Beteja e Didgorit

Beteja e Didgorit u zhvillua më 12 gusht 1121 në vendin e ngushtë të Didgorit, 40 km në perëndim të Tbilisit, midis ushtrive të Mbretërisë së Gjeorgjisë dhe Perandorisë Selxhuke. Ushtria e madhe myslimane, e udhëhequr nga Ilgazi, nuk ishte në gjendje të manovronte dhe pësoi një disfatë shkatërruese për shkak të taktikave efektive ushtarake të mbretit David IV të Gjeorgjisë.

Mbreti David IV, i njohur edhe si David Agmashenebeli (që do të thotë "David Ndërtojuesi i Qyteteve"), ishte një nga mbretërit më të rëndësishëm në historinë e Gjeorgjisë. Ai ndërtoi një ushtri të fortë dhe e shtri sundimin e tij në një territor të gjerë, duke u përballur me sfidat nga fqinjët në Lindje, si Perandoria Selxhuke.

Në betejën e Didgorit, mbreti David IV tregoi një menaxhim të shkëlqyeshëm të ushtrisë së tij dhe përdori taktika të mençura dhe efektive për të fituar një fitore vendimtare kundër ushtrisë së Selxhukëve. Kjo betejë nënkuptoi një moment vendimtar në historinë e Gjeorgjisë dhe theksoi aftësinë e mbretit David IV si një komandant ushtarak i shquar dhe një udhëheqës i guximshëm. Pas fitores në betejën e Didgorit, Gjeorgia u forcoi si një fuqi e rëndësishme në rajon dhe ndikoi në zhvillimet e mëtejshme historike në Mesdhe.

Beteja në Didgori ishte kulmi i të gjithë luftërave midis Gjeorgjisë dhe Selxhukëve, dhe rezultoi në ripushtimin e Tbilisit nga gjeorgjianët në vitin 1122. Menjëherë pas kësaj, Mbreti Davidi zhvendosi kryeqytetin nga Kutaisi në Tbilisi. Fitorja në Didgori shënoi fillimin e Epokës së Artë të Mesjetës në historinë e Gjeorgjisë dhe është festuar me lavdërim në kronikat gjeorgjiane.

Kjo fitore e madhe e gjeorgjianëve në Didgori u shënoi një moment historik dhe theksoi fuqinë dhe mbrojtjen e vendit nga ushtria e përqendruar e Selxhukëve. Fitorja në këtë betejë vendimtare vendosi bazat për një periudhë të stabilizimit dhe zhvillimit të Gjeorgjisë, duke i dhënë trajtën e një fuqie të frytshme dhe të rrezikshme në rajon.

Gjeorgjianët e sotëm vazhdojnë ta kujtojnë betejën në Didgori si një datë e rëndësishme në historinë e tyre, dhe e festojnë këtë ngjarje çdo vit më 12 gusht, e njohur si Didgoroba ("Dita e Didgorit"). Kjo festë mbart një vlerësim të thellë për suksesin historik të gjeorgjianëve dhe për vendosjen e tyre në kohërat e vështira. Didgoroba është një pjesë e rëndësishme e trashëgimisë kulturore dhe historike të Gjeorgjisë dhe shënon një moment vendimtar në rrugën e tyre drejt pavarësisë dhe prosperitetit.

## Vendosja dhe rendi i betejës 
### Koalicioni mysliman 
Burimet gjeorgjiane dhe islame dëshmojnë se në reagim ndaj ankesave të tregtarëve myslimanë të Tbilisit, Ganjës dhe Dmanisit, Sulltan Mahmudi II i Bagdadit (mbreti i Selxhukeve nga viti 1118 deri në vitin 1131) dërgoi një ekspeditë në Gjeorgji nën komandën e Ilghazi ibn Artuq të Mardinit. Ilghazi ishte një udhëheqës i rëndësishëm në Lindjen e Mesme dhe kishte autoritet të lartë midis myslimanëve.

Ilghazi ishte një komandant i njohur për guximin dhe aftësitë e tij ushtarake. Pas plakjes së qytetit të Edessës dhe humbjes së Rogerit të Antiokisë në betejën e Ager Sanguinis në vitin 1119, reputacioni i Ilghazit si një komandant i përmasave të mëdha ushtarake dhe kryengritës i myslimanëve kundër të krishterëve u përhap gjerësisht në rajon.

Dërgimi i Ilghazit në Gjeorgji nga Sulltan Mahmudi II tregoi seriozitetin e situatës dhe qëllimin për të përmirësuar gjendjen për tregtarët myslimanë. Ndërkohë, për gjeorgjianët, ardhja e ushtrisë së Ilghazit përpara betejës së Didgorit ishte një sfidë e madhe, duke i shtuar tensionet e një përballjeje në rëndësi historike midis popullsisë myslimane dhe atyre ortodokse të Gjeorgjisë. Ky ngjarje shënoi një periudhë të ndjeshme në historinë e Gjeorgjisë dhe Lindjes së Mesme në përgjithësi, ku ndërhyrja e Ilghazit theu dinamikën e marrëdhënieve ndëretnike dhe ndërfetare në rajon.

