Meuse

**Meuse** ( ; Shqip: *Mëza* ) është një departament në Francën verilindore, i emërtuar sipas lumit Meuse . Mëza është pjesë e rajonit Grand Est dhe është pa dalje në det dhe kufizohet me departamentet franceze të Ardennes, Marne, Haute-Marne, Vosges, Meurthe-et-Moselle dhe shtetin e Belgjikës në veri. Pjesë të Mëzës i përkasin Parc natural regional de Lorraine . Kishte një popullsi prej 184,083 banorësh në 2019.  Linjat e frontit në luftën e llogoreve gjatë Luftës së Parë Botërore zhvilluan kurse të ndryshme nëpër departament dhe ai priti një betejë/ofensivë të rëndësishme në 1916 në dhe rreth Verdunit .

## Historia 
Mëza është një nga 83 departamentet origjinale të krijuara gjatë Revolucionit Francez më 4 mars 1790, me urdhër të Asamblesë Kushtetuese Kombëtare . Departamentet e reja do të administroheshin në mënyrë uniforme dhe përafërsisht të barabarta me njëri-tjetrin për nga madhësia dhe popullsia. Departamenti u krijua nga ish- provincat e Barrois (zona e Bar-le-Duc ) dhe Tre peshkopatat (zona e Verdun ). 

Beteja e Sedanit u zhvillua në pjesën perëndimore të departamentit gjatë Luftës Franko-Prusiane në 1870. Ajo rezultoi në kapjen e perandorit Napoleon III dhe një numër të madh të trupave të tij dhe në mënyrë efektive vendosi luftën në favor të Prusisë dhe aleatëve të saj.  Zona ishte përsëri një fushë beteje në Luftën e Parë Botërore kur u luftua Beteja e Verdunit në 1916. Në Luftën e Dytë Botërore ajo përsëri qe skenar veprimi i një beteje tjetër kur gjermanët kërkuan të krijonin një bazë nga e cila të kapnin urat mbi lumin Mëzë dhe ta kalonin atë. 

## Gjeografia 
majtas|parapamje|234x234px| Pranvera në Mëzë
Mëza është një departament në Francën verilindore dhe është pjesë e rajonit të Grand Est. Kryeqyteti dhe qyteti më i madh në departament është Bar-le-Duc, dhe qytete të tjera të mëdha janë Commercy dhe Verdun . Skaji verior i departamentit kufizohet me Belgjikën, në lindje shtrihet departamenti Meurthe-et-Moselle, në jug shtrihet Vosges, në jugperëndim shtrihet Haute-Marne, në perëndim shtrihet Marne dhe në veriperëndim, Ardennes . Lumenjtë kryesorë që rrjedhin nëpër departament janë lumi Meuse, Aire dhe Chiers . Një kreshtë që shkon nga jugu në veri ndan pellgjet ujëmbledhëse të Senës dhe Rinit . Këto kodra quhen Argonne dhe janë të veshura me pyje lisi. Sipërfaqja e departamentit është 6,237 km2   . 

Të korrat kryesore të kultivuara janë gruri, elbi dhe tërshëra, patatet, raca, perimet dhe frutat. Rritet blegtoria dhe nga pyjet nxirret lëndë drusore. Industritë kryesore janë prodhimi i birrës dhe prodhimi i qelqit dhe pllakave. Punimi i dantellave është një zanat tradicional në departament.  Që nga fundi i Betejës së Verdunit në 1916, këto komuna kanë qenë të pabanuara me një popullsi zyrtare prej zero; Fshatrat janë Beaumont-en-Verdunois, Bezonvaux, Cumières-le-Mort-Homme, Fleury-devant-Douaumont, Haumont-près-Samogneux dhe Louvemont-Côte-du-Poivre .   
File:Bar-le-Duc_Place_Saint-Pierre.jpg|Bar-le-Duc
File:Bar-le-Duc_-_Eglise_Saint-Etienne_-_Le_Transi_-192.jpg|*Le Transi de René de Chalon* nga Ligier Richier në Bar-le-Duc
File:10_Château_d'Hattonchâtel.jpg|Kështjella e  Hattonchâtel
File:Chapelle_castrale_Vaucouleurs.jpg|Kishëza e Vaucouleurs
File:Louvemont-Côte-du-Poivre_-_Poilu.jpg|Rijetësim historik afër vendbetejës së Verdunit