drejtues i emisionit për film dhe teatër, Pro arte. Nëpër teatrot më të njohura shqiptare, ka vënë në skenë rreth 25 vepra ndërsa, ka marrë pjesë në mbi 80 festivale të ndryshme, kombëtare si dhe në ato, më të njohurat, ndërkombëtare me ç’rast ka fituar një numër çmimesh. Më i rëndësishmi është ai kur, në edicionin e 58-të të Festivalit Teatror të Edinburgut (Skoci, 2004), ku, me shfaqjen (tregjuhëshe) The Kosowars, nga juria e përbërë nga kritikët e gazetës The Scotsman, si dhe aktorët më eminentë të Teatrit Kombëtar Skocez, u rangua në dhjetëshen e parë të shfaqjeve më të mirë të atij viti, e që është çmimi kryesor që jepet në atë festival. Librat e tij artistik dhe studimorë janë pjesë e programeve akademike brenda dhe jashtë Kosovës si literaturë e obligueshme. Në vitin 2018, në konkursin e Ministrisë së Kulturës të Kosovës, për veprën Teatri, drama dhe identiteti kulturor në Kosovë, e fitoi çmimin letrar “Ibrahim Rugova”, për krijimtarinë më të mirë në kritikë letrare dhe eseistikë. Është anëtar i PEN Qendrës së Kosovës dhe anëtar i Bordit.

## Shih edhe 
* Teatri Kombëtar i Kosovës

## Referime
Artur Kala

**Artur Kala** (lindur më 6 maj 1977) është Drejtori i Përgjithshëm i Agjencisë Kombëtare të Pyjeve të Shqipërisë, që prej muajit prill 2022.

## Biografia 
Artur KALA ka lindur në qytetin e Bulqizës më 6 maj 1977. 

Në vitin 2001, përfundoi studimet e larta dhe u diplomua me titullin “Inxhinier Pyjesh”, pranë Fakultetit të Pyjeve në Universitetin Bujqësor të Tiranës, (1996 – 2001).

Në vitin 2016, përfundoi studimet pasunivesitare “Master Shkencor” për “Marketing dhe Menaxhim Operacionesh”, pranë Universitetit “Marin Barleti”, Tiranë, (2014 – 2016).

Karriera e tij profesionale mbart disa pozicione të rëndësishme drejtuese në institucione të ndryshme në Shqipëri, si; Përgjegjës i Administrimit të Pyjeve, në Drejtorinë e Shërbimit Pyjor Bulqizë, ku shërbeu në vitet 2000 – 2003; Oficer i Policisë Gjyqësore, pranë Prokurorisë së Rrethit Gjyqësor Bulqizë, ku shërbeu në vitet 2003 – 2008; Drejtor i Agjencisë së Administrimit të Pasurive të Sekuestruara dhe Konfiskuara , ku shërbeu në vitet 2014 – 2021, Drejtor i Drejtorisë së Burimeve Njerëzore dhe Shërbimeve në Ministrinë e Brendshme, ku shërbeu në vitet 2021 – 2022.

Që prej Prillit 2022, shërben si Drejtor i Përgjithshëm i Agjencisë Kombëtare të Pyjeve.

Për gjatë një periudhe 17 vjeçare ai ka kryer një sërë trajnimesh, kualifikimesh dhe veprimtari të tjera kombëtare dhe ndërkombëtare me karakter shkencor e teknik.

Artur Kala është njohës i mirë gjuhën angleze dhe komunikon rrjedhshëm në gjuhën italiane.

## Referime 
# Artur Kala Jetshkrimi
# https://dosja.al/Kala_masa_shtrengueseperpyjet_ne_kodin_penal(https://dosja.al/tag/artur-kala)
# https://www.zeriamerikes.com/a/Shqipëria përballë sfidave për menaxhimin e pyjeve

4.https://dosja.al/tag/artur-kala " Qeveria ka ne fokus prerjet e paligjshme,do të ketë masa shtrenguese në kodin penal"
Tava

[parapamje|[Tavë me makarona me majë djathi]]
**Tava** është një lloj tigani ose tasi i madh e i thellë që përdoret për të gatuar një shumëllojshmëri gjellësh në furrë; është gjithashtu një kategori ushqimesh të gatuara në një enë të tillë. Për të dalluar dy përdorimet, tigani mund të quhet "pjate tave" ose "tigan tave", ndërsa ushqimi është thjesht "një tavë". E njëjta tigan përdoret shpesh si për gatim ashtu edhe për servirje.

