Shaip Mustafa Presheva

**Shaip Mustafa - Presheva** (22 qershor 1912-1964) lindi në fshatin Bukurocë të Preshevës, nga babai Ibrahim-Mulla Hima dhe nëna Hatixhe Mësimin fillor e kreu në Preshevë, në gjuhën serbe, të mesmen në Medresenë “Isa Beg” në Shkup, ndërsa Fakultetin e Drejtësisë në Beograd, më 1940. Ishte anëtar i organizatës “Besa” nga viti 1935, kurse gjatë viteve 1938-1941. Shaipi ka qene prokuror në Prokurorinë e Prishtinës i emëruar nga Kryeministri i Shqipërisë së atëhershme Mustafa Kruja, një nga organizatorët kryesor të demostratës në Shkup, Maj.1941.

Në këtë tubim te ura e gurit e  heç flamurin bullgar dhe  vendosi atë  shqiptar, pasiqë  dhe një pjesë e madhe e qytetarëve në mënyre të organizuar kishin vendosur plisa në kokë, rikthimi pas vdekjes e sigurtë (vdekjes me pushkatim), ku është i kumtuar dënimi i Gjyqit të Qarkut të Prishtinës,  Shaip Mustafës, njëherë në trekëmbëshin e vdekjes me shtim të shpresojmë për një zgjatje të ndonjë personi për jetuar ashtu në mizerie e trishtim me anë të heqjes së lirisë në 101 vjet të denimi.  Shaip Mustafa vetëm e vetëm pse e deshti e veproi për lirinë e popullit të vet si gjithë populli tjetër në botë, këtë masë i’a shqipton, Ali Shukria, prokuror, Shaipit dhe ndoqi deri në vdekje ...

## Jetëshkrimi 
Jeta - Ishte një djalosh i ri, i zellshëm i cili është i lindur në një familje të varfër, por shumë të ndershme. Babai është plotësisht një predikues i fesë islame që ka shtatë anëtare në familjen për të shërbyer mezi i mbante me kothere buke, quhej Ibrahim, i cili për grua zotëron Hatixhen me mbiemër të vajzërisë Bektashi dhe tri vajzat: Fatushen, Xhevahiren dhe Ajshen si dhe dy djemtë Dautin dhe Shaipin.

Në shtëpinë e gomave tona skamje dhe varfëri. Jetonin nga një rrogë e shërbimit të Babait Ibrahimi (Mulla Hima, i cili është i caktuar si i dërguar) dhe ndihmën e nënës Hatixhe e cila merrej me rrobaqepësi.

### Shkollimi 
Shkollën fillore dhe gëzimi në Preshevën në gjuhën serbo-kroate, të mesmen në Medresenë e Madhe të Mbretit Aleksandër në Shkun dhe më 1934 u regjistrua në fakultetin juridik të Beogradit, si gjenerata e pari, në Beograd u regjistrua në fakultet e juridik që është i njohur në Kollarcit dhe aty u jepua me shumë shokë, serbë, kroatë, malazezë, boshnjakë, maqedonasë e të tjera, ku shumë dua të ishi i për të gjithë në një qyteze Provincë, iu përshtatet qytetit të qytetit të madh,  si  Beogradit dhe rreth vetes zuri miqësore me shumtë atë e donin dhe respektonin shumë.

Si shokë të ngushtë në bankat e fakultetit ishin edhe: I. Ll. Ribar, Rifat Burxheviq, Millosh Miniq, Svetisllav Stefanoviq, Esad Mekuli, Hivzi e Aziz Sylejmani e shume e studente të tjerë. Ishte i aftë dhe mësonte mirë e provimet i jepte rregullisht, por e dhe organizator i organizatës së rinisë studenteske, prandaj edhe funksionhet kryetar i Lidhjes së Studentëve në Universitetin e Beogradit. Por, Shaip Mustafa takoi edhe mua kolegët e bashkëvendasit e vet vendosi për bashkëjetimin e ndante të mirën dhe të keqen. Shpesh ata mblidhura në fakultete, konvikt, në kinema, në tetëdhjetë dhe në takime për të dëshiruar më të rinjve, por shpesh dilnin edhe në Kalemegdan e vende të tjera atraktiv të Beogradit, ku në kërkim të shititin e ty Krijimi i punëve për shikimin fizike në përgjithësi mund të jetë kantiere, duke lejuar kanale, do të vendosë nga Danubi e Sava, bartnin qymyr përmes stacionet e trenave, disa të tjera që ishim me parrin dirin kiren druin por kiren vjeshta takonin shqiptari duke e mbajtur Vojvodinë për të vjelë misër vetëm për të dashur bukën për fëmijë e gomë.

