open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kosova – udhëtim në Kosovë

Libri "Kosova – udhëtim në Kosovë" është një udhërrëfyes për Kosovën, i cili përmban pjesë nga e kultura, monumente nga historia, bukuritë natyrore të Kosovës. etj. Përpos tekstit është i përcjellë edhe me fotografi.
Rami Memushaj

**Rami Memushaj** gjuhëtar shqiptar, ka lindur në Kallarat të rrethit të Vlorës më 28 shkurt 1943. Katër klasat e para të 7-vjeçares i ka kryer në vendlindje, klasën e pestë dhe të gjashtë në shkollën 7-vjeçare "1 maj" në Skelë të Vlorës dhe të shtatën në Vranisht. Studimet e mesme i ka bërë në Vlorë, në shkollën pedagogjike "Jani Minga" gjatë viteve 1957–1961, kurse të lartat në degën e gjuhës dhe të letërsisë shqipe të Universitetit të Tiranës gjatë periudhës 1964–1968.
Gjatë viteve 1961–1964 ka punuar si arsimtar në rrethin e Vlorës, dy vitet e para si mësues matematike në Gjorm e Vranisht dhe vitin e fundit si drejtor i shkollës 7–vjeçare në Bolenë. Pas diplomimit në shkollën e lartë, ka punuar përsëri në rrethin e Vlorës si drejtor shkolle fillimisht në fshatin Vajzë (1969–1971), pastaj në Vranisht (1971–1973) dhe në Llakatund (1973–1974). Prej vitit 1974 e deri sot punon si pedagog pranë katedrës së gjuhës shqipe të Fakultetit të Historisë dhe të Filologjisë të Universitetit Shtetëror të Tiranës.
Përveç mësimdhënies në degën e gjuhës së gjuhës dhe të letërsisë shqipe, ka mbuluar disa lëndë gjuhësore, është marrë edhe me veprimtari kërkimore në fushën e gjuhësisë. Fryt i kësaj pune janë një varg botimesh, monografi e tekste mësimore universitare e për shkollën e mesme, si dhe artikuj gjuhësorë e shkrime në shtypin shkencor dhe në shtypin e përditshëm. Veç fushës së gjuhësisë, e kanë tërhequr edhe çështje të historisë së krahinës së Labërisë dhe të Kurveleshit.

## Botime
•Fonetika e shqipes standarde, Tiranë, 2009.

•Bukuria e gjuhës III, tekst i gjuhës shqipe për shkollat e mesme të përgjithshme të Malit të Zi, Podgoricë, 2009.

•Bukuria e gjuhës II, tekst i gjuhës shqipe për shkollat e mesme të përgjithshme të Malit të Zi, Podgoricë, 2008.

•Bukuria e gjuhës I, tekst i gjuhës shqipe për shkollat e mesme të përgjithshme të Malit të Zi, Podgoricë, 2007.

•Himara, Tirana, 2004.

•Histori e Kurveleshit, I, Tiranë, 2004.

•Teste gjuhësore, Vlorë, 2003 (me bashkautorësi).

•Gjuhësia gjenerative, Tiranë, 2003, 2008 (e ripunuar).

•Shqipja standarde, Tiranë, 2002, 2004, 2005, 2006, 2008.

•Hyrje në gjuhësi, Tiranë, 2002, 2004, 2006, 2008.

•Hyrje në gjuhësi, 1986, 1990, Tiranë (bashkautor).

•Morfonologji e eptimit të gjuhës së sotme shqipe, Tiranë, 1989.
Dezna

**Dezna** është një komunë në qarkun Arad në Rumani. Ka një popullsi prej 1.372 banorësh dhe sipërfaqe 83,50 km2. Komuna është formuar nga bashkimi i 5 fshatrave: Buhani, Dezna, Laz, Neagra, Slatina de Criş.
## Historia 
Kjo komunë përmendet për herë të parë në vitin 1318. Monumenti më i rëndësishm i zonës është një kishë ortodokse e ndërtuar mbi themelet e një ndërtese romake të lashtë, me afreske që datojnë që nga shekulli XVI - XVII. Sipas gojëdhënave popullore, kisha është përdorur më parë si dyqan baruti.
## Referime
Dieci

**Dieci** është një komunë në qarkun Arad në Rumani. Ka një popullsi prej 1.616 banorësh dhe sipërfaqe 84,69 km2. Komuna është formuar nga bashkimi i 5 fshatrave: Cociuba, Crocna, Dieci, Revetiş, Roşia. Ekonomia e zonës është e bazuar kryesisht në bujqësi, por ka edhe një gurore të andezitit.
## Historia 
Kjo komunë përmendet për herë të parë në vitin 1613.
## Referime
Videofesti Muzikor

**Videofesti** është manifestim më i madhë i këngës së ekranizuar në Kosovë.

Festivali është vjetorë dhe mbahet rregullisht në Prishtinë. Drejtimin e organizimit të tij e bënë Florent Boshnjaku. Festivali është i nivelit kombëtar shqiptarë ndërsa, ndërkohë frekuentohet nga bërës të tregjeve muzikore nga e gjithë bota. Në vitin 2010 është mbajtur festivali i 9-të me radhë.
## Videofesti 2010
Shpërblimet e VFM 2011 u ndanë në disa kategori. Në konkurencen e meshkujve Genc Salihu me këngën "Rugëve", doli më i miri, ndërsa në atë të femrave më e mira e festivalit doli Argjentina Ramosaj. Në kategorin e grupeve, grupi "Blla Blla Blla", në atë të zhandrit Pop-Folk më e mira ishte Arbërija e Hadergjonajve. Në kategorin e zhandrit Pop, dueti Vedat Ademi dhe Rrezarta Shkurta moren çmimin e parë. Çmimi për reperët, kategori e futur si Rap Hip-Hop shkojë në duar të fuzionit Tingulli i Trentë dhe Flori. Në kategorin e artistëve "Best R'n'B' Artist" shembullor ishin Dafina Zeqiri dhe Ledri. Si duet më i mirë u zgjodhen Vedat Ademi dhe Rrezarta Shkurta. Çmimi për artist të rinjë "Best New Artist" iku në duar të realizuesve Dafina & MC Kresha – Delicious. Çmimi për "Vot e Youtube's" i mbledhi kënga "Origjinale" e realizuar nga treshja Aurela Gaçe, dr. Flori dhe Marsel. Për nga stili i videogjenetikës, u dallua Dafina Zeqiri ndërsa për regji Genc Salihu. Për stilin e performances Besa Kokërdhima e, për çmimi e karrierës, Haki Misini. Për organizator shembullorë dolen TDS & Nora Istrefi, ndërsa shkëlqësia e vitit ishte Genc Salihu.

Për nga ana teknike, VFM 2011, ishte dukshëm në nivel më të lartë se festivalet e parardhës, si për nga organizimi i tij, po ashtu edhe nga pjesëmarrja e video copave të këngëve të ekranizuara. 

## Burimi i të dhënave
Mongolët

parapamje|Veshje tradicionale mongole
**Mongolët** kanë qënë njerëz nomade (endacake) ata bridhnin neper fushat e Azisë Qendrore.  Mongolet jetonin në çadra të quajtura jurta. Ata ishin përherë në levizje në kërkim të kullotave për ushqim për bagëtitë në luftë. Në vitin 1180 një djalë i ri luftëtarë me emrin Temyxhin, filloi t'u printe sulmeve të guximshëm mongole kundër fiseve të tjera. Mongolet ishin mizore dhe gjakatare. Ai mundi të ngrinte një ushtri të fuqishme dhe dalëngadalë, të gjitha fiset e tjera i vuri nën kontrollin e tij. Në vitin 1206 fiset mongole e emëruan atë si Xhengiz Han (sundimtarë i madh). Të udhëhequr nga Xhengiz Hani, mongolet pushtuan Kinën veriore me pas u shtrinë drejt lindjes. 