Pas fitores në Gjeorgji, Ilghazi u pajtua me kryqarët dhe u drejtua në veri drejt Armenisë me ftesën e vëllait të sulltanit, Toghrul, sundimtar i Arranit. Atje ai u bashkua me një koalicion mysliman kundër gjeorgjianëve të krishterë dhe u bë udhëheqës i ushtrisë së këtij koalicioni. Në këtë ushtri përfshihej vasali i tij Tughan-Arslan, zoti i Arzenit, Bidlisit dhe Dvinit, Mazyadid Dubays b. Morën, Sadaka e Al Hillah, Toghrul, Nakhichevan, dhe atabegun e tij Kun-Toghdi.

Ky koalicion ushtarak mysliman ishte i përgatitur për një konfrontim me Gjeorgjinët dhe Ilghazi ishte udhëheqësi i përsosur për të drejtuar një fushatë kundër tyre. Ushtria e tij ishte e bashkuar dhe e vendosur për ta sfiduar fuqinë e Gjeorgjisë. Kjo periudhë e përballjes midis myslimanëve dhe gjeorgjianëve në krahinën e Kaukazit tregon tensionet e thella dhe rivalitetin midis dy kulturave dhe feve të ndryshme në rajon.

Lidhja e Ilghazit me Toghrul dhe koalicioni i tij tregoi forcën e bashkëpunimit mes sundimtarëve myslimanë në rajon dhe fuqinë e tyre të bashkuar për të përballuar sfidat që kishin përballuar. Kjo fushatë ushtarake u bë një moment vendimtar në raportet midis myslimanëve dhe gjeorgjianëve në kohën e mesjetës, duke shënuar një faqe të re në historinë e Lindjes së Mesme.

Analiza e historianit Alexander Mikaberidze rreth madhësisë së ushtrisë myslimane në Gjeorgji në vitin 1121 tregon një varg shifrash dhe vlerësimesh të ndryshme nga burimet historike të asaj kohe. Numrat variojnë nga 600,000 burra të fantazisë deri në 400,000 sipas burimeve si Walter Kancelari dhe Mateu i Edessa, ndërsa kronikat e Sempad Sparapet përmendin 100,000 deri 250,000 burra. Megjithatë, shifrat më të larta janë të shumta dhe ekzagjeruar, ndërsa të gjitha burimet konfirmojnë se muslimanët kishin bërë përgatitje masive në verën e vitit 1121.

Ushtria myslimane përparoi përgjatë rrugëve të ndryshme të provincave të Erzerumit dhe Karsit, ndërsa Sulltan Toghrul ibn Muhamed zhvilloi lëvizjet e tij në Ganja dhe Tughan-Arslan. Marshimi i "Kurrakut" nga Dvini shtoi edhe më shumë kompleksitetin e situatës.

Kjo situatë tregon se përpjekjet myslimane për zbatimin e autoritetit dhe përparimin në territorin gjeorgjian ishin të ndjeshme dhe përfshinin një numër të madh trupash ushtarake. Ndërkohë, ndikimi dhe forca e ushtrisë myslimane në atë kohë ishin të kuptueshme dhe kërkonin një reagim të përshtatshëm nga komuniteti gjeorgjian për t'i përballuar sfidat e kohës.

Sipas kronikave të Mateut të Edesës, një historian i rëndësishëm i shekullit të XII, koalicioni mysliman që u përball me forcat gjeorgjiane në vitin 1121 numëronte gjithsej 560,000 burra. Ushtria myslimane ishte udhëhequr nga komandanti Ilghazi dhe në bashkëpunim me vasalin e tij, Tughan-Arslan, i cili më vonë u njoh si "Kurraku". Koalicioni mysliman gjithashtu gëzonte mbështetjen e fiseve nomade arabe në këtë fushatë.

Ky numër i impresionueshëm i ushtarëve tregon për përgatitjet më masive dhe masivitetin e sulmit mysliman në Gjeorgji në kohën e asaj beteje të rëndësishme. Për Gjeorgjinë dhe udhëheqësin e tyre, David Soslani, kjo kishte prezantuar një sfidë të madhe dhe kërkonte një përgjigje të fuqishme dhe strategjike për t'i përballuar forcat e mëdha të armatosura myslimane. Beteja e Anurit ishte një nga çështjet më vendimtare dhe të diskutueshme të historisë së Gjeorgjisë dhe reflekton rëndësinë e taktimeve ushtarake në këtë periudhë të ndjeshme të historisë së këtij rajoni.

Ndihma e udhëheqësit të Arranit në përballjen udhëhiqte duke organizuar trupat për të prezantuar një forcë të njëjtë në betejat e ardhshme.

Ky veprim strategjik i mbretit gjeorgjian tregon në mënyrë të qartë aftësitë e tij taktike dhe strategjike për të përballuar forcat myslimane të vendosura kundër tij. Disiplina, planifikimi dhe vullneti strategjik i tij për të goditur në pikat e dobëta të koalicionit tregojnë për një aftësi të shkëlqyer të komandantit gjeorgjian për të luftuar kundër kësaj sfide të vështirë.

