open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gjysmë mitralozi

[parapamje|300x300px|[Heckler & Koch MP5|Heckler Koch MP5.]]
Një **Gjysmë-mitraloz** (**SMG**) është një karabinë automatike e ushqyer me karikatorë, e krijuar për të gjuajtur fishekë pistolete. Termi "mitraloz" u krijua nga John T. Thompson, shpikësi i automatikut Thompson, për të përshkruar konceptin e tij të projektimit si një armë zjarri automatike me fuqi zjarri dukshëm më të vogël se një mitraloz (prandaj prefiksi "nën-"). Duke qenë se një mitraloz duhet të gjuajë fishekë pushkë për t'u klasifikuar si të tillë, automatikët nuk konsiderohen mitralozë.

Mitralozi u zhvillua gjatë Luftës së Parë Botërore (1914-1918) si një armë sulmuese e afërt, kryesisht për bastisje llogore. Në kulmin e saj gjatë Luftës së Dytë Botërore (1939-1945), miliona SMG u bënë për t'u përdorur nga trupat e rregullta, komandot klandestine dhe partizanët. Pas luftës, dizajne të reja SMG u shfaqën shpesh. Sidoqoftë, deri në vitet 1980, përdorimi i SMG u ul. Sot, automatikët janë zëvendësuar kryesisht me pushkë sulmi, të cilat kanë një rreze më të gjatë efektive dhe janë të afta të depërtojnë në helmetat dhe armaturën e trupit të përdorur nga këmbësoria moderne. Megjithatë, automatikët përdoren ende nga forcat speciale ushtarake dhe ekipet e policisë SWAT për beteja nga afër (CQB), sepse ato janë "një armë e kalibrit pistoletë që është e lehtë për t'u kontrolluar dhe ka më pak gjasa të depërtojë në objektiv".

## Shiko edhe 
* Pushka automatike
* Mitralozi
## Referime
Luftimi

[parapamje|300x300px|[:en:Battle_of_Gettysburg|Beteja e Gettysburgut, nga Thure de Thulstrup.]]
**Luftimi** është një konflikt i qëllimshëm i dhunshëm që synon të dëmtojë fizikisht ose të vrasë opozitën. Beteja mund të jetë e armatosur (duke përdorur armë) ose e paarmatosur (duke mos përdorur armë). Beteja  ndonjëherë përdoret si një metodë vetëmbrojtjeje, ose mund të përdoret si një mjet për të imponuar vullnetin e dikujt ndaj të tjerëve. Një shembull i luftimit mund të jetë një konfrontim i pavarur ose një pjesë e vogël e një konflikti shumë më të madh të dhunshëm. Rastet e luftimit mund të jenë gjithashtu beninje dhe rekreative, si në rastet e sporteve luftarake dhe luftimeve simuluese.

Beteja mund të jetë në përputhje ose të jetë në kundërshtim me ligjet lokale ose ndërkombëtare në lidhje me konfliktin. Shembuj të rregullave përfshijnë Konventat e Gjenevës (që mbulojnë trajtimin e njerëzve në luftë), kalorësia mesjetare, rregullat e Marquess of Queensberry (që mbulojnë boksin) dhe disa forma të sporteve luftarake.

## Referenca
Plumbi i gomës

[parapamje|"Plumb gome i rrumbullakët, Anti-Riot, 37mm i [Forcat e Armatosura Britanike|Ushtrisë Britanike, i përdorur në Irlandën e Veriut nga 1970-1975.]]
Një **Plumb Gome** është një lloj projektil batoni. Pavarësisht nga emri, plumbat e gomës zakonisht kanë ose një bërthamë metalike me një shtresë gome, ose janë një përzierje homogjene me gomën që është një përbërës pakicë. Edhe pse ato konsiderohen si një alternativë më pak vdekjeprurëse ndaj predhave metalike, plumbat e gomës mund të shkaktojnë ende lëndime fatale, si dhe lëndime të tjera serioze si verbëria dhe paaftësia e përhershme.

Ashtu si predha të tjera të ngjashme të bëra nga plastika, dylli dhe druri, plumbat e gomës mund të përdoren për praktikë me rreze të shkurtër dhe kontrollin e kafshëve, por përdoren më së shpeshti në kontrollin e trazirave dhe për të shpërndarë protestat.

Plumbat e gomës u shpikën nga Ministria Britanike e Mbrojtjes për qëllime të kontrollit të trazirave në Irlandën e Veriut gjatë trazirave dhe u përdorën për herë të parë atje në 1970.

Predhat e gomës janë zëvendësuar kryesisht nga materiale të tjera, pasi goma tenton të kërcejë në mënyrë të pakontrolluar.

## Referenca
Ministria e Punëve të Brendshme (Mali i Zi)

**Ministria e Punëve të Brendshme** (malazeze: Министарство унутрашњих послова / *Ministarstvo Unutrašnjih Poslova Crne Gore*) është një Ministri në Qeverinë e Malit të Zi, e ngarkuar me mbikëqyrjen dhe planifikimin strategjik të aparatit të zbatimit të ligjit në Mal të Zi, duke përfshirë mbikëqyrjen buxhetore dhe punët e brendshme, si dhe kontroll i drejtpërdrejtë mbi menaxhimin e ndihmës në rast fatkeqësie dhe situatave emergjente, mirëmbajtjen e bazave të të dhënave të qytetarëve, automjeteve dhe armëve të zjarrit, lëshimin e kartave të identitetit, pasaportave, licencave të drejtimit dhe armëve të zjarrit.

Ai gjithashtu ka një juridiksion të caktuar mbi menaxhimin e sigurisë kufitare dhe operon njësinë e aviacionit policor.

## Historia 
Historikisht, Ministria ishte krahu kryesor i zbatimit të ligjit dhe inteligjencës shtetërore. Megjithatë, në vitin 2005, krahu i inteligjencës u nda dhe u bë agjenci e pavarur, ndërsa zbatimi i ligjit u bë plotësisht i pavarur nga ana operative, si Administrata e Policisë.

## Ministrat e Punëve të Brendshme, që nga viti 1991
Ministria e Punëve të Brendshme (Maqedoni e Veriut)

parapamje|Stema e Maqedonisë së Veriut
**Ministria e Punëve të Brendshme** (maqedonisht: Министерство за внатрешни работи на Македонија *Ministerstvo za vnatreshin raboti na Makedonija*, *МВР* ose *MOI*) është një ministri qeveritare e Republikës së Maqedonisë së Veriut.

Ministër aktual është Oliver Spasovski. Ministrisë i janë caktuar një Byro e Sigurisë Publike dhe një Administratë e Sigurisë dhe Kundërzbulimit. Ministria ekziston që nga viti 1944.

## Lista e Ministrave
Ministria e Mbrojtjes (Maqedoni e Veriut)

[parapamje|Stema e [Ushtria e Maqedonisë së Veriut|Ushtrisë së Republikës së Maqedonisë.]]
**Ministria e Mbrojtjes e Maqedonisë së Veriut** (maqedonisht: Министерство за одбрана на Македонија) është një agjenci maqedonase e cila mbikëqyr menaxhimin e Ushtrisë së Republikës së Maqedonisë së Veriut.

Ministria koordinon kryesisht politikën e mbrojtjes së vendit, duke korresponduar rregullisht me Presidentin dhe Kryeministrin. MORM komandon ARM-në përmes Shefit të Shtabit të Përgjithshëm (SHKSH).

