Kokosi i Kilit

**Kokosi i Kilit** ose **palma e Kilit**, ***Jubaea chilensis***, është një lloj i palmës pjesë e familjes (*Arecaceae*). Është specia e vetme aktualisht e pranuar në gjininë  ***Jubaea***. *Jubaea chilensis* është një palmë gjethe-pendore e afërt me degën e llojeve të shpërndarë ekskluzivisht në hemisferën jugore. Origjina e këtij grupi është Afrika(*Jubaeopsis*) dhe vazhdon perhapjen në lindje në drejtim të Madagaskarit (*Voanioala*),  Melanesi (*Cocos*),  Kili (*Jubaea*), Bolivi (*Parajubaea*), dhe më në fund  përfundon në Jug të Brazilit (*Syagrus*, *Butia*, *Lytocaryum*, *Allagoptera*, *Polyandrococos*). Emri i tij i është dhënë në nder të mbretit dijetar monark Juba II, që mbretëroi mbi Mauritani dhe i cili është interesuar në botanikë Epiteti i veçantë, * chilensis * i referohet emrit të vendit të origjinës së specieve, Kili.

Me trungun i cili me kohën, mund të arrijë  lartësi, për 1 deri  diametër është një nga palmat më të mëdha. Është një bimë me rritje relativisht të ngadaltë në moshë të mitur dhe përshpejton afërsisht rreth vitit te pesëmbëdhjetë  dhe nuk lulëzon para moshës 40-60 vjeçare. Është një nga palmat gjethe-pendore më rezistente ndaj ftohtit. Në kushtet e duhura, mund të përballojë temperatura deri në -15&nbsp;°C

Kokosi i Kilit është klasifikuar si lloj i kërcënuar prekshëm (VU A1cd) në lista e kuqe e IUCN, klasifikim ky për shkak të përdorimit intensiv në vendin e tij për nxjerrjen e famshme të mjaltës së tij. Shfrytëzimi i bërthamës nga fruti i saj dhe lëngu është rregulluar në ditët e sotme. Aktualisht vetëm  mostra  janë regjistruar në zonën e tyre të perhapjes, në Luginen qendrore (Kili), e cila ka një klimë mesdhetare.

Kokosi i Kilit  është futur  në Francë në mes të shekullit XIX-të nga Charles Naudin, kur  amatorët e parë  u përpjekën për të adaptuar këtë bimë ekzotike në kopshtet e tyre. Kjo palmë është kultivuar edhe në të njëjtën kohë dhe për herë të parë, në Britaninë e Madhe, Itali, Gadishullin Iberik apo edhe në Kaliforni dhe Australi.

Shumë artistë kilian, piktorë, poetë, opinionistë apo hartografë përfaqësuan ose evokuan admirim në veprat e tyre për palmën mjaltë dhënëse.

## Galeria 

File:Kew.gardens.chilean.wine.palm.london.arp.jpg|Rekordi-boteror *Kokosi i Kilit* në Kew Gardens
File:Jubaea chilensis - Leverkusen, Germany.jpg|Jubaea chilensis në Leverkusen, Gjermani
File:Jubaea Chilensis in California by Dan Lindsay.jpg|Jubaea chilensis në rritje Goleta, Kalifornia
File:Onofrejarpa.jpg|Pikturë e një Kokosi të Kilit  nga artisti kilian, Onofre Jarpa

## Referime dhe shënime
### Shënime
### Diferenca 
### Referime 
## Lidhje të jashtme
* C. Donoso (2005) Árboles nativos de Chile. Guía de reconocimiento. Edición 4. Marisa Cuneo Ediciones, Valdivia, Chile. 136p
*  Listed as Vulnerable (VU A1cd v2.3)
* Information from *Encyclopedia of Chilean Flora*
* C. Michael Hogan (2008) *Chilean Wine Palm: Jubaea chilensis*, GlobalTwitcher.com, ed. Nicklas Stromberg
**Jubaea chilensis* species profile from Royal Botanic Gardens, Kew
**Floridata*: Jubaea chilensis; description and places in Europe where it has been introduced
*Philip W. Rundel (2002) The Chilean Wine Palm
*Palm & Cycad Society of Australia: *Jubaea chilensis* 

## Artikuj të ngjajshëm
* Kokosi