Konferenca e Ballkanit Perëndimor

**Konferenca e Ballkanit Perëndimor** () është një konferencë ndërkombëtare që mbahet çdo vit që nga viti 2013. Në zonën e Ballkanit Perëndimor bëjnë pjesë shtetet që duan të anëtarësohen në Bashkimin Evropian. Ajo paraqet një rëndësi të veçantë për politikën e zgjerimit të BE-së, pasi në të ftohen krerët e shteteve dhe qeverive, ministrat e jashtëm dhe të ekonomisë së Shqipërisë, Kosovës, Maqedonisë Veriore, Malit të Zi, Bosnjë-Hercegovinës dhe Serbisë, pastaj të vendit mikpritës përkatës dhe përfaqësues të BE-së.

Në vitin 2003, ishte një *Samit i Ballkanit Perëndimor* në Porto Carras në Greqi, i cili përfundoi me *Premtimin e Selanikut* për "mbështetje të pakushtëzuar të Ballkanit Perëndimor në orientimin e tyre evropian"* (vorbehaltlosen Unterstützung der westlichen Balkanstaaten in ihrer europäischen Ausrichtung).

## Historiku 
Kancelarja gjermane Angela Merkel është themeluesja e nismës diplomatike, që njihet edhe si “Procesi i Berlinit”. Qëllimi është të mbështesë gjashtë vendet e Ballkanit Perëndimor, Shqipërinë, Kosovën, Bosnje dhe Hercegovinën, Malin e Zi, Maqedoninë e Veriut dhe Serbinë në rrugën e tyre drejt Bashkimit Evropian.  Si masë konkrete mbështetëse e kësaj nisme, është ngritja e Zyrës Rajonale të Bashkëpunimit Rinor (RYCO), me qendër në kryeqytetin shqiptar, Tiranë dhe e vendosur në konferencën e Parisit në vitin 2016, e cila synon të promovojë shkëmbimin dhe rrjetëzimin e të rinjve në Ballkanin Perëndimor.  Zgjerimi shumëmiliardësh i linjës hekurudhore Budapest-Beograd-Shkup-Athinë konsiderohet një projekt flamurtar afatgjatë i nismës kineze në Ballkan dhe është një sfidë e drejtpërdrejtë për programin e infrastrukturës së BE-së, Rrjetet Trans-Europiane.

Procesi i Berlinit në fakt ishte planifikuar të zgjaste deri në vitin 2018, por do të vazhdojë për shkak të interesit të shteteve pjesëmarrëse. 

* Bashkimi Evropian (i përfaqësuar nga Komisioni Evropian)
* Anëtarët e BE-së: Bullgaria, Danimarka, Gjermania, Estonia, Franca, Greqia, Mbretëria e Bashkuar, Italia, Kroacia, Polonia, Suedia, Sllovakia, Sllovenia, Republika Çeke, Hungaria dhe Austria
* Aplikantët për anëtarësim në BE: Shqipëria (negociatat e anëtarësimit në BE që nga viti 2009), Bosnjë dhe Hercegovina ( marrëveshja e stabilizimit dhe asociimit që nga viti 2000), Kosova (perspektiva e anëtarësimit), Maqedonia (kandidati për anëtarësim në BE, MSA që nga viti 2000), Mali i Zi (negociatat e anëtarësimit në BE që nga viti 2009)
* Organizatat e OKB/BE-së: UNHCR, IOM, ICMPD,  UNODC, EULEX, EUROPOL, MARRI,  DCAF 

Meqë prej kohësh, rajoni i Mesdheut perëndimor ka qenë në qendër të masave gjatë krizës së refugjatëve në Evropë, rruga ballkanike tani ka tërhequr vëmendjen. Frontex-i e ka kryer tashmë operacionin RABIT/ *Poseidon* në kufirin greko-turk që në 2010/11-n. Për shkak të Pranverës Arabe në Egjipt dhe Libi në vitin 2011, pa u vendosur atje një sistem politik stabil, emigracioni u zhvendos gjithnjë e më shumë në Greqi . Pastaj ishte lufta civile dhe konflikti i IS-it në Siri . Dyndja e refugjatëve nga atje dhe nga Azia Qendrore u zhvendos nga Ballkani lindor në Egje dhe në të gjithë Ballkanin Perëndimor që kur u ngritën gardhet kufitare në kufijtë greko-turk dhe bullgaro-turk. Kjo u pasua në 2012/13-n nga operacionet *Aspida* dhe *Poseidon Toka/Det* në zonën e Greqisë dhe nga korriku 2013 *Neptuni* në Hungari dhe Kroaci.

