Kalisti III

**Papa Kalisti III** (i lindur si **Alfonso de Borxha** apo Alfonso de Borgia y Cabanilles më 31 dhjetor 1378 në Xàtiva të Mbretërinë e Valencias - vdekur në 6 gusht 1458 në Romë) ishte papa i 209-të i Kishës Katolike. Shërbeu si papë që nga zgjedhja e tij më 8 prill 1455 dhe deri më 6 gusht 1458. Paraardhës i tij ishte papa Nikolla V, ndërsa pasardhësi Papa Piu II. Ai është papa i fundit që mori emrin “**Callixtus**” pas zgjedhjes së tij.

## Jeta 
Alfons de Borja lindi në **La Torreta**, tani një lagje e Kanalsit të Valencias në Mbretërinë e Valencias nën Kurorën e Aragonës – sot Spanja – por në atë kohë në Señorío de Torre de Canals. Ai ishte djali i Domingo de Borjas dhe Francina Llançolit. Gjatë skizmës perëndimore, ai e mbështeti Antipapen Benedikti XIII dhe ishte forcë e vrullshme pas nënshtrimit të Antipapes Klementit VIII ndaj Papes Martini V në vitin 1429. Karriera e tij e hershme kaloi si profesor i drejtësisë në Universitetin e Lleidës dhe pastaj si diplomat në shërbim të Mbretërisë së Aragonit, veçanërisht gjatë Këshillit të Bazelit (1431 – 1439). Ai u bë kardinal pas barazimit të Papa Eugenit IV me Mbretin Alfonsi V i Aragonit.

Ai u rrit në karrikën papnore në vitin 1455 si Kallikstus III, në një moshë shumë të shtyrë, si *kandidat i kompromisit* në mbledhjen e fshehtë papnore të atij viti. Ai shihet nga historianët si jashtëzakonisht fetar, një besimtar i fortë në autoritetin e **Selisë së Shenjtë** dhe, si papa i dytë **Borgia**, ai shkoi  në të pamundurën për ta avancuar familjen e tij menjëherë. Në vitin 1456, ai e lëshoi vulën papnore *Inter Caetera* në Portugali (të mos ngatërrohet me *Inter Caetera* të vitit 1493). Kjo vulë ua ripohoi portugezëve të drejtat që të pakësojnë të pafetë dhe Maurët (arabët) i ktheu në robëri nga vulat e mëhershme *Romanus Pontifex* dhe *Dum Diversas*, duke ripohuar pëlqimin e papës për skllavërimin e afrikanëve. Ky konfirmim i *Romanus Pontifex* po ashtu ua dha portugezëve Urdhrin ushtarak të Krishtit nën Princin Henri Lundërtari.

*Inter Caetera* e vitit 1456 ishte në kundërshtim direkt, sidoqoftë, me qëndrimin e marrë nga **Papa Eugeni IV** në vulën *Sicut Dudum* të vitit 1435, ku të pafetë pranohet se janë krijuar në imazhin e Zotit dhe që kanë shpirt, që nënkupton se asnjë i krishterë nuk ka të drejtë t’ua heq lirinë atyre.

Papa kërkoi një kryqëzatë kundër turqve të cilët kishin pushtuar Konstandinopolin në vitin 1453, por kjo thirrje nuk pati mbështetjen e princërve të krishterë.

Më 20 shkurt 1456, Papa Kallikstusi III i ngriti dy nipërit e tij në pozitën e kardinalit. I pari ishte **Rodrigo de Borja** (Borgia në italisht), i cili më vonë u bë Papa Aleksandri VI (1492 – 1503), i famshëm për korrupsionin dhe imoralitetin.  I dyti ishte Luis Julian de Milà.

Më 29 qershor 1456, Kallikstusi urdhëroi kambanat e kishës që të bien në mesditë si thirrje për tu lutur. Pasi urdhëri u përhap, rënia e kambanave u mor si thirrje kryqtare për heqjen e Rrethimit të Beogradit. Rrethimi i Beogradit u thye më 22 korrik në një fitore të madhe kundër turqve. Për ta përkujtuar këtë fitore, Kallikstusi III urdhroi që Festa e Shpërfytyrimit të mbahej me 6 gusht.

Kallikstusi urdhëroi një gjyq të ri për Gjoanën e Arkit (rreth 1412 – 1431), në të cilin ajo u shfajësua pas vdekjes.

Ai u pajtua me themelimin e Universitetit të Gerifsualdit, themelet e të cilit u vendosën në vitin 1456. Palltoja para-papnore e Kalikstusit II u karakterizua nga një kalë duke kullotur.

## "Vula papnore kundër komentës" 
Sipas një rrëfimi që së pari u tregua në vitin 1475 në biografinë  e pasvdekjes dhe që ishte zbukuruar dhe popullarizuar nga Pierre-Simon Laplace, Kallikstusi III e dëboi fantazmën e kometës Hallej, me besimin se ishte një ogur i keq për mbrojtësit e krishterimit në Beograd nga rrethonjësit e ushtrisë së Perandorisë Osmane. Nuk kemi asnjë burim primar për autorësinë e këtij tregimi. Më 29 qershor 1456 vula e papës Kaliksti III bëri thirrje në publik për lutje për suksesin e kryqëzatës, pa përmendur kometën. Më 6 gusht, kur rrethimi turk u thye, kometa nuk u pa as në Evropë as në Turqi për disa javë.

## Shiko edhe 
* Lista e papëve
* Vatikani

## Referime 
## Bibliografia 
* *European treaties bearing on the history of the United States and its Dependencies to 1648*, Ed.  Frances Gardiner Davenport, Carnegie Institute of Washington, 1917.
* Gower, Ronald Sutherland, *Joan of Arc*, BiblioBazaar LLC, 2007.
* Hibbert, Christopher, *The Borgias and their enemies: 1431–1519*, Houghton Mifflin Harcourt, 2008.
* *The Lives and Times of the Popes*, Vol.4, Ed. Artaud de Montor, Catholic Publication Society of America, 1911.

## Lidhjet e jashtme 
*  Lista e të gjithë papëve nga gazeta Guardian.
* *European treaties bearing on the history of the United States and its Dependencies to 1648*, Ed.  Frances Gardiner Davenport, Carnegie Institute of Washington, 1917. http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=23628818
* DIARIO BORJA BORGIA (Spanish)