open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
KF Bokel

**KF Bokel**, është një klub futbolli malazez nga Kotorr, që aktualisht garon në Ligën e Parë.

Ngjyrat e klubit janë blu dhe e bardhë. Grupi i tifozëve quhet "Beštije".
## Historia 
### Fillimet 
Topi i parë i futbollit u soll në Kotor nga 1909 mësuesi i shkollës së mesme Leopold Netović dhe e popullarizoi lojën e re midis studentëve. Klubi i parë i futbollit u themelua 30 korrik 1922 nën emrin "Sportski klub Primorac".

Me popullarizimin në rritje të futbollit 1926, u themelua FK Bokelj, i cili si klub punëtorësh pati shumë probleme në funksionim, kështu që 1931. Bokelj dhe Primorac u bashkuan, dhe klubi i ri u quajt "Jugoslav".

Gjatë periudhës nën emrin Yugoslovan, dy lojtarë të ardhshëm të ekipit kombëtar luajtën për klubin, Bruno Knežević dhe Zvonimir Požega, të cilët vazhduan karrierën e tyre në qendra më të mëdha.

### Pas Luftës së Dytë Botërore 
Pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore, klubit iu dha emri i tij aktual Bokelj, dhe luajti ndeshjen e tij të parë kundër Arsenal nga Tivat, duke fituar 7:2. Suksesi më i madh gjatë periudhës së ish-Jugosllavisë ishte të luante në Ligën e Dytë 1951, kur zuri vendin e gjashtëmbëdhjetë të fundit, dhe në sezonin 1954/55, kur u rendit përsëri i fundit (vendi i dhjetë).

### Historia e kohëve të fundit 
Pas rënies së Jugosllavisë, Bokelj filloi të garonte në Ligën Republikane të Malit të Zi, e cila ishte niveli i tretë i garës.

Në gjysmën e dytë të viteve 1990, Bokelj kaloi nga liga e tretë në të dytën dhe anasjelltas. Në sezonin e futbollit 2006/07, i pari në Malin e Zi të pavarur, Bokelj garoi në Ligën e Dytë. Gara përfundoi në vendin e dytë dhe në play-off me vendin e njëmbëdhjetë në sezonin 2006/07, Jedinstvo nga Bijelo Polje fitoi rezultatin e përgjithshëm nga dy ndeshje dhe avancoi në më të mirën. U ra nga Liga e Parë pas vetëm një sezoni, pasi përfundoi në vendin e 10-të në sezonin 2007/08. Luajti në Ligën e Dytë për tre sezone, përpara se të fitonte vendin e parë në sezonin 2010/11 dhe të avanconte në Ligën e Parë të Malit të Zi për herë të dytë. Në sezonin 2011/12, ata përfunduan në vendin e dymbëdhjetë në Ligën e Parë dhe ranë nga kategoria.

Në sezonin 2007/08, Bokelj arriti suksesin e tyre më të madh në historinë e tyre, duke përfunduar në vendin e 4-t në Ligën e Parë, duke fituar kështu të drejtën për të marrë pjesë në kualifikueset e UEFA Europa League për herë të parë në historinë e tyre dekadashe. Në të njëjtin sezon, Bokelj arriti në gjysmëfinalen e Kupës së Malit të Zi, ku ata u mundën nga Rudar nga Pljevalja.

## Referime
KF Buduçnosti Podgoricë

**KF Buduçnosti Podgoricë** (malazeze: *FK Budućnost Podgorica*) është një klub futbolli nga Podgoricë, Mali i Zi, i cili garon në Ligën e Parë të Malit të Zi. Ngjyrat e ekipit janë blu dhe e bardhë. Është pjesë e klubit sportiv *Budućnost Podgorica*.

Ekipi u themelua në vitin 1925. Është ekipi malazez me më shumë paraqitje në Ligën e Futbollit të Jugosllavisë, duke filluar nga viti 1946. Për shkak të riemërtimit të qytetit gjatë epokës së Jugosllavisë, ekipi njihej si *Budućnost Titograd*. Që nga pavarësia e Malit të Zi në vitin 2006, ekipi ka fituar Ligën e Malit të Zi shtatë herë dhe Kupën gjashtë herë. Ka marrë pjesë në UEFA Europa League dhe UEFA Champions League, por nuk ka arritur kurrë në fazën e grupeve të asnjërës prej këtyre garave.

## Tituj 
; **Liga e Parë e Malit të Zi (7):**
:2007–08, 2011–12, 2016–17, 2019–20, 2020–21, 2022–23, 2024–25
; **Kupa e Malit të Zi (5):**
:2012–13, 2018–19, 2020–21, 2021–22, 2023–24

## Pjesëmarrje në Kampionatet Evropiane
### Përmbledhje
## Referime
Avi Itzkovich

**Avi Itzkovich** (lindur në vitin 1976 në Be’er Sheva, Izrael) është ekspert izraelit i qeverisjes korporative, menaxhimit të krizave dhe transformimit organizativ, që këshillon kompani ndërkombëtare në fushat e restrukturimit dhe efikasitetit operacional.

## Biografia 
Avi Itzkovich lindi në vitin 1976 në qytetin Be’er Sheva, në një familje mjeku dhe mësueseje. Pas shërbimit ushtarak, ai kreu trajnimin për oficer dhe shërbeu disa vite në departamentin e logjistikës të Forcave të Mbrojtjes së Izraelit.

## Arsimi 
Në vitin 2001, ai u diplomua në Universitetin Hebraik të Jerusalemit në drejtimin Menaxhim dhe Sjellje Organizative.  
Në vitin 2005, përfundoi studimet MBA në London Business School me specializim në Menaxhim Strategjik.

## Karriera profesionale 
Nga viti 2005 deri në vitin 2010, punoi në firmën ndërkombëtare të konsulencës **McKinsey & Company**, duke menaxhuar projekte për kompani energjetike, operatorë logjistikë dhe agjenci qeveritare.  
Midis viteve 2011 dhe 2017, ai shërbeu si Drejtor i Projekteve të Transformimit në **Israel Corporation**, ku udhëhoqi iniciativa të gjera restrukturimi në njësi të ndryshme biznesi, veçanërisht në operacionet industriale dhe infrastrukturën portuale.  
Që nga viti 2018, ai ka punuar si këshilltar i pavarur, duke u specializuar në efikasitet operacional, menaxhim ndryshimesh, bashkime dhe blerje, si dhe menaxhim krizash, me kompani në Izrael, Poloni, Hungari, Rumani dhe Gjeorgji.

Në vitin 2020, ai themeloi firmën e konsulencës **Istro Partners**, e cila fokusohet në kompanitë që kalojnë transformim organizativ, rimëkëmbje nga kriza ose ndryshim të strukturës së pronësisë. Klientët e saj përfshijnë konglomerate industriale, operatorë telekomi dhe kompani shpërndarjeje në shkallë të gjerë. Itzkovich gjithashtu shërben si ekspert i rregullt në iniciativat e udhëhequra nga **OECD** për përmirësimin e standardeve të qeverisjes korporative në Evropën Qendrore dhe Lindore.

## Jeta personale 
Ai është i martuar; bashkëshortja e tij, Tamar, është përkthyese profesionale nga spanjishtja dhe frëngjishtja. Ata kanë dy djem dhe jetojnë në Modiin-Maccabim-Reut, Izrael.  