## Tavë e stilit amerikan
parapamje|Një tavë ad hoc amerikane me mish viçi, qepë, speca, kërpudha, barishte, erëza dhe bukë
Në Shtetet e Bashkuara, një tavë ose gjellë e nxehtë është zakonisht një ushqim i pjekur me tre përbërës kryesorë: copa mishi (si p.sh. mish pule ose mish i bluar) ose peshk (si tuna) ose proteina të tjera (si fasuleja ose tofu), perime të ndryshme të copëtuara ose të konservuara (si bishtaja ose bizelet), dhe një lidhës niseshte (si mielli, patate, orizi ose pasta); ndonjëherë, ka edhe një majë krokante ose djathë. Lëngjet lëshohen nga mishi dhe perimet gjatë gatimit, dhe lëngje të mëtejshme në formën e stock, verës, birrës, gin, mushtit, lëngut të perimeve apo edhe ujit mund të shtohet kur pjata montohet. Tavat zakonisht gatuhen ngadalë në furrë, shpesh të pambuluara. Ato mund të shërbehen si pjatë kryesore ose si pjatë anësore dhe, në mënyrë të përshtatshme, mund të shërbehen në enën në të cilën janë gatuar.

## Kuzhina të tjera
Shumë pjata të pjekura të servirura në enën e pjekjes mund të klasifikohen si tavë. Shembujt përfshijnë Lancashire hotpot (anglez), cassoulet (francez), moussaka (grek), dhe timballo (Italian).

Në vendet anglisht-folëse të Komonuelthit si Mbretëria e Bashkuar, Australia dhe Zelanda e Re, termi *tavë* përdoret më së shpeshti për t'iu referuar një pjate me mish ose pulë me perime (veçanërisht perime me rrënjë) dhe një salcë të stilit të lëngut mishi; pjatat që përmbajnë një pjesë të madhe të përbërësve niseshte, p.sh., makaronat ose ato të gatuara në salca kremoze nuk quhen përgjithësisht si tavë dhe mund të quhen 'pjekje' ose 'gratenë'. përdoren në mënyrë të ndërsjellë, megjithëse disa i dallojnë duke thënë se zierjet gatuhen në furrë, ndërsa tavat gatuhen në furrë.

## Shih edhe 
* Gatimi
* Ushqimi
* Enë kuzhine

## Referime
Gjurma e këmbës

**Gjurmët** janë përshtypjet ose imazhet e lëna pas nga një person që ecën ose vrapon. Gjurmët e thundrës dhe gjurmët e putrave janë ato që lënë kafshët me thundra ose putra dhe jo këmbë, ndërsa "gjurmë këpucësh" është termi specifik për printimet e bëra nga këpucët. Ato mund të jenë diçka e vendosur në sipërfaqen që ishte ngjitur në fund të këmbës. Një "trumë" është një grup gjurmësh në tokë të butë të lëna nga një formë jete; gjurmët e kafshëve janë gjurmët e thundrave ose të putrave.

Gjurmët e këmbëve mund të ndiqen kur gjurmohen gjatë një gjueti ose mund të ofrojnë dëshmi të aktiviteteve. Disa gjurmë mbeten të pashpjeguara, me disa histori të famshme nga mitologjia dhe legjenda. Të tjerë kanë dhënë dëshmi të jetës dhe sjelljeve parahistorike.

## Shiko edhe 
* Gjurma dixhitale

## Referime 
__PATP__
Konti i Sent Zhermenit

.]]
**Konti i Sent Zhermenit** (, , (lindur rreth vitit 1691 ose 1712 - † 27 shkurt 1784) ishte një aventurier evropian i cili u bë i njohur në shoqërinë e lartë evropiane të mesit të shekullit të 18-të për shkak të interesit dhe arritjeve të tij në shkencë, alkimi, filozofi dhe arte. Sent Zhermeni përdori një sërë emrash dhe titujsh, duke përfshirë Markezi i Montferratit, Kont Bellamarre, Kalorës Schoening, Kont Ueldoni, Kont Soltikof, Manuel Doria, Graf Tzaogy dhe princ Ragoczy. Ndërsa emri i tij i vërtetë nuk dihet edhe lindja dhe prejardhja e tij janë të paqarta, në fund të jetës së tij ai pretendoi se ishte një djalë i princit Francis II Rákóczi të Transilvanisë.

Thuhet se ai ka bërë pretendime të shumë të tepruara (si p.sh. të qenit 500 vjeç), duke e bërë Volterin ta emërtojë atë "Njeriu i mrekullueshëm" dhe se "Ai është një njeri që nuk vdes dhe që di gjithçka". Princi Charles i Hesse-Kassel është regjistruar se e ka quajtur atë "një nga filozofët më të mëdhenj që ka jetuar ndonjëherë".

