Sydney Brenner

**Sydney Brenner** (13 janar 1927 - 5 prill 2019)  ka qenë një biolog me prejardhje nga Afrika e Jugut. Në vitin 2002, ai ndau Çmimin Nobel në Fiziologji ose Mjekësi me H. Robert Horvitz dhe Sir John E. Sulston. Brenner dha kontribute të rëndësishme për të punuar në kodin gjenetik dhe fusha të tjera të biologjisë molekulare ndërsa punonte në laboratorin e Biologjisë Molekulare të Këshillit të Kërkimeve Mjekësore (MRC) në Kembrixh, Angli. Ai përdori  krimbat e rrumbullakët Caenorhabditis si një organizëm model për hetimin e biologjisë së zhvillimit,  dhe themeloi Institutin e Shkencave Molekulare në Berkeley, Kaliforni, Shtetet e Bashkuara.

## Edukimi dhe jeta e hershme 
Brenner lindi në qytetin Germiston në Transvaal të atëhershëm (sot në Gauteng), Afrika e Jugut, më 13 janar 1927.  Prindërit e tij, Leah  (nofka Blecher) dhe Morris Brenner, ishin emigrantë hebrenj. Babai i tij, një këpucar, erdhi në Afrikën e Jugut nga Lituania në 1910 dhe nëna e tij nga Riga, Letonia, në 1922. Ai kishte një motër, Phyllis. 

Ai u shkollua në shkollën e mesme Germiston  dhe universitetin e Witwatersrand. Duke qenë anëtarësuar në universitet në moshën 15 vjeç, u vërejt gjatë vitit të tij të dytë se ai do të ishte shumë i ri për t'u kualifikuar për praktikën e mjekësisë në përfundim të kursit të tij gjashtë-vjeçar mjekësor, dhe për këtë arsye ai u lejua të përfundonte një Bachelor  diplomë shkencore në anatomi dhe fiziologji. Ai qëndroi për dy vjet më shumë duke bërë një diplomë Nderi dhe më pas një diplomë MSc, duke mbështetur veten duke punuar me kohë të pjesshme si teknik laboratori. Gjatë kësaj kohe ai u mësua nga Joel Mandelstam, Raymond Dart dhe Robert Broom. Teza e tij master ishte në fushën e citogjenetikës. Në vitin 1951 ai mori gradën Bachelor i Mjekësisë, Bachelor i Kirurgjisë (MBBCh). 

Brenner mori një Bursë Ekspozite në vitin 1851 nga Komisioni Mbretëror për Ekspozitën e vitit 1851 e cila i mundësoi atij të përfundonte një diplomë të Doktorit të Filozofisë (DPhil)  në Universitetin e Oksfordit si student pasuniversitar i Kolegjit Exeter, Oksford, mbikëqyrur nga Cyril Hinshelwood .

## Karriera dhe kërkimet 
Pas DPhil-it të tij, Brenner bëri kërkime postdoktorale në Universitetin e Kalifornisë, Berkeley. Ai kaloi 20 vitet e ardhshme në Laboratorin e Biologjisë Molekulare  në Kembrixh. Atje, gjatë viteve 1960, ai kontribuoi në biologjinë molekulare, atëherë një fushë në zhvillim. Në 1976 ai u bashkua me Institutin Salk në Kaliforni. 

Së bashku me Jack Dunitz, Dorothy Hodgkin, Leslie Orgel dhe Beryl M. Oughton, ai ishte një nga njerëzit e parë në prill 1953 që pa modelin e strukturës së ADN-së, të ndërtuar nga Francis Crick dhe James Watson; në kohën kur ai dhe shkencëtarët e tjerë po punonin në Departamentin e Kimisë të Universitetit të Oksfordit. Të gjithë u impresionuan nga modeli i ri i ADN-së, veçanërisht Brenner i cili më pas punoi me Crick në Laboratorin Cavendish në Universitetin e Kembrixhit dhe Laboratorin e Biologjisë Molekulare (LMB) të Këshillit të Kërkimeve Mjekësore (MRC) të sapohapur. Sipas të ndjerit Beryl Oughton, më vonë Rimmer, ata të gjithë udhëtuan së bashku me dy makina pasi Dorothy Hodgkin u njoftoi atyre se ishin larg në Kembrixh për të parë modelin e strukturës së ADN-