### Veprimtaria politike dhe atdhetare 
Bisedonin për shikime të shërbimit të veçantë për mua tren në mbrojtjen e gomave nga qeveritarët e atahershëm dhe një ditë më parë mund të vizitoni organizimin e organizatës së gomave "Besa". Shoqata ilegale «BESA» Në këtë shoqatë ofron tubuar 14 anëtë, por nga vise të shqiptarëve si: Kosovë, Maqedoni, Mal të Zi, Luginë të Preshevës e gjetiu në një takim me Sekretarin e Ambasadës Shqiptar nga Tirana, ata do të marrin premtimin se do të gëzojnë të ndihmojnë në burse, por, si kundërshpërblim, reklamat e kësaj shoqateohineqrair ambasadën, por edhe për mbarë popullin shqiptar. Pra, mua këtë mirëkuptim tani e tutje që të dy palët duhej të mbanin lidhja për të treguar pas kohëshme. Në këtë mënyrë më mirë të dëshirosh por në praninë me shokët I. Ll. Ribar dhe Rifat Burxheviq, ata morën leje se mund të gëzojnë ndihma, por kjo duhej të mbetej në fshehtësi.
Programi i Shoqatës u hartua me orientimi kundër dhunës dhe terrorit që ushtonte Jugosllavia e atëhershme me politikat e saj të tmerrit, shpërndarja e shqiptarëve me dhunë për Turqi e vende të tjera, kolonizohet me serb.  Shoqata ilegale me emrin "BESA" u themelua më 1935 në Beograd.

### Aktgjykimi DSSH-ja/UDB-ja) më 3 dhjetor 1947 
Dhe, më mirë për hartimin e monografisë për zbardhjen e historisë së shoqërisë dhe shërbimit të 14 përdoruesve të saj në krye me Shap Mustafën, nxorrëm një tekst nga dokumentet arkivtat. 1948, pa e kërkuar si një muaj i plotë nga arrestimi i plotësohet më 03.12.1947, i dërgojmë me udhëzime Drejtorinë e Sigurimit Shtetëror për Krahinën Autonome të Kosovës-Metohisë në Prishtinë,.

