Zhytja (sport)

**Zhytje** është sporti i kërcimit ose i rënies në ujë nga një platformë ose trampolinë, zakonisht gjatë kryerjes së akrobacive. Zhytje është një sport i njohur ndërkombëtarisht që është pjesë e Lojërave Olimpike. Përveç kësaj, zhytje e pastrukturuar dhe jo konkurruese është një kalim kohe rekreative.

Garuesit zotërojnë shumë nga të njëjtat karakteristika si gjimnastët dhe kërcimtarët, duke përfshirë forcën, fleksibilitetin, gjykimin kinestetik dhe ndërgjegjësimin ndaj ajrit. Disa zhytës profesionistë fillimisht ishin gjimnastë ose kërcimtarë pasi të dy sportet kanë karakteristika të ngjashme me zhytjen. Dmitri Sautin mban rekordin për më shumë medalje olimpike të fituara në zhytje, duke fituar tetë medalje gjithsej midis viteve 1992 dhe 2008.

## Historia 
### Antikiteti 
Në Varrin e Gjuetisë dhe Peshkimit ka një pikturë murale nga rreth 530 - 500 pes 
 që tregon një person që ngjitet shkëmbinjve drejt një shkëmbi dhe një person të dytë që zhytet poshtë faqes së shkëmbit drejt ujë.

Varri i Zhytësit në Paestum, përmban një afresk që daton rreth viteve 500 deri në 475 pes që tregon gjithashtu një skenë të një personi që zhytet në një pishinë ose përrua uji nga një strukturë.

Tomb of hunting and fishing, Monterozzi necropolis, Tarquinia, Italy.jpg|Afresk. Varri i gjuetisë dhe peshkimit. Nekropoli Monterozi, Tarquinia, Itali. Rreth viteve 530-500 pes
The Tomb of the Diver - Paestum - Italy.JPG|Afresk. Varri i Zhytësit. Paestum, Itali. 470 pes

### Epoka olimpike 
[parapamje|Zhytësi i lartë suedez [Arvid Spångberg në Lojërat Olimpike 1908 nga Olimpiada e katërt]]
Zhytje e thjeshtë u prezantua për herë të parë në Lojërat Olimpike në ngjarjen e vitit 1904. Lojërat Olimpike të vitit 1908 në Londër shtuan 'zhytje fancy' dhe futën dërrasat elastike në vend të platformave fikse. Gratë u lejuan së pari të merrnin pjesë në ngjarjet e zhytjes për Lojërat Olimpike të 1912 në Stokholm.

Në Lojërat Olimpike të vitit 1928, zhytja 'plain' dhe 'fancy' u bashkuan në një ngjarje - 'Highboard Diving'. Ngjarja e zhytjes u mbajt fillimisht në ambiente të mbyllura në Empire Pool për Lojërat e Perandorisë Britanike 1934 dhe Lojërat Olimpike Verore 1948 në Londër.

## Zhytje konkurruese 
Shumica e garave të zhytjes përbëhen nga tre disiplina: trampolina 1 m dhe 3 m dhe platforma. Atletët konkurrues ndahen sipas gjinisë dhe shpesh sipas grupmoshës. Në ngjarjet e platformës, konkurrentët lejohen të kryejnë zhytjet e tyre ose në pesë, shtatë e gjysmë (në përgjithësi quhen vetëm shtatë), nëntë ose dhjetë metra kullë. Në takimet kryesore të zhytjes, përfshirë Lojërat Olimpike dhe Kampionatin Botëror, zhytja në platformë bëhet nga lartësia 10 metra.

Zhytësit duhet të kryejnë një numër të caktuar zhytjesh sipas kërkesave të përcaktuara, duke përfshirë salto dhe kthesa. Zhytësit gjykohen nëse dhe sa mirë i kanë përfunduar të gjitha aspektet e zhytjes, përputhshmërinë e trupit të tyre me kërkesat e zhytjes dhe sasinë e spërkatjes së krijuar nga hyrja e tyre në ujë. Një pikë e mundshme nga dhjetë ndahet në tre pikë për ngritje (që do të thotë pengesa), tre për fluturimin (zhytja aktuale) dhe tre për hyrjen (si zhytësi godet ujin), me një tjetër në dispozicion për u japin gjyqtarëve fleksibilitet.

Rezultati i papërpunuar shumëzohet me një shkallë të faktorit të vështirësisë, që rrjedh nga numri dhe kombinimi i lëvizjeve të tentuara. Zhytësi me rezultatin më të lartë total pas një sekuence zhytjesh shpallet fitues.

## Qeverisja 
Organi qeverisës global i zhytjeve është FINA, e cila drejton gjithashtu notin, notin e sinkronizuar, vaterpolon dhe notin në ujë të hapur. Pothuajse pa ndryshim, në nivel kombëtar, zhytja ndan një organ qeverisës me sportet e tjera ujore.

Ky është shpesh një burim fërkimi politik pasi komitetet natyrisht dominohen nga zyrtarë të notit të cilët nuk ndajnë ose kuptojnë domosdoshmërisht shqetësimet e komunitetit të zhytjes. Zhytësit shpesh mendojnë, për shembull, se nuk marrin mbështetjen e duhur për çështje si sigurimi i lehtësirave. Fusha të tjera shqetësuese janë përzgjedhja e personelit për komitetet e specializuara të zhytjes dhe për stërvitjen dhe zyrtarizimin në ngjarje, si dhe përzgjedhja e ekipit për garat ndërkombëtare.

Ndonjëherë ka përpjekje për të ndarë organin qeverisës si një mjet për të zgjidhur këto zhgënjime, por ato rrallë janë të suksesshme. Për shembull, në MB Federata e Zhytjes së Britanisë së Madhe u formua në vitin 1992 me synimin për të marrë përsipër qeverisjen e Zhytjes nga ASA (Amateur Swimming Association). Edhe pse fillimisht mori mbështetje të gjerë nga komuniteti i zhytjeve, kërkesa e FINA-së që konkurrentët ndërkombëtarë duhej të regjistroheshin në Trupin e tyre Kombëtar Drejtues ishte një faktor kryesor në braktisjen e kësaj ambicie disa vite më vonë.

Meqenëse FINA refuzoi të anulonte njohjen e ASA-së si organi qeverisës britanik për të gjitha sportet ujore, duke përfshirë zhytjen, kjo do të thoshte se zhytësit elitë duhej t'i përkisnin klubeve të lidhura me ASA për t'u kualifikuar për përzgjedhje në garat ndërkombëtare.

Në Shtetet e Bashkuara, zhytja shkollore është pothuajse gjithmonë pjesë e ekipit të notit të shkollës. Zhytja është një sport më vete në zhytjet olimpike dhe klubore. NCAA do të ndajë zhytjen nga noti në garat speciale të zhytjes pasi të përfundojë sezoni i notit.

## Referime