open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Goderdzi Chokheli

**Goderdzi Chokheli** (2 tetor 1954 – 16 nëntor 2007) ishte një romancier gjeorgjian, skenarist dhe regjisor filmi.

Goderxhi Çokeli ka lindur më 2 tetor 1954 në fshatin Çokhi të rajonit të Dushetit.Pasi mbaroi klasën e tetë në shkollën e fshatit,vazhdoi studimet në shkollën e mesme të Pasanaurit.Në vitin 1972 hyri në Universitetin Shtetëror të Teatrit dhe Filmit“Shota Rustaveli”,në fakultetin e studimeve të filmit.Në vitin 1974 kaloi në fakultetin e prodhimit të filmit dhe u diplomua në vitin 1979.Në të njëjtin vit filloi punën në kinostudio“Georgian Film”si regjisor. Nga viti 1980 është anëtar i Unionit të Filmit, ndërsa nga viti 1981 anëtar i Lidhjes së Shkrimtarëve. Që nga viti 1997, tregimet e tij të shkurtra janë botuar në revista.

Libri i tij i parë u botua në vitin 1980.Libri u vlerësua me çmimin e librit debutues më të mirë.Nga viti 1981,libri botohet në gjuhën ruse. Goderdzi Chokheli ka botuar një përmbledhje vargjesh dhe tregimesh:“Fshati me ngjyra të muzgut”,“Letra peshku”,“Më mbaj atdhe!”,“Zgjedhje në varreza”;përmbledhja me vargje: “Fati ndjekës”, përmbledhja me tregime në gjuhën italiane “Aragvi i zi” i cili u përkthye edhe në gjuhë të tjera; romanet: “Ujku” dhe “Mëkati i priftit”.

Goderdzi Chokheli ka realizuar edhe regjinë e disa filmave:“Lisi i goditur nga bubullima”,“Nëna e një vendi”.Në vitin 1982 për filmin *Pashkë* ai u nderua me çmimin e madh në Festivalin Ndërkombëtar të Filmit të Shkurtër Oberhausen. 

## Bibliografi 
* Një Letër për Pemët e Bredhit (1980)
* Gorge of Twilight Color (1981)
* Human Sadness (1984)
* Ujku, një roman (1988)
* Letrat e Peshkut (1989)
* Mëkati i Priftit (1990)
* Më mbaj Atdheun (1991)
* Jeta e një bari (1997)

## Filmografia 
* Adgilis Deda (1976)
* Khevsurian nga Bakhurkhevi (1980)
* Human Sadness (1984)
* Një Letër për Pemët e Bredhit (1986)
* Qengji i Pashkëve (1988)
* I huaji (1988)
* Flamuri i Bardhë (1989)
* Fëmijët e mëkatit (1989)
* Ungjilli i Lukës (1998)
* Pëllumbat e Parajsës (1997)
* Kalorës me zinxhirë (1999)
* Zjarri i dashurisë (2003)

## Çmimet 
* Çmimi i madh për filmin "Pashkë", Festivali Ndërkombëtar i Filmit të Shkurtër Oberhausen (1982)
* “Nimfa e argjendtë” dhe çmimi i Kishës Katolike Ndërkombëtare për filmin “Fëmijët e mëkatit”, Festivali i Filmit në Monte Carlo (1991)
* Çmimi Special në Festivalin e Filmit në Japoni (1991)
* Çmimet për skenarin më të mirë dhe prodhimin e filmit më të mirë në Festivalin “Gold Eagle” në Tbilisi (1992)
* Çmimi i madh në festivalin Anapa për filmin "Turtle-Doves of Paradise" (1997)
* Çmimi për skenarin më të mirë në Festivalin Anapa për filmin "Ungjilli sipas Lukës" (1998)

## Referime 
*
Shërbimi Policor i Trinidadit dhe Tobagosë

**Shërbimi Policor i Trinidadit dhe Tobagosë** (ShPTT) është agjencia e zbatimit të ligjit në shtetin e Trinidadit dhe Tobagosë. Ajo ka qenë në funksion për më shumë se 200 vjet.

## Historia 
Në vitin 1592, spanjollët themeluan vendbanimin e parë evropian, kryeqytetin e Trinidadit, San Jose de Oruna (Shën Xhozef). Zyra e Cabildosë ose e Këshillit të Qytetit kontrollonte Forcat Policore. Detyrat ishin të kufizuara brenda qytetit. Fuqia e Forcave Policore nuk e kaloi kurrë gjashtën nga viti 1592 deri në vitin 1792.

Pasi skllavëria u shfuqizua në vitin 1838, dhe mbi 22,000 burra dhe gra gëzonin të drejtat e tyre të plota civile, përgjegjësia e policisë u rrit dhe duhej të krijohej një "sistem policor fshatar". Nga fundi i vitit 1842 kishte 12 stacione policie dhe afërsisht 100 oficerë të përbërë nga inspektorë, rreshterë dhe policë.
Zbatimi i ligjit në Shtetet e Bashkuara

-ës, më shumë se 800,000 oficerë kanë punuar në Shtetet e Bashkuara. Rreth 137,000 prej tyre punojnë për agjenci federale.

Zbatimi i ligjit operon kryesisht përmes agjencive qeveritare të policisë. Ka 17,985 agjenci policie në Shtetet e Bashkuara, të cilat përfshijnë departamentet e policisë lokale, zyrat e sherifit të qarkut, trupat shtetërore dhe agjencitë federale të zbatimit të ligjit. Qëllimet e zbatimit të ligjit të këtyre agjencive janë: hetimi i aktivitetit të dyshuar kriminal, referimi i rezultateve të hetimeve tek prokurorët shtetërorë ose federalë dhe ndalimi i përkohshëm i kriminelëve të dyshuar në pritje të veprimeve gjyqësore. Agjencitë e zbatimit të ligjit, gjithashtu zakonisht ngarkohen me përgjegjësitë e parandalimit të veprimtarisë kriminale dhe parandalimit të kryerjes me sukses të krimeve në vazhdim. Detyra të tjera mund të përfshijnë dërgimin dhe zbatimin e urdhër-arresteve, shkresave dhe urdhrave të tjerë të gjykatave.

Agjencitë e zbatimit të ligjit janë gjithashtu të përfshira në dhënien e përgjigjes së parë ndaj emergjencave dhe kërcënimeve të tjera ndaj sigurisë publike; mbrojtjen e objekteve dhe infrastrukturës publike të caktuara, si prona private; ruajtjen e rendit publik, mbrojtjen e zyrtarëve publikë, dhe funksionimin e disa objekteve të paraburgimit (zakonisht në nivel vendas).
Policia Kombëtare e Venezuelës

parapamje|Fshati i Policisë Kombëtare Bolivariane
**Policia Kombëtare Bolivariane** (spanjisht: Policía Nacional Bolivariana, **PKB** ) është forca policore kombëtare e Venezuelës, e krijuar në vitin 2009. Zbatimi i ligjit në Venezuelë ka qenë historikisht shumë i fragmentuar dhe krijimi i një force policore kombëtare fillimisht ishte jopopullor mes publikut dhe organizatave.  Krijimi i një policie kombëtare ishte një nga rekomandimet e Komisionit Kombëtar për Reformën Policore (CONAREPOL) të vitit 2006. Në kohën kur u ngrit forca, paga për oficerët e forcës së re ishte tre herë më e lartë se ajo e forcave ekzistuese.

