Arti Visigot

[parapamje|372px|Kisha e San Juan Bautista, në [Venta de Baños|Baños de Cerrato, Spanjë]]
Visigotët do të hynin në Hispania (Spanja dhe Portugalia moderne) në vitin 415 dhe do të ktheheshin në popullin mbizotërues aty deri në Pushtimin Umajad të Hispanias në vitin 711 që do ti jept fund mbretërisë së tyre.

Kjo periudhë në Artin Iberik mbizotërohet nga stili i tyre. Arti Visigot në botën anglisht-folëse përgjithësisht konsiderohet si një degëzim i Artit të Dyndjeve Barbare, ndërsa në botët spanjisht dhe portugalisht-folës përgjithësisht klasifikohet si Para-Romanik.

Degëzimet e Artit Visigott përfshijnë arkitekturën, zejtarinë (veçanërisht argjendarinë) dhe shkrimin visigot.

## Arti Visigot 
Arti i hershëm Visigot mbijeton të sende funksionale, veçanërisht ato të zbukurimit personal. Arti visigotëve në Iberi paraqet ngjyra vibrante, modele gjeometrike dhe figura të stilizuara.Stili u fut ndikua nga tradita vendore romake, Arti Bizantin dhe teknikat gjermanike të punimit të metaleve. Ai ishte i lidhur në mënyrë tipike me sende të përdorimit fizik, siç ishin tokëzat e rripit, kapëset dhe varëset.

## Arkitektura Visigote 
[parapamje|majtas|372px|Kapela e São Frutuoso në [Braga, Portugali]]
Arkitektura Visigote pasqyron rrënjët e antikitetit të vonë dhe Arkitekturës paleo-kristiane. Visigotët gradualisht do ta pushtonin të gjithë Galinë dhe Gadishullin Iberik nga shekulli V deri në shekullin e VI. Gjatë shekullit të VI, ata do të krijonin një entitet të qëndrueshëm shtetëror, i cili do ta arrinte kulmin e tij në gjysmën e dytë të shekullit të VII. Pushtimi i shkurtër bizantin midis viteve 554 dhe 626 i rajonit jug-lindor (Provincia *Spaniae*) i Gadishullit Iberik do ti përforconte lidhjet me Perandorinë Bizantine, Detin Mesdhe dhe Afrikën Veriore.

Nga konvertimi i mbretit visigot Rekaredi I në vijën kryesore të besimit të krishter në vitin 589 deri në pushtimin arab në vitin 711, të dhënat e shkruara dhe gjetjet arkeologjike dëshmojnë për ekzistencën e 60 kishave në Gadishullin Iberik. Kishat visigote ishin ndërtuar me gurë të punuar në mënyrë të rafinuar. Një shembull janë kishat ruarale në zonat veriore të Lumit Duro që kanë mbijetuar deri më tani. Kisha të tjera të rëndësishme me gjasa ekzistonin në qendra të mëdha në jug të gadishullit, siç janë Sevilja ose Toledoja. Gjetjet arkeologjike, veçanërisht të llojit të bazilikës, konfirmojnë dallimin e tyre nga arkitektura rurale. Arkitektura e tempujve urbanë ishte më ngushtësisht e lidhur me Arkitekturën Merovinge ose Arkitekturën Bizantine. Tempujt nga grupime të ndryshme dallojnë në teknikat ndërtimore dhe dikoruese. Dekorimet skulpturore pasqyrojnë një interes në zbukurimet komplekse, ndërsa planet duhet të kenë pasqyruar deri në njëfarë mase traditat visigote.

Visigotët do të largoheshin gradualisht nga rajonet jugore të Galisë nga sunduesit frankë. Ata e mbajtën kryeqytetin Tuluz deri në vitin 508, kur mbreti frank Ludvigu I i mundi ata dhe i shtyti drejtë Pirenejve. Përveç rajonit të Septimanias, i cili mbeti pjesë e Mbretërisë Visigote. Megjithëse pothuajse asgjë nga Periudha Visigote nuk mbijeton në Tuluzë, një gravurë e vitit 1727 tregon Kishën e Notre-Dame-de-la Daurade, me gjasa e ndërtuar gjatë Periudhës Visigote. Por ajo do të shkatërrohej në vitin 1761. Ishte një ndërtesë tetëkëndore me tulla me një manastir me kupolë me dekorime mozaikësh, që i jepnin kishës emrin e sajFunksioni kishës është i paqartë. Ajo me gjasa ishte një kapelë pallatore, si ndërtesat e ngjashme të ndërtuara në oborret perandorake romake. Pavarësisht funksionit të saj origjinal, llojit dhe dekorimit, ndërtesa mund të datohet nga fundi i shekullit të V. Tempulli ishte përngjasues i Basilica di San Vitale në Ravena. Mjaft struktura të tjera u modifikuan ose u ndërtuan në Akuitani, siç është kapela e Saint-Christol of Nissan-lez-Enserune ose kapela e Notre-Dame-de-la-Miséricorde afër Béziers.

parapamje|358px|Mbetjet visigote në Kriptën e San Antolín të Katedrales së Palencias, Spanjë
Harku Patkua i portalit të Kishës së San Juan de Baños, 661, Venta de Baños, Spanjë. Në Gadishullin Iberik, dyqanet e tipit të bazilikor ndërtoheshin me një plan kryqi grek, të mbuluar nga kupola të brendshme barrela në tregje. Hapsira e kishës ndahej në një zonë të përbashkët për besimtarët me dy pastophoria përballë dhe një apsidë të ndarë nga pengesa (*cancelli*) ose mure.