## Struktura 
### Lidershipi 
* Slavjanka Petrovska - Ministre e Mbrojtjes
* Gjeneralmajor Vasko Gjurchinovski - Shef i Shtabit të Përgjithshëm
* Zëvendës CGS për bashkëpunim civilo-ushtarak
* Zëvendës CGS për planifikim
* Zëvendës CGS për operacione ushtarake

### Struktura e Departamentit 
Departamentet administrative në MORM ndihmojnë në organizimin dhe realizimin e prioriteteve të ministrisë.[4] Departamentet e mëposhtme janë nën komandën e MORM:

* Departamenti për Mbështetjen e Ministrit
* Departamenti për Komunikim, Analitikë dhe Mbështetje Operative
* Departamenti i Auditimit të Brendshëm
* Departamenti për Inspektim në Mbrojtje
* Departamenti për Politikë dhe Planifikim
* Departamenti për Bashkëpunim Ndërkombëtar
* Departamenti për Bashkëpunim civilo-ushtarak
* Departamenti për Çështje Juridike
* Departamenti i Burimeve Njerezore
* Departamenti i Financave
* Departamenti i Logjistikës
* Departamenti i Pasurive të Paluajtshme
* Departamenti për Shërbime dhe Turizëm, Motor Pool dhe Mirëmbajtje
* Departamenti i Prodhimit të Specializuar
* Departamenti C-4
* Muzeu Ushtarak
* Aviacioni Ushtarak

## Lista e Ministrave 
Ministri i parë maqedonas i mbrojtjes ishte Trajan Gocevski, i cili ishte në detyrë në vitin 1992. Vlado Popovski dhe Vlado Buçkovski u rizgjodhën për postin që do të thotë se ata kanë shërbyer për dy mandate secili. Ministër për kohën më të shkurtër ishte i pari Trajan Gocevski, ndërsa për periudhën më të gjatë ishte Vllado Popovski.

Më poshtë është lista e të gjithë Ministrave të Mbrojtjes të Maqedonisë së Veriut:

https://en.wikipedia.org/wiki/Minister_of_Defense_(North_Macedonia)

## Shiko edhe 
Ministria e Punëve të Brendshme (Maqedonia e Veriut)
Zoran Kaleziç

**Zoran Kalezić** (malazisht: Зоран Калезић, *Zoran Kaleziq*) ishte këngëtar serbo-malazez.

## Jeta e hershme 
Zoran Kalezić lindi më 1 shkurt 1950 në Danilovgrad nga gazetari Dragiša Kalezić dhe amvisa Mileva. Ai u diplomua në Shkollën Administrative në Danilovgrad, përpara se të hynte në industrinë e muzikës në vitin 1969. 

### Karriera 
Dhe Kalezić mori vendin e parë në Festivalin e Këngës Pop në Mal të Zi në vitin 1971, vendin e parë në Festivalin e Muzikës Popullore Ilidža 1977, si dhe çmime të shumta në MESAM 1990. Kalezić pati një karrierë të frytshme, duke organizuar koncerte në ndertesën Dom Sindikata në 1983 dhe në Qendrën Kulturore *Vuk Karadžić* në 1992. Në vitin 1993, ai u bë kryetar i Shoqatës së Artistëve Folklorik të Beogradit. Në shtator të vitit 2016, Kalezić mbajti një koncert në Štark Arena të Beogradit për të përkujtuar vdekjen e Toma Zdravković, kolegu i këngëtarit popullor dhe njeriu i mirë i Kalezić, i cili kishte vdekur 25 vjet më parë. Në koncert morën pjesë vëllai i Tomës, Novica Zdravkoviq, këngëtari Halid Beshliq e të tjerë. 

### Jeta personale dhe vdekja 
Zoran Kaleziqi vdiq më 4 janar 2023, në moshën 72 vjeçare.
Thika e betejës

[parapamje|220x220px|Një [:en:KM2000|KM2000 Moderne e Ushtrisë Gjermane.]]
Një **thikë beteje** është një thikë luftimi e krijuar vetëm për përdorim ushtarak dhe e destinuar kryesisht për luftime dorë-më-dorë ose luftime të afërta.

Që nga fundi i luftës së llogoreve, shumica e thikave luftarake ushtarake janë projektuar në mënyrë dytësore për përdorime të dobishme (pastrimi i gjetheve, prerja e degëve për mbulesë, hapja e arkave të municioneve, etj.) përveç rolit të tyre origjinal si armë luftarake të afërta dhe mund të jenë të referuara si "thika luftarake". Nga ana tjetër, thikat ushtarake që janë të destinuara kryesisht për përdorim në një rol të ndryshëm nga lufta, zakonisht referohen nga roli i tyre kryesor, si "Thikë e Përdorimit" ose "Thikë e Mbijetesës".

## Shiko edhe 
## Referimet
Thika luftarake

[parapamje|Thika KA-BAR ishte thika më e njohur e [:en:United_States_Navy|Trupave Detare të SHBA gjatë dhe pas Luftës së Dytë Botërore.|294x294px]]
Një **thikë luftimi** ka një teh të projektuar për të shkaktuar lëndime në mënyrë më efektive në konfrontimet fizike nga afër. Thika e betejës dhe thika e llogoreve janë shembuj të thikave luftarake ushtarake.Thikat luftarake ishin krijuar tradicionalisht si armë me qëllime të veçanta, të destinuara kryesisht nëse jo vetëm për përdorim në luftime personale ose dorë-më-dorë. Kjo veçori e qëllimit e dalloi fillimisht thikën luftarake nga **thika e fushës**, **thika ndihmëse luftarake**, ose në përdorimin modern, **thika taktike**. Thika taktike është një thikë me një ose më shumë veçori ushtarake të projektuara për përdorim në situata ekstreme, të cilat mund të përfshijnë ose jo një aftësi projektimi si një armë luftarake ose luftarake. Që nga Lufta e Parë Botërore, thika luftarake në shërbimin ushtarak ka evoluar gradualisht në një thikë me qëllime të dyfishta ose "luftuese", e përshtatshme si për luftimin e thikave ashtu edhe për rolet e përdorimit. Si pasojë, termat "thikë luftarake" dhe "thikë taktike" përdoren shpesh në mënyrë të ndërsjellë.

## Shiko edhe 
## Referimet
Garda republikane

parapamje|300x300px|Garda Republikane Franceze.
Një **gardë republikane**, nganjëherë e quajtur gardë kombëtare, është një organizatë shtetërore e një vendi (shpesh një republikë, pra emri Republikan) që zakonisht shërben për të mbrojtur kreun e shtetit dhe qeverinë, dhe kështu shpesh është sinonim i një garde presidenciale. Termi rrjedh nga njësia origjinale e Xhandarmërisë Franceze. Disa vende të tjera gjithashtu kanë miratuar termin dhe kanë njësi të Gardës aktive.