Që nga korriku 2010, PKB-ja kishte rreth 2,400 oficerë, me 1,400 të tjerë në trajnim. Tani ajo është rritur në rreth 20,000 forca të policisë kombëtare.
Lufta civile bizantine e vitit 1341-1347

**Lufta civile bizantine e vitit 1341-1347**, e referuar ndonjëherë si **Lufta e Dytë Civile Palaiologe**,  ishte një konflikt që u përhap në Perandorinë Bizantine pas vdekjes së Andronikos III Palaiologos mbi kujdestarinë e djalit të tij 9 vjeçar. dhe trashëgimtari, GJon V Palaiologos. Ai vinte përballë nga njëra anë kryeministrin e Andronikos III, Gjon VI Kantakouzenos, dhe nga ana tjetër, një regjencë të kryesuar nga Perandoresha-Douager Ana e Savojës, Patriarku i Kostandinopojës Gjon XIV Kalekas dhe megas doux Alexios Apokaukos. Lufta polarizoi shoqërinë bizantine përgjatë vijave klasore, me aristokracinë që mbështet Kantakouzenos dhe klasat e ulëta dhe të mesme që mbështesin regjencën. Në një masë më të vogël, konflikti mori ngjyrime fetare; Bizanti ishte i përfshirë në polemikën e Hesikastëve dhe aderimi në doktrinën mistike të Hesikazmës shpesh barazohej me mbështetjen për Kantakouzenos.
Policia Kombëtare e Uruguait

**Policia Kombëtare e Uruguait** është forca policore kombëtare dhe institucionale e Shtetit të Uruguait, e themeluar më 18 dhjetor 1829.  Varet nga pushteti ekzekutiv nëpërmjet Ministrisë së Brendshme. Misioni i saj kryesor është: të mbrojë ushtrimin e lirë të të drejtave dhe lirive, të garantojë rendin dhe sigurinë e brendshme, të sigurojë respektimin e ligjeve, të ndihmojë dhe të mbrojë njerëzit, të parandalojë kryerjen e krimeve, të mundësoj sigurinë në vende dhe në ngjarje publike, të shtypë sjelljet që përbëjnë krime dhe kundërvajtjet. 

## Krijimi 
Më 18 dhjetor 1829, Asambleja Kushtetuese dhe Legjislative e Shtetit Lindor krijoi zyrën e Shefit Politik në secilin prej nëntë departamenteve. Duke qëndruar si shef politik dhe policie në të gjithë territorin kombëtar, kolonel Don Ignacio Oribe. 18 dhjetor 1829 është krijuar me ligj, si data historiko-ligjore e “krijimit të Policisë Kombëtare të Uruguait ”.
Liria e fesë

[parapamje|320x320px| [Myslimanët duke u lutur në Xhaminë Xhama në Indi, një vend me shumicë hindu .]]
**Liria e fesë** ose **liria fetare** është një parim që mbështet lirinë e një individi ose komuniteti, publikisht ose privatisht, për të praktikuar fenë ose besimin në mësimdhënie, praktikim, adhurim dhe respekt. Ai përfshin gjithashtu të drejtën për të mos deklaruar asnjë fe ose besim  ose "të mos praktikosh një fe" (shpesh quhet liri *nga* feja). 

Koncepti i lirisë fetare përfshin, dhe disa thonë se kërkon, liberalizmin laik dhe përjashton versionet autoritare të shekularizmit.   

Liria e fesë konsiderohet nga shumë njerëz dhe shumica e kombeve si një e drejtë themelore e njeriut .   Liria e fesë mbrohet në të gjitha konventat më të rëndësishme ndërkombëtare për të drejtat e njeriut, si Konventa Ndërkombëtare e Kombeve të Bashkuara për të Drejtat Civile dhe Politike, Konventa Amerikane për të Drejtat e Njeriut, Konventa Evropiane për të Drejtat e Njeriut dhe Konventa e Kombeve të Bashkuara për të Drejtat e Fëmijës. Në një vend me një fe shtetërore, liria e fesë përgjithësisht konsiderohet se nënkupton që qeveria lejon praktikat fetare të komuniteteve të tjera përveç fesë shtetërore dhe nuk persekuton besimtarët në besime të tjera ose ata që nuk kanë besim; në vende të tjera, liria e fesë përfshin të drejtën për të refuzuar mbështetjen, me taksa ose ndryshe, një fe shtetërore.

Liria e fesë përfshin dhe mund të shkojë përtej *lirisë së besimit* (kjo liri zakonisht kufizohet në të drejtën për të besuar çfarëdo që dëshiron një person, grup ose fe). Përkundrazi, liria e fesë përfshin, *lirinë e praktikimit*, të drejtën për të praktikuar fenë ose besimin hapur dhe jashtë në mënyrë publike, për të cilën disa besojnë se është një aspekt qëndror i lirisë fetare.  Një term i tretë, *liria e adhurimit* është me përkufizim të pasigurt dhe mund të konsiderohet se bie midis dy termave. Termi "besim" konsiderohet gjithëpërfshirës i të gjitha formave të mosbesimit, duke përfshirë ateizmin, humanizmin, ekzistencializmin.&nbsp;apo shkolla të tjera të mendimit. Nëse jobesimtarët apo humanistët duhet të konsiderohen për qëllimet e përkufizimit të lirisë së fesë është një çështje e kontestuar në kontekstet ligjore dhe kushtetuese. Thelbësore në shqyrtimin e kësaj lirie është çështja nëse praktikat fetare dhe veprimet e motivuara që përndryshe do të shkelnin ligjin laik duhet të lejohen për shkak të ruajtjes së lirisë së fesë, e konsideruar p.sh., (në jurisprudencën amerikane) *Reynolds kundër Shteteve të Bashkuara*&nbsp;ose *Wisconsin kundër Yoder*, (në të drejtën evropiane ) *SAS kundër Francës*, dhe shumë juridiksione të tjera.

## Shiko edhe 
* Feja

## Referime
Feja shtetërore

Një **fe shtetërore** (e quajtur edhe **fe zyrtare**) është një fe ose besim i miratuar zyrtarisht nga një shtet sovran. Një shtet me një fe zyrtare (i njohur gjithashtu si shtet konfesional ), megjithëse nuk është një shtet laik, nuk është domosdoshmërisht një teokraci. Fetë shtetërore janë themelime zyrtare ose të sanksionuara nga qeveria të një feje, por shteti nuk ka nevojë të jetë nën kontrollin e klerit (si në një teokraci), as feja e sanksionuar nga shteti nuk është domosdoshmërisht nën kontrollin e shtetit.

Fetë zyrtare janë njohur gjatë historisë njerëzore në pothuajse të gjitha llojet e kulturave, duke arritur deri në Lindjen e Afërt të Lashtë dhe në parahistori . Marrëdhënia e kultit fetar dhe shtetit u diskutua nga studiuesi i lashtë latin Marcus Terentius Varro, nën termin *theologia civilis* ( lit. ' teologjia civile'  ). Kisha e parë e krishterë e sponsorizuar nga shteti ishte Kisha Apostolike Armene, e themeluar në vitin 301 të es.  Në krishterim, pasi termi *kishë* përdoret zakonisht për një vend adhurimi për të krishterët ose organizatat që përfshijnë të tilla, termi *kishë shtetërore* lidhet me krishterimin siç sanksionohet nga qeveria, historikisht kisha shtetërore e Perandorisë Romake në shekujt e fundit të qënies së Perandorisë dhe nganjëherë përdoret për të përshkruar një degë specifike moderne kombëtare të krishterimit.