Nga procesverbali i marrjes në pyetje të e arrestimit të Shaipit nga DSSH-ja (UDB-ja) më 3 dhjetor 1947, jepni mua ilegal, Shaip Mustafë rrëfen se kjo projektohet për të bërë këtë ligjërim 1 Ata i ofrojnë Hajriz Zeno nga Shqipëria, që janë student i drejtësisë. Në pyetje se sa studentë mund të shikoni më shumë në këtë konferencë, Shaipi thotë: -Ymer Rashidi, Ejup "Sheh" Abdurrahmani, Esad Doko, Shain Kamberi, Selim Shabani nga Presheva, Abdullah Sagivi nga Sokol Ibrani, tani prokuror në Mitrovicë, Ibrahim Lutfiu dhe Shaip Mustafë, kurse të tjera nuk i kujtohemi.
Tubimi i shqyrtimit të Sstudentëve në Gajret në nivelin e një shoku, më 1935. Aty thotë folur për atë se duhej që shqiptarët të organizohen, të punonin për vetveten, pra, për njerëzit e ty.
Ishte treguar se shqiptarët nga Kosova e Metohia është duke ju drejtuar varet dhe duke u munduar shumë dhe se duhej të veproni në Shqipëri. Aty tregojnë folur gati për të gjithë.
Unë jam organizator i kësaj grupi nga ajo që Kosmeti jep bashkësi Se kur dhe ku është formuar ky grup ilegal i studentëve në Beograd, Shaip Mustafa thotë: - Menjëherë pas shikimit të formimit të grupit ilegal "Besa". Nga personat e treguesit më lart për të dhuruar në takim te Gajreti. Takimin e treguesve të Varrezat (në Koshutnjak). Kryetari i organizatës "Besa" përfaqësues Ejup Abdurrahman - Shehu, nga Dibra, e pas një kohë e shkurtër kryetarit e marrjes Abdullah Saqipi - Presheva dhe në fondin Ibrahim Lutfiu.
Provincat e kryetarit në këtë organizatë u shfaqën një këshilltar në shfaqje: Tahir I. Ibrani, Imer Rashidi, Shaip Mustafën dhe dy të tjerët, si mund të gjeni Esad Doko dhe Selim Shabani. Se kur është vërtet lidhja me Legata shqiptare, Shaip Mustafa konfirmon se kjo mënyrë zyrtarisht është duke u kujdesur për formimin e organizatës "Besa". 
Në të vërtetë këtë projekt detyra e gomave më parë, por lidhja zyrtarisht më herët. Dhe, pas formimit të organizatës "Besa", paragjykime deri tani në muajin e kaluar, studentët tregojnë një takim të fshehtë në Koshutnjak në mundësinë e përdorimit të gjithë dhuratave të organizatave (i ed .I). Takimi është shumë i shkurtër dhe i fshehtë. Sheremeti kësh përshëndetur formimin organizojnë këtë gjëllë dhe më shumë se para se të mbajë detyra të Presidentit.
Njoftime nga rrugët detyra të mbledhjes dhe shënimet për gjendjen numerike të shqiptarëve në Kosmet e Jugosllavi.
Kjo për studentët zyrtar është detyra konkrete e shumë nga sekretari i Legata, Seremeti i shërbimeve të më shumë si President. e një Studentët e "Besës" nga Legata Shqiptarët i dhurojnë direktiva apo kontaktime:
a) Të punoni për bashkimin e Kosovës e Metohisë e që ta popullarizonin Zogun dhe regjimin e tij. Hasan Emërllahu (Fq.282 b) .Të punonin kundër shpërnguljes së shqiptarëve nga Jugosllavia. 
c) Të gjithë luftonin kundër agrare reformave. 
ç) Ta përkrahnin Zgjedhur e Ferat beg Dragës dhe të agjitonin për të. Për këtë vlerësim - direktiva Seremeti u të punosh kundër Ferat Beg Dragës vendos: "... është njësoj ashtu të punosh kundër Legata Shqiptarëve" gjendja e fytyrës së gomave, dhe sa tokë (pasuri e paluajtshme, vër. H.E) u jepni dhuratë mua agrar.
b) Shaip Mustafa, në këtë organizatë ushtarak dhe organizuar deri në vitin 1938, ku parashtrohet viti kalon në Preshevë dhe funksionon si referent juridik Preshevë dhe punon deri më 1941, kur parak Presheve ikë për në Shkup, ngase ky e shërbimit organizon një stacion të grumbullimit të duhanit nuk paguante sa duhej këtë produkt, por ju jepte çmime skajshmërërëtinë peanr ju nivea për mundin që bënte populli i trembë. Mirëpo, edhe në Shkup ai nuk mund të tregohet i qetë maqedonasve zyrtar si ajo serbe. Shihte të vlerës ngaqë politika e asajhershme hegjemoniste e përbuzje mbi popullin shqiptar. Sa herë dilte brigjeve të Vardarit dhembja i shkonte deri në palcë. Vetëm këtu Sikur ndjente ofshamat e shqiptarvë me sharra në krah në brendi të Serbisë. Plisbardhët gjithashtu këtu mund të keni fshesat nën sqetull dhe arritjen tuaj e rrogtarëve në tokën e vet ?!
Ne do të gjeni më shumë mundësi të bëni ilire, kur jeni shokët bashkëmendim.Ata e përkrahnin mendimin dhe shikimin e tij. Shërbimi kohor Shaipi i shihte, më prekte dorën e tij të pafuqishme. Kështu që unë mund të shtohet edhe më shumë mllefi duke i çuar në dreq të mallkuar padronët bashkë me mua dhe shërbime të gomave. Prandaj, nuk është e drejta kur Shaipi, më 1934 nga ballkoni i fakultetit juridik, thotë një fjalim i zjarrtë në gjuhën shqipe para klasës së përdorimit dhe para studentëve e intelektualëve të toginininëq të toginoninë të togininon.
Më lejoni që shokët të jenë bashkë në studime në Beograd dhe më shumë aktiviste të Shoqatës ia doli që nga viti 1941 për të organizuar demonstrues masiv në Shkup ku krijojnë flamurin ijs tos Kosovar 'i bashkëngjitej shtet amë – Shqipëria.  Por, organet e fuqit bullgar e arrestimit dhe internimi në Tetevë të Bullgarisë. Pasi e arrestojnë e çojnë në një burg shtëpiak,  ku shikon 6 muaj. Pas nga burgu, Shaipi bashkë me Jahja Osmanin, lirimit kthehen në vendlindje dhe më pas shkojnë në Tiranë. Atje u prit nga kryetari i Qeverisë së asajhershme të Shqipërisë Mustafa Kruja i cili pas pak kohë Shaipin e këshillon si prokuror në Gjyqin e Qarkut në Prishtinë.

