Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Jemenit

Shqipëria dhe Jemeni kanë vendosur marrëdhënie diplomatike më 5 maj 1978.

## Marrëdhëniet politike 
Para se të vendosnin zyrtarisht marrëdhënie diplomatike, Shqipëria, Jemeni dhe vendet anëtare të OKB nënshkruan traktatin për të drejtat civile dhe politike mes vendeve të OKB-së, i cili u firmos më 16 dhjetor 1966. Nëpërmjet marrëveshjes së këtij traktati, vendet anëtare të OKB do të zhvillonin marrëdhënie politike të pranueshme me njëra tjetrën si dhe të respektonin të drejtat civile mes tyre. Gjatë viteve, delegatë nga Shqipëria dhe Jemeni kanë zhvilluar takime, mbledhje, konferenca e samite me qëllim forcimin e thellimin e mëtejshëm të marrëdhënieve politike, ekonomike e kulturore dhe bashkëpunim në sektorë e fusha të ndryshme në organizatat ku të dy vendet bëjnë pjesë. Si në kohën e periudhës komuniste në Shqipëri dhe në kohën e sistemit autoritar në Jemen, ashtu edhe në kohën e periudhës demokratike në Shqipëri dhe në kohën e sistemit liberal në Jemen, delegatë të të dy vendeve kanë zhvilluar një sërë takimesh me qëllim zhvillimin e marrëdhënieve të mira si dhe bashkëpunim në çështje me interes të përbashkët. Më 17 shkurt 2013, qeveria shqiptare dhe Ministria për Evropën dhe Punët e Jashtme të Shqipërisë dënoi një akt keqdashës të tre shtetasve shqiptarë që u dënuan me 6 vite burgim në Jemen për trafikim armësh. Qeveria shqiptare dhe Ministria për Evropën dhe Punët e Jashtme shprehu se do të bashkëpunojë me qeverinë e Jemenit dhe Ministrinë e Punëve të Jashtme të Jemenit për parandalimin e trafikimit të armëve dhe akteve terroriste nga shtetasit e të dy vendeve. Më 19 prill 2022, delegatë të punëve të jashtme të Shqipërisë diskutuan me delegatë të punëve të jashtme të Jemenit, rreth një konflikti politik që kishte pllakosur Jemenin përgjatë fund viteve 2010 dhe fillim viteve 2020, ku kishte kryengritje antiqeveritare, lëvizje rebeliste dhe sulme nga organizatat terroriste. Qeveria shqiptare dhe Ministria për Evropën dhe Punët e Jashtme të Shqipërisë i shprehu qeverisë së Jemenit dhe Ministrisë së Punëve të Jashtme të Jemenit shpresë për kapërcimin e kësaj situate dhe normalizimin e saj, duke i bërë me dije qeverisë së Jemenit të bashkëpunojë me partnerët ndërkombëtarë të Jemenit, për stabilizimin e situatës në Jemen. Më 14 qershor 2022, një delegacion norvegjez në OKB, zhvilloi një konferencë rreth situatës së vështirë politike në Jemen, duke kërkuar që ajo të kapërcehet dhe të respektohen liritë e të drejtat e njeriut, dhe veçanërisht të grave dhe fëmijëve. Pjesëmarrëse në delegacion ishin edhe delegatë nga Shqipëria, që dhanë suportin për qeverinë e Jemenit, për të pasur ecuri të mirë në zhvillimet politike në vend. Më 17 gusht 2023, e dërguara dhe zëvendës përfaqësuesja e përhershme e Shqipërisë në OKB, Albana Dautllari, foli në një konferencë speciale të OKB-së mbi situatën në Jemen, ku shprehu suportin e Shqipërisë për Jemenin për normalizimin e situatës politike në Jemen, dhe shprehu se Shqipëria është vend aleat, mik dhe partner i Jemenit, dhe do ta ndihmojë atë në nisma e aktivitete të ndryshme në zhvillime të ndryshme politike, ekonomike e kulturore. Në konferencën speciale të OKB mbi Jemenin u diskutua se si mund të gjendet një zgjidhje për kapërcimin e situatës së vështirë të vendit dhe se si mund të shpërbëhen grupet kryengritëse antiqeveritare, grupet rebeliste dhe organizatat terroriste, duke garantuar sigurinë e çdokujt. Shqipëria shprehu angazhimin e saj për të ndihmuar politikisht, financiarisht dhe ekonomikisht Jemenin në kapërcimin e situatës së vështirë politike dhe normalizimin e saj. Më 9 tetor 2024, ministrja e Punëve të Jashtme dhe Emigracionit të Jemenit, Dr. Shaya Zindani, pranoi një kopje të kredencialeve të Ambasadorit Jo-Rezident të Republikës së Shqipërisë në Jemen, Saimer Bal. Ministrja Zindani i uroi mirëseardhjen ambasadorit të ri, duke i konfirmuar atij gatishmërinë e ministrisë së jashtme për të ofruar të gjitha lehtësirat dhe mbështetjen për të kryer me sukses detyrat e tij në përmirësimin e marrëdhënieve të ndërsjella midis dy vendeve. Nga ana e tij, ambasadori shqiptar konfirmoi qëndrimin e vendit të tij në mbështetje të qeverisë, duke shpresuar në arritjen e paqes dhe rifitimin e stabilitetit në Jemen. Më 28 nëntor 2025, Presidenti i Këshillit të Lidershipit Presidencial të Jemenit uroi homologun e tij shqiptar Bajram Begaj për Ditën e Pavarësisë së Shqipërisë. Në mesazhin e tij, Presidenti Alimi shprehu urimet dhe dëshirat më të mira në emër të tij, të anëtarëve të këshillit, të qeverisë dhe të popullit jemenas. Ai i uroi Presidentit Begaj shëndet dhe lumturi të madhe. Për më tepër, ai shprehu shpresa për përparim dhe prosperitet të vazhdueshëm për qeverinë shqiptare dhe qytetarët e saj.