## Njësitë Aktive të Gardës Republikane 
*  Garda e Republikës së Shqipërisë
*  Garda Republikane Algjeriane
*  Garda Republikane e Afrikës Qendrore - e përbërë nga mbështetës të Presidentit François Bozizé, e cila e ndihmoi atë të ngrihej në pushtet në grushtin e shtetit të Republikës së Afrikës Qendrore të vitit 2003. Statusi i saj aktual mbetet i paqartë.
*  Garda Republikane e Kongos - Mbron Presidentin Joseph Kabila të Republikës Demokratike të Kongos.
*  Garda e Republikës (Republika Popullore e Donetskut)
*  Garda Republikane Egjiptiane
*  Garda Republikane (Etiopi)
*  Garda Republikane Franceze -Garda origjinale e Republikës, shërben si roje nderi dhe mbron Parisin. Pjesë e Xhandarmërisë Franceze..
*  Garda Republikane e Gabonit
*  Garda Republikane e Guinesë
*  Garda Kombëtare Republikane e Gambisë
*  Garda Republikane e Bregut të Fildishtë
*  Garda e Republikës së Kazakistanit - Një degë e veçantë e Forcave të Armatosura të Kazakistanit.
*  Garda Republikane Libaneze - Një forcë ushtarake e Drejtorisë së Përgjithshme të Presidencës së Libanit.
*  Garda Kombëtare Republikane Portugeze
*  Garda Republikane e Togos
*  Garda Republikane e Osetisë së Jugut
*  Garda Republikane Sudaneze
*  Garda Republikane Siriane
*  Garda Republikane e Jemenit

## Garda Republikane të Shpërbëra 
*  Dutch Blue Guards (nuk ekziston)
* Garda e Republikës së Irakut (nuk ekziston)
** Garda Speciale Republikane e Irakut - Një forcë ushtarake e formuar nga Garda Republikane e Irakut dhe e ngarkuar me mbrojtjen e Sadam Huseinit.
** Fedayeen Saddam - Forca paraushtarake besnike ndaj Sadam Huseinit.
* Garda Kombëtare Republikane Italiane (nuk ekziston)
*  Garda Republikane Peruane (nuk ekziston)
*  Garda e Republikës së Moldavisë (nuk ekziston)
*  Garda Republikane Transnistriane (nuk ekziston)
* Garda Republikane Kombëtare Spanjolle (nuk ekziston)

## Shiko edhe 
* Garda Kombëtare

## Referenca
Garda kombëtare

[parapamje|300x300px|Anëtarë të [:en:National_Republican_Guard_(Portugal)|Gardës Kombëtare Republikane Portugeze (GNR).]]
**Garda kombëtare** është emri i përdorur nga një shumëllojshmëri e gjerë e organizatave të uniformuara aktuale dhe historike në vende të ndryshme. Garda origjinale Kombëtare u formua gjatë Revolucionit Francez rreth një kuadri dezertorësh nga Garda Franceze.

## Shiko edhe 
## Referimet
Granata trullosëse

parapamje|Granata Trullosëse M84
Një **granatë trullosëse**, e njohur gjithashtu si një **granatë flash**, **flashbang**, **bubullimë** ose **bombë zanore**, është një mjet shpërthyes më pak vdekjeprurës që përdoret për të çorientuar përkohësisht shqisat e armikut. Pas shpërthimit, ato prodhojnë një ndezje verbuese drite dhe një "bang" jashtëzakonisht të fortë. Ato përdoren shpesh në luftime të afërta, në thyerje të dyerve dhe në kontrollin e trazirave, zakonisht për të trullosur armiqtë ose për t'i shpërqendruar ata.

Granatat trullosëse u përdorën për herë të parë nga krahu antiterrorist i Shërbimit Special Ajror të Ushtrisë Britanike në fund të viteve 1970 dhe që atëherë janë përdorur nga forcat policore dhe ushtarake në mbarë botën.

Pavarësisht natyrës së tyre më pak vdekjeprurëse, granatat trullosëse janë ende të afta të shkaktojnë dëme dhe mund të dëmtojnë ose vrasin kur shpërthejnë në afërsi. Ata janë gjithashtu në gjendje të ndezin zjarre.

## Referenca
Xhandarmëria

[parapamje|300x300px|Anëtarë të [:en:Carabinieri|Karabinierëve të Italisë në detyrat e rendit publik në Firence.]]
Një **xhandarmëri** është një forcë ushtarake me detyra të zbatimit të ligjit në mesin e popullatës civile. Në Francë dhe në disa vende frankofone, xhandarmëria është një degë e forcave të armatosura që është përgjegjëse për sigurinë e brendshme në pjesë të territorit (kryesisht në zonat rurale dhe qytete të vogla në rastin e Francës), me detyra shtesë si polici ushtarake për forcat e Armatosura. Ai u prezantua në disa vende të tjera të Evropës Perëndimore gjatë pushtimeve Napoleonike. Në mesin e shekullit të 20, një numër ish-mandatesh franceze dhe zotërime koloniale (të tilla si Libani, Siria, Bregu i Fildishtë dhe Republika e Kongos) miratuan një xhandarmëri pas pavarësisë. Një koncept i ngjashëm ekziston në Evropën Lindore në formën e Trupave të Brendshme, të cilat janë të pranishme në shumë vende të ish-Bashkimit Sovjetik dhe në vendet ish-aleate të tij.

Disa nga organizatat më të spikatura moderne të xhandarmërisë përfshijnë Xhandarmërinë Kombëtare Franceze, Gardën Kombëtare Franceze, Gardën Civile Spanjolle, Jandarmërinë Rumune, Xhandarmërinë Kombëtare Algjeriane, Xhandarmërinë Kombëtare Argjentinase, Konstabularin e Shteteve të Bashkuara, Xhandarmërinë Kombëtare Burkineze, Karabinierët italianë, Karabinerët kilian, Karabinierët moldavë , Marechaussee Mbretërore e Holandës, Xhandarmëria Mbretërore Marokene, Garda Kombëtare Republikane Portugeze, Xhandarmerija Serbe, Garda Kombëtare Meksikane, Garda Kombëtare Tuniziane, Xhandarmëria Turke dhe Policia e Montuar Mbretërore Kanadeze/Xhandarmëria royale du Canada.

## Shiko edhe 
* SWAT

## Referime
Ndarja Shqiptaro-Sovjetike

**Ndarja shqiptaro-sovjetike** ishte përkeqësimi gradual i marrëdhënieve midis Bashkimit të Republikave Socialiste Sovjetike (BRSS) dhe Republikës Popullore të Shqipërisë, që ndodhi në periudhën 1956-1961 si rezultat i afrimit të liderit sovjetik Nikita Hrushçov me Jugosllavinë së bashku me "Fjalimi i Fshehtë" dhe de-stalinizimi i mëvonshëm, duke përfshirë përpjekjet për të shtrirë këto politika në Shqipëri, siç ndodhte në shtetet e tjera të Bllokut Lindor në atë kohë.

Megjithatë, ndarja shqiptaro-sovjetike nuk u bë publike deri në vitin 1960, kur gjatë Konferencës së Përfaqësuesve të Partive Komuniste dhe Punëtore të Bukureshtit, delegacioni shqiptar, i kryesuar nga Hysni Kapo, nuk mbështeti pikëpamjet ideologjike të Hrushovit për ndarjen kino-sovjetike.

Udhëheqja shqiptare nën Enver Hoxhën i perceptoi politikat e Hrushovit si në kundërshtim me doktrinën marksiste-leniniste dhe denoncimin e tij të Jozef Stalinit si një akt oportunist që synonte të legjitimonte revizionizmin brenda lëvizjes komuniste ndërkombëtare. I ndodhur në kontekstin e ndarjes më të madhe midis Kinës dhe BRSS, ndarja sovjeto-shqiptare kulmoi me ndërprerjen e marrëdhënieve në vitin 1961, megjithatë Shqipëria nuk u tërhoq nga Traktati i Varshavës deri në vitin 1968, kryesisht si një reagim ndaj pushtimit të Çekosllovakisë.

## Shiko edhe 
* Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Rusisë
* Këshilli i Ndihmës Ekonomike Reciproke

## Referenca
Mafia turke

**Mafia turke** (Turqisht: *Türk mafyası*) është termi i përgjithshëm për organizatat kriminale me bazë në Turqi dhe/ose të përbëra nga (ish-) shtetas turq.

