open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nutuk

parapamje|Nutuk si një libër
[parapamje|[Mustafa Qemali|Mustafa Qemal duke paraqitur Nutukun në Kuvend, 1927. 
Sfondi (kaligrafi): ?????? ?????? *Hakimiyet Milletindir* do të thotë "sovraniteti i takon popullit"]]
***Nutuk*** ishte një fjalim i mbajtur nga Mustafa Kemal Atatürk nga 15 deri më 20 tetor 1927, në kongresin e dytë të Partisë Republikane Popullore.

Fjalimi mbuloi ngjarjet midis fillimit të Luftës për Pavarësi Turke më 19 maj 1919 dhe themelimit të Republikës së Turqisë, më 1923. U deshën tridhjetë e gjashtë orë (në një hark kohor prej 6 ditësh) për t'u lexuar nga Atatürk dhe u bë një themel i historiografisë qemaliste. Nutuk shënoi një pikë kthese të nacionalizmit turk duke futur një sërë mitesh dhe konceptesh të reja në gjuhën popullore të diskursit publik, si republika, demokracia, sovraniteti i kombit dhe shekullarizmi. Ataturku i cilësoi këto koncepte si "thesaret më të çmuara" të popullit turk, "themelet" e shtetit të tyre të ri dhe parakushtet e "ekzistencës" së tyre të ardhshme në fjalimin e tij..

## Fjalimi 
Mustafa Qemal e fillon fjalimin e tij duke përshkruar situatën e Perandorisë Osmane kur ai zbarkoi në Samsun për të filluar Luftës për Pavarësi Turke në vitin 1919: 

Ai argumenton se Perandoria Osmane është në grahmat e saj të vdekjes deri në vitin 1919. Populli dhe ushtria i qëndrojnë besnikë Sulltanit që ishte fajtor për tradhti, për shkak të traditave dhe dogmave të vjetra shekullore: 

Ai pohon se Turqia mund të respektohet nga fuqitë e tjera vetëm nëse ajo arrin pavarësinë: 

Duke kritikuar disa ide mbizotëruese në mesin e popullatës osmane në lidhje me ekzistencën e vazhdueshme të shtetit osman, veçanërisht për favorizimin e të qenit një protektorat amerikan ose britanik, ai shpjegon refuzimin e tij ndaj ideve të tilla dhe parashtron arsyetimin e tij për themelimin e një shteti turk: ??
Ataturku e përfundoi fjalimin duke përcjellë mesazhin e tij për të rinjtë turq.

## Analiza 
Sipas historianit turk Hakan Uzun, Nutuk është një mishërim i vlerave thelbësore të kombit që Ataturku ka përqafuar. Fjalimi mbulon rëndësinë e bashkimit kombëtar si për Lëvizjen Kombëtare ashtu edhe për Republikën. Lëvizja Kombëtare, me synimin për arritjen e pavarësisë dhe unitetit përmes kërkimit të sovranitetit, e ka bërë këtë me një pozicion mbrojtës dhe jo me një pozicion agresiv me një themel të ligjshëm.

Sipas sociologes turke Fatma Müge Göçek, fjalimi "u miratua si narrativë zyrtare kombëtare turke dhe u sakralizua nga shteti". Göçek tha se, për shkak se ligji kriminalizon fyerjen e Ataturkut, historianët turq nuk kanë qenë në gjendje ta analizojnë fjalimin në mënyrë kritike. Ajo tha: "Është e qartë se teksti fillon lindjen e kombit turk me 1919, duke e hequr në proces vdekjen e armenëve më 1915 përmes dhunës shtetërore në sferën e parahistorisë republikane."

Historiani Marc David Baer shkroi: 

Historiani britanik Perry Anderson thotë se, "Fjalimi që ai mbajti në vitin 1927, që u bë kredo zyrtare e kombit, zbehte çdo fjalim të Khrushchev ose Castro. arritjet e veta, vazhdoi për 36 orë, u dorëzua për gjashtë ditë, duke kompozuar përfundimisht një numër prej 600 faqesh: një rekord në analet e autokracisë."

## Referime
Fjalimi i Ataturkut drejtuar të Rinjve Turq

[parapamje|300px|[Mustafa Kemal Atatürk duke lexuar fjalimin në Asamblenë e Madhe Kombëtare e Republikës së Turqisë, 1927. 
Sfondi (kaligrafi): حاكميت ملتكدر *Hakimiyet Milletindir* do të thotë "sovraniteti i takon kombit"]]
parapamje|300px|Një shembull i një shfaqjeje të zakonshme në klasë në Turqi, duke përfshirë fjalimin në skajin e majtë.
**Fjalimi i Ataturkut drejtuar të Rinjve Turq** () është një fjalim i famshëm i presidentit të parë të Republikës së Turqisë, babait themelues dhe heroit kombëtar, Mustafa Kemal Atatürk, i thënë si deklarata përmbyllëse e tij 36-orëshe më 20 tetor 1927 drejtuar parlamentit, ku ai shpalosi, në një retrospektivë gjithëpërfshirëse dhe tërësisht të detajuar, historinë dhe themelet intelektuale të Luftës për Pavarësi Turke dhe luftën për modernitet, liri dhe demokraci që nxiti revolucioni turk, dhe përfundimisht çoi në krijimin e Republikës së Turqisë më 29 tetor 1923.
 
Fjalimi është një adresim i drejtpërdrejtë për brezat e rinj të sotëm dhe të ardhshëm të vendit dhe funksionon si thirrje për vigjilencë përballë vështirësive me të cilat mund të përballet kombi, si dhe një kujtim i detyrës qytetare dhe patriotike të çdo qytetari. mbrojnë liritë e tyre përballë kundërshtarëve të brendshëm dhe të jashtëm.

Një version i përshtatur i fjalimit zakonisht zë murin mbi dërrasën e zezë në klasat e shkollave turke, i shoqëruar nga një flamur turk, një fotografi e babait themelues të vendit Atatürk dhe një kopje të himnit kombëtar.

## Fjala e Ataturkut drejtuar të Rinjve Turq 
Rinia Turke!

Detyra juaj e parë është të ruani dhe mbroni përgjithmonë Pavarësinë Turke dhe Republikën Turke.

Ky është themeli i ekzistencës suaj dhe i së ardhmes suaj. Ky themel është thesari juaj më i çmuar. Edhe në të ardhmen mund të ketë njerëz keqdashës brenda dhe jashtë vendit që do të dëshirojnë t'ju privojnë nga ky thesar. Nëse një ditë do të detyroheni të mbroni pavarësinë dhe republikën tuaj, nuk duhet të përpiqeni të peshoni mundësitë dhe rrethanat e situatës përpara se të merrni detyrën. Këto mundësi dhe rrethana mund të rezultojnë jashtëzakonisht të pafavorshme. Armiqtë që komplotojnë kundër pavarësisë suaj dhe republikës suaj mund të kenë pas një fitore të paprecedentë në analet e botës. Mund të ndodhë që, me dhunë dhe hile, të gjitha fortesat e atdheut tuaj të dashur të pushtohen, të gjitha kantieret e tij të pushtohen, të gjitha ushtritë e tij të shpërndahen dhe çdo pjesë e vendit të pushtohet. Dhe më e trishtueshme dhe më e rëndë se të gjitha këto rrethana, ata që mbajnë pushtetin brenda vendit mund të jenë në gabim, të devijuar dhe madje mund të jenë tradhtarë. Për më tepër, ata mund të identifikojnë interesat e tyre personale me planet politike të pushtuesve. Vendi mund të jetë i varfër, i rrënuar dhe i rraskapitur.

Të rinjtë e së ardhmes së Turqisë,

Edhe në rrethana të tilla, është detyra juaj të shpëtoni Pavarësinë dhe Republikën Turke.

Ju do të gjeni forcën që ju nevojitet në gjakun tuaj fisnik.

Gazi Mustafa Kemal Atatürk.