Mongolet vrisnin dhe asgjësonin me mijëra njerëz kudo ku kalonin. Xhengiz Hani hartoi ligje që i detyronin të gjithë njerëzit e perandorisë të bindeshin. Ai ngriti një shërbim të organizuar lajmëtarësh dhe nxiti tregtinë. Pas vdekjes së tij, nipërit e tij quheshin hane që do të thotë sundimtarë. Ata e zgjeruan shumë perandorinë mongole në toka të tjera në Kinë, Evrope dhe lindjen e mesme. Kublai Han ishte një nga nipërit e Xhengiz Hanit. Ai arriti të pushtonte të gjithë Kinën dhe e beri kryeqytet Pekinin. Kublai u përpoq dy herë që të pushtonte Japoninë, por japonezet bene qëndrese të ashpër. Erera e quajtur "kamikaze" i shkatërruan anijet e Kublait. Kjo e detyroi atë të hiqte dorë nga përpjekjet për të pushtuar Japoninë. Pas sundimit të Kublait, perandoria Mongole u copëtua, grindjet për pushtet i dobësuan shumë sundimtaret e saj dhe shumë popuj të pushtuar filluan të ngrihen në luftë. Më pas, në vitin 1306 një prijës mongol i quajtur Timurlengu filloi të ngrinte një perandori të re. Tirmulengu pushtoi tokat Persi, Rusi dhe Indi. Pas vdekjes së tij, perandoria u copëtua.
Fjalor emrash

**Fjalor emrash** me Autor Vladimir Zoto. Shtëpia botuese: Dasara, viti i botimit 2005. Faqet e librit 448. ISBN 978-99943-803-0-3

Një enciklopedi e emrave vetjakë. Të gjithë emrat iliro - shqiptarë, mijëra emra të huaj, emra historikë, mitologjikë, të moçëm e të rinj dhe të shoqëruara me shpjegime të hollësishme të kuptimit të tyre. Një libër për të gjithë: për ata që duan të dinë kuptimin dhe prejardhjen e emrit të tyre dhe për të gjithë ata që kërkojnë një emër të ri.
Winx Club Believix

**Winx Club** është një grup zanash që përbëhet prej : Bloom, Flora, Stella, Musa, Tecna, Lejla (Aisha) dhe Roxy.  Bloom ka fuqinë e zjarrit të dragoit.  Stella ka fuqinë e diellit dhe hënës.  Flora ka fuqinë e bimëve dhe luleve.  Musa është zana e muzikës.  Tecna është zana e teknologjisë.  Lejla Zana e fluidëve dhe Roxy e kafshëve.  Sezonet e Winx Club janë të përbëra prej 4 sezone.  Ato janë : Normal, Charmix, Encgantix, Believix.  Fuqia e parë normal secila zanë ka fuqi të thjeshta veshje të thjeshta dhe krahë të vegjël.  Blomm ka veshje të kaltër dhe krahë të kaltër.  Flora ka veshje rozë dhe krahë të gjelbër.  Stella ka veshje portokalli dhe krahë të kaltër.  Musa ka veshje të kuqë dhe krahë të kaltër.  Tekna ka veshje ngjyrë vjollcë dhe krahë jeshilë.  Lejla ka veshje gjelbër dhe krahë gri.  
Sezoni i dytë Charmix zanat veshjet i kanë të  njëjta vetëm së iu shtohet nga një çantë dhe bëhen më të forta së më parë.  Shfaqët Lejla më veshjen e saj normalë.  Bloom ka një çantë zëmër roz dhe më push.  
Flora ka një trëndafil të kuq dhe më gjethe jeshilë.  Stella ka një glob blu dhe të bardhe.  Musa ka një majtese CD-sh.  Tecna ka një celular gurkal.  Lejla ka një çantë të vogël shishë rozë.  

Sezoni i tretë Enchantix.  Vajzat kanë veshje të mrekullueshme.  Secila vajzë sakrifikon vetën e vet.  
Bloom ka më pak fuqi sepse nuk u sakrifikua por e fitoi fuqinë kur u nxeh ngaqë Trixat i përmendën prindërit.  Flora e fitoi këtë fuqi dukë u sakrifikuar për motrën e vogël, Mielen, Kur kjo e fundit ra në liqenin që të kthente pas në kohë Flora u hodh për ta shpëtuar dhe mbeti vetë brenda.  Stella e fitoi fuqinë dukë u sakrifikuar për të atin, mbretin e Solarias, ajo i doli përpara kur ai do të vdiste nga një dragua.  Musa shpëtoi princeshën e planetit të saj Melodisë kur ra zjarr në bibliotekë Trixat ja ngrinë krahët princeshës dhe Musa u sakrifikua për ta nxjerrë nga zjarri.  Tecna e fitoi fuqinë e saj dukë u sakrifikuar për Androsin, qytetin e Aishes, ajo u fut në portalin e Omeges dukë rrezikuar të rrinte aty përjetë.  Aisha u sakrifikua dukë mbetur e verbër (pastaj u shërua nga Pluhuri i saj i Zanave) për të shpëtuar mbretëreshën e sirenave që jetojnë në detin që mbështjell nga të katra anët Androsin.  Pluhuri i Zanave është fuqia më e fortë e përdorur ndonjëherë më aq sa thotë drejtoreshë Faragonda ajo mund të thyejë çdo magji të errët si në rastin e Aishes. 
 
Dhe Sezoni i katërt Believix.  Kjo fuqi zbatohet sa më shumë që njerqzit kanë besim tek zanat ata aq më shumë bëhen më të forta dhe Punoi : Dhurata Limani të përshëndes Lejla të dua shum dhe të gjithave ju përshëndes.
Rockefeller Brothers Fund

Shoqënia e Vëllaznis Rokfellerë (org. Rockefeller Brothers Fund, shkurtesa **rbf**) është një organizat me seli në ShBA dhe është aktive në nivel ndërkomtarë.

Sipas paraqitjes së saj të publikuar, është një shoqëri e angazhuar për ndryshime shoqërore me qëllim arritje të drejtësi dhe ambientit më të mirë të jetës.

Në kuadër të angazhimit të kësaj organizate, bijen veprimet e saj nëpërmjet formave të ndryshme organizative dhe teritoret e shqiptare. Si shoqëri është edhe donatore e nxitjes së themelimit të formave të organizimit dhe për një pjesë të tyre edhe është financuese e rregullt. Organizata nuk ka prezencë fizike në trojet shqiptare.

## Burimi i të dhënave 
mos i bini ne grusht me kto budalliqe.rockefeller ishte nje nga me te pasurit ne amerike ne vitet 1850 e me tej,
UK Department for International Development

Departamenti për Zhvillim Internacional i Britanisë së Madhe (UK Department for International Development shkurtesa **DFID**), është degë e Ministris së Jashtme të Britanisë së Madhe.

Sipas paraqitjes së saj të publikuar, është e angazhuar në zhvillimin e përgjithëshem të shoqërive, kryesisht në vendet e pazhvilluara.

Në kuadër të angazhimit të saj, bijen veprimet e saj nëpërmjet formave të ndryshme organizative dhe teritoret e shqiptare. Si shoqëri është edhe donatore e nxitjes së themelimit të formave të organizimit dhe për një pjesë të tyre edhe është financuese e rregullt. Organizata nuk ka prezencë fizike në trojet shqiptare.

## Burimi i të dhënave
Klubi Letrar

Klubi Letrar është një formë shoqërore e organizimit të shkrimtarëve dhe adhuruesve të letërsis. 

Klubi Letrarë është një ndër format e organizimit më të përhapura të shkrimtarëve dhe dashamirëve të fjalës së shkruar në Kosovë. Organizimi i klubeve në një federat të përbashkët edhe përkundër përpjekjeve për krijimin e saj nuk ekziston. Sido që të jetë këto klube themelohen dhe janë pjestarë të këtyre klubeve antarë të Akademive së Shkencave dhe të Arteve.

