Rrahja e Charles Sumnerit

parapamje|330x330px|Karikaturë politike e sulmit
 
**Shkatërrimi i Charles Sumnerit**, ose **Çështja Brooks-Sumner**, ndodhi më 22 maj 1856, në dhomën e Senatit të Shteteve të Bashkuara, kur Përfaqësuesi Preston Brooks, një demokrat pro skllavërisë nga Karolina e Jugut, përdori një bastun në këmbë për të sulmuar Senatorin Charles Sumner, një republikan abolicionist nga Masaçusetsi. Sulmi ishte në hakmarrje për një fjalim të hidhur nga Sumner dy ditë më parë, në të cilin ai kritikoi ashpër skllavopronarët, duke përfshirë Senatorin e Karolinës së Jugut pro skllavërisë, Andrew Butler, një i afërm i Brooks. Rrahja pothuajse e vrau Sumnerin dhe kontribuoi ndjeshëm në polarizimin e vendit mbi çështjen e skllavërisë. Ajo është konsideruar simbolike e "prishjes së ligjërimit të arsyetuar"  dhe gatishmërisë për t'iu drejtuar dhunës që përfundimisht çoi në Luftën Civile .

Megjithëse Sumner nuk ishte në gjendje të kthehej në Senat deri në dhjetor 1859,  legjislatura e Masaçusetsit refuzoi ta zëvendësonte atë, duke e lënë tryezën e tij bosh në Senat si një kujtesë publike për sulmin.

## Sfondi 
Në vitin 1856, gjatë krizës " Kansasi i përgjakur ", Sumner denoncoi Aktin Kansas-Nebraska në fjalimin e tij "Krimi kundër Kansasit", mbajtur më 19 maj dhe 20 maj. Fjalimi i gjatë argumentoi për pranimin e menjëhershëm të Kansasit si një shtet i lirë dhe vazhdoi të denonconte " Fuqinë e Skllevërve " - krahun politik të pronarëve të skllevërve:
 

Retorika e Sumner iu drejtua kryesisht autorëve të Aktit, Senatorëve Stephen A. Douglas nga Illinois dhe Andrew Butler nga Karolina e Jugut. Lidhur me Butlerin, Sumner u shpreh si më poshtë:

Sumner gjithashtu u tall me aftësinë e të folurit të Butlerit, e cila ishte penguar nga një pikë në tru e kohëve të fundit: 

Sipas Manisha Sinhës, Sumner ishte tallur dhe fyer si nga Douglas ashtu edhe nga Butler për kundërshtimin e tij ndaj ligjit të skllevërve të arratisur dhe Aktit Kansas-Nebraska, me Butlerin që pëdori si karrem racën në mënyrë të vrazhdë ndaj Sumnerit duke bërë aludime seksuale ndaj grave të zeza, si shumë skllavopronarë që akuzonin abolicionistët për promovimin e martesave ndërracore. 

Akuzat e ngarkuara seksualisht ishin gjithashtu pjesë e leksikut të abolicionistëve. William James Hoffer thekson se "Është gjithashtu e rëndësishme të vihen re imazhet seksuale që u përsëritën gjatë fjalimit të [Sumnerit], të cilat nuk ishin as të rastësishme dhe as pa rast. Abolicionistët akuzonin në mënyrë rutinore skllavopronarët për ruajtjen e skllavërisë në mënyrë që ata të mund të angazhoheshin në marrëdhënie seksuale të dhunshme me skllevërit e tyre. "  Douglas tha gjatë fjalimit "[Ky] budalla i mallkuar do ta vrasë veten nga një budalla tjetër i mallkuar". 

Përfaqësuesi Preston Brooks, kushëriri i parë i Butlerit një degë më pak/shumë,   u zemërua. Ai më vonë tha se kishte ndërmend ta sfidonte Sumnerin në një duel dhe u konsultua me përfaqësuesin e Karolinës së Jugut , Laurence M. Keitt, për etiketimin e duelit. Keitt i tha atij se dueli ishte për zotërinj me pozitë të barabartë shoqërore dhe se Sumneri nuk ishte më i mirë se një pijanec, për shkak të gjuhës gjoja të vrazhdë që kishte përdorur gjatë fjalimit të tij. Brooks tha se ai arriti në përfundimin se, duke qenë se Sumneri nuk ishte zotëri, ai nuk meritonte trajtim të nderuar; për Keittin dhe Brooksin, ishte më e përshtatshme për të poshtëruar Sumnerin duke e rrahur atë me një shkop kallami në një mjedis publik. 