## Referime
Nishani i Mustafë Beut

**Nishani i Mustafë Beut** është një monument i trashëgimisë kulturore (përmendore mbivarrore) që ndodhet në oborrin e Xhamisë së Gazi Ali Beut, në Vushtrri. Ky monument është i kategorisë "akitekturor", nënkategoria, monument ansambël, i miratuar me numër.

## Shih edhe 
* Vushtrria
* Sanxhaku i Viçitrinës
* Xhamia e Gazi Ali Beut
* Lista e monumenteve në Vushtrri

## Referime 
## Lidhje të jashtme
*Databaza e trashëgimisë kulturore të Kosovës
Ligji për krimet e kryera kundër Ataturkut

parapamje|Qasja në YouTube u bllokua nga viti 2007 deri në 2010 sipas ligjit nr. 5816
**Ligji për krimet e kryera kundër Ataturkut**, ose **Ligji nr. 5816**, i njohur edhe si **Ligji për mbrojtjen e Ataturkut**, është një ligj i Republikës së Turqisë i miratuar më 25 korrik 1951. Objekti i tij janë krimet që duhen kryer, ose janë kryer kundër themeluesit dhe Presidentit të Parë të vendit, Mustafa Kemal Atatürk.

Ai u propozua (dhe u miratua) nga Partia Demokratike (nën Adnan Menderes) në pushtet për shkak të rritjes së sulmeve ndaj statujave dhe bustit të Ataturkut.

Në kuadër të këtij ligji, qasja në YouTube, Geocities dhe shumë faqe blogje nga Turqia u bllokua në vitin 2007. Në nëntor 2010, Google hoqi videot nga YouTube pasi një kompani gjermane pretendoi se disa nga të drejtat e saj të autorit ishin shkelur në videot në fjalë në YouTube (i cili përmbante edhe fyerje ndaj Ataturkut). Më pas, gjykata përkatëse turke hoqi pengesën e hyrjes që ishte vendosur në YouTube. Megjithatë, pas një kohe të shkurtër pretendimet e kompanisë rezultuan të pabazuara dhe videot në fjalë u ripublikuan në faqe; megjithatë, gjykatat turke nuk morën një vendim për të bllokuar sërish qasjen.

Në vitin 2010, Reporterët pa kufij argumentuan se ligji nr. 5816 cenonte lirinë e shprehjes, një nga parimet bazë të Bashkimit Evropian, dhe se binte ndesh me ligjet ndërkombëtare për të drejtat e njeriut.

## Seksionet 
# Kushdo që fyen ose shan publikisht kujtimin e Ataturkut dënohet me burgim nga një vit deri në tre vjet.Kushdo që shkatërron, thyen, prish ose ndot statujat, bustet dhe monumentet që përfaqësojnë Ataturkun ose varrin e Ataturkut dënohet me burgim të rëndë nga një vit deri në pesë vjet.Kushdo që inkurajon të tjerët të kryejnë krimet e shkruara në paragrafët e mësipërm, dënohet si autori kryesor.
# Nëse krimet e renditura në nenin e parë kryhen nga dy ose më shumë persona kolektivisht në vende publike ose publike ose me anë të shtypit, dënimi që do të shqiptohet përgjysmohet. Nëse krimet e renditura në paragrafin e dytë të nenit të parë kryhen me dhunë ose tentohet të kryhen në këtë mënyrë, dënimi që do të shqiptohet dyfishohet.
# Ndjekja penale bëhet sipas detyrës zyrtare nga Prokuroria Publike për krimet e shkruara në këtë ligj.
# Ky ligj hyn në fuqi në datën e publikimit.
# Ministri i Drejtësisë zbaton këtë ligj.

## Referime
Kodrion

**Kodrioni**, **Codrion** ose **Codrio** ishte një qytet i lashtë në Ilirinë jugore, i vendosur diku në veri të Malit të Tomorrit, në Shqipërinë e sotme. Vendbanimi supozohet se është identifikuar me mbetjet arkeologjike të një siti të fortifikuar në lokacionin e njohur si Kalaja e Irmajt, në rrethin e Gramshit .    Qyteti përmendet në ngjarjet në lidhje me luftërat iliro-romake dhe ato maqedonase. 

Shkrimtari romak Livy e përshkruan Kodrion si një qytet mjaft të fortë dhe të fortifikuar (*oppidum*).  Ai ishte i vendosur në një pozicion strategjik të mjaftueshëm për të garantuar një garnizon romak pas kapjes së tij. 

## Shih edhe 
* Iliria
* Mbretëria e Ilirisë
* Lista e fiseve antike ilire
* Lista e vendbanimeve në Iliri

## Literatura 
* 
* 
* 

## Referime
Gertu

**Gertu** ose **Gertous** ishte një qytet i lashtë në rajonin jugor ilir të Dassaretisë, i përmendur nga Polibi në shekullin II para Krishtit në tregimet e Luftërave Iliro-romake dhe luftërave maqedonaso-romake.    Vendndodhja e qytetit antik është ende e panjohur.  Ndoshta ndodhej midis Lychnidus dhe Antipatrea . 

Së bashku me Antipatrean, Chrysondyon dhe Kreonionin, Gertus ishte një nga qytetet Dasaretiane (i përshkruar gjithashtu si *kastella*) rreth të cilit luftuan dinastët ilir Skerdilaidi dhe mbreti maqedonas Filipi V në vitin 217 para Krishtit.   Vendbanimi i Gertus me sa duket ishte i rrethuar me mure. 

## Shih edhe 
* Iliria
* Mbretëria e Ilirisë
* Lista e fiseve antike ilire
* Lista e vendbanimeve në Iliri

## Literatura 
* 
* 
* 
* 
* 

## Referime
Rrezart Cungu

**Rrezart Cungu** (lindur më 18 korrik 1998) është një tenist shqiptar nga Mali i Zi.

## Karriera në tenis 
Renditje më e lartë në karrierë e Cungut në ATP si i vetëm ishte 666, të cilën e arriti më 15 gusht 2022. Gjithashtu, renditja e tij më e lartë në ATP në dyshe ishte 973, të cilën e arritimë 8 janar 2018. Cungu ka fituar 1 titull ITF në dyshe. Cungu ka përfaqësuar Malin e Zi në Kupën Davis. Debutimi i tij i parë në Kupën Davis, i cili ishte një ditë para ditëlindjes së 17-të të tij, ishte kundër Estonisë më 17 korrik 2017. Në Kupën Davis ai ka shënuar 10 fitore dhe 11 humbje. Ai gjithashtu luan për ekipin e tenisit të Universitetit Wake Forest në SHBA, me të cilin fitoi Kampionatin ACC dhe Kampionatin NCAA Divizioni i Parë në 2018.

## Jeta personale 
Cungu ka lindur më 18 korrik 1998 në Tivar, Mali i Zi. Ai është djali i politikanit shqiptar në Mal të Zi, Nazif Cungu.

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* Rrezart Cungu në Shoqatën e Profesionistëve të Tenisit (ATP)
* Rrezart Cungu në Federatën Ndërkombëtare të Tenisit (ITF)
* Rrezart Cungu në Kupën Davis
Gjashtë Shigjetat

parapamje|Flamuri i Partisë Republikane Popullore
[parapamje|150px|[Parimet kryesore të Ataturkut|Gjashtë Parimet kryesore të Ataturkut simbolizuar nga Gjashtë Shigjetat.]]
**Gjashtë Shigjetat** (turqisht: *Altı Ok*) është simboli dhe flamuri i Partisë Republikane Popullore (CHP).

Shigjetat përfaqësojnë shtyllat themelore të Qemalizmit, ideologjisë themeluese të Turqisë. Këto janë republikanizmi, populizmi, nacionalizmi, laicizmi, etatizmi dhe revolucionarizmi. Shigjetat besohet se janë konceptuar nga İsmail Hakkı Tonguç, një shkencëtar turk i cili dha kontribut të rëndësishëm në sistemin arsimor turk. Parimet e Gjashtë Shigjetave iu shtuan Kushtetutës Turke më 5 shkurt 1937. Nga gushti 1938 flamuri u ngrit në të gjitha ndërtesat zyrtare.