## Hobet 
Ai është pasionant për ecje malore, historinë skandinave dhe studimet krahasuese të sistemeve të qeverisjes në sektorët publikë nordikë. Gjithashtu mbledh harta të rralla rrugësh të shekullit XIX.

## Referime
David A. Kolb

**David Allen Kolb** (12 dhjetor 1939, në Moline, Illinois) është një teoricien amerikan i arsimit, interesat dhe botimet e të cilit përqendrohen në të mësuarit përmes përvojës, ndryshimin individual dhe shoqëror, zhvillimin e karrierës dhe arsimin ekzekutiv dhe profesional. Ai është themeluesi dhe kryetari i Experience Based Learning Systems, LLC (EBLS),  dhe Profesor Emeritus i Sjelljes Organizative në Shkollën e Menaxhimit Weatherhead, Universiteti Case Western Reserve, Cleveland, Ohio . Kolb ka bashkëpunuar me vajzën e tij Alice në kërkime që lidhen me të mësuarit me përvojë dhe është bashkautor i disa punimeve me të.

Kolb diplomoi BA nga Kolegji Knox në vitin 1961 dhe diplomën e masterit dhe doktoraturës nga Universiteti i Harvardit në vitet 1964 dhe 1967 përkatësisht, në psikologji sociale.

## Mësim përmes përvojës 
Në filli të viteve 1970, Kolb dhe Ron Fry (tani të dy në Shkollën e Menaxhimit Weatherhead ) zhvilluan Modelin e Mësimit Përvojësor (ELM),  i përbërë nga katër elementë:

* përvoja konkrete,
* vëzhgimi dhe reflektimi mbi atë përvojë,
* formimi i koncepteve abstrakte bazuar në reflektim,
* testimi i koncepteve të reja,
* (përsëritja).

Këta elementë janë thelbi i një spiraleje të të mësuarit që mund të fillojë me cilindo prej katër elementëve, por zakonisht fillon me një përvojë konkrete.

Ndërsa ky model përdoret gjerësisht në fusha të tilla si edukimi në menaxhim, ai është kritikuar për mungesën e fleksibilitetit dhe thjeshtësimin e tepërt. 

## Inventari i stileve të të nxënit 
Kolb njihet në qarqet arsimore për Inventarin e Stileve të të nxënit (LSI). Modeli i tij është ndërtuar mbi idenë se preferencat e të nxënit mund të përshkruhen duke përdorur dy vazhdimësi:

* Eksperimentimi aktiv ↔ Vëzhgimi reflektues
* Konceptualizimi abstrakt ↔ Përvoja konkrete.

Rezultatet janë katër lloje nxënësish: konvergjent (Eksperimentim aktiv - Konceptualizim abstrakt), akomodues (Eksperimentim aktiv - Përvojë konkrete), asimilues (Vëzhgim reflektiv - Konceptualizim abstrakt) dhe divergjent (Vëzhgim reflektiv - Përvojë konkrete). LSI është hartuar për të përcaktuar preferencën e të nxënit të një individi. 

## Bibliografia 
* Kolb, DA, Rubin, IM, McIntyre, JM (1974). *Psikologjia Organizative: Një Libër Leximesh, botimi i 2-të.* Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall.
* Kolb, DA, Fry, RE (1974). Drejt një Teorie të Aplikuar të Mësimit Përvojësor
* Kolb, DA, Kolb, AY (2011). *Inventari i stilit të të mësuarit Kolb 4.0*
* Peterson, K., & Kolb, DA (2017). Mënyra se si mësoni është mënyra se si jetoni: Përdorimi i nëntë mënyrave të të mësuarit për të transformuar jetën tuaj. Shtëpia botuese Berrett-Koehler.

## Shih edhe 
* Mësimi
* Të nxënit
* Mësimdhënia
* Mësimi përmes përvojës
* Konstruktivizmi (filozofia e arsimit)

## Lidhje të jashtme 
* Profili i Fakultetit të Kolbit në Universitetin Case Western

## Referime
Michel Sogny

**Michel Sogny** (i lindur më 21 nëntor 1947 në Pau, Francë) është një pianist, kompozitor dhe shkrimtar francez me prejardhje hungareze. Ai zhvilloi një qasje të re për mësimdhënien e pianoit. Metoda e tij ka mundësuar që shumë studentë të të gjitha moshave të kënaqen duke praktikuar këtë instrument, pasi që të luajturit e pianoit konsiderohet përgjithësisht e paarritshme nëse nuk mësohet gjatë fëmijërisë.

## Biografia
Michel Sogny ndoqi École Normale de Musique de Paris, ku kreu studime pianoje nën drejtimin e Jules Gentil dhe Yvonne Desportes. Ai zotëron një diplomë master në psikologji, një diplomë bachelor në letërsi dhe një doktoratë në filozofi, të cilën e përfundoi në Sorbonë në 1974 nën drejtimin e Vladimir Jankélévitch. Michel Sogny është themelues i Fondacionit SOS Talents.

Së bashku me Valéry Giscard d'Estaing dhe stërmbesën e Franz Liszt, Blandine Ollivier de Prévaux, Sogny ishte një nga anëtarët themelues të Shoqatës Franceze Franz Liszt.

## Metoda e pianos së Michel Sogny
Metodologjia e Sogny mësohet në shkollat e tij në Paris dhe Gjenevë. Që nga 1974, më shumë se 20,000 studentë po përvetësojnë pianon me metodën e Sogny.

Metoda përbëhet nga dy komponentë kryesorë: vepra didaktike – Prolegomena, të cilat përfaqësojnë ushtrime të vogla. Prolegomena zhvillojnë perceptimin e simfonisë muzikore dhe zërit. Drejtimi i dytë përbëhet nga cikli i etydeve, ku përqendrimi është në zhvillimin e aftësive teknike, si gjestet dhe pozicionet e duarve.

Një nga studentët e Sogny, i cili filloi praktikën e pianos tashmë si i rritur, ishte profesoresha e gjuhës franceze Michel Paris. Pas përfundimit të kursit katërvjeçar të metodologjisë së Sogny, në moshën 30 vjeç ajo interpretoi një koncert solo në Théâtre des Champs-Élysées me patronazhin e Ministrisë së Kulturës.

Një tjetër studente e suksesshme e Michel Sogny ishte Claudine Zévaco, e cila interpretoi në Théâtre des Champs-Élysées në 1983 dhe 1984.

Në 1981, Senati iu drejtua formalisht Ministrit të Kulturës, Jack Lang, për të diskutuar prezantimin e metodologjisë së Michel Sogny në të gjithë Francën.

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* Michel Sogny Official Website
* Michel Sogny, l’art de la résilience Le Figaro
* Michel Sogny Academy 
* Michel Sogny Personal Website
* SOS Talents Foundation
* Works at Artchipel
* laflutedepan.com
Grand Palais

parapamje|Grand Palais

**Grand Palais** është një vend historik, sallë ekspozitash dhe kompleks muzeal i vendosur në Champs-Élysées në arondissementin e 8-të të Parisit, Francë. Ndërtimi i Grand Palais filloi në vitin 1897 pas prishjes së ''Palais de l'Industrie* (Pallatit të Industrisë) në përgatitje për Ekspozitën Universale të vitit 1900. Ajo ekspozitë prodhoi gjithashtu Petit Palais Dhe Pont Alexandre III ngjitur.