Janë disa klube të njohura që aktivizojnë manifestime të ndryshme letrare, si tubime, festivale apo orë letrare. Klube të tilla janë Kl "POETËT E VEGJËL"- Podujevë KL "GJON NIKOLLË KAZAZI" - Gjakovë, KL "DE RADA" - Ferizaj, KL "BOTA E RE", KL "94" - Tetovë, KL "LUMI I BARDHË" - Mitrovicë,  KL "NOSITI", KL "DRITA" - Athinë, KL "VERRAT E LLUKËS" - Hamburg, etj.
Edip Ohri

**Edip Ohri**, kolonel, ish-deputet i Kuvendit Popullor dhe komandant i përgjithshëm i aviacionit luftarak të Shqipërisë 1951-1975.

Edip Ohri lindi në Strugë në 8 maj 1926. Në moshën 10 vjecare, në vitin 1936, familja e tij u shpërngul në Shqipëri, ku i ati gjeti punë në Komunën Shënavlash pranë Durrësit. Disa muaj pas vendosjes në Shqipëri, i vdes i ati. Në 1942 përfundon studimet e shkollës së mesme në Elbasan. Në të njëjtin vit përfshihet në lëvizjen e rezistencës drejtuar kundër pushtimit italian. Arrestohet nga autoritetet pushtuese, por në vitin 1943 arratiset nga burgu. Gjatë luftës ishte zëvendës komandant kompanie pranë Brigadës II Sulmuese, në kuadër të Ushtrisë Nacional Clirimtare. Në nëntor 1944 merr pjesë në çlirimin e zonës Korçë- Pogradec si oficer zbulues i Brigadës II Sulmuese. Në të njëjtin vit bëhet antar i Partisë Komuniste.

Në vitin 1945 regjistrohet në shkollën e fluturimit Panczewie pranë Beogradit dhe disa muaj më vonë shkon transferohet në Bashkimin Sovjetik. Në vitin 1948 diplomohet pilot për avionët bombardues. Vazhdon studimet në vitet 1949-1952 në Akademinë e Forcave Ajrore Sovjetike. Në vitet 1954-1955 studion në shkollën për drejtues të njësive ajrore në Grozni. Pas kthimit në atdhe, Edip Ohri gradohet "kolonel" dhe emërohet komandant i aviacionit ushtarak shqiptar. Si anëtar i delegacionit shqiptar në mënyrë të rregullt ka marrë pjesë në takimet e Traktatit të Varshavës. Në vitin 1969 kryen kursin për oficer të Shtabit të Përgjithshëm. Në vitet 1971-1972 studion në Kinë në fushën e komandimit të njësive të aviacionit të transportit. Në vitin 1975, në mënyrë të papritur, nxirret në lirim nga ushtria.

Në vitet 1974-1978 ishte deputet në parlament. Arrestohet më 16 tetor 1980 dhe akuzohet për përgatitjen e një grushti shteti ushtarak dhe propagandë anti-shtetërore. Pas disa muaj hetimi Edip Ohri, së bashku me gjashtë oficerë të tjerë del në gjyq. Në janar të vitit 1981, dënohet me 14 vjet burg, dënim i kryer fillimisht në Ballsh në Zejmen. Në vitin 1985, dërgohet në burgun famëkeq të Burrelit ku qëndron deri sa lirohet si rezultat i amnistisë së 29 nëntorit 1989.  U nda nga jeta më 21 shkurt 2017.
Sofika Morcka

**Sofika Morcka** (1925 - 1992) ishte një gjuhëtare shqiptare.

## Jetëshkrim
### Rinia e hershme
Lindi në Drenovë të Korçës në 6 mars 1925 në një familje të përbërë nga 3 fëmijë. I ati Themel (Melo) vinte nga një familje fshatarësh te mesëm, e ëma, Eleni, ishte vajza e tretë e një prifti orthodoks, Papa Trajko. Shkollën fillore e bëri në Korçë. Më pas vazhdoi shkollën shkollën e mesme pedagogjike ``Nëna Mbretëreshë`` në Tiranë dhe perfundoi studimet në shkollën ``Normale`` të Elbasanit. 
### Aktiviteti dhe jeta personale
U emërua mësuese në Arrëz të Leskovikut. Pas luftës së dytë botërore u caktua mësuese në një  gjimnaz të Korçës. Në vitin 1951 shkoi në Tiranë dhe filloi punë në Institutin e Shkencave në sektorin e gjuhës shqipe. Ishte bashkëpuntore e Aleksandër Xhuvanit dhe Sejfulla Malëshovës në kërkimet e para shkencore mbi gjuhën shqipe. U martua me kolonel Vangjel Dogën ne 1955 me të cilin pati 3 femijë, Leonardin (1956), Dianën ( 1961) dhe Adrianin (1962). Më pas, me ndarjen e Institutit të shkencave kaloi në Institutin e Gjuhësisë dhe Letersisë. Paralelisht kreu studimet e larta në Universitetin Shtetëror te Tiranës dhe u caktua si bashkëpuntore shkencore, në sektorin e terminologjisë, nën varësi të Lirak Dodbibës. Punoi në një ekip me prof. Eqrem Çabej-in, Mahir Domin, Androkli Kostallarin, Koço Bihikun, etj. Në 1972 mori pjesë si delegate ne Kongresin e Drejtshkrimit të Gjuhës Shqipe, një ngjarje madhore kjo për njësimin e gjuhës letrare shqipe në të gjitha trevat shqipfolëse ne Ballkan. U specializua në zotërimin e gjuhëve të huaja, italisht, frëngjisht, rusisht, anglisht. Ne vitet 1980 iu vu punës për hartimin e shumë fjalorëve terminologjikë me synim zëvendësimin e termave shkencore të huaja me fjalë shqip, një ndërmarrje e suksesshme që u kurorëzua me botimin e 32 fjalorëve terminologjike 3-4 gjuhësh. Bëri ekspedita ne zonën e Korçës per mbledhjen e fjalëve të rralla të gjuhës shqipe për studimet toponimike. Botoi artikuj në revistën Studime Filologjike mbi frazeologjinë e shqipes. Mori pjesë si bashkautore në hartimin e fjalorit drejtshkrimor të gjuhës shqipe, vepra më e rëndësishme në veprat albananologjike të shekullit të 20. Në vitin 1985 doli në pension, por pasioni e shtyu të vazhdojë të punojë deri në fund të jetës. U nda nga jeta në 15 nëntor 1992 pas një sëmundjeje të rëndë.

## Referime
Sylbica

**Sylbica** është një nder bjeshkët e veriut te Shqipërisë.  Historikisht bjeshke e fisit te Bytycit, ajo ndodhet ne pjesën veriore te rrethit te Tropojës, pak kilometra nga mali me i larte i Kosovës, Gjerovica.  Ka pasuri natyrore te shumta, ku përmenden lumi i Sylbices bashke me degëzimet dhe përrenjtë përreth, shtate liqenet e Sylbices, natyra shume e përshtatshme për ushqimin e bagëtive, etj.  Lartësia maksimale e Sylbices i kalon 2200 metra.  Sylbica është një nder bjeshkët me te bukura e me pjellore te Tropojës dhe përmendet shpesh ne këngët popullore te kësaj zone.
Themi Bame

**Themi Vasil Bame** ka lindur më 27 shkurt të vitit 1945 në Bishqethëm të Lushnjes. Ka banuar në fshatin Karavasta e Re dhe në qytetin e Lushnjes. Ka punuar mësues dhe kuadër në tregti dhe administratën shtetërore. Themi Bame është anëtarë i Shoqatës "Ali Pashë Tepelena", dhe i Shoqatës "B.P.PSh".

