Robert Badinter

**Robert Badinter** (30 mars 1928 – 9 shkurt 2024) ishte një avokat, politikan dhe autor francez që miratoi heqjen e dënimit me vdekje në Francë në vitin 1981, ndërsa shërbente si Ministër i Drejtësisë nën François Mitterrand . Ai gjithashtu shërbeu në poste të emëruara të nivelit të lartë pranë organeve kombëtare dhe ndërkombëtare që punojnë për drejtësinë dhe sundimin e ligjit. 

## Fëmijëria dhe shkollimi 
Robert Badinter lindi më 30 mars 1928, në Paris nga Simon Badinter dhe Charlotte Rosenberg.  Familja e tij hebreje besarabe kishte emigruar në Francë në vitin 1921 për t'i shpëtuar masakrave . Gjatë Luftës së Dytë Botërore, pas pushtimit nazist të Parisit, familja e tij kërkoi strehim në Lion. Babai i tij u kap në Rue Sainte-Catherine Roundup të vitit 1943 dhe u deportua me hebrenj të tjerë në kampin e shfarosjes Sobibor, ku u vra menjëherë pas kësaj. 

Badinter u diplomua për drejtësi në Fakultetin Juridik të Parisit të Universitetit të Parisit . Më pas ai shkoi në Shtetet e Bashkuara për të vazhduar studimet në Universitetin e Kolumbias në New York City, ku mori masterin . Ai vazhdoi përsëri studimet në Sorbonë deri në vitin 1954.  Në vitin 1965, Badinter u emërua profesor në Universitetin e Sorbonës. Ai vazhdoi si profesor emeritus deri në vitin 1996. 

## Karriera politike 
### Fillimet 
Badinter e filloi karrierën e tij në Paris në 1951, si avokat duke punuar me Henri Torrès .  Në vitin 1965, së bashku me Jean-Denis Bredin, ai themeloi firmën ligjore Badinter, Bredin et partenaires, (tani Bredin Prat )   ku ushtroi profesionin e avokatit deri në vitin 1981.

### Rasti Bontems 
Aktivizmi i Badinterit kundër dënimit me vdekje filloi pas ekzekutimit të Roger Bontems më 28 nëntor 1972. Së bashku me Claude Buffet, Bontems kishte marrë peng një roje burgu dhe një infermiere gjatë revoltës së vitit 1971 në burgun Clairvaux . Ndërsa policia po sulmonte ndërtesën, Buffet u preu fytin pengjeve. Juria i dënoi të dy burrat me vdekje. Badinter shërbeu si avokat mbrojtës për Bontems dhe u zemërua nga dënimi. Pasi ishte dëshmitar i ekzekutimeve, Badinter iu përkushtua heqjes së dënimit me vdekje. 

### Denimi me vdekje 
Në këtë kontekst, ai ra dakord të mbronte Patrick Henry-n .  Në janar 1976, tetë-vjeçari Philippe Bertrand u rrëmbye. Henry shpejt u kap si i dyshuar, por u lirua për shkak të mungesës së provave. Ai jepte intervista në televizion, duke thënë se ata që rrëmbyen dhe vranë fëmijët e meritojnë vdekjen. Disa ditë më vonë, ai u arrestua përsëri dhe iu tregua kufoma e Bertrand-it të fshehur në një batanije nën shtratin e tij. Badinter dhe Robert Bocquillon mbrojtën Henrin, duke e bërë çështjen jo për fajin e Henrit, por kundër aplikimit të dënimit me vdekje. Henry u dënua me burgim të përjetshëm dhe vdiq disa muaj pas një lirimi të dhembshur nga burgu në 2017 (pas marrjes së lirimit me kusht në 2001, revokuar në 2002).  Vendimi i butë erdhi si një tronditje, me disa botime që e kishin quajtur tashmë rezultatin si një siguri virtuale për ekzekutim; Sipas burimeve spekulative, votimi kritik për dënimin me vdekje dështoi me një shumicë votash shtatë me pesë.   Rasti i Jerome Carrein, i dënuar 15 ditë pas dënimit të Henrit për vrasjen e një fëmije, u quajt gjerësisht "hakmarrja e gijotinës".   Deri në ekzekutimin e Gary Gilmore në Utah më 17 janar, tre ditë përpara vendimit të Henrit, Franca ishte e vetmja demokraci liberale perëndimore që kryente ekzekutime në mënyrë aktive.