Ndërtesa ishte projektuar të ishte një vend në shkallë të gjerë për ngjarje zyrtare artistike. Një fronton në ndërtesë i referohet këtij funksioni me një mbishkrim që thotë, "një monument i dedikuar nga Republika për lavdinë e artit francez". Ndërtesa ishte projektuar në stilin *Beaux-Arts'' dhe përmban fasada guri të zbukuruara, qemerë qelqi dhe inovacione të periudhës që përfshinin korniza hekuri dhe çeliku të lehtë dhe beton të përforcuar.

## Shih edhe 
* Parisi

## Lidhjet e jashtme 
* 

## Referime
Qeveria e Lituanisë

parapamje|Logoja e Qeverisë së Republikës së Lituanisë.
**Qeveria e Lituanisë**, zyrtarisht **Qeveria e Republikës së Lituanisë**, është kabineti dhe ushtron pushtetin ekzekutiv në Lituani. Ndër përgjegjësi të tjera, ajo ekzekuton ligjet dhe rezolutat e parlamentit, Seimasit dhe dekretet e Presidentit, menaxhon pronën shtetërore dhe, së bashku me presidentin, ekzekuton politikën e jashtme të vendit. Qeveria gjithashtu ka të drejtën e iniciativës legjislative, harton buxhetin e shtetit dhe ia paraqet Seimasit për miratim.

Qeveria përbëhet nga kryeministri, i cili është kreu i qeverisë, dhe 14 ministra të qeverisë.

Kryeministri emërohet nga presidenti, me pëlqimin e Seimasit. Kryeministri më pas formon pjesën tjetër të kabinetit, me pëlqimin e presidentit, dhe Qeveria dhe programi i saj i nënshtrohen miratimit nga Seimasi.

Qeveria aktuale filloi punën e saj që nga 25 shtatori 2025 dhe kryesohet nga Inga Ruginienë si kryeministre. Qeveria bazohet në një koalicion të Social Demokratëve, Partisë Politike "Nemuno Aušra" dhe Unionit të Fermerëve Lituanezë, të Gjelbërve dhe Familjeve të Krishtera.

## Shiko edhe 
* Lituania
* Qeveria e Estonisë
* Qeveria e Letonisë

## Referime
Qeveria e Letonisë

parapamje|Logoja e qeverisë letoneze.
**Qeveria e Letonisë** është qeveria qendrore e Republikës së Letonisë. Kushtetuta e Letonisë (letonisht: *Satversme*) e përcakton Letoninë si një republikë parlamentare të përfaqësuar nga një parlament njëdhomësh (Saeima) dhe Kabineti i Ministrave të Republikës së Letonisë (letonisht: Latvijas Republikas Ministru kabinets), të cilët formojnë degën ekzekutive të Letonisë.

Që nga fillimi i viteve 2000, mbledhjet e kabinetit në Letoni kanë qenë të hapura për publikun. Në qershor 2013, qeveria letoneze u bë një nga të parat në Evropë që ofroi transmetime të drejtpërdrejta në internet të mbledhjeve të kabinetit.

## Shiko edhe 
* Qeveria e Lituanisë
* Qeveria e Estonisë

## Referime
Qeveria e Estonisë

parapamje|Logoja e Qeverisë së Republikës së Estonisë.
**Qeveria e Republikës së Estonisë** (Estonisht: *Vabariigi Valitsus*) është kabineti i Estonisë. Sipas Kushtetutës, ajo ushtron pushtet ekzekutiv në përputhje me Kushtetutën dhe ligjet e Estonisë.

Kabineti zbaton politikën e brendshme dhe të jashtme të vendit, të përcaktuar nga parlamenti (Riigikogu); drejton dhe koordinon punën e institucioneve qeveritare dhe mban përgjegjësi të plotë për gjithçka që ndodh brenda autoritetit të pushtetit ekzekutiv. Qeveria, e kryesuar nga Kryeministri, përfaqëson kështu udhëheqjen politike të vendit dhe merr vendime në emër të të gjithë pushtetit ekzekutiv.

Detyrat e mëposhtme i atribuohen kabinetit nga Kushtetuta e Estonisë:

# Zbaton politikat e brendshme dhe të jashtme të shtetit;
# Drejton dhe koordinon aktivitetet e agjencive qeveritare;
# Administron zbatimin e ligjeve, rezolutave të Riigikogu (Parlamenti) dhe legjislacionit të Presidentit të Republikës së Estonisë;
# Paraqet projektligje dhe i paraqet traktatet ndërkombëtare Riigikogu-së për ratifikim dhe denoncim;
# Përgatit draftin e buxhetit të shtetit dhe ia paraqet atë Riigikogu-së, administron zbatimin e buxhetit të shtetit dhe i paraqet një raport mbi zbatimin e buxhetit të shtetit Riigikogu-së;
# Nxjerr rregullore dhe urdhra në bazë dhe për zbatimin e ligjit;
# Menaxhon marrëdhëniet me shtetet e tjera;
# Kryen detyra të tjera që Kushtetuta dhe ligjet ia caktojnë Qeverisë së Republikës.

Ndryshe nga kabinetet e tjera në shumicën e regjimeve të tjera parlamentare, Qeveria është autoriteti ekzekutiv si de jure ashtu edhe de facto në Estoni. Në shumicën e regjimeve të tjera parlamentare, kreu i shtetit është zakonisht kryetari nominal i ekzekutivit, megjithëse i detyruar nga konventa të veprojë sipas këshillës së kabinetit. Megjithatë, në Estoni, Kushtetuta ia jep në mënyrë të qartë autoritetin ekzekutiv Qeverisë, jo Presidentit.

## Shiko edhe 
* Qeveria e Letonisë
* Qeveria e Lituanisë

## Referime
Cilësia e tingullit

parapamje|Mbulesat e mikrofonit përdoren herë pas here për të përmirësuar cilësinë e zërit duke zvogëluar zhurmën nga era.
**Cilësia e tingullit** ose **cilësia e zërit** është zakonisht një vlerësim i saktësisë, besnikërisë ose kuptueshmërisë së daljes audio nga një pajisje elektronike. Cilësia mund të matet me një grup specifik standardesh, si p.sh. kur përdoren mjete për të matur saktësinë me të cilën pajisja riprodhon një tingull origjinal; ose mund të matet në mënyrë subjektive, si p.sh. kur dëgjuesit njerëzorë i përgjigjen tingullit ose matin ngjashmërinë e tij të perceptuar me një tingull tjetër.

Cilësia e zërit të një riprodhimi ose regjistrimi varet nga një numër faktorësh, duke përfshirë pajisjet e përdorura për ta bërë atë, përpunimin dhe masterizimin e bërë në regjistrim, pajisjet e përdorura për ta riprodhuar atë, si dhe mjedisin e dëgjimit të përdorur për ta riprodhuar atë. Në disa raste, përpunimi si barazimi, kompresimi i diapazonit dinamik ose përpunimi stereo mund të aplikohen në një regjistrim për të krijuar audio që është dukshëm i ndryshëm nga origjinali, por që mund të perceptohet si më i këndshëm për një dëgjues. Në raste të tjera, qëllimi mund të jetë riprodhimi i audios sa më afër origjinalit.