## Burimi i të dhënave
* "Miftar Ramadan Fana, 75 vjet me dorë në tasto e kufje në vesh" libër me Autor Dr.Zihni Haskaj.
Masashi Kishimoto

**Masashi Kishimoto** (岸本 斉史 Kishimoto Masashi, 8 nëntor 1974) është artist japonez i mangave dhe është shumë i njohur për mangën e tij Naruto. Sipas të dhënave të tetor 2015, Naruto kishte shitur 220 milionë kopje në mbarë botën. Ai nuk ka bërë vetëm këtë manga, por ka bërë edhe disa manga të tjera, përfshirë: *Boruto: Gjenerata e Re e Narutos*, *Karakuri*, *Benchi* etj.

## Jeta personale
Masashi ka edhe një vëlla binjak me emrin Seishi Kishimoto. Është martuar në vitin 2013 dhe ka vetëm një djalë. Babai i tij vdiq në vitin 2014 dhe kapitulli i 668-të i Narutos i dedikohet kujtimeve të babait të tij.

## Referime
Fjeldi

**Fjelldi** është rrafshanltë pak e valëzuar e mbuluar me akulnajë si kësulë , nga e cila në të gjitha anët lëvizin pjesë të saj në forme gjuhe, të quajtura ajstreme. Fjeldet tipike gjenden në Skandinavi.
## majat me te larta 
# 2469 - Galdhøpiggen (Oppland)
# 2465 - Glittertind (Oppland)
# 2405 - Store Skagastølstind (Sogn og Fjordane) 
# 2387 - Store Styggedalstind (Sogn og Fjordane)
# 2373 - Skarstind (Oppland)
# 2369 - Vesle Galdhøpiggen (Oppland)
# 2368 - Surtningssue (Oppland)
# 2366 - Store Memurutinden (Oppland)
# 2351 - Jervvasstind (Oppland)
# 2348 - Sentraltind (Oppland)

Image:GaldhøpiggenFromFannaråki.jpg|Galdhøpiggen
Image:Glittertind1999.jpg|Glittertind
Image:Falketind.jpg|Falketind 
Image:Jotun600.jpg|
Rrjeti i elektricitetit

**Rrjeti i elektricitetit** është një rrjet i ndërlidhur për shpërndarjen e energjisë elektrike nga prodhuesit te konsumatorët. Rrjetet e elektricitetit ndryshojnë në madhësi dhe mund të mbulojnë vende ose kontinente të tëra. Ai përbëhet nga:

* stacionet e energjisë: shpesh ndodhen pranë energjisë dhe larg zonave shumë të populluara
* nënstacionet elektrike për të rritur ose ulur tensionin
* transmetimi i energjisë elektrike për të bartur energji në distanca të gjata
* Shpërndarja e energjisë elektrike për klientët individualë, ku voltazhi ulet sërish në tensionin(et) e kërkuar të shërbimit.

Rrjetet janë pothuajse gjithmonë sinkron, që do të thotë se të gjitha zonat e shpërndarjes funksionojnë me frekuenca trefazore të rrymës alternative (AC) të sinkronizuara (në mënyrë që luhatjet e tensionit të ndodhin pothuajse në të njëjtën kohë). Kjo lejon transmetimin e energjisë AC në të gjithë zonën, duke lidhur një numër të madh të gjeneruesve dhe konsumatorëve të energjisë elektrike dhe duke mundësuar potencialisht tregje më efikase të energjisë elektrike dhe prodhim të tepërt.

Rrjeti i kombinuar i transmetimit dhe shpërndarjes është pjesë e shpërndarjes së energjisë elektrike, i njohur si "rrjeti i energjisë" në Amerikën e Veriut, ose thjesht "rrjeti". Në Mbretërinë e Bashkuar, Indi, Tanzani, Myanmar, Malajzi dhe Zelandën e Re, rrjeti njihet si Rrjeti Kombëtar.

Megjithëse rrjetet e elektricitetit janë të përhapura, që nga viti 2016, 1.4 miliardë njerëz në mbarë botën nuk ishin të lidhur në një rrjet elektrik. Me rritjen e elektrifikimit, numri i njerëzve me akses në energjinë elektrike në rrjet po rritet. Rreth 840 milionë njerëz (kryesisht në Afrikë) nuk kishin akses në energjinë elektrike në rrjet në vitin 2017, nga 1.2 miliardë në 2010.

Rrjetet e elektricitetit mund të jenë të prirura ndaj ndërhyrjeve ose sulmeve me qëllim të keq; kështu, ekziston nevoja për sigurinë e rrjetit elektrik. Gjithashtu ndërsa rrjetet e elektricitetit modernizohen dhe prezantojnë teknologjinë kompjuterike, kërcënimet kibernetike fillojnë të bëhen një rrezik sigurie. Shqetësime të veçanta lidhen me sistemet kompjuterike më komplekse të nevojshme për të menaxhuar rrjetet.

## Shiko edhe 
* Energjia elektrike
* Qarku elektrik

## Referime
Qirjako Hila

**Qirjako Koço Hila** ka lindur në fshatin Tërbuq të Rrëzës. Pas shkollës fillore në Labovë të Madhe, kreu gjimnazin “Asim Zeneli” e më pas studimet e larta në fakultetin Histori-Filologji, në Tiranë, duke vazhduar traditën arsimdashëse të familjes Hila. Qirjakua punoi për 35 vjet rresht në sektorin e arsimit, si mësues, metodist në Kabinetin Pedagogjik, inspektor e kryeinspektor në Seksionin e Arsimit, pedagog e përgjegjës katedre në Universitetin e Gjirokastrës, ku u karakterizua nga cilësi të vyera, si urtësia, mirësia, korrektësia, ndershmëria dhe përgjegjësia. Ai ka realizuar një veprimtari të pasur krijuese e botuese, me rreth 90 referate, kumtesa, artikuj shkencor e profesional, studime historike, redaktime e monografi. Libri i tij për personalitetin e shquar Vangjel Zhapa, është një kontribut i çmuar për, shoqatën “Odrie - Golik” dhe më gjerë.
Limani

[thumb|right|250px| [Porti i Durrësit.]]
Ky artikull merret me **limanë ujorë**, për tjera shiko Lima, porti.
**Limani** është port detare natyrore, gji i krijuar nga natyra në të cilën është i mundshëm ngarkimi dhe zbarkimi i barkave, anijeve e mjeteve të tjera lundruese.

## Shiko edhe 
* Porti
* Porti i Durrësit

## Referime
Portali:Rozhaja/A e dini se

Sipas rezultateve preliminare të regjistrimit të popullsisë së vititi 2011, komuna e Rozhajës ka pasur 23312 banorë me 5684 ekonomi familjare dhe 6676 banesa.
…se jam nga Bregdeti – Rrjedhë historie

**…se jam nga Bregdeti – Rrjedhë historie** libër me Autor Minella Gjoni. Shtëpia botuese "Milosao". Viti i botimit 2004, faqe 332.

Bregdeti ka qenë dhe është një: shqiptarë e tokë shqiptare. Në analet historike e tutje saj, në mitologji, qysh nga antikiteti i hershëm, posaçërisht në periudhën greko-romake, pastaj atë bizantine, të pushtimit osman, të periudhës së pavarësisë, të monarkisë, të monizmit e gjer më sot, në librin e Minella Gjonit “…se jam nga Bregdeti”, ravijëzohet pikërisht ky mesazh rilindës, i përndritur. Në çdo faqe shihet veç kjo hapësirë, kjo trajektore, ku dhe është projektuar ideja kryesore e autorit dhe është derdhur lënda e tij.
Elena Kocaqi

**Elena Kocaqi** (lindur më 20 shkurt 1975, në Fier), është një historiane, studiuese, profesore, autore, pedagoge, botuese dhe shkrimtare shqiptare.

## Jeta e Hershme 
Elena Kocaqi ka lindur në Fier në një familje mësuesish, Ferit dhe Qanie Kocaqi. Kocaqi ka shprehur se origjina e familjes së saj është nga Vlora dhe nga Përmeti.