Grupet e krimit me origjinë nga Turqia janë aktive në të gjithë Evropën Perëndimore (ku ekziston një komunitet i fortë imigrantësh turq) dhe më pak në Lindjen e Mesme. Grupet kriminale turke marrin pjesë në një gamë të gjerë aktivitetesh kriminale, ndër të cilat më e rëndësishmja në nivel ndërkombëtar është trafikimi i drogës, veçanërisht heroinës. Në trafikun e heroinës ata bashkëpunojnë me grupet mafioze bullgare që transportojnë heroinën më tej në vende si Italia. Megjithatë, kohët e fundit, grupet mafioze turke janë rritur gjithashtu në botën e trafikut të kokainës duke marrë pjesë drejtpërdrejt në tubacionin masiv të kontrabandës së kokainës që shkon në mënyrë transnacionale nga Amerika e Jugut në Evropë. Ata dyshohet se kanë një partneritet fitimprurës me organizatën venezueliane të trafikut të drogës, e njohur si Karteli i Diellit, i cili u dërgon atyre kokainë së bashku me elementë kriminalë nga Ekuadori. Krimi i organizuar turk ka shtyrë në tregje më pak tradicionale të kokainës, si dhe në Evropën Lindore, Kaukaz dhe shtetet e pasura të naftës të Gjirit Persik. Cosa Nostra dhe mafia turke dihet gjithashtu se janë jashtëzakonisht të afërta. Veprimtaritë kriminale të tilla si trafikimi i llojeve të tjera të drogës, bixhozi i paligjshëm, trafikimi i qenieve njerëzore, prostitucioni ose zhvatja kryhen në vetë Turqinë si dhe në vendet evropiane me një komunitet të konsiderueshëm turk si Gjermania, Holanda, Belgjika, Shqipëria dhe Mbretëria e Bashkuar.

Shumica e sindikatave turke të krimit e kanë origjinën e tyre në dy rajone: provincën e Trabzonit në bregun e Detit të Zi të Turqisë verilindore dhe Anadollin Lindor dhe Juglindor në jug të vendit. Origjina më e madhe është në bregun e Detit të Zi, që ndodhet afër Trabzonit.

## Historia 
Mafia turke u përfshi në tregtinë e armëve në vitet 1970, dhe tregtinë e heroinës në vitet 1980 e deri më tani, dhe më pas kaloi në kontrabandën e njerëzve.

Bekir Çelenk ishte një nga anëtarët e mafies turke dhe ishte i përfshirë në komplotin për vrasjen e Papa Gjon Palit II.

### Lidhjet me shtetin e thellë 
Disa anëtarë të mafies turke kanë lidhje me shtetin e thellë në Turqi, duke përfshirë Organizatën Kombëtare të Inteligjencës (MIT), si dhe Ujqërit Gri. Këto lidhje u bënë publike gjatë skandalit Susurluk.

## Disa drejtues të shquar të sindikatës së krimit 
* Alaattin Çakıcı
* Ayvaz Korkmaz
* Mahmut Yıldırım
* Nurullah Tevfik Ağansoy
* Dündar Kılıç
* Sedat Peker
* Abdullah Çatlı
* Hüseyin Baybaşin

## Referime
Liqenet e Maleve të Sharrit

djathtas|parapamje|250x250px| Liqeni i Zi i Sharrit
djathtas|parapamje|250x250px| Liqeni Dobroshkës së Poshtme
djathtas|parapamje|250x250px|Liqeni i Gjolit

**Malet e Sharrit** si mali më i madh në Kosovë dhe Republikën e Maqedonisë ka gjithsej 27 liqene akullnajore. Liqenet e Sharrit ndryshe njihen edhe si **Sytë e Sharrit**  .

## Potenciali 
Sipas të gjitha hulumtimeve të deritanishme, konsiderohet se uji i përgjithshëm i liqeneve në Malet e Sharrit është rreth 250,000&nbsp;m 2 Por për shkak të ndikimeve atmosferike dhe sedimenteve, potenciali ujor gradualisht po zvogëlohet. 

## Liqenet 
* Liqeni i Bogovinës ,
* Liqeni i Madh i Sharrit ,
* Liqeni i Vogël i Sharrit ,
* Liqeni i Gjolit Madh,
* Liqeni i Gjolit Vogël,
* Liqeni i Gjolit të Zi,
* Liqeni i Madh i Jazhincës,
* Liqeni i Vogël i Jazhincës ,
* Liqeni i Livadhit,
* Liqeni i Dobroshkës së Epërme ,
* Liqeni i Dobroshkës së Poshtme ,
* Liqeni i Krivoshiskës ,
* Liqeni i Bardhë i Sharrit ,
* Liqeni i Zi i Sharrit ,
* Liqeni i Çelepinit ,
* Liqeni i Gjini Odës ,
* Liqeni i Shutmanit ,
* Liqeni i Vraçanit të Epërm ,
* liqeni i Vraçanit të Poshtëm ,
* Liqeni i Defit të Epërm,
* Liqeni i Madh i Dedelbeshës,
* Liqeni i Vogël i Dedelbeshës,
* Liqeni i Virit të Zi,
* Liqeni i Baltishtës së Epërme,
* Liqeni i baltishtës së Poshtme,
* Pellgu Sharjah .

Përveç këtyre liqeneve, në Malin e Sharrit ka edhe disa liqene pa emër, të cilët sipas përmasave modeste nuk thahen. Ata janë:

* Një liqen pa emër në Cirkun Qaushiqi pranë Liqeneve Dobroshi,
* Një liqen i vogël nën majën e Zalinës (2493 m mbi nivelin e detit) . c. ),
* Një liqen i përhershëm, gjithashtu pa emër, midis majave të Zalinës dhe Kleçit (2414 m mbi nivelin e detit). c. ).

Sipas këtyre liqeneve të përhershëm, janë edhe rreth 14 liqene të rastit, të cilët thahen gjatë periudhës së verës.

## Shih edhe 
* Malet e Sharrit
* Liqenet e Kosovës
* Parku Kombëtar Malet e Sharrit

## Referime
Xiao Zhan

**Xiao Zhan** (kinezçe, i lindur më 5 tetor 1991), i njohur gjithashtu si **Sean Xiao**, është një aktor dhe këngëtar Kinez. Xiao Zhan filloi karrierën e tij në industrinë e argëtimit kur mori pjesë në shfaqjen e mbijetesës së idhujve X-Fire dhe debutoi si anëtar i grupit kinez të djemve X Nine. Ai e filloi karrierën e tij të aktrimit në vitin 2016 dhe që atëherë kishte fituar vëmendje të gjerë për dramat e tij, duke përfshirë *The Untamed* (2019), *Joy of Life* (2019), *The Wolf* (2020), *Douluo Continent* (2021) dhe *The Oath of Love* (2022). Ai ka fituar shumë çmime dhe nominime për rolet e tij.

Si këngëtar, Xiao Zhan publikoi një këngë dixhitale "Spotlight" (光点) në fund të prillit te vitit 2020 dhe shiti mbi 25.48 milion kopje brenda 24 orëve nga publikimi. Ai vendosi Rekordin Botëror të Guinness për këngën dixhitale më të shitur në Kinë. Më 22 prill 2021, ai bëri debutimin e tij në skenë duke luajtur në versionin e Yang Hua të dramës tetë-orëshe të vlerësuar nga kritikët "如夢之夢" (Një ëndërr si një ëndërr) në Wuhan.

## Jeta e hershme dhe edukimi 
Xiao Zhan ka lindur më 5 tetor 1991, në Çongqing. Që nga fëmijëria, ai filloi të mësojë të pikturojë dhe të luajë violinë. Ai studioi në Akademinë Moderne Ndërkombëtare të Dizajnit të Artit në Universitetin e Teknologjisë dhe Biznesit Chongqing. Gjatë ditëve të universitetit ai ishte anëtar i komitetit letrar të klasës dhe i korit të shkollës.