Kur aplikohet në pajisje specifike elektronike, siç janë altoparlantët, mikrofonat, amplifikatorët ose kufjet, cilësia e zërit zakonisht i referohet saktësisë, me pajisjet me cilësi më të lartë që ofrojnë riprodhim me saktësi më të lartë. Kur zbatohet në hapat e përpunimit siç është masterizimi i regjistrimeve, saktësia absolute mund të jetë dytësore në krahasim me shqetësimet artistike ose estetike. Në situata të tjera, siç është regjistrimi i një performance muzikore live, cilësia e audios mund t'i referohet vendosjes së duhur të mikrofonave rreth një dhome për të përdorur në mënyrë optimale akustikën e dhomës.

## Shiko edhe 
* Cilësia e videos
* Audio digjitale

## Referime
Cilësia e videos

**Cilësia e videos** është një karakteristikë e një videoje që kalon nëpër një sistem transmetimi ose përpunimi videoje që përshkruan degradimin e perceptuar të videos (zakonisht krahasuar me videon origjinale). Sistemet e përpunimit të videos mund të sjellin një sasi shtrembërimi ose artefaktesh në sinjalin video që ndikojnë negativisht në perceptimin e përdoruesit për sistemin. Për shumë palë të interesuara në prodhimin dhe shpërndarjen e videos, sigurimi i cilësisë së videos është një detyrë e rëndësishme.

Vlerësimi i cilësisë së videos kryhet për të përshkruar cilësinë e një grupi sekuencash videoje nën studim. Cilësia e videos mund të vlerësohet objektivisht (me anë të modeleve matematikore) ose subjektivisht (duke u kërkuar përdoruesve vlerësimin e tyre). Gjithashtu, cilësia e një sistemi mund të përcaktohet jashtë linje (domethënë, në një mjedis laboratorik për zhvillimin e kodekëve ose shërbimeve të reja) ose në shërbim (për të monitoruar dhe siguruar një nivel të caktuar cilësie).

## Shiko edhe 
* Rezolucioni i ekranit
* Rezolucioni 4K
* Rezolucioni 8K
* Video
* Cilësia e tingullit

## Referime
Rënia e tensionit

Në elektronikë, **rënia e tensionit** është ulja e potencialit elektrik përgjatë rrugës së një rryme që rrjedh në një qark. Rëniet e tensionit në rezistencën e brendshme të burimit, nëpër përçues, nëpër kontakte dhe nëpër lidhës janë të padëshirueshme sepse një pjesë e energjisë së furnizuar shpërndahet. Rënia e tensionit nëpër ngarkesë është proporcionale me fuqinë e disponueshme për t'u shndërruar në atë ngarkesë në ndonjë formë tjetër të dobishme të energjisë.

Për shembull, një ngrohës elektrik hapësire mund të ketë një rezistencë prej 10 ohm, dhe telat që e furnizojnë atë mund të kenë një rezistencë prej 0.2 ohm, rreth 2% e rezistencës totale të qarkut. Kjo do të thotë që afërsisht 2% e tensionit të furnizuar humbet në vetë tel. Një rënie e tepërt e tensionit mund të rezultojë në performancë të pakënaqshme të ngrohësit të hapësirës dhe mbinxehje të telave dhe lidhjeve.

Kodet elektrike kombëtare dhe lokale mund të përcaktojnë udhëzime për rënien maksimale të tensionit të lejuar në instalimet elektrike për të siguruar efikasitetin e shpërndarjes dhe funksionimin e duhur të pajisjeve elektrike. Rënia maksimale e lejuar e tensionit ndryshon nga një vend në tjetrin. Në projektimin elektronik dhe transmetimin e energjisë, përdoren teknika të ndryshme për të kompensuar efektin e rënies së tensionit në qarqet e gjata ose aty ku nivelet e tensionit duhet të mirëmbahen me saktësi. Mënyra më e thjeshtë për të zvogëluar rënien e tensionit është rritja e diametrit të përcjellësit midis burimit dhe ngarkesës, gjë që ul rezistencën e përgjithshme. Në sistemet e shpërndarjes së energjisë, një sasi e caktuar energjie mund të transmetohet me më pak rënie tensioni nëse përdoret një tension më i lartë. Teknikat më të sofistikuara përdorin elementë aktivë për të kompensuar rënien e tepërt të tensionit.

## Shiko edhe 
* Tensioni elektrik
* Qarku elektrik

## Referime
Bashkimi ekonomik

parapamje|Skenë në Portin e Storkut.
Një **bashkim ekonomik** është një lloj blloku tregtar i përbërë nga një treg i përbashkët me një bashkim doganor. Vendet pjesëmarrëse kanë politika të përbashkëta mbi rregullimin e produkteve, lirinë e lëvizjes së mallrave, shërbimeve dhe faktorëve të prodhimit (kapitalit dhe punës), si dhe një politikë të përbashkët të tregtisë së jashtme. Kur një bashkim ekonomik përfshin unifikimin e monedhës, ai bëhet një bashkim ekonomik dhe monetar.

Qëllimet për krijimin e një bashkimi ekonomik normalisht përfshijnë rritjen e efikasitetit ekonomik dhe krijimin e lidhjeve më të ngushta politike dhe kulturore midis vendeve anëtare.

Bashkimi ekonomik krijohet nëpërmjet paktit tregtar.

## Shiko edhe 
* Tregtia

## Referime
Ngërçi ekonomik

**Ngërçi ekonomik** është një periudhë e zgjatur e rritjes së ngadaltë ekonomike (e matur tradicionalisht në terma të rritjes së PBB-së), zakonisht e shoqëruar me papunësi të lartë. Sipas disa përkufizimeve, i ngadaltë do të thotë dukshëm më i ngadaltë se rritja potenciale siç vlerësohet nga makroekonomistët, edhe pse shkalla e rritjes mund të jetë nominalisht më e lartë se në vendet e tjera që nuk përjetojnë stanjacion ekonomik.

## Teoria e ngërçit shekullor 
Termi "ngërç shekullor" u shpik fillimisht nga Alvin Hansen në vitin 1938 për të "përshkruar atë që ai kishte frikë se ishte fati i ekonomisë amerikane pas Depresionit të Madh të fillimit të viteve 1930: një kontroll për progresin ekonomik pasi mundësitë e investimit u penguan nga mbyllja e kufirit dhe rënia e imigracionit". Paralajmërime të ngjashme me teorinë e ngërçit shekullor janë lëshuar pas të gjitha recesioneve të thella, por ato zakonisht rezultuan të gabuara sepse nënvlerësuan potencialin e teknologjive ekzistuese.

Ngërçi shekullor i referohet "një gjendjeje të rritjes ekonomike të papërfillshme ose aspak në një ekonomi të bazuar në treg". Në këtë kontekst, termi shekullor përdoret në kontrast me ciklik ose afatshkurtër, dhe sugjeron një ndryshim të dinamikës themelore që do të luhej vetëm në kohën e vet. Alan Sweezy e përshkroi ndryshimin: "Por, ndërsa teoria e ciklit të biznesit e trajton depresionin si një fenomen të përkohshëm, megjithëse të përsëritur, teoria e ngërçit shekullor nxjerr në pah mundësinë që depresioni të bëhet gjendja normale e ekonomisë".