Zgjidhja arkitekturore e ndan botën laike nga shenjtërorja. Ishte gjithshtu i zakonshëm përdorimi i harkadave të larta dhe holla në navatën qendrore dhe në formë patkoi të apsidave, disa arkivolta ose volta. Një ndarje e plotë mund të shihet në kishën e vogël të São Gião, afër Nazaré, Portugali. Kishte dyer të ngushta dhe hapje në mure që pengonin njerëzit thjeshtë ta shihnin ceremoninë në absidë. Në kishat e San Peter de la Nave në Zamora, San Comba de Bande në Ourense, Santa Maria de Lara në Quintanilla de las Viñas, afër Burgos, dhe São Frutuoso de Montélios në Braga, Portugali, mbizotëron zgjidhja e një hapsire të ndarë, në të cilën kryqëzimi shënohet nga një varg harqesh patkua. Megjithëse nuk është tërësisht e qartë nëse kjo ishte një element i Arkitekturës Hispano-Romake apo nëse do të mbërrinte në Gadishullin Iberik me ndikimet lindore, harku patkua me gjasa më vonë do të kalonte nga visigotët te arabët. Deri në ditët e sotme, shumë ekspertë debatojnë nëse harku patkua është një element i lashtë i arteve vendore apo një risi visigote. Kjo teori kundërshtohet nga fakti se popujt e tjerë gjermanikë nuk e përdorin atë.

Harku jo vetëm formonte një kalim dekorativ nga harku tradicional gjysmë-rrethor, por gjithashtu zgjeronte idenë e një hapsire të ndarë në mënyrë hierarkike të tempullit. Ai vendosej në brendësi, por edhe jashtë, siç portali perëndimor dhe harkada e San Juan de Baños. Zhvillimi i tij ndodhi në një kohë kur shqetësimet rreth fshehtësisë dhe ndarjes shpreheshin në këshillat e Kishës Hispano-Romake. Ndarja graduale e hapsirës së tempullit me gjasa qe një shprehje e pandërgjegjshme e posturës mbrojtëse të Kishës Hispano-Romake kundër shtypjes së sunduesve ariano-visigotë. Ky sistem i ndarjes së hapsirës pati gjithashtu ndikim në përmirësimin e statusit të klerit. Ndarja dhe mbulimi i pjesëve sakramentale e rriti autoritetin e priftërinjve si ndërmjetës midis profanes dhe hyjnores. është një bazilikë me tre navata dhe një transept si dhe një vestibul tempullor aq të gjerë sa navata kryesore. Sipas kërkimeve arkeologjike, bazilika fillimisht kishte dy dhoma anësore (*diakonikon* dhe *prothesis*) me volta barrela të ndara nga shenjtërorja, e ngjashme me tempujt e hershëm të krishterë. Dekorimi i pasur skulpturor i tempullit, portalit, harkut triumfues, kornizës dhe voltës barrelë të shenjtërores përngjason me dekorimin e tempujve koptë dhe sirianë. Arkitrari i portalit që të çon te tempulli i referohet katedraleve siriane të Turmaninit dhe Kalb Luzit.

Kisha e San Pedro de la Nave, e ndërtuar gjatë mbretërimit të Égikës, është e një shemull i mirë-ruajtur i një kishe të llojit bazilik nga fundi i shekullit të VII afër Zamorës. Plani është në formën e kryqit grek në një drejtkëndësh të formuar nga dhomat ngjitur. Kisha është ndërtuar me blloqe guri, me tulla dhe gurë herë pas here të përdorur për voltat dhe pjesët e sipërme të mureve. Brendësia priret ndaj errësirës, me mure masive dhe sipëraqe harkore që kufizojnë ndriçimin e drejtpërdrejtë në minimum.

Në arkitekturën shekullare, visigotët përdorën ndërtesat ekzistuese publike të romakëve, që ata i riparuan gjerësisht ose i ndërtuan nga e para në imitim të të njëjtit stil. Mbreti Liuvigild në mënyrë të famshme fortifikoi qytetin e Recópolis, në veri të Toledos, në vitin 568. Fortifikimet e qytetit, pallati, tempulli dhe zona rezidenciale u ndërtuan sipas planit romak rrjetë. Por më vonë, në shekullin e X, qyteti do të braktisej. Gërmimet arkeologjike kanë zbuluar themelet e një pallati dhe një tempulli të afërt. Trashëgimia e Arkitekturës Visigote vijon në Arkitekturën Asturiane, e cila vijoi të zhvillohej aty midis shekujve të VIII dhe të X.
* Muret me blloqe të skalitur, herë pas here të alternuar me tulla romake.
* Dekorimi zakonisht me motive shtazore ose bimore.