Në Lindjen e Mesme, shumica e shteteve me një popullsi kryesisht myslimane kanë Islamin si fenë e tyre zyrtare, megjithëse shkalla e kufizimeve fetare në jetën e përditshme të qytetarëve ndryshon sipas vendit. Sundimtarët e Arabisë Saudite përdorin pushtetin fetar, ndërsa presidentët laikë të Iranit supozohet të ndjekin vendimet e autoriteteve fetare që nga Revolucioni Islamik i vitit 1979 . Turqia, e cila gjithashtu ka popullsi me shumicë myslimane, u bë një vend laik pas reformave të Ataturkut, megjithëse ndryshe nga Revolucioni Rus i së njëjtës periudhë kohore, ai nuk rezultoi në adoptimin e ateizmit shtetëror.

Shkalla në të cilën një fe zyrtare kombëtare u imponohet qytetarëve nga shteti në shoqërinë bashkëkohore ndryshon në mënyrë të konsiderueshme; nga lart si në Arabinë Saudite dhe Iran, deri në asnjë si në Grenlandë, Danimarkë, Angli, Islandë dhe Greqi.

## Shiko edhe 
* Shekullarizmi

## Referime
Jo pavarësisë para sundimit të shumicës

**Jo pavarësisë përpara sundimit të shumicës** (shkurtuar **NIBMAR** ) ishte një politikë e miratuar nga qeveria britanike që kërkonte zbatimin e sundimit të shumicës në një koloni, në vend të sundimit nga pakica koloniale e bardhë, përpara se perandoria t'u jepte pavarësi kolonive të saj. Ndonjëherë riinterpretohet nga disa komentues si **jo pavarësisë përpara sundimit të shumicës afrikane,** megjithëse kjo shtesë nuk ishte politikë e qeverisë. 

## Rodezia 
Në veçanti, politika e NIBMARit u mbështet në lidhje me statusin e ardhshëm të Rodezisë si një shtet i pavarur. Kryeministrit britanik Harold Wilson iu bë presion për të miratuar këtë qasje gjatë një konference në Londër . Wilson fillimisht nuk ishte i prirur ta bënte këtë, nga frika se do të ngadalësonte shkallën me të cilën Rodezisë mund t'i jepej pavarësia, por Lester Pearson, Kryeministri i Kanadasë, formuloi një projekt-rezolutë që angazhonte Uillsonin në NIBMAR. Uillsoni mbrojti politikën kur ajo u sulmua si katastrofike nga konservatorët e opozitës.  Arritja ishte jetëshkurtër, megjithatë, pasi Uillsoni vazhdoi t'i jepte oferta Ian Smithit, Kryeministrit Rodezian, të cilat Smithi përfundimisht e refuzoi.  Politika e NIBMAR në Mbretërinë e Bashkuar bëri që qeveria e Smith të shpallte pavarësinë e Rodezisë pa pëlqimin britanik.

## Referime
Shoqata Evropiane e Tregtisë së Lirë

**Shoqata Evropiane e Tregtisë së Lirë** (**EFTA**) është një organizatë tregtare rajonale dhe zonë e tregtisë së lirë e përbërë nga katër shtete evropiane : Islanda, Lihtenshtajni, Norvegjia dhe Zvicra .  Organizata operon paralelisht me Bashkimin Evropian (BE), dhe të katër shtetet anëtare marrin pjesë në Tregun Unik Evropian dhe janë pjesë e Zonës Shengen .  Megjithatë, ato nuk janë palë në Bashkimin Doganor të Bashkimit Evropian .

EFTA ishte historikisht një nga dy blloqet tregtare dominuese të Evropës Perëndimore, por tani është shumë më e vogël dhe e lidhur ngushtë me konkurrentin e saj historik, Bashkimin Evropian . Ajo u krijua më 3 maj 1960 për të shërbyer si një bllok alternativ tregtar për ato shtete evropiane që nuk ishin në gjendje ose nuk dëshironin të anëtarësoheshin në Komunitetin Ekonomik Evropian të atëhershëm (EEC), paraardhësi kryesor i BE-së. Konventa e Stokholmit (1960), për krijimin e EFTA-s, u nënshkrua më 4 janar 1960 në kryeqytetin suedez nga shtatë vende (të njohura si " shtatëshja e jashtme ": Austria, Danimarka, Norvegjia, Portugalia, Suedia, Zvicra dhe Mbretëria e Bashkuar ). .  Një Konventë e rishikuar, Konventa e Vaduzit, u nënshkrua më 21 qershor 2001 dhe hyri në fuqi më 1 qershor 2002. 

Pas vitit 1995 mbetën vetëm dy anëtarë themelues, përkatësisht Norvegjia dhe Zvicra. Pesë të tjerat, Austria, Danimarka, Portugalia, Suedia dhe Mbretëria e Bashkuar, i ishin bashkuar BE-së në një moment në vitet e ndërmjetme. Konventa fillestare e Stokholmit u zëvendësua nga Konventa e Vaduzit, e cila synonte të siguronte një kornizë të suksesshme për vazhdimin e zgjerimit dhe liberalizimit të tregtisë, si midis shteteve anëtare të organizatës ashtu edhe me pjesën tjetër të botës.

Ndërsa EFTA nuk është një bashkim doganor dhe shtetet anëtare kanë të drejta të plota për të hyrë në marrëveshje dypalëshe tregtare të vendeve të treta, ajo ka një politikë të koordinuar tregtare.  Si rezultat, shtetet e saj anëtare kanë lidhur së bashku marrëveshje të tregtisë së lirë me BE-në dhe një numër vendesh të tjera.  Për të marrë pjesë në tregun e përbashkët të BE-së, Islanda, Lihtenshtajni dhe Norvegjia janë palë në Marrëveshjen për Zonën Ekonomike Evropiane (ZEE), me pajtueshmëri të rregulluara nga Autoriteti Mbikëqyrës i EFTA-s dhe Gjykata EFTA . Në vend të kësaj, Zvicra ka një sërë marrëveshjesh shumëpalëshe me BE-në dhe shtetet e saj anëtare.

## Shiko edhe 
* Marrëveshja e Tregtisë së Lirë të Evropës Qendrore

## Referime
Raxhai

[parapamje| Xhai Sing I i Amberit duke marrë [Shivaji|Shivaxhin një ditë para përfundimit të Traktatit të Purandarit (12 qershor 1665)]]
parapamje| Maharaxhai i Benares dhe suita e tij, 1870
[parapamje| Gusti Bagus Djilantik Raxha nga Karangasem Mbretëria e [Bali|Balit me dy gratë e tij, 1900]]
[parapamje| Dewa Agung Jambè II Raxhai i Mbretërisë Klungkung të [Bali|Balit (1908)]]
**Raxha** (nga   , IAST ''* ) është një titull fisnik ose mbretëror sanskrit i përdorur historikisht nga disa mbretër indianë dhe fisnikë të rangut më të lartë. Titulli është përdorur historikisht në nënkontinentin Indian dhe Azinë Juglindore .

Titulli ka një histori të gjatë në Azinë Jugore dhe Azinë Juglindore, duke u dëshmuar nga *Rigveda*, ku një *'' është një sundimtar, shih për shembull daśarājñá yuddhá  "Beteja e Dhjetë Mbretërve".