Kjo lëvizje e mençur e mbretit gjeorgjian tregon se edhe përkundër kërcënimeve të mëdha dhe forçave të shumta myslimane, ai ishte i aftë të përdorte strategjitë e duhura për të dëmtuar pozitën e kundërshtarëve të tij. Ky veprim strategjik mund të ketë ndikuar në forcimin e pozitës së tij dhe në rivendosjen e balancës së fuqive në dinamikën e kohës, duke sjellë një vogëlsi për koalicionin mysliman.

Në shkrimet e Mateut të Edesës, krijohet një pamje e detajuar e lëvizjeve të ushtrisë së Ilghazit dhe përballjes së tyre me ushtrinë gjeorgjiane në territorin e Gjeorgjisë. Marshimi dhe strategjia e Ilghazit për të përcjellë rrugën që zgjodhi në juglindje të Gjeorgjisë tregon përpjekjen dhe përgatitjen e gjithanshme të ushtrisë myslimane për të përmbushur qëllimet e tyre.

Për gjeorgjianët, kjo ishte një sfidë e rëndësishme dhe e rrezikshme, pasi ushtria myslimane po avanconte në territorin e tyre dhe ishte duke shfaqur qëllime agresive për të kapërcyer dhe pushtuar territore të ndryshme. Lëvizja e ushtrisë së Ilghazit në rrethinat e Didgorit dhe Manglisi ishte një hap kritik që tregonte përpjekjet e tyre për të përshpejtuar sulmin ndaj qytetit të Tbilisit dhe forcave gjeorgjiane.

Në këtë periudhë të ndjeshme të betejës së Anurit, lëvizjet e ushtrisë myslimane dhe përballjet me ushtrinë gjeorgjiane tregojnë për rëndësinë dhe tensionet e rritura midis këtyre dy forsave të mëdha, duke krijuar një kontekst tërheqës historik për të kuptuar betejën e rëndësishme që u zhvillua më vonë.

Ky përshkrim i dislokimit të ushtrisë së Ilghazit dhe kursit të veprimit në betejën e Anurit jep një pamje interesante të strategjisë së tyre në konfrontim me ushtrinë gjeorgjiane e komanduar nga Davidi IV. Duke përdorur trupa të specializuara si harkëtarët dhe kalorësia e lehtë, Ilghazi mundi të bënte një sulm të shpejtë dhe të pasojë një strategji e ngacmimit të linjave të armikut për të krijuar konfuzion dhe për të përfituar avantazhin taktik në betejë.

Raporti i një numri të vogël të forcave të Davidit, i komunikuar nga pararoja e Ilghazit, mundi të sjellë një ndikim pozitiv në moralin dhe qëndrimin e ushtrisë së tij. Në anën tjetër, taktika e kalorësisë së lehtë selxhuke për të tallur dhe goditur gjeorgjianët mund të ketë qenë e suksesshme në krijimin e konfuzionit në radhët kundërshtare.

Mungesa e kalorësisë së rëndë në krahun e Ilghazit tregon një përgatitje të kufizuar taktike të ushtrisë së tij në këtë betejë specifike. Megjithatë, taktika dhe strategjitë e përdorura nga Ilghazi dhe ushtria e tij në betejën e Anurit shfaqin përpjekjen e tyre për të përfituar avantazh në një konflikt me ushtrinë më të madhe dhe më të organizuar gjeorgjiane.

### Ushtria gjeorgjiane 
Shumë të njohurit e Gjeorgjinës në Luftën e Dauit IV:

* Përballeshin me një armik më superior në numër
* Avantazhin strategjik dhe taktik
* Reforma ushtarake e Davidit IV në 1118
* Formimi i një roje mbretërore dhe një forcë shtëpiake e njohur si 'mona-spa'
* Ushtria gjeorgjiane e 56,000 burrash përfshinte:
** 500 Alan
** Rreth 200 Frankë
** 15,000 Kipçakë

Gjeorgjinët, nën drejtimin e Davidit IV, u përgjigjën në sulmet e armikut më superior në numër duke përdorur avantazhin strategjik dhe taktik. Reforma ushtarake e tyre rezultoi në formimin e një roje mbretërore dhe një forcë shtëpiake, e cila përfshinte mercenarë dhe fisnikëri më të ulëta. Ushtria gjeorgjiane, e cila numërsohej rreth 56,000 burrash, përfshinte pjesa të ndryshme etnike, duke përfshirë Alan, Frankë dhe Kipçakë.

Përshkrimi i formacioneve dhe organizimit të ushtrisë së Davidit IV në betejën e Anurit jep një pamje të qartë të përgatitjes dhe strategjisë së tyre për sfidën me ushtrinë e Ilghazit. Me formacionet e vogla si "grupi prej 20" dhe "grupi prej 100", të udhënuara nga shërbëtorë të statusit më të lartë, ushtria ishte e organizuar në mënyrë efektive për të luftuar në mënyrë të koordinuar dhe efikase.