## Shiko edhe 
* Strasburg
* Alzasa
* Judejtë
* Përndjekja e judejve
* Universiteti i Sienës
* Toskana
* Transilvania
* Mbretëria e Hungarisë
* Konti i Monte Kristos
* Bram Stoker
* Konti Drakula
* Vlad Sunduesi
* Vampiri
* Epoka e Iluminizmit
* Alkimia
* Mistika
* Ezoterika
* Teoria e komplotit

## Referime
Mujë Rugova

**Mujë Rugova** (16 mars 1945, Pejë, Republika Popullore Federale e Jugosllavisë ) është një kimist kosovar. Ai ishte rektor i Universitetit të Prishtinës nga viti 2009 deri në vitin 2012.

## Biografia 
Rugova ka vijuar shkollën fillore *1 nga viti 1951 deri në vitin 1959.* *maj* në Haxhaj të Rugovës dhe nga viti 1959 deri në vitin 1963 shkolla e mesme e Pejës . Më pas përfundoi studimet për shkenca natyrore dhe matematikë në Universitetin e Prishtinës për diplomë bachelor dhe në Universitetin e Zagrebit për master në vitin 1978. Me disertacionin e tij: “Sasia dhe shpërndarja e plumbit në fushat e vërshuara të Kosovës” doktoroi në shkencat natyrore. 

Nga viti 1970 ishte profesor dhe asistent profesor. Është profesor ordinar që nga viti 1994 dhe rektor i Universitetit të Prishtinës që nga viti 2009.  Ai është i përfshirë edhe në rrjetin e universiteteve ballkanike .

Përveç gjuhës amtare shqipe, Rugova flet rrjedhshëm gjermanisht, serbo-kroatisht dhe anglisht.

## Shih edhe 
* Universiteti i Prishtinës
Rrëmbimi

Në të drejtën penale, **rrëmbimi** është transportimi dhe mbyllja e paligjshme e një personi kundër vullnetit të tij. Rrëmbimi zakonisht kryhet, por jo domosdoshmërisht me përdorimin e forcës ose frikës; d.m.th., gjithashtu zakonisht përfshin kërcënim/sulm; por ende është rrëmbim pa ato elemente shtesë, ose nëse një person joshet të hyjë në automjet me dëshirë.

Rrëmbimi mund të bëhet për të kërkuar shpërblim në këmbim të lirimit të viktimës, ose për qëllime të tjera të paligjshme. Rrëmbimi mund të shoqërohet me lëndim trupor që e çon krimin në rrëmbim të rëndë.

Rrëmbimi i një fëmije njihet si rrëmbim i fëmijës, që është një kategori e veçantë ligjore.

## Shiko edhe 
* Rrëmbimi i fëmijës

## Referime
Artan Hoxha

**Artan Hoxha** mund ti referohet 
* Artan Hoxha (jurist)
* Artan Hoxha (ekonomist)
* Artan Hoxha (nënkolonel)
Lirim

**Lirim** është një emër personal mashkullor shqiptar.

Personalitete që mbajnë emrin Lirim janë:
* Lirim Biçaku (lindur më 1943), piktor shqiptar 
* Lirim Dede (1936–2016), poet, novelist, shkrimtar dhe publicist shqiptar
* Lirim Greiçevci, ambasador shqiptar
* Lirim Jakupi, pjesë e grupit militant shqiptar te quajtur UÇPMB
* Lirim Kastrati (janar 1999) (lindur më 16 janar 1999), futbollist profesionist kosovar
* Lirim Kastrati (shkurt 1999) (lindur më 2 shkurt 1999), futbollist profesionist kosovar
* Lirim Nezha (lindur më 1964), menaxher shqiptar
* Lirim Shabani (lindur më 1981), politikan nga Maqedonia e Veriut
Lorik

**Lorik** është një emër mashkullor, i cili është veçanërisht i përhapur në hapësirën shqipfolëse.

### Prejardhja dhe kuptimi 
Emri Lorik ka rrënjë shqiptare. Etimologjia e saktë nuk është plotësisht e qartë, por shpesh lidhet me fjalën “lorë”, e cila në disa dialekte të shqipes do të thotë “lojë” ose “argëtim”.

Një teori tjetër e lidh këtë emër me fjalën latine “laurus” (dafina), që në shumë kultura simbolizon fitoren dhe nderin. Në këtë rast, Lorik mund të kuptohet në mënyrë figurative si “i nderuari” ose “fitimtari”.

### Përhapja 
Në dekadat e fundit, emri Lorik është bërë dukshëm më i popullarizuar, sidomos ndër familjet e reja shqiptare. Një faktor i rëndësishëm për këtë ishte futbollisti i njohur kosovar-shqiptar Lorik Cana, i cili fitoi famë si kapiten i Kombëtares Shqiptare.

Pas kësaj, emri filloi të përdorej gjithnjë e më shumë edhe jashtë Ballkanit, veçanërisht nga shqiptarët që jetojnë në Evropën Perëndimore.

