Hoti (fis)

thumb|Vendndodhja gjeografike
**Hoti** është një fis historik dhe nënndarje e Malësisë, krahinë kjo e ndarë ndërmjet Malit të Zi dhe Shqipërisë.

**Fisi Hoti** gjithashtu gjendet dhe në Lurë.

## Gjeografia 
Nënkrahina e Hotit shtrihet në kufirin shqiptaro-malazez, ku vendbanimet kryesore janë Hoti dhe Rapshë-Starja në Shqipëri; dhe Arza, Helmësi me Traboinin në Mal të Zi.

## Historia 
Më 1414 përmendet për herë të parë ky fis që gëzoi një rritje jashtëzakonisht të fortë (*Otti, Octi, Chioti, Coti*) në një vëllazëri me Tuzët dhe Bythëdosët (*Octi, Tusi et Bitidossi*). Shuflaj vlerëson se rrënjët e këtij fisi duhen kërkuar në Plavë përmbi Guci, mbi Lim, më 1330 përmendet *Mali i Hotënve*. Në vitin 1417 ky fis ishte në gjak (lat. *quia manus posuit sanguine eorum*) me Balshën III.

Ky *mal* (*montanea*) në vitet 1417 gjendej kryesisht në shërbim të Venedikut, por herë-herë shkretonte edhe krahinën e Shkodrës. Kryetari i saj quhej *kapetan* (*capitaneus montanee Ottorum*). Në vitin 1434 quhej *Junch Hoth iam dominus in partibus Albaniae*. Në shumë fshatra si *cavo* (kryetar) përmendet ndonjë Hot. Në regjistrin e kadastrës së Shkodrës përmendet i quajturi Andrea Hoti, i përmendur si *proniar* dhe kre i fshatit Podgorë (ku radhiten dhe Hotë të tjerë, të quajturit *Radas* e *Mazrrak*), më 26 mars 1417 merr në konçension vreshtat e këtij vendi që i përkitnin komunës së Shkodrës. Në fshatin Ljushta krerët janë *Junk* dhe *Vlatik Hoti*. Në fshatin Pesiugla kre është *Nikolla Hoti,* i përmendur gjithashtu për koncensione dhe ndershmërinë e tij. Më 1474 përmendet sërish Malin/Malet e Hotënve (*montanee octorum, montanea ottanorum*). Administrata osmane i caktoi Hotjanët, ashtu si krejt malësorët e tjerë të MbiDrinit, si derbendxhinj për të ruajtur rrugën që lidhte Shkodrën me kalatë e Depedukenit dhe të Medunit, duke kaluar përmes krahinës së tyre. Përmes këtij shërbimi duhej të ruanin shtigjet malore nga kalonin rrugët, të siguronin qarkullimin e lirë duke vënë roje në çdo fshat, të mos lejonin të prekej jeta dhe pasuria e udhëtarëve, të ndërtonin ura, të hapnin grykat në kohën e dimrit, etj. Për këto shërbime Hotjanët ishin të falur zakonisht nga disa taksa në dobi të pushtetit qendror dhe ishin gjithashtu të falur nga e dhjeta e gjakut ose dhënia e fëmijëve jeniçerë (*yeniçer oglani*).

Forma *Hotti* përdoret në një raport dërguar Romës shtatorin e 1621  nga Ipeshqevi i Sapës dhe Sardës, Pjetër Pudi, dhe nga relacionet ekleziastike të P. Gasparit më 1671, në raportin e Stampaneos më 1685 dhe në hartën e Da Vignola-s më 1689.

Më 1907, Provinciali i Urdhrit Françeskan në viset shqiptare, Át Lovro Mihaçeviq, e përshkruan Hotin:*Banorët jetojnë rreth malit Bukovik dhe në rrafshet e luginës së tij, ndahet në dy bajrakë, në Rrapshë e Traboin.*

## Feja 
Më 1609, Bolica e përmend Hotin si pjesë e 6 fiseve të ritit katolik roman ndër 11 fiset kryengritëse. Sipas një relacioni të Bogdanit më 24 mars 1684, Hoti qe nën Ipeshqevinë e Drishtit, më pas në atë të Pultit.

Sipas Nopçës, Hoti festonte Shën Kollin një javë të tërë. Tradicionalisht një fis katolik, shenjti mbrojtës i Hotit është Shën Gjon Pagëzori, dita e të cilit *Shnjoni i Hotit,* kremtohet çdo vit më 29 gusht.

## Demografia 
Në lidhje me përshkrimin që Mariano Bolica i bën Sanxhakut të Shkodrës më 1614, *Hotti* ka 212 shtëpi dhe 600 burra në armë, me në krye Marash Pepën.

## Personalitete të njohura 
* Anaro Hoti - rreth 1476, i njohur për bashkëpunim me Vendikun dhe Balshajt
* Dedë Gjo Luli - bajraktar i Hotit, udhëheqës i Revoltës së Malcís s'Madhe
* Palok Traboini - djali që pruri flamurin që u ngrit në majen Rudinë me 6 prill 1911, dhe dy të tjerë që solli nga Vjena, të dytin Ujkës së Grudës e të tretin Prel Lucës së Trieshit.

## Referime 
### Literaturë 
*
*