### Qershor 2014 – Vjenë 
Si pjesë e një konference ndërkombëtare, u mbajt Konferenca e Ballkanit Perëndimor më 3 qershor 2014.

* Bashkimi Evropian (i përfaqësuar nga Komisioneri i Zgjerimit të BE- së Stefan Füle)
* Anëtarët e BE-së: Bullgaria, Greqia, Italia, Kroacia, Polonia, Rumania, Sllovakia, Sllovenia, Republika Çeke, Hungaria dhe Austria 
* Aplikantët në BE: Shqipëria, Bosnje-Hercegovina, Kosova, Maqedonia, Mali i Zi, Serbia (negociatat e anëtarësimit në BE që nga viti 2008)
* Palët e interesuara: Bjellorusia, Moldavia, Ukraina

Konferenca ishte thjesht një takim i ministrave të jashtëm me pjesëmarrjen e përfaqësuesve të tjerë të rangut të lartë.  Në krah u mblodhën më 2 qershor edhe *Iniciativa e Evropës Qendrore* (ZEI, 25 vjetori nën presidencën austriake).   Ajo konsiderohet si e para Konferencë BE-së, Ballkani Perëndimor në kuptimin e ngushtë.

*Pjesëmarrësit:*
* Bashkimi Evropian
* Anëtarët e BE-së: Sllovenia, Kroacia, Gjermania 
* Aplikantët në BE: Shqipëria (negociatat e anëtarësimit në BE që nga qershori 2014), Bosnje dhe Hercegovina, Kosova, Maqedonia, Mali i Zi, Serbia

Jean-Claude Juncker dhe Angela Merkel kishin bërë tashmë komente në vitin 2012, të cilat u interpretuan në atë mënyrë që pas anëtarësimit të Kroacisë në BE nuk duhet të bëhen përpjekje të mëtejshme drejt anëtarësimit të pjesës tjetër të vendeve të Ballkanit, gjë që shkaktoi irritime atje.  si dhe refuzimi gjerman i aspiratave të Shqipërisë. Sigmar Gabriel rinovoi *premtimin e Selanikut* duke theksuar perspektivën evropiane të vendeve pjesëmarrëse: “E ardhmja e Ballkanit qëndron në Evropë. José Manuel Barroso, President i Komisionit, dhe Angela Merkel theksuan se vendet duhet të ishin të gatshme për reforma. Megjithatë, Barroso tha se mbështetje të tjera financiare për rajonin për periudhën 2014-2020 12 miliardë euro.  Pjesëmarrja e Serbisë në nivelin më të lartë u konsiderua si sukses diplomatik i afrimit, ndonëse ishte shfaqur edhe Kosova. Me konferencën, BE-ja donte të përdorte ndikimin e saj në rajonin e Ballkanit kundër Rusisë edhe gjatë krizës në Ukrainë  

Masat praktike të bashkëpunimit të formuluara nga Merkel-i së bashku me Komisionin dhe disa qeveri të tjera të BE-së, për shembull në zhvillimin e infrastrukturës ose punën për të rinjtë, u bënë të njohura si *Procesi i Berlinit*.   Në funksion të këtyre abuzimeve humanitare në mbarë Evropën, një qasje e përbashkët u diskutua në Vjenë.  