Komponenti kryesor i ushtrisë së Davidit ishte mona-spa, grupi personal i mbretit që përbëhej nga 5000 luftëtarë të montuar mirë. Ato ishin të armatosur rëndë me heshta dhe harqe dhe u përdorën si kalorës shoku së bashku me fisnikërinë.

Formacionet e ushtrisë së gjeorgjianëve ishin të organizuara në mënyrë që të përdornin avantazhin e tyre strategjik dhe taktik në betejë. Kryqtarët, kalorësia Kipchak dhe këmbësoria u vendosën në qendër rreth flamurit të mbretit, ndërsa pjesa tjetër u nda në dy krahë të mëdhenj jashtë syve të armiqve. Ky organizim i mirë i formacioneve të ushtrisë dhe përdorimi i kalorësisë së rëndë për të goditur radhët e armikut shpjegon strategjinë e tyre për të luftuar me sukses në betejën e Anurit.

Komandanti, Davidi IV, udhëheqte krahun e majtë të ushtrisë, ndërsa Demetrius drejtonte të djathtën. Kjo ndarje e detyrave komanduese dhe organizimi i linjave të ushtrisë tregon një strategji e hollësisht planifikuar dhe përgatitje për të përballuar sfidat e betejës.

"Ne jemi vendosur t'i dalim përballë armikut, jo për dhjetë fish të numrit të tyre, por për mbështetjen e Zotit të gjithëmëshirshëm! Ne jemi vendosur të luftojmë për vendin tonë, për popullin tonë dhe për lirinë tonë. Le të tregojmë se jemi të përgatitur të bëjmë gjithçka për të mbrojtur atë që është e shtrenjtë për ne. Le të bëhemi një, të luftojmë si një trup dhe të triumfojmë mbi armiqtë tanë me guxim dhe vendosmëri! Kujtojmë atë që kemi fituar me sakrifica të mëdha dhe mos harroni që së bashku mund të arrimë gjithçka. Kjo është beteja jonë, kjo është detyra jonë, kjo është fati ynë! Gjithë besimi në Zotin dhe ne do të fitojmë!" - Mbreti David IV i Gjeorgjisë, frymëzuar ushtrinë e tij para betejës.

#### Kipçakët 
Marrëdhëniet midis Gjeorgjisë dhe Kipçakëve kanë qenë relativisht paqësore në historinë e tyre. Politikanët gjeorgjianë e shihnin Kipçakët si aleatë të mundshëm kundër pushtimeve nga Selxhukët dhe dinin për aftësitë luftarake të mira të Kipçakëve, si dhe për burimet e tyre të mëdha njerëzore.

Një nga ngjarjet më të rëndësishme ishte aleanca e Gjeorgjisë me Kipçakët në vitin 1109, kur 40,000 Kipçakë udhëhoqur nga Otrok Khan u drejtuan në Gjeorgji dhe u bënë pjesë e ushtrisë së mbretit David IV. Aleanca u lehtësua nga martesa e Davidit me vajzën e Khanit, e cila mori emrin Gurandukht. Kipçakët u pajisën me kurorë dhe u dhanë toka për t'u vendosur në Gjeorgji. Në këtë mënyrë, Kipçakët siguruan një ushtri për familjen mbretërore, duke lejuar Davidin të rrisë forcat e tij për të mbrojtur vendin.

Kjo aleanca midis Gjeorgjisë dhe Kipçakëve tregon se Gjeorgjianët i shihnin Kipçakët si aleatë të vlefshëm në betejat e tyre kundër armiqve të përbashkët, si Selxhukët. Ky bashkëpunim i dy palëve në luftën kundër pushtuesve të përbashkët tregon një ndërthurje të interesave strategjike dhe politike mes tyre, duke ndikuar në zhvillimin e marrëdhënieve midis tyre në kohën e asaj periudhe historike.

#### Frankët 
Pjesëmarrja e ushtarëve frankë në betejën e Didgorit në vitin 1121 përmendet në dy burime të ndryshme. Një nga këto burime është historiani armen i shekullit të 12-të, Mateu i Edesës, i cili raporton prezencën e 100 frankëve në këtë betejë. Një tjetër burim është historiani francez Walter Kancelari, i cili thotë se mbreti David IV i Gjeorgjisë përdori 200 ushtarë frankë në betejën e Didgorit.

Sipas Walter Kancelarit, këta 200 ushtarë frankë u vendosën përpara ushtrive të Davidit si një forcë goditëse kundër armikut në betejën e Didgorit. Prania e ushtarëve frankë në këtë betejë tregon se Davidi kishte marrë ndihmë nga ushtarë të huaj për të përforcuar ushtrinë e tij dhe për të luftuar kundër armikut me sukses.