Në vitin 2012, ai ngriti një studio fotografie me miqtë e tij dhe shërbeu si fotografi kryesor i tyre. Pas diplomimit në vitin 2014 dhe para debutimit, ai punoi si fotograf dhe dizajner grafik. 

## Referime
Kristo thano

**Kristo Thano** (i lindur më 20 qershor 1991) është këngëtar, autor këngësh dhe aktor shqiptaro-grek. Ai u bë i njohur në mbarë vendin pasi doli finalist dhe përfundoi si fitues i vendit të dytë në *X Factor Albania* në vitin 2012.

## Jeta e hershme 
Thano lindi në Fier, Shqipëri dhe u rrit në Kreta, Greqi. Familja e tij e ka origjinën nga Epiri i Veriut  Ai filloi të shkruante këngë dhe të performonte që në moshën pesëmbëdhjetëvjeçare. Para pjesëmarrjes në *X Factor Albania*, Thano ishte pjesë e një grupi muzikor lokal dhe performonte në disa klube e ambiente të natës në Tiranë, ku zhvilloi stilin dhe përvojën e tij në skenë.

## Karriera 
Në vitin 2012, Thano mori pjesë në sezonin e parë të *X Factor Albania*, në kategorinë e Djemve nën mentorimin e Alban Skënderajt. Ai arriti deri në finale dhe përfundoi si fitues i vendit të dytë, duke u bërë një nga konkurrentët më të spikatur të sezonit.

Pas spektaklit, Thano nisi karrierën si artist solo, duke krijuar muzikë origjinale në shqip dhe anglisht. Muzika e tij përzien elemente melodike pop me vokale soul dhe tinguj elektronikë modernë.  Përmes labelit të tij të pavarur, **Standart Music**, ai menaxhon publikimet, produksionin dhe drejtimin artistik.

Ai ka performuar në shumë evente në Shqipëri, Greqi dhe Mbretërinë e Bashkuar dhe bashkëpunon me producentë e autorë nga vende të ndryshme të Europës.
parapamje|Kristo Thano

## Stili muzikor 
Muzika e Thanos ndërthur elemente të pop-it, R&B-së dhe elektronikës, por shpesh sfidon klasifikimet e zakonshme të zhanreve. Ai e përshkruan stilin e vet si **pa zhanër**, duke u fokusuar te emocioni, tregimi dhe atmosfera më shumë se tek rregullat tradicionale të muzikës.  Tekstet e tij prekin tema si dashuria, rritja personale dhe rilindja shpirtërore. EP-ja e vitit 2025, ***RILINDA***, shënoi një kthesë të re në drejtimin e tij artistik, me theks në introspeksion dhe ndjeshmëri njerëzore.

## Diskografia 
### EP 
* *RILINDA* (2025)

### Këngë të zgjedhura 
* "Janar" (2025)
* "Malli" (2025)
* "Lulet e Majt" (2025)
* "Premtimet" (2025)
* "Rilinda" (2025)

## Jeta personale 
Thano jeton në Mbretërinë e Bashkuar, ku ndjek studimet për **Muzikë Komerciale** në London College of Creative Media (LCCM).

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* Kanali zyrtar në YouTube
* Faqja zyrtare në Spotify
* Profili në Instagram
Mesjeta e vonë

**Mesjeta e vonë** ose **periudha e mesjetës së vonë** ishte periudha e historisë evropiane që zgjati nga viti 1300 deri në vitin 1500 pas Krishtit. Mesjeta e vonë pasoi Mesjetën e Lartë dhe i parapriu fillimit të periudhës së hershme moderne (dhe në pjesën më të madhe të Evropës, Rilindjes ). 

## Përmbledhje 
Rreth vitit 1300, shekujt e prosperitetit dhe rritjes në Evropë u ndalën. Një seri zi buke dhe murtajash, duke përfshirë Urinë e Madhe të 1315-1317 dhe Vdekjen e Zezë, e reduktuan popullsinë në rreth gjysmën e asaj që kishte qenë përpara fatkeqësive.  Së bashku me shpopullimin erdhën trazirat sociale dhe lufta endemike . Franca dhe Anglia përjetuan kryengritje të rënda fshatare, të tilla si Zhakeri dhe Revolta e Fshatarëve, si dhe mbi një shekull konflikti të ndërprerë, Lufta Njëqindvjeçare . Për t'i shtuar shumë problemeve të periudhës, uniteti i Kishës Katolike u shkatërrua përkohësisht nga skizma perëndimore . Së bashku, ato ngjarje quhen ndonjëherë Kriza e Mesjetës së Vonë . 

Me gjithë krizat, shekulli i 14-të ishte gjithashtu një kohë e përparimit të madh në arte dhe shkenca. Pas një interesi të ripërtërirë për tekstet e lashta greke dhe romake që zunë rrënjë në Mesjetën e Lartë, filloi Rilindja Italiane . Përthithja e teksteve latine kishte filluar para Rilindjes së shekullit të 12-të përmes kontaktit me arabët gjatë kryqëzatave, por disponueshmëria e teksteve të rëndësishme greke u përshpejtua me pushtimin e Konstandinopojës nga turqit osmanë, kur shumë studiues bizantinë duhej të kërkonin strehim në Perëndimi, veçanërisht Italia. 

Duke qenë e kombinuar me këtë fluks idesh klasike ishte shpikja e shtypshkronjës, e cila lehtësoi përhapjen e fjalës së shtypur dhe të nxënit demokratizues. Këto dy gjëra më vonë do të çonin në Reformim . Nga fundi i periudhës filloi Epoka e Zbulimeve . Zgjerimi i Perandorisë Osmane ndërpreu mundësitë tregtare me Lindjen. Evropianët u detyruan të kërkonin rrugë të reja tregtare, duke çuar në ekspeditën spanjolle nën Christopher Columbus në Amerikë në 1492 dhe udhëtimin e Vasco da Gama në Afrikë dhe Indi në 1498. Zbulimet e tyre forcuan ekonominë dhe fuqinë e kombeve evropiane.

Ndryshimet e shkaktuara nga këto zhvillime kanë bërë që shumë studiues ta shohin këtë periudhë si fundin e Mesjetës dhe fillimin e historisë moderne dhe të Evropës së hershme moderne . Megjithatë, ndarja është disi artificiale, pasi mësimi i lashtë nuk ka munguar kurrë krejtësisht në shoqërinë evropiane.  Si rezultat, pati një vazhdimësi zhvillimi midis epokës së lashtë (përmes antikitetit klasik ) dhe epokës moderne .  Disa historianë, veçanërisht në Itali, preferojnë të mos flasin fare për Mesjetën e Vonë, por përkundrazi të shohin periudhën e lartë të mesjetës që kalon në Rilindje dhe në epokën moderne. 

## Shih edhe 
* Mesjeta
* Arbëria në Mesjetë
* Arbëria e Venedikut

## Literatura 
* 
* 
* Ferguson, Wallace K. *Europe in transition, 1300-1520* (1962) online.
* 
* 
* 
* 
* Koenigsberger, H.G. *Medieval Europe 400 - 1500* (1987) excerpt
* 
* 

## Referime
Listë e urave në Kosovë

Kjo është një **listë e urave në Kosovë** e cila përfshin urat me interes të veçantë historik, skenik, arkitekturor apo inxhinierik. Këtu përfshihen urat rrugore dhe hekurudhore, viaduktet, ujësjellësit dhe urat për këmbësorë.

## Ura me interes historik dhe arkitektonik 
## Urat kryesore rrugore dhe hekurudhore 
Kjo tabelë paraqet strukturat me hapje më të madhe se 100 metra (lista jo shteruese).

