Havle bint Ezveri

**Khawlah bint al-Azwar** (Arabisht: **خولة بنت الأزور**) ishte një grua gjatë jetës së profetit Muhammed. Khawlah ishte luftëtare muslimane, motra e Dhiraar bin Al-Azwar, luftëtar musliman dhe komandant i ushtrisë Rashidun gjatë pushtimit të muslimanëve të shekullit të 7-të. Lindi dikun në shekullin e 7-të, Khawlah ishte e njohur për udhëheqjen e saj në betejat e pushtimit musliman në pjesët e sotit që janë Siri, Jordani dhe Palestinë. Ajo luftoi me vëllain e saj Dhiraar në shumë beteja. Në ditën e katërt të betejës, ajo udhëhoqi një grup të grave kundër ushtrisë bizantine dhe u plagos gjatë luftës me një ushtarë grekë.

## Jeta e hershme
Khawlah lindi dikun në shekullin e shtatë në Arabi. Khawlah ishte vajza e një nga prijësve të fisit Bani Assad. Familja e saj ishte mesin e të parëve që e pranuan Islamin. Emri i babait të saj ishte ose Malik ose Tarik bin Ause.

## Rrethimi i Damaskut
Talenti i saj u shfaq fillimisht gjatë betejë së Sanita-el-Ukab në vitin 634, që luftonte gjatë rrethimit të Damaskut, ku vëllai i tij Zirrar (ose Deraar) po udhëheqte forcat myslimane dhe u plagos dhe u burgos nga ushtria bizantine. Halid Bin Velidi e mori rolin e tij të lëvizshëm për ta shpëtuar atë. Khawlah e shoqëroi ushtrinë dhe nxitoi të tërhiqej nga bizantinët. Në armaturën e saj dhe veshjen tipike të luftëtarëve arabë ajo nuk u njoh si grua, derisa ajo u pyet nga Halid rreth identitetit të saj.

Në Betejën e Adnajinit, Khawlah i kishte shoqëruar forcat muslimane për t'i dhënë vëmendje mjekësore ushtarëve të plagosur. Pasi vëllai i saj Diraar u kap nga forcat bizantine, Khawlah mori armaturën, armët dhe marinën e një kalorësi, duke u mbështjellur me një shall të gjelbër. Ajo luftoi me batalionin bizantin, të cilët po sulmonin ushtarët muslimanë. Halid bin Velidi, udhëheqësi i forcave muslimane, urdhëroi ushtarët të ngarkonin bizantinën. Shumë nga ushtarët muslimanë mendonin se Khawlah ishte Halid derisa u shfaq Halidi. Muslimanët mundën bizantinët, të cilët ikën nga fusha e betejës. Kur Halid gjeti Khawlah, ajo u mbulua me gjak. Ai e pyeti atë për të hequr velin e saj. Pas refuzimit disa herë, Khawlah zbuloi identitetin e saj. Halid urdhëroi ushtrinë e tij për të ndjekur Bizantinët që iknin, me Khawlah që kryesonte sulmin. Pas një kërkimi, të burgosurit muslimanë u gjetën dhe u liruan. Një nga komandantët e ushtrisë Rashidun, Shurahbil ibn Hasana, thuhet të ketë thënë për të se:

### Ekpeditat tjera
Në një betejë tjetër, Khawlah u kap pas rënies nga kali i saj. Pasi u çuan në një kamp me gra të tjera të burgosura, Khawla duhej të çohej në çadrën e kreut ndërsa ai kishte për qëllim ta përdhunonte. Në vend të kësaj, Khawlah nxiti të burgosurit e tjerë, të cilët përdorën polet e çadrës si armë dhe sulmuan rojet bizantine. Sipas El Vakidi, ata arritën të vrasin tridhjetë kalorës bizantin me Khawlah duke marrë për pesë, duke përfshirë edhe Bizantin që e fyente atë.

## Trashëgimia
Shumë rrugë dhe shkolla në vendlindjen e saj, Arabinë Saudite, janë emëruar pas saj. Jordania lëshoi një vulë në nder të saj si pjesë e "Grave Arabe në Historinë". Shumë qytete arabe kanë shkolla dhe institucione mbajnë emrin e Khawla Bint al-Azwar. Sot, një njësi ushtarake e të gjitha grave të Irakut quhet njësia e Khawlah bint al-Azwar në nderin e Khawlah. Në Emiratet e Bashkuara Arabe, kolegji i parë ushtarak për gratë, Kolegji i Trajnimit Khawlah bint Al Azwar, gjithashtu është emëruar pas emrit të saj.

## Referime