## Edukimi dhe Karriera 
Elena Kocaqi ka përfunduar studimet në fakultetin e Histori-Filologjisë në Tiranë për Histori me medalje të artë. Kocaqi ka studiuar për Drejtësi pranë Fakultetit të Drejtësisë në Tiranë dhe Shkenca Politike, po në Universitetin e Tiranës. Kocaqi ka kryer studime pas-universitare, Mastër dhe Doktoraturë në Qendrën e Studimeve Albanologjike në Tiranë me titullin “Politikat e Austro-Hungarisë ndaj Shqipërisë në vitet 1912-1918”. Kocaqi mban titullin Profesore e Asociuar dhe është profesore me kohë të plotë në universitetin e Durrësit. Kocaqi ka shkruar shumë libra që flasin për origjinën Pellazgo-Ilire të Shqiptarëve.

## Botimet 
* Albanët me famë në mijëvjeçarë - 2006
* Roli Pellazgo-Ilir në krijimin e kombeve dhe gjuhëve Europiane - 2007
* Shqipja, çelësi i gjuhëve indoeuropiane - 2008
* Albanët: Pellazgo-Iliro-Shqiptarët me famë botërore - 2008
* Roli pellazgo-ilir në formimin e kombeve dhe gjuhëve europiane - 2009
* Planet për zhdukjen e shqiptarëve: Si u krijua Greqia dhe Serbia në trojet shqiptare - 2009
* Si e krijoi Austro-Hungaria shtetin shqiptar - 2012
* Gli albani - 2012
* Wilhelm Wied, princi gjerman i Shqipërisë: rivaliteti midis Austro-Hungarisë dhe Italisë - 2015
* Administrimi i Shqiperise nga Austro-Hungaria: 1916-1918 - 2016 
* Zhdukja e shqiptarëve nga trojet e tyre në shekujt XIX-XX - 2017
* Lufta e Trojës: Luftë Pellazgo-Ilire - 2018
* Shqipëria dhe Fuqitë e Mëdha 1878-1918.  - 2020
* Perikopi evangjelik në gjuhën arbëreshe i shek. të XIV: dokumenti më i vjetër i shqipes së shkruar   - 2020
* Pellazgët (Origjina e Shqiptarëve)  -  2021  
* Arvanitët dhe origjina e grekëve-Peloponezi (Vëllimi I)  -  2022
* Arvanitët dhe origjina e grekëve (Vëllimi II)  -  2022
* Shqiptarët dhe krijimi i shtetit Grek - 2023
* Aleksandri i Madh (356-323) - 2025
Mbi krimin në Ballkan. Letërkëmbim i zymtë

**Mbi krimin në Ballkan. Letërkëmbim i zymtë** Aktualitet / Histori me Autor Ismail Kadare. Shtëpia botuese: Onufri. Viti i botimit 2011. Faqet e librit 120. ISBN 978-99956-87-43-4

Lënda që përfshin ky libërth, në radhë të parë letrat, bashkë me gjykimet mbi to, kapin një periudhë çerekshekullore: 1987-2011. Ngjare të mëdha, kanë tronditur në këtë kohë, gjithë planetin, veçanërisht kontinentin europian, rrjedhimisht gadishullin ballkanik, e bashkë me të, hapsirën tonë shqiptare.

Jehona e këtyre ngjarjeve, qofshin ato që lidhen me qendrën e historisë, siç quhet shpesh, e qofshin ato të rrethinave të saj, ndihen në këtë letërkëmbim. Rënia e komunizmit, bashkë me fundin e luftës së ftohtë, shpërbërja e tre shteteve feudale sllave, ribashkimi I dy Gjermanive, së fundi e krijimi i dy shteteve shqiptare në Ballkan, janë disa nga aktet e këtij teatri, ritmin dramatik të të cilit, e kanë përjetuar bashkërisht shumë kombe, shtete, aleanca dhe ndërgjegje popujsh.
Dossier K.

***Dossier K.*** () është një film flaman thriller me regji të Jan Verheyen, bazuar në një roman nga Geeraerts Jef. *Dossier K.* është libri i dytë nga Geeraerts Jef për seri rreth detectives Vincke & Verstuyft që ka qenë vënë në ekran pas De zaak Alzheimer. Disa aktorë nga filmi i parë përsërisë rolin e tyre, duke përfshirë Koen De Bouw, Werner De Smedt, Hilde De Baerdemaeker, Filip Peters dhe Jappe Claes. Kjo është një film për krimet në skenën Mafia shqiptare në Antwerp.

### Historia 
Nazim Tahiri (Blerim Destani), tregon se babai i tij ka qenë i vrarë në Antwerp nga anëtarët e klanit rival Gaba. Kanuni, një ligj shqiptar nga shekulli XV, forcat e Nazim për të marrë hak. Ai shkon në Antwerp, ku takohet me kapitanin e tij Prenk Shehu (R. Kan Albay), drejton bizneset mafioze familjare.
Policia oficer Vincke (Koen De Bouw) është në krye të gjetur se çfarë po ndodh në botën e klaneve mafioze shqiptare.

### Kasta e Aktorëve 
* Koen De Bouw si Erick Vince 
* Werner De Smedt si Fraddy Verstuyft
* Blerim Destani si Nazim Tahiri
* Hilde De Baerdemaeker si Leenheer Linda de
* Greg Timmermans si Cassiers Wim
* Johan Van Assche si Vanparys François Commissaris
* Filip Peeters si majoor De Keyser
* Jappe Claes si Marcel Bracke Procureur
* Marieke Dilles si  Naomi Walldack
* R. Kan Albay si Prenk Shehu 
* Vildan Maksuti si Tahir Ukaj
* Stijn Van Opstal si Wetenschapper
* Katelijne Verbeke si Naomi Moeder
* Peter Gorissen si Advokat Waldack 
* Sven De Ridder si Balieman
* Kristian Paloka si Zef Shehu
* Turbiasz Ryszard si De Magere
* Fatos Kryeziu si Pjeter Gaba
* Çun Lajqi si Besjan Tahiri (Alessandro Del Piero, Ati i Nazim Tahirit)
* Afrim Kasapolli rolin si Krytari klanit Gaba
## Referimet
Kriptimi sipas Cezarit

Nëse misioni i juaj është që ta fitoni luftën, atëherë ruajtja e sekretit është misioni kritik. Luftëtari i vjetër Jul Cezari 
ishte jashtëzakonisht i edukuar në fshehjen e mesazheve dhe arriti të gjejë një metodë përmes të cilës maskonte
mesazhin të cilin e dërgonte tek eprorët e tij. Metoda e tij njihet si **Kriptimi i Cezarit** dhe paraqet fillet e kriptimit
të mesazhit. Ndryshe **kodi i Cezarit** njihet edhe si **kodi i zhvendosjes**. Në praktikë kodi i Cezarit thyhet shumë lehtë, prandaj si i tillë nuk ofron siguri të mesazhit.

Në kriptimin e Cezarit secila shkronjë e tekstit të pakriptuar (anglisht: plaintext) zhvendoset për tri vende, kështu A zëvendësohet me D, B zëvendësohet me E e kështu me radhë.

Kjo zhvendosje "rrotullohet" ashtu që X zëvendësohet me A, Y zëvendësohet me B dhe Z zëvendësohet me C.
Në këtë mënyrë Cezari arrinte ta kriptonte mesazhin duke bërë zhvendosjen e shkronjave për tri vende, por në
kuptimin e përgjithshëm ky lloj kriptimi arrihet duke bërë zhvendosjen e shkronjave për **k** vende, ku **k** paraqet një numër të plotë që mund të konsiderohet si çelës. Kriptimi i Cezarit është kriptim **monoalfabetik** pasi që secili 
karakter zëvendësohet me karakter tjetër të po të njejtit alfabet.
:**Kriptimi i Cezarit** në ditët e sotme është shumë i thjeshtë, por për kohën e Cezarit ishte mjaft efikas. 