## Marrëdhëniet ekonomike 
Të dy vendet eksportojnë mallra dhe shërbime te njëri tjetri. Tregtia e importeve eksporteve përfshin industrinë ushqimore dhe pijet, industrinë mekanike, industrinë elektrike, industrinë elektronike, industrinë e hekurit, industrinë e drurit, industrinë minerale, industrinë tekstile, industrinë inerte si dhe industrinë e peshkimit ku përfshihen importe eksporte të materialeve të ndryshme të peshkimit dhe ujore.

## Marrëdhëniet kulturore 
Shqipëria dhe Jemeni kanë zhvilluar disa programe kulturore, kryesisht me bazë fetare, duke organizuar evenimente ku në qendër të vemendjes dhe në fokus është feja islame, programet arsimore islamike si dhe zhvillimi i fesë islame në të dy vendet.

## Publikime dhe koleksione të marrëdhënieve politike 
Në një postim të faqes akademike Academia.edu, temë diskutimi ishte "Pengesa ndaj Perandorisë Osmane: Kontrabanda përmes Kufijve të Rinj të Perandorisë në Jemen dhe Shqipëri, 1878-1910". Në temë diskutimi flitej se si Shqipëria dhe Jemeni, pjesë e dikurshme e Perandorisë Osmane, kanë pasur edhe në periudhën e Perandorisë Osmane marrëdhënie diplomatike të forta si shtete të kolonizuara nga Perandoria Osmane, dhe se si kanë kryer shkëmbime tregtare e se si kanë zhvilluar shkëmbime kulturore me njëri tjetrin. Në artikull, marrë nga libra historie e shkrime të vjetra, vihet në dukje se Shqipëria dhe Jemeni kanë bashkëpunuar thellësisht që në kohën e Perandorisë Osmane, duke zhvilluar misione politike, duke dhënë kontribute për mirëqënien sociale, duke zhvilluar industrinë në sektorë të ndryshëm, si dhe duke formuar lidhje kulturore me njëri tjetrin.

