Shaivizmi

**Shaivizëm** ( sanskritisht: शैवसम्प्रदायः , romanizimi: *Śaivasampradāyaḥ* ) është një nga emërtimet kryesore hindu, e cila adhuron Shivain    si Qenien Supreme . Një nga emërtimet më të mëdha hindu,   ai përfshin shumë nën-tradita duke filluar nga teizmi dualist i devotshëm si Shaiva Siddhanta deri te joteizmi monist i orientuar nga joga, siç është Shaivizmi Kashmiri .    Ai i konsideron si Vedat ashtu edhe tekstet Agama si burime të rëndësishme të teologjisë.    Sipas një vlerësimi të vitit 2010 nga Johnson dhe Grim, Shaivizmi është sekti i dytë më i madh hindu, që përbën rreth 253 milionë ose 26.6% të hinduve. 

Shaivizmi u zhvillua si një përzierje e feve dhe traditave para-Vedike që rrjedhin nga traditat dhe filozofitë e Shaiva Siddhanta-s jugore Tamile, të cilat u asimiluan në traditën Shiva jo-Vedike.  Në procesin e sanskritizimit dhe formimit të hinduizmit, duke filluar nga shekujt e fundit para erës sonë, këto tradita para-Vedike u bashkuan me hyjninë Vedike Rudra dhe hyjnitë e tjera Vedike, duke përfshirë traditat Shiva jo-Vedike në folenë Vedike-Brahmanike .  

Si shaivizmi i devotshëm dhe monist u bënë të njohura në mijëvjeçarin e I të erës sonë, duke u bërë me shpejtësi tradita fetare mbizotëruese e shumë mbretërive hindu.  Ai mbërriti në Azinë Juglindore menjëherë pas kësaj, duke çuar në ndërtimin e mijëra tempujve shaivistë në ishujt e Indonezisë, si dhe Kamboxhia dhe Vietnam, duke u shkrirë me budizmin në këto rajone.  

Teologjia shaivite varion nga Shiva që është krijuesi, ruajtësi dhe shkatërruesi deri te të qenit i njëjtë me Atmanin (Veten) brenda vetes dhe çdo qenie të gjallë. Është i lidhur ngushtë me Shaktizmin dhe disa shaivistë adhurojnë si në tempujt Shiva ashtu edhe në Shakti.  Është tradita hindu që më së shumti pranon jetën asketike dhe thekson jogën, dhe ashtu si traditat e tjera hindu inkurajon një individ të zbulojë dhe të jetë një me Shivën brenda tij.    Ndjekësit e Shaivizmit quhen shaivitë ose shaiva.

## Origjina dhe historia 
### Qytetërimi i Luginës së Indus 
[djathtas|parapamje| Vula "Pashupati" nga [Qytetërimi i Luginës së Indusit|qytetërimi i Luginës së Indit .]]
Disa e gjurmojnë origjinën në qytetërimin e Luginës së Indit, i cili arriti kulmin e tij rreth viteve 2500–2000 pes.   Zbulimet arkeologjike tregojnë vula që sugjerojnë një hyjni që duket disi si Shiva. Prej tyre është vula Pashupati, të cilën studiuesit e hershëm e interpretuan si dikush i ulur në një pozë joga medituese, i rrethuar nga kafshë dhe me brirë.  Kjo vulë "Pashupati" ( Zoti i kafshëve, sanskritisht ''* )  është interpretuar nga këta studiues si një prototip i Shivait. Gavin Flood i karakterizon këto pikëpamje si “spekulative”, duke thënë se nga vula nuk është e qartë nëse figura ka tre fytyra, apo është ulur në një pozicion joga, apo edhe se forma synon të përfaqësojë një figurë njerëzore.  

### Elementet Vedike 
*Rigveda* (~ 1500–1200 pes) ka përmendjen më të hershme të qartë të Rudrës në himnet e saj 2.33, 1.43 dhe 1.114. Teksti përfshin gjithashtu një *Satarudriya'', një himn me ndikim me qindra epitete të ngulitura për Rudrën, që citohet në shumë tekste shaiviste të epokës mesjetare, si dhe recituar në tempujt kryesorë Shiva të hinduve në kohët bashkëkohore. Megjithatë, literatura Vedike paraqet vetëm teologjinë e shkrimeve të shenjta, por nuk dëshmon ekzistencën e Shaivizmit.