Ky fakt tregon se mbreti David IV i Gjeorgjisë ishte i aftë të siguronte mbështetje nga ushtarë të huaj për të ndihmuar në betejat e tij, siç ishte rasti në betejën e Didgorit, ku ushtarët frankë ishin një element kyç i forcës së tij luftarake. Kjo bën të qartë se ndihma e ushtarëve frankë ka pasur një rol të rëndësishëm në fitoren e Davidit në këtë betejë.

Në lidhje me pjesëmarrjen e ushtarëve frankë në betejën e Didgorit, ka pak informacione të sakta për rolin e tyre në këtë ngjarje. Nuk ka një informacion të vërtetë se nëse ata ishin trupa ndihmëse të dërguara nga Princi i Antiokisë ose Mbreti Baldwin II i Jeruzalemit, ose nëse ishin thjesht mercenarë.

Megjithatë, duke marrë parasysh se Frankët dhe gjeorgjianët kishin një armik të përbashkët në myslimanët, mund të argumentohet se ushtarët frankë ishin më shumë aleatë sesa mercenarë në betejën e Didgorit. Supozohet se kryqtarët arritën në Gjeorgji përmes Konstandinopojës, sepse territori midis Antiokisë dhe Gjeorgjisë ishte i pushtuar nga selxhukët, duke e bërë këtë rrugë qëndrore për kryqtarët në udhëtimet e tyre në Lindjen e Mesme.

Pa një konfirmim të qartë për prejardhjen dhe statusin e ushtarëve frankë në betejën e Didgorit, është e vështirë të japim një përgjigje të saktë në lidhje me këtë çështje. Megjithatë, roli i tyre si aleatë në luftën kundër armikut të përbashkët të myslimanëve shfaq marrëdhënien e tyre pozitive me Gjeorgjinë në këtë periudhë historike.

## Lufta 
Mbreti David IV i Gjeorgjisë ka përdorur një strategji të mençur dhe befasuese në betejën e Didgorit, duke ndaluar Ilgazin, një sundimtar mysliman, për t'i bashkuar forcat me myslimanët e qytetit të Tbilisit. Ai zgjodhi një zonë malore dhe të pyllëzuar pranë vargmalit Didgori, midis Manglisit dhe Tbilisit, si vendin e duhur për të organizuar sulmin e tij.

Më 11 gusht 1121, mbreti David udhëhoqi ushtrinë e tij përgjatë luginës së Nichbisi nga kryeqyteti antik Mtskheta dhe ndau trupat e tij në dy pjesë. Një pjesë ishte nën komandën e tij personale, ndërsa grupi tjetër, më i vogël, ishte nën komandën e birit të tij Demetrius I, i fshehur në rezervë prapa. Ata ishin të vendosur në lartësitë e afërta me urdhrin për të sulmuar krahun e armikut me një sinjal të caktuar.

Kjo strategji e ndarjes së ushtrisë në dy pjesë dhe vendosja e një grupi në rezervë, si dhe vendosja e tyre në një pozicion taktikisht të favorshëm në zonën malore dhe të mbjellë pyje pranë vargmalit Didgori, u lejoi mbretit David të shfrytëzonte befasisht situatën dhe të tërhiqte armikun në një kurth në betejën e Didgorit. Kjo strategji e mençur dhe e bërë me shkathtësi shpjegon fitoren e tij në këtë betejë historike.

Shumë të njohurit e betejës së Didgori:

 Ecuria e betejës lidhet ndryshe në të dhënat historike bashkëkohore.

 Sipas kronikanit arab Ibn al-Athir, Davidi dërgoi një detashment të vogël kipçak të njerëzve të tij për të simuluar negociatat.

 Myslimanët menduan se detashmenti i vogël kishte lënë ushtrinë gjeorgjiane duke kërkuar mbrojtje, kështu që muslimanët nuk i konsideruan ata si një kërcënim.

 Ndërkohë, gjeorgjianët arritën me sukses të dislokonin një pjesë të madhe të forcës së tyre ku gati do të rrethonin armikun në një lëvizje pince.

 Kundërshtarët e tyre mbetën të pavetëdijshëm për aktivitete të tilla.

 Me t'iu afruar prijësve selxhuk, dezertorët, duke shfrytëzuar vetëbesimin e muslimanëve në avantazhin e tyre, i sulmuan ata me shigjeta, duke vrarë çdo komandant selxhuk në sy dhe të tjerët që po merrnin pjesë në mbledhje.

Kjo pasazh tregon se ecuria e betejës së Didgori lidhet ndryshe në të dhënat historike bashkëkohore. Sipas Ibn al-Athir, Davidi dërgoi një detashment të vogël kipçak për të simuluar negociatat, duke e përzier armikun. Gjeorgjianët arritën me sukses të dislokonin një pjesë të madhe të forcës së tyre dhe i sulmuan muslimanët me shigjeta, duke vrarë çdo komandant selxhuk. Kjo tregohet se fitores shtetetare gjeorgjiane ishin një nga apogjeet e historisë gjeorgjiane.

Duke vleresuar pasazhin, mund ta pëlqen se:

 Ecuria e betejës së Didgori lidhet ndryshe në të dhënat historike bashkëkohore.