Brenner dha disa kontribute thelbësore në fushën në zhvillim të biologjisë molekulare në vitet 1960 (shih grupin Phage). E para ishte të provonte se të gjitha sekuencat e kodimit gjenetik të mbivendosur ishin të pamundura. Kjo pasqyrë ndau funksionin e kodimit nga kufizimet strukturore siç propozohet në një kod të zgjuar nga George Gamow. Kjo bëri që Francis Crick të propozojë konceptin e adaptorit ose siç njihet tani "transferimi i ARN-së (ARN)". Ndarja fizike midis antikodonit dhe aminoacidit në një ARN është baza për rrjedhën unidireksionale të informacionit në sistemet biologjike të koduara. Kjo zakonisht njihet si dogma qendrore e biologjisë molekulare d.m.th. që informacioni rrjedh nga acidi nukleik në proteinë dhe kurrë nga proteina në acid nukleik. Duke ndjekur këtë depërtim të përshtatësit, Brenner propozoi konceptin e një RNA të dërguarin, bazuar në interpretimin e saktë të punës së Elliot "Ken" Volkin dhe Larry Astrachan.  Pastaj, me Francis Crick, Leslie Barnett dhe Richard J. Watts-Tobin, Brenner demonstroi gjenetikisht natyrën trefishe të kodit të përkthimit të proteinave përmes Crick, Brenner, Barnett, Watts-Tobin et al. eksperimenti i vitit 1961,  i cili zbuloi mutacionet e zhvendosjes së kornizës. Kjo depërtim siguroi sqarimin e hershëm të natyrës së kodit gjenetik. Leslie Barnett ndihmoi në ngritjen e laboratorit të Sydney Brenner në Singapor, shumë vite më vonë. 
djathtas|parapamje|Esther Lederberg, Gunther Stent, Sydney Brenner dhe Joshua Lederberg të fotografuar në vitin 1965
Brenner, me George Pieczenik,  krijuan analizën e parë matricore kompjuterike të acideve nukleike duke përdorur TRAC, të cilën Brenner vazhdoi ta përdorte. Crick, Brenner, Klug dhe Pieczenik u kthyen në punën e tyre të hershme për deshifrimin e kodit gjenetik me një letër pioniere mbi origjinën e sintezës së proteinave, ku kufizimet në mARN dhe tRNA bashkë-evoluan duke lejuar një ndërveprim me pesë baza me një rrokullisje të antikodonit cikël, dhe kështu krijimi i një sistemi të përkthimit të kodit trefishtë pa kërkuar një ribozom. Ky model kërkon një kod pjesërisht të mbivendosur.  Punimi shkencor i botuar është jashtëzakonisht i rrallë pasi që bashkëpunëtorët e tij përfshijnë tre autorë të cilët në mënyrë të pavarur u bënë laureatë të Nobelit. 