## Referime
Kronologjia e Mustafa Qemal Ataturkut

**Kronologjia e Mustafa Qemal Ataturkut** është një linjë kohore e ngjarjeve gjatë jetëgjatësisë së Mustafa Kemal Atatürk. Afati kohor përfshin gjithashtu ngjarjet e sfondit duke filluar me Sulltan Abdul Hamid II.

## Shih gjithashtu 
* Kronologjia e Luftës së Pavarësisë Turke
* Kronologjia e historisë turke
* Kronologjia e Luftës së Parë Botërore
Fahri Buçinca

**Fahri Buçinca** (1934, Vushtrri - 2021, Prishtinë) ka qenë veprimtar, intelektual i dalluar dhe pionier i hendbollit kosovar nga Vushtrria. 

## Biografia 
Fahri Buçinca lindi në Vushtrri, ku kreu edhe shkollën fillore pastaj vazhdoi arsimin në Shkollën Normale në Prishtinë. Studimet i vazhdoi në degën e pedagogjisë në Fakultetin Filozofik të Universitetit të Prishtinës. Fillimisht punoi si mësues në disa fshatra dhe në Vushtrri, pastaj drejtues i arsimit, kulturës, sportit, shëndetësisë dhe çështjeve sociale në Vushtrri e në Prishtinë. Dhjetë vjet ishte drejtor burgu i Qarkut të Mitrovicës dhe i Shtëpisë Ndëshkuese-Korrektuese në Smrekonicë. Fahri Buçinca ishte nismëtar dhe themelues i institucioneve të ndryshme arsimore e kulturore, i klubeve sportive, organizator garash të ndryshme, veprimtar kundër analfabetizmit në Kosovë, për arsimimin dhe emancipimin e femrës etj. Me bashkëshorten e tij Naxhije Buçinca themeloi manifestimin tradicional Takimet e Poeteshave Shqiptare në Vushtrri, Fondacionin "Çifti Buçinca" për shkollimin e vajzave etj. Buçinca u mor edhe me shkrime publicistike. Për të arriturat në lëmin e arsimit, kulturës dhe sportit u nderua me disa çmime dhe mirënjohje.

## Veprat 
* Cafo Beg Ulqini: Jeta dhe veprimtaria politike, 2009
* Mizoritë serbe në Vushtrri dhe rrethinë (1918-1956), 2009
* Zhvillimi i kulturës fizike dhe sportit në Vushtrri (1900-2000), 2010
* Si e menaxhova burgun e Smrekonicës, 2012
* Hasan Prishtina: Ndriçim i jetës dhe i veprës, 2018
* Teqet në Vushtrri (dorëshkrim)

## Shih edhe 
* Vushtrria
* Komuna e Vushtrrisë
* Takimet e Poeteshave Shqiptare

## Referime
Çorizo

**Çorizo** - shqiptohet  ose   - i quajtur gjithashtu **txorizo** (në baskisht ) ose **chouriço** (në portugalisht ) është një sallam me origjinë nga Spanja  dhe Portugalia  e bërë nga mishi i derrit ose një përzierje mishi derri ose viçi, i kalitur me kripë dhe piper spanjoll, një varietet paprika, që i jep ngjyrën e ndryshkur dhe shijen paksa frutash.

I njohur që nga shekulli i XVI -të shekulli, ka shumë lloje të ndryshme, pak a shumë pikante, dhe është një nga ushqimet yje të gastronomisë spanjolle dhe gastronomisë portugeze .

Ndonjëherë është i kalitur me një nuancë rigon . Forma e saj mund të jetë ose e zgjatur, e hollë dhe e palosur, nëse bëhet në një zorrë të hollë ; të jetë më e gjerë dhe më pas e drejtë, nëse është përdorur zorra e trashë.

## Variantet 
Kështu ka kosto, që do të thotë " të gatuash (në barbekju si në Portugali, për shembull), sepse ato shiten të papërpunuara, ose të thara, që është forma më e njohur.

### Spanja 
Në Spanjë, ajo hahet në shumë pjata me bazë bishtajore, si thjerrëzat, qiqrat ose fasulet e bardha. Ai hahet edhe vetë, i prerë në feta të holla, si tapa, sanduiç ose si *pinçada* (copë chorizo të shtruara thjesht në një katror bukë) të shërbyer me një pije alkoolike shpesh cerveza (birrë) ose vino tinto. (verë e kuqe).

Çorizo nuk duhet të ngatërrohet me sobrasada, *chistorra*, *morcón*, lomo *adobado*, *botillo*, apo mishra të tjera të kuruara spanjolle të kalitur me *pimentón* .

### Portugalia 
lidhja=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1e/Chourizos_de_Mosteiro_%2816933302366%29.jpg/220px-Chourizos_de_Mosteiro_%2816933302366%29.jpg|parapamje| Portugez Chouriço (ose Shorrizu)
Në Portugali, chouriço (ose *shorrizu*) gjendet gjithashtu. Zakonisht aty përgatitet me verë dhe pihet i tymosur. Është i përhapur sa në Spanjë dhe gjendet në specialitetet portugeze.

Shoırrizu nuk duhet të ngatërrohet me *alheira*, *morçela* ose *botelo* (afër *botillo* -s spanjolle).

### Franca 
Në Francë, chorizo përdoret në sallata të përziera dhe enët me oriz . Gjithashtu shërbehet në feta të holla si aperitiv.

## Konservimi 
Rekomandohet të mbani chorizo rreth orës 15 °C dhe i mbrojtur nga drita. Ky produkt i nënshtrohet tharjes dhe është më mirë ta shijoni shpejt.

## Shënime dhe referenca 
## Shihni gjithashtu
Hasan Fico

## **Hasan Fico** është një aktor shqiptar me disa role: 
* Koncert në vitin 1936 - Myrtoja, punonjësi i postës.
* Cirku në fshat - Nazifi
* Pas gjurmëve - Tregtari matrapaz
* Shtigje të luftës - Ballisti
* Dy herë mat - Shitësi i akulloreve
* Karnavalet - Arlekin, figurant
* Tomka dhe shokët e tij - Ballisti
* Zonja nga qyteti - Malo postieri
* Shoqja nga fshati - Malo postieri
* Endërr për një karrige - Klienti
* Komisari i dritës - Diversant
* I teti në bronx - Ballist i Sali Protopapës
* Odiseja e tifozëve - Tifozi dembel
* Fraktura - Luçiduesi i mermerit të shatërvanit
* Vajzat me kordele të kuqe - Arlekini me mandolinë
* Nxënësit e klasës sime - Xha Napoloni
* Kapedani - Postieri (Figurant)

## Lidhje të jashtme 
Lista e aktorëve shqiptarë
Mashkulli

[lidhja=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b7/Mars_symbol.svg/220px-Mars_symbol.svg.png|parapamje| Simboli i perëndisë romake Mars (zot i luftës) përdoret shpesh për të përfaqësuar gjininë mashkull. Ai gjithashtu qëndron për planetin [Marsi|Mars dhe është simboli alkimik i hekurit .]]
**Mashkulli** (simboli : ♂) është gjini i një organizmi që prodhon gametën (qelizën seksuale) të njohur si spermë, e cila shkrihet me gametën më të madhe femërore,    ose vezën, në procesin e fekondimit .

## Përmbledhje 
Një organizëm mashkullor nuk mund të riprodhohet seksualisht pa akses në të paktën një vezë nga një femër, por disa organizma mund të riprodhohen si seksualisht ashtu edhe në mënyrë aseksuale .  Shumica e gjitarëve meshkuj, duke përfshirë njerëzit meshkuj, kanë një kromozom Y,   i cili kodon prodhimin e sasive më të mëdha të testosteronit për të zhvilluar organet riprodhuese mashkullore . Jo të gjitha speciet ndajnë një sistem të përbashkët të përcaktimit të gjinisë. Në shumicën e kafshëve, duke përfshirë njerëzit, gjinia përcaktohet gjenetikisht; megjithatë, specie të tilla si *Cymothoa exigua* ndryshojnë seksin në varësi të numrit të femrave të pranishme në afërsi.  

