Zef Jubani

**Zef Ndokillia** i njohur si **Zef Jubani** (; Shkodër, 25 tetor 1818 - 1 shkurt 1880) ka qenë nëpunës, ekonomist, folklorist, shkrimtar dhe ndër pararendësit e lëvizjes kombëtare.

## Biografia 
U lind në Shkodër, i biri i Ndok Illisë dhe Korinës, një italiane që kishte gjetur strehim në qendrën e vilajetit. Ndoka dërgohej me shërbime zyrtare prej vezirit, Mustafa Pashës sa në Vjenë, Serbi, Trieste, etj. Si agjent tregtar i këtij veziri në Trieste nënshkruante veprimtarinë e tij në italisht, *Antonio* *Jubani. Në kontakt me anglezët dhe italianët asokohe për punë tregtie, u ndikua nga idetë e kohës mbi nacionalizmin.* Më 1853 kaloi sekretar i zv/konsullit të Mbretërisë së Bashkuar. Arsye për të cilën jezuitët e denoncuan në Vatikan për shkak të propagandës garibaldine që zhvillonte në vend.

Mori pjesë në kryengritjen e mirditorëve të drejtuar nga ipeshkvi Gaspër Krasniqi më 1862. Vite më pas, më  1866 hyri në kontakt me Dora d'Istrian, dhe më tej lidhi korrespodencë me Demetrio Camarda si dhe me Jeronim de Radën, tek i cili shkoi madje për t'u strehuar. Një periudhë të mëvonshme u vendos dhe jetoi në Venecie dhe Trieste, ku bashkëpunoi me gazetën *L’Osservatore Triestino*, dhe së fundi në Mal të Zi. Ndërroi jetë në Shkodër.

## Vepra 
Më 1850 nisi të mblidhte folklorin e krahinave rrethepërqark qytetit të vendlindjes. Më 1858 redaktoi botimin e konsullit francez Hecquard *Histoire et description de la Haute Albanie ou Guégarie* (). më tej ka vargjet e Luk Bogdanit kushtuar Pjetrit të botuara më parë te *Cuneus prophetarum* si dhe disa lirika nga letërsia e bejtexhinjve. Nga bejtexhinjtë Jubani botoi tre tekste të shairit shkodran Mollà Hysen Dobraçit dhe një të Nezimit të Beratit, për të cilat studjues i jetës dhe veprës së tij Jup Kastrati mendon se i ka qëmtuar nga burime të shkruara. 

Vepra ka po ashtu një alfabet të përpiluar prej vetë Jubanit, si dhe një gramatikë deskriptive.

Pasi e përktheu nga turqishtja osmane në italisht, më 1873 botoi në Trieste kodin tregtar osman *Codice e appendice e procedura commerciale ottomano*, shërbim për të cilin u dekorua nga Porta e Lartë.

Jubani shkroi edhe poezi, prej të cilave mbijetuan dy: njëra kushtuar Elena Gjikës dhe tjetra Skënderbeut. Sipas të dhënave, kishte nisur përpilimin e një historie të Skënderbeut, por i ka mbetur e papërfunduar dhe në dorëshkrim.

### Botëkuptimi politik 
Kritik për gjendjen e vilajetit, shprehej me keqardhje për mosaplikiimn e barabartë të Tanzimatit, duke lënë në vendnumro përparimin shoqëror. Akuzonte klerin e të dyja palëve që mbanin status quo-në. Në një linjë me reformatorët osmanë si Xhevdet Pasha, ishte për zhdukjen e gjakmarrjes dhe trajtimit të saj si vrasje, arsimi të bëhej i detyrueshëm. Por të gjitha këto duheshin bërë sipas një shqiptarizimi: duhej përkthyer në shqip kodin ligjor osman dhe të shqiptarizohej arsimi.

Në parathënien () e përmbledhjes së këngëve popullore që botoi më 1871, kërkonte formimin e një "komiteti letrar tërësisht shqiptar" në kryeqytetin osman, që të hidhte bazat për promovimin dhe shpërndarjen e letërsisë shqipe. Vlerësonte se shtysën shqiptarizmit duhej t'ia jepte Sulltani dhe ta merrte në mbrojtje. Mendonte se Shqipëria e bashkuar, jashtë pansllavizmit, do të kontribuonte në shpëtimin e perandorisë.

## Galeria
Skeda:Zef Jubani Pulla Postare.png

## Referime