Claude (inteligjenca artificiale)

**Claude** është një suitë modelesh gjuhësore në shkallë të gjerë e zhvilluar nga kompania amerikane Anthropic dhe e publikuar për herë të parë në vitin 2023. Është emëruar sipas matematikanit Claude Shannon, një pionier i teorisë së informacionit.

Claude përdoret për zhvillimin e softuerëve nëpërmjet Claude Code, dhe përdor të ashtuquajturën IA kushtetuese, një teknikë trajnimi e zhvilluar nga Anthropic për të përmirësuar konformitetin e saj etik dhe ligjor.

## Trajnimi dhe IA Kushtetuese 
Modelet Claude janë transformatorë gjenerues paraprakisht të trajnuar që të parashikojnë fjalën vijuese në sasi të mëdha teksti. Ato më pas përpunohen përmes të mësuarit me përforcimin e feedback-ut njerëzor (RLHF) dhe IA kushtetuese, me qëllim zbatimin e udhëzimeve etike. IA kushtetuese është një qasje e zhvilluar nga Anthropic për të trajnuar Claude dhe sisteme të tjera të IA-së që të jenë të dobishme dhe të padëmshme pa u mbështetur në korrigjime të gjera njerëzore. "Kushtetuta" është në fakt një grup parimesh të shprehura në një gjuhë të kuptueshme nga njeriu, me të cilat modeli përpiqet t'i përputhë përgjigjet e tij.

## Funksionalitetet 
### Kërkim në internet 
Që nga marsi i vitit 2025, Anthropic shtoi një funksion kërkimi në internet në Claude, i cili u zgjerua për përdoruesit e planit falas në maj të vitit 2025. 

### *Artifacts* 
Në qershor 2024, Anthropic publikoi funksionin *Artifacts*, i cili u lejon përdoruesve të gjenerojnë dhe të bashkëveprojnë me fragmente kodi dhe dokumente direkt në ndërfaqe. 

### Përdorimi i kompjuterit 
Në tetor 2024, Anthropic publikoi funksionin *e përdorimit të kompjuterit*, i cili i lejon Claude të lundrojë në një kompjuter duke interpretuar përmbajtjen e ekranit dhe duke simuluar të dhënat e tastierës dhe mausit.

## Claude Code 
**Claude Code** është një ndërfaqe e linjës së komandës që funksionon në kompjuterin e përdoruesit dhe lidhet me një instancë Claude në serverat Anthropic nëpërmjet një API-je, duke i lejuar asaj të ekzekutojë komanda, të lexojë dhe shkruajë skedarë dhe të bashkëveprojë me përdoruesin në tekst. Sjellja e tij zakonisht konfigurohet nëpërmjet dokumenteve Markdown si CLAUDE.md ose AGENTS.md.

**Claude Cowork** është një mjet i ngjashëm me Claude Code, por me një ndërfaqe grafike, i menduar për përdorues jo-teknikë, i lëshuar në janar 2026. Në shkurt 2026, u prezantua Claude Code Security, i cili analizon bazat e kodeve për të identifikuar dobësitë.

## Modelet 
Dizajnet e Claude zakonisht dalin në tre madhësi: Haiku, Sonnet dhe Opus (nga më e vogla dhe më e lira deri te më e madhja dhe më e shtrenjta).

## Hulumtime 
Në qershor të vitit 2025, Anthropic e testoi Claude duke operuar në mënyrë autonome një makinë shitëse (distributor automatik) në zyrën e kompanisë. Pas një fillimi normal, modeli shfaqi sjellje abnormale. Për shembull, ai këmbënguli se ishte njeri, kontaktoi zyrën e sigurisë së korporatës dhe u përpoq të pushonte nga puna disa punonjës.

Në shkurt të vitit 2026, studiuesi i Anthropic, Nicholas Carlini, raportoi se 16 agjentë të Claude Opus 4.6 kishin shkruar me sukses një kompilator C në Rust nga e para, i aftë të kompilonte kernelin Linux, me një kosto prej afërsisht 20 000 dollarësh.

## Përdorimi 
Claude është aplikuar në kontekste të ndryshme: NASA e përdori atë për të planifikuar rrugët e kalimit për roverin *Perseverance* në Mars nëpërmjet Claude Code,  dhe fondi sovran norvegjez e miratoi atë për të vlerësuar rreziqet ESG të portofolit të tij të investimeve. 

### Përdorimi ushtarak 
Në nëntor 2024, Anthropic bashkëpunoi me Palantir dhe Amazon Web Services për t'u ofruar Claude agjencive të inteligjencës dhe mbrojtjes të SHBA-së.  Në qershor 2025, u njoftua lançimi i Claude Gov, një model për përdorim të klasifikuar nga agjencitë e sigurisë kombëtare të SHBA-së. 

Politika e përdorimit të Anthropic ndalon përdorimin e Claude për mbikëqyrje masive të brendshme të qytetarëve dhe në armët vdekjeprurëse autonome. Këto kufizime kanë krijuar tensione me Pentagonin dhe administratën Trump. Në shkurt 2026, Sekretari i Mbrojtjes Pete Hegseth kërcënoi ta përjashtoi Anthropic nga zinxhiri i furnizimit të Departamentit të Mbrojtjes dhe Trump përfundimisht urdhëroi të gjitha agjencitë federale të ndërpresin përdorimin e instrumenteve të  Anthropic brenda gjashtë muajve. Anthropic ka njoftuar se do ta kundërshtojë vendimin në gjykatë. Pavarësisht ndalimit, Claude u përdor nga forcat ushtarake gjatë Sulmeve të 2026 të SHBA-së dhe Izraelit ndaj Iranit  dhe gjatë Operacionit Absolute Resolve në Venezuelë. 

## Hyrje të ngjashme 
* Anthropic
* Modeli i madh gjuhësor

## Referime