Hardhuca dragua

parapamje
**Hardhuca dragua** (*Pogona vitticeps*), i njohur gjithashtu si **dragoi me mjekër**, është një specie e hardhucës agamid që gjendet në një gamë të gjerë të rajoneve të thata në gjysmë të thata të Australisë lindore dhe qendrore.

## Taksonomia 
*Pogona vitticeps* u përshkrua për herë të parë nga zoologu gjerman Ernst Ahl në 1926, i cili e vendosi atë në gjininë *Amphibolurus.*

## Përshkrim 
parapamje| Detajet e "mjekrës".
parapamje| Në izolim.Të rriturit e kësaj specie mund të arrijnë një gjatësi totale deri në 60 cm (24 in), me bishtin që zë më shumë se gjysmën. Meshkujt mund të dallohen nga femrat nga një hapje më e gjerë kloakale, një bazë më e gjerë e bishtit, një kokë dhe mjekër më të madhe dhe posedimi i hemipeneve. Meshkujt gjithashtu kanë pore femorale më të theksuara se femrat (këto mund të shihen si gunga dylli në pjesën e poshtme të këmbëve të pasme). Dragonjtë me mjekër ndryshojnë shumë në ngjyrë, duke përfshirë kafe, kafe të kuqërremtë, të kuqe, të verdhë, të bardhë dhe portokalli. Ata janë në gjendje të pësojnë ndryshime të moderuara në nuancën e ngjyrës së tyre për të ndihmuar luspat përgjatë të dy anëve të fytit, qafës dhe kokës që formojnë shumë gjemba të ngushta që shkojnë poshtë anës së trupit deri në bisht. Kur ndihet i kërcënuar, një dragua me mjekër do të rrafshojë trupin e tij në tokë, do të fryjë fytin e tij me gjemba dhe do të hapë nofullat për t'u bërë më i madh. Hardhuca dragua është quajtur kështu për shkak të projeksionit në formë qese (i quajtur edhe qese gutturale) në pjesën e poshtme të zonës së qafës dhe mjekrës, e cila zakonisht bëhet më e errët se pjesa tjetër e trupit. Ai gjithashtu krenohet me projeksione me gjemba. Të dyja këto karakteristika duken të ngjashme me mjekrën e një njeriu. Meshkujt zakonisht kanë një "mjekër" më të errët se femrat, dhe gjatë sezonit të çiftëzimit ajo zakonisht errësohet në pothuajse të zezë.Hardhuca dragua, si shumica e hardhucave agamide, ka këmbë të forta të cilat i mundësojnë të ngrejë plotësisht trupin e tij nga toka ndërsa lëviz. Kjo bëhet për të reduktuar nxehtësinë e marrë nga toka, si dhe për të rritur rrjedhën e ajrit mbi bark për t'u ftohur më tej.

Një studim i kryer në vitin 2014 vërtetoi ekzistencën e ritmit endogjen cirkadian në ndryshimet e pigmentimit në viticeps Pogona. Nëse ekspozohet ndaj dritës, lëkura dorsale e hardhucës bëhet më e errët, dhe nëse ekspozohet ndaj errësirës, ​​bëhet më e lehtë. Nën errësirën e vazhdueshme (d.m.th. në natën subjektive), lëkura e shpinës së hardhucave bëhet më e lehtë.

## Ekologjia dhe sjellja 
P. vitticeps është vendas në zonat pyjore gjysmë të thata, pyjet e thata dhe rajonet e shkretëtirës shkëmbore të Australisë Qendrore. Ata janë alpinistë të aftë dhe shpesh kalojnë po aq kohë duke u ulur në gjymtyrët e pemëve, shtyllat e gardhit dhe në shkurre, sa edhe në tokë. Ata kalojnë mëngjesin dhe mbrëmjen herët duke marrë rreze dielli në degë ose shkëmbinj të ekspozuar dhe tërhiqen në zona me hije ose strofulla gjatë pjesëve më të nxehta të pasdites.

Hardhuca dragua nuk bën zë, përveçse fërshëllejnë butësisht kur kërcënohen. Në vend të kësaj, ata komunikojnë përmes ndryshimeve të  ngjyrës, qëndrimit dhe gjesteve fizike, të tilla si tundja e krahut dhe tundja e kokës. hardhuca dragua nuk është kafshë shoqërore, por ndonjëherë mblidhen në grupe, veçanërisht në zonat e njohura të ushqimit ose bastisjes. Në këto momente, do të shfaqet një hierarki e dallueshme: kafshët e rangut më të lartë do të marrin pikat më të mira - zakonisht më të lartat ose më me diell - dhe të gjithë individët e tjerë vendosen më poshtë. Nëse një kafshë e rangut të ulët përpiqet të sfidojë një nga dragonjtë dominues, kafsha dominuese do të demonstrojë epërsinë e saj duke tundur kokën dhe duke fryrë mjekrën e saj, në këtë moment sfiduesi mund të sinjalizojë nënshtrimin duke tundur njërin nga krahët e saj ngadalë ose shpejt. Nëse hardhua e rangut të ulët nuk nënshtrohet, ai do të kthejë kokën dhe mund të pasojë një përplasje ose luftë.

Gjestet e kokës janë:

* Lëvizja e ngadaltë e përkuljes - përdoret shpesh nga femrat e rritura për të sinjalizuar nënshtrimin ndaj një mashkulli
* Lëvizja e shpejtë – përdoret nga meshkujt për të sinjalizuar dominimin (shpesh i shoqëruar nga një mjekër e fryrë dhe/ose e nxirë)
* Lëvizje të dhunshme - përdoret nga meshkujt pak para çiftëzimit; shumë më energjike dhe zakonisht vë në lëvizje tërë trupin e kafshës

* Si meshkujt ashtu edhe femrat herë pas here bëjnë goditje të shpejta dhe të dhunshme të kokës, gjë që tregon se ata janë të stresuar dhe duhet të izolohen.