Brenner më pas u përqëndrua në krijimin e Caenorhabditis elegans si një organizëm model për hetimin e zhvillimit të kafshëve duke përfshirë zhvillimin nervor. Brenner zgjodhi këtë krimb të rrumbullakët toke me gjatësi 1 milimetër kryesisht sepse është i thjeshtë, është i lehtë për tu rritur në popullata me shumicë dhe doli të ishte mjaft i përshtatshëm për analizën gjenetike. Një nga metodat kryesore për identifikimin e gjeneve të rëndësishme të funksionit ishte ekrani për krimbat e rrumbullakët që kishin disa defekte funksionale, siç është i pakoordinuar, duke çuar në identifikimin e grupeve të reja të proteinave, siç është grupi i proteinave UNC. Për këtë punë, ai ndau Çmimin Nobel në 2002 në Fiziologji ose Mjekësi me H. Robert Horvitz dhe John Sulston. Titulli i leksionit të tij Nobel në Dhjetor 2002, "Dhurata e Natyrës Shkencës", është një homazh për këtë nematodë; në të, ai konsideroi se zgjedhja e organizmit të duhur doli të jetë po aq e rëndësishme sa adresimi i problemeve të duhura për të punuar. Në fakt, komuniteti i C. elegans është rritur me shpejtësi në dekadat e fundit me studiuesit që punojnë në një spektër të gjerë problemesh. Që nga viti 2015 ai u shoqërua me Institutin Salk, Institutin e Biologjisë Molekulare dhe Qelizore, Këshillin e Kërkimit Biomjekësor të Singaporit, Kampusin e Kërkimit të Fermës Janelia dhe Institutin Mjekësor Howard Hughes.  Ai ishte gjithashtu në Bordin e Guvernatorëve Shkencorë në Institutin Kërkimor Scripps,  si dhe ishte Profesor i Gjenetikës atje.  Një biografi shkencore e Brenner u shkrua nga Errol Friedberg në SH.B.A., për botim nga Cold Spring Harbour Laboratory Press në 2010. 

I njohur për depërtimin e tij shkencor depërtues dhe zgjuarsinë acerbic, Brenner, për shumë vite, ishte autor i një kolone të rregullt ("Loose Ends") në revistën Current Biology.  Kjo kolonë ishte aq e popullarizuar sa që "Loose përfundon nga Biologjia aktuale", një përmbledhje, u botua nga Current Biology Ltd. dhe u bë një send i koleksionistëve. Brenner shkroi "Një jetë në shkencë",  një thasë me letër botuar nga BioMed Central. Brenner shquhet gjithashtu për zemërgjerësinë e tij me idetë dhe numrin e madh të studentëve dhe kolegëve që kanë stimuluar idetë e tij. 

Në vitin 2017, Brenner bashkë-organizoi një seri leksionesh seminare në Singapor që përshkruan dhjetë shkallë logaritmike të kohës nga Big Bengu deri më sot, duke përfshirë paraqitjen e formave të jetës shumëqelizore, evolucionin e njerëzve dhe shfaqjen e gjuhës, kulturës dhe teknologjisë. Shkencëtarët dhe mendimtarët e shquar, përfshirë W. Brian Arthur, Svante Pääbo, Helga Nowotny dhe Jack Szostak, folën gjatë serive të leksioneve. Në vitin 2018, leksionet u adaptuan në një libër të njohur shkencor të titulluar Sydney Brenner's 10-on-10: The Kronicles of Evolution, botuar nga Wildtype Books. 

Brenner dha gjithashtu katër leksione mbi historinë e Biologjisë Molekulare, ndikimin e saj në Neuroshkencë dhe pyetjet e mëdha shkencore që priten përpara.  Leksionet u adaptuan në librin, In the Spirit of Science: Leksione nga Sydney Brenner mbi ADN-në, Krimbat dhe Trurin. 

### Plani amerikan dhe plani europian 
"Plani Amerikan" dhe "Plani Evropian" u propozuan nga Sydney Brenner si modele konkurruese për mënyrën se si qelizat e trurit përcaktojnë funksionet e tyre nervore. Sipas planit evropian (ndonjëherë referuar si plani britanik), funksioni i qelizave përcaktohet nga prejardhja e saj gjenetike. Sipas planit amerikan, funksioni i një qelize përcaktohet nga funksioni i fqinjëve të saj pas migrimit të qelizave. Kërkime të mëtejshme kanë treguar se shumica e specieve ndjekin disa kombinime të këtyre metodave, megjithëse në shkallë të ndryshme, për të transferuar informacionin në qelizat e reja.