## Shtetet indiane të sunduara nga një raxha 
Ndërsa shumica e shteteve indiane përshëndetëse (atyre që u garantohej një përshëndetje me armë nga Kurora Britanike ) drejtoheshin nga një Maharaxha (ose variacion; disa të promovuar nga një stil i mëparshëm Raxha ose ekuivalent), madje ekskluzivisht nga 13 armë e lart, një numër kishte Rexhër :

; Përshëndetjet e trashëguara të 11-armëve
:

* Raxhai i Ali Rajpurit
* Raxhai i Bilaspurit
* Raxhai i Chamba
* Raxhai i Faridkot
* Raxhai i Xhabuas
* Raxhai i Mandit
* Raxhai i Manipurit
* Raxhai i Narsinghgarh
* Raxhai i Pudukkottai
* Raxhai i Rajgarh
* Raxhai i Sanglisë
* Raxhai i Sailanës
* Raxhai i Samtharit
* Raxhai i Sitamaut
* Raxhai i Suketit

; Përshëndetjet e trashëguara të 9-armëve (11-armë personale)
:

* Raxhai i Dharampurit
* Raxhai i Bhor

; Përshëndetje trashëgimore me 9 armë (11 armë vendore)
:

* Raxhai i Savantwadit

; Përshëndetjet e trashëguara të 9-armëve
:

* Raxhai i Baraundës
* Raxhai i Xhauharit

; Përshëndetje trashëgimore e 9-armëve  

* Raxhai i Chhota Udepur
* Raxhai i Khilchipur
* Raxhai i Maiharit
* Raxhai i Mudholit
* Raxhai i Nagodit
* Raxhai i Sant
* Raxhai i Shahpurës
Yoni

***Yoni*** ( Sanskritisht : योनि, IAST: *yoni* ), i quajtur ndonjëherë *pindika*, është një paraqitje abstrakte ose anikonike e perëndeshës hindu Shakti .   Zakonisht tregohet me *linga* - homologu i saj mashkullor.  Së bashku, ato simbolizojnë bashkimin e mikrokozmosit dhe makrokozmosit,  *Yoni* është konceptuar si porta e natyrës për të gjitha lindjet, veçanërisht në praktikat ezoterike Kaula dhe Tantra, si dhe në traditat e Shaktizmit dhe Shaivizmit të Hinduizmit. 

*Yoni* është një fjalë sanskrite që është interpretuar se do të thotë fjalë për fjalë "mitra",  "burimi",  dhe organet femërore të brezit.   Ai gjithashtu nënkupton organet seksuale femërore si " vagina ",  " vulva ",   dhe " uteri ",   ose në mënyrë alternative me "origjinën, vendbanimin ose burimin" e çdo gjëje. në kontekste të tjera.   *Joni* me ikonografi *linga* gjendet në tempujt e Shivës dhe vendet arkeologjike të nënkontinentit Indian dhe Azisë Juglindore,    si dhe në skulptura të tilla si *Lajja Gauri* .
Hyjnitë rigvedike

**Hyjnitë rigvedike** janë hyjnitë e përmendura në tekstet e shenjta të Rigvedës, teksti kryesor i fesë historike Vedike të periudhës Vedike (1500–500 pes).

Ka 1028 himne ( **sūkta** ) në Rigveda. Shumica e këtyre himneve u kushtohen hyjnive të veçanta.

Hyjnia më e shquar është Indra ; Agni zjarri flijues dhe lajmëtar i perëndive; dhe Soma, pija rituale kushtuar Indrës, janë hyjnitë kryesore shtesë.  

## Hyjnitë sipas rëndësisë 
Lista e hyjnive Rigvedike nga një numër himnesh të dedikuara, pas Griffith-it.  Disa përkushtime janë për hyjnitë e çiftëzuara, si Indra-Agni, Mitra-Varuna, Soma-Rudra, këtu numërohen dyfish. Vishvedevat (të gjithë perënditë dhe perëndeshat së bashku) janë thirrur 70 herë.
 

*Indra 250
*Agni 200
*Soma 123
*Ashvinasi 56
*Varuna 46
*Maruts 38
*Mitra 28
*Ushas 21
*Vaju 12
*Savitr 11
* Rbhus 11
*Pushan 10
* Apris 9
*Brihaspati 8
*Surya 8
*Dyaus dhe Prithivi 6, plus 5.84 e dedikuar vetëm Prithvit
*Apas 6
*Adityas 6
*Vishnu 6;4 plus 2 himne të çiftuara 1.155 dedikuar Vishnu-Indrës & himni 6.69 dedikuar Indra-Vishnus. Një total prej 6 himnesh 
*Brihaspati 6
*Rudra 4, 3 plus një himn i çiftuar 6.74 dedikuar Soma-Rudrës. Një total prej 4 himnesh
*Dadhikra 4
*Yama 4
* Sarasvati, hyjneshë e Lumit Sarasvati 3
*Parjanya 3
*Vac, një formë e Sarasvatit 2 (e përmendur 130 herë, e veneruar në 10.125)
*Vastospati 2
*Vishvakarman 2
*Manyu 2
*Grey Patridge, një formë e Indrës 2

Hyjni të vogla (një ose asnjë himn i dedikuar)
* Chitragupta, një djalë i Brahmës dhe Sarasvatit i përmendur në Rig Veda Libri 8, Himni 21, Stanza 18
* Manas, një zot në 10.58
*Dakshina, një zot në 10.107
*Purusha në Purusha sukta, 10.90
*Aranyani
*Ratri
*Aditi
*Shachi
*Bhaga
*Vasukra
*Atri
*Apam Napat
*Kshetrapati
*Ghrta
*Nirrti
*Asamati
*Urvasi
*Pururavas
*Vena
*Mayabheda
*Tarksya
*Tvastar
*Sanjna
Universiteti publik

**Universiteti publik** ose **kolegji publik** është një universitet ose kolegj që është në pronësi të shtetit ose merr fonde të konsiderueshme nga një qeveri. Nëse një universitet kombëtar konsiderohet publik ndryshon nga një vend (ose rajon) në tjetrin, kryesisht në varësi të peizazhit specifik të arsimit. Në të kundërt, një universitet privat zakonisht zotërohet dhe operohet nga një korporatë private (jo-fitimprurëse ose fitimprurëse). Të dyja llojet rregullohen shpesh, por në shkallë të ndryshme, nga qeveria. 

Universitetet dhe kolegjet publike shpesh kanë një rol të veçantë në zgjerimin e qasjes në arsim duke u përqëndruar te gjihpërfshirja, duke ofruar tarifa më të ulëta për studentët vendas dhe duke u mbështetur në politika shtetërore për të siguruar barazi sociale. Nga ana tjetër, universitetet private shpesh dallohen për autonominë më të madhe në menaxhim dhe për fleksibilitetin në programet akademike, duke u përqendruar në inovacione ose fusha të specializuara. Ky dallim midis institucioneve publike dhe private të arsimit të lartë pasqyron mënyrën se si shoqëritë e ndryshme e konceptojnë rolin e arsimit të lartë në zhvillimin ekonomik, shoqëror dhe kulturor.

## Shih edhe 
* Kolegji
* Universiteti
* Arsimi i lartë
* Universiteti kombëtar
* Universitetet mesjetare
Policia Kombëtare Afgane

**Policia Kombëtare Afgane** (**PKA**), e njohur gjithashtu si **Policia afgane**, është forca policore kombëtare e Emiratit Islamik të Afganistanit, që shërben si agjencia e vetme e zbatimit të ligjit në të gjithë vendin. Policia Kufitare afgane, e cila ka stacione përgjatë kufirit të vendit dhe në aeroportet kryesore, është një komponent i veçantë i forcës.  PKA-ja është nën përgjegjësinë e Ministrisë së Punëve të Brendshme në Kabul, Afganistan, dhe drejtohet nga Sirajudin Haqani. Ajo ka rreth 200,000 anëtarë që nga prilli i vitit 2023.  Edhe pse GDI-ja janë gjithashtu pjesë e agjencisë sekrete të policisë së Emirateve Islamike të Afganistanit pas rënies së Kabulit në gusht  të vitit 2021.