Mashkulli tundet vetëm për të treguar nënshtrim ndaj një mashkulli dominues, ndërsa femra tundet, e ndjekur nga një kokë e ngadaltë, për të treguar se është gati për t'u çiftuar. Femrat e mbarsura shpesh refuzojnë përparimet e një mashkulli duke e ndjekur atë dhe duke u shtrirë në shpinë.

Kur është nën sulm të drejtpërdrejtë,hardhuca dragua hap gojën për të shfaqur membranat e tij të verdha dhe për të zgjatur mjekrën e tij. Errëson ngjyrën e lëkurës së tij dhe rrafshon trupin e tij dhe do të fërshëllejë dhe do të bëjë kërcime të vogla drejt sulmuesit. Nuk dihet se dragonjtë me mjekër sulmojnë njerëzit.

Hardhucat e rritura meshkuj me mjekër mund të kafshojnë më fort se femrat e rritura dhe ky ndryshim shoqërohet me dimensione më të mëdha të kokës.

Hardhuca dragua është treguar se janë në gjendje të mësojnë duke parë sjelljen e të afërmve. Një eksperiment tregoi se pasi një individ u trajnua të hapte një derë për të arritur një artikull ushqimor, shumica e hardhucave të tjera që shikonin këtë veprim ishin në gjendje ta kryenin gjithashtu.

## Riprodhimi 
parapamje| Foshnja hardhuca dragua.
Mosha e pjekurisë seksuale nuk është matur, megjithëse llogaritet të jetë rreth një ose dy vjet. Madhësia e trupit dhe ritmet e rritjes janë më të rëndësishme se mosha për përcaktimin e pjekurisë seksuale te hardhucat dragua. Meshkujt do të bëhen shumë agresivë ndaj njëri-tjetrit dhe do të pretendojnë dominimin e tyre duke fryrë mjekrën e tyre dhe duke kërcyer shpejt kokën. Mbarështimi zakonisht ndodh në fillim të pranverës. Femrat do të vendosin një tufë prej 11-30 vezësh në formë të zgjatur në një fole të cekët të gërmuar në rërë. Pasi vendosen, vezët groposen dhe lihen pa mbikëqyrje. Vezët do të çelin afërsisht 60 deri në 80 ditë më vonë, në varësi të temperaturës së inkubacionit. Të izoluara, ato mund të inkubohen në një kuti peshku stiropor, por pa një hardhucë mashkull, vezët e femrës nuk do të jenë pjellore. Megjithatë, një hardhucë dragua femër mund të mbajë spermë dhe kështu të prodhojë vezë pjellore edhe pasi të ndahet nga një mashkull.

Dëshira e mashkullit për tu ciftuar e bën mashkullin të "përplasë kokën" për të shfaqur dominimin. Nëse femra shfaq sjellje të nënshtruar, mashkulli do të përdorë gojën e tij për të kapur pjesën e pasme të kokës së femrës dhe mashkulli gjithashtu do të mbështjellë këmbët e tij të përparme rreth trupit të sipërm të femrës për ta mbajtur atë të mos lëvizë. Kopulimi dhe inseminimi janë të shpejta. Periudha e shtatzënisë është mesatarisht rreth një muaj e gjysmë.

## Ndryshimi i gjinisë i nxitur termikisht 
Një studim i vitit 2015 tregoi se inkubimi i vezëve në temperaturë të lartë i transformon individët gjenetikisht meshkuj në femra funksionale. Normalisht seksi i tyre përcaktohet gjenetikisht. Meshkujt kanë kromozome seksuale ZZ, femrat ZW. Megjithatë, kur vezët e tyre inkubohen në temperatura mbi 32 °C (90 °F), disa meshkuj gjenetikë lindin femra. Këto femra janë pjellore, ndonjëherë duke prodhuar më shumë vezë se femrat ZW. Si të mitur, femrat ZZ të përmbysura nga seksi u ngjajnë meshkujve ZZ në lidhje me gjatësinë dhe guximin e bishtit. Sidoqoftë, si të rritura, femrat ZZ me ndryshim seksi nuk kanë kokën më të madhe dhe forcën më të madhe të kafshimit të meshkujve ZZ dhe ngjajnë më shumë me femrat ZW.

## Mbarështimi në izolim 
parapamje|Ekspozitë në kopshtin zoologjik Henry Doorly.
Disa nga gjinia Pogona janë mbarështuar në izolim si kafshë shtëpiake; dy më të njohurit janë kjo specie dhe dragoi i Rankinit (Pogona henrylawsoni). Pjesa më e madhe e hardhucave dragua të mbarështuar në izolim sot mendohet se kanë origjinën nga stoqet e eksportuara ilegalisht nga Australia gjatë viteve 1970.

Hardhucat e izoluara në mbarë botën kërcënohen nga adenovirusi Agamid, një virus që komprometon sistemin imunitar të hardhucës dhe çon në vdekje nga sëmundje të tjera. Megjithatë, shumica e infeksioneve janë subklinike. Kafshët e infektuara nënklinikisht nuk tregojnë simptoma, por janë bartës aktivë të sëmundjes dhe do të infektojnë hardhuca dragonj të tjerë. Kur femra është gati të lëshojë vezë, ajo në përgjithësi do të ndalojë së ngrëni dhe do të kalojë shumicën e kohës duke u përpjekur të gërmojë.

## Referime 
## Leximi më tej 
*