Tek njerëzit, fjala *mashkull* mund të përdoret gjithashtu për t'iu referuar gjinisë .

Ekzistenca e gjinive të veçanta ka evoluar në mënyrë të pavarur në kohë të ndryshme dhe në linja të ndryshme, një shembull i evolucionit konvergjent .   Modeli i përsëritur është riprodhimi seksual në speciet izogame me dy ose më shumë lloje çiftëzimi me gametë të formës dhe sjelljes identike (por të ndryshme në nivel molekular) me speciet anisogame me gametë të tipit mashkull dhe femër tek speciet oogame në të cilat gameta femër është shumë shumë më e madhe se te mashkulli dhe nuk ka aftësi për të lëvizur. Ekziston një argument i mirë se ky model u nxit nga kufizimet fizike në mekanizmat me të cilët dy gamete bashkohen siç kërkohet për riprodhimin seksual .  

Rrjedhimisht, gjinia përcaktohet midis specieve nga lloji i gameteve të prodhuara (p.sh.: spermatozoa kundrejt vezëve) dhe dallimet midis meshkujve dhe femrave në një prejardhje nuk janë gjithmonë parashikuese të dallimeve në një tjetër.  

Dimorfizmi mashkull/femër ndërmjet organizmave ose organeve riprodhuese të gjinive të ndryshme nuk kufizohet vetëm tek kafshët; Gametet mashkullore prodhohen nga kitridet, diatomet dhe bimët tokësore, ndër të tjera. Në bimët tokësore, *femra* dhe *mashkulli* përcaktojnë jo vetëm organizmat dhe strukturat prodhuese të gameteve femërore dhe mashkullore, por edhe strukturat e sporofiteve që krijojnë bimë mashkullore dhe femërore. 

## Shih edhe 
* Djali
* Burri
* Gjinia
* Femra

## Referime
Darya Dugina

**Darya Aleksandrovna Dughina** (l. 15 dhjetor 1992, Moskë, Rusi – v. 20 gusht 2022, Bolshiye Vyazyomy⁠(d), Moskë, Rusi) ishte një gazetare dhe aktiviste ruse, e bija e politikës filozofi Aleksandr Dughin. Daria u vra kur një mjet shpërthyes shpërtheu makinën e tij në lëvizje.
Xhamia e Çarshisë, Vushtrri

parapamje|Xhamia e Çarshisë sot
**Xhamia e Çarshisë** e njohur edhe si **Xhamia e qytetit** ose **Xhamia e vjetër** është një monument i trashëgimisë kulturore që ndodhet në qendër të qytetit të Vushtrrisë.

## Përmbledhje 
parapamje|majtas|Xhamia në vitin 1920
Xhamia e Çarshisë në Vushtrri, sipas një versioni, është ndërtuar në vitin 1878, ndërsa sipas burimeve historike, kronikat e Evlia Çelebisë, në qytet më herët ka ekzistuar Xhamia e Vjetër (Eski-xhami), e cila ishte vakëf i Hudaverdigiarit. Nga disa burime pretendohet se këtë xhami e ka ndërtuar sulltan Murati II (1421 - 1451). Më vonë është rrënuar, kurse prej materialit të saj është ndërtuar Xhamia e Mbretit. Ndërkaq, të dhënat gojore thonë se xhamia në fjalë është xhamia më e vjetër përkatësisht xhamia e parë që është ndërtuar në Vushtrri. Xhamia në fjalë është ndërtuar dhe është shkatërruar disa herë. Arkitektura e saj ishte mjaft interesante. Kjo xhami, herën e fundit u shkatërrua gjatë Luftës së Kosovës nga barbaria serbe, në prill të vitit 1999, bashkë me Çarshinë e vjetër të qytetit, por pas disa muajve është rindërtuar përsëri.

## Shih edhe 
* Kazaja e Viçitrinës
* Sanxhaku i Viçitrinës
* Lista e monumenteve në Vushtrri

## Referime
Gjerana

**Gjerana** (malazisht: *Đerane*) është një vendbanim suburban në Komunën e Ulqinit. 

Gjerana është shkëputur nga qyteti i Ulqinit si vendbanim në vete sipas Ligjit të ri për organizimin territorial të Malit të Zi të vitit 2011 dhe është konfirmuar në Statutin e Komunës së Ulqinit të vitit 2019.

## Gjeografia 
Gjerana gjendet në lindje të qytetit të Ulqinit, pranë Kepit të Gjeranave dhe Porto Milenës.

## Shih edhe 
* Komuna e Ulqinit
* Guri i Gjeranave
* Plazhi i madh i Ulqinit

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* Vendndodhja dhe pamje satelitore të Gjeranave
Selita (Ulqin)

**Selita** (malazisht: *Selita*) është një fshat në Komunën e Ulqinit. 

Gjerana është shkëputur nga Katërkolla si vendbanim më vete sipas Ligjit të ri për organizimin territorial të Malit të Zi të vitit 2011 dhe është konfirmuar në Statutin e Komunës së Ulqinit të vitit 2019.

## Gjeografia 
Selita i takon trevës së Anës së Malit, dhe gjendet në lindje të Katërkollës, pranë rrugës magjistrale M-1, që lidh Ulqinin dhe Shkodën. Në selitë gjendet një xhami e ndërtuar në vitin 1849, dhe e rinovuar së fundmi në vitin 1983.

## Shih edhe 
* Komuna e Ulqinit
* Ana e Malit

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* [Vendndodhja dhe pamje satelitore të Selitës](https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Selita_(Ulqin)&params=42.0042_N_19.3271_E_type:adm1st_region:ME_dim:100000)
Bozhidar Deliq

**Bozhidar Delliq** (serbisht: Божидар Делић *Božidar Delić*; l. 20 shkurt 1956, Gjakovë, Kosovë dhe Metohi, Jugosllavi – v. 23 gusht 2022, Moska, Rusi) ishte një politikan serb kosovar që shërbeu si nënkryetar i Asamblesë Kombëtare të Serbisë nga viti 2007 deri më 2012 dhe përsëri nga 2 gushti deri më 23 gusht 2022. 

Fillimisht anëtar i Partisë Radikale Serbe (SRS), Delić iu bashkua Partisë Progresive Serbe (SNS) në 2008 dhe më vonë u kthye në SRS në 2011. Në vitin 2020, Delliq u largua përsëri nga SRS dhe themeloi organizatën politike Dashuria, Besimi, Shpresa (LJVN). së bashku me Nemanja Sharoviqin. Ai u largua nga LJVN në fillim të vitit 2022 dhe, pak më vonë, u shpall si mbajtësi i fletëvotimeve të koalicionit Alternativa Demokratike Kombëtare për zgjedhjet parlamentare serbe të vitit 2022.
Haraçi

[parapamje|[Paratë e haraçit, George Hayter 1817]]
Një **haraç** (angl. *tribute*, /ˈtrɪbjuːt/; nga latinishtja *tributum*, "kontribut") është pasuri, shpesh në natyrë, që një palë i jep tjetrit si shenjë nënshtrimi, besnikërie ose respekti. Shtete të ndryshme të lashta kërkonin haraç nga sundimtarët e tokave të cilat shteti i pushtoi ose përndryshe kërcënonte t'i pushtonte. Në rast aleancash, partitë më të vogla mund t'u paguajnë haraç partive më të fuqishme si shenjë besnikërie dhe shpesh për të financuar projekte që do të përfitonin të dyja palët. Për t'u quajtur "haraç" një njohje nga paguesi i nënshtrimit politik ndaj përfituesit zakonisht kërkohet; shumat e mëdha, në thelb paratë e mbrojtjes, të paguara nga perandoria e mëvonshme romake dhe bizantine për popujt barbarë për t'i parandaluar ata të sulmonin territorin perandorak, zakonisht nuk do të quheshin "haraç" pasi Perandoria nuk pranonte asnjë pozicion politik inferior. Pagesat nga një subjekt politik superior ndaj një inferior, të bëra për qëllime të ndryshme, përshkruhen me terma duke përfshirë "subvencionim".