Policia afgane i ka rrënjët e saj në fillim të shekullit të 18-të, kur dinastia Hotak u themelua në Kandahar, e ndjekur nga ngritja në pushtet e Ahmad Shah Durranit. Ajo u bë një forcë e fortë e organizuar pas vitit 1880 kur Emiri Abdur Rahman Khan vendosi marrëdhënie diplomatike me Indinë Britanike. Në vitet 1980 ajo filloi të merrte trajnime dhe pajisje nga ish- Bashkimi Sovjetik.

Gjatë presidencës së Hamid Karzait, disa agjenci qeveritare nga Shtetet e Bashkuara, si dhe Bundespolizei i Gjermanisë (BPOL) dhe Policia e Ministrisë së Mbrojtjes së Mbretërisë së Bashkuar filluan të ofrojnë trajnime. Në vitin 2007, misioni i udhëhequr nga BE-ja (EUPOL Afganistan) po drejtonte policinë civile në Kabul, ndërsa Shtetet e Bashkuara filluan të krijonin programe trajnimi në të gjitha provincat e Afganistanit. Policia afgane ka marrë trajnim bazë nga forcat e NATO-s të udhëhequra nga ShBA-ja.   Pas rënies së Kabulit në gusht të vitit 2021, policia afgane u riorganizua dhe militantët talebanë, përfshirë anëtarë të policisë sekrete të Emirateve Islamike të Afganistanit, u integruan në radhët e saj.
Karol Kállay

**Karol Kállay** (26 prill 1926, Čadca –  4 gusht 2012 ) ishte një fotograf artistik dhe dokumentar sllovak, autor i serive fotografike reportazhesh nga jashtë, botimeve monotematike dhe fotografive të veshjeve moderne për revista vendase dhe të huaja. 

## Biografia 
Pasi mbaroi shkollën e mesme në Trençín dhe Ružomberok, ai filloi fotografinë amatore. Ai u diplomua në Universitetin e Ekonomisë dhe Universitetin Comenius në Bratislavë. Nga viti 1945 ai fotografoi profesionalisht. Në vitin 1954 botoi librin e tij të parë. Anëtar i Federatës Ndërkombëtare të Fotografisë Artistike ( FIAP ) dhe mbajtës i titullit EFIAP (Excellence de la Féderation Internationale de l'Art Photographique). Në vitin 1992, ai fitoi çmimin e redaktorit të revistës GEO - Fotografi i Vitit.

Ai konsiderohet si një nga fotografët më të mirë sllovak. Disa kohë ka punuar edhe si asistent regjisor p.sh. në filmin ''Devil's Wall* .

Ai punoi për revistën e modës *Móda* si fotograf i vetëm i brendshëm për më shumë se 30 vjet. Revista botohet që nga viti 1950 nga Unioni i Grave Çekosllovake. Ai publikoi fotografitë e Kállay-t për herë të parë në edicionin veror të vitit 1956. Ai punoi me *Moda'' deri në fund të viteve '80, bashkëpunimet e tij të tjera përfshijnë revistat gjermane *Saison* dhe *Sibylle* dhe francezen *Jardin des Mondes* . Kállay botoi më shumë se 20,000 foto në revista vendase dhe të huaja në tridhjetë vjet. Në vitin 2019, është planifikuar të botohet libri *Karol Kállay – Focused on bukuria*, që ka të bëjë me fotografinë e modës së Kállay. 

## Përfaqësimi në koleksione (përzgjedhja) 
Galeria Kombëtare Sllovake, Bratislavë

Galeria Moraviane, Brno

## Ekspozita (përzgjedhja) 
1983 - Los Angeles, Galeria F, Banská Bystrica (kurator Tomáš Fassati) 

1986 - Jeta do të thotë jetë, cikli Trendet e fotografisë bashkëkohore sllovake, Galeria F, B. Bystrica (ekspozitë kolektive - kurator Tomáš Fassati) 

2000 - Ekspozita për 20 vjetorin e Galerisë F, Galeria Rajonale, Banská Bystrica (ekspozitë kolektive)

2000 - Galeria e ndaluar, ekspozitë për Galerinë F, Muzeu i Artit dhe Dizajnit, Benešov u Prahy (ekspozitë kolektive)

2003 - Muzeu i Artit Benešov. Një përzgjedhje nga koleksioni i personaliteteve të fotografisë sllovake dhe çeke. Profili i Galerisë. Bratislavë.

2016 - 90 RETROSPEKTIVA, Galeria e Qytetit të Bratislavës

## Çmimet 
* 2001 - Krah kristali në kategorinë e arteve figurative

## Literatura 
* Dufek, Antonín: *K subversivní dokumentaristice 80. let* (In: Fotograf č. 18, Praha, 2011, s. 3)
* *Fassatiová, Anna: Galéria F Banská Bystrica v sieti sociálnych vzťahov*, In: Foto-noviny, Bratislava, 2018
* Gíretová, Anna, Fassati, Tomáš: *Galéria F 1980–1990: Spomienka na režimu nepohodlnú galériu.* Muzeum umění, Benešov 2001.
* Hlaváč, Ľudovít: *Dejiny slovenskej fotografie*, Martin, 1988
* Macek, Václav: Ako *zmizla kométa* (In: Nové Slovo č. 51/1989, s. 15, Bratislava)
* Moucha, Josef: *A proscribed photogallery* (In: Imago 11, s. 64, Bratislava, 2001)

## Referime
Universiteti kombëtar

**Universiteti kombëtar** është kryesisht një universitet i krijuar ose i menaxhuar nga një qeveri, por që në të njëjtën kohë mund të funksionojë në mënyrë autonome pa kontroll të drejtpërdrejtë nga shteti. 

## Vështrim 
Në Shtetet e Bashkuara, termi "universitet kombëtar" nënkupton nivelin më të lartë institucional në arsim, që ndryshon në kuptim nga një "universitet i certifikuar nga federata".

Globalisht, disa universitete kombëtare janë të lidhura me aspirata kombëtare kulturore ose politike. Për shembull, Universiteti Kombëtar i Irlandës gjatë ditëve të para të pavarësisë irlandeze mblodhi një sasi të madhe informacioni rreth gjuhës irlandeze dhe kulturës irlandeze . Në Argjentinë, universitetet kombëtare janë rezultat i reformës universitare argjentinase të vitit 1918 dhe reformave të mëvonshme, të cilat synonin të siguronin një sistem universitar laik pa ndikim të drejtpërdrejtë klerik ose qeveritar duke u dhënë vetëqeverisje institucioneve.

Këto universitete, megjithëse jo domosdoshmërisht të lidhura drejtpërdrejt me financimin e qeverisë, kanë një rëndësi të veçantë në vendet e tyre përkatëse. Fokusi i tyre mund të jetë në ruajtjen dhe promovimin e trashëgimisë kulturore të një vendi ose në nxitjen e identitetit kombëtar. Një shembull kryesor është Universiteti Kombëtar i Singaporit, i cili thekson perspektivat aziatike dhe ndërkombëtare në kurrikulën e tij.

Është e rëndësishme të theksohet se emërtimi "universitet kombëtar" mund të ndryshojë sipas vendit. Në disa vende, të gjitha universitetet publike bien nën këtë ombrellë. Në të tjerat, mund të ekzistojë një universitet i vetëm kombëtar i shquar që konsiderohet kulmi i sistemit të arsimit të lartë.

## Shih edhe 
* Universiteti
* Universiteti publik
* Universiteti i Tiranës
* Universiteti i Prishtinës
* Universiteti i Malit të Zi
* Universiteti Shtetëror i Tetovës
Universiteti profesional

**Universiteti profesional** ose **universitet i shkencave të aplikuara**, më pak i quajtur **universitet politeknik**  është një institucion i arsimit të lartë dhe kërkimit gjithnjë e më shumë që ofron arsim profesional të aplikuar dhe jep diploma akademike . Nuk duhet të ngatërrohet me shkollat profesionale apo ato teknike që nuk plotësojnë standardet strikte të arsimit të lartë dhe nuk kanë aftësinë për të dhënë grada akademike të akredituara zyrtarisht. 