## Dita e sulmit 
majtas|parapamje|261x261px| Përfaqësuesi Laurence Keitt e këshilloi Brooks-in dhe ishte me të kur ai sulmoi Sumnerin
Dy ditë më vonë, pasditen e 22 majit 1856, Brooks hyri në dhomën e Senatit me përfaqësuesin Keitt dhe një aleat tjetër, Përfaqësuesin Henry A. Edmundson të Virxhinias. Ata prisnin që galeritë të pastroheshin, duke qenë veçanërisht të shqetësuar se nuk kishte zonja të pranishme për të dëshmuar se çfarë synonte të bënte Brooks.  Ai u përball me Sumnerin teksa ishte ulur duke shkruar në tryezën e tij në dhomën pothuajse të zbrazët të Senatit. "Z. Sumner, e kam lexuar fjalimin tuaj dy herë me kujdes. Është një shpifje për Karolinën e Jugut dhe zotin Butler, i cili është një i afërm i imi", njoftoi me qetësi Brooks me zë të ulët. Ndërsa Sumner filloi të ngrihej në këmbë, Brooks e goditi rëndë Sumnerin në kokë para se ai të arrinte në këmbët e tij, duke përdorur një kallam të trashë guta-perka me një kokë ari. Forca e goditjeve e tronditi aq shumë Sumnerin saqë ai humbi menjëherë shikimin. "Unë nuk e pashë më sulmuesin tim, as ndonjë person apo objekt tjetër në dhomë. Ajo që bëra më pas u bë pothuajse pa vetëdije, duke vepruar nën instinktet e vetëmbrojtjes", kujtoi ai më vonë. 
majtas|parapamje|230x230px| Përfaqësuesi Henry A. Edmundson gjithashtu e këshilloi Brooksin dhe ishte me të gjatë sulmit ndaj Sumnerit
Sumner u rrëzua përtokë dhe u bllokua nën tavolinën e rëndë që ishte ngjitur me dyshemenë. Karrigia e tij, e cila u vu në tavolinën e tij, lëvizte përpara dhe mbrapa në një udhë; Sumner ose nuk mundi ose nuk mendoi të rrëshqiste karrigen e tij pas për të shpëtuar, kështu që e nguli nën tryezën e tij. Brooks vazhdoi të godiste Sumnerin derisa Sumneri u ngrit në këmbë dhe hoqi tavolinën nga dyshemeja në një përpjekje për t'u larguar nga Brooks.  Në këtë kohë, Sumneri ishte verbuar nga gjaku i tij. Ai u lëkund në rresht dhe, me krahët e shtrirë, u përpoq më kot të mbrohej, por kjo e bëri atë një objektiv edhe më të madh dhe më të lehtë për Brooks-in, i cili vazhdoi ta rrihte në kokë, fytyrë dhe shpatulla "në masën e plotë ] fuqi”. Brooks nuk u ndal kur bastuni i tij u këput; ai vazhdoi të godiste Sumnerin me copën që mbante kokën e arit. Sumner u pengua dhe u rrotullua në mënyrë konvulsive (dridhëse), "O Zot," ai gulçoi, "Oh! Oh!" Afër fundit të sulmit, Sumneri u rrëzua pa ndjenja, edhe pse pak para se të dorëzohej, ai "u fry si një viç" sipas Brooks-it. Brooks e kapi Sumnerin në rënie, e mbajti për xhaketë me njërën dorë dhe vazhdoi ta sulmonte me bastunin në tjetrën.   Disa Senatorë dhe Përfaqësues të tjerë u përpoqën të ndihmonin Sumnerin, por u bllokuan nga Edmundson, i cili u bërtiti shikuesve që ti linin vetëm dy zotërinjtë,  dhe Keitt, i cili tundi bastunin e tij dhe një pistoletë, bërtiti: "Lërini !" dhe "Lërini të qetë, Zoti ju mallkoftë, lërini të qetë!"   