Perandoria e lashtë persiane Achaemenid është një shembull i një perandorie të lashtë haraçi; ai që bënte relativisht pak kërkesa për subjektet e tij jopersianë, përveç pagesës së rregullt të haraçit, që mund të ishte ari, mallra luksi, kafshë, ushtarë ose skllevër. Megjithatë, dështimi për të mbajtur pagesat kishte pasoja të tmerrshme. Relievet në Persepolis tregojnë procesione figurash që mbajnë lloje të ndryshme haraçesh.

Sundimtarët mongolë mesjetarë të Rusisë gjithashtu prisnin vetëm haraç nga shtetet ruse, të cilat vazhduan të qeverisnin veten. Athina mori haraç nga qytetet e tjera të Lidhjes Deliane. Perandoritë e Asirisë, Babilonisë, Carthage dhe Romës kërkonin haraç nga provincat dhe mbretëritë e tyre nënshtetas. Kina e lashtë mori haraç nga shtete të ndryshme si Japonia, Koreja, Vietnami, Kamboxhia, Borneo, Indonezia, Sri Lanka, Nepali, Birmania dhe Azia Qendrore (të listuara këtu). Republika Romake kërkonte haraç në formën e pagesave të barasvlershme me taksat proporcionale të pronës, për qëllime të luftës.

Perandoritë e haraçit janë në kontrast me ato si Perandoria Romake, e cila kontrollonte dhe garnizonte më nga afër territoret e nënshtruara. Një shtet tributar është ai që ruan pozitën e tij politike dhe pavarësinë e tillë që ka vetëm duke paguar haraç. Megjithëse, Republika Romake dhe Perandoria Romake ndonjëherë kontrollonin mbretëritë e klientëve duke i dhënë asaj haraç.

## Shih edhe 
* Haraxh

## Referime
Femra

[lidhja=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/66/Venus_symbol.svg/220px-Venus_symbol.svg.png|parapamje| Simboli i perëndeshës romake Venus përdoret për të përfaqësuar gjininë femërore në biologji.  Ai gjithashtu qëndron për planetin [Venera|Venus dhe është simboli alkimik i bakrit.]]
**Femra** (simboli : ♀) është seksi i një organizmi që prodhon vezët e mëdha jolëvizëse (qelizat vezë), lloji i gametës (qeliza seksuale) që shkrihet me gametën mashkullore gjatë riprodhimit seksual .   

## Përmbledhje 
Një femër ka gametë më të mëdha se një mashkull. Femrat dhe meshkujt janë rezultat i sistemit të riprodhimit anisogam, ku gametet janë të madhësive të ndryshme, ndryshe nga izogamia, ku ato kanë të njëjtën madhësi. Mekanizmi i saktë i evolucionit të gameteve femërore mbetet i panjohur.

Në speciet që kanë meshkuj dhe femra, përcaktimi i gjinisë mund të bazohet ose në kromozomet seksuale, ose në kushtet e mjedisit. Shumica e gjitarëve femra, duke përfshirë njerëzit femra, kanë dy kromozome X. Karakteristikat e femrës ndryshojnë midis specieve të ndryshme me disa specie që kanë karakteristika të theksuara dytësore seksuale femërore, si prania e gjëndrave të theksuara të qumështit te gjitarët.

Tek njerëzit, fjala *femër* mund të përdoret gjithashtu për t'iu referuar gjinisë .  

Fjala *femër* vjen nga latinishtja *femella*, forma zvogëluese e *femina*, që do të thotë " grua ". Nuk lidhet etimologjikisht me fjalën *mashkull*, por në fund të shekullit të 14-të drejtshkrimi anglez u ndryshua në paralel me atë të *mashkullit* .   *Femra* përdoret gjithashtu si emër që do të thotë "një organizëm femëror", megjithëse përshkrimi i grave si *femra* shpesh konsiderohet poshtërues, pasi nuk bën dallim midis kafshëve dhe njerëzve. 

Gjinia biologjike është konceptualisht një term i ndryshëm nga gjinia,   edhe pse ato shpesh trajtohen në mënyrë të ndërsjellë. Mbiemri *femër* mund të përshkruajë identitetin gjinor të një personi. 

Fjala mund t'i referohet gjithashtu formës së lidhësve, të tilla si vidhat, kunjat elektrike dhe pajisjet teknike. Sipas kësaj konvente, prizat dhe disa vegla tjera quhen *femërore,* dhe disa tjera përkatëse *mashkullore* .  

Femrat prodhojnë vezë, gametet më të mëdha në një sistem riprodhimi heterogam, ndërsa gametet më të vogla dhe zakonisht të lëvizshme, spermatozoidet, prodhohen nga meshkujt .  Në përgjithësi, një femër nuk mund të riprodhohet seksualisht pa akses në gametet e një mashkulli dhe anasjelltas, por në disa specie femrat mund të riprodhohen vetë në mënyrë aseksuale, për shembull nëpërmjet partenogjenezës . 

## Shih edhe 
* Gjinia
* Vajza
* Gruaja
* Mashkulli

## Referime
Altınoluk

**Altınoluk**, më parë Papazlık, është një qytezë dhe vendpushim veror në distriktin Edremit të Provincës Ballëkesir në perëndim të Turqisë. Ndodhet 25 km në perëndim të Edremit, në bregun verior të Gjirit të Edremit dhe në kodrat e Malit Ida.

## Galeria

Mimseckin HPIM0293.jpg|Altınoluk, pamje nga lagjja
Altınoluk.jpg|Perëndimi i diellit
Tarihi hamam - panoramio.jpg|Një banjë e rrënuar (dhjetor 2017)
Seminari I Ndërkombëtar për Gjuhën, Letërsinë dhe Kulturën Shqiptare

***Seminari I Ndërkombëtar për Gjuhën, Letërsinë dhe Kulturën Shqiptare*** është sesioni i 1-rë i Seminarit Ndërkombëtar për Gjuhën, Letërsinë dhe Kulturën Shqiptare dhe është mbajtur nga 10-30 gusht 1974 në Prishtinë, Krahina Socialiste Autonome e Kosovës, sot Kosova.
Sheh Sulejman Axhiza Baba

__NOINDEX__

**Sheh Sulejman Axhiza Baba**, themelues dhe perhapes i tarikatit ne pergjithsi por vecanerishte i Tarikatit *SAADI* ne Gadishullin Ilirik, apo Rumeline e atehershme ose ne Ballkanin e sotem dhe me gjere.

I biri i Ahmet Pashe Bushatliut, lindur ne Shkoder me 1537. Shkollimet e para i mori ne Medrese kurse ne Stamboll ka studiuar per Filozofi dhe sociologji. Duke pare pergaditjen dhe perkushtimin e tije e caktuan imam ne Xhamine e Oborrit Perandorak. Ne Stamboll i linden te tre djemt e tij, Danjolli, Litfullahu dhe Abdylvehabi. Me vone sherbeu dhe si Sekrektar ne administraten e Perandorise Osmane. Mirepo me gjithe pozitat qe posedonte, ate e terhiqte rruga e besimit, dhe e misticizmit. Keshtu vendosi qe te ndjek rrugen e tarikatit, duke udhetuar drejt Damaskut, ne Teqen e Saadive ku sherbente Sheh Ibrahimi, aty qendroi deri sa mori Hilafetnamen (dekretimin per poziten Sheh) dhe me pastaj mori obligimet e tjera hyjnore per shperndarjen e Tarikatit Saadi ne Rumeli dhe me gjere. bashke me shokun e tij , me te cilin kishin shkuar bashke ne Damask, Sheh Jahja Efendiun u nisen per ne mision te shenjt te perhapjes se rruges se Ehlibejtit. Sheh Sulejmani ne Rumeli e Sheh Jahjaja ne Anadoll. 
parapamje|Rrapi i mbjellur nga Axhiza Baba, sot ndodhet edhe Tyrbja apo vendpushimi i tij, ne Prizren

## Axhiza Baba 
Neper Rrugen Via Egnatia te kohes, Sheh Sulejman Bushatliu (Axhiza Baba) mberriti ne Gjakove, dhe pas shume perpjekjeve e kundershtimeve filloi ndertimin e Teqes se Madhe te Saadive ne vitin 1582 dhe me vone ne Prizren ne vitin 1608 ne Marash Hisar.

