Enver Gjerqeku

Akademik **Enver Gjerqeku** (Gjakovë, 25 gusht 1928 - 24 tetor 2008) ka qenë poet dhe studiues i letërsisë.

Për letërsi interesohet që kur ishte nxënës. Në vendlindje kreu shkollën fillore (1942) dhe shkollën normale (1948). Pasi kreu normalen, shërbeu një kohë mësues, dhe pastaj ndoqi studimet në grupin e gjuhës e të letërsisë shqipe në fakultetin filozofik të Universitetit të Beogradit (1955), ku edhe u magjistrua (1961). Gjatë studimeve ishte anëtar i redaksisë së revistës *Zani i rinisë* (1954-1956). 

### Aktiviteti profesional 
Pas studimeve filloi punë si profesor i gjuhës dhe i letërsisë shqiptare në Shkollën Normale të Prishtinës (1956-1959) dhe më pas në Shkollën e Lartë Pedagogjike (1959-1962). Prej vitit 1962 e deri në vitin 1995 ligjërues i lartë e profesor i letërsisë shqiptare në fakultetin filologjik të Universitetit të Prishtinës, dhe në dy mandate u zgjodh prodekan i fakultetit.  

Ishte kryetar seksioni e mandej i Shoqatës së Shkrimtarëve të Kosovës. Në periudhën 1956-1967 ishte anëtar i redaksisë së revistës letrare *Jeta e re*, kurse më 1965-1968 edhe i redaksisë së revistës shkencore *Gjurmime albanologjike*.  

Gjatë viteve 1986-1991 ishte kryeredaktor i Redaksisë së Enciklopedisë së Jugosllavisë për Kosovën në gjuhën shqipe. Më 21 tetor 1986 u zgjodh anëtar korrespondent dhe më 3 prill 1991 anëtar i rregullt i Akademisë së Shkencave dhe Arteve të Kosovës (ASHAK). Në një mandat u zgjodh sekretar i Seksionit të Gjuhësisë, të Letërsisë dhe të Arteve të ASHAK-ut. 

### **Aktiviteti letrar** 
Më 1946 botoi në *Zanin e rinisë* poezinë e parë *Shoqes së mbyllun në çarshaf*. Prej asaj kohe paraqitet pothuajse vazhdimisht me poezi dhe me punime të zhanreve të tjera në revistat e gazetat në gjuhën shqipe në ish-Jugosllavi: *Zani i rinisë*, *Rilindja*, *Jeta e re*, *Fjala* dhe të tjera.  

Përveç poezisë, merret edhe me studimin e letërsisë shqiptare, përkthen nga serbokroatishtja në gjuhën shqipe kryesisht poezi, prozë dhe anasjelltas. Poezia e tij është përkthyer shpesh në gjuhën serbokroate e në gjuhë të tjera të ish-Jugosllavisë. Ka marrë pjesë në takime, manifestime dhe simpoziume letrare si në vend ashtu edhe në vendet e tjera: në Shqipëri, Rumani, Çekosllovaki, Hungari, Turqi, Rusi, Uzbekistan, Sh.B.A., Kanada, etj.  

Në Kosovë është organizator i Mitingut të Poezisë dhe i Takimeve të Shkrimtarëve në Deçan dhe Brezovicë. Ka marrë pjesë në Takimet e Shkrimtarëve të tetorit në Beograd, në Mbrëmjet Poetike në Strugë, në Bisedat letrare të Zagrebit, në Ditët e majit – Sarajevë, në Lojnat e Zmajit në Novi Sad, në Takimet e Shkrimtarëve të Evropës Qendrore në Kanjizhë, etj. Në të gjitha këto takime, tribuna e simpoziume, është prezentuar me krijimtarinë e vet, me kumtesa dhe me referate rreth letërsisë shqiptare të krijuar në ish-Jugosllavi, Shqipëri dhe vende të tjera. 

### Vepra 
Është autor i disa botimeve antologjike: *Sytë që shprepin dashni* (1959, bashkë me Esad Mekulin), *Shtigjeve të qëndresës – Stazama otpora* (1961, në shqip dhe serbokroatisht, bashkë me Mekulin e Vehap Shitën), *Panorama e letërsisë bashkëkohore shqipe në Jugosllavi* (1964, bashkë me Ramiz Kelmendin e Hasan Mekulin), Ndre Mjeda: *Vjersha* (1962, 1970, me parathënie e aparaturë shoqëruese). 

Përpiloi, zgjodhi dhe redaktoi përmbledhjen përkujtimore të poezive të Esad Mekulit *Qëndresë urtësie*, botim i ASHAK (1996). 

Poezia e Enver Gjerqekut është botuar pothuajse në të gjitha antologjitë, përmbledhjet e panoramat e letërsisë shqipe në ish-Jugosllavi e jashtë: *Shkëndijat e para* (1956), Rexhep Qosja: *Antologjia e lirikës shqipe* (1970, 1978), Ali Podrimja e Giacomo Scotti: *Fjalë të rilindura – Le parole rinate* (shqip e italisht, 1970), *Për ty* dhe *E di një fjalë prej guri* (Tiranë, 1970, 1972), *E nën Çabrat Gjakova* (1978), *Pesme gorske i ponosne (Këngë të idhta e krenare)*, *Sedam pesnika Kosova i Metohije (Shtatë poetë të Kosovës e të Rrafshit të Dukagjinit*, Nolit, Beograd, 1962, 1968), *Novija šiptarska poezija (*Poezi e re shqipe*, *1966*), Vertikale *(Split, 1970)*, Najnovija albanska lirika* (*Lirika më e re shqipe*, Beograd, 1972), *Bez glagola* (*Pa folje*, August Cesarec, Zagreb, 1978), pastaj në italisht *Ramo sofferente*, në gjermanisht *Der bekümerts Zweig* dhe në frëngjisht *La solitude d’une branche* (*Dega e pikëlluar*, poezia shqipe në Jugosllavi (përzgjedhur nga Ali Podrimja dhe Sabri Hamiti, Rilindja, 1979).

### Vlerësimet 
Për veprimtari të pasur në fushën e letërsisë është fitues i shpërblimeve (çmimeve) të Këshillit Popullor të Kosovës 1950, 1957, 1959, i Shpërblimit Krahinor të dhjetorit 1960, i Shpërblimit të nëntorit të Prishtinës 1969, i Shpërblimit të Rilindjes 1976, i Shpërblimit të 7 korrikut 1989, të çmimit letrar “Aleksa Shantiq” të qytetit të Mostarit në vitin 1979, e të tjera. 

## Lidhje të jashtme 
* Faqja e Akademisë së Shkencave dhe Arteve të Kosovës