 Davidi dënji musulmanët duke shfrytëzuar strategjin e negociatave.

 Gjeorgjianët arritën me sukses të dislokonin një pjesë të madhe të forcave të tyre.

 DezertorËt gjeorgjian u përpoqën ta mundnin muslimanet me shigjeta.

 Fitores shtetetare gjeorgjiane ishin njëlloj apo apogjeet e historisë gjeorgjiane.

Ndryshe nga pasazhi, historia e betejave shtetetare gjeorgjiane ështën njëlloj apo apogjeet e historisë gjeorgjiane.

Në këtë fazë të betejës së Didgorit, mbreti David IV i Gjeorgjisë urdhëroi një sulm frontal mbi pararojën e armikut me kalorësit e tij kryqtarë. Ky sulm jo vetëm shkatërroi linjat paraushtarake të armikut, por gjithashtu shkaktoi kaos dhe ngatëruese për harkëtarët selxhukë në luftime të ngushta. Kjo strategji e bërë me shkathtësi dhe vendosmëri e mbretit David shpërtheu një komponent vendimtar të forcës së Ilgazit.

Pas kësaj veprimtarie taktike, kaos dhe paniku filluan të përhapen mes ushtrisë së armikut musliman. Gjeorgjianët filluan të përparonin me shpejtësi në krahët, duke arritur të formonin një formacion të plotë. Në këtë moment, Ilgazi dhe dhëndri i tij arritën të mohonin sulmin drejt pararojës, por u plagosën rëndë gjatë betejës dhe u detyruan të tërhiqen nga fusha e betejës.

Kjo situatë i lë armiqtë selxhuqë praktikisht pa udhëheqës, duke i lënë ata të pambrojtur dhe në një situatë të vështirë. Sulmi i mençur i mbretit David dhe strategjia e tij e koordinuar me sukses tregoi një nivel të l
djathtas|parapamje|315x315px| Seksioni i monumentit Didgori me shpata të ngulura në tokë
Shumë të njohurit e mbretit David IV:

* Shumica e komandantëve të tij u plagosën ose u vranë
* Konfuzion dhe mungesë e përgjigjes adekuate ndaj situatës kaotike
* Mbreti David nuk hezitoi dhe drejtoi personalisht krahun e djathtë gjeorgjian
* Urdhëroi kalorësinë e tij të rëndë të hipte drejt e në krahun e majtë selxhuk
* Avantazhi i lëvizjes së tatëpjetë, ngarkesa e kalorësisë gjeorgjiane doli shumë efektive

Mbreti David IV, duke qenë në krye të ushtrisë gjeorgjiane, shkaktoi konfuzion kur shumica e komandantëve të tij u plagosën ose u vranë. Megjithatë, ai nuk hezitoi dhe drejtoi personalisht krahun e djathtë gjeorgjian, duke urdhëruar kalorësinë e tij të rëndë të hipte drejt e në krahun e majtë selxhuk. Kjo strategji i dhuroi avantazhin e lëvizjes së tatëpjetë, ngarkesa e kalorësisë gjeorgjiane doli shumë efektive dhe ndihmoi në fitimin e betejës.

Shumë të njohurit e fitimit të Gjeorgjinës në Luftën e Dauit IV:

 Krahu i majtë, nën komandën e Dimitrit, djalit të Davidit, goditi krahun e djathtë selxhuk

 Këmbësoria gjeorgjiane u bashkua me luftën dhe trupat selxhuqe filluan të panikohen

 Trupat selxhuqe u tërhoqën masivisht përmes hendekut të madh në praparojën e ushtrisë së tyre

 Pararoja e tyre u asgjësua plotësisht

 Trupat e mbretit David i ndoqën për tre ditë "duke i vrarë të gjithë në shpatë dhe duke ua lënë kafshëve mishngrënëse dhe zogjve të maleve dhe fushave" të luginës së Manglisit

Nga ana tjetër, krahun e djathtë selxhuk, nën komandën e Dimitrit, djalit të Davidit, goditi krahun e djathtë selxhuk, duke krijuar një situatë kaotike për trupat selxhuqe. Kur këmbësoria gjeorgjiane u bashkua me luftën, trupat selxhuqe filluan të panikohen dhe u tërhoqën masivisht përmes hendekut të madh në praparojën e ushtrisë së tyre. Kjo provokoi një numër të madh të trupave të papërfshira selxhuqe të iknin gjithashtu, duke shkaktuar një përçarje masive. Pararoja e tyre u asgjësua plotësisht, dhe trupat e mbretit David i ndoqën për tre ditë "duke i vrarë të gjithë në shpatë dhe duke ua lënë kafshëve mishngrënëse dhe zogjve të maleve dhe fushave" të luginës së Manglisit.