## Publikime dhe koleksione të marrëdhënieve ekonomike 
Në një artikull të publikuar nga faqja Research Gate në muajin janar të vitit 2010, tematikë diskutimi ishte "Tregtia e paligjshme dhe shfaqja e Shqipërisë dhe Jemenit". Në tematikë, duke grumbulluar të dhëna nga zhvillimet ekonomike mes Shqipërisë dhe Jemenit, u vu në dukje se si të dy vendet kanë bashkëpunuar me njëri tjetrin thellësisht në fushën e ekonomisë, duke kryer shkëmbime tregtare dhe duke bashkëpunuar dhe me banka nga të dy vendet, dhe duke luftuar tregtinë e paligjshme dhe sendet e jashtëligjshme që depërtonin mes dy vendeve.

## Publikime dhe koleksione të marrëdhënieve kulturore 
Përmes librit më të ri "Figura Shqiptare në Lindjen e Mesme: Shekujt XVI-XX", historiani Muhamed Mufaku ka sjellë atë që ai beson se është një ndihmë për lexuesit shqiptarë për të kuptuar më mirë zhvillimet në Lindjen e Mesme. Me një galeri personazhesh, shumë sy jo shumë të njohur, ai ka përfaqësuar botën shqiptare me guvernatorë, ushtarë, zyrtarë dhe të gjitha llojet e zyrtarëve të lartë nga Turqia në Jordani dhe Irak, dhe nga Algjeria në Egjipt. "Nuk është vetëm Arnautlluk, por një Shqipëri tjetër, aq e madhe sa shtrihej nga Turqia në Jemen, me guvernatorë, ushtarakë, intelektualë dhe zyrtarë", tha Mufaku.

Me pyetjet se si mund të kuptohet Lindja e Mesme përmes figurave të rëndësishme shqiptare dhe cila duhet të jetë qasja shqiptare ndaj këtij rajoni, orientalisti i njohur Muhamed Mufaku ka ndërmarrë një detyrë ambicioze. Me një galeri personazhesh, shumë sy jo shumë të njohur, ai ka përfaqësuar botën shqiptare me guvernatorë, ushtarë, zyrtarë dhe të gjitha llojet e zyrtarëve të lartë nga Turqia në Jordani dhe Irak, dhe nga Algjeria në Egjipt.

Përmes librit më të ri "Figura shqiptare në Lindjen e Mesme: Shekujt XVI-XX", botuar nga Logos-A nga Shkupi, historiani Muhamed Mufaku ka sjellë atë që ai beson se është një ndihmë për lexuesit shqiptarë për të kuptuar më mirë zhvillimet në Lindjen e Mesme gjatë shekullit të njëzetë. Dhe që nga fillimi, autori e ka menduar librin si një dedikim për mikun e tij të fëmijërisë Nehat Islami, gazetarin veteran që shërbeu si korrespondent i "Rilindjes" për Lindjen e Mesme me seli në Bejrut.

Në ceremoninë e organizuar nga "Qendra PEN" e Kosovës, libri u vlerësua si një kontribut i vlefshëm në thellimin e njohurive rreth atyre shqiptarëve që ndikuan në trendet politike, kulturore dhe shoqërore në shtetet arabe.

Në fjalën e hapjes, shkrimtari Ibrahim Kadriu vlerësoi se veprat e profesor Mufakut e kanë bërë të njohur Kosovën në botën arabe.

"Vullneti i tij për të shkruar për shqiptarët filloi që në vitet '70 kur ai erdhi nga Damasku", tha Kadriu ndërsa shtoi se Mufaku nuk ia ka lënë asgjë rastësisë në sqarimin e aktiviteteve të shqiptarëve të njohur në këtë pjesë të botës.

Mst: Mustafaj: "Një vepër që tejkalon hapësirën shqiptare"

Shkrimtari dhe ish-Ministri i Punëve të Jashtme të Shqipërisë, Besnik Mustafaj, foli për vlerën e librit, i cili e konsideroi atë një botim të vlefshëm në bibliotekën enciklopedike shqiptare.