### Mbajtës të njohur të emrit 
* **Lorik Cana** (*1983*), ish-futbollist shqiptar dhe kapiten i Kombëtares së Shqipërisë. Ka luajtur, ndër të tjera, për *Paris Saint-Germain*, *Olympique Marseille*, *Lazio Romë* dhe *Galatasaray*.
* **Lorik Emini** (*1999*), futbollist kosovar-zviceran, aktiv ndër të tjera te *FC Luzern*.

## Referime
Hajredin Hoxha

**Hajredin Hoxha** mund ti referohet
* Hajredin Hoxha (1926) sociolog dhe profesor universitar.
* Hajredin Hoxha (1968) hafiz dhe teolog kosovar nga Prizreni.
Flori Kasaj

__NOINDEX__

**Flori Kasaj** është diplomuar në vitin 2018 në Universitetin e Tiranës dhe zotëron diplomën për studime në ciklin e dytë "Master i Shkencave" në Mësuesi në "Fizikë". Njihet si ish-student aktiv dhe që ka arritur rezultate të shkëlqyera. Gjatë kohës studentore ka themeluar dhe drejtuar Forumin Rinor të Shkencave (FRSH), në Universitetin e Tiranës. 

Z. Kasaj që prej marsit të vitit 2019 është i punësuar me kohë të plotë si ekspert arsimi në Ministrinë e Arsimit dhe Sportit në Republikën e Shqipërisë. 

Në mars 2022, ka botuar librin e tij të parë për fëmijë me titull “Andrushi”.

Në nëntor 2024, ka botuar librin e tij të dytë me vëllime poetike me titull “Uni-vers".

Në dhjetor 2024, ka botuar librin e tij të tretë përrallë për fëmijë seria e dytë me titull “Andrushi dhe festa magjike".

Flori Kasaj është *ekspert arsimi dhe* *mësues i fizikës*. Ai është gjithashtu, shkrimtar, poet, menaxher i rrjeteve sociale, redaktor, artist dizajneri, kritik i ri i letrave shqipe dhe pjesë e televizionit me reklama të ndryshme. Pasioni i tij është *shkrimi* dhe *fotografia*. 

**Publikime në web:**  https://revokult.com/?s=flori+kasaj 

2024 – Revokult   - FLORI KASAJ: 88 VJETORI I LINDJES SË KADARE NA GJETI TË “NGËRTHYER” PAS BIG BROTHER VIP.

2023  - ditar.al  Pas “Andrushit” , Flori Kasaj shkrimtari më i ri në moshë i letërsisë shqipe për fëmijë

2022 -  Leximtari - Nje vellim i ri, nje personazh i ri dhe nje autor i ri 

2022 – Kultplus - Botohet “Andrushi”, proza për fëmijë e autorit më të ri shqiptar Flori Kasaj

2021  - Peizazhe të Fjalës   - Miqësi me Klarën -

2020  - Portali shkollor -  Profesori im Moikom Zeqo, një erudit i pavdekshëm – Flori Kasaj

2018 –  Flori Kasaj, studenti ekselent punon në Call Center 

2017 – Vullnetar i vitit 2017 –  

**2022, mars** -  **Botohet libri "Andrushi" /Https://bukinist.al/en/sete-dhe-koleksione/14546-autore-shqiptare-per-femije-2022-set.html** 

**2022, prill** - **Një vëllim i ri, një personazh i ri dhe një autor i ri ** 

**2022, korrik** - **Përzgjedhur si pjesë e sugjerimeve të verës për vitin 2022 "shoket e veres" **

**2022, dhjetor** - **Përzgjedhur si pjesë e setit "Autorë shqiptarë për fëmijë 2022"** 

**2023, prill** - **Përzgjedhur si pjesë e konkursit "Libri më i mirë për fëmijë 2022" (kryeson me 10,167 vota)**  

**2024, qershor** -  **Andrushi merr Çmimin për letërsinë për fëmijë**

**2024, nëntor** - https://revokult.com/2024/11/11/uni-vers-vellim-poetik-nga-flori-kasaj/
The Crowded Room

***The Crowded Room*** është një miniseri televizive amerikane e zhanrit triller psikologjik, krijuar nga Akiva Goldsman dhe frymëzuar nga romani jofiktiv i vitit 1981 *The Minds of Billy Milligan* nga Daniel Keyes. Tom Holland, Amanda Seyfried dhe Emmy Rossum janë në rolet kryesore, ndërsa Sasha Lane, Will Chase, Lior Raz, Laila Robins dhe Henry Eikenberry kanë role ndihmëse.

Seriali paraqet personazhin Danny Sullivan (Holland) pasi ai u arrestua për përfshirjen e tij në një sulm në Nju Jork në vitin 1979. Danny zbulon jetën e tij përmes një serie intervistash me hetuesen Rya Goodwin (Seyfried) dhe ngadalë i detajon Rya-s dhe audiencës, të kaluarën e tij misterioze që e çoi në incidentin fatal. Përderisa Danny shqyrton në mënyrë retrospektive jetën e tij, ai llogarit me të kaluarën e tij dhe disa momente kryesore, duke e çuar në fund të zbulojë një zbulesë që ia ndryshon jetën.

