Sistemi monitorues

**Sistemi monitorues**, i njohur gjithashtu si **Sistemi Madras** ose **Sistemi Bell - Lankaster**, ishte një metodë edukimi që u përhap në fillim të shekullit të 19-të, për shkak të edukimit kolonial spanjoll, francez dhe anglez që u imponua në zonat e zgjerimit. Kjo metodë njihej gjithashtu si "udhëzim i ndërsjellë" ose "metoda Bell–Lancaster" sipas edukatorëve britanikë Andrew Bell dhe Joseph Lancaster, të cilët të dy e zhvilluan atë në mënyrë të pavarur. Metoda bazohej në përdorimin e nxënësve të aftë si "ndihmues" të mësuesit (të ashtuquajturit nxënës-mësues ), duke ua përcjellë informacionin që kishin mësuar studentëve të tjerë. 

'Sistemi monitorues' që bëri një përparim kaq të mrekullueshëm në Angli në fillim të shekullit të 19-të, mori frymëzimin e tij themelor nga shkollat e fshatit në Indinë jugore. Dr. Andrew Bell, emri i të cilit lidhet me 'sistemin monitorues', ishte një kaplin i ushtrisë në Indi dhe nga viti 1789 deri në 1796 mbajti postin e mbikëqyrësit të azilit për jetimët e meshkujve në Madras. Pikërisht gjatë qëndrimit të tij këtu vëmendja e tij u drejtua te sistemi i mësuesve nxënës që merreshin në shkollat e Madras *Pial* (të drejtuara rreth tempujve), dhe që në thelb ishte gjithashtu sistemi në *Pathsalas* të Bengalit.  

## Sistemet monitoruese 
Sistemi Monitorues u pa shumë i dobishëm nga edukatorët e shekullit të 19-të, pasi u dëshmua se ishte një mënyrë e lirë për ta bërë arsimin fillor më gjithëpërfshirës duke bërë kështu të mundur rritjen e madhësisë mesatare të klasës. Motoja e Joseph Lancaster për metodën e tij ishte *Qui docet, dicit* - "Ai që jep mësim, edhe nxë". Metodologjia u miratua nga Kisha Katolike Romake në Angli dhe Uells , dhe më vonë nga Sistemi Kombëtar i Shkollave .

Sistemi Monitorues, megjithëse i përhapur gjerësisht dhe me shumë avokatë, ra në disfavor me "Sistemi i Glasgow" të David Stow, i cili mbronte mësues të trajnuar me qëllime më të larta se ato të monitoruesve. 

Procesi bazë i mësimdhënies dhe mësimnxënies i përdorur në Sistemin Monitorues është përdorur në përcjelljen e njohurive ndërmjet njerëzve në shumë kultura për shkak të raportit të ulët të kostos ndaj përfitimit. Shumë institucione përdorin konceptin bazë si mënyrën e tyre kryesore të mësimdhënies. Ka pasur shumë vëzhgime në lidhje me efikasitetin e tij, në 35pas Krishtit në Romë, Seneka i Riu, në një letër drejtuar mikut të tij, Lucillus, vuri në dukje: *Docendo discimus* - ne mësojmë duke mësuar. 

## Sistemi Lancasterian 
parapamje| Konti Confalonieri dhe Silvio Pellico marrin pjesë në një demonstrim të metodës Bell-Lancaster në Piemonte, Itali (1860).
Lancaster specifikoi një klasë (sallë) ideale si njëparalelogram, gjatësia rreth dyfishi i gjerësisë. Dritaret duhej të ishin gjashtë metra nga dyshemeja. Dyshemeja duhet të jetë e pjerrët, duke u ngritur një këmbë në njëzet nga tavolina e masterit në skajin e sipërm të dhomës, ku ndodhet klasa më e lartë. Tavolina e mjeshtrit është në mes të një platforme të lartë dy deri në tre këmbë, e ngritur në fundin e poshtëm të dhomës. Format dhe tavolinat, të fiksuara fort në tokë, zënë mesin e dhomës, midis skajeve të formularëve dhe murit është lënë një kalim, pesë ose gjashtë këmbë i gjerë, ku fëmijët formojnë gjysmërreth për lexim.Sipas Gladman, për të stimuluar përpjekjet dhe për të shpërblyer meritat, "Lancaster përdorte me bollëk vendin e marrjes. Ai gjithashtu kishte medalje dhe distinktivë meritash... Biletat mund të fitoheshin gjithashtu; këto kishin një vlerë të vogël monetare." Çmimet jepeshin "te tepërt" në mënyrë ceremoniale. 