## Çmime dhe nderime 
Brenner mori çmime dhe nderime të shumta, duke përfshirë: 

Bashkëpunëtor i King’s College, Cambridge që nga viti 1959 

Zgjodhi një Anëtar të EMBO në 1964 

Zgjidhet anëtar i Shoqërisë Mbretërore (FRS) të Londrës në 1965

Çmimi William Bate Hardy në 1969

Çmimi i Kërkimit Mjekësor Albert Lasker në 1971

Medalje Mbretërore nga Shoqëria Mbretërore në 1974

Çmimi Ndërkombëtar i Fondacionit Gairdner në 1978 dhe përsëri në 1991 

Medalja e Krebsit në vitin 1980

Medalja Novartis dhe Çmimi i Shoqërisë Biokimike në 1980

Çmimi Rosenstiel në 1986

Anëtar i Urdhrit të Shokëve të Nderit në 1986

Çmimi Harvey në 1987

Medalja e Shoqatës së Gjenetikës së Amerikës në 1987

Çmimi i Kiotos në 1990

Medalja Copley në 1991

Çmimi Ndërkombëtar King Faisal në Mjekësi në 1992

Dendrobium Sydney Brenner u emërua në vitin 1998 me rastin e vizitës së tij në Kopshtin Kombëtar të Orkideve të Singaporit vitin e kaluar

Çmimi Nobel në Fiziologji ose Mjekësi në 2002 

Çmimi Dan David në 2002 [63] drejtuar nga Profesor Gad Barzilai

Çmimi Mars i Dimes në Biologjinë e Zhvillimit në 2002 

Në njohje të rolit të tij pionier në fillimin e asaj që tani është një komunitet kërkimor global që punon në C. elegans, një tjetër nematode të lidhur ngushtë iu dha emri shkencor Caenorhabditis brenneri. 

Medalja Kombëtare e Shkencës dhe Teknologjisë nga Agjencia për Shkencë, Teknologji dhe Kërkim dha Brenner në 2006 për kontributin e tij të dalluar dhe strategjik në zhvillimin e aftësive shkencore dhe kulturës së Singaporit, veçanërisht në sektorin e shkencave biomjekësore.

Në vitin 2008, Universiteti i Witwatersrand për nder të tij emëroi Institutin e Sydney Brenner për Bioshkencën Molekulare (SBIMB) 

Kordoni i Madh i Urdhrit të Diellit në Lindje në 2017

Në 2019, një emër i sapo zbuluar i kallamarëve bobtail, Euprymna brenneri, u emërua për nder të tij. 

## Jeta personale 
Brenner ishte martuar me May Brenner (më i ri Covitz, më pas Balkind)  nga dhjetori 1952 deri në vdekjen e saj në janar 2010; fëmijët e tyre përfshijnë Belinda, Carla, Stefan dhe njerkun e tij Jonathan Balkind nga martesa e parë e gruas së tij me Marcus Balkind. Ai jetoi në Ely, Cambridgeshire. Ai ishte ateist.

Brenner vdiq në 5 Prill 2019, në Singapor, në moshën 92 vjeçare. 

## Referime 
Friedberg, Errol (2019). "Sydney Brenner (1927-2019) Mischievous steward of molecular biology's golden age". Nature. 568 (7753): 459. doi:10.1038/d41586-019-01192-9. ISSN 0028-0836. .

Brenner, Sydney (1974). "The genetics of Caenorhabditis elegans". Genetics. 77 (1): 71–94. PMC 1213120. .

Sulston, J.; Brenner, S. (1974). "The DNA of Caenorhabditis elegans". Genetics. 77 (1): 95–104. PMC 1213121. .

Anon (2015). "Brenner, Sydney". Who's Who. ukwhoswho.com (online Oxford University Press ed.). A & C Black, an imprint of Bloomsbury Publishing plc. doi:10.1093/ww/9780199540884.013.U8635. (subscription or UK public library membership required) (subscription required)

"Sydney Brenner EMBO profile". people.embo.org. Heidelberg: European Molecular Biology Organization.