Sipas Sweezy, "ideja e ngërçit shekullor përshkon pjesën më të madhe të Teorisë së Përgjithshme të Keynes".

## Shiko edhe 
* Rritja ekonomike
* Zhvillimi ekonomik

## Referime
Paraekzistenca

parapamje|Zoti pushon pas krijimit – Krishti i përshkruar si krijuesi i botës para mishërimit të tij si Jezus, mozaik bizantin në Monreale, Siçili.
**Paraekzistenca**, ekzistenca para lindjes, para jetës ose jeta para lindjes, është besimi se çdo shpirt individual njerëzor ekzistonte para ngjizjes së vdekshme dhe në një moment para se lindja të hyjë ose të vendoset në trup. Konceptet e paraekzistencës mund të përfshijnë ose besimin se shpirti erdhi në ekzistencë në një kohë para ngjizjes ose besimin se shpirti është i përjetshëm. Pozicione alternative janë traducianizmi dhe kreacionizmi, të cilët të dy pohojnë se shpirti individual njerëzor nuk vjen në ekzistencë deri në ngjizje ose më vonë. Ai duhet të dallohet nga paraformimi, i cili ka të bëjë me ekzistencën fizike dhe zbatohet për të gjitha gjallesat.

## Mendimi i Greqisë së Lashtë 
Platoni besonte në paraekzistencën e shpirtit, gjë që lidhej me innatizmin e tij. Ai mendonte se ne lindim me njohuri nga një jetë e mëparshme që është e nënshtruar në lindje dhe duhet të mësohet përsëri. Ai e shihte çdo arritje të njohurive jo si përvetësim informacioni të ri, por si kujtim të informacionit të njohur më parë.

## Shiko edhe 
* Ekzistenca

## Referime
Émile Jaques-Dalcroze

**Émile Jaques-Dalcroze** (6 korrik 1865 – 1 korrik 1950) ishte një kompozitor, muzikant dhe edukator muzike zviceran i cili zhvilloi euritmikën Dalcroze, një qasje ndaj të mësuarit dhe përjetimit të muzikës përmes lëvizjes.  Euritmika Dalcroze ndikoi në pedagogjinë e Carl Orff, e përdorur në edukimin muzikor në të gjithë Shtetet e Bashkuara. 

Metoda e Dalcroze-s mëson koncepte muzikore, shpesh përmes lëvizjes. Shumëllojshmëria e analogëve të lëvizjes që përdoren për konceptet muzikore zhvillon një shprehje muzikore të integruar dhe natyrale tek studenti. Shndërrimi i trupit në një instrument muzikor të akorduar mirë - felt Dalcroze - ishte rruga më e mirë për të gjeneruar një themel të fortë dhe të gjallë muzikor. Metoda Dalcroze përbëhet nga tre elementë po aq të rëndësishëm: euritmika, solfèzh dhe improvizim .  Së bashku, sipas Dalcroze-s, ato përbëjnë trajnimin thelbësor të një muzikanti të plotë. Në një qasje ideale, elementët nga secila lëndë bashkohen, duke rezultuar në një qasje ndaj mësimdhënies të rrënjosur në kreativitet dhe lëvizje.

Dalcroze e filloi karrierën e tij si pedagog në Konservatorin e Gjenevës në vitin 1892, ku dha mësim harmoni dhe solfèzh . Ishte në kurset e tij të solfèzhit që ai filloi të testonte shumë nga idetë e tij pedagogjike me ndikim dhe revolucionare. Midis viteve 1903 dhe 1910, Dalcroze kishte filluar të bënte prezantime publike të metodës së tij.  dhe Placido de Montelio. Me shpërthimin e Luftës së Parë Botërore në vitin 1914, shkolla u braktis. Pas Luftës së Dytë Botërore, idetë e tij u morën si "muzikë dhe lëvizje" në shkollat britanike.

## Publikime 
* Vorschläge zur Reform des musicalischen Schulunterrichts. Gealto Hugurich, 1905
* *La Rythmique* (2 vëllime) (Lozanë: Foetisch, 1906 dhe 1918)
* *La Portée Musicale* (Lozanë: Foetisch)
* *Les Gammes et les tonalités, le phrasé et les nuances* (3 vëllime) (Lausanne: Foetisch, 1907)
* *La Bonne Chanson*, në: "Gazette Musicale de la Suisse Romande", 1 nëntor 1894
* *La Plastique animée* (Lausanne: Foetisch)
* ''La Respiration et l'innervation musculaire* (Lausanne: Foetisch, 1907)
* *Le Rythme, la musique et l'éducation* (Paris, 1920 dhe 1935); si *Rhythmus, Musik et Erziehung* (Basel: Benno Schwabe, 1922)
* *Suvenire. Shënime dhe kritika* (Neuchâtel: Attinger, 1942)
* *La Musique et nous. Notes de notre double vie* (Gjenevë: Perret-Gentil, 1945)
* *Shënime bariolées'' (Gjenevë: Jeheber, 1948)

## Referime
Industria e mishit

parapamje|Një fabrikë industriale për paketimin e mishit në Hungari, 2013.
**Industria e mishit** përbëhet nga njerëzit dhe kompanitë e angazhuara në bujqësinë moderne të industrializuar të bagëtive për prodhimin, paketimin, ruajtjen dhe tregtimin e mishit (në kontrast me produktet e qumështit, leshin, etj.). Në ekonomi, industria e mishit është një bashkim i aktivitetit parësor (bujqësi) dhe dytësor (industri) dhe është e vështirë të karakterizohet në mënyrë strikte në terma të njërës prej tyre. Pjesa më e madhe e industrisë së mishit është industria e paketimit të mishit - segmenti që merret me therjen, përpunimin, paketimin dhe shpërndarjen e kafshëve të tilla si shpendët, gjedhët, derrat, delet dhe bagëti të tjera.

Një pjesë e madhe e degës gjithnjë në rritje të mishit në industrinë ushqimore përfshin bujqësi intensive të kafshëve në të cilën bagëtitë mbahen pothuajse tërësisht brenda ose në ambiente të kufizuara në natyrë si vathë. Shumë aspekte të rritjes së kafshëve për mish janë bërë të industrializuara, madje edhe shumë praktika që lidhen më shumë me fermat më të vogla familjare, p.sh. ushqime gurme si foie gras. Prodhimi i bagëtive është një industri shumë e integruar vertikalisht ku shumica e fazave të zinxhirit të furnizimit janë të integruara dhe në pronësi të një kompanie.

## Konsiderata për efikasitetin 
Industria e blegtorisë përdor më shumë tokë se çdo aktivitet tjetër njerëzor dhe është një nga kontribuesit më të mëdhenj në ndotjen e ujit dhe emetimet e gazrave serrë. Një faktor i rëndësishëm është efikasiteti i konvertimit të ushqimit të specieve të prodhuara. Duke marrë parasysh shqetësime të tjera, si përdorimi i energjisë, pesticideve, tokës dhe burimeve të parinovueshme, mishi i viçit, qengji, dhia dhe bizoni si burime të mishit të kuq tregojnë efikasitetin më të keq; shpendët dhe vezët dalin më të mirat.