## Shembull
Çelësi:

 Teksti i pakriptuar:    ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ
 Teksti i kriptuar:      DEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZABC

Kur bëhet enkriptimi referohemi këtij shembullit të mësipërm që të realizohet kodi i Cezarit. Secila shkronjë zëvendësohet me shkronjën tjetër përkatëse. Dekriptimi është procesi i kundërt.

  Teksi i pakriptuar:         TUNG
  Teksti i kriptuar:          WXQJ

Enkriptimi mund të arrihet duke përdorur aritmetikën modulare, së pari duke i shëndrruar shkronjat në numra sipas skemës (A = 0, B = 1,..., Z = 25). Enkriptimi i shkronjës 'x' duke përdorur zhvendosjen 'n', mund të shprehet në formë matematikore si:

: E_n(x) = (x + n) \mod {26}.

Dekriptimi arrihet ngjajshëm:

: D_n(x) = (x - n) \mod {26}.

## Thyerja e kodit të Cezarit
A mund që kompjuteri të gjej se cili është Çelësi i kodit të Cezarit? Përgjigjja padyshim se është po, por si arrihet kjo?
Pasi në këtë rast kemi 26 shkronja zhvendosja është një nga 26 zhvendosjet e mundshme. Një nga mënyrat është që t'i provojmë të gjitha zhvendosjet e mundshme, por metoda më efikase do të ishte duke u bazuar në frekuencën e perdorshmërisë së shkronjave e cila dallon për secilën gjuhë.

## Burimi i të dhënave
Tennis

**Tennis** është një lojë video lëshuar për Nintendo Entertainment System në vitin 1984.  Tenis ka qenë e lëshuar për shumë consoles dhe lojëra, duke përfshirë, NEC PC - 8801, Game Boy, Animal Crossing, WarioWare: Twisted, dhe Console Virtual!.  Ajo është e planifikuar për të dalë mbi Nintendo 3DS.

Video lojërat

Koncepti i lojës është shumë themelore në se lojtari kontrollon një person ballafaqohet kundër një lojtar kundërshtar CPU.  Kjo lojë e përdor sistemin e njëjtë shënuar si " jetën reale " tenisi.  lojë gjithashtu përmban një dyshe ( 2 - player ) opsion.  CPU kundërshtar lojtar mund të jetë vendosur në 5 vështirësi.
Përveç të tjera tenisi Nintendo games parë të partisë, të tilla si Mario Tennis ( Nintendo 64 ) dhe Mario Power Tennis ( Nintendo GameCube ), kjo lojë kishte fizikë shumë më realiste.  Për shembull, lojtarët rastësisht mund të goditur topin nga gjykata.  Në ndeshjet e tjera, pushteti ishte i kufizuar me qëllim dhe topi do pothuajse gjithmonë të qëndrojnë në gjykatë.
Në një mënyrë të vete-referues tipike e Nintendo, Luigi është arbitri.

## Shiko edhe 
* Video loja

## Burime
Transformatorët

**Transformatorët** janë pajisje elektrike - statike, të cilat bëjnë zmadhimin apo zvogëlimin e tensionit elektrik, rrymës elektrike dhe fuqisë 
elektrike.  Parimi themelor i punës së tyre rrjedh nga ligji i Faradeit, i cili shpreh lidhshmërinë ndërmjet fushës elektrike dhe asaj magnetike.  
Transformatorët kanë gjetur përdorim të gjerë në centrale elektrike, për bartjen dhe transmetimin e energjisë elektrike, nga centralet deri tek përdoruesi.  Në bazë të numrit te pështjellave apo dredhave në parësor(hyrje) dhe në atë dytësor(dalje) dallojmë : 
* Transformator Ngritës (tensionin me një vlerë të caktuar në hyrje, në dalje e jep një tension me vlerë më të madhe) dhe 
* Transformator Zbritës (e kundërta e atij rritës).   

Transformatorët ndërtohen nga materialet ferromagnetike, të cilët zotërojnë përçueshmëri të madhe magnetike, gjithashtu edhe materialet me përçueshmëri elektrike.  Qarku magnetik i tij ndërtohet nga fletëzat apo llamarinat e holla, të izoluara ndërmjet veti me një material izolues, për shkak të eliminimit të rrymave foku.  Ato fletëza kryesisht janë të ndërtuara nga hekuri.  

Në transformator paraqiten rezistenca omike si pasojë e rezistencave të materialit, dhe rezistenca induktive si pasojë e fluksit magnetik të shkapërderdhur.  Qarku magnetik ka formën e katërkëndëshit ku dallohen dy zgjellat dhe dy shtyllat.  Në parësor apo në hyrje vendosen apo lidhen dredhat dhe në dytësor dredha tjera.  Me anë të këtyre dredhave fitohet fusha magnetike e cila lëviz nëpër qarkun magnetik dhe përcillet deri në dytësor,duke fituar kështu tensionin e dëshiruar.

### Transformatorët e tensionit 
Kjo lojë e transformatorit bën zmadhimin apo zvogëlimin e tensionit sipas nevojës.  Ato instalohen nga centrali deri tek shpenzuesit.  Në Kosove gjeneratori i vendosur në centralin elektrik prodhon një energji elektrike me tension maksimal 35 KV, menjëherë në dalje te centralin instalohet një transformator i cili tensionin e fituar prej 35 KV e shndërron apo e zmadhon deri në 400 KV.  

Ky dallim tensioni behet i mundur me anë të ligjit të Faradeit siç është treguar, ku në bazë te numrit të dredhave në parësor apo në dytësor, në dalje fitohet tensioni i lartë apo më i ulët se në hyrje.  

### Transformatorët e Fuqisë 
Ky lloj i transformatorit bën rritjen e fuqisë elektrike apo zvogëlimin e saj.  Në këtë rast tensioni si dhe rryma elektrike ndryshojnë linearisht, sepse prodhimi i tyre jep fuqinë elektrike.  

Që transformatorët t'i përdorim për zmadhim apo zvogëlimin e fuqisë, ato duhet t'i lidhim në paralel, ku kushti kryesor që dy apo me tepër transformatorët te punojnë paralel duhet që tensioni në nyjet e tyre të jetë i njëjtë dhe koeficienti i tyre të jete përafërsisht i barabartë.  

## Referime 
* Fundamentals of Electric Drives (Electrical Engineering S.) - Mohamed El-Sharkawi (Author)
Gjeoidi

thumb|right|250px

**Gjeoidi** (greqisht : ge - tokë dhe eidos - pamje). Eshte siperfaqe ekuipotenciale e cila perputhet perafersisht me nivelin mesatar te detit (Perparim Ameti). Kjo siperfaqe perdoret per referencimin e lartesive orthometrike (mbidetare). Ne cdo pike te gjeoidit forca e rendeses eshte ne kendin 90°, ndersa potenciali i rendeses konstant.
Has

Në klasifikimin administrativo-ushtarak osman të tokës, një **has** (osmanisht: خاص *hâss*) ishte një pronë që gjeneronte të ardhura. Më tej u nda në kategori tjera.

* ***hass-ı hümayun***, has apo zotërim sulltanor.
* ***hass-ı mir-liva***, zotërim për kreun e vilajetit apo ejaletit.
* ***hass-ı mirmiran***, zotërim i nivelit të dytë, për kreun e sanxhakut.

## Referime
Imigrimi në Norvegji

[thumb|250px|Të rinj në [Oslo. Shumica e emigranteve jetojne ne qytet e medha. Ne Oslo, me shume se 27% e popullates kane prejardhje nga emigrantet.]]
Që nga 1 janari 2024, popullsia e **emigrantëve të Norvegjisë** përbëhej nga 931,081 njerëz, që përbënin 16.8% të popullsisë totale të vendit, me 221,459 njerëz shtesë, ose 4,0% e popullsisë së lindur në Norvegji nga dy prindër të lindur jashtë vendit. Vendet më të zakonshme të lindjes së emigrantëve që jetojnë në Norvegji ishin Polonia (109.654), Ukraina (65.566), Lituania (42.733), Siria (38.708), Suedia (36.612), Somalia (27.665), Gjermania (26.860), Eritrea (25.13). ), Filipinet (24,718) dhe Iraku (23,603).