Më 9 qershor 2023, *The Crowded Room* u shfaq premierë me tri episodet e para në Apple TV+. Një nga shtatë episodet e mbetura u publikuan çdo javë deri më 28 korrik 2023.

## Aktorët 
### Kryesorë 
* Tom Holland si Danny Sullivan, një personazh i bazuar në Billy Milligan
* Amanda Seyfried në rolin e Rya Goodwin
* Sasha Lane si Ariana
* Will Chase si Marlin Reid
* Lior Raz në rolin e Yitzak Safdie
* Emmy Rossum në rolin e Candy Sullivan

### Mysafirë 
* Emma Laird në rolin e Annabelle
* Thomas Sadoski në rolin e Matty Dunn
* Levon Hawke në rolin e Jonny
* Sam Vartholomeos në rolin e Majk
* Christopher Abbott në rolin e Stan Camisa
* Jason Isaacs në rolin e Jack Lamb
* Zachary Golinger si i riu Danny Sullivan dhe Adam Sullivan
* Laila Robins në rolin e Susie
* Henry Eikenberry në rolin e Doug
* Henri Zaga në rolin e Filipit
* Carmen Ejogo në rolin e Patricia Richards

## Publikimi 
*The Crowded Room* dha premierë tri episodet e tij të para më 9 qershor 2023 dhe më pas publikoi një episod në javë deri më 28 korrik 

## Pritja 
Uebsajti i grumbulluesit të rishikimeve Rotten Tomatoes raportoi një rezultat miratimi prej 31% me një vlerësim mesatar prej 4.8/10 bazuar në 48 rishikime. Konsensusi i kritikëve të faqes në internet thotë: "*The Crowded Room* është e pajisur me talent të pamohueshëm dhe e ndërtuar mbi një premisë premtuese, por historia shkon në qarqe, duke rezultuar në një përvojë rraskapitëse dhe shpesh frustruese." Metacritic, i cili përdor një mesatare të ponderuar, caktoi një rezultat prej 48 nga 100 bazuar në 26 kritikë, duke treguar "vlerësime të përziera ose mesatare".

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
*
Zenel Kelmendi

**Zenel Kelmendi** (1937, Preshevë) është mjek, profesor universitar dhe rektor i Universitetit të Prishtinës.
## Biografia 
Prof. Dr. Zenel Kelmendi lindi në Preshevë më 1937. Shkollën fillore e kreu në vendlindje, kurse të mesmen në Prishtinë. Më 1964 kreu Fakultetin e Mjekësisë në Zagreb. Një vit punoi si mjek në Gjilan, kurse nga viti 1969 erdhi në Prishtinë, kur filloi specializimin nga kirurgjia e përgjithshme dhe vaskulare. Specializimin e kreu në Zagreb dhe pastaj vazhdoi edhe në Pragë dhe Gjenevë. Tezën e doktoratës e mbrojti në Fakultetin e Mjekësisë në Prishtinë më 1980. Në vitin 1972 është zgjedhur asistent i kirurgjisë dhe pastaj ka arritur deri te titulli i profesorit ordinar për kirurgji. Ka rreth 50 publikime në revista të ndryshme shkencore. Prej vitit 1991 deri në vitin 1996 ishte dekan i Fakultetit të Mjekësisë në Prishtinë, kurse prej vitit 1997 ishte rektor i  Universitetit të Prishtinës “Hasan Prishtina” deri në pension, më 2007. 

## Shih edhe 
* Lugina e Preshevës
* Universiteti i Prishtinës

## Referime
Kontradikta

**Kontradikta** është një gjendje e mosmarrëveshjes ose debatit të zgjatur publik, zakonisht në lidhje me një çështje të mendimeve ose pikëpamjeve kontradiktore. Fjala u krijua nga latinishtja *controversia*, si një përbërje e *controversus* - "kthyer në një drejtim të kundërt".

## Ligjore 
Në teorinë e së drejtës, një polemikë ndryshon nga një çështje juridike; ndërsa çështjet ligjore përfshijnë të gjitha paditë, penale dhe civile, një polemikë është një proces thjesht civil.

Për shembull, Klauzola e Çështjes ose e Kontradiktës së Nenit Tre të Kushtetutës së Shteteve të Bashkuara (Seksioni 2, Klauzola 1) thotë se "pushteti gjyqësor do të shtrihet në polemikat në të cilat Shtetet e Bashkuara do të jenë palë". Kjo klauzolë është konsideruar se imponon një kërkesë që gjykatat federale të Shteteve të Bashkuara të mos lejohen për rastet që nuk paraqesin një polemikë aktuale - domethënë një mosmarrëveshje aktuale midis palëve kundërshtare që mund të zgjidhet nga [gjykata]. Përveç përcaktimit të fushës së juridiksionit të gjyqësorit federal, ai gjithashtu i ndalon gjykatat të japin opinione këshillimore, ose të dëgjojnë çështje që ose janë të papjekura, që do të thotë se mosmarrëveshja nuk ka lindur ende, ose e diskutueshme, që do të thotë se polemika ka tashmë është zgjidhur.