Shumë të njohurit e fitimit të Gjeorgjinës në Luftën e Dauit IV:

* Bashkimin e Kipçakëve, mbetjet e fundit të rezistencës selxhuqe u shkatërruan dhe u bashkuan me trazirat
* Beteja u vendos brenda tre orësh me pushtimin e ushtrisë selxhuke
* U lënë një numër shumë të madh të vrarësh, të plagosurish, të burgosurish dhe plaçkash
* Mbetjet që iknin u ndoqën vazhdimisht dhe u vranë për disa ditë
* Nuk kishin kohë ose mundësi të rigrupoheshin ose të fillonin ndonjë lëvizje tjetër

Nga ana tjetër, bashkimin e Kipçakëve, mbetjet e fundit të rezistencës selxhuqe u shkatërruan dhe u bashkuan me trazirat. Beteja u vendos brenda tre orësh me pushtimin e ushtrisë selxhuke, duke lënë një numër shumë të madh të vrarësh, të plagosurish, të burgosurish dhe plaçkash. Mbetjet që iknin u ndoqën vazhdimisht dhe u vranë për disa ditë, duke mos krijuar mundësi për tyre të rigrupoheshin ose të fillonin ndonjë lëvizje tjetër. Kjo markoi një fitim absolut për Gjeorgjinën në Luftën e Dauit IV.

Shumë të njohurit të strategjisë së Davidit në Luftën e Dauit IV:

 I përballur me një pararojë të forcës së madhe pushtuese, Davidi duhej të mbështetej në avantazhet që ofronte terreni aty pranë për të maskuar lëvizjet e trupave të tij

 Kalorësia selxhuke u provokua ose u mashtrua në një kalim relativisht të ngushtë ku ata ndoshta nuk kishin shumë hapësirë për të manovruar

 Gjeorgjianët mundën lehtësisht t'i nxirrnin jashtë me shtiza, piqe dhe këmbësoria e lehtë duke përdorur harqe dhe shtiza

 Pjesa tjetër e ushtrisë së koalicionit ndoshta u detyrua të ngjitej në shpatet për të sulmuar trupin kryesor të ushtrisë gjeorgjiane, ndërkohë që goditej vazhdimisht në krahë nga kalorësia e rëndë

 Pas një kohe, ato taktika thyen vullnetin luftarak të ushtrisë muslimane, e cila u shpartallua shpejt

Nga ana tjetër, strategjia e Davidit në Luftën e Dauit IV u bazua në përdorimin e avantazheve të terrenit për të maskuar lëvizjet e trupave të tij. Kalorësia selxhuke u provokua ose u mashtrua në një kalim relativisht të ngushtë, duke krijuar një situatjon ku ata nuk kishin shumë hapësirë për të manovruar. Gjeorgjianët mundën lehtësisht t'i nxirrnin jashtë me shtiza, piqe dhe këmbësoria e lehtë duke përdorur harqe dhe shtiza. Pjesa tjetër e ushtrisë së koalicionit u detyrua të ngjitej në shpatet për të sulmuar trupin kryesor të ushtrisë gjeorgjiane, nderskohën qe goditej vazhdimisht në krahê nga kalorësia e rëndê. Kjo strategji thyen vullnetin luftarak të ushtrisë muslimane, duke shpartalluar atin shpejt.

## Pasojat 
Shumë të njohurit e çlirimit të rajonit dhe rindërtimit të mbretërisë së Davidit:

* Numri i selxhukëve që ikën nga fusha ishte aq i madh sa kalorësia gjeorgjiane po merrte shumë robër për disa ditë
* Si rezultat, gjeorgjianët ishin në gjendje të çlironin të gjithë rajonin nga ndikimi mysliman
* Gjeorgjianët do të kontestonin territoret brenda Perandorisë Seljuke, e cila në atë moment mbeti pothuajse e pambrojtur
* Selxhukët e kapur do të shërbenin për ambiciet e Davidit për të rindërtuar mbretërinë e tij

Nga ana tjetër, çlirimi i rajonit dhe rindërtimi i mbretërisë së Davidit u bënë e mundshme për shkakun e numrit të madh të selxhukëve që ikën nga fusha. Kalorësia gjeorgjiane po merrte shumë robër për disa ditë, duke u dhënë mundesi për ta çliruar të gjithë rajonin nga ndikimi mysliman. Gjeorgjianët do të kontestonin territoret brenda Perandorisë Seljuke, e cila në atë moment mbeti pothuajse e pambrojtur. Selxhukët e kapur do të shërbenin për ambiciet e Davidit për të rindërtuar mbretërinë e tij.
[parapamje|250x250px| Zgjerimi i [Mbretëria e Gjeorgjisë|Mbretërisë së Gjeorgjisë nën mbretërimin e Davidit IV .]]
Shumë të njohurit e përfundimit të bashkimit të Gjeorgjisë dhe eliminimi i autoritetit mysliman:

 Bashkimi i Gjeorgjisë dhe eliminimi i autoritetit mysliman u përfundua në vitin pas betejës në Didgori

 Davidi rrethoi dhe pushtoi qytetin e Tbilisit, i cili u bë kryeqyteti i Gjeorgjisë

Nga ana tjetër, përfundimi i bashkimit të Gjeorgjisë dhe eliminimi i autoritetit mysliman u bënë e mundshme për shkakun e fitores së Davidit në Luftën e Dauit IV. Në vitin pas betejës, Davidi rrethoi dhe pushtoi qytetin e Tbilisit, i cili u bë kryeqyteti i Gjeorgjisë. Kjo fitore shpërthyti në një kthesë të re për Gjeorgjinën, duke e bërë një forcë të madhe në regionin ballkanik.