Pavarësisht nga këndvështrimi modernist i presidentit Valéry Giscard d'Estaing dhe kundërshtimi i deklaruar ndaj gijotinës, gjatë kësaj periudhe ndodhën tre ekzekutime të tjera, të Christian Ranucci në korrik 1976, Carrein në qershor 1977 dhe Hamida Djandoubi në shtator 1977. Badinter nuk mori pjesë në debatin në asnjë rast.    Tetë dënime të tjera me vdekje u dhanë përpara miratimit të projekt-ligjit të heqjes nga parlamenti francez në shtator (vetëm dy ditët e fundit para votimit të Senatit), por asnjë nuk arriti në fazën e ekzekutimit dhe u konvertua me aktin e heqjes.   Dënimi i Maurice, pas lobimit nga Badinter, u zbut nga Mitterrand më 25 maj, ndër aktet e para të Mitterrand si president. 

### Mandati ministror (1981–1986) 
Në vitin 1981, François Mitterrand, një kundërshtar i vetëshpallur i dënimit me vdekje, u zgjodh president dhe Badinter u emërua Ministër i Drejtësisë . Ndër veprimet e tij të para ishte prezantimi i një projektligji në Parlament që propozonte heqjen e dënimit me vdekje për të gjitha krimet, si civile ashtu edhe ushtarake. Projektligji u miratua nga Senati pas një debati të ashpër më 30 shtator 1981. Më 9 tetor ligji u miratua zyrtarisht, duke i dhënë fund dënimit me vdekje në Francë. 

Gjatë mandatit të tij, ai ndihmoi gjithashtu në shfuqizimin e " *juridiksioneve të përjashtimit* " ("gjykatat e posaçme"), të tilla si Cour de Sûreté de l'État ("  ") dhe gjykatat ushtarake,  dhe përmirësoi të drejtat e viktimave të krimit. 

### 1986–2024 
parapamje| Badinter në 2007
Nga marsi 1986 deri në mars 1995, ai ishte president i Këshillit Kushtetues Francez . Nga viti 1995 deri në 2011, ai shërbeu si senator, duke përfaqësuar departamentin Hauts-de-Seine . 

Në vitin 1989, ai mori pjesë në një edicion të emisionit Antenne 2 *Apostrophes* kushtuar të drejtave të njeriut, së bashku me Dalai Lamën e 14-të . Duke diskutuar zhdukjen e kulturës tibetiane nga Tibeti, Badinter përdori termin " gjenocid kulturor ".  Ai vlerësoi shembullin e rezistencës jo të dhunshme tibetiane.  Badinter u takua me Dalai Lamën shumë herë, veçanërisht në vitin 1998 kur ai e përshëndeti atë si "Kampion i të Drejtave të Njeriut",  dhe përsëri në 2008. 

Në vitin 1991, Badinter u emërua nga Këshilli i Ministrave të Komunitetit Evropian si anëtar i Komisionit të Arbitrazhit të Konferencës së Paqes për Jugosllavinë . Ai u zgjodh kryetar i komisionit nga katër anëtarët e tjerë, të gjithë kryetarë të gjykatave kushtetuese në Komunitetin Evropian . Komisioni i Arbitrazhit ka dhënë njëmbëdhjetë këshilla në lidhje me "çështjet kryesore ligjore" që lindin nga ndarja e Republikës Socialiste Federative të Jugosllavisë . 

Badinter ishte presidenti i parë i Gjykatës së Pajtimit dhe Arbitrazhit të Organizatës për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë (OSBE) pas krijimit të saj në 1995; ai shërbeu në atë detyrë deri në vitin 2013. 

Badinter kundërshtoi anëtarësimin e Turqisë në Bashkimin Evropian, me arsyetimin se Turqia mund të mos jetë në gjendje të zbatojë rregullat e Bashkimit. Ai ishte gjithashtu i shqetësuar për vendndodhjen e vendit, duke thënë: "Ne evropianët do të kemi kufij të përbashkët me Gjeorgjinë, Armeninë, Iranin, Irakun dhe Sirinë. Unë po ju pyes: Çfarë i justifikon kufijtë tanë të përbashkët me këto vende? Çfarë e justifikon këtë do të përfshiheshim në zonat më të rrezikshme të botës?" 

Si kryetar i Komisionit të Arbitrazhit, ai fitoi respekt të lartë në mesin e maqedonasve dhe grupeve të tjera etnike në Republikën e Maqedonisë, sepse rekomandoi "që përdorimi i emrit 'Maqedoni' nuk mund të nënkuptojë asnjë pretendim territorial ndaj një shteti tjetër". Ai mbështeti njohjen e plotë të republikës në 1992.  Ai ishte i përfshirë në hartimin e të ashtuquajturës Marrëveshje të Ohrit në Republikën e Maqedonisë.  Kjo marrëveshje bazohej në parimin që propozimet e lidhura me etninë të miratuara nga kuvendi kombëtar (dhe më vonë të zbatohen në veprimet e këshillave të qytetit dhe organeve të tjera të pushtetit lokal) duhet të mbështeten nga një shumicë e dyfishtë e grupeve etnike maqedonase dhe shqiptare. Ky shpesh quhet "parimi i Badinterit". 