## Shih edhe 
* Transporti në Kosovë
* Gjeografia e Kosovës
* Hekurudhat e Kosovës
* Rrjeti rrugor në Kosovë

## Referime
Garda e Forcave të Armatosura të Serbisë

[parapamje|Stema e Gardës së [Forcat e Armatosura Serbe|Forcave të Armatosura të Serbisë.]]
**Garda e Forcave të Armatosura të Serbisë** (srb: Garda Vojske Srbije) është njësi roje nderi e Forcave të Armatosura Serbe nën komandën e drejtpërdrejtë të Shtabit të Përgjithshëm. Përveç detyrave ceremoniale, detyrat kryesore të saj përfshijnë misionet e sigurisë dhe logjistikës.

## Referenca
Shtabi i Përgjithshëm i Forcave të Armatosura Serbe

parapamje|Stema e Shtabit të Përgjithshëm Sërb.
**Shtabi i Përgjithshëm i Forcave të Armatosura Serbe** (Sërbisht: Генералштаб Војске Србије *Generalštab Vojske Srbije*) është autoriteti më i lartë brenda Forcave të Armatosura Serbe dhe një ent i rëndësishëm komandues me njësi të shumta organizative nën komandën e tij të drejtpërdrejtë.

## Misioni 
Shtabi i Përgjithshëm ka autoritet operacional mbi forcat e armatosura. Rolet dhe përgjegjësitë e tij kryesore përfshijnë:

* Zhvillimin e strukturës komanduese
* Krijimi i një plani rekrutimi dhe plani për rekrutët
* Rregullimin e stërvitjes së forcave të armatosura
* Krijimin e planeve për arsimim dhe trajnim
* Kryerja e punëve të tjera të përcaktuara me ligj

## Referenca
Konflikti i ngrirë

parapamje|250x250px|Gjeopolitika e Evropës Lindore dhe Azisë Perëndimore pas pushtimit rus të Ukrainës në 2024, duke treguar zonat e ngrira të konfliktit të Transnistrisë, Krimesë, Abkhazisë, Osetisë së Jugut dhe Donbasit (të numëruar 1–5), si dhe Qiproja Veriore (rajoni më i lehtë brenda Qipros), dhe Kosova (rajoni ngjyrë bezhë brenda Serbisë). Izraeli, Palestina dhe Lartësitë e Golanit shfaqen gjithashtu në hartë, megjithëse ato nuk janë të theksuara. Zonat e ngrira të konfliktit në vende të tjera të botës nuk shfaqen në këtë hartë.
Në marrëdhëniet ndërkombëtare, një **konflikt i ngrirë** është një situatë në të cilën konflikti aktiv i armatosur ka përfunduar, por asnjë traktat paqeje ose kornizë tjetër politike nuk e zgjidh konfliktin në kënaqësinë e luftëtarëve. Prandaj, ligjërisht konflikti mund të rifillojë në çdo moment, duke krijuar një mjedis pasigurie dhe paqëndrueshmërie.

Termi është përdorur zakonisht për konfliktet post-sovjetike, por shpesh është përdorur edhe për mosmarrëveshje të tjera të zgjeruara dhe të pazgjidhura territoriale. Situata de facto që shfaqet mund ose nuk mund të përputhet me qëndrimin zyrtar të pohuar nga secila palë në konflikt. Për shembull, në ndarjen e Koresë, si Koreja e Jugut dhe Koreja e Veriut pretendojnë zyrtarisht pretendime për të gjithë gadishullin; megjithatë, ekziston një kufi i mirëpërcaktuar midis zonave të kontrollit të dy vendeve.

Konfliktet e ngrira ndonjëherë rezultojnë në shtete pjesërisht të njohura. Për shembull, Republika e Osetisë së Jugut, produkt i konfliktit të ngrirë gjeorgjio-osetian, njihet nga tetë shtete të tjera, duke përfshirë pesë anëtarë të OKB-së; tre nga këto entitete të tjera janë vetë shtete pjesërisht të njohura.

## Referenca
Traktati i paqes

[parapamje|Traktati i Versajës, i nënshkruar në përfundim të [Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore.]]
Një **traktat paqeje** është një marrëveshje midis dy ose më shumë palëve armiqësore, zakonisht vendeve ose qeverive, e cila i jep fund zyrtarisht një gjendje lufte midis palëve. Ai është ndryshe nga një armëpushim, që është një marrëveshje për të ndaluar armiqësitë; një dorëzim, në të cilin një ushtri pranon të heqë dorë nga armët; ose një armëpushim ose armëpushim, në të cilin palët mund të bien dakord të ndalojnë përkohësisht ose përgjithmonë luftën. Nevoja për një traktat paqeje në diplomacinë moderne lind nga fakti se edhe kur një luftë ka përfunduar dhe luftimet kanë pushuar, gjendja ligjore e luftës nuk përfundon automatikisht me përfundimin e luftimeve aktuale dhe palët ndërluftuese janë ende ligjërisht të përcaktuara si armiqtë. Kjo është e dukshme nga përkufizimi i "gjendjes së luftës" si "një shtet ligjor i krijuar dhe i përfunduar me deklaratë zyrtare, pavarësisht nga armiqësitë aktuale të armatosura dhe zakonisht karakterizohet nga funksionimi i rregullave të luftës". Si rezultat, edhe kur armiqësitë kanë përfunduar, kërkohet një traktat paqeje për ish-luftëtarët në mënyrë që të arrihet një marrëveshje për të gjitha çështjet e përfshira në tranzicionin në gjendjen ligjore të paqes. Arti i negocimit të një traktati paqeje në epokën moderne është referuar nga studiuesja juridike Christine Bell si lex pacificatoria, me një traktat paqeje që mund të kontribuojë në kuadrin ligjor që rregullon periudhën pas konfliktit, ose jus post bellum.

## Referenca
Qeni i policisë

[parapamje|300x300px|Një [Qeni|qen policie i FBI, Bariu Holandez.]]
Një **qen policie** është një qen që është trajnuar për të ndihmuar policinë dhe oficerët e tjerë të zbatimit të ligjit. Detyrat e tyre përfshijnë kërkimin e drogës dhe eksplozivëve, gjetjen e personave të zhdukur, gjetjen e provave të vendit të krimit, mbrojtjen e njerëzve dhe sulmin ndaj kriminelëve që po ikin ose sulmojnë oficerët e policisë. Racat më të përdorura janë Bariu gjerman, Malinois belg, Bloodhound, Dutch Shepherd dhe familja retriever. Vitet e fundit, Malinois belg është bërë zgjedhja kryesore për punën policore dhe ushtarake për shkak të lëvizjes intensive, fokusit, shkathtësisë dhe përmasave më të vogla. Ndërsa barinjtë gjermanë janë të prirur ndaj çështjeve shëndetësore të tilla si displazia e ijeve, kanceri dhe problemet e syve, një linjë pune e edukuar mirë, German Shepherd është po aq e suksesshme sa një Malinois. Barinjtë gjermanë mbeten raca më e lidhur me zbatimin e ligjit.

Qentë e policisë përdoren në një nivel federal dhe lokal për qëllime të zbatimit të ligjit, shpesh të caktuar në një njësi K-9 me një mbajtës specifik dhe duhet të mbajnë mend disa shenja verbale dhe gjeste dore. Trajnimi fillestar për një qen policie zakonisht zgjat nga tetë muaj deri në një vit, në varësi të vendit dhe mënyrës së trajnimit dhe për çfarë qëllimi. Qentë e policisë shpesh marrin rregullisht programe trajnimi me mbajtësin e caktuar për të përforcuar stërvitjen e tyre. Në shumë vende, plagosja ose vrasja e qëllimshme e një qeni policie është një vepër penale.

