Bylazora

**Bylazora** ose **Vilazora** ishte një qytet paionian nga periudha e antikitetit të hershëm klasik. Ndodhet afër fshatit Knezhje, i cili është pjesë e komunës së Sveti Nikollës në Maqedoninë e Veriut .

## Historia 
Polibi mes tjerash na thotë:

Në vitin 219 p.e.s., dardanët mblodhën forcat e tyre për një sulm në Maqedoni dhe në atë kohë Bylazora duhet të ketë qenë tashmë në duart e tyre. Me vendndodhjen e saj në Sveti Nikole, Bylazora komandonte hyrjen në një defile të gjatë dhe, jo më pak të rëndësishme, një rrugë në jugperëndim drejt Pelagonisë nëpërmjet Luginës së Babunës, ose Luginës së Raecit në Styberra dhe në brendësi të Mbretërisë Maqedonase. Mund të supozohet se Bylazora, si qyteti më i madh paionian, duhet të ketë qenë në zotërimin e dardanëve kur Filipi V e pushtoi në vitin 217 p.e.s., me qëllim që ta garnizonte dhe t'i jepte fund bastisjeve dardane. Bylazora përmendet gjithashtu nga Livi në "Historinë e Romës" të tij kur Perseu në vitin 168 para Krishtit organizoi mbështetje ushtarake nga Galët që po bënin fushatë në Desudaba, Maedica, duke kërkuar nga ushtria galike të zhvendoste kampin e tyre në Bylazora, një vend në Paionia, dhe oficerët e tyre për të shkuar me një trup tek ai në Almana në lumin Axius . Dominimi gjeografik mbi luginën përreth ka përcaktuar rëndësinë komunikuese të qytetit në kohët e lashta. Ndodhej midis shteteve (ose nganjëherë provincave) të Dardanëve, dhe të Thrakisë dhe Maqedonisë . Bylazora e lashtë ishte qyteti më i madh dhe më domethënës i Paionisë, i përmendur në të dhënat e Polybius dhe Titus Livius . Ata theksojnë pozitën e saj gjeografike strategjike si pikë e kufirit verior të Maqedonisë kundër dardanëve .

Sipas ekspertëve, ekzistojnë dy data të rëndësishme që lidhen me marrëdhëniet midis Maqedonisë së lashtë dhe Bylazorës: E para është viti 217 para Krishtit kur mbreti Filip V i Maqedonisë rindërtoi fortifikimet e saj; E dyta është viti 168 p.e.s. kur mbreti Perseu i Maqedonisë, gjatë Luftës së Tretë Maqedonase, organizoi mbështetje ushtarake nga Galët që po kamponin aty pranë për të mbrojtur qytetin kundër romakëve . 

## Zbulimi 
Një trillim i çuditshëm, sipas të cilit Bylazora ndodhej në fshatin Knezë afër Sveti Nikollës, rrjedh nga profesori Ivan Mikulcic, i cili në vitin 1976 vuri këmbën në kodrën e quajtur Safara dhe pretendoi që "kjo është Bylazora" pa paraqitur asnjë fakt të vetëm thelbësor. Në këtë mënyrë ai ishte në gjendje të zhvendoste Bylazorën e lashtë në bregun e lumit Axius në brendësi të Paionisë në Kneze afër Sveti Nikoles.

Në gusht 2008, një ekip studiuesish të udhëhequr nga arkeologu Boban Husenovski nga Muzeu Kombëtar i Maqedonisë me pjesëmarrjen e studiuesve nga Fondacioni i Teksasit për Kërkime Arkeologjike dhe Historike zbuluan portën kryesore të një qyteti, muret fortifikuese dhe shumë gjetje të vogla arkeologjike. që datohen midis shekullit VI dhe III para Krishtit. 

Nga këto gjetje, ata kanë mundur të konfirmojnë se këto janë në fakt mbetjet e qytetit antik paionian Bylazora. Gërmimet janë në vazhdim (2008).

## Shih edhe 
* Paionia
* Paionët
* Tauresiumi
* Mbretëria e Dardanisë

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* 2008 Summary Report, TFAHR  
* 2008 Excavation Photos, TFAHR 
* 2008 Excavation Report, TFAHR