## Shiko edhe 
* Mishi

## Referime
Shoferi i kamionit

parapamje|Një shofer kamioni që drejton një kamion gjysmë të gjatë në Holandë.
Një **shofer kamioni** është një person që fiton jetesën si shofer i një kamioni, i cili zakonisht përkufizohet si një automjet i madh mallrash (LGV) ose automjet i rëndë mallrash (HGV) (zakonisht një kamion gjysmë i rëndë, kamion i vogël ose kamion i vogël).

## Detyrat dhe funksionet 
Shoferët e kamionëve ofrojnë një shërbim thelbësor për shoqëritë e industrializuara duke transportuar mallra të gatshme dhe lëndë të para në tokë, zakonisht për në dhe nga fabrikat e prodhimit, qendrat e shitjes me pakicë dhe qendrat e shpërndarjes. Shoferët e kamionëve janë përgjegjës për inspektimin e automjeteve të tyre për artikuj mekanikë ose çështje që lidhen me funksionimin e sigurt. Të tjerë, siç janë shoferët/punonjësit e shitjeve, janë gjithashtu përgjegjës për shitjet, duke kryer shërbime shtesë si pastrimi, përgatitja dhe argëtimi (p.sh. gatimi, përgatitja e pijeve të nxehta) dhe shërbimi ndaj klientit. Shoferët e kamionëve punojnë ngushtë me bashkëpunëtorët e magazinës dhe punëtorët e magazinës të cilët ndihmojnë në ngarkimin dhe shkarkimin e dërgesave.

## Shiko edhe 
* Kamioni

## Referime
Përplasja në trafik

parapamje|Një aksident trafiku në Tokio, Japoni, 2007.
Një **përplasje trafiku**, e njohur edhe si **përplasje automjetesh** ose **aksident me makinë**, ndodh kur një automjet përplaset me një automjet tjetër, këmbësor, kafshë, mbeturina rruge ose pengesa të tjera lëvizëse ose të palëvizshme, siç është një pemë, shtyllë ose ndërtesë. Përplasjet e trafikut shpesh rezultojnë në lëndime, paaftësi, vdekje dhe dëmtime prone, si dhe kosto financiare si për shoqërinë ashtu edhe për individët e përfshirë. Transporti rrugor është statistikisht situata më e rrezikshme me të cilën njerëzit përballen çdo ditë, por shifrat e viktimave nga incidente të tilla tërheqin më pak vëmendje mediatike sesa llojet e tjera, më pak të shpeshta të tragjedive. Termi i përdorur zakonisht aksident me makinë po humbet gjithnjë e më shumë popullaritetin e shumë departamenteve dhe organizatave qeveritare: udhëzuesi i stilit i Associated Press rekomandon kujdes para se të përdoret termi dhe Unioni Kombëtar i Gazetarëve këshillon kundër tij në Udhëzimet e tyre të Raportimit të Përplasjeve Rrugore. Disa përplasje janë sulme të qëllimshme me automjete, përplasje të inskenuara, vrasje me automjete ose vetëvrasje me automjete.

Disa faktorë kontribuojnë në rrezikun e përplasjeve, duke përfshirë projektimin e automjetit, shpejtësinë e funksionimit, projektimin e rrugës, motin, mjedisin rrugor, aftësitë e drejtimit, dëmtimin për shkak të alkoolit ose drogës, dhe sjelljen, veçanërisht drejtimin agresiv, drejtimin e shpërqendruar, shpejtësinë dhe garat në rrugë.

Në vitin 2013, 54 milionë njerëz në mbarë botën pësuan lëndime nga aksidentet rrugore. Kjo rezultoi në 1.4 milionë vdekje në vitin 2013, nga 1.1 milionë vdekje në vitin 1990. Rreth 68,000 prej tyre ndodhën me fëmijë nën pesë vjeç. Pothuajse të gjitha vendet me të ardhura të larta kanë rënie të shkallës së vdekjeve, ndërsa shumica e vendeve me të ardhura të ulëta kanë rritje të shkallës së vdekjeve për shkak të aksidenteve rrugore. Vendet me të ardhura të mesme kanë shkallën më të lartë me 20 vdekje për 100,000 banorë, që përbëjnë 80% të të gjitha vdekjeve në aksidente rrugore me 52% të të gjitha automjeteve. Ndërsa shkalla e vdekjeve në Afrikë është më e larta (24.1 për 100,000 banorë), shkalla më e ulët gjendet në Evropë (10.3 për 100,000 banorë).

## Shiko edhe 
* Pika e verbër e automjetit

## Referime
Sfera Dyson

parapamje|Një përshkrim hipotetik i një tufe Dyson që rrethon një yll.
Një **sferë Dyson** është një megastrukturë hipotetike që përfshin një yll dhe kap një përqindje të madhe të fuqisë së tij të prodhuar. Koncepti është një eksperiment mendor që përpiqet të imagjinojë se si një qytetërim hapësinor do të përmbushte kërkesat e tij për energji pasi këto kërkesa të tejkalonin atë që mund të gjenerohet vetëm nga burimet e planetit tonë. Meqenëse vetëm një pjesë e vogël e emetimeve të energjisë së një ylli arrin sipërfaqen e çdo planeti në orbitë, ndërtimi i strukturave që rrethojnë një yll do t'i mundësonte një qytetërimi të korrte shumë më tepër energji.

Imagjinata e parë moderne e një strukture të tillë ishte nga Olaf Stapledon në romanin e tij fantastiko-shkencor Star Maker (1937). Koncepti u eksplorua më vonë nga fizikani Freeman Dyson në punimin e tij të vitit 1960 "Kërkimi i Burimeve Yjore Artificiale të Rrezatimit Infra të Kuq". Dyson spekuloi se struktura të tilla do të ishin pasojë logjike e nevojave në rritje për energji të një qytetërimi teknologjik dhe do të ishte një domosdoshmëri për mbijetesën e tij afatgjatë. Një nënshkrim i sferave të tilla të zbuluara në kërkimet astronomike do të ishte një tregues i inteligjencës jashtëtokësore.

Që nga punimi i Dyson, shumë variante dizajni që përfshijnë një strukturë artificiale ose një seri strukturash për të rrethuar një yll janë propozuar në inxhinierinë eksploruese ose janë përshkruar në fantastikën shkencore, shpesh nën emrin "sfera e Dyson". Përshkrimet fiktive shpesh përshkruajnë një guaskë të ngurtë lënde që rrethon një yll - një rregullim që vetë Dyson e konsideron të pamundur.

## Shiko edhe 
* Energjia diellore

## Referime
Ndërhyrja elektromagnetike

parapamje|Ndërhyrja elektromagnetike në sinjalin televiziv analog.
**Ndërhyrja elektromagnetike** (**EMI**), e quajtur edhe **ndërhyrje e radiofrekuencës** (**RFI**) kur është në spektrin e radiofrekuencës, është një shqetësim i gjeneruar nga një burim i jashtëm që ndikon në një qark elektrik me anë të induksionit elektromagnetik, çiftëzimit elektrostatik ose përçueshmërisë. Shqetësimi mund të degradojë performancën e qarkut ose madje ta ndalojë atë të funksionojë. Në rastin e një rruge të dhënash, këto efekte mund të variojnë nga një rritje në shkallën e gabimit deri në një humbje totale të të dhënave. Si burimet e bëra nga njeriu ashtu edhe ato natyrore gjenerojnë rryma dhe tensione elektrike në ndryshim që mund të shkaktojnë EMI: sistemet e ndezjes, rrjeti celular i telefonave celularë, rrufeja, shpërthimet diellore dhe aurorat (dritat veriore/jugore). EMI shpesh ndikon në radiot AM. Mund të ndikojë gjithashtu në telefonat celularë, radiot FM dhe televizionet, si dhe në vëzhgimet për radio astronominë dhe shkencën atmosferike.

