Fructus

***Fructus*** (latinisht për "fruta", fryti) është një term ligjor i përdorur në të drejtën romake për të përshkruar të mirat e krijuara në mënyrë natyrore nga prona të tjera. Në shumicën e kuptimeve tradicionale, kjo përfshin frytin tekstual të bimëve të ndryshme, por edhe të mirat e mara nga kafshët, si qumështi ose leshi. Ka disa diskutime nëse përfitimet që dalin nga veprime të tjera ligjore, siç është interesi i huamarrjes, mund të konsiderohen *fructus* – juristët e lashtë zakonisht i shmangnin interpretime të tilla, por argumentonin ti trajtonin përfitimet në mënyrë analogjike.

## E drejta e *fructus* 
Në Romën e Lashtë, e drejta për të mbledhur *fructus* konsiderohej një e drejtë integrale e pronarit. Juristët e lashtë shpesh komentonin shpesh mbi të drejtën e *fructus* në situata të ndryshme. Përgjithësisht bihej dakord mbi atë deri në ndarjen e objektit të saj bërthamë, *fructus* mbetej një pjesë e atij objekti; kur shkëputej, ata bëheshin pronësi e zotëruesi nën kushte normale. Këtu ekzistonin përjashtime të ndryshme ndaj këtij rregulli të përgjithshëm:
* Një person që zotëron objektin në mirëbesim, mund të titullohet për të gjitha *fructus* e mbledhura gjatë kësaj kohe që zotërohej prona, si një forme e shpërblimit për "kultivimin dhe kujdesin" (*pro cultura et cura*).
* Si pjesë e *ususfructus*.
* Si pjesë e një marrëveshjeje *emfiteuze*.
* Një mbajtës mund të titullohet ndaj *fructus* nëse kontrakta e lidhur e përcakton atë.

Çasti i saktë në kohë në të cilin zotërimi i *fructus* sigurohet dallon në disa rrethana të caktuara. Zotëruesi i objektit bërthamor, zotëruesi në mirëbesim ose *emfiteuti*, të gjithë marin zotërimin e *fructus* në çastin që ata shkëputen nga objekti bërthamor (*separatio*), ndërsa mbajtësit dhe personat që përfitojnë nga *ususfructus* marin pronësinë në çastin që ata mbledhin *fructus* (*perceptio*). Kjo bëhet e rëndësishme, konsiderohet, për shembull, çështja e trashëgimisë.

* fryte natyrore, janë fryte natyrore ato që *rrjedhin drejtpërdrejtë nga sendi*, në vijim me bashkëpunimin e punës së njeriut (prodhime bujqësore, ato të minierave, kafshët, torfierat etj.). Pronarët e sendit bërthamor apo *nënë*, apo subjektet e ndryshme që lëshon fryte, i bënë frytet të vetat për efekt të ardhjes natyrore në jetë të tyre, pa nevojën e bashkëpunimit të të tjerëve.
* fryte civile, janë fryte civile atë që *meren nga sendi si përkues të gëzimit që të tjerët kanë*, do me thënë paratë që pronari nxerë nga dhënia të tjerëve në gëzimin e sendit.

## *Ususfructus* 
*Ususfructus* është një lloj i robërie romak, ku një personi i jepet e drejta për të përdorur pronën e një tjetri dhe për vjelë *fructus* nga prona e një tjetri. Kjo ishte një robëri shumë e fuqishme, si në shumicën e rasteve ajo e linte zotëruesi vetëm me zotërimin e thjeshtë (*nuda proprietas*) të pronës së përmendur, në këtë mënyrë *ususfructus* ishte e paaftë për tu trashëguar ose përndryshe transferohej te një tjetër person – ajo skadonte me vdekjen e përdoruesit ose në kohën e caktuar në kontratë. Në mënyrë të rëndësishme, përdorues të tillë nuk ndikonin ose e shkatërronin substancën e pronës përgjatë përdorimit të tyre dhe vjeljes – një kontratë *cautio usufructuaria*, u krijua për qëllimin e parandalimit të shpërdorimeve të tilla.

## Shiko gjithashtu
* Pasuria (ligj)
* Prona
* Pronësia
* Pasuria e paluajtshme
* Sekuestrimi (ligj)
* Konfiskimi
* Abusus
* Genius loci
* Folklori Romak
* Folklori i lashtë grek
* Plaçkitja Vandale e Romës
* Plaçkitja Visigote e Romës
* Aerarium
* Ager publicus
* Amfiteatri Romak
* Amicitia
* Anijet Romake
* Arkitektura Romake
* Arkitektura e Teatrove Romake
* Auctoritas
* Besimet e lashta mesdhetare
* Bujqësia në Romën e lashtë
* Cannaba
* Cirku Romak
* Colonus (person)
* Cursus honorum
* Çitadela
* Dashuria Greke
* Drungos
* Dux
* Dymbëdhjetë Tabelat
* E drejta romake
* Ekonomia Romake
* Equites
* Ergastulum
* Feja romake
* Festivalet Romake
* Forumet Romake
* Fructus
* Frumentarii
* Gens
* Harku i Triumfit
* Historia e Kushtetutës romake
* Horreum
* Horreum (Epir)
* Hospitium
* Imperium
* Institucionet politike të Romës së lashtë
* Jus
* Justitia
* Kalendari Romak
* Klima e Romës së Lashtë
* Kodeksi i Justinianit
* Kodeksi i Theodosit
* Kolona e Fitores
* Kolonia Romake
* Kopshtet romake
* Kultura e Romës së lashtë
* Lapis manalis
* Larja në Romën e Lashtë
* Latifundium
* Latinët e Lashtë
* Latium
* Lidhja Latine
* Limes Britannicus
* Llaçi romak
* Luftërat Romako-Latine
* Magjistratët romakë
* Magjistratët e Perandorisë Romake
* Mare Nostrum
* Marina Romake
* Miliarium Aureum
* Misteret greko-romake
* Mjekësia Romake
* Mos maiorum
* Mundus Cereris
* Municipium
* Muri i Antoninit
* Nikopoli i Epirit
* Optimates dhe populares
* Orcus
* Pagus
* Patricët romakë
* Perandoria Romake
* Periudha e Ngrohtë Romake
* Plebejtë
* Pomerium
* Possessio
* Potestas
* Primus inter pares
* Pronoia
* Provinca romake e Epirit
* Roma quadrata
* Rrugët romake
* Selitë perandorake romake
* Shpyllëzimi gjatë periudhës romake
* Shtatë Kodrat e Romës
* Shtetësia Romake
* Shtëpia Romake
* Skllavëria në Romën e lashtë
* Skulptura Romake
* Spektaklet Romake
* Tempulli Romak
* Teknologjia në Romën e lashtë
* Të Drejtat Latine
* Thermae
* Traditat romake të emërtimit
* Triumfi Romak
* Ujësjellësi Romak
* Umbilicus urbis Romae
* Ura e Trajanit
* Urbanistika Romake
* Urbs
* Usucapio
* Vicus
* Vila Romake
* Zgjedhjet në Republikë Romake

## Citime fundore
## Bibliografia
* 
* 
* 
*