Siç ishte planifikuar më parë, një paketë e infrastrukturës energjetike, rrugore dhe hekurudhore me vlerë 600&nbsp;milion&nbsp;euro u vendos.  Këto përfshijnë autostradën Nish-Prishtinë - Durrës në bregdetin shqiptar, një objektiv zhvillimor prioritar i korridoreve të transportit pan-evropian dhe modernizimin e linjës hekurudhore Beograd-Sarajevë.   Përveç kësaj, Austria dhe Gjermania rikonfirmuan thirrjen e tyre për veprim të përbashkët nga BE-ja për çështjet e refugjatëve.  Një mosmarrëveshje e vogël midis Malit të Zi dhe Kosovës u zgjidh gjithashtu me traktat.   Por, ajo nuk shkoi përtej deklaratave të qëllimit.

### Shkurt 2016 – Vjenë 
Kjo konferencë u zhvillua më 24 shkurt 2016 dhe u shënua përsëri nga kriza e refugjatëve në mbarë Evropën që nga viti 2015 . Tema e konferencës ishte "Menaxhimi i Migracionit së bashku".  

* Anëtarët e BE-së: Bullgaria, Kroacia dhe Sllovenia, Austria si mikpritëse
* Aplikantët në BE: Shqipëri, Bosnjë-Hercegovinë, Kosovë, Maqedoni, Mal të Zi, Serbi

Në qendër të kësaj ishte kontrolli i fluksit të emigrantëve. Gardhe kufitare ekzistonin në rrugën ballkanike në fund të shkurtit 2016 në kufirin hungarez-serb/kroat, në kufirin slloveno-kroat dhe në kufirin greko-maqedonas të veriut. Edhe pse shifrat e migrimit në shtetet e vendosura në rrugën ballkanike ranë disi në dimrin e 2015/16-s, ato mbetën të larta dhe ishte e parashikueshme që nivelet e vjeshtës 2015 të arriheshin së shpejti. Në janar të 2016-s, Austria, e cila nuk shpresonte më për një zgjidhje të përbashkët të BE-së, por përkundrazi po përpiqej për masa të menjëhershme, vendosi për një kufi ditor prej 80 aplikimesh për azil dhe caktoi një kuotë maksimale ditore prej 3200 refugjatësh për tranzit në Gjermani si pikë referimi.  Përpara konferencës, Komisioneri i BE-së për Migracionin Dimitris Avramopoulos përsëriti kritikën e tij ndaj kufirit të sipërm të Austrisë për refugjatët, të cilin ai e konsideroi të papajtueshëm me ligjin e BE-së.   Të tre reaguan për vetë konferencën dhe vendimet e marra me pakënaqësi.  Greqia foli për një "veprim të njëanshëm dhe aspak miqësor" që çoi në tërheqjen e ambasadorit grek nga Vjena - një shqetësim shumë i dhunshëm në diplomaci.   Ministri i Brendshëm serb Nebojasha Stefanoviç vuri në dukje se ai i konsideron të pamundura zgjidhjet për krizën e refugjatëve pa përfshirë Greqinë. 

Konferenca kritikoi faktin se, si rezultat i politikës panevropiane, as shpërndarjen panevropiane të emigrantëve dhe as sigurinë e kufijve të jashtëm të BE-së nuk ishin siguruar nga Greqia. 

Si rezultat i konferencës, u ra dakord për vendosjen e mëtejshme dypalëshe të kontingjenteve policore për të ofruar mbështetje në zonat kufitare veçanërisht të goditura.  Gjithashtu, kriteret për refuzimin e refugjatëve dhe regjistrimin e tyre duhet të standardizohen.  