## Vështrim 
Në disa vende, një universitet profesional jep më saktë diploma profesionale si diplomë bachelor profesional, diplomë master profesional dhe doktoraturë profesionale. Termi nuk përdoret zyrtarisht në shumë vende dhe për këtë arsye është e vështirë caktimi i një lloji të caktuar universiteti në sistemin arsimor të një vendi të caktuar. Britania e Madhe dikur kishte një sektor shumë të gjerë universitar profesional me sistemin e saj politeknik që daton nga mesi i shekullit të 19-të. Universitetet profesionale shpesh rregullohen dhe financohen ndryshe (për shembull, nga qeveria vendore dhe jo nga shteti) nga universitetet e fokusuara në kërkime dhe diplomat e dhëna nuk janë domosdoshmërisht të këmbyeshme.

Arsimi në universitetet profesionale kombinon mësimdhënien si të aftësive praktike ashtu edhe të ekspertizës teorike. Mund të krahasohet me edukimin në një fushë zakonisht më të gjerë shkencore, e cila mund të përqendrohet në teori dhe njohuri konceptuale abstrakte. Ekziston gjithashtu sfondi historik që një institucion arsimor quhej universitet në Mesjetë vetëm nëse mësohej një  i caktuar klasik i lëndëve (zakonisht duke përfshirë filozofinë, mjekësinë dhe teologjinë ). Në kohët moderne, lëndët e tjera, përkatësisht shkencat natyrore dhe inxhinierike, u bënë më të rëndësishme, por institucionet e arsimit të lartë që fokusohen në këto lëndë dhe nuk ofrojnë kanunin klasik deri vonë kanë qenë ose u mohohet ende emërtimi prestigjioz "universitet" në të gjitha vendet. Atyre iu desh të përdornin terma të tjerë, më të përgjithshëm (të cilët në shumë gjuhë janë miq të rremë të termit anglisht "shkollë e mesme", ndonjëherë me modifikues), duke përfshirë  në gjermanisht,  në frëngjisht ( Belgjikë dhe Zvicër ),  në holandisht,  në norvegjisht,  në italisht etj.

Ka varietete të ndryshme, duke përfshirë universitete profesionale të shkencave të aplikuara (të quajtura edhe politeknikë ose institute teknologjike ), universitete profesionale të arteve liberale, etj. Vitet e fundit, shumë universitete profesionale kanë marrë statusin e plotë universitar, si Universiteti i Muzikës dhe Performancës. Artet në Vjenë, Austri (Universität für Musik und darstellende Kunst Wien, dikur Hochschule für Musik und Darstellende Kunst Wien), ose Universiteti Örebro, Suedi (ish Örebro Högskola). Ka gjithashtu disa institucione që tani kanë status të plotë universitar, por vazhdojnë të përdorin emrat e tyre të mëparshëm, si Instituti Mbretëror i Teknologjisë në Stokholm, Suedi .

## Shih edhe 
* Kolegji
* Instituti
* Kolegji komunitar
* Arsimi i mëtutjeshëm
* Shkolla profesionale
* Instituti i teknologjisë

## Referime
Zviceranët

Zviceranët (, , ) janë shtetas të Konfederatës shumëetnike Zvicerane (Zvicra) pavarësisht nga përkatësia etno-kulturore ose njerëz me prejardhje zvicerane të vetidentifikuar.

Numri i shtetasve zviceranë është rritur nga 1.7 milionë në 1815 në 8.7 milionë në 2020. Më shumë se 1.5 milionë qytetarë zviceranë kanë shtetësi të shumëfishtë. Rreth 11% e qytetarëve jetojnë jashtë vendit (0.8 milionë, prej të cilëve 0.6 milionë kanë shtetësi të shumëfishtë). Rreth 60% e atyre që jetojnë jashtë vendit banojnë në Bashkimin Evropian (0.46 milionë). Grupet më të mëdha të pasardhësve dhe të shtetasve zviceranë jashtë Evropës gjenden në Shtetet e Bashkuara, në Brazil dhe në Kanada.

Megjithëse shteti i sotëm i Zvicrës e ka origjinën në 1848, në periudhën e nacionalizmit romantik, nuk është një shtet-komb, dhe zviceranët nuk janë një grup i vetëm etnik, por përkundrazi janë një konfederatë ('**) ose **' ("kombi i vullnetit", "komb sipas zgjedhjes", domethënë një shtet konsocial), një term i krijuar në kundërshtim të vetëdijshëm me "komb" në kuptimin tradicional gjuhësor ose etnik të termit.

Demonimi *zviceran* dhe emri i Zvicrës, që rrjedhin përfundimisht nga toponimi *Schwyz*, kanë qenë në përdorim të gjerë për t'iu referuar Konfederatës së Vjetër Zvicerane që nga shekulli i 16-të.
Jofeja në Çeki

**Afetaria në Republikën Çeke** ka të bëjë me ateizmin, agnosticizmin dhe mungesën e përkatësisë fetare në Republikën Çeke. Historia e afetarisë në Republikën Çeke daton që nga mendimi i lirë i shekullit të 19-të dhe pa zhvillime shtesë gjatë sundimit komunist. Shumica e njerëzve në Republikën Çeke janë jofetarë ose të tjerë të palidhur, dhe vendi konsiderohet të jetë një nga më jofetarët në botë.

## Demografia
Në regjistrimin e vitit 2021, 57.4% e çekëve u identifikuan se nuk kishin fe ose si besimtarë jofetarë. Në vitin 1998, vetëm 43,0% e çekëve besonin në një jetë të përtejme dhe ky numër u tkur në 36,1% më 2006. Besimet e tjera mbinatyrore mbeten ende të përhapura. Rreth 69,7% e çekëve besonin në fallxhorët në vitin 1998, megjithëse numri ra në 53,0% deri në vitin 2006.

Më poshtë është një tabelë me statistikat e çekëve jofetarë dhe të palidhur në çdo regjistrim nga viti 1921 deri në 2021.

## Shiko gjithashtu
* Demografia e Republikës Çeke
* Feja në Republikën Çeke

## Referime
Shteti shumëkombësh

Një **shtet shumëkombësh** ose një **bashkim shumëkombësh** është një qenie sovrane që përbëhet nga dy ose nga më shumë kombe ose shtete. Kjo është në kundërshtim me një shtet kombëtar, ku një komb i vetëm përbën pjesën më të madhe të popullsisë. Në varësi të përkufizimit të "kombit" (i cili prek etninë, gjuhën dhe identitetin politik), një shtet shumëkombësh është zakonisht shumëkulturor ose shumëgjuhësh, dhe gjeografikisht përbëhet nga më shumë se një shtet, siç janë vendet e Mbretërisë së Bashkuar.