Në disa vende anglishtfolëse, njësitë e qenve të policisë referohen si **K-9** ose **K9**, që është një homofon me fjalën *canine* (qen).

## Shiko edhe 
* Policia

## Referenca
M80 Zolja

parapamje|300x300px|RBR M80.
**M80 Zolja** (serbisht: *Zolja*; "grerëza") është një tub i lëvizshëm me raketa antitank i padrejtuar e njëpërdorimësh 64 mm, i dizajnuar në ish-Jugosllavi. M80 Zolja ende prodhohet në Serbi dhe në Maqedoninë e Veriut.

## Përshkrimi 
E ndërtuar nga plastika e përforcuar me fibra, M80 Zolja është projektuar për t'u përdorur nga një individ kundër automjeteve të blinduara luftarake ose fortifikimeve.

M80 Zolja është një armë pa zmbrapsje për një përdorim, e cila karakterizohet nga funksionimi i thjeshtë dhe karakteristikat e lehta. Lëshuesi dhe kontejneri janë të inkorporuar në një njësi të vetme.

## Shiko edhe 
* Raketëhedhësi
* Armët Zastava

## Referime
MANPADS

parapamje|300x300px|Një raketë FIM-43C Redeye menjëherë pas lëshimit, përpara se motori mbështetës të ndizet
**Sistemi i mbrojtjes ajrore i bartur nga njeriu** (**MANPADS** ose **MPADS**) janë raketa portative tokë-ajër. Ato janë armë të drejtuara dhe janë një kërcënim për avionët me fluturim të ulët, veçanërisht helikopterët.

## Shiko edhe 
* Lufta kundër-ajrore
* Raketa e lëshuar nga shpatulla
* Raketa tokë-ajër

## Referenca
Raketa (armë)

parapamje|300x300px|Sipër majtas: raketë e drejtuar kundërtank FGM-148 Javelin pas lëshimit. Sipër djathtas: Raketa kundër anijes Harpoon e gjuajtur nga HNLMS De Zeven Provinciën (F802). Poshtë majtas: lëshimi i raketës balistike ndërkontinentale R-36M në një silo rakete sovjetike. Poshtë djathtas: raketa tokë-ajër RIM-162 ESSM në trajektore.
Në terminologjinë ushtarake, një **raketë** është një armë e drejtuar nga ajri, e aftë për fluturim vetëlëvizës, zakonisht nga një motor reaktiv ose motor rakete. Pra, raketat quhen gjithashtu raketa të drejtuara ose raketa të drejtuara (kur një raketë e padrejtuar më parë është bërë e drejtuar). Raketat kanë pesë komponentë të sistemit: shënjestrimin, sistemin e drejtimit, sistemin e fluturimit, motorin dhe kokën e luftës. Raketat vijnë në lloje të përshtatura për qëllime të ndryshme: raketa tokë-tokë dhe ajër-tokë (balistike, lundrimi, anti-anije, anti-nëndetëse, antitank, etj.), Raketa tokë-ajër (dhe raketa anti-balistike), ajër-ajër dhe armë kundër satelitit.

Pajisjet shpërthyese ajrore pa shtytje quhen predha nëse gjuhen nga një artileri dhe bomba nëse hidhen nga një avion. Armët e padrejtuara me avion ose raketa zakonisht përshkruhen si artileri raketash.

Historikisht, fjala raketë i referohej çdo predhe që hidhet, qëllohet ose shtyhet drejt një objektivi; ky përdorim njihet edhe sot.

## Shiko edhe 
* Lufta kundër-ajrore
* Raketa tokë-ajër
* Raketa
* Raketa Balistike Ndërkontinentale

## Burime
Obusi

[parapamje|300x300px|Gjuajtja e një [:en:M114_155_mm_howitzer|obusi M114 155mm nga batalioni i 90-të i artilerisë në terren, Divizioni i 24-të i Këmbësorisë Amerikane, gjatë Luftës së Koresë.]]
**Obusi** është një armë me rreze që bie midis një topi (i njohur gjithashtu si armë artilerie në Shtetet e Bashkuara), i cili gjuan predha me shpejtësi të lartë në trajektore të sheshta, dhe një mortaje, e cila qëllon në kënde të larta të ngjitjes dhe zbritjes. Howitzer, si pajisjet e tjera të artilerisë, zakonisht organizohen në një grup të quajtur bateri. Së bashku me armët me tyta të gjata, obuset, mortajat dhe artilerinë me raketa, janë katër llojet bazë të artilerisë moderne.

## Shiko edhe 
* Obusi vetëlëvizës i tipit 99 155mm

## Referenca
Automjeti i zbulimit

parapamje|300x300px|Transportues personeli me rrota të blinduara Cobra II të Otokar me kamerë vëzhgimi.
Një **automjet zbulimi**, i njohur gjithashtu si një automjet zbulues, është një mjet ushtarak që përdoret për zbulimin përpara. Janë në shërbim si mjetet e zbulimit me gjurmë ashtu edhe ato me rrota. Në disa vende, tanke të lehta si M551 Sheridan dhe AMX-13 janë përdorur gjithashtu nga togat e zbulimit. Armatimi i tyre varion nga një mitraloz mesatar deri te një top i madh. Shembujt modernë janë të pajisur shpesh me ATGM dhe një gamë të gjerë sensorësh.

Automjetet e zbulimit janë të dizajnuara me disa filozofi: makina zbuluese të përdorura për zbulim pasiv, me profil të ulët ose përmasa të vogla dhe janë të blinduara lehtë për të maksimizuar lëvizshmërinë, duke u mbështetur në shpejtësinë, vjedhjen dhe mbulesën për t'i shpëtuar zbulimit; zbulim i blinduar i përdorur për zbulim aktiv, i ndryshëm nga skautët e zakonshëm në peshën dhe madhësinë e armëve dhe armaturës, të krijuara jo për t'u shkëputur nga sulmet, por për të detyruar rrugën e tyre drejt objektivit të tyre."

## Shiko edhe 
* Autoblinda
* Transportues Personeli i Blinduar
* Automjeti Luftarak i Këmbësorisë

## Referenca
Automjeti luftarak i blinduar

parapamje|300x300px|Tanku i Lehte, Ripsaw M5 pa pilot.
Një **Automjet Luftarak i Blinduar** (**AFV**) është një automjet luftarak i armatosur dhe i mbrojtur nga forca të blinduara, në përgjithësi kombinon lëvizshmërinë operacionale me aftësitë sulmuese dhe mbrojtëse. AFV-të mund të jenë me rrota ose të gjurmuara. Shembuj të AFV-ve janë tanket, makinat e blinduara, armët e sulmit, armët vetëlëvizëse, mjetet luftarake të këmbësorisë (IFV) dhe transportuesit e blinduar të personelit (APC).

Mjetet luftarake të blinduara klasifikohen sipas karakteristikave të tyre dhe rolit të synuar në fushën e betejës. Klasifikimet nuk janë absolute; dy vende mund të klasifikojnë të njëjtën automjet ndryshe dhe kriteret ndryshojnë me kalimin e kohës. Për shembull, transportuesit e personelit të armatosur relativisht lehtë u zëvendësuan kryesisht nga mjetet luftarake të këmbësorisë me armatim shumë më të rëndë në një rol të ngjashëm.

Modelet e suksesshme shpesh përshtaten me një shumëllojshmëri të gjerë aplikimesh. Për shembull, MOWAG Piranha, i projektuar fillimisht si një APC, është përshtatur për të përmbushur role të shumta të tilla si një transportues mortajash, mjet luftarak këmbësorie dhe armë sulmi.