Me qen se Tarikati Saadi kishte disa degezime te ndryshme, Sheh Sulejmani percaktohet per Kollin Harabati, dhe nga kjo vetes i dha epitetin Axhiz, qe do te thote "i vogel, i urte, modest, i perkulur, qe kerkon meshire nga i madhi Zot, ose nje njeri qe e ndjen veten te pafuqishem para te madhit Zot".

Sot Tyrbja e Sheh Sulejman Axhiza Babes gjindet ne Prizren, vendi ku ishte edhe Teqja, por qe u konfiskua dhe u rrenua nga regjimi serbo-sllave mbas perfundimit te Luftes se Dyte Boterore.

Perkujdesjen per Tyrben dhe Teqen qe eshte ne rindertim e ben familja e tij gjenetike, brezat e dala nder shekuj me rradhe nga barku i misionarit mistik, shqiptarit Sheh Sulejman Axhiza Baba.

## Shikoni dhe 
## Referimet
Shkëmbi i Elefantit (Islandë)

parapamje|Shkëmbi i Elefantit, një formacion natyror shkëmbor

**Shkëmbi i Elefantit** është një formacion natyror shkëmbor në ishullin Heimaey, në arkipelagun Vestmannaeyjar. Është bërë nga shkëmbi bazalti i formuar në një shpërthim vullkanik të Eldfell. 

Është i njohur për formën e tij që i ngjan kokës së një elefanti me çatajin e tij në ujë.

## Referime
Broadcom

parapamje|255x255px|Logo e Broadcom Inc.
**Broadcom Inc.** është një projektues, zhvillues, prodhues dhe furnizues global i një game të gjerë të produkteve gjysmëpërçuese dhe 

të programeve të infrastrukturës.Zyrat qendrore te kompanise ndodhen ne Kaliforni.Broadcom njihet per prodhimet e tij ne fushen e networking,wireless,broadband etj.Kompania njihet gjithashku edhe per bashkepunimin me Raspberry Pi Foundation per krijimin e mikroprocesoreve Raspberry Pi.
Kompleksi i Gazi Ali Beut

parapamje|Xhamia e Gazi Ali Beut diku në vitet e pesëdhjeta
**Kompleksi i Gazi Ali Beut** i njohur edhe si **Vakëfi i Gazi Ali Beut** ka qenë një kompleks urbanistik dhe arkitektonik i themeluar kah mesi i shekullit XV në qytetin e Vushtrrisë. Në disa burime quhet edhe Mëhalla e Gazi Ali Beut.

## Historiku 
Sipas disa burimeve fillet e Kompleksit Gazi Ali Beu në Vushtrri datojnë diku rreth vitit 1410 kur supozohet se është  ngritur Xhamia e Gazi Ali Beut ndërsa sipas disa burimeve tjera kjo xhami është ngritur rreth vitit 1444. Në periudhën 1444 - 1455 pranë xhamisë ndërtohet edhe Hamami i Gazi Ali Beut, mejtepi, medreseja si dhe një varg objektesh tjera përcjellëse. Themelues i kompleksit ka qenë Gazi Ali Beu i cili konsiderohet themelues dhe qeveritar i parë i Sanxhakut të Viçitrinës (1455 - 1462). 

Nga gjithë Kompleksi Gazi Ali Beu në Vushtrri deri në ditët tona kanë mbetur Hamami i Gazi Ali Beut, Xhamia e Gazi Ali Beut, Nishani i Mustafë Beut si dhe objekti i KBI në Vushtrri i cili dikur ka shërbyer si mejtep dhe medrese.

## Shih edhe 
* Vushtrria
* Lista e monumenteve në Vushtrri

## Referime
Kreshik Osmani

Kreshnik Osmani është kryetar i "Partia Shqiptare Atdheu". Është arsimuar në Liban. Në vitin 2001 kthehet në Shqipëri për të dhënë kontributin e tij.https://scontent.fist9-1.fna.fbcdn.net/v/t42.1790-2/10000000_194315119684881_4740443818431543290_n.mp4?_nc_cat=106&vs=c1ef3c4431740cda&_nc_vs=HBksFQAYJEdJQ1dtQUFSN2E2RHVyQUFBUHIzVG5PSmNNbEJidjRHQUFBRhUAAsgBABUAGCRHSUNXbUFBTjZ4SzM0WTRBQUVaWURhUElpamtJYnY0R0FBQUYVAgLIAQAoRC1pICclcycgLWZiX3VzZV90ZmR0X3N0YXJ0dGltZSAxIC1pICclcycgLWMgY29weSAtbW92ZmxhZ3MgZmFzdHN0YXJ0KwaIEnByb2dyZXNzaXZlX3JlY2lwZQExDXN1YnNhbXBsZV9mcHMAEHZtYWZfZW5hYmxlX25zdWIAIG1lYXN1cmVfb3JpZ2luYWxfcmVzb2x1dGlvbl9zc2ltAChjb21wdXRlX3NzaW1fb25seV9hdF9vcmlnaW5hbF9yZXNvbHV0aW9uABFkaXNhYmxlX3Bvc3RfcHZxcwAVACUAHAAAJrqdus3zrO0DFQIoAkMzGANhdjEcF0CsXXXCj1wpGBlkYXNoX2xpdmVfbWRfZnJhZ18yX3ZpZGVvEgAYGHZpZGVvcy52dHMuY2FsbGJhY2sucHJvZDgSVklERU9fVklFV19SRVFVRVNUGwqIFW9lbV90YXJnZXRfZW5jb2RlX3RhZwZvZXBfc2QTb2VtX3JlcXVlc3RfdGltZV9tcwEwDG9lbV9jZmdfcnVsZQp3YXNsaXZlX3NkE29lbV9yb2lfcmVhY2hfY291bnQFMTk4ODMRb2VtX2lzX2V4cGVyaW1lbnQADG9lbV92aWRlb19pZA85OTc2ODQ2OTc2NzkyMTQSb2VtX3ZpZGVvX2Fzc2V0X2lkEDEwMDU3MDk1ODM0MzY4NzkVb2VtX3ZpZGVvX3Jlc291cmNlX2lkEDEwODQ4ODk4OTU0ODczMjUcb2VtX3NvdXJjZV92aWRlb19lbmNvZGluZ19pZA84MjUzODEzOTU1NDAwNTkOdnRzX3JlcXVlc3RfaWQAJQQcACXEARsHiAFzBDc3NTgCY2QKMjAyMi0wOC0yNQNyY2IFMTk4MDADYXBwE0ZhY2Vib29rIGZvciBpUGhvbmUCY3QJQlJPQURDQVNUE29yaWdpbmFsX2R1cmF0aW9uX3MIMzYyOS42OTcCdHMUcHJvZ3Jlc3NpdmVfb3JkZXJpbmcA&ccb=1-7&_nc_sid=f6c681&efg=eyJ2ZW5jb2RlX3RhZyI6Im9lcF9zZCJ9&_nc_ohc=WJ5ONbpb5ekAX_tiKFh&_nc_rml=0&_nc_ht=scontent.fist9-1.fna&oh=00_AT8d9rwEX2nz5qem2Rwv5QyP9NbgKGon-Z0O98gmWC5Qug&oe=630A3612&_nc_rid=811888989752613
Palestra Ilaz Kodra

]]
**Palestra Ilaz Kodra** është një palestër sportive e cila ndodhet në Skënderaj. Palestra në Skënderaj është ndërtuar në vitin 2020 ndërsa është emërtuar me emrin e dëshmorit Ilaz Kodra në vitin 2022 nga ana e Kuvendit Komunal të Komunës së Skënderajit. 