Louis-Jeantet Prize

"Sydney Brenner PhD". scripps.edu. Archived from the original on 2 February 2012.

"Janelia Farm: Sydney Brenner". hhmi.org. Archived from the original on 27 December 2007.

"Research Units | Okinawa Institute of Science and Technology Graduate University OIST". Oist.jp. 1 February 2016. Retrieved 1 December 2016.

Thompson, H. (1973). "Cyril Norman Hinshelwood 1897-1967". Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society. 19: 374–431. doi:10.1098/rsbm.1973.0015. . S2CID 12385145.

Brenner, Syndney (1954). The physical chemistry of cell processes: a study of bacteriophage resistance in Escherichia coli, strain B (DPhil thesis). University of Oxford. OCLC 775695643. EThOS uk.bl.ethos.672365.

Rubin, Gerald Mayer (1974). Studies on 5.8 S Ribosomal RNA (PhD thesis). University of Cambridge. OCLC 500553465. EThOS uk.bl.ethos.471132.

White, John Graham (1974). Computer Aided Reconstruction of the Nervous System of Caenorhabditis Elegans (PhD thesis). University of Cambridge. OCLC 180702071. EThOS uk.bl.ethos.477040.

Elizabeth Dzeng (2014). "How Academia and Publishing are Destroying Scientific Innovation: A Conversation with Sydney Brenner". kingsreview.co.uk. Archived from the original on 5 February 2015.

Wade, Nicholas (5 April 2019). "Sydney Brenner, a Decipherer of the Genetic Code, Is Dead at 92". The New York Times.

Hodgkin, JA; Brenner, S (1977). "Mutations causing transformation of sexual phenotype in the nematode Caenorhabditis elegans". Genetics. 86 (2 Pt. 1): 275–87. ISSN 0016-6731. PMC 1213677. .

The Science Times Book of the Brain 1998. Edited by Nicholas Wade. The Lyons Press

Horace Freeland Judson The Eighth Day of Creation (1979), pp. 10–11 Makers of the Revolution in Biology; Penguin Books 1995, first published by Jonathan Cape, 1977; .

Brenner, S.; Elgar, G.; Sanford, R.; Macrae, A.; Venkatesh, B.; Aparicio, S. (1993). "Characterization of the pufferfish (Fugu) genome as a compact model vertebrate genome". Nature. 366 (6452): 265–68. Bibcode:1993Natur.366..265B. doi:10.1038/366265a0. ISSN 0028-0836. . S2CID 2715056.

"Sydney Brenner: A Biography" by Errol Friedberg, pub. CSHL Press October 2010, .

de Chadarevian, Soraya (2009). "Interview with Sydney Brenner". Studies in History and Philosophy of Science Part C: Studies in History and Philosophy of Biological and Biomedical Sciences. 40 (1): 65–71. doi:10.1016/j.shpsc.2008.12.008. ISSN 1369-8486. .

Friedberg, Errol C. (2008). "Sydney Brenner". Nature Reviews Molecular Cell Biology. 9 (1): 8–9. doi:10.1038/nrm2320. ISSN 1471-0072. . S2CID 1037231.

Sydney Brenner's publications indexed by the Scopus bibliographic database. (subscription required)

"Sydney Brenner publications". Google Scholar. Retrieved 28 September 2008.

"Errol C. Friedberg. Sydney Brenner: A Biography" (PDF). cshlpress.com.

"Sydney Brenner, Biographical". nobelprize.org. Retrieved 6 April 2019.

"Brenner, Sydney (1927– ) World of Microbiology and Immunology". encyclopedia.com. Retrieved 27 July 2016.

"Dr Sydney Brenner". Exeter College. Retrieved 6 April 2019.

"Sydney Brenner: Senior Distinguished Fellow of the Crick-Jacobs Center". Salk Institute.

John Finch; 'A Nobel Fellow On Every Floor', Medical Research Council 2008; 

This book is all about the MRC Laboratory of Molecular Biology, Cambridge.

