Republika Autonome e Nahçivanit

**Republika Autonome e Nahçivanit** (Azerisht: *Naxçıvan Muxtar Respublikası*) është një eksklavë pa dalje në det e Republikës së Azerbajxhanit. Rajoni mbulon 5,502.75&nbsp;km2 me një popullsi prej 459,600 në kufi me Armeninë në lindje dhe veri, Iranin në jug dhe perëndim, dhe Turqinë në veriperëndim.

Zona që tani është Nakçivani u bë pjesë e Iranit Safavid në shekullin e 16 -të. Në vitin 1828, pas Luftës së fundit Ruso-Persiane dhe Traktatit të Turkmençajit, Hanllëku e Nahçivanit kaloi nga Irani në zotërim të Rusisë Perandorake. Pas Revolucionit të Shkurtit 1917, Nahçivani dhe rajoni përreth tij ishin nën autoritetin e Komitetit Special Transkaukazian të Qeverisë së Përkohshme Ruse dhe më pas të Republikës Federative Demokratike Transkaukaziane jetëshkurtër.

Republika Autonome e Nahçivanit është një zonë autonome e Azerbajxhanit, e qeverisur nga legjislatura e saj e zgjedhur. Kryeqyteti administrativ është Nahçivani. Siç është deklaruar me kushtetutën e Republikës Autonome të Nahçivanit, simbolet dhe himni shtetëror janë të njëjta të republikës së Azerbajxhanit. Si emri i republikës autonome ashtu edhe kryeqyteti i saj rrjedhin përfundimisht nga armenishtja.

## Etimologjia 
Studiuesi i gjuhës i shekullit 19 Johann Heinrich Hübschmann shkroi se emri "Nakhijevan" në armenisht fjalë për fjalë do të thotë "vendi i prejardhjes" (նախ *nax* "i pari" & իջեւան *ixhevan* "vendbanim"), një referencë biblike për zbritjen të Arkës së Noeut në Malin Ararat. Tradita armene thotë se Nahçivani u themelua nga Noeu.

Historiani hebre i shekullit të parë Flavio Josefi gjithashtu shkroi për Nahçivanit, duke thënë se emri i tij origjinal "Αποβατηριον, ose Vendi i Prejardhjes, është interpretimi i duhur i emrit armen të këtij qyteti". Hübschmann vuri në dukje, megjithatë, se nuk njihej me atë emër në antikitet dhe se emri i sotëm evoluoi në "Nakhchivan" nga "Naxčawan". Parashtesa "Naxč" rrjedh nga Naxič ose Naxuč (ndoshta një emër personal) dhe "awan" (transkriptimi modern i "avanit" të Hübschmann) në armenisht ësht për "vend, qytet".

## Ndarjet administrative 
parapamje|upright=0.7|Nëndarjet e Nahçivanit

Nahçivani ndahet në tetë ndarje administrative. Shtatë prej tyre janë *raione*. Kryeqyteti (şəhər) i Nahçivanit trajtohet veçmas.

## Demografia 
Që nga 1 janari 2018, popullsia e Nahçivanit u vlerësua të ishte 452.831. Shumica e popullsisë janë azerbajxhanas, të cilët përbënin 99% të popullsisë në 1999, ndërsa rusët etnikë (0.15%) dhe një pakicë kurdësh (0.6%) përbënin pjesën e mbetur të popullsisë.

Kurdët e Nahçivanit gjenden kryesisht në rrethet Sadarak dhe Teyvaz. Armenët e mbetur u dëbuan nga forcat azerbajxhanase gjatë konfliktit mbi Nagorno-Karabah, si pjesë e shkëmbimit me forcë të popullsisë midis Armenisë dhe Azerbajxhanit. Sipas një vlerësimi sovjetik të vitit 1932, 85% e zonës ishte rurale, ndërsa vetëm 15% ishte urbane. Kjo përqindje urbane u rrit në 18% në 1939 dhe 27% në 1959. Që nga viti 2011, 127.200 njerëz të popullsisë së përgjithshme të Nakhchivan prej 435.400 jetojnë në zona urbane, duke e bërë përqindjen urbane 29.2% në 2014.

Nahçivani gëzon një Indeks të lartë të Zhvillimit Njerëzor; aftësia e saj socio-ekonomike tejkalon shumë atë të vendeve fqinje përveç Turqisë, si dhe vetë Azerbajxhanit.

Po të ishte një shtet, Nahçivani do të renditej midis Malajzisë (e 62-ta) dhe Mauritiusit (e 63-ta) për IZHNJ-në e tij.

## Referime