EMI mund të përdoret qëllimisht për bllokimin e radios, si në luftën elektronike.

## Shiko edhe 
* Elektromagnetizmi
* Lufta elektronike

## Referime
Trajtimi mizor, çnjerëzor ose poshtërues

**Trajtimi mizor, çnjerëzor ose degradues** është trajtimi i personave që është në kundërshtim me të drejtat ose dinjitetin e njeriut, por nuk klasifikohet si torturë. Është i ndaluar nga Deklarata Universale e të Drejtave të Njeriut, Neni 3 i Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut, Konventa e Kombeve të Bashkuara kundër Torturës dhe Pakti Ndërkombëtar për të Drejtat Civile dhe Politike. Edhe pse një dallim midis torturës dhe TDN-së ruhet nga një këndvështrim ligjor, studimet mjekësore dhe psikologjike kanë zbuluar se ky dallim është praktikisht inekzistent nga një këndvështrim psikologjik, dhe se njerëzit që i nënshtrohen TDN-së përjetojnë të njëjtat pasoja si të mbijetuarit e torturës. Bazuar në këtë hulumtim, disa praktikues kanë rekomanduar heqjen e dallimit.

## Trajtim çnjerëzor 
Komisioni për Barazi dhe të Drejtat e Njeriut e përcakton trajtimin çnjerëzor si:

* sulm i rëndë fizik
* marrje në pyetje psikologjike
* kushte ose kufizime mizore të paraburgimit
* abuzim fizik ose psikologjik në një mjedis kujdesi shëndetësor
* kërcënim për të torturuar dikë

## Trajtim degradues 
Komisioni për Barazi dhe të Drejtat e Njeriut e përcakton trajtimin degradues si trajtim të padenjë dhe poshtërues. Nëse trajtimi konsiderohet degradues varet nga disa faktorë, duke përfshirë kohëzgjatjen e trajtimit; efektet fizike dhe mendore mbi viktimën; dhe mosha, raca, seksi dhe cenueshmëria e viktimës.

## Eksperimentimi mjekësor ose shkencor pa pëlqimin e lirë të subjektit 
Paketa Ndërkombëtare për të Drejtat Civile dhe Politike (**PNDCP**) në Nenin 7 të saj ndalon shprehimisht eksperimentimin mjekësor ose shkencor pa pëlqimin e lirë të subjektit/ëve të saj dhe e njeh atë si një formë të veçantë të torturës ose trajtimit mizor, çnjerëzor ose degradues. Për më tepër, Neni 4.2 i PNDCP ndalon shprehimisht përjashtimin nga ky ndalim në Nenin 7 të saj, dhe kështu e vendos atë drejtpërdrejt si një normë të prerë. Kjo e bën eksperimentimin mjekësor ose shkencor pa pëlqim potencialisht të dënueshëm sipas dispozitave të kodeve penale kombëtare në lidhje me krimet e torturës dhe trajtimit mizor, çnjerëzor ose degradues, dhe kjo në të gjitha vendet që janë palë të PNDCP dhe Konventës kundër Torturës dhe Trajtimeve ose Ndëshkimeve të Tjera Mizore, Çnjerëzore ose Degraduese.

## Shiko edhe 
* Dënimi mizor dhe i pazakontë
* Arrestimi dhe ndalimi arbitrar
* Të drejtat e njeriut
* Deklarata Universale e të Drejtave të Njeriut

## Referime
Vendtregu

parapamje|Pazari maur nga Edwin Lord Weeks, 1873.
Një **vend tregu** ose thjesht **treg**, është një vend ku njerëzit mblidhen rregullisht për blerjen dhe shitjen e furnizimeve, bagëtive dhe mallrave të tjera. Në pjesë të ndryshme të botës, një treg mund të përshkruhet si një souk (nga arabishtja), pazar (nga persishtja), një mercado fiks (spanjisht), tianguis shëtitës (Meksikë) ose palengke (Filipine). Disa tregje funksionojnë çdo ditë dhe thuhet se janë tregje të përhershme, ndërsa të tjerat mbahen një herë në javë ose në ditë të caktuara më pak të shpeshta, siç janë ditët e festave, dhe thuhet se janë tregje periodike. Forma që merr një treg varet nga popullsia, kultura, ambienti dhe kushtet gjeografike të lokalitetit të tij. Termi treg mbulon shumë lloje tregtie, siç janë sheshet e tregut, sallat e tregut, sallat e ushqimit dhe varietetet e tyre të ndryshme. Kështu, tregjet mund të jenë si jashtë ashtu edhe brenda, dhe në botën moderne, tregje online.

Tregjet kanë ekzistuar për aq kohë sa njerëzit janë marrë me tregti. Besohet se pazaret më të hershme kanë origjinën në Persi, nga ku janë përhapur në pjesën tjetër të Lindjes së Mesme dhe Evropës. Burime dokumentare sugjerojnë se politikat e zonimit e kufizuan tregtinë në pjesë të veçanta të qyteteve që nga rreth vitit 3000 p.e.s., duke krijuar kushtet e nevojshme për shfaqjen e një pazari. Pazaret e Lindjes së Mesme ishin zakonisht shirita të gjatë me tezga në të dyja anët dhe një çati të mbuluar të projektuar për të mbrojtur tregtarët dhe blerësit nga dielli i fortë. Në Evropë, tregjet informale dhe të parregulluara gradualisht i hapën rrugën një sistemi tregjesh formale dhe të autorizuara që nga shekulli i 12-të. Gjatë gjithë periudhës mesjetare, rregullimi në rritje i praktikave të tregut, veçanërisht peshave dhe masave, u dha konsumatorëve besim në cilësinë e mallrave të tregut dhe drejtësinë e çmimeve. Në të gjithë globin, tregjet kanë evoluar në mënyra të ndryshme në varësi të kushteve lokale të mjedisit, veçanërisht motit, traditës dhe kulturës. Në Lindjen e Mesme, tregjet kanë tendencë të jenë të mbuluara, për të mbrojtur tregtarët dhe blerësit nga dielli. Në klimat më të buta, tregjet shpesh janë në ajër të hapur. Në Azi, një sistem tregjesh të mëngjesit që tregtojnë produkte të freskëta dhe tregjesh të natës që tregtojnë produkte jo-prishëse është i zakonshëm.

Sot, tregjet mund të aksesohen edhe elektronikisht ose në internet përmes tregtisë elektronike ose platformave të përputhjes. Në shumë vende, blerjet në një treg lokal janë një tipar standard i jetës së përditshme. Duke pasur parasysh rolin e tregut në sigurimin e furnizimit me ushqim për një popullsi, tregjet shpesh rregullohen shumë nga një autoritet qendror. Në shumë vende, tregjet e caktuara janë bërë vende të listuara me rëndësi historike dhe arkitekturore dhe përfaqësojnë një pjesë të pasurive kulturore të një qyteti ose kombi. Për këto arsye, ato shpesh janë destinacione të njohura turistike.