Senatori John J. Crittenden u përpoq të ndërhynte dhe iu lut Brooksit të mos e vriste Sumnerin. Senatori Robert Toombs më pas ndërmjetësoi për Crittendenin, duke i thënë Keitt-it që të mos sulmonte dikë që nuk ishte palë në mosmarrëveshje, megjithëse Toombs gjithashtu tregoi më vonë se ai nuk kishte asnjë problem që Brooks po rrihte Sumnerin, dhe në fakt e miratonte atë. 

Përfaqësuesit Ambrose S. Murray dhe Edwin B. Morgan më në fund mundën të ndërhynin dhe të frenonin Brooks, i cili në atë moment ai u largua në heshtje nga dhoma.  Murray mori ndihmën e Rreshterit nën Armë, Dunning R. McNair .  Ndërsa Sumner rifitoi vetëdijen, ata ishin në gjendje ta ndihmonin atë të ecte në një tualet.  Sumner mori ndihmën e parë dhe kujdesin mjekësor, duke përfshirë disa qepje.  Me ndihmën e Nathaniel P. Banks, Kryetarit të Dhomës dhe Senatorit Henry Wilson, Sumner mundi të udhëtonte me karrocë për në banesën e tij, ku mori trajtim të mëtejshëm mjekësor.  Brooks gjithashtu kërkoi kujdes mjekësor përpara se të largohej nga Kapitol; e kishte goditur veten sipër syrit të djathtë me një nga ngritjet e bastunit. 

Bastuni i përdorur nga Brooks u thye në disa pjesë, të cilat ai i la në dyshemenë e njomur me gjak të dhomës së Senatit. Disa, duke përfshirë kokën e artë të kallamit, u gjetën nga Edmundson, i cili ia dha pjesën me kokën Adam John Glossbrennerit, Rreshterit të Shtëpisë së Armëve .   Kjo pjesë e kallamit përfundimisht u dërgua në Muzeun e Shtëpisë së Vjetër Shtetërore në Boston; është punuar për të lëmuar skajet dhe mbarimin dhe më pas është vënë në ekspozim.  Ligjvënësit jugorë bënë unaza nga pjesët e tjera që Edmundson mori nga dyshemeja e Senatit, të cilat i mbanin në zinxhirë në qafë për të treguar solidaritetin e tyre me Brooks-in, i cili mburrej "[Copat e bastunit tim] lutet të merren për relike të shenjta". 

## Pasojat 
[parapamje| Bastuni që u përdor për të sulmuar Charles Sumner në ekspozitën në [Shtëpia e Vjetër Shtetërore (Boston)|Shtëpinë e Vjetër të Shtetit në Boston]]
Episodi zbuloi polarizimin në Amerikë, i cili tashmë kishte arritur në foltoren e Senatit. Sumner u bë martir në veri dhe Brooks hero në jug. Veriorët ishin të indinjuar. *Cincinnati Gazette* tha: "Jugu nuk mund ta tolerojë askund fjalën e lirë dhe do ta mbyste atë në Uashington me çomangë dhe thikë të harkuar, pasi tani po përpiqen ta mbysin atë në Kansas me masakra, përdhunime dhe vrasje".  William Cullen Bryant i *New York Evening Post,* pyeti: "A ka ardhur puna deri këtu që ne duhet të flasim me frymë të mbytur në prani të zotërinjve tanë jugorë?&nbsp;... A duhet të ndëshkohemi siç i ndëshkojnë ata robërit e tyre? A jemi edhe ne, skllevër, skllevër të përjetshëm, një objektiv i goditjeve të tyre brutale, kur nuk e shtrëngojmë veten për t'i kënaqur ata?"  Mijëra morën pjesë në mitingje në mbështetje të Sumnerit në Boston, Albany, Cleveland, Detroit, New Haven, Nju Jork dhe Providence. U shpërndanë më shumë se një milion kopje të fjalimit të Sumnerit. Dy javë pas bastisjes, Ralph Waldo Emerson përshkroi ndarjen që përfaqësonte incidenti: "Unë nuk shoh se si një komunitet barbar dhe një komunitet i qytetëruar mund të përbëjnë një shtet. Mendoj se duhet të heqim qafe skllavërinë ose duhet të heqim qafe lirinë. ." 