Olby, Robert, Francis Crick: Hunter of Life's Secrets, Cold Spring Harbor Laboratory Press, 2009, Chapter 10, pg. 181; 

Volkin, Elliot; Astrachan, L. (1956). "Phosphorus incorporation in Escherichia coli ribonucleic acid after infection with bacteriophage T2". Virology. 2 (2): 149–161. doi:10.1016/0042-6822(56)90016-2. ISSN 0042-6822. .

Crick FH, Barnett L, Brenner S, Watts-Tobin RJ (1961). "General nature of the genetic code for proteins". Nature. 192 (4809): 1227–32. Bibcode:1961Natur.192.1227C. doi:10.1038/1921227a0. . S2CID 4276146.

Kaplish, L. (19 February 2014). "Uncovering a scientific life in the archives". Wellcome Library blog. Retrieved 5 April 2019.

Lloyd-Evans, L. P. M. (January 2005). A Study into the Prospects for Marine Biotechnology Development in the United Kingdom (PDF) (Report). Volume 2 – Background & Appendices. Foresight Marine Panel Marine Biotechnology Group. p. 237. Retrieved 5 April 2019.

"Letter by Brenner (primary source)" (PDF). rutgers.edu.

Crick, FH; Brenner, S; Klug, A; Pieczenik, G (December 1976). "A speculation on the origin of protein synthesis". Origins of Life. 7 (4): 389–97. Bibcode:1976OrLi....7..389C. doi:10.1007/BF00927934. . S2CID 42319222. Retrieved 8 March 2018.

Crick won a Nobel prize in 1962, Brenner in 2002, and Klug in 1982. However, this is not the only case. See Barton, D. H. R.; Jeger, O.; Prelog, V.; Woodward, R. B. (March 1954). "The constitutions of cevine and some related alkaloids". Experientia. 10 (3): 81–90. doi:10.1007/BF02158513. . S2CID 27430632. Barton (1969), Prelog (1975) and Woodward (1965) all became Nobel winners.

Sydney Brenner on Nobelprize.org including the Nobel Lecture December 8, 2002 Nature's Gift to Science

Brenner, Sydney (1 June 2009). "In the Beginning Was the Worm …". Genetics. 182 (2): 413–415. doi:10.1534/genetics.109.104976. ISSN 0016-6731. PMC 2691750. .

"Dr. Sydney Brenner | Okinawa Institute of Science and Technology Graduate University OIST". Oist.jp. 12 January 2010. Archived from the original on 18 December 2015. Retrieved 1 December 2016.

Profile, Scripps.edu; accessed 28 July 2016.

"Library: Sydney Brenner's Loose Ends". cell.com.

Brenner, Sydney (1994). "Loose Ends". Current Biology. 4 (1): 88. doi:10.1016/S0960-9822(00)00023-3. ISSN 0960-9822.

Loose ends from Current Biology (1997) 

A Life in Science (2001) 

Brenner, Sydney. "Coming from Eastern European stock" – via www.webofstories.com.

"Sydney Brenner interviewed by Alan Macfarlane, 2007-08-23 (film)". alanmacfarlane.com.

"Genomes Tell Us About the Past: Sydney Brenner". iBiology.org.

"The Sydney Brenner papers". Wellcome Library. 25 October 2016. Retrieved 1 December 2016.

"10-on-10: The Chronicles of Evolution".

Sydney Brenner's 10-on-10: The Chronicles of Evolution. Wildtype Books. 9 November 2018. .

"Sydney Brenner's lectures".

Brenner, Sydney; Sejnowski, Terrence (2018). In the Spirit of Science: Lectures by Sydney Brenner on DNA, Worms and Brains. World Scientific Publishing Co. doi:10.1142/11029. .

Gilbert, S.F. (2000). "The Developmental Mechanics of Cell Specification". Developmental Biology. Sunderland (MA): Sinauer Associates. .

