Gjuha malajalame

[parapamje| Një folëse malajalame, e regjistruar në [Republika Jugafrikane|Afrikën e Jugut]]
**Gjuha malajalame, Malajalam** ose **Malajalamisht** (  Malajalam: മലയാളം ,  Malayāḷam) është një gjuhë dravidiane e folur në shtetin indian të Keralës dhe territoret e bashkimit të Lakshadweepit dhe Puducherriy-it ( distrikti Mahé ) nga populli malajali . Është një nga 22 gjuhët e planifikuara të Indisë. Malajalam u caktua një " Gjuhë Klasike e Indisë " në 2013.   Ajo ka statusin e gjuhës zyrtare në Kerala dhe Puducherry-i ( Mahé ),    dhe është gjithashtu gjuha kryesore e folur në Lakshadweep dhe flitet nga 34 milionë njerëz në Indi.  Malajalam flitet gjithashtu nga pakicat gjuhësore në shtetet fqinje; me një numër të konsiderueshëm folësish në distriktet Kodagu dhe Dakshina Kannada të Karnataka, dhe Kanyakumari dhe Nilgiris distrikti i Tamil Nadu. Flitet gjithashtu nga diaspora malajali në mbarë botën, veçanërisht në vendet e Gjirit Persik, për shkak të popullsive të mëdha të emigrantëve malajali atje. Ata janë një popullsi e konsiderueshme në çdo qytet në Indi duke përfshirë : Mumbai, Bengaluru, Delhi, Kolkata, Pune etj. Gjuha malajalame është e lidhur ngushtë me gjuhën tamile .

Origjina e malajalamishtes mbetet një çështje e diskutueshme midis studiuesve. Pikëpamja kryesore thotë se malajalamishtja vjen nga Tamilja e Mesme e hershme dhe u nda prej saj diku pas rr shek IX pas Krishtit.  Një këndvështrim i dytë argumenton për zhvillimin e dy gjuhëve nga "proto-dravidiania" ose "proto-tamil-malajalam" në epokën parahistorike,  edhe pse kjo përgjithësisht refuzohet nga gjuhëtarët historikë.  Në përgjithësi pranohet se pllakat e bakrit sirian Quilon të viteve 849/850 të es është mbishkrimi më i vjetër i gjetur i shkruar në malajalamishten e vjetër . Vepra më e vjetër letrare ekzistuese në malajalamisht e dallueshme nga tradita tamile është *Ramacharitam* (fundi i shekullit të 12-të ose fillimi i shekullit të 13-të). 

Robert Caldwell përshkruan shtrirjen e malajalames në shekullin e 19-të duke u shtrirë nga afërsia e Kumbla në veri, ku zëvendësohet me Tulun në Kanyakumari në jug, ku fillon të zëvendësohet nga Tamilët,  përveç ishujve të banuar Lakshadweep në detin Arabik .

### Zanoret 
parapamje| Rrokja e parë në Malajalam

Malajalamishtja ka huazuar edhe diftonget sanskrite të   (e përfaqësuar në malajalamisht si   , au) dhe   (e përfaqësuar në malajalamisht si   , ai), edhe pse këto ndodhin kryesisht vetëm në fjalët të huazuara sanskrite. Tradicionalisht (si në sanskritisht), katër bashkëtingëllore vokalike (zakonisht shqiptohen në malajalamisht si bashkëtingëllore të ndjekura nga saṁvr̥tōkāram, e cila nuk është zyrtarisht një zanore dhe jo si bashkëtingëllore vokale e tanishme) janë klasifikuar si zanore:  r vokale (   ,   , r̥), r vokale e gjatë (   ,   , r̥̄), l vokale (   ,   , l̥) dhe l vokale e gjatë (   ,   , l̥̄). Përveç të parës, tre të tjerat janë hequr nga shkrimi aktual i përdorur në Kerala pasi nuk ka fjalë në malajalamishten aktuale që i përdorin ato.

### Bashkëtingëlloret 
### Shqip 
Të gjithë njerëzit lindin të lirë dhe të barabartë në dinjitet dhe të drejta. Ata janë të pajisur me arsye dhe ndërgjegje dhe duhet të sillen ndaj njëri-tjetrit në frymë vëllazërimi.

### Malajalamisht 
### Romanizimi (ISO 15919) 
manuṣyarellāvaruṁ tulyāvakāśaṅṅaḷōṭuṁ antassōṭuṁ svātantryattōṭuṅkūṭi janicciṭṭuḷḷa. anyōnyaṁ bhrātr̥bhāvattōṭe perumāṟuvānāṇ‌ŭ manuṣyanŭ vivēkabuddhiyuṁ manasākṣiyuṁ siddhamāyirikkunnat‌ŭ.

### AFN 
/manuʂjaɾellaːʋaɾum t̪uljaːʋaɡaːʃaŋŋaɭoːɖum an̪d̪assoːɖum sʋaːd̪an̪d̪rjat̪t̪oːɖuŋd͡iʈʈꞌ ɭɭaʋaɾaːɳɨ̆ ǁ anjoːnjam bʱraːt̪rɨ̆bʱaːʋat̪t̪oːɖe peɾumaːruʋaːnaːɳɨ̆ manuʂjanɨ̋udeumʪ ijum sid̪d̪ʱamaːjiɾikkun̪ːad̪ɨ̆ ǁ/