Imigrimi në Norvegji është rritur gjatë dekadave të fundit, duke filluar nga fillimi i viteve 1990. Në vitin 1992, popullsia e emigrantëve në Norvegji ishte 183,000 individë, që përfaqësonte 4,3% të popullsisë totale, dhe migrimi neto atë vit ishte 9,105 njerëz. Në vitin 2012, migrimi neto arriti kulmin, pasi 48,714 njerëz erdhën në vend. Që nga viti 2013, migrimi neto është ulur. Në vitin 2016, migrimi neto ishte 27,778.

## Referime
Porti i Shëngjinit

parapamje|Porti i Shëngjinit
**Porti i Shëngjinit** është një port në Shqipëri. Porti detar Shëngjin, ndodhet në pjesën veriore të Republikës së Shqipërisë, dhe është porti i vetëm në këtë zonë. Porti mban emrin e qytetit me të njëjtin emër "Shëngjin".

## Historia 
Pas viteve 90 i është kushtuar rendësi zhvillimit të këtij porti duke u nisur nga pozicioni i favorshëm gjeografik, për të përballuar zhvillimin e gjithë zonës se veriut dhe me gjere. Kështu volumi i përpunimit të mallrave ne këtë port është 5 fushuar, krahasuar me vitet e para të 90.

Ne vitin 1999 është hartuar masterplani i zhvillimit të portit Shëngjin i cili është hartuar nga Instituti i Studimeve të Transportit pranë Ministrisë se Punëve Publike dhe Transportit dhe i financuar nga Banka Botërore.

Ky masterplan është rishikuar ne vitin 2005 dhe është dokumenti baze për investimet qe nga viti ne vit janë rritur. Është parashikuar që investimet për zbatimin e këtij master plani të zbatohen ne tre faza:

Faza e pare, deri në vitin 2000, e dyta deri ne vitin 2010 dhe e treta deri ne vitin 2020. Aktualisht po zbatojmë investimet qe lidhen me fazën e dytë të zbatimit të masterplanit.

## Shih edhe 
* Rana e Hedhun
* Plazhi i Shëngjinit

## Lidhje të jashtme 
* www.portofshengjin.com

## Referimet
Porti i Sarandës

**Porti i Sarandës** është një port në Shqipëri. Porti është i vetmi port në jug të Shqipërisë dhe u shërben rretheve të jugut; Sarandë, Delvinë, Gjirokastër, Përmet, Tepelenë. Porti qytetit ku kryhen edhe aktivitetet kryesore të saj ka një sipërfaqe prej 18 mije m².

## Referime 
* www.sarandaport.al 

## Referime
Porti

[300px|parapamje|[Porti i Durban në Durban, Republika Jugafrikane është porti më i ngarkuar i Afrikës.]]
Një **port** është një strukturë detare që përfshin një ose më shumë porta ose zona ngarkimi, ku anijet ngarkojnë dhe shkarkojnë mallrat dhe pasagjerët. Edhe pse zakonisht ndodhen në një bregdeti ose grykëderdhjeje, portet mund të gjenden gjithashtu shumë në brendësi, si në Hamburg, Mançester dhe Duluth; këto hyjnë në det nëpërmjet lumenjve ose kanaleve. Për shkak të roleve të tyre si portet e hyrjes për emigrantët si dhe ushtarët në kohë lufte, shumë qytete portuale kanë përjetuar ndryshime dramatike multietnike dhe multikulturore gjatë historive të tyre.

Portet janë jashtëzakonisht të rëndësishme për ekonominë globale; 70% e tregtisë globale të mallrave sipas vlerës kalon përmes porteve. Për këtë arsye, portet janë gjithashtu vendbanime me popullsi të dendur që ofrojnë fuqinë punëtore për përpunimin dhe trajtimin e mallrave dhe shërbimeve të lidhura me portet. Sot rritja më e madhe në zhvillimin e porteve është në Azi, kontinenti me disa nga portet më të mëdha dhe më të ngarkuara në botë, si Singapori dhe portet kineze të Shangait dhe Ningbo-Zhoushan. Që nga viti 2020, porti më i ngarkuar i pasagjerëve në Evropë është Porti i Helsinkit në Finlandë. Megjithatë, ekzistojnë porte të panumërta më të vogla që mund t'i shërbejnë vetëm industrive të tyre lokale të turizmit ose peshkimit.

Portet mund të kenë një ndikim të gjerë mjedisor në ekologjitë dhe rrugët ujore lokale, më e rëndësishmja cilësia e ujit, e cila mund të shkaktohet nga gërmimi, derdhjet dhe ndotje të tjera. Portet ndikohen shumë nga ndryshimi i faktorëve mjedisorë të shkaktuar nga ndryshimet klimatike pasi shumica e infrastrukturës portuale është jashtëzakonisht e ndjeshme ndaj rritjes së nivelit të detit dhe përmbytjeve bregdetare. Ndërkombëtarisht, portet globale kanë filluar të gjejnë mënyra për të përmirësuar praktikat e menaxhimit bregdetar dhe për të integruar praktikat e përshtatjes ndaj ndryshimeve klimatike në ndërtimin e tyre..

## Shiko edhe 
* Limani

## Referime
Porti i Durrësit

**Porti i Durrësit** është një port në Shqipëri. 

Pozicioni shumë i favorshëm gjeografik e bën portin e Durrësit portin më të madh në Shqipëri dhe ndër më të mëdhenjtë në detin Adriatik dhe Jon, dhe një nyje shumë të rëndësishme për tregun ndërkombetar.Porti i Durrësit është i pozicionuar në pjesën jug-perëndimore të qytetit të Durrësit në pjesën veriore të gjirit me të njëjtin emër. Infrastruktura operacionale e tij përbëhet nga 11 kalata me një thellësi kalate që varion nga 7.5m-11.5m. Mallrat kryesore që përpunohen në port janë mallrat e përgjithshme drithra, kontainer, tragete ,minerale etj.Porti i Durrësit ka aktualisht 78% te tregëtisë detare në nivel kombëtar. Porti i Durrësit është gjithashtu një vendndodhje kyce për rrjetet e trageteve dhe tranzitin e pasagjerëve, duke i dhënë Durrësit nje pozicion strategjik në lidhje me Korridorin VIII, që do facilitojë tranzitin e pasagjerëve dhe mallrave në kontinentin Europian. Kostoja e ulët operative, grupi i motivuar menaxherial dhe shërbimet cilësore janë disa nga vlerat që karakterizojnë portin e Durrësit.

## Referime 
* www.apdurres.com.al 

## Referime
Portet e Shqipërisë

thumb|300px|right|Portet kryesore e Shqipërisë
**Portet kryesore e Shqipërisë** janë në Durrës, Shëngjin, Vlorë dhe Sarandë.

Portet në bregdetin shqiptar kanë funksionuar që në kohët e lashta, si në Dyrrah, Ulqin, Tivar, Aulonë (Vlorë), Apoloni, Onhezmi (Sarandë) etj. Gjatë periudhës së principatave u ngritën skela të vogla kryesisht në grykat e lumenjve në Shirgj (Bunë), Shëngjin, Shufada (Mat), Rodon, Bashtovë (Shkumbin), Pirg dhe Spinaricë, zhvillimi i të cilave u frenua gjatë periudhës së pushtimit osman.

Gjatë viteve 1928-1934 u ndërtua porti detar i Durrësit dhe disa pontile druri në Sarandë, Vlorë e Shëngjin, të cilat u shkatërruan gjatë Luftës së Dytë Botërore. 