Ndryshimet e shpeshta të disiplinës rutinë të ndihmuar. Një kod komandimi dhe lëvizjet e sakta gjithashtu përforcuan disiplinën. U mbajtën listat dhe regjistrat e klasave.

Fëmijët u klasifikuan në një parim të dyfishtë sipas aftësive të tyre në lexim dhe aritmetikë.

Lancaster e përshkroi sistemin e tij si për të prodhuar një "Edukim të krishterë" dhe "të trajnojë fëmijët në praktikën e zakoneve të tilla morale që janë të favorshme për mirëqenien e shoqërisë".

## Sistemi i Madras 
"Sistemi i Madras" i Bell u quajt kështu sepse e kishte origjinën në Azilin Ushtarak të Jetimëve të Meshkujve, Egmore, pranë Madras . Gladman përshkruan sistemin e Bell-it nga shënimet e marra nga *Manuali i Bell-it* i cili ishte botuar nga Shoqëria Kombëtare dy vjet pas vdekjes së Bell-it, në 1832. “Pasi vëzhgoi fëmijët në një shkollë vendase, të ulur në tokë dhe duke shkruar në rërë, ai vendosi një djalë, John Frisken, të mësonte alfabetin në të njëjtin parim... Si pasojë, Bell u drejtua të zgjeronte dhe përpunonte sistemin. "

Bell deklaroi, "Ka një aftësi, e natyrshme në mendje, për të përcjellë dhe marrë udhëzime të ndërsjella". Në 1796, John Frisken ishte 12 vjeç e 8 muajsh. Me asistentë, ai ishte në krye të 91 djemve. 
parapamje| Shkolla e Dr Bell, Leith
Shkolla ishte e organizuar në forma ose klasa, secila e përbërë nga rreth 36 anëtarë me aftësi të ngjashme, të klasifikuara sipas aftësisë së leximit.

Mësuesit e rinj u mbajtën në detyrë përmes regjistrave. Leximi, shifrimi dhe provat fetare gjurmoheshin përmes regjistrit të pagometrit. Disiplina mbahej përmes një 'Libri të Zi', i cili kishte shënime të cilat i lexoheshin të gjithë shkollës dhe gabimet shpjegoheshin në aspektin moral.

Salla ishte e ndërtuar në drejtkëndësha, me dritare pesë metra larg dyshemesë, por të hapura në krye. Tavolinat u vendosën përballë mureve dhe tavolina e Mjeshtrit u ngrit. "Fiksimi i mjeshtrit në këtë mënyrë, e privoi atë nga shumë nga fuqia e tij; ai do të bënte më shumë mirë në kalimin nga klasa në klasë dhe mësimdhënie." thanë kritikët. 

## Krahasimi 
Frederick John Gladman, duke shkruar në vitet 1880, bën dallimin midis sistemit Lancasterian dhe Sistemit Madras. Sistemi Lancasterian përshkruhet se preferon klasa më të vogla, ndryshe nga sistemi i Madras i Bell. 

Pavarësisht ngjashmërive të shumta të dy sistemeve dhe miqësisë fillestare të Lancaster-it dhe Bell-it, u shfaqën ndarje midis avokatëve të tyre. Në 1805, Sarah Trimmer botoi një letër duke pretenduar se sistemi i Lancaster ishte antagonist ndaj Kishës Anglikane. Thuhej se vendi u nda shpejt në dy kampe; fjalimet, predikimet, artikujt e revistave dhe broshurat u shfaqën në secilën anë. Shoqëria Kombëtare u formua për të përhapur Sistemin e Bell-it dhe Shoqëria Britanike dhe e Shkollës së Huaj (B&FSS) u formua për të përhapur Sistemin e Lancaster-it.

Ekziston një Shkollë Britanike e projektuar nga Lancaster në Hitchin, Hertfordshire, e mbijetuar dhe kjo tani funksionon si një muze me një program edukativ eksperimental të përshtatshëm për nxënësit e Fazës kryesore 1 dhe të fazës kryesore 2. 

## Shih edhe 
* Të nxënët përmes mësimit
* Horace Mann, përkrahës i reformës arsimore në SHBA
* Modeli Sudbury i shkollave të edukimit demokratik

## Referime