Roman Jakobson

**Roman Osipovich Jakobson** (; 11 tetor 189618 korrik 1982) ishte një gjuhëtar dhe teoricien i letërsisë ruse.

Një pionier i gjuhësisë strukturore, Jakobsoni ishte një nga gjuhëtarët më të famshëm dhe më me ndikim të shekullit të njëzetë. Me Nikolai Trubetzkoy-n, ai zhvilloi teknika të reja revolucionare për analizën e sistemeve të tingujve gjuhësorë, duke themeluar në fakt disiplinën moderne të fonologjisë. Jakobsoni vazhdoi të zgjeronte parime dhe teknika të ngjashme në studimin e aspekteve të tjera të gjuhës si sintaksa, morfologjia dhe semantika. Ai dha kontribute të shumta në gjuhësinë sllave, më së shumti dy studime për rasat e rusishtes dhe një analizë e kategorive të foljeve të rusishtes. Duke u mbështetur te njohuritë esemiotikës nga C. S. Peirce, si dhe nga teoria e komunikimit dhe kibernetika, ai propozoi metoda për hetimin e poezisë, muzikës, arteve pamore si dhe për hetimin e kinemasë.

Nëpërmjet ndikimit të tij vendimtar mbi Claude Lévi-Strauss dhe Roland Barthes, ndër të tjerë, Jakobson u bë një figurë kryesore në përshtatjen e analizës strukturore në disiplina përtej gjuhësisë, duke përfshirë filozofinë, antropologjinë dhe teorinë letrare; zhvillimi i tij i qasjes së paraprirë nga Ferdinand de Saussure, i njohur si "strukturalizëm", u bë një lëvizje e madhe intelektuale e pasluftës në Evropë dhe në Shtetet e Bashkuara. Ndërkohë, megjithëse ndikimi i strukturalizmit ra gjatë viteve 1970, puna e Jakobsonit ka vazhduar të marrë vëmendje në antropologjinë gjuhësore, veçanërisht përmes etnografisë së komunikimit të zhvilluar nga Dell Hymes dhe semiotikës së kulturës të zhvilluar nga ish-studenti i Jakobsonit, Michael Silverstein. Koncepti i Jakobsonit për universalet themelore gjuhësore, veçanërisht teoria e tij e njohur e tipareve dalluese, ndikuan në mënyrë vendimtare në mendimin e hershëm nga Noam Chomsky, i cili u bë figura dominuese në gjuhësinë teorike gjatë gjysmës së dytë të shekullit të njëzetë.

## Bibliografia 
* Jakobson R., ''Remarques sur l'évolution phonologique du russe comparée à celle des autres langues slaves* . Pragë, 1929 (Përkthim i komentuar në anglisht nga Ronald F. Feldstein: *Remarks on the Phonological Evolution of Russian in Comparison with the Other Slavic Languages*. MIT Press: Kembrixh, MA dhe Londër, 2018).
* Jakobson R., *K karakteristike evrazijskogo jazykovogo sojuza* . Pragë, 1930.
* Jakobson R., *Child Language, Aphasia and Phonological Universals*, 1941.
* Jakobson R., *On Linguistic Aspects of Translation,* ese, 1959.
* Jakobson R., "Closing Statement: Linguistics and Poetics", në *Style in Language* (ed. Thomas Sebeok), 1960.
* Jakobson R., *Selected Writings* (ed. Stephen Rudy). Hagë, Paris, Mouton, në gjashtë vëllime (1971–1985):

** I. Phonological Studies, 1962;
** II. Word and Language, 1971;
** III. The Poetry of Grammar and the Grammar of Poetry, 1980;
** IV. Slavic Epic Studies, 1966;
** V. On Verse, Its Masters and Explores, 1978;
** VI. Early Slavic Paths and Crossroads, 1985;
** VII. Contributions to Comparative Mythology, 1985;
** VIII. Major Works 1976–1980. Completion Volume 1, 1988;
** IX.1.  Completion, Volume 2/Part 1, 2013;
** IX.1.  Completion, Volume 2/Part 2, 2014.

* Jakobson R., *Questions de poetique*, 1973.
* Jakobson R., *Six Lectures of Sound and Meaning*, 1978.
* Jakobson R., *The Framework of Language*, 1980.
* Jakobson R., Halle M., *Fundamentals of Language*, 1956.
* Jakobson R., Waugh L., *The Sound Shape of Language*, 1979.
* Jakobson R., Pomorska K., *Dialogues*, 1983.
* Jakobson R., *Verbal Art, Verbal Sign, Verbal Time* (ed. Krystyna Pomorska and Stephen Rudy), 1985.
* Jakobson R., Language in Literature (ed. Krystyna Pomorska and Stephen Rudy), 1987.
* Jakobson R. "Shifters and Verbal Categories". *On Language'' (ed. Linda R. Waugh and Monique Monville-Burston). 1990. 386–392.
* Jakobson R., La Génération qui a gaspillé ses poètes, Allia, 2001.

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* MIT "Udhëzues për punimet e Roman Jakobson"