Rafael de Nogales

200px|parapamje|Rafael de Nogales Mendéz në uniformën e ushtisë osmane në Luftën e Parë Botërore
**Rafael Inchauspe Méndez**, u njohur si **Rafael de Nogales Méndez** (lindi më 14 tetor 1879 në San Cristóbal, Táchira – vdiq më 10 korrik 1937 në Qytetin e Panamasë) ishte një ushtar, aventurier dhe shkrimtarë venezuelas i cili shërbeu Perandorisë Osmane gjatë Luftës së Madhe (1914–18). Ai udhëtoi shumë dhe luftoi në shumë nga luftërat e kohës së tij.

## Edukimi dhe konfliktet e para
Kur ishte i ri, babai i tij e dërgoi për të studiuar në Evropë dhe ai ndoqi universitetet në Gjermani, Belgjikë dhe Spanjë dhe fliste rrjedhshëm disa gjuhë. Megjithë arsimimin e tij, Nogales ndihej më i tërhequr nga profesioni ushtarak dhe filloi të udhëtonte atje ku e çoi lajmi i luftës. Ai mori pjesë në disa konflikte në pjesën e fundit të shekullit të 19-të dhe në fillim të shekullit të 20-të: ai luftoi për spanjollët kundër amerikanëve në Luftën Spanjolle-Amerikane. Në vitin 1902, me mbështetjen e presidentit Zelaya të Nikaraguas, Nogales mori pjesë në një përpjekje të dështuar për të rrëzuar diktatorin venezuelian Cipriano Castro duke përfshirë një ekspeditë në bordin e *La Libertad*. Forcat zbarkuan në gadishullin La Guajira, por u mundën nga gjenerali Antonio Davila në Carazua si pjesë e Revolucionit Çlirimtar të Venezuelës. Në vitin 1904 mori pjesë në Luftën Ruso-Japoneze si agjent i dyfishtë. Për më tepër, ai kaloi kohë në Alaskë gjatë kohës së nxitimit të arit atje. Në Kaliforni ai luftoi me forcat e revolucionarit meksikan Ricardo Flores Magón dhe gjithashtu punoi si kauboj në Arizona. Ai u kthye në Venezuelë në vitin 1908, pas grushtit të shtetit ushtarak të Juan Vicente Gómez që rrëzoi armikun e tij Cipriano Castro. Nogales u emërua nga gjenerali Gómez si president i shtetit Apure, megjithatë, ai shkoi në mërgim pasi u bë armik i presidentit të ri.

## Lufta e Parë Botërore
Kur filloi Lufta e Parë Botërore, pas përpjekjeve të pasuksesshme për t'u bashkuar me një sërë ushtrish të tjera evropiane, ai u regjistrua në ushtrinë osmane dhe u caktua në Frontin e Kaukazit, ku arriti gradën e majorit. Ai udhëhoqi trupat e xhandarmërisë osmane në betejë kundër kryengritësve armenë gjatë Rrethimit të Vanit, por kërkoi të lirohej për shkak të atyre që ai besonte se ishin "*masakra të pajustifikuara të të krishterëve*". Ai besonte se masakrat ishin kryer nga Khalil Beu, komandanti dhe shefi i ushtrisë së ekspeditës me të cilin doli vullnetarisht të shërbente. Kur vizitoi Aghtamar, një ishull në liqenin Van ku ndodhet Katedralja armene e Kryqit të Shenjtë, ai vëreu se zbuloi kufomat e shumë priftërinjve.

Nogales Méndez vizitoi Dijarbakërin më 26 qershor 1915 dhe foli me Mehmed Reshid, i cili ishte guvernatori i provincës. Gjatë kohës së tij në Dijarbakër, ai ishte dëshmitar i masakrave të popullsisë së krishterë vendase të provincës.

Pasi u transferua nga Kaukazi, ai pa veprime në Frontin e Sinait dhe Palestinës. Ai luftoi në linjat turke gjatë gjithë luftës dhe u nderua me Kryqin e Hekurt nga Kaiser Wilhelm II.

Në një rast gjatë fushatës së Sinait dhe Palestinës, ai u përball ballë për ballë me kolonelin T. E. Lawrence në kufi. Ai dhe Lawrence shikuan njëri-tjetrin, pastaj pa folur ai dhe Lawrence u ndanë pa asgjë për të thënë.

## Vitet e pasluftës dhe vdekja
Pas përfundimit të luftës, ai punoi me revolucionarin nikaraguan Augusto César Sandino. Në Londër, Nogales shkroi disa libra për aventurat e tij nëpër botë.

Në vitin 1936, pas vdekjes së Gómez, Nogales Méndez u kthye në Venezuelë, por nuk i ngjallte besim ndërmjetësve të rinj të pushtetit për shkak të njohurive të tij për shumë sekrete dhe u dërgua si komisioner në Panama për të studiuar ushtrinë e atij vendi.

Nogales Méndez vdiq në Qytetin e Panamasë në vitin 1937, në moshën 59-vjeçare, ndoshta si pasojë e një infeksioni pas operacionit.

## Librat
Nogales Méndez shkroi shumë libra rreth eksperiencës së tij të jetës.
**Cuatro años bajo la Media Luna* (1925), titulli në shqip: *Katër Vjet nën Gjysmëhënë*, për përvojat e tij si oficer i Perandorisë Osmane. Libri përfshin detaje rreth mizorive të kryera kundër popullit armen nga zyrtarët turq.
**El saqueo de Nicaragua* (1928), titulli në shqip: *Plaçkitja e Nikaraguas* (1928)
**Memorias de un Soldado de Fortuna* (1932), titulli në shqip: *Kujtimet e një Ushtarit të Fatit* (1932)
**Silk Hat and Spurs* (1934, origjinal në anglisht), me një prolog nga Field Marshall Edmund Allenby, i cili e përshkruan atë si "një armik trim dhe tani një mik i besueshëm".

## Referime 
## Bibliografia
* De Nogales, Rafael. *Four Years Beneath The Crescent.* London: Charles Scribner's Sons, 1926. Most recently republished as: *Four Years Under the Crescent* (Sterndale Classics (Gomidas Institute)) 
* De Nogales, Rafael. *Memoirs of a soldier of Fortune*. New York: Garden City Publishing Company, Inc., 1932. Recently republished in paperback.
* McQuaid, Kim, The Real and Assumed Personalities of Famous Men: Rafael De Nogales, T.E. Lawrence. and the Birth of the Modern Era, 1914–1937, London. Gomidas Institute, 2010, 

## Lidhjet e jashtme
* 
* .
* .