Në vitin 2009, Badinter shprehu shqetësimin për heqjen nga Papa të shkishërimit të peshkopit kontrovers katolik anglez Richard Williamson, i cili kishte shprehur mohimin e Holokaustit dhe ishte shuguruar ilegalisht peshkop.  Papa e riaktivizoi shkishërimin më vonë. 

Badinter u zgjodh në Shoqërinë Filozofike Amerikane në 2009. 

### Projekti Botëror i Drejtësisë 
Badinter shërbeu si Bashkëkryetar Nderi për Projektin Botëror të Drejtësisë . Ai punon për të udhëhequr një përpjekje globale, multidisiplinare për të forcuar sundimin e ligjit për zhvillimin e komuniteteve të mundësive dhe barazisë. 

### Rasti i Dominique Strauss-Kahn 
Në fillim të çështjes së Dominique Strauss-Kahn në vitin 2011, në të cilin Drejtori Menaxhues i FMN-së u akuzua për përdhunim dhe u arrestua nga policia në New York City, Robert Badinter reagoi duke i thënë France Interit se ishte i indinjuar nga " vrasje mediatike" dhe denoncoi "dështimin e një sistemi të tërë" të natyrshme në ecjen perp të Strauss-Kahn, një i dyshuar, por edhe të medias që gjykon fajësinë e një fajtori të supozuar për akuza që nuk kishin nisur një gjyq dhe që përfundimisht u pushuan. .     Strauss-Kahn kishte qenë një kandidat i favorizuar socialist për zgjedhjet presidenciale të prillit të ardhshëm, por hoqi të gjitha pretendimet për të kandiduar pas arrestimit të tij.

Badinter u martua me filozofin dhe shkrimtaren feministe Élisabeth Bleustein-Blanchet, e bija e Marcel Bleustein-Blanchet, i cili ishte themeluesi i Publicis, një kompani shumëkombëshe reklamash dhe marrëdhëniesh me publikun. Ai vdiq në Paris gjatë natës së 8 deri më 9 shkurt 2024, në moshën 95-vjeçare.   Presidenti Macron më vonë njoftoi se Badinter do të nderohej me varrim në Panteon .   

## Çmimet 
Badinter refuzoi çdo dallim nderi nga Urdhri Kombëtar i Legjionit të Nderit (siç bëri gruaja e tij) dhe Urdhri Kombëtar i Mérite . Ai megjithatë mori dekorata të huaja, veçanërisht Urdhrin e Tomáš Garrigue Masaryk (Republika Çeke) në 2001.  dhe Urdhri 8-Shtator ( Maqedonia e Veriut ) në 2006.  Si një aktivist i vjetër për heqjen e dënimit me vdekje, Robert Badinter u emërua anëtar nderi i Komisionit Ndërkombëtar kundër Dënimit me Vdekje . 

## Përmbledhje e karrierës politike 
: Emërimet politike:
:* Kryetari i Këshillit Kushtetues : 1986–1995.
:* Ministër i Drejtësisë: 1981–1986 (dorëhequr pas emërimit si kryetar i Këshillit Kushtetues).
: Zyra e zgjedhur:
:* Senatori për Hauts-de-Seine : 1995–2011. Zgjedhur në 1995, rizgjedhur në 2004. 

## Publikime 
* ''L'exécution* (1973), about the trial of Claude Buffet and Roger Bontems
* *Condorcet, 1743–1794* (1988), co-authored with Élisabeth Badinter.
* *Une autre justice* (1989)
* *Libres et égaux : L'émancipation des Juifs (1789–1791)* (1989)
* *La prison républicaine, 1871–1914* (1992)
* *L'abolition* (2000), recounting his fight for the abolition of the death penalty in France
* *Une constitution européenne* (2002)
* *Le rôle du juge dans la société moderne* (2003)
* *Contre la peine de mort* (2006)
* *Les épines et les roses* (2011), on his failures and successes as Minister of Justice

## Shih edhe 
* Komisioni i Badinterit

## Referime 
## Lidhjet e jashtme 
* Official page of Robert Badinter in the French Senate
*  La page de Robert Badinter sur le site du Sénat
*  *Vidéo:* Robert Badinter en 1976, il motive son engagement contre la peine de mort, une archive de la Télévision suisse romande
*  *UHB Rennes II'' : Autour de l'oeuvre de Robert Badinter: Éthique et justice. Synergie des savoirs et des compétences et perspectives d'application en psychocriminologie. "journées d'étude les 22 et 23 mai 2008 à l'université Rennes 2, sur le thème 'Autour de l'œuvre de Robert Badinter: Éthique et justice, uhb.fr; accessed 12 March 2017.