## Shiko edhe 
* Polemika

## Referime
Komunitetet Evropiane

[parapamje|[Flamuri i Evropës.]]
**Komunitetet Evropiane** (Anglisht: **European Communities**, **EC**) ishin 3 organizata ndërkombëtare që qeveriseshin nga i njëjti grup institucionesh. Këto ishin Komuniteti Evropian i Qymyrit dhe Çelikut (ECSC), Komuniteti Evropian i Energjisë Atomike (EAEC ose Euratom) dhe Komuniteti Ekonomik Evropian (EEC); i fundit prej të cilave u riemërua Komuniteti Evropian (KE) në 1993 nga Traktati i Mastrihtit për themelimin e Bashkimit Evropian. Bashkimi Evropian u krijua në atë kohë më shumë si një koncept sesa një entitet, ndërsa Komunitetet mbetën subjektet aktuale të së drejtës ndërkombëtare duke imituar Bashkimin mjaft abstrakt, duke u bërë në të njëjtën kohë shtylla e parë e tij. Në gjuhën popullore, megjithatë, njëjësi i *Komunitetit Evropian* ndonjëherë përdorej në mënyrë të pasaktë në mënyrë të ndërsjellë me frazën shumës, në kuptimin e referimit të të 3 entiteteve. Komuniteti Evropian i Qymyrit dhe Çelikut pushoi së ekzistuari në vitin 2002 kur skadoi traktati themelues i tij. Komuniteti Evropian u bashkua me shtyllën e dytë dhe të tretë të BE-së me Traktatin e Lisbonës në 2009, duke lejuar më në fund Bashkimin Evropian të shkojë përtej të qenit vetëm një koncept dhe të marrë formën e një organizate ndërkombëtare të inkorporuar ligjërisht me personalitet juridik, të përcaktuar si pasardhësi ligjor i Komunitetit. Megjithatë, BE-ja e reformuar nuk është bërë plotësisht e unifikuar, sepse Euratom, edhe pse qeveriset me BE-në nga grupi i përbashkët i institucioneve, është ruajtur si një entitet i ndryshëm nga BE-ja, së bashku me një sërë entitetesh të tjera ndërkombëtare, si ai evropian. Banka e Investimeve, Instituti Universitar Evropian, Mekanizmi Evropian i Stabilitetit dhe Gjykata e Unifikuar e Patentave.

## Shiko edhe 
* Bashkimi Evropian

## Referime
Shtetësia e Bashkimit Evropian

[parapamje|[Flamuri i Evropës.]]
**Shtetësia e Bashkimit Evropian** u jepet të gjithë qytetarëve të shteteve anëtare të Bashkimit Evropian (BE). Ajo u krijua zyrtarisht me miratimin e Traktatit të Mastrihtit të vitit 1992, në të njëjtën kohë me krijimin e BE-së. Shtetësia e BE-së është shtesë, pasi nuk zëvendëson shtetësinë kombëtare. Ajo u ofron qytetarëve të BE-së të drejta, liri dhe mbrojtje ligjore të disponueshme sipas ligjit të BE-së.

Qytetarët e BE-së kanë lirinë e lëvizjes dhe lirinë e vendosjes dhe punësimit në të gjithë BE-në. Ata janë të lirë të tregtojnë dhe transportojnë mallra, shërbime dhe kapital përmes kufijve shtetërorë të BE-së, pa kufizime në lëvizjen e kapitalit apo tarifat. Qytetarët e BE-së kanë të drejtë të votojnë dhe të konkurrojnë si kandidatë në zgjedhje të caktuara (shpesh lokale) në shtetin anëtar ku ata jetojnë që nuk është shteti i tyre i origjinës, ndërkohë që votojnë për zgjedhjet e BE-së dhe marrin pjesë në një Iniciativë Qytetare Evropiane (ECI). ).

Shtetësia e BE-së i jep të drejtën e mbrojtjes konsullore nga ambasadat e shteteve të tjera anëtare të BE-së kur shteti i shtetësisë së një individi nuk përfaqësohet nga një ambasadë ose konsullatë në vendin e huaj në të cilin ata kërkojnë mbrojtje ose lloje të tjera ndihme. Qytetarët e BE-së kanë të drejtë t'i drejtohen drejtpërdrejt Parlamentit Evropian, Ombudsmanit Evropian dhe agjencive të BE-së, në cilëndo nga gjuhët e Traktatit të BE-së, me kusht që çështja e ngritur të jetë brenda kompetencës së atij institucioni.