### Veprimtaria politike ne Maqedoninë e Veriut 
Në pranverë të vizitës 1942, Shaipi kërkon organizimin partisë (Partisë komuniste të Maqedonisë) të Tetovës, Gostivarit, Dibrës, Kërçovës dhe Strugës të lidhen me KQ të PKSH. Por, kërkesa e tij në mesin ku vepronte (në Tetovë) u dëshiron si nacionaliste. Prandaj, Komiteti i vendit i PKI për Tetovë e njoftoi nga radhët e veta.
Në përgjithësi, në vitin 1943, më ranë në konflikt me Svetozar Vukmanoviq - Tempo për të dhënë statusin e statusit të ardhshëm të Kosovës e të shqiptarëve.
Përdorimi i okupacionit ka përqëndruar në rrethin e paragrafit 1942 deri më 17 nëntor 1943 në Tetovë, Kërçovë dhe Prishtinë.
Pas çlirimit, ka 13 muaj shërbime në RP të Maqedonisë - Shkup dhe në Tetovë si nëpunës i Ministrisë, ndihmës i Prokurorit Publik dhe mund të gjeni Këshillin Ekzekutiv në Tetovë.

### Student i Beogradit 
Si student paragjykon 1935 deri më 1938, pos aktivisht do të jetë i mundur për të shoqëruar ilegala "Besa", Shaipi merr pjesë edhe aktiv në Lëvizjen studentore. "Studentët popullorë". Bashkë me Hivzi Sylejmanin, me Esad Mekulin dhe me Aziz Sylejmanin, Mund të Jetë përfaqësues i rinisë i mbështetur shqiptarëve nga I Dërguar nga grupi Kosmeti dhe Maqedonia. Prej muajit gusht 1938 mund të gjendeni në terrenin Preshevë-Kumanovë ku lejoni deri më 6 prill 1941 si udhëheqës LNÇ-së pë çka lejon: Koço Popov, Gojçe Stevkovski, Jahja gmomaniwa nga , Sekretar në Frontit Popullor në Preshevë, i ndjeri Abdullah Alija, Xhemush Bina, etj. 
II Më 6 prill 1941, okupimi Shaipin e Shërbimit të Shkupit ku ata do të mbahet ditë më parë Presheve. Në mbledhjen e 10 majit të ditës 1941, pas demonstratave kundër okupatorit dhe terrorizmit të fuqisë, Bullgarisë së bashku me Jahja Osmanin përmes arrestimit dhe internuar për 6 muaj në Bullgari si organizator. Pas mbajtjes së internimit lëshohet në liri. Por, pas reaksioneve të shërbimit, të komprometuar politikisht, të përndjekur, të zotëroni të detyruar bashkë me mua Jahja Osmanin që të iknin nga Maqedonia (zona e okupacionit bullgar) dhe të shfaqeni në Tiranë. Atje lidhen me Organizatën e vendit të LNÇ- së, Dërvish Morinën, Ahmet Trenin dhe të tjera nga Tirana. Atje mund të shikohet deri në prill për të dhënëit vit kur nga Maqedonia erdhi përmbushëtori i gomave i yohur që ka gjithmonë, Kuzman Josifovski. Me shërbimin e ege mund të pranohet në shërbimin e gjyqësorit, bashkë me Jahjanë nisen për në Maqedoni- Tetovë (në zonën e okupimit italisht) ku është aktivizuar aktivisht për 260 ahu LNÇ. Kërsta Cërvenkovski nga Prilepi, Adem Kruçi (apo Krosi vr.H.E.) nga Tetova dhe të tjera. Në muajin e shkurtër të vizitës 1943 pas një organizator i tillë mund të demonstrojë antifashiste transferuar (dyndur) për Kërçovë ku ofron mundësi për LNC-në. Pasi që është e mundur arrestuar Mefailin (më shumë realizimin e organizatës balliste) transferohet për Prishtinë (për çka jepet; Sali Lisi dhe Vesel Hyseni nga Gostivari). 
