Satirikoni

**Satirikoni** (Satyricon liber -*The Book of Satyrlike Adventures* ), ose ***Satyrica***,  është një vepër fiksioni latine që besohet se është shkruar nga Gaius Petronius në fund të shekullit të parë pas Krishtit, megjithëse tradita e dorëshkrimit e identifikon autorin si Titus Petronius. . *Satyricon* është një shembull i satirës Menippean, e cila është e ndryshme nga satira formale e vargjeve të Juvenal ose Horace . 

## Vështrim 
Vepra përmban një përzierje të prozës dhe vargjeve (të njohura zakonisht si ); elemente serioze dhe komike; dhe pasazhe erotike dhe dekadente. Ashtu si *Gomari i artë* nga Apuleius (i quajtur edhe *Metamorfozat* ),  studiuesit klasikë shpesh e përshkruajnë atë si një roman romak, pa nënkuptuar domosdoshmërisht vazhdimësinë me formën moderne letrare . 

Pjesët e mbijetuara të tekstit origjinal (shumë më të gjatë) detajojnë bëmat e çuditshme të rrëfyesit, Encolpius, dhe skllavit dhe katamitit të tij (të mundshëm), Giton, një djalë i pashëm gjashtëmbëdhjetë vjeçar. Është romani i dytë romak më plotësisht i ruajtur, pas veprës *Gomari i Artë* nga Apuleius, i cili ka dallime të rëndësishme në stil dhe komplot. *Satyricon* konsiderohet gjithashtu si dëshmi e dobishme për rindërtimin e mënyrës sesi jetonin klasat e ulëta gjatë Perandorisë së hershme Romake .
parapamje| *Encolpius*, ilustrim nga Norman Lindsay

## Personazhet kryesore 
* Encolpius: Narratori dhe personazhi kryesor, mesatarisht i arsimuar dhe me sa duket nga një sfond relativisht elitar
* Giton: Një djalë i pashëm gjashtëmbëdhjetë vjeçar, një skllav (i mundshëm) dhe një partner seksual i Encolpius
* Ascyltos: Një mik i Encolpius, rival për pronësinë e Giton
* Trimalchio : Një i liruar jashtëzakonisht vulgar dhe i pasur
* Eumolpus: Thuhet se një poet i moshuar, i varfër dhe i çuditshëm i llojit të pasanikëve urren
* Lichas: Një armik i Encolpius
* Tryphaena: Një grua e apasionuar pas Giton
* Corax: Një berber, shërbëtori me qira i Eumolpus
* Circe: Një grua e tërhequr nga Encolpius
* Chrysis: Shërbëtori i Circes, gjithashtu i dashuruar me Enkolpin

## Shih edhe 
* Letërsia latine
* Shtatë artet e lira

## Literatura 
* Branham, R Bracht and Kinney, Daniel (1997) *Introduction* to Petronius' *Satyrica* pp.xiii-xxvi.
*
*
*Moore, Steven. *The Novel, an Alternative History: Beginnings to 1600*. Continuum, 2010.
*Bodel, John. 1999. “The Cena Trimalchionis.” *Latin Fiction: The Latin Novel in Context.* Edited by Heinz Hofmann. London; New York: Routledge.
* Boyce, B. 1991. ''The Language of the Freedmen in Petronius' Cena Trimalchionis.* Leiden: Brill.
* Connors, C. 1998. *Petronius the Poet: Verse and Literary Tradition in the Satyricon.* New York: Cambridge University Press.
* George, P. 1974. "Petronius and Lucan De Bello Civili." *The Classical Quarterly* 24.1: 119–133.
* Goddard, Justin. 1994. "The Tyrant at the Table." *Reflections of Nero: Culture, History, and Representation.* Edited by Jaś Elsner & Jamie Masters. Chapel Hill: University of North Carolina Press.
* Habermehl, Peter, Petronius, Satyrica 79–141. Ein philologisch–literarischer Kommentar. Band I: Satyrica 79–110. Berlin: de Gruyter. 2006.
* Habermehl, Peter, Petronius, Satyrica 79–141. Ein philologisch–literarischer Kommentar. Band II: Satyrica 111–118. Berlin: de Gruyter. 2020.
* Habermehl, Peter, Petronius, Satyrica 79–141. Ein philologisch–literarischer Kommentar. Band III: Bellum civile (Sat. 119–124). Berlin: de Gruyter. 2021.
* Highet, G. 1941. "Petronius the Moralist." *Transactions and Proceedings of the American Philological Association'' 72: 176–194.
* Holmes, Daniel. 2008. "Practicing Death in Petronius' Cena Trimalchionis and Plato's Phaedo." *The Classical Journal* 104.1: 43–57.
* Jensson, Gottskalk. 2004. *The Recollections of Encolpius: The Satyrica of Petronius as Milesian Fiction.* Groningen: Barkhuis Publishing and Groningen University Library (Ancient narrative Suppl. 2). Available online.
* Panayotakis, C.1995.  *Theatrum Arbitri. Theatrical Elements in Satyrica of Petronius.* Leiden: Brill.
* Plaza, M. 2000. *Laughter and Derision in Petronius’ Satyrica.* Stockholm: Almqvist & Wiksell International.
* Ferreira, P., Leão, D. and C. Teixeira. 2008. *The Satyricon of Petronius: Genre, Wandering and Style.* Coimbra: Centro de Estudos Clássicos e Humanísticos da Universidade de Coimbra.
* Ragno, T. 2009. *Il teatro nel racconto. Studi sulla fabula scenica della matrona di Efeso.* Bari: Palomar.
* Rimell, V. 2002. *Petronius and the Anatomy of Fiction.* Cambridge: Cambridge University Press.
* Sandy, Gerald. 1970. "Petronius and the Tradition of the Interpolated Narrative." *Transactions and Proceedings of the American Philological Association* 101: 463–476. 
* Schmeling, G. 2011. *A Commentary on the Satyrica of Petronius.* Oxford: Oxford University Press.
* Schmeling, G. and J. H. Stuckey. 1977. *A Bibliography of Petronius.* Lugduni Batavorum: Brill.
* Setaioli. A. 2011. ''Arbitri Nugae: Petronius' Short Poems in the Satyrica.* Studien zur klassischen Philologie 165.   Frankfurt am Main: Peter Lang.
* Slater, N. 1990.  *Reading Petronius.* Baltimore and London: Johns Hopkins University Press.
* Zeitlin, F. 1971. "Petronius as Paradox: Anarchy and Artistic Integrity." *Transactions and Proceedings of the American Philological Association'' 102: 631–684.

## Referime