Anasjelltas, Brooks u vlerësua nga gazetat jugore. *Richmond Enquirer* editorializoi se Sumner duhet të rrihet me bastun "çdo mëngjes", duke lavdëruar sulmin si "i mirë në konceptim, më i mirë në ekzekutim dhe më i miri në pasoja" dhe denoncoi "këta abolicionistë vulgarë në Senat" të cilët "janë vuajtur për të vrapuar shumë gjatë pa jakë. Ata duhet të nënshtrohen." Jugorët i dërguan Brooksit qindra bastunë të rinj në mbështetje të sulmit të tij. Tek njëri ishte mbishkrimi "Goditeni përsëri". 

Historiani William Gienapp ka dalë në përfundimin se "sulmi i Brooks ishte i një rëndësie kritike në transformimin e Partisë Republikane  në një forcë të madhe politike". 

Brooks pretendoi se ai nuk kishte ndërmend të vriste Sumnerin, ose përndryshe do të kishte përdorur një armë tjetër.  Në një fjalim në Dhomën e Përfaqësuesve duke mbrojtur veprimet e tij, Brooks deklaroi se ai "nuk donte të shfaqte mosrespektim ndaj Senatit të Shteteve të Bashkuara" ose Dhomës me sulmin e tij ndaj Sumner.  Brooks u arrestua për sulmin.  Ai u gjykua në një gjykatë të Distriktit të Kolumbisë, u dënua dhe u gjobit me 300 dollarë (e njëvlershme me 9,770 dollarë në 2022), por ai nuk mori asnjë dënim me burg.  Një mocion për përjashtimin e Brooksit nga Dhoma dështoi, por ai dha dorëheqjen më 15 korrik në mënyrë që të lejonte zgjedhësit e tij të ratifikonin ose dënonin sjelljen e tij nëpërmjet një zgjedhje speciale.  Ata e miratuan; Brooks u rikthye shpejt në detyrë pas votimit të 1 gushtit,  dhe më pas u rizgjodh për një mandat të ri më vonë në 1856,  por ai vdiq nga krupa përpara se të fillonte mandati i ri. 

Keitt u censurua nga Dhoma.  Ai dha dorëheqjen në shenjë proteste, por zgjedhësit e tij ratifikuan sjelljen e tij duke e rizgjedhur me shumicë dërrmuese në vendin e tij brenda një muaji.  Në vitin 1858, ai u përpoq të mbyste përfaqësuesin Galusha Grow të Pensilvanisë ( Republikan ) pasi e quajti atë një "shofer zezak" gjatë një debati në katin e Dhomës. 

Në zgjedhjet e 1856, Partia e re Republikane bëri përpara duke përdorur mesazhet binjake të "Kansasit të Përgjakur" dhe "Sumnerit të Përgjakur",  sepse të dyja ngjarjet shërbyen për të paraqitur demokratët pro-skllavërisë si ekstremistë.  Megjithëse demokratët fituan zgjedhjet presidenciale dhe rritën shumicën e tyre në Dhomën e Përfaqësuesve, sepse Kompromisi i tre të pestave u dha demokratëve një përparësi, republikanët arritën fitore të mëdha në zgjedhjet për legjislaturat e shtetit, gjë që u mundësoi atyre fitonin ulëse në zgjedhjet e Senatit të SHBA, sepse senatorët u zgjodhën nga legjislaturat e shtetit.  Dhuna në Kansas dhe rrahja e Sumner-it ndihmuan republikanët të bashkoheshin dhe të krijonin kohezion si parti, gjë që shtroi skenën për fitoren e tyre në zgjedhjet presidenciale të 1860-ës . 

Gjatë seancës së Kongresit të 1856, Brooks mbajti një fjalim duke bërë thirrje për pranimin e Kansasit "edhe me një kushtetutë që refuzon skllavërinë". Toni i tij pajtues u bëri përshtypje veriorëve dhe i zhgënjeu mbështetësit e skllavërisë.  

* Lista e incidenteve të dhunës politike në Uashington, DC