Se me masat -&nbsp;në kundërshtim me idetë e Gjermanisë, e cila donte të zgjidhte çështjen e refugjatëve duke bërë pagesa për Turqinë, ndër të tjera – ishte e qartë për të gjithë të përfshirët se problemet humanitare po i kalonin Greqisë, e cila ishte përgjegjëse sipas rregullores së Dublinit III, por ishte plotësisht e mbingarkuar. Qëndrimi i qeverisë austriake ishte se megjithëse një zgjidhje panevropiane do të ishte e dëshirueshme, ajo nuk ishte e parashikueshme dhe se Austria po zgjidhte një zgjidhje kombëtare të koordinuar rajonalisht me vendet në fjalë.  Ministrja e Brendshme Johanna Mikl-Leitner foli për një "reagim zinxhir të dëshiruar të arsyes".  Dy ditë më vonë, më 26 shkurt 2016, sipas shembullit të Austrisë, edhe Sllovenia vendosi një kufi të sipërm për hyrjen e refugjatëve në koordinim me shefat e policisë së vendeve përgjatë rrugës ballkanike. Nga ky moment, vetëm rreth 580 refugjatë lejoheshin të kalonin tranzit çdo ditë për të siguruar që azilkërkuesit të hynin në BE në mënyrë të kontrolluar në përputhje me rregullat e Shengenit.  Maqedonia e Veriut lejohet nga 2 marsi vetëm maksimumi 250 sirianë dhe irakenë me dokumente të plota personale do të kalojnë çdo ditë kufirin greko-maqedonas pranë Idomenit.  Që nga data 9 mars i vitit 2016, vetëm personat me pasaporta dhe viza të vlefshme lejohen të kalojnë kufirin.   Sllovenia, Serbia dhe Kroacia lejojnë të hyjnë në vend vetëm refugjatët që duan të aplikojnë për azil në vetë vendet përkatëse.  Rreth 20,000 njerëz u mblodhën në Greqi në fund të shkurtit 2016 për shkak të rrugës së mbyllur ballkanike. Çdo ditë shtoheshin më shumë nga Turqia.  Kampi i pritjes pranë Idomenit, i vendosur në pikën kufitare me Maqedoninë, mori nga 12,000 deri në 14,000 njerëz në mesin e marsit 2016. 

Pavarësisht kritikave të para, BE-ja njohu zyrtarisht bllokimin e rrugës ballkanike pak më pak se tre javë pas konferencës.  Menjëherë pas kësaj, marrëveshja BE-Turqi e 18 Marsi 2016 u mbyll, i cili duhet të frenojë fluksin e refugjatëve jashtë BE-së. Megjithatë, lehtësimi mund të krijohej vetëm për një kohë të shkurtër, që në shtator 2016 fluksi i migracionit drejt Greqisë filloi të rritet sërish. 

### Korrik 2016 – Paris 
Konferenca e 3-të e Ballkanit Perëndimor u zhvillua më 4 korrik 2016 në Paris. Ajo u godit nga referendumi i qershorit, nëse Mbretëria e Bashkuar duhet të mbetet në Bashkimin Evropian ( *Brexit* ) dhe nga përshtypja e një "lodhjeje të përgjithshme nga zgjerimi" në BE. 

*Të pranishmit:*

* Anëtarët e BE-së: Gjermania, Italia, Kroacia, Austria dhe Sllovenia si dhe Franca si mikpritëse 

*Të pranishmit:*

* Bashkimi Europian
* Anëtarët e BE-së: Gjermania, Franca, Austria dhe Italia si mikpritëse 
* Aplikantët e BE-së: Shqipëria, Bosnja dhe Hercegovina, Kosova, Maqedonia, Mali i Zi dhe Serbia 

Një sukses kyç ishte një plan veprimi për zhvillimin e një *zone ekonomike rajonale (Zona Ekonomike Rajonale e Ballkanit Perëndimor)* .  Përveç kësaj, 700 milion € financim i rënë dakord (194&nbsp;milion&nbsp;Grantet € si *paketë lidhëse*, 500&nbsp;milion&nbsp;€ mobilizimi i investimeve për projekte rajonale). Këto masa lidhen me rritjen e investimeve të Kinës në hapësirë. 

### Maj 2018 - Sofje 
Në Bullgari, më 17 maj 2018 u zhvillua një takim i krerëve të shteteve dhe qeverive të vendeve anëtare të BE-së dhe liderëve të vendeve të Ballkanit Perëndimor.  Këtu *u zbatua strategjia e paraqitur nga Komisioni Evropian në shkurt për një perspektivë të besueshme të zgjerimit dhe rritjen e angazhimit të BE-së me Ballkanin Perëndimor.*   Këtu u theksua përsëri se „dass die Tür der EU für weitere Beitritte offensteht, wenn – und nur unter dieser Voraussetzung – die einzelnen Länder die Beitrittskriterien erfüllen,“ 