Shumë të njohurit e hakmarrjes së Davidit kundër myslimanëve të Tbilisit:

* Burimet mesjetare theksojnë aktet e hakmarrjes së Davidit kundër myslimanëve të Tbilisit
* Megjithatë, historiani arab al-'Ayni (1360–1451), i cili përdor burime, disa prej të cilave nuk kanë mbijetuar, pranon se qyteti ishte plaçkitur, por thotë se mbreti gjeorgjian më në fund tregoi durim dhe "respektoi ndjenjat e muslimanëve"
* Një njeri i arsimuar mirë, ai predikoi tolerancën ndaj feve të tjera, shfuqizoi taksat dhe shërbimet për muslimanët dhe hebrenjtë
* Shërbimi i sufijtëve dhe dijetarëve myslimanë

Nga ana tjetër, pavarësisht se burimet mesjetare theksojnë aktet e hakmarrjes së Davidit kundër myslimanëve të Tbilisit, historiani arab al-'Ayni prezanton një image tjetër të mbretit gjeorgjian, si një njeri i arsimuar mirë dhe tolerant. Ai tregoi durim dhe "respektoi ndjenjat e muslimanëve" pas plaçkitjes së qytetit. Njëllojt, ai predikoi tolerancën ndaj feve të tjera, shfuqizoi taksat dhe shërbimet për muslimanët dhe hebrenjtë, duke mbrojtur sufijtë dhe dijetarët myslimanë. Kjo duket se është një pjesë e politikave të Davidit për të rindërthirën e Gjeorgjisë pas fitores shtetetare.

Shumë të njohurit e kthimit të Ilgazit në Mardin:

* I lodhur dhe i plagosur vetë, Ilgazi u kthye në Mardin në gjendje të rrënuar
* Beteja e Didgorit ndihmoi shtetet kryqtare, të cilat kishin qenë nën presionin e ushtrive të Ilgazit
* Dobësimi i armikut kryesor të principatave latine ishte i dobishëm për Mbretërinë e Jerusalemit nën Mbretin Baldwin II

Nga ana tjetër, kthimi i Ilgazit në Mardin pas betejës së Didgorit tregohet se ai ishte i lodhur dhe i plagosur, duke sugjeruar se ai kishte pësuar një fitore të rëndë gjatë betejës. Kjo fitore ndihmoi shtetet kryqtare, të cilat kishin qenë nën presionin e ushtrive të Ilgazit. Dobësimi i armikut kryesor të principatave latine, Ilgazit, ishte i dobishëm për Mbretërinë e Jerusalemit nën Mbretin Baldwin II, duke ndihmuar Mbretërinë e Jerusalemit të mbajnë pozita e saj në rajon. Kjo duket se është një pjesë e strategjisë shtetetare qendrore për të mbajtur pushtetin dhe sigurimin e principatave latine.

Shumë të njohurit e fitores në Didgori:

 Sipas A. Mikaberidze, "Fitorja triumfuese në Didgori pushtoi imagjinatën e brezave të ardhshëm gjeorgjian.

 Një kronist bashkëkohor u mrekullua: "Çfarë gjuhe mund të tregojë mrekullitë që na dha Krishti ynë mbështetës në atë ditë? Dhe cilat janë rrëfimet e Homerit dhe Aristoteli për mua për luftën e Trojës dhe trimërinë e Akilit apo shkrimet e Jozefit për trimërinë e makabenjve apo Aleksandrit dhe Titit në Jerusalem?"

 Beteja hyri në ndërgjegjen kombëtare gjeorgjiane si një "fitore e mrekullueshme" (ძლევაჲ საკვირველი) dhe është pa dyshim një nga apogjeet e historisë gjeorgjiane, ajo sinjalizoi shfaqjen e Gjeorgjisë si një fuqi ushtarake në fund të shekujve 11-12 dhe ndryshoi peshoren e ekuilibrit në favor të supremacisë kulturore dhe politike gjeorgjiane në Azinë e Vogël Lindore.

Kjo pasazh tregon se fitores në Didgori ishte një ngjarje që i la gjurmën mbi brezin e ardhshëm gjeorgjian. Kronisti bashkëkohor u mrekullua nga madhia e fitores dhe iu referoi asaj si "fitore e mrekullueshme". Kjo fitore ishte një nga apogjeet e historisë gjeorgjiane, ajo sinjalizoi shfaqjen e Gjeorgjisë si një fuqi ushtarake në fund të shekujve 11-12 dhe ndryshoi peshoren e ekuilibrit në favor të supremacisë kulturore dhe politike gjeorgjiane në Azinë e Vogël Lindore.

## Bibliografi 
* 
* 
* 
*