Shtetet historike shumëkombëshe që janë ndarë në shtete të shumta përfshijnë Perandorinë Osmane, Indinë Britanike, dinastinë Qing, Çekosllovakinë, Bashkimin Sovjetik, Jugosllavinë dhe Austro-Hungarinë (monarki e dyfishtë e dy shteteve shumëkombëshe). Disa analistë e kanë përshkruar Bashkimin Evropian si një shtet shumëkombësh ose si një shtet i mundshëm.
Giorgi Akhvlediani

**Giorgi Akhvlediani** ishte një figurë e shquar në fushën e gjuhësisë dhe shkencave shoqërore. Duke kontribuar në zhvillimin e dijes në Gjeorgjinë, ai ishte një nga themeluesit e Universitetit Shtetëror të Tbilisit në vitin 1918. Me një kontribut të ndjeshëm në gjuhësi dhe studime të tjera gjuhësore, Ai u bë anëtar i Akademisë së Shkencave të Gjeorgjisë në vitin 1941 dhe anëtar korrespondent i Akademisë së Shkencave të Bashkimit Sovjetik që nga viti 1939. Për veprën e tij të shquar dhe përfaqësimin e lartë të shkencës, Ai u nderua me titullin e shkencëtarit të nderuar të SSR-së së Gjeorgjisë në vitin 1943. Përveç kësaj, ai ishte një figurë aktive në arenën ndërkombëtare, duke u bërë anëtar i Shoqatës Ndërkombëtare të Fonetikës Eksperimentale në vitin 1932 dhe Shoqërisë Gjuhësore të Amerikës në vitin 1940. Ndërkaq, angazhimi i tij në fushën politike ishte i dukshëm si anëtar i Partisë Komuniste të Bashkimit Sovjetik nga viti 1942. Përmes punës së tij, kontributit shkencor dhe angazhimit politik, Akhvlediani ka lënë një gjurmë të rëndësishme në historinë e Gjeorgjisë dhe në botën akademike të asaj kohe.

## Lidhje te jashtme 
## Biografia 
Giorgi Akhvlediani u lind më 13 prill te vitit  1887 në fshatin Derçi në komunën Tsqaltubo. Pas shkollës së mesme, ai u regjistrua në fakultetin historiko-filologjik të Universitetit të Kharkovit në vitin 1910. Atje, Ai përqendroi studimet e tij në gjuhësinë indoevropiane dhe filologjinë klasike, duke fituar një bazë të fortë shkencore.Në vitin 1915, Akhvlediani vazhdoi studimet në katedrën e gjuhësisë krahasuese indoevropiane të Universitetit të Kharkovit, duke shkëlqyer në përgatitjen për rolin e një profesori. Më pas, ai u dërgua në Universitetin e Petrogradit (tani Sankt Petersburg), ku mori pjesë në leksionet e studiuesve të shquar si Nikolai Marr, Carl Salemann, Fyodor Shcherbatskoy, Lev Shcherba, dhe të tjerë, duke thelluar njohuritë e tij në fushën e gjuhësisë dhe filologjisë.

Në Universitetin e Tbilisit, i cili ishte i sapothemeluar në atë kohë, Giorgi Akhvlediani u bë një pionier në mësimdhënien e disiplinave të reja si gjuhësia e përgjithshme dhe fonetika. Si një studiues i arsimit të gjerë, Akhvlediani dha ligjërata në shumë fusha të gjuhësisë, duke përfshirë lëndë hyrëse dhe të përgjithshme të gjuhësisë, historinë e teorive gjuhësore, fonetikën e përgjithshme, studimin e sanskritishtes, greqishtes, historinë dhe dialektologjinë e gjuhës ruse, si dhe gramatikën krahasuese të gjuhës indo-evropiane.Kontributi i tij në fushën e arsimit dhe studimit të gjuhësive ishte i shquar, dhe për punën e tij të shquar ai u nderua me disa dekorata të rëndësishme, duke përfshirë Urdhrin e Leninit, Urdhrin e Flamurit të Kuq të Punës, Distinktivin e Nderit, Urdhrin e Revolucionit të Tetorit, si dhe medalje të tjera të merituara për kontributin e tij të shquar dhe pioner në fushën e arsimit dhe gjuhësisë.

## Referencat
Shumëgjuhësia

**Shumëgjuhësia** është përdorimi i më shumë se një gjuhe, qoftë nga një folës individual ose nga një grup folësish. Besohet se folësit shumëgjuhësh janë më shumë se folësit njëgjuhësh në popullsinë e botës. Më shumë se gjysma e të gjithë evropianëve pretendojnë se flasin të paktën një gjuhë tjetër përveç gjuhës së tyre amtare; por shumë lexojnë dhe shkruajnë në një gjuhë. Të qenit shumëgjuhësh është e dobishme për njerëzit që duan të marrin pjesë në tregti, globalizim dhe hapje kulturore. Për shkak të lehtësisë së aksesit në informacion të lehtësuar nga interneti, ekspozimi i individëve ndaj shumë gjuhëve është bërë gjithnjë e më i mundshëm. Njerëzit që flasin disa gjuhë quhen gjithashtu *poliglotë*.

Folësit shumëgjuhësh kanë përvetësuar dhe kanë mbajtur të paktën një gjuhë gjatë fëmijërisë, të ashtuquajturën gjuhë të parë (L1). Gjuha e parë (nganjëherë e quajtur edhe gjuha amtare) zakonisht fitohet pa arsimim zyrtar, me mekanizma për të cilët studiuesit nuk pajtohen. Fëmijët që përvetësojnë dy gjuhë në origjinë nga këto vite të hershme quhen dygjuhësh të njëkohshëm. Është e zakonshme që të rinjtë dygjuhësh të njëkohshëm të jenë më të aftë në një gjuhë se në tjetrën.

Njerëzit që flasin më shumë se një gjuhë janë raportuar të jenë më të mirë në mësimin e gjuhëve në krahasim me njëgjuhëshat. 

Shumëgjuhësia në informatikë mund të merret si pjesë e një vazhdimësie ndërmjet ndërkombëtarizimit dhe lokalizimit. Për shkak të statusit të anglishtes në informatikë, zhvillimi i softuerit pothuajse gjithmonë e përdor atë (por jo në rastin e gjuhëve të programimit jo të bazuara në anglisht). Disa softuerë tregtarë fillimisht janë të disponueshëm në një lloj në anglisht dhe llojet shumëgjuhëshe, nëse ka, mund të prodhohen si opsione alternative bazuar në origjinalin anglisht.
Akademia e Ikaltos

**Akademia e Ikaltos** ishte një institucion kulturor dhe shkollor i rëndësishëm që u themelua në shekujt 11-13 në Mbretërinë e Gjeorgjisë. Ikalto ishte një nga qendrat më të rëndësishme kulturore dhe shkollore të periudhës mesjetare në Gjeorgji, dhe kjo gjë vërtetohet nga rrënojat e ndërtesave civile që janë ende të ruajtura në vendin e Manastirit Ikalto. Kjo akademi kishtare luajti një rol të rëndësishëm në zhvillimin e kulturës, arsimit dhe shkencës në Gjeorgjinë mesjetare. Ajo shërbeu si një qendër e rëndësishme për studime teologjike, filozofike dhe shkencore, duke prodhuar një brez të shkëlqyeshëm të shkencëtarëve, filozofëve dhe poetëve. Përveç kësaj, akademia ka pasur një ndikim të thellë në formimin dhe ruajtjen e trashëgimisë kulturore dhe gjuhësore të Gjeorgjisë, duke ndikuar në identitetin dhe historinë e vendit në periudhën mesjetare.