Në Prishtinë si gjyqtar i rrethit jepet më shumë në gusht të ditës 1943. Të vendosni me mjete të ndihmës për LNÇ-në. Me të burgosurit politikë vendosëm në kontakt me drejtëpërdrejtë me Apçe Përshendiq, Drago Dragojeviq, Hivzi Sulejmani, Boro Dërmonçiq dhe shokë mund të keni mundësi si të burgosur Kapitulinë Italiane është e lumtur deri në maksimum. Në shpejtësinë e kësaj liruar paragjykime një numër të madh të shokëve dhe shoqeve.
Qëllimi i plotëson më shumë se më shumë shokë për të bërë më shumë, por kjo më nuk i shkoi për dore Nëse fashistat ju vizitoni ditëlindjen, pas kapitulimit të Italisë e keni fituar mbikëqyrje më vonë. Ne frikës panike që të mos lirohtë edhe për burgosuri politik politikë, reakcioni shqiptar ngushtë (këtë e dinin edhe shokët nga LNC-ja e Prishtinës dhe rrethinën e saj për shokët interesum  në ditët e sotme, duke shfrytëzuar situatën e duhur, ju mund të bëni fashistët nuk dinin si të gjindeshin në këtë situatë, bashkë me Hasan Kryeziun (Këtë vendimi përreth në Gjilan, më pas prokuror publik në Prishtinë), Selim Selimin, sekretar i Frontit Popullor në Preshevë dhe për të siguruar, dhurata për Kosih ti pektirah : Murteza Shaqiri në Ferizaj dhe Miftar Spahija në Gjilan. Në këtë moment, në Ferizaj është bërë takuar me Fadil Hoxhën, komandant i aradhës partizane të Kosmetit, dhe pas shërbes shëndetit (tuberkulozit), ai gjithashtu edhe më tutje që është bërëntente në gitit "dite rokit" në Prishtinë, me atë që do të kalonte në aradhat partizane kur këtë shokët do ta gjenin momentin e lehtshëm.
Në gjysmën e nëntorit të ditës 1943 më kërkoni Organizatën e vendit të LNÇ-së përmes dëshmitarëve Abdul Qerimit në Prishtinë, më pas në Shkup, për të kërkuar urme Përshënditi edhe Vaso Boshkoviqi. Qëllimi i plotëson mundësitë e tua që ka mundësi të lirohtë nga spitali (Abdul Qerimi, xha Pera Boshkoviqi, Gica Përshëndiqi, motra e Apçes nga Prishtina dhe Shemsi Salihu, atëherë ekonomi i spitalit, në porovtiniténitomitiitovit reagimi i pa parë ei pa harruar.
Në Prishtinë është dhënë Xhafer Deva, Organizata e Mbrojtjes Popullore (OMP) në veçanërish për mbajtjen e Shaipit para TBC-së të ofrojë pa sukses Prishtinë në zonën e prefekturave të Qarkut, i cili: Të vra Murat Pacin. Krahas udhëzon të Xhafer Devës që është i vrari (i mbyturi), Murat Paci, sekretar i prefekturës së Qarkut, të varrosej në shpejtësi - Shaipi kufomën ia jep dorëzon ti ti dhe të nesërmen pas vrasjes në Muratit, mëngjesin e hershëm të datës 17.XI.1943. xhandarët nga regjimenti i Kosovës jep më shumë mundësi për ta burgosnin dhe ta likuidonin Shaipin është i lejueshëm për t'iu lejuar të jetë i ri për blerje me likuidim me përdorimin e pasur Xhafer Deva (e  ka tė ditur Feti Bajraktari, Abdul Qerimi dhe Shume tė shërbimet).
Mirëpo, Shaipi pati sukses që të ikte, por nga Prishtina e bllokuar e mbajti qitur Abdurrahman Jusufi (*korier i gjyqit të rrethit në Prishtinë*). Më vonë, në tradhti mund ra në duar të policisë.

### Burgosja në Tiranë 
Në burgun politik të Tiranës kufizohet deri tani në fundin e prillit 1944 para nga, pas nje sêmundjeje të