Mjetet e blinduara luftarake filluan të shfaqeshin në përdorim në Luftën e Parë Botërore me makinën e blinduar, tankun, armën vetëlëvizëse dhe transportuesin e personelit duke parë përdorim. Nga Lufta e Dytë Botërore, ushtritë kishin një numër të madh AFV-sh, së bashku me automjete të tjera për të transportuar trupa, kjo lejonte një luftë manovruese shumë të lëvizshme.

## Shiko edhe 
* Autoblinda
* Transportues Personeli i Blinduar
* Automjeti Luftarak i Këmbësorisë

## Referenca
Raketëhedhësi i shumëfishtë

parapamje|250x250px|M142 HIMARS lëshon një raketë GMLRS në rrezen e raketave White Sands në 2005
Një **Lëshues i Shumëfishtë Raketash** (**MRL**) ose një **sistem rakete lëshimi i shumëfishtë** (**MLRS**) është një lloj sistemi i artilerisë së raketave që përmban lëshues të shumtë të cilët janë të fiksuar në një platformë të vetme dhe qëllon raketat e tij në një mënyrë të ngjashme me një armë breshërie. Raketat janë vetëlëvizëse gjatë fluturimit dhe kanë aftësi të ndryshme se predhat e artilerisë konvencionale, të tilla si rreze më e madhe efektive, zmbrapsje më e ulët, zakonisht ngarkesë dukshëm më e lartë se një platformë artilerie me armë me madhësi të ngjashme, apo edhe mbajtjen e kokave të shumta.

Artileria e padrejtuar e raketave është jashtëzakonisht e pasaktë dhe e ngadaltë në rimbushje në krahasim me artilerinë me armë. Një lëshues i shumëfishtë raketash ndihmon në kompensimin e kësaj me aftësinë e tij për të lëshuar raketa të shumta në vazhdimësi të shpejtë, të cilat, së bashku me zonën e madhe të vrasjes së secilës kokë luftarake, mund të japin lehtësisht zjarr të ngopjes mbi një zonë të synuar. Megjithatë, raketat moderne mund të përdorin GPS ose udhëzim inercial për të kombinuar avantazhet e raketave me saktësinë më të lartë të municioneve të drejtuara me saktësi.

## Shiko edhe 
* Artileria Raketore
* Sistemi i Raketave me Lëshim të Shumëfishtë M270
* M142 HIMARS

## Referenca
Artileria raketore

[parapamje|[Sistemi i Raketave me Lëshim të Shumëfishtë M270|M270 MLRS]]
**Artileria raketore** është artileri që përdor eksplozivë rakete si predhë. Përdorimi i artilerisë me raketa daton në Kinën mesjetare ku përdoreshin pajisje të tilla si shigjetat e zjarrit (megjithëse kryesisht si armë psikologjike). Shigjetat e zjarrit u përdorën gjithashtu në sisteme të shumta lëshimi dhe transportoheshin nëpërmjet karrocave. Artileria e parë e vërtetë e raketave u zhvillua në Indi nga Mbretëria e Mysore. Në fund të shekullit të 19, për shkak të përmirësimeve në fuqinë dhe rrezen e artilerisë konvencionale, përdorimi i raketave të hershme ushtarake ra; ato më në fund u përdorën në një shkallë të vogël nga të dyja palët gjatë Luftës Civile Amerikane. Artileria moderne e raketave u përdor për herë të parë gjatë Luftës së Dytë Botërore, në formën e modeleve të municioneve raketore të familjes gjermane Nebelwerfer, serisë sovjetike Katyusha dhe shumë sistemeve të tjera të përdorura në një shkallë më të vogël nga aleatët perëndimorë dhe Japonia. Në përdorimin modern, raketat shpesh udhëhiqen nga një sistem udhëzues i brendshëm ose GPS për të ruajtur saktësinë.

## Shiko edhe 
* Lëshues i Shumëfishtë Raketash
* Sistemi i Raketave me Lëshim të Shumëfishtë M270
* M142 HIMARS

## Referenca
Raketa e drejtuar kundër-tank

[parapamje|300x300px|9M133 Kornet ATGM i montuar në trekëmbësh të [Forcat e Armatosura Ruse|Forcave Tokësore Ruse.]]
Një **raketë e drejtuar kundër tankeve** (**ATGM**), **raketë antitank**, **armë e drejtuar kundër tankeve** (**ATGW**) ose **armë e drejtuar kundër blindimit** është një raketë e drejtuar kryesisht e krijuar për të goditur dhe shkatërruar automjete ushtarake të blinduara rëndë. Përmasat e ATGM-ve variojnë nga armët e lëshuara nga shpatullat, të cilat mund të transportohen nga një ushtar i vetëm, tek armët më të mëdha të montuara në trekëmbësh, të cilat kërkojnë një skuadër ose ekip për të transportuar dhe gjuajtur, deri te sistemet raketore të montuara në automjete dhe avionë.

Armët e mëparshme antitank portative nga njeriu, si pushkët antitank dhe minat magnetike antitank, në përgjithësi kishin rreze shumë të shkurtër, ndonjëherë në rendin e metrave ose dhjetëra metrave. Sistemet antitank me eksploziv të lartë me raketa (HEAT) u shfaqën në Luftën e Dytë Botërore dhe zgjeruan rrezen deri në qindra metra, por saktësia ishte e ulët dhe goditja e objektivave në këto rreze ishte kryesisht çështje fati. Ishte kombinimi i shtytjes së raketave dhe drejtimit me tela në distancë që e bëri ATGM shumë më efektiv se këto armë të mëparshme dhe i dha këmbësorisë së lehtë aftësi reale në fushën e betejës kundër modeleve të tankeve të pasluftës. Futja e udhëzimeve gjysmë-automatike në vitet 1960 përmirësoi më tej performancën e ATGM-ve.

Që nga viti 2016, ATGM-të u përdorën nga mbi 130 vende dhe shumë aktorë joshtetërorë në mbarë botën. Tanket kryesore të betejës (MBT) të pas Luftës së Ftohtë që përdorin forca të blinduara të përbëra dhe reaktive janë provuar të jenë rezistente ndaj ATGM-ve më të vogla.

## Shiko edhe 
Lufta kundër-Tankeve, FGM-148 Javelin, Tanku, Tanku Kryesor Luftarak.

## Referenca
Kundërterrorizmi

[parapamje|Operatorët [GIGN në vitin 2015. ]]
**Kundërterrorizmi**, përfshin praktikat, taktikat ushtarake, teknikat dhe strategjitë që qeveritë, zbatimi i ligjit, biznesi dhe agjencitë e inteligjencës përdorin për të luftuar ose eliminuar terrorizmin. Strategjitë kundër terrorizmit janë motivimi i qeverisë për të përdorur instrumentet e fuqisë kombëtare për të mposhtur terroristët, organizatat që ata mbajnë dhe rrjetet që ato përmbajnë.

Nëse përkufizimet e terrorizmit janë pjesë e një kryengritjeje më të gjerë, kundërterrorizmi mund të përdorë masa kundër kryengritjes. Forcat e Armatosura të Shteteve të Bashkuara përdorin termin mbrojtje të brendshme të huaj për programe që mbështesin përpjekjet e vendeve të tjera për të shtypur kryengritjen, paligjshmërinë ose përmbysjen, ose për të reduktuar kushtet në të cilat mund të zhvillohen kërcënimet ndaj sigurisë kombëtare.

## Shiko edhe 
* Terrorizmi
* SWAT
* Siguria kombëtare

## Referime