"Përmbajtja e librit kombinon historinë personale dhe kolektive të shqiptarëve në Lindjen e Mesme", tha Mustafaj, për të shtuar se autori Mufaku i ka kushtuar gjysmë shekulli fushës së marrëdhënieve midis shqiptarëve dhe vendeve të Lindjes së Mesme.

"Profesor Mufaku është një nga shqiptarët më koherent në këtë përkushtim intelektual".

Sipas ish-Ministrit të Jashtëm, autori i librit është një shkencëtar i vërtetë, pasi "hulumtimet e tij janë rreptësisht serioze" duke iu referuar arkivave, shtypit dhe provave të tjera të mbledhura.

"Edhe stili i librit është i lavdërueshëm me një tekst rrjedhës, dhe siç do të thoshte Aristoteli 'stili është vetë njeriu'", shtoi Mustafaj.

Për të, studiuesi Mufaku ndjek parimin e një rilindjeje, detyra e së cilës është t'u japë besim shqiptarëve në rrethana të vështira. Kështu, libri i sapobotuar "sjell një galeri të madhe figurash historike dhe kulturore që në vende të mëdha dhe në kohë të vështira luajtën një rol kyç jo vetëm në historinë e komunitetit të tyre, por edhe më gjerë".

"Profesor Mufaku është një orientalist i madh, dhe në këtë kuptim rrezatimi i veprës së tij tejkalon fushëveprimin e gjuhës shqipe", theksoi Mustafaj duke shtuar se bota shqiptare duhet të zhvillojë më tej orientalizmin.

Për një pjesë të harruar të shqiptarisë

Edhe profesori i studimeve orientale, Shemsi Ajvazi, ka vlerësuar se botimi më i ri i Mufak përfaqëson një begati të veçantë të historiografisë shqiptare në një fushë pak të rrahur. Sipas tij, kontributi i shqiptarëve në këtë pjesë të botës është nënvlerësuar për shkak të "kompleksit të inferioritetit".

"Por siç shihet nga ky libër, roli i tyre ka qenë themelor në zhvillimet politike dhe kulturore në këtë pjesë, në ndërtimin e shtetit, në modernizim, reformim, si dhe në perëndimizimin e Lindjes", tha Ajvazi.

Ai theksoi se në veprën e tij të ardhshme, Mufaku përdori një metodologji ku mbizotërojnë burimet parësore.

"Veprat e Mufakut mbulojnë një spektër të gjerë nga historia, kultura deri te gazetaria analitike", tha ndër të tjera Ajvazi.

Në cilësinë e bashkëpunëtorit të jashtëm të shtëpisë botuese "Logos-A", Zeqirija Ibrahimi, ka thënë se libri i Mufakut u kujton lexuesve tanë një pjesë të shqiptarisë që pothuajse është harruar.

"Dhe merita për këtë i takon profesor Mufakut, dhe nuk e ekzagjeroj nëse them se ai është samurai i fundit që arriti të na bindë se shqiptaria jonë shtrihej deri në tokat e Egjiptit, Jordanisë, Sirisë dhe Irakut", tha Ibrahimi, i cili është edhe bashkëpunëtor i Institutit të Trashëgimisë Shpirtërore dhe Kulturore të Shqiptarëve në Shkup.

Për vetë autorin, ky libër nuk është më i tiji.

"Ky libër nuk i përket autorit, sepse është në duart e lexuesve", tha Mufaku në fjalimin e tij drejtuar të pranishmëve. Sipas tij, një Shqipëri tjetër paraqitet përmes personazheve të përfshirë në libër.

"Nuk është vetëm Arnautlluk, por një Shqipëri tjetër, aq e madhe sa shtrihej nga Turqia në Jemen, me guvernatorë, ushtarakë, intelektualë dhe zyrtarë", shtoi Mufaku.

## Shiko edhe 
* Marrëdhëniet e jashtme të Shqipërisë

## Referime 
## Lidhje të jashtme