Disa shembu të njohur përfshijnë:
* Kisha e San Juan Bautista, Provinca Palencia, Spanjë.
* Kripta e San Antolín në Katedralen e Palencias, Provinca Palencia, Spanjë.
* Kisha e Santa Comba në Bande, Provinca Ourense, Spanjë.
* Kaapela e San Xes (ose San Ginés) de Francelos në Ribadavia, provinca Ourense, Spanjë.
* Kisha e San Pedro de la Mata (në rrënoja) në Sonseca, provinca Toledo, Spanjë.
* Kisha e Santa María de Melque në San Martín de Montalbán, provinca Toledo, Spanjë.
* Manastiri Suso në San Millán de la Cogolla, Rioha, Spanjë.
* Bazilika e Santa María de Batres në Carranque, provinca Toledo, Spanjë.
* Eremitëria e Santa María në Quintanilla de las Viñas, provinca Burgos, Spanjë.
* Kisha e Santa Lucía del Trampal pranë Alcuéscar, provinca Cáceres, Spanjë.
* Kripta e Manastirit të San Salvador de Leyre, Navara, Spanjë.
* Kisha e San Miguel de los Fresnos (në rrënoja) në Fregenal de la Sierra, provinca Badajoz, Spanjë.
* Interiori i kishës së San Pedro de la Nave, provinca Zamora, Spanjë.
* Kapela e Shën Frutuoso në Braga, Portugali.
* Kisha e São Gião në Nazaré, Portugali.
* Kisha e San Pedro de la Nave në San Pedro de la Nave-Almendra, provinca Zamora, Spanjë.

## Shiko gjithashtu 
* Arti paleokristian
* Arkitektura Paleokristiane
* Periudhat në historinë e artit perëndimor
* Arti i Dyndjeve Barbare
* Dyndjet Barbare
* Mbretëritë Barbare
* Pushtimi mysliman i Gadishullit Iberik
* Arti dhe arkitektura mozarabe
* Arti Mesjetar
* Arti dhe Arkitektura Para-Romanike
* Arti Anglo-Sakson
* Arkitektura Anglo-Saksone
* Arti dhe Arkitektura Merovinge
* Arkitektura Visigote
* Arti dhe Arkitektura Para-Romanike Iberike
* Arti Karoling
* Arkitektura Karolinge
* Arti Viking
* Mbretëria e Longobardëve
* Arti Longobard
* Arkitektura Longobarde
* Skulptura Longobarde
* Piktura Longobarde
* Argjendaria Longobarde
* Varangianët
* Anijet Mesjetare
* Luftërat Avaro-Bizantine
* Arti gotik
* Arti Romanik
* Arkitektura e Skocisë në Periudhën Romake
* Bota Greko-Romake
* Arti mesjetar në Shqipëri
* Gjermanikët
* Lista e fiseve të hershme gjermanike
* Lista e mbretërve frankë
* Gotët
* Visigotët
* Ostrogotët
* Vandalët
* Teutonët
* Skithët
* Arti romak
* Rënia e Perandorisë Romake Perëndimore
* Agger
* Perandoria Bizantine
* Perandoria Romake Perëndimore
* Arti Arkaik Romak
* Arti Romak Plebe
* Arti romak
* Beteja e Pyllit Teutoburg
* Burgus
* Cannaba
* Castellum
* Castra
* Vardariotai
* Domus
* Forumet Romake
* Goto-grekët
* Historia e planifikimit urban
* Kolonia Romake
* Kopshtet romake
* Kultura e Romës së lashtë
* Perandoria Romake
* Plaçkitja Vandale e Romës
* Plaçkitja Visigote e Romës
* Portretizimi Romak
* Prokopi i Çezaresë
* Romanitas
* Romanizimi (kulturor)
* Shtëpia Romake
* Skulptura Romake
* Ura romake
* Urbanistika Romake

## Shënime 
## Citime fundore 
## Bibliografia 
* Jean-Pierre Adam, ''L'arte di costruire presso i romani. Materiali e tecniche* Editore: Longanesi, 2003.
* 
* 
* 
* 
* Michel Bur (1986). "La maison forte au Moyen Age" (në frëngjisht). *Actes de la table ronde de Nancy, Pont-à-Mousson, 1984*, Paris: Ed. CNRS.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  (titulli origjinal i veprës 
* 
* 
* 
* 
* 
* Diego Marin, La Civilizacion Espanola, pp.&nbsp;34 –47, 1969, Holt, Rinehart and Winston, New York.
* 
* 
* 
* 
* Muhlberger, S., *The Fifth Century Chroniclers: Prosper, Hydatius and the Gallic Chronicler of 452* (Leeds, 1990).
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Bradley Smith, Spain:  A History In Art, pp.&nbsp;52–56, Doubleday & Company, Garden City, NY, no publication date given, about 1971.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Lidhje të jashtme 
* *Age of spirituality : late antique and early Christian art, third to seventh century'' from The Metropolitan Museum of Art
* El portal del Arte Románico; Visigothic, Mozarabic and Romanesque art in Spain.