McKay, R. (1997). "The Origins of the Central Nervous System". In Gage, F.H.; Christen, Y. (eds.). Isolation, Characterization and Utilization of CNS Stem Cells. Berlin Heidelberg: Springer-Verlag. pp. 169–170. .

Marcus, Gary Fred (2004). The Birth of the Mind: How a Tiny Number of Genes Creates the Complexities of Human Thought. Basic Books. p. 64. .

Rensberger, Boyce (1998). Life Itself: Exploring the Realm of the Living Cell. Oxford University Press. p. 162. .

"Sydney Brenner CV" (PDF). ETH Zurich. Retrieved 6 April 2019.

"Sydney Brenner Curriculum Vitae". NobelPrize.org. Retrieved 6 April 2019.

"All Gairdner Winners". The Canada Gairdner Awards. Retrieved 5 April 2019.

"2002 Nobel Prize". nobelprize.org. Retrieved 28 September 2008.

"Dan David Prize laureate 2002: Sydney Brenner". dandavidprize.org. Archived from the original on 23 July 2011. Retrieved 28 September 2008.

March of Dimes and Richard B. Johnston, Jr., MD Prize in Developmental Biology Awardees (PDF), retrieved 5 April 2019

Sudhausi, Walter; Kiontke, Karin (25 April 2007). "Comparison of the cryptic nematode species Caenorhabditis brenneri sp. n" (PDF). Zootaxa. 1456: 45–62. doi:10.11646/zootaxa.1456.1.2. Retrieved 28 September 2008.

"Sydney Brenner Institute for Molecular Bioscience". University of the Witwatersrand. Retrieved 28 September 2008.

"There's a New Squid in Town". Okinawa Institute of Science and Technology Graduate University OIST. 11 December 2019. Retrieved 15 February 2020.

"Loose Ends" : Collection of Loose Ends/False Starts columns by 'Uncle Syd.' from January 1994 to December 2000 (Current Biology, 1997) 

'My Life in Science', with Lewis Wolpert, edited by Errol C. Friedberg and Eleanor Lawrence, BioMed Central, 2001; 

István Hargittai; Magdolna Hargittai (2006). Candid Science VI: More Conversations with Famous Scientists. p. 32. .

Shuzhen, Sim (5 April 2019). "Sydney Brenner, 'father of the worm' and decoder of DNA, dies at 92". asianscientist.com. Retrieved 5 April 2019.

"Sydney Brenner (1927–2019)". MRC Laboratory of Molecular Biology. 5 April 2019. Retrieved 6 April 2019.

## Lexim të mëtejshëm 
Soraya De Chadarevian; Designs For Life: Molecular Biology After World War II, CUP 2002, 444 pp; 

Francis Crick; What Mad Pursuit: A Personal View of Scientific Discovery (Basic Books reprint edition, 1990) 

Georgina Ferry; 'Max Perutz and the Secret of Life', (Chatto & Windus 2007) 352pp, . For uncaptioned picture.

Robert Olby; Francis Crick: Hunter of Life's Secrets, Cold Spring Harbor Laboratory Press, , published on 25 August 2009.

Max Perutz; What a Time I am Having: Selected Letters., CSHL Press 2008, 506pp . For captioned picture.

Matt Ridley; Francis Crick: Discoverer of the Genetic Code (Eminent Lives) first published in June 2006 in the US and then in the UK September 2006, by HarperCollins Publishers; 192 pp, ; in paperback, by Atlas Books (with index), .

Sydney Brenner Collection Cold Spring Harbor Laboratory Archives

Lewis Wolpert; How We Live and Why We Die, Faber and Faber 2009, 240 pp; ISBN 978-0-571-23912-2

## Lidhje të jashtme 
Media related to Sydney Brenner at Wikimedia Commons

Quotations related to Sydney Brenner at Wikiquote

Interviewed by Alan Macfarlane 23 August 2007 (video)

Sydney Brenner on Nobelprize.org including the Nobel Lecture December 8, 2002 Nature's Gift to Science.