Afera e inceneratorëve

Si **afera** ose **çështja e inceneratorëve** njihet vargu i hetimeve për dhënien me koncesion të inceneratorëve të Elbasanit, Fierit dhe Tiranës.

## Prokurimet 
Qeveria e Shqipërisë i hapi rrugën ndërtimit me koncesion tre inceneratorëve, me argumentin se Shqipëria ndodhej në një "emergjencë mjedisore".

### Inceneratori i Elbasanit (2014) 
Koncesioni i parë u dha në 2014 për inceneratorin e Elbasanit. Kompania *Albtek Energy* sh.p.k. bën ofertë të pakërkuar, qeveria brenda dy muajsh mori vendimin për ndërtimin e inceneratorit, bëri termat e referencës dhe shpalli garën. Në garë mori pjesë vetëm *Albtek Energy*, që fitoi kontratën me vlerë rreth 22 milionë euro. Draft-kontrata parashikonte ndërtimin e inceneratorit brenda 16 muajve, por në kontratën e nënshkruar, afati i punimeve është 7 vjet.

### Inceneratori i Fierit (2016) 
*Integrated Technology Services* sh.p.k. me të njëjtën zyrë si *Albtek Energy* sh.p.k. dhe njësoj si ajo bëri ofertë të pakërkuar te Ministria e Mjedisit. Qeveria shpalli garën në vitin 2016 ku mori pjesë vetëm *Integrated Technology Services* dhe fitoi kontratë me vlerë 25 milionë euro. Draft-kontrata parashikonte përfundimin e punimeve për 2 vjet, ndërsa kontrata përfundimtare për 6 vjet.

### Inceneratori i Tiranës (2017) 
Ministria e Mjedisit mori një letër me propozim të pakërkuar nga një kompani që ende nuk ekzistonte dhe tre muaj më vonë kompania u regjistrua në Holandë. Në vitin 2017, qeveria shpalli tenderin dhe kompania fitoi kontratën koncesionare 30-vjeçare, me vlerë 128 milionë euro.

## Hetimet 
Hetimet filluan në vitin 2020. 

### Akuzat 
Gjatë procedurave të shpronësimit të tokës ku do të ndërtohej inceneratori i Fierit, Bllako në bashkëpunim me ish-ministrin e Mjedisit, Lefter Koka dhe Kryetarit të Komisionit të Shpronësimit, Pëllumb Abeshi kanë falsifikuar dokumentet duke e cilësuar tokën arë si tokë truall për të rritur vlerën e dëmshpërblimit. Me vendim qeverie, shteti ka paguar 46 299 060 lekë për shpronësimin e tokës ku u ndërtua inceneratori i Fierit. Si rrrjedhojë, ka rezultuar një dëm ekonomik në buxhetin e shtetit në vlerën 16 288.344 lekë.

Nga hetimet e SPAK kanë rezultuar të dhëna se deputeti Bllako, kur ishte Sekretar i Përgjithshëm i Ministrisë së Mjedisit dhe më pas Drejtor i Përgjithshëm i Agjencisë Kombëtare të Ujësjellësit, ka favorizuar shoqërinë koncesionare “Integrated Technology Waste Treatment Fier”, kundrejt marrjes në mënyrë të tërthortë të përfitimit të parregullt në shumën prej 14,964,900 lekë.

### Të arrestuarit 
Arrestimet e para për inceneratorin e Elbasanit 2021. 
Vala e dytë e arrestimeve, kësaj radhe për inceneratorin e Elbasanit dhe të Fierit bashkë, ndodhi në vitin 2022. Më 29 mars 2022, Gjykata e Posaçme e Shkallës së Parë për Korrupsionin dhe Krimin e Organizuar (GJKKO) ka lëshuar 14 urdhër-arreste me kërkesë të SPAK-ut. U arrestuan 10 të dyshuar (4 me arrest shtëpie), teksa rëndohen sërish akuzat për Lefter Kokën dhe Klodian Zoton, i pari ndodhej në arrest burgu, ndërsa i dyti ndohet në arrati.

SPAK-u akuzon gjithashtu Alqi Bllakon (deputet-PS) për korrupsion dhe shpërdorim detyre kur ka qenë Sekretar i Përgjithshëm i Ministrisë së Mjedisit dhe më pas Drejtor i Përgjithshëm i Agjencisë Kombëtare të Ujësjellës-Kanalizimeve dhe Infrastrukturës së Mbetjeve. Duke qenë se Bllako është deputet, SPAK-u duhet të autorizohet nga Kuvendi i Shqipërisë për arrestimin e tij.

## Referime 
https://spak.al/2022/03/29/njoftim-46/ 

https://euronews.al/vendi/aktualitet/2022/03/29/3-inceneratoret-qe-u-kane-marre-miliona-euro-shqiptareve/

https://euronews.al/vendi/aktualitet/2022/03/29/3-emrat-e-njohur-mes-te-arrestuarve-per-inceneratoret/ 

https://euronews.al/vendi/aktualitet/2022/03/29/spak-kerkon-arrestimin-e-deputetit-te-ps-se/ 

https://www.monitor.al/spak-tregon-abuzimet-me-inceneratoret-e-fierit-dhe-elbasanit/

https://www.reporter.al/2023/12/08/skandali-100-milione-euro-spak-leshon-15-masa-sigurie-per-incineratorin-e-tiranes/