### Korrik 2018 - Londër 
Në datën 10 korrik 2018 ishte Konferenca e 5-të e Ballkanit Perëndimor në Londër. Edhe këtu u rikonfirmua përmbajtja e *Strategjisë së BE-së për Ballkanin Perëndimor'' 

### Prill 2019 – Berlin 
Më 29 prill 2019, Angela Merkel dhe Emmanuel Macron ftuan në Berlin krerët e shteteve dhe qeverive nga Bosnjë-Hercegovina, Kroacia, Kosova, Mali i Zi, Serbia dhe Sllovenia. Ky takim i njohur si “mini samiti” , kishte të bënte konkretisht me zgjidhjet e konfliktit ndërmjet Serbisë dhe Kosovës.

Mosmarrëveshjet aktuale të mëparshme ishin se Serbia pengoi përfshirjen e Kosovës në organizatat ndërkombëtare si UNESCO dhe Interpol, pas së cilës Kosova vendosi tarifa ndëshkuese për mallrat serbe.  Përveç kësaj, kreu i shtetit të Serbisë, Aleksandar Vuçiq, kishte diskutuar për një shkëmbim territoresh, 

Kjo konferencë ishte në gjendje të arrinte vetëm deklaratat e synimeve nga të dyja shtetet, të cilat, të ndërmjetësuara nga BE-ja, do të angazhoheshin sërish në mënyrë “konstruktive” në dialog. 

### Korrik 2019 - Poznan 
Në 2019-n Konferenca e 6-të e Ballkanit Perëndimor u mbajt nga 4 deri në 5 korrik në Poznan, Poloni. 

### Korrik 2020 – Shkup dhe Sofje 
Në korrik të 2020-s, Konferenca e 7-të e Ballkanit Perëndimor e mbajtur së bashku nga Bullgaria dhe Maqedonia e Veriut.   

### Dhjetor 2022 - Tiranë 
Më 6 dhjetor 2022, në Tiranë, Shqipëri, u mbajt Konferenca e Ballkanit Perëndimor për herë të parë në ndonjë nga vendet e Ballkanit Perëndimor. Krahas përfaqësuesve nga vendet e Ballkanit Perëndimor, drejt Shqipërisë kanë udhëtuar krerë qeverish apo presidentë nga pothuajse të gjitha vendet anëtare të BE-së. Gjatë konferencës, shtetet miratuan një deklaratë prej 33 pikash. Pikat kryesore të "Deklaratës së Tiranës" përfshijnë: [71]
* rëndësia e partneritetit ndërmjet BE-së dhe Ballkanit Perëndimor përballë kërcënimit të pushtimit rus të Ukrainës ;
* konfirmimin e BE-së për pranimin e shteteve të Ballkanit Perëndimor dhe synimin për të integruar më tej rajonin përpara anëtarësimit;
* rëndësinë e vlerave dhe parimeve evropiane dhe të së drejtës ndërkombëtare;
* ritheksimi i mbështetjes për qëndrimin e politikës së jashtme të BE-së dhe sanksionet kundër Rusisë;
* dëshira e BE-së për të theksuar më shumë rolin e saj si partneri kryesor tregtar, investiv dhe financiar në Ballkanin Perëndimor;
* rëndësia e reformave të vazhdueshme nga shtetet anëtare dhe sundimi i ligjit;
* ritheksimi i thirrjes për rritjen e bashkëpunimit dhe përmirësimin e marrëdhënieve fqinjësore, veçanërisht ndërmjet Kosovës dhe Serbisë;
* referenca për Komunitetin Politik Evropian;
* Migrimi, Siguria, Terrorizmi, Krimi i Organizuar dhe Parandalimi i Ndërhyrjes së Huaj.
Në të njëjtën kohë, BE-ja i kërkoi Serbisë dhe Kosovës që të bashkëpunojnë më ngushtë dhe të njohin njëra-tjetrën. Presidentja e Kosovës Vjosa Osmani gjatë konferencës deklaroi se Republika e Kosovës dëshiron të aplikojë për anëtarësim në BE deri në fund të vitit 2022. [72]

## Shih edhe 
* Ballkani
* Partneriteti lindor
* Bashkimi Evropian
* Ballkani Perëndimor

## Referime