## Shih edhe 
* Ilaz Kodra
* Skënderaji
* Komuna e Skënderajit
* Kompleksi Memorial Adem Jashari në Prekaz

## Referime
Lumi i Podrançes

thumb|Lumi Podrançe
**Lumi i Podrançes** është një lum që shtrihet në pjesën veriore të qytetit të Vushtrrisë. Në grykëderdhjen e tij në Lumin Sitnica lartësia mbidetare është 510 metra. 

## Shih edhe 
* Vushtrria
* Lumi i Tërstenës
* Komuna e Vushtrrisë

## Referime
Vagenetia

lidhja=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/96/Map_of_Epirus.Vetus%2CNova.1210.png/220px-Map_of_Epirus.Vetus%2CNova.1210.png|djathtas|parapamje| Harta e krahinës së Vagenetisë
**Vagenetia** ose **Vagenitia** () ishte një rajon mesjetar në bregdetin e Epirit, që përputhet afërsisht me Çamërinë moderne. Rajoni ka të ngjarë të ketë marrë emrin e tij nga fisi sllav i Baiounitai. Është vërtetuar për herë të parë si një *sclavinia* nën një lloj kontrolli bizantin në shekujt 8/9, kaloi nën sundimin bullgar në fund të shekullit të 9-të dhe u kthye në sundimin bizantin në shekullin e 11-të. Kaloi në Despotatin e Epirit pas vitit 1204, ku formoi një krahinë më vete. Vagenetia ra nën sundimin shqiptar në vitet 1360, derisa u pushtua nga Perandoria Osmane në 1430.
Khafre

**Khafre** (Greqisht: Χεφρήν **Khephren** ose **Chephren**) ishte një mbret i lashtë egjiptian (faraoni) i 
Dinastisë së 4-të gjatë Mbretërisë së Vjetër. Ai ishte djali i Khufu dhe pasardhësi i Djedefre. Sipas historianit të lashtë Manetho, Khafre u ndoq nga mbreti Bikheris, por sipas dëshmive arkeologjike ai u ndoq nga mbreti Menkaure. Khafre ishte ndërtuesi që bëri piramidën e dytë më të madhe të Gizës. Pikëpamja e mbajtur nga egjiptologjia moderne në përgjithësi vazhdon të jetë se Sfinksi i Madh u ndërtua afërsisht në vitin 2500 pes për Khafren. Nuk dihet shumë për Khafren, përveç nga raportet e Herodotit, i cili shkroi 2000 vjet pas jetës së tij.

## Familja
[parapamje|majtas|140px|Emri cartouche '''Kha'afre''' në [Abydos King List]]
Khafre ishte një bir i mbretit Khufu dhe vëllai dhe pasardhësi i Djedefre. Khafre mund të jetë një djalë i Mbretëreshës Henutsen në vend të kësaj.

Khafre kishte disa gra dhe kishte të paktën 12 djem dhe 3 ose 4 vajza. 
* Mbretëresha Meresankh III ishte e bija e Kawab dhe Hetepheres II dhe kështu një mbesë e Khafre. Ajo ishte nëna e djemve të Khafres Nebemakhet, Duaenre, Niuserre dhe Khentetka, dhe një bijë të quajtur Shepsetkau.
* Mbretëresha Khamerernebty I ishte nëna e Menkaure dhe mbretëreshës së tij kryesore Khamerernebty II.
* Hekenuhedjet ishte gruaja e Khafres. Ajo përmendet në varrin e djalit të saj Sekhemkare.
* Persenet mund të ketë qenë gruaja e Khafres bazuar në vendndodhjen e varrit të saj. Ajo ishte nëna e Nikaure.

Fëmijët e tjerë të Khafre janë të njohur, por asnjë nënë nuk është identifikuar. Djem të tjerë përfshijnë Ankhmare, Akhre, Iunmin, dhe Iunre. Njihen edhe dy vajza të tjera të quajtura Rekhetre dhe Hemetre. Kjo do të nënkuptonte një mbretërim prej 24-25 vjetësh për këtë mbret nëse numërimi i bagëtisë do të ishte dy herë në vit gjatë Dinastisë së Katërt.

## Pyramid complex
majtas|parapamje|Vizatimi i kompleksit piramidale të Khafre. Një rrugë lidhte Tempullin e Luginës (poshtë-djathtas) me Tempullin e Piramidës (lart-majtas)
parapamje|260px|Piramida e Khafre dhe Sfinksi i Madh.

Khafre ndërtoi piramidën e dytë më të madhe në Giza. Emri egjiptian i piramidës ishte "Wer(en)-Khafre" që do të thotë "Khafre është i Madh".

### Tempulli i Luginës
Tempulli i luginës së Khafres ndodhej më afër Nilit dhe do të qëndronte pikërisht pranë tempullit të Sfinksit. Nga rruga e hyrjes janë gjetur mbishkrime që përmendin Hathorin dhe Bubastisin. Janë gjetur blloqe që tregojnë mbetjet e pjesshme të një mbishkrimi me emrin Horus të Khafre (Weser-ib). Mariette zbuloi statuja të Khafre në 1860. Disa u gjetën në një pus në dysheme dhe ishin pa kokë. Por u gjetën edhe statuja të tjera të plota.

## Referime
Milutin Shoshkiq

parapamje|Milutin Shoshkiq
**Millutin Shoshkiq** (serbisht: Милутин Шошкић *Milutin Šoškić*, l. 31 dhjetor 1937, Peja - 27 gusht 2022) ishte një futbollist profesionist serb që luante si portier. Ai konsiderohet si një nga lojtarët më të mëdhenj të Partizanit. 

## Biografia 
Lindi në Jabllanicë, një fshat afër Pejës nga babai Jeremija, oficer mbretëror dhe nëna Radunka, si fëmija i katërt në familje. Paraardhësi i familjes Shoshkiq është nga Bratonozhiqi, një fis me origjinë shqiptare. Në fillim të shekullit të 18-të u shpërngul në Ulotinë, dhe një degë e familjes më vonë shkoi të jetonte në Jabllanicë. Ai u rrit në një familje patriarkale. Luftën e Dytë Botërore e kaloi në mërgim në Patriarkanën Serbe të Pejës.
Slavko Večerin

Bishop **Alojzije Slavko Večerin** (l. 6 qershor 1957, Palic v. 26 gusht 2022, Kikinda) ishte një prelat katolik serb i cili shërbeu si peshkop dioqezan i Dioqezës së Suboticës në Serbi nga 8 shtatori 2020 deri në vdekjen e tij. Ai ishte anëtar i Konferencës Ndërkombëtare të Ipeshkvijve të Shenjtorëve Kiril dhe Metodi.
Rumah Gadang

**Rumah Gadang** (Minangkabau: "shtëpi e madhe") ose **Rumah Bagonjong** "shtëpi për popullin Minangkabau" (Minangkabau: "shtëpi me çati me majë") janë shtëpitë tradicionale (indonezisht: *rumah adat*) të Minangkabau në Sumatrën Perëndimore, Indonezi. Arkitektura, ndërtimi, dekorimi i brendshëm dhe i jashtëm dhe funksionet e shtëpisë pasqyrojnë kulturën dhe vlerat e Minangkabau. Një *Rumah Gadang* shërben si një vendbanim, një sallë për takime familjare dhe për aktivitete ceremoniale. Në shoqërinë matrilineale Minangkabau, *Rumah Gadang* është në pronësi të grave të familjes që jetojnë atje; pronësia kalon nga nëna tek vajza.