## Portet kryesore 
### Porti i Shëngjinit 
Porti i Shëngjinit ndodhet në veriperëndim të Shqipërisë, rreth 8 km nga qyteti i Lezhës. Nga qershori i vitit 2009 është aktivizuar linja e tragetit Shëngjin - Bari i Italisë. Ky fakt e shndërron portin edhe në vendkalim kufitar duke bërë të nevojshme ndërtimin e terminalit për trajtimin e udhëtarëve dhe trageteve, stacionimin e policisë kufitare dhe doganave. Qeveria shqiptare e ka caktuar atë të Shëngjinit si portin preferencial për Republikën e Kosovës.

### Porti i Durrësit 
Porti i Durrësit ndodhet në Shqipërinë e mesme. Ky është porti me i madh dhe i rëdësishëm i vendit dhe shërben si vendkalim kufitar që në kohë të hershme. Ka lidhje trageti të përditshme me portin e Barit dhe lidhje disa ditë në javë me portet e Ankonës dhe Triestes në Itali. Nga viti 1945 deri në vitin 1952, u rindërtua porti i Durrësit dhe disa kalata betoni në Vlorë, Sarandë e Shëngjin. Gjatë bregdetit Jon janë ndërtuar kalata e pontile në gjirin e Spilesë në Himarë dhe në Sasaj. Porti kryesor i vendit mbetet ai i Durrësit.

### Porti i Vlorës 
Porti i Vlorës është porti i dytë më i madh në Shqipëri dhe ndodhet në jug të Shqipërisë. Ka lidhje trageti të rregullta me portin e Brindizit në Itali.

### Porti i Sarandës 
Porti i Sarandës është porti i katërt në Shqipëri dhe ndodhet në jug të vendit. Ka lidhje trageti me ishullin e Korfuzit në Greqi.

## Portet e karburanteve 
### Porto Romano 
Porti i karburanteve MBM gjendet në Porto Romano, Durrës.

### Petrolifera 
Porti i karburanteve Petrolifera Italo Albanese Sh.A. gjendet në Gjirin e Vlorës.

## Portet tjera 
### Porti i Himarës 
Porti i Himarës ndodhet në jug të Shqipërisë në rrethin e Vlorës. Ndonjëherë shërben si vendkalim kufitar pasi aty mbërrijnë dhe nisen anije turistike nga Korfuzi i Greqisë.

## Statistika 
## Shih edhe 
* Infrastruktura detare në Shqipëri

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* Faqja zyrtare e Drejtorisë së Përgjithshme Detare
Plazhi i Shëngjinit

**Plazhi i Shëngjinit** është një prej plazheve më të përmendur të veriut të Shqipërisë, i njohur veçanërisht për kualitetin e rërës. Gjendet 8 km larg qytetit të Lezhës.   

## Gjeografia 
Plazhi i Shëngjinit është një plazh i cili shtrihet në perëndim të qytetit të Lezhës, nga Shëngjini në veri dhe deri në anën e djathtë të grykëderdhjes së Drinit të Lezhës, në jug të ishullit Kune. Plazhi ka një gjatësi prej 9 km dhe gjerësi deri 30 - 40 m. Pjesa më rekreative e Plazhit të Shëngjinit është zona e ishullit Kune, ku janë ngritur një varg restorantesh dhe objektesh tjera hotelerie. Zona përreth Plazhit të Shëngjinit, është e populluar dendur, me 200 banorë për kilometër katror. Klima është e butë. Temperatura mesatare vjetore është 16 ° C, me 250 - 300 ditë me diell në vit. Muaji më i ngrohtë është korriku, kur temperatura mesatare është 27 ° C, dhe më i ftohti është janari, me 4 ° C. Reshjet mesatare vjetore janë 1,578 milimetra. Muaji me më shumë reshje atmosferike është nëntori, me reshje mesatare prej 185 mm, ndërsa më i thati është gushti, me 37 mm reshje atmosferike. Në veri të plazhit të Shëngjinit në një largësi prej 2.5 km, rrëzë kodrave të Rencit, gjendet i mbrojtur nga erërat plazhi i "Ranës së Hedhun". 

## Shih edhe 
* Lezha
* Shëngjini
* Rana e Hedhun
* Lista e plazheve në Shqipëri

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* Lezha Travel and Tourism
* Njesia administrative Shëngjin  (PDF)
Plazhi i Velipojës

**Plazhi i Velipojës** është një plazh i cili ndodhet në bregdetin e fushës me të njëjtin emër, në anën e majtë të grykës së lumit të Bunës, 22 km në jugperëndim të qytetit të Shkodrës, në Shqipëri.   

## Gjeografia 
Plazhi ka një gjatësi prej rreth 4 km, (nga grykëderdhja e Bunës deri në Lagunën e Vilunit), me një gjerësi mesatare prej rreth 200 metrash, sipërfaqja e përgjithshme e plazhit sillet rreth 80 ha, me një kapacitet prej 130 mijë pushues. Deti është i cekët dhe thellësia rritet gradualisht. Plazhi është i rrethuar nga një pyll pishash, drunj fletorë dhe shkurre përherë të gjelbra. Plazhi i Velipojës ka një infrastrukturë relativisht të zhvilluar. Klima në zonë është e butë. Temperatura mesatare vjetore sillet rreth 16  ° C. Muaji më i ngrohtë është korriku, kur temperatura mesatare është 29 ° C, dhe më i ftohti është janari, me 4 ° C. Reshjet mesatare vjetore janë 1 792 milimetra. Muaji me më së shumti të reshura atmosferike është shkurti, me një mesatare prej 220 mm reshjesh, dhe më i thati është gushti, me 41 mm reshje.  

## Shih edhe 
* Velipoja
* Laguna e Vilunit
* Plazhi i Durrësit
* Lista e plazheve në Shqipëri

## Referime
Plazhi i Talës

**Plazhi i Talës** është një plazh në Shqipëri.

## Vendndodhja 
Talja eshte nje fshat i Lezhes i cili laget nga Deti Adriatik. Ne kete fshat ndodhet edhe plazhi i Tales. 

## Shih edhe 
* Tale
* Tale 2
* Bashkia Lezhë
* Lista e plazheve në Shqipëri
Plazhi i Semanit

**Plazhi i Semanit** është një plazh në Shqipëri. Plazhi është rreth 3.5 km i gjatë dhe rreth 2 km i gjerë..Rëra është nga 20 m deri 150 m e shfrytëzueshme .Dy nga karakteristikat e tij janë rëra e imët dhe e ashpër e pasur me jod dhe pylli i pishave ,me një siperfaqje prej 1468 hektarësh menjëherë pas këtij masivi inerti të imët. Në këto përfshihen pyje dhe shkurre . Ekonomia pyjore është e ndarë në ngastra ose parcela.Bregu pyjor mbron nga erërat e forta brezin dhe pastron ambjentin. Hapësira pyjore frekuentohet nga kafshe autoktone si ujku, ,kacalli ,dhelpra dhe lepuri . Pozicioni i favorshëm gjeografik i jep Semanit mundësi për zhvillimin e porteve të vogla detare. Deri pas Luftës së Dytë Botërore ne Seman ekzistonte një i tillë . Zona përmban edhe disa laguna me ujë të kripur si Godulla,Kërnalli,Hauzi te cilët shquhen për llojshmërinë e peshkut dhe shpendëve të rralla të egra vendi e migratore.  Shpendë të tilla si: rosa ,pata, lejleku shtegetar .

## Referimet 
## Shiko edhe
Plazhi i Vlorës

**Plazhi i Vlorës** është një plazh në qytetin e Vlorës. Plazhi shtrihet në jug-perëndim të qytetit. Plazhi është pjesërisht ranor, në pjesën e tij më veriore dhe pjesërisht shkëmbor apo zallor, në pjesën e tij jugore ku laget nga Deti Jon.

## Referimet 
## Shiko edhe