Grigori Sokolnikov

thumb|240px|Grigori Sokolnikov
**Grigori Jakovleviq Sakalnikov** (Rusisht: Григо́рий Я́ковлевич Соко́льников) emri i vërtetë **Girsh Jakovleviq Brilliant** (Гирш Яковлевич Бриллиа́нт) ishte revolucionar, ekonomist dhe politikanë sovjetikë. Në prill 1917, Sokolnikov u zgjodh në komitetin e partisë në Moskë. Në tetor ai u zgjodh si anëtar i Zyrës Politike, paraardhës i Politburos, ku anëtarët ishin Lenini, Zinovievi, Kamenevi, Trocki, Stalini, Sokolnikovi dhe Bubnovi, por 'byroja' kurrë nuk u takua. Trocki tha më vonë se ishte "krejtësisht jopraktike", ndërsa Lenini dhe Zinoviev u fshehën dhe Zinoviev dhe Kamenev kundërvënë me kryengritjen e planifikuar bolshevike.

## Jeta e hershme
Grigori Sokolnikov lindi Girsh Yankelevich Brilliant në Romny më 15 gusht 1888, djali i një doktori jehud i punësuar nga stacioni hekurudhor. Ai u zhvendos në Moskë si i ri dh u bashkua me fraksionin Bolshevik të Partisë së Puntorëve të Social Demokratike Ruse më 1905. Në vitin 1906-07, ai ishte i vendosur në distriktin e Moskës si propagandist bolshevik, deri në vjeshtën e vitit 1907, kur organizata e distriktit u shtyp nga arrestimet masive dhe u arrestua për 18 muaj në izolim në burgun Butyrka dhe u dënua me mërgim gjatë gjithë jetës në Siberi. Deportuar në shkurt 1909, u deshën katër muaj që ai të arrinte destinacionin e caktuar, një fshat të quajtur Rybnoye, në buzë të lumit Angara dhe gjashtë javë për t'i shpëtuar, nëpërmjet Moskës në Paris. Në Paris, ai mori një doktoraturë në ekonomi. Ai u bashkua me bolshevikët 'pajtues', të cilët donin të shmangnin një ndarje të plotë me Menshevik. Gjatë luftës, ai u zhvendos në Zvicër, dhe kontribuoi në gazetën *Nashe Slovo*, redaktuar nga Trocki.

## Roli në luftën civile
Pas kthimit të tij nga Bresti, në fund të vitit 1917, Sokolnikov mbikëqyri konfiskimin e bankave ruse dhe krijimin e sistemit të ri bankar të centralizuar. Në mars 1918, ai u emërua redaktor i *Pravda*, por ai kaloi pothuajse të gjithë Luftën Civile të Rusisë në vijën e frontit, së pari si komisar politik me Ushtrinë e Dytë, e cila ishte përgjegjëse për hedhjen e rebelimeve antibolshevike në anën perëndimore të malit Ural, rreth Vyatka dhe Izhevsk. Dy muaj më vonë, pas kryengritjes, ai u transferua në Frontin Jugor, si komisar i Ushtrisë së Nëntë dhe më vonë të Ushtrisë së Trembëdhjetë, për fushatën kundër Don Kozakëve që u rebeluan kundër sundimit bolshevik dhe Ushtrisë së Bardhë i Gjeneralit Denikin. Më vonë, së bashku me Rosalia Zemlyachka, ai u bë komisar i Ushtrisë së Tetë, duke përdorur këtë pozicion për të urdhëruar të shtëna masive gjatë Luftës Civile Ruse. Ai ishte gjithashtu, për një kohë, komandant ushtarak i Ushtrisë së Tetë, përkundër një proteste nga aleati i Stalinit, Sergo Ordzhonikidze, i cili i shkroi Leninit duke kërkuar: "Ku erdhi ideja se Sokolnikovi mund të komandonte një ushtri? ... A të të mbrojë krenarinë e Sokolnikovit që atij i është lejuar të luajë me një ushtri të tërë?"[

[thumb|Grigori Sokolnikov, [Mikhail Frunze dhe Valerian Kuybyshev drejtuan frontin e Turkestanit. Fotoja u bë gjatë sulmit të trupave të Ushtrisë së Kuqe në gushti 1920 kundër qytetit të Buharës.]]

Në gusht të vitit 1920, Sokolnikov u postua në Azinë Qendrore si kryetar i qeverisë së Turkestanit dhe komandant i Frontit Turkestan. Ai e udhëhoqi shtypjen e rebelimit Basmachi. Ai gjithashtu mbikqyri futjen e një monedhe të re, futjen e tatimit në vend të ndarjes së prodhimeve të tepërta, kthimin e tregtisë së lirë, kthimin e tokës në Kirgiz që ishte kapur nga kolonët rusë dhe ringjalljen e prodhimit të pambukut.

## Familja
Në vitin 1925, Sokolnikov u martua me shkrimtaren Galina Serebryakova. Ata kishin një vajzë, Geliana, e lindur më 1934.

## Vdekja
Thuhet se Sokolnikovi u vra në një burg nga të dënuarit e tjerë më 21 maj 1939. Një hetim zyrtar pas Stalinit zbuloi se vrasja ishte organizuar nga zyrtari i NKVD-së P.N. Kutbatkin u urdhërua personalisht nga Lavrenty Beria dhe Josif Stalini. Në vitin 1988, gjatë perestrojkës, ai u rehabilitua së bashku me shumë viktima të tjera të Terrorit të Madh.

## Referime