Shtëpitë kanë strukturë dramatike të çatisë së lakuar me kapele me shumë nivele dhe të ngritura lart. Dritaret me grila janë ndërtuar në mure të gdhendura me gdhendje të bollshme lulesh. Termi Rumah Gadang zakonisht i referohet shtëpive më të mëdha komunale, megjithatë, rezidencat më të vogla të vetme ndajnë shumë nga elementet e saj arkitekturore.

Në Sumatrën Perëndimore, *Rumah Gadang* tradicionale pasqyron popullin Minangkabau të provincës dhe është bërë simbol i kulturës së Sumatrës Perëndimore dhe Minangkabau. Në të gjithë rajonin, ndërtesa të shumta demonstrojnë elementet e projektimit të Rumah Gadang, duke përfshirë struktura të vërteta prej druri të ndërtuara për ceremonitë e zakonshme, deri në strukturën moderne më të zakonshme si ato të zyrave qeveritare dhe objekteve publike. Sot, elementët arkitekturorë të Rumah Gadang, veçanërisht çatia e saj e lakuar si bri gonjong mund të gjenden në struktura moderne, të tilla si ndërtesat e zyrave të guvernatorit dhe regjencës, tregjet, hotelet, fasadat e restoranteve Padang dhe Aeroporti Ndërkombëtar Minangkabau. Megjithatë, një *istano basa* është shembulli më i madh dhe më madhështor i këtij stili tradicional.

## Prapavija 
[parapamje|majtas|Vendndodhja e shtëpisë së [Sumatra Perëndimore|Sumatrës Perëndimore të Minangkabau]]
Sumatra është ishulli i gjashtë më i madh në botë dhe që nga koha e Marco Polo është referuar si 'ishulli i arit'. Është ishulli më i pasur me burime të Indonezisë, duke përfshirë plantacionet e tij me çaj, piper dhe gome, si dhe vaji, kallaj dhe burime të tjera minerale. E shtrirë në ekuator, Sumatra ka një klimë musonore dhe, megjithëse më shumë shi bien midis tetorit dhe majit, nuk ka sezon të thatë pa shi. Pavarësisht nga shpyllëzimi në shkallë të gjerë, Sumatra ka ende miliona hektarë pyje shiu të pashfrytëzuara që ofrojnë materiale ndërtimi. Pemët e mëdha të drurit të kërkuar për ndërtime në shkallë të gjerë janë tani, megjithatë, në furnizim rreptësisht të kufizuar. Plotësimi i kësaj praktike është zakoni i *merantaut*, sipas të cilit shumë nga burrat do të udhëtojnë larg për punë, duke u kthyer vetëm periodikisht në fshatin e tyre të origjinës. Paratë e fituara në këto udhëtime dërgohen për ndërtimin e *rumah adat* bashkëkohor.

## Referime
Gjinollët

[parapamje|[Shtëpia e Mahmut Gjinollit monument kulture në Vushtrri]]
**Gjinollët** ose **Oxhaku i Gjinollit** (osmanisht, *Gjin-oğlu* - 'i biri i Gjinit') ka qenë një familje e madhe çifligare në Kosovë e cila u shqua sidomos në vitet '20-30 të shekulli XIX. 

## Historiku 
Familja Gjinolli zotëronte çifligje në Rafshin e Kosovës dhe prona të tjera. Pati përfitime të mëdha nga tregtia e prodhimeve bujqësore në periudhën e Bllokadës Europiane të Napoleon Bonapartit, si dhe nga tregtia e mallrave të huaja që kalonin nëpër Kosovë, sidomos nga pambuku egjiptian, mallrat angleze etj. Fitime të mëdha siguroi Maliq Pasha, kreu i kësaj familjeje, nga transporti i drithit përmes Kosovës, kur Kosova njihej si hambari i drithërave në Shqipërinë Veriore. Familja Gjinolli u shqua edhe më tepër pas afrimit me Bushatllinjtë (shih) më 1812, kur u lidh martesa e Jashar Pashës, djalit të birësuar të Maliq Pashës, me një kushërirë të Mustafa pashë Bushatlliut (shih), bijën e Ibrahim Pashës. Por këto marrëdhënie të mira ndërmjet dy familjeve u ftohën pas vitit 1818. Pas kësaj Gjinollët u lidhën për një kohë me Ali pashë Tepelenën (shih), i cili u premtoi ndihma dhe privilegje të tjera. Kjo e detyroi Mustafë Bushatlliun t'u bëjë lëshime Gjinollëve dhe të pajtohet me ta. Gjinollët morën pjesë në luftën e Mustafë Bushatlliut kundër forcave të Ali pashë Tepelenës. Pasi u kthye në selinë e tij në Shkup nga fronti i luftës kundër Ali pashë Tepelenës, Maliq Pasha, duke pasur edhe përkrahjen e Bushatllinjve, rivendosi pushtetin e tronditur të familjes Gjinollëve në Prishtinë. Në vitin 1824, krahas pashallarëve të tjerë kosovarë, Maliq Pasha dërgoi forca ushtarake në ndihmë të Stambollit kundër Revolucionit Grek. Gjinollajt u bashkuan gjithashtu me Mustafë pashë Bushatlliun, kur ky u ngrit në luftë kundër Portës së Lartë. Jashar Pasha i Gjinollëve u bashkua me forcat e Bushatlliut në Prizren (1831), por pas disfatës së parë ai braktisi frontin e luftës, u kthye në Prishtinë dhe i kërkoi falje sulltanit. Ky e fali dhe i premtoi se nuk do t'ia cënonte privilegjet. Duke iu bindur Stambollit, Jashar Pasha i Gjinollëve më 1832 shkoi për të shtypur kryengritjen shqiptare e boshnjake, ndërsa dy vjet më vonë u hodh kundër kryengritësve të Llapit, që nuk i bënë dot ballë forcave të tij. Ai i propozoi Stambollit të likuidonte gjithë pashallarët që kishin ndihmuar kryengritësit e Llapit. Familja Gjinollëve në vitet '40 të shekullit XIX zotëronte rreth 16000 ha tokë, ndërsa në mesin e shekullit XIX ndërtoi tregun e Gjilanit. Ndikimi i tyre në veri shtrihej deri në qytetin e Vushtrrisë ku edhe sot e kësaj dite ndodhet monumenti kulturor i njohur si Shtëpia e Mahmut Gjinollit. Një përfaqësues tjetër i familjes Gjinolli është edhe Abdurrahman Gjinolli kryetar i degës së Prishtinës të Lidhjes së Prizrenit ndërsa dy bijtë e tij Zija Prishtina dhe Alidanish Prishtina (që morën mbiemrin Prishtina) ishin anëtarë aktivë të Komitetit të Stambollit dhe veprimtarë të dalluar të Lidhjes së Prizrenit. 

## Shih edhe 
* Vilajeti i Kosovës
* Kosova nën Perandorinë Osmane

## Referime
Hafuz Pasha

**Hafuz Pasha** (Maqedonisht: Хафуз-паша *Hafuz-paša* ose *Hafus-paša*; fl. 1826 - 1904) ishte një zyrtar osman shqiptar dhe vali (guvernator) i Üsküb (Shkup). Në vitet 1870, ai kishte gradën gjeneral brigade. Nën komandën e tij, trupat osmane dhe bashibazoukët shtypën Kryengritjen e Prillit më 1876 dhe Kryengritjen e Kumanovës më 1878.

## Karriera ushtarake 
Ai drejtoi një brigadë që shtypi Kryengritjen e Prillit e vitit 1876. Nën komandën e tij, 212 nga 223 shtëpi në Rakovicë u dogjën, me 36 banorë të vrarë; 26 nga 125 shtëpi në Popintsa u dogjën, me 66 banorë të vrarë; 60 nga 100 shtëpi në Bania u dogjën, me 13 banorë të vrarë; 80 nga 120 shtëpi, një kishë dhe shkolla në Meçkë u dogjën.

Më 20 maj 1878 udhëhoqi brigadën që shtypi Kryengritjen e Kumanovës katërmujore.

## Referime