## Historia 
Sipas burimeve, akademia e parë në këtë zonë u themelua në shekullin e IX-të, por u shkatërrua plotësisht gjatë pushtimeve arabe. Gjatë periudhës së Rilindjes Gjeorgjiane, një shkollë e re u ngrit në Ikalto, me iniciativën e tutorit të Davidit IV të Gjeorgjisë, studiuesit dhe filozofit Arsen nga Ikalto. Arsenu u bë rektor i parë i kësaj akademie, që duket se u shpërngul atje nga Akademia e Gelatit. Arseni ishte një figurë e rëndësishme në jetën intelektuale të Gjeorgjisë së asaj kohe. Vepra e tij kryesore është "Dogmatikon", një volum i gjerë që përmbante përkthime të veprave kryesore doktrinore dhe polemike, të cilat u ndikuan nga aristotelizmi i epokës. Ky dorëshkrim daton në shekullin 12-13 dhe përfshin shkrime të autorëve të ndryshëm si Anastasius Sinaita, Gjoni i Damaskut, Theodore Abucara, Michael Psellos, Cyril of Alexandria, Nikitas Stithatos, Papa Leo. i Madhi dhe të tjerë.Akademia e Ikaltos ka luajtur një rol të rëndësishëm në historinë e iluminizmit gjeorgjian, duke funksionuar për një kohë të gjatë dhe duke kontribuar në zhvillimin e kulturës dhe shkencës në Gjeorgji. Metodat e pedagogjisë së saj i ndoqën klasiket metodat e Trivium - Quadrivium, duke ofruar një bazë të fortë shkencore dhe humaniste për studentët e saj.

## Arkitekturë 
Akademia e Ikalto është një institucion i rëndësishëm arsimor dhe kulturor në historinë e Gjeorgjisë, e cila ka shumë pika të ngjashme me Akademinë e Gelatit. Në fakt, këto dy akademi janë shumë të afërta në shumë aspekte. Një nga dallimet kryesore është se Akademia e Ikalto ka një strukturë me dy kate, ndërsa Akademia e Gelatit është një kompleks monastik me një strukturë të vetme të katedraleve dhe manastireve.

## Referencat 
## Burimet 
* *Enciklopedia Sovjetike Gjeorgjiane*, V, f. 287, Tbilisi, 1980
Somajaxhnja

'* është një ritual hindu . Është një lloj jaxhne i lidhur me ciklin hënor dhe konsiderohet të kryhet për ruajtjen e rendit kozmik. 

Ky ritual bazohet në metodat e përshkruara në Veda . Soma përdoret si oferta kryesore në këtë jaxhna, që konsiderohet të jetë në gjendje të qetësojë hyjnitë. Është përshkruar të kryhet vetëm nga Brahmanat .  Një prift që kryen këtë Jaxhna quhet Somajaxhi.

## Llojet 
Shtatë llojet e Somajaxhnjave janë: 

* *Agniṣṭoma* - Lloji i parë dhe kryesor, gjashtë të tjerët konsiderohen variacione të kësaj
* *Uktya*
* *Ṣoḍaśī*
* *Atyagniṣṭoma*
* *Atirātra*
* *Āptoryāma*
* *Vājapeya''

## Referime
Aleksander von Zagareli

parapamje|240x240px| Aleksandri kundër Zagarelit
**Aleksander Anton von Zagareli** ishte një personalitet i shquar në historinë e Gjeorgjisë, veçanërisht në fushën e gjuhësisë. Ai lindi më 9 dhjetor  te vitit 1844 dhe u nda nga jeta më 12 nëntor  te vitit 1929. Zagareli ishte profesor në Universitetin Shtetëror të Shën Petersburgut dhe një nga bashkëthemeluesit e Universitetit Shtetëror të Tbilisit.Kontributi i tij në fushën e gjuhësisë ishte i shquar, duke shërbyer si një figurë e rëndësishme në zhvillimin dhe promovimin e studimeve gjuhësore në Rusi dhe në Gjeorgji. Vepra dhe puna e tij kontribuan në rritjen e njohurive dhe kulturës së Gjeorgjisë, duke thelluar kuptimin dhe përkatësinë e gjuhës gjeorgjiane në kontekstin e saj historik dhe kulturor.

Alexander Anton von Zagareli lindi në Kaspi të Gjeorgjisë dhe kreu studimet e tij në disa universitete të rëndësishme në Evropë, duke përfshirë Universitetin e Tübingen, Vjenën, Mynihun dhe Shën Petersburgun. Në vitin 1869, ai u bë anëtar i Landsmannschaft Schottland, një shoqatë studentore gjermane.Zagareli tregoi talentin e tij të shquar shkencor që në moshën e re. Ai u habilitua në moshën e 27 vjeçare në Universitetin Shtetëror të Shën Petersburgut, ku u bë docent për Letërsinë Gjeorgjiane dhe më pas profesor për Gjuhët Orientale. Në këtë periudhë, ai u bë mentor i shumë studentëve të njohur, mes tyre edhe Nicholas Marr.Për më shumë se gjysmë shekulli, Zagareli qëndroi në departamentin e gjuhës gjeorgjiane në Shën Petersburg, duke kontribuar në zhvillimin dhe promovimin e studimeve gjuhësore në nivel ndërkombëtar. Megjithatë, në vitin 1922, pas kthimit të tij në Gjeorgji, ai mori poste akademike në Universitetin Shtetëror të Tbilisit. Edhe në moshën 80-vjeçare, Zagareli vazhdoi të shërbejë në fushën e arsimit dhe gjuhësisë, duke lënë një trashëgimi të ndritshme në botën akademike të Gjeorgjisë.

Ai u nda nga jeta ne qytetin e  Tbilisi dhe u varros në Panteonin Mtatsminda.

## Nderimet 
* Urdhri i Shën Stanislaus, i klasit të parë

## Referencat 
* Ehlich, Konrad: *Bibliografi mbi shkrimin dhe gjuhën e shkruar* . Vëll. 1, De Gruyter, 1996.
* Tuite, Kevin : (2008): " Ngritja dhe rënia dhe ringjallja e hipotezës ibero-kaukaziane ", *Historiographia Linguistica* vëll. 35, nr 1-2.
Gandegili

parapamje| Domenika Eristavi
**Dominika Eristavi**, e njohur ndryshe si Gandegili (1864–1929), ishte një autor dhe përkthyes i njohur gjeorgjian.

## Biografia 
Dominika Eristavi, e njohur si Gandegili, lindi më 28 tetor  te vitit 1864 në Van. Poema e saj debutuese, "Eshtrat e Baratashvilit që do të rivarrosen", u botua në 1893 në revistën Iveria. Pas kësaj, ajo vazhdoi të publikonte poezi dhe prozë në një gamë të gjerë medieve periodike. Në vitin 1904, për shkak të njohurisë së saj në gjuhën gjeorgjiane, u emërua redaktore e revistës Nobati. Ajo gjithashtu ishte një nga themelueset e Shoqatës së Grave Gjeorgjiane në  vitin 1914. Aftësitë e saj si autore u vërtetuan kur tregimi i saj i shkurtër "Marine" u botua në  vitin 1897. Përveç krijimtarisë së saj, Eristavi u bë njohur edhe për përkthimet e saj të veprave letrare nga autorë si Heinrich Heine, Ivan Turgenev dhe Maxim Gorky.

Me pseudonimin Gandegili, ajo shpërnda një koleksion me poezi dhe tregime të shkurtra në vitin 1910, ndërsa në vitin 1918 publikoi një tjetër përmbledhje me poezi.

Ajo ishte një zë i fortë për të drejtat e grave. Në një mbledhje të shoqërive kulturore në vitin 1916, kritikoi mungesën e përfaqësimit të grave. Ajo tha: "Gratë gjeorgjiane kanë gjithmonë treguar aftësi të barabarta, nëse jo më të larta, sesa burrat në shumë fusha. Por takimi i shoqërive kulturore nuk mund të quhet kulturor, kur gratë nuk marrin pjesë në të. Është koha që një grua gjeorgjiane të trajtohet me dinjitet, siç është vlerësuar nga paraardhësit tanë më shumë se nga bashkëkohësit tanë."

Dominika Eristavi vdiq në Tbilisi më 24 janar  te vitit 1929.

## Referencat