## Shiko edhe 
* Tregu

## Referime
Spreji me piper

parapamje|Një marins amerikan i nënshtrohet sprejit me piper.
**Spreji me piper**, **spreji oleoresin capsicum**, **spreji OC**, **spreji capsaicin** ose **spreji capsicum** është një produkt lotsjellës (gaz lotsjellës) që përmban si përbërës aktiv përbërjen kimike kapsaicin, e cila irriton sytë me ndjesi djegieje dhe dhimbjeje dhe kështu shkakton mbylljen e tyre, duke sjellë verbëri të përkohshme. Kjo verbëri u lejon oficerëve të mbajnë më lehtë subjektet dhe u lejon njerëzve në rrezik të përdorin sprejin me piper në vetëmbrojtje për një mundësi për t'u arratisur. Ai gjithashtu shkakton shqetësim të përkohshëm dhe djegie të mushkërive që shkakton gulçim. Spreji me piper përdoret si një armë më pak vdekjeprurëse në polici, kontrollin e trazirave, kontrollin e turmave dhe vetëmbrojtje, duke përfshirë mbrojtjen kundër qenve dhe arinjve.

Spreji me piper u krijua fillimisht për mbrojtje kundër arinjve, pumave, ujqërve dhe grabitqarëve të tjerë të rrezikshëm dhe shpesh quhet në gjuhën e folur si sprej për arinj.

## Shiko edhe 
* Spreji

## Referime
AK-107

**AK-107** është një pushkë sulmi ruse 5.45×39 mm e zhvilluar nga seria AK-100. Ajo përmban një sistem operativ "të balancuar", të ngjashëm me atë të përdorur në AEK-971. Në këtë rast, emërtimi AK nuk tregon Avtomat Kalashnikova, por Alexandrov/Kalashnikov. Emërtimi i rishikuar tregon përfshirjen e një sistemi të ri me gaz, të projektuar nga Youriy Alexandrov, për pushkët me model Kalashnikov.

Këto pushkë të reja rrjedhin nga pushka eksperimentale AL-7 e fillimit të viteve 1970. AL-7 përdorte një sistem operativ inovativ me gaz të balancuar të njohur si Sistemi i Rikthimit Automatik të Balancuar (BARS) i zhvilluar nga Peter Andreevich Tkachev i TsNIITochMash që u përdor për herë të parë më parë në pushkën sulmi AO-38 të vitit 1965 që në thelb eliminoi rikthimin e ndjerë dhe ngritjen e grykës. Sistemi u modifikua nga Alexandrov, atëherë një inxhinier i ri në Izhmash, dhe prototipet u prodhuan nën emërtimin AL-7. Në atë kohë, AL-7 konsiderohej shumë i shtrenjtë për prodhim dhe Ushtria Sovjetike zgjodhi AK-74 si pushkën e re të shërbimit. Nuk pati zhvillime të mëtejshme deri në mesin e viteve 1990, kur Aleksandrov, në atë kohë një inxhinier i lartë, u udhëzua të përditësonte dizajnin e tij për prodhim si një alternativë më pak të kushtueshme ndaj AN-94. Pushka e re ndryshon vetëm pak nga AL-7 origjinale. Marrësi i AK-107 nuk është i kanalizuar dhe është shtuar një funksion shpërthimi me tre fishekë. Përndryshe, ka pak ndryshim midis saj dhe prototipeve AL-7.

## Shiko edhe 
* AK-74

## Referime
Ferdi Tayfur

**Ferdi Tayfur** (lindi si **Ferdi Tayfur Turanbayburt**; 15 nëntor 1945 - 2 janar 2025) ishte një këngëtar, aktor, regjisor, kompozitor dhe skenarist turk. Tayfur, i cili fitoi gjithsej nëntë certifikime të arta, ishte i njohur për këngët e tij, të cilat i përfshiu edhe në filma. Në median turke, ai njihej zakonisht si "Ferdi Baba". Duke publikuar më shumë se 30 albume dhe mbi 30 filma, ai themeloi Ferdifon Records në vitin 1982 dhe gjithashtu hyri në sektorin e ndërtimit në vitin 2009.

## Jeta dhe karriera 
Tayfur lindi në Adana dhe babai i tij, Cumali Bey, e quajti atë sipas aktorit të tij të preferuar të zërit, Ferdi Tayfur. Babai i tij donte që djali i tij të merrte një arsim të mirëfilltë, por pasi u vra kur po dilte nga një kazino, Tayfur la shkollën dhe jetoi një jetë në varfëri, me nënën e tij që u martua me një burrë tjetër pas vdekjes së tij. Ai zbuloi se donte të studionte, por nuk mund ta bënte këtë për shkak të mungesës së mundësive. Në fëmijëri, ai punoi si praktikant në një dyqan ëmbëlsirash në pronësi të njerkut të tij, dhe atje mësoi të lexonte.

### Karriera muzikore 
Albumi i parë i Tayfur, i cili përfshinte këngë të shkruara nga ai vetë, pati një shitje të mirë në vitet kur ai filloi karrierën e tij muzikore, por për shkak të vështirësive financiare, ai shiti dy këngë te pronari i Elenor Plak, Atilla Alpsakarya, i cili përfundimisht ia dha ato Gülden Karaböcek. Tayfur vazhdoi të publikonte albumet e tij dhe përfundimisht u bë i njohur gjerësisht me këngën e tij "Çeşme", dhe në vitin 1977 ai u zgjodh në një rol kryesor së bashku me Necla Nazır në një film me të njëjtin titull. Filmi u shikua nga 12 milionë njerëz në atë kohë.

Krahas publikimit të albumeve, ai dha koncerte të shumta. 200,000 njerëz morën pjesë në koncertin e tij në Gülhane Park në vitin 1993.

### Sëmundja dhe vdekja 
Në vitin 2020, Tayfur mori një transplant veshke nga djali i tij.

Tayfur vdiq në një spital të Antalya Medical Park më 2 janar 2025, në moshën 79 vjeç. Ai u transferua në Stamboll dhe u varros në varrin familjar në Varrezat Yeniköy pas një ceremonie përkujtimore në Qendrën Kulturore Atatürk dhe lutjes së varrimit në Xhaminë Barbaros Hayrettin Pasha më 4 janar.

## Diskografia 
## Filmografia 
## Klipet 
## Librat 
* *Şekerci Çırağı*, novel, Kora Yayın, (2003)
* *Yağmur Durunca*, novel, Kora Yayın, (2008) 
* *Bir Zamanlar Ağaçtım*, novel, Kora Yayın, (2013)
* *Paraşütteki Çocuk*, novel, (2014)

## Shfaqjet televizive 
* 1993: *Yetiş Emmioğlu*, presenter (Show TV)
* 2009: *Korolar Çarpışıyor*, contestant (Show TV)
* 2009: *Boynu Bükük Şarkılar*, presenter (Kanal 7)

## Referime
CFR Cluj

**CFR Cluj** është një klub futbolli nga Kluzh-Napoka.

## Historia 
Klubi u themelua në 1907 si *Kolozsvári Vasutas Sport Club* në Kluzh-Napoka, në Austro-Hungari.

## Nderimet 
* **Kampionë të Rumanisë: 8**
** 2008, 2010, 2012, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022.

* **Kupa: 5**
** 2008, 2009, 2010, 2016, 2025.

## Referime