Osetia e Jugut

**Osetia e Jugut** zyrtarisht **Republika e Osetisë së Jugut - Shteti i Alanias**, është një shtet i njohur pjesërisht pa dalje në det në Kaukazin e Jugut. Ajo ka një popullsi të deklaruar zyrtarisht prej pak më shumë se 56,500 njerëz (2022), të cilët jetojnë në një sipërfaqe prej 3,900 kilometra katrorë, në anën jugore të vargmalit të Kaukazit të Madh, me 33,000 që jetojnë në kryeqytetin, Chinvali. Megjithëse Gjeorgjia nuk kontrollon Osetinë e Jugut, qeveria gjeorgjiane dhe Kombet e Bashkuara e konsiderojnë territorin pjesë të Gjeorgjisë.

## Historia 
Gjeorgjia ka qenë shtet i pavarur prej shekullit IV para Krishtit due zhvillimin më të hovshëm e arrinë në shekullin e XII. Në vitin 1555 ndahet në dy pjesënë perëndim nën ndikimin e Persisë due në lindje nën ndikimin e Turqisë. Në shekulline XIX bje nën sundimin rus. Në vitin 1921 fiton statusin e republikës së Bashkimit Sovjetike një vit më vonë me tri shtete e Kaukazit, përkatësisht me Azerbejxhanin due Armeninë formojnë federatën Transkaukaze e cila në vitin 1936 transformohet ashtu si ka ëenë më oarë. Me shpërbërjen e Bashimit Sovjetik, Gjeorgjia fiton pavarësinë në vitin 1991. Që nga pavarësimi në viin 1991 qeveria qendrore ballafaqohet me disa lëvizje separatiste (në Abkhazi dhe Osetinë Jugore në veri të vendit dhe Axharinë në jug).

Një përpjekje nga qeveria e atëhershme e Gjeorgjisë për të manipuluar zgjedhjet legjislative kombëtare në nëntor 2003 shkaktoi protesta të shumta që çoi në dorëheqjen e Eduard Shevardnadze, president që nga viti 1995. Zgjedhjet e reja në fillim të vitit 2004 përfshiu Mikheil Saakashvili në pushtet së bashku me partinë e tij “Lëvizja Kombëtare”. Progres i madh në reformat e tregut dhe demokratizimit është arritur në vitet që nga pavarësia, por ky përparim ka qenë i komplikuar nga ndihma ruse dhe mbështetje për rajonet separatiste të Abhazisë dhe Osetisë së Jugut. Pas një sërë provokimesh ruse dhe separatiste në verë 2008, veprimet ushtarake të Gjeorgjisë në Osetinë e Jugut në fillim të gushtit çoi në një përgjigje ushtarake të Rusisë që jo vetëm u pushtuan zonat e shkëputura, por edhe një pjesë të madhe të Gjeorgjisë. Trupat ruse u tërhoqën prapa nga territori i pushtuar i Gjeorgjisë, por në fund të gusht të vitit 2008 në mënyrë të njëanshme Rusia  njohu pavarësinë e Abkhazisë dhe Osetisë së Jugut. Ky veprim u dënua ashpër nga shumica e vendeve të botës dhe të organizatave ndërkombëtare.

## Gjeografia 
parapamje|djathtas|300px|Harta e Osetisë së Jugut
Osetia e Jugut është një rajon shumë malor i vendosur në Kaukaz në kryqëzimin e Azisë dhe Evropës. Ai zë shpatet jugore të maleve të Kaukazit të Madh dhe ultësirat e tij, të cilat janë pjesë e [Rrafshit të Iberisë, një pllajë gjeografike që është afërsisht në qendër të Osetisë së Jugut. [Vargmali Likhi formon kufirin gjeografik perëndimor të Osetisë së Jugut, megjithëse këndi veriperëndimor i Osetisë së Jugut ndodhet në perëndim të vargmalit.

Osetia e Jugut mbulon një sipërfaqe prej rreth 3,900 km2, e ndarë nga malet nga Osetia e Veriut më e populluar (e cila është një republikë brenda Rusisë) dhe shtrihet në jug pothuajse deri në lumin Mtkvari në Gjeorgji. Më shumë se 89% e Osetisë së Jugut shtrihet mbi 1,000 m mbi nivelin e detit, dhe pika më e lartë e saj është Mali Khalatsa në 3,938 m mbi nivelin e detit.

## Demografia 
Përpara konfliktit gjeorgjio-osetiane, afërsisht dy të tretat e popullsisë së Osetisë së Jugut ishin osetianě dhe 25-30% ishin gjeorgjianë. Lagjja lindore e Osetisë së Jugut, rreth qytetit dhe rrethit të Akhalgori, ishte kryesisht gjeorgjiane, ndërsa qendra dhe perëndimi ishin kryesisht osetianë.

Regjistrimi i Gjeorgjisë i vitit 2002 ishte i paplotë në lidhje me Osetinë e Jugut, pasi ai u zhvillua vetëm në zonat nën kontroll efektiv gjeorgjian në atë kohë. Kjo kishte të bënte me zonat e populluara gjeorgjiane të distriktit Akhalgori dhe komunitetet gjeorgjiane rreth chinvali, në luginat Patara Liachvi dhe Didi Liakhvi. edhe pse sipas disa vlerësimeve në Osetinë e Jugut në vitin 2007 kishte 47.000 Oset etnikë dhe 17.500 Gjeorgjianë etnikë.

Vlerësimi i popullsisë për vitin 2009: Gjatë luftës, sipas zyrtarëve gjeorgjianë, 15,000 gjeorgjianë u shpërngulën në Gjeorgji; Zyrtarët e Osetisë së Jugut tregojnë se 30,000 Osetianë ikën në Osetinë e Veriut dhe gjithsej 500 qytetarë të Osetisë së Jugut u vranë.

Sipas regjistrimit të vitit 2015 të kryer nga autoritetet e Osetisë së Jugut, popullsia e përgjithshme e rajonit ishte 53,532, duke përfshirë 48,146 osetianë (89,9%), 3,966 gjeorgjianë (7,4%) dhe 610 rusë. Autoritetet gjeorgjiane kanë vënë në dyshim saktësinë e këtyre të dhënave. Vlerësimet e bazuara në normat zyrtare të lindjeve dhe frekuentimi i shkollës sugjerojnë se mund të ketë qenë rreth 39,000 banorë, dhe një vlerësim i pavarur nga viti 2009 e vendos popullsinë në 26,000.

Sipas agjencisë statistikore të Osetisë së Jugut, përllogaritja e popullsisë ishte 56.520 për 1 janar 2022. Prej tyre, 33.054 jetonin në Tskhinvali.

Ortodoksia Lindore është feja kryesore e praktikuar në Osetinë e Jugut, nga osetianët, gjeorgjianët dhe rusët.

## Ekonomia 
## Kultura 
## Lidhje të jashtme 
* Faqe zyrtare
* Osetija-povijest, kultura, politika, lajme
* BBC overview of South Ossetia
* Dy referendume dhe dy kryetar në Osetinë Jugore j Osetiji

## Shënime 
## Referime