Alkooli dhe shëndeti

Alkooli (i njohur edhe si etanol) ka një sërë efektesh në shëndet. Efektet afatshkurtra të konsumimit të alkoolit përfshijnë dehjen dhe dehidratimin. Efektet afatgjata të alkoolit përfshijnë ndryshime në metabolizmin e mëlçisë dhe trurit, disa lloje kanceri dhe çrregullime të përdorimit të alkoolit. Dehja nga alkooli ndikon në tru, duke shkaktuar të folur të paqartë, ngathtësi dhe reflekse të vonuara. Konsumimi i alkoolit mund të shkaktojë hipoglikemi te diabetikët me barna të caktuara, si insulina ose sulfonilurea, duke bllokuar glukoneogjenezën. Ekziston një rrezik në rritje i zhvillimit të një çrregullimi të përdorimit të alkoolit tek adoleshentët ndërsa truri i tyre është ende në zhvillim. Adoleshentët që pinë alkool kanë një probabilitet më të lartë të lëndimit duke përfshirë vdekjen. si për shembull duke rritur rrezikun e një personi për të zhvilluar disa lloje kanceri. Një raport i Organizatës Botërore të Shëndetësisë në vitin 2014 zbuloi se konsumimi i dëmshëm i alkoolit shkakton rreth 3.3 milionë vdekje në vit në mbarë botën. Efektet negative janë të lidhura me sasinë e konsumuar pa asnjë kufi më të ulët të sigurt. Disa vende kanë prezantuar mesazhe paralajmëruese për paketimin e alkoolit që informojnë konsumatorët për alkoolin dhe kancerin, si dhe sindromën e alkoolit fetal.

Doza mesatare vdekjeprurëse e alkoolit në kafshët testuese është një përmbajtje e alkoolit në gjak prej 0,45%. Ky është rreth gjashtë herë më i lartë se niveli i dehjes së zakonshme (0.08%), por të vjellat ose humbja e vetëdijes mund të ndodhë shumë më shpejt te njerëzit që kanë një tolerancë të ulët ndaj alkoolit. Toleranca e lartë e pirësve kronikë të rëndë mund t'i lejojë disa prej tyre të qëndrojnë të vetëdijshëm në nivele mbi 0.40%, megjithëse në këtë nivel ndodhin rreziqe serioze për shëndetin.

Alkooli gjithashtu kufizon prodhimin e vazopresinës (hormoni antidiuretik) nga hipotalamusi dhe sekretimin e këtij hormoni nga gjëndrra e pasme e hipofizës. Kjo është ajo që shkakton dehidratim të rëndë kur alkooli konsumohet në sasi të mëdha. Ai gjithashtu shkakton një përqendrim të lartë të ujit në urinë dhe të vjella, dhe etje të fortë që shoqërohet me hangover.

## Efektet afatshkurtra
Efektet afatshkurtra të konsumit të alkoolit ndryshojnë nga ulja e ankthit dhe aftësive motorike në doza më të ulëta deri te humbja e vetëdijes, amnezia anterograde dhe depresioni i sistemit nervor qendror në doza më të larta. Membranat qelizore janë shumë të përshkueshme nga alkooli, kështu që pasi alkooli të hyjë në qarkullimin e gjakut mund të shpërndahet në pothuajse çdo qelizë të trupit.

Koncentrimi i alkoolit në gjak matet përmes përmbajtjes së alkoolit në gjak. Sasia dhe rrethanat e konsumit luajnë një rol të madh në përcaktimin e shkallës së dehjes; për shembull, ngrënia e një vakti të rëndë para konsumimit të alkoolit bën që alkooli të përthithet më ngadalë. Hidratimi gjithashtu luan një rol, veçanërisht në përcaktimin e shtrirjes së hangover. Pas pirjes së tepërt, mund të ndodhë humbja e vetëdijes dhe nivelet ekstreme të konsumit mund të çojnë në helmim nga alkooli dhe vdekje (një përqendrim në qarkullimin e gjakut prej 0.40% do të vrasë gjysmën e të prekurve. Alkooli gjithashtu mund të shkaktojë vdekje në mënyrë indirekte, nga asfiksimi nga të vjellat.

Alkooli prish modelet normale të gjumit duke ulur kështu cilësinë e gjumit dhe mund të përkeqësojë shumë problemet e gjumit. Gjatë abstinencës, ndërprerjet e mbetura në rregullsinë e gjumit dhe modelet e gjumit janë parashikuesit më të mëdhenj të rikthimit.

Konsumimi i madh i alkoolit në gjendje urie mund të shkaktojë ketoacidozë alkoolike, një pengesë metabolike kërcënuese për jetën.

## Efektet afatgjata
Sipas Raportit të Statusit Global të Organizatës Botërore të Shëndetësisë për Alkoolin dhe Shëndetin 2018, ka më shumë se 3 milionë njerëz që vdesin nga efektet e dëmshme të alkoolit çdo vit, që përbën më shumë se 5% të barrës së sëmundjeve në mbarë botën. Instituti Kombëtar i Shëndetit i SHBA-së vlerëson në mënyrë të ngjashme se 3.3 milionë vdekje (5.9% e të gjitha vdekjeve) besohet të jenë për shkak të alkoolit çdo vit.

Udhëzimet në SHBA dhe MB këshillojnë që nëse njerëzit zgjedhin të pinë, ata duhet të pinë në mënyrë mesatare.

Edhe konsumi i lehtë dhe mesatar i alkoolit rrit rrezikun e kancerit të një personi, veçanërisht rrezikun e zhvillimit të karcinomës së qelizave skuamoze të ezofagut, kancerit të gojës dhe gjuhës, kancerit të mëlçisë dhe kancerit të gjirit. Rreziqet përfshijnë çrregullimin e përdorimit të alkoolit, kequshqyerjen, pankreatitin kronik, sëmundjen alkoolike të mëlçisë (p.sh., dhëmbëza të përhershme të mëlçisë) dhe disa lloje kanceri. Përveç kësaj, dëmtimi i sistemit nervor qendror dhe sistemit nervor periferik (p.sh., neuropatia e dhimbshme periferike) mund të ndodhë nga keqpërdorimi kronik i alkoolit.

Truri i adoleshentëve në zhvillim është veçanërisht i prekshëm ndaj efekteve toksike të alkoolit.

## Shiko edhe 
* Helmimi me alkool
* Helmimi me substanca

## Referime