Qytetarët e BE-së kanë mbrojtjen ligjore të ligjit të BE-së, duke përfshirë Kartën e të Drejtave Themelore të BE-së dhe aktet dhe direktivat në lidhje me mbrojtjen e të dhënave personale, të drejtat e viktimave të krimit, parandalimin dhe luftimin e trafikimit të qenieve njerëzore, pagesën e barabartë, si dhe mbrojtjen nga diskriminimi në punësim për shkak të fesë apo besimit, orientimit seksual dhe moshës. Zyra e Ombudsmanit Evropian mund të kontaktohet drejtpërdrejt nga qytetarët e BE-së.

## Shiko edhe 
* Bashkimi Evropian

## Referime
Shtetet anëtare të Bashkimit Evropian

[parapamje|Flamuri i [Bashkimi Evropian|Evropës.]]
Bashkimi Evropian (BE) është një bashkim politik dhe ekonomik i 27 shteteve anëtare që janë palë në traktatet themeluese të BE-së, dhe në këtë mënyrë i nënshtrohen privilegjeve dhe detyrimeve të anëtarësimit. Ata kanë rënë dakord me traktatet që të ndajnë sovranitetin e tyre përmes institucioneve të Bashkimit Evropian në disa aspekte të qeverisjes. Qeveritë e shteteve duhet të bien dakord unanimisht në Këshill që bashkimi të miratojë disa politika; për të tjerët, vendimet kolektive merren me votim të shumicës së cilësuar. Këto detyrime dhe ndarje të sovranitetit brenda BE-së (ndonjëherë të referuara si mbikombëtare) e bëjnë atë unike në mesin e organizatave ndërkombëtare, pasi ajo ka vendosur rendin e saj ligjor, i cili sipas dispozitave të traktateve themeluese është ligjërisht i detyrueshëm dhe suprem për të gjitha shtetet anëtare. (pas një vendimi historik të GJED në 1964). Parimi themelues i sindikatës është parimi i subsidiaritetit, që do të thotë se vendimet merren kolektivisht nëse dhe vetëm nëse nuk mund të merren realisht individualisht.

Një tipar tjetër i dukshëm dhe unik i anëtarësimit janë komisionerët e Komisionit Evropian, të cilët emërohen nga secila prej qeverive të shteteve anëtare, por nuk përfaqësojnë shtetin e tyre anëtar, por punojnë kolektivisht në interes të të gjitha shteteve anëtare.

Në vitet 1950, gjashtë shtete kryesore themeluan Komunitetet Evropiane paraardhëse të BE-së (Belgjika, Franca, Italia, Luksemburgu, Holanda dhe Gjermania Perëndimore). Shtetet e mbetura kanë aderuar në zgjerimet e mëvonshme. Për të aderuar, një shtet duhet të përmbushë kërkesat ekonomike dhe politike të njohura si kriteret e Kopenhagës, të cilat kërkojnë që një kandidat të ketë një qeveri demokratike dhe ekonomi të tregut të lirë së bashku me liritë dhe institucionet përkatëse, si dhe respektimin e shtetit të së drejtës. Zgjerimi i Unionit varet gjithashtu nga pëlqimi i të gjithë anëtarëve ekzistues dhe miratimi nga kandidati i trupit ekzistues të ligjit të BE-së, i njohur si *acquis communautaire*.

Mbretëria e Bashkuar, e cila ishte aderuar në paraardhësin e BE-së në vitin 1973, pushoi së qeni vend anëtar i BE-së më 31 janar 2020. Asnjë shtet tjetër anëtar nuk është tërhequr nga BE-ja dhe asnjë nuk është pezulluar, megjithëse disa territore të varura ose zona gjysmë autonome janë larguar.

## Shtetet anëtare 
Austria, Belgjika, Bullgaria, Kroacia, Republika e Qipros, Republika Çeke, Danimarka, Estonia, Finlanda, Franca, Gjermania, Greqia, Hungaria, Irlanda, Italia, Letonia, Lituania, Luksemburgu, Malta, Holanda, Polonia, Portugalia, Rumania, Sllovakia , Sllovenia, Spanja dhe Suedia.

## Shiko edhe 
* Bashkimi Evropian

## Referime
Gjurma e gishtit

Një **gjurmë gishti** është një përshtypje e lënë nga kreshtat e fërkimit të gishtit të njeriut. Rikuperimi i gjurmëve të pjesshme të gishtërinjve nga një skenë krimi është një metodë e rëndësishme e shkencës mjekoligjore. Lagështia dhe yndyra në gisht rezultojnë në gjurmë gishtash në sipërfaqe të tilla si qelqi ose metali. Përshtypjet e qëllimshme të të gjithë gjurmëve të gishtërinjve mund të merren me bojë ose substanca të tjera të transferuara nga majat e kreshtave të fërkimit në lëkurë në një sipërfaqe të lëmuar siç është letra. Regjistrimet e gjurmëve të gishtërinjve zakonisht përmbajnë mbresa nga blloku në nyjen e fundit të gishtërinjve dhe gishtave të mëdhenj, megjithëse kartat e gjurmëve të gishtërinjve gjithashtu regjistrojnë zakonisht pjesë të zonave të poshtme të kyçeve të gishtërinjve.

Gjurmët e gishtave të njeriut janë të detajuara, pothuajse unike, të vështira për t'u ndryshuar dhe të qëndrueshme gjatë jetës së një individi, duke i bërë ato të përshtatshme si shënues afatgjatë të identitetit njerëzor. Ata mund të punësohen nga policia ose autoritetet e tjera për të identifikuar individët që dëshirojnë të fshehin identitetin e tyre, ose për të identifikuar personat që janë të paaftë ose të vdekur dhe kështu të paaftë për të identifikuar veten, si pas një fatkeqësie natyrore.

Përdorimi i tyre si provë është kundërshtuar nga akademikë, gjyqtarë dhe media. Nuk ka standarde uniforme për metodat e numërimit të pikëve dhe akademikët kanë argumentuar se shkalla e gabimit në përputhjen e shenjave të gishtërinjve nuk është studiuar në mënyrë adekuate dhe se provat e gjurmëve të gishtërinjve nuk kanë një bazë të sigurt statistikore. Hulumtimet janë kryer nëse ekspertët mund të fokusohen objektivisht në informacionin e veçorive në gjurmët e gishtërinjve pa u mashtruar nga informacione të jashtme, siç është konteksti.

## Shiko edhe 
* Gjurma e këmbës

## Referime
Telefoni i mençur

[djathtas|parapamje|Një person që përdor një smartphone [Samsung Galaxy S III.]]
Një **telefon i mençur** (anglisht: *smartphone*) është një pajisje kompjuterike portative që kombinon funksionet e telefonit celular dhe funksionet e llogaritjes në një njësi. Ata dallohen nga telefonat me tipare të dizajnit më të vjetër nga aftësitë e tyre më të avancuara harduerike dhe sistemet operative të gjera celulare, të cilat lehtësojnë softuerin më të gjerë, qasjen në internet (duke përfshirë shfletimin në ueb përmes brezit të gjerë celular) dhe funksionalitetin multimedial (duke përfshirë muzikën, videon, kamerat, dhe lojërat), krahas funksioneve kryesore të telefonit, si thirrjet zanore dhe mesazhet me tekst. 

Telefonat inteligjentë zakonisht përmbajnë një numër çipash të qarkut të integruar (IC) metal-oksid-gjysmëpërçues (MOS), përfshijnë sensorë të ndryshëm që mund të përdoren nga softueri i para-instaluar dhe i palëve të treta (si magnetometër, sensor afërsie, barometër, një xhiroskop, një përshpejtues dhe më shumë) dhe mbështet protokollet e komunikimit me valë (si Bluetooth, Wi-Fi ose navigimi satelitor). Kohët e fundit, prodhuesit e telefonave inteligjentë kanë filluar të integrojnë lidhjen e mesazheve satelitore dhe shërbimet e urgjencës satelitore në pajisje për përdorim në rajone të largëta ku nuk ka një rrjet celular të besueshëm.

Pas rritjes së popullaritetit të iPhone në fund të viteve 2000, shumica e telefonave inteligjentë kanë shfaqur forma të hollë, të ngjashëm me rrasa, me ekrane të mëdha dhe kapacitive me mbështetje për gjeste me shumë prekje dhe jo tastierë fizike dhe u kanë ofruar përdoruesve mundësinë për të shkarkuar ose blini aplikacione shtesë nga një dyqan i centralizuar dhe përdorni ruajtjen dhe sinkronizimin në renë kompjuterike, asistentët virtualë, si dhe shërbimet e pagesave celulare. Telefonat inteligjentë kanë zëvendësuar kryesisht pajisjet e asistencës digjitale personale (PDA), PC-të e dorës/me madhësi pëllëmbë, luajtësit e mediave portative (PMP) dhe, në një masë më të vogël, konsolat e lojërave video në dorë.

Hardueri i përmirësuar dhe komunikimi më i shpejtë me valë (për shkak të standardeve të tilla si LTE) kanë forcuar rritjen e industrisë së smartfonëve. Në vitin 2022, 1.43 miliardë njësi smartphone u dërguan në mbarë botën. 75.05 për qind e popullsisë botërore ishin përdorues të smartfonëve që nga viti 2020.

## Shiko edhe 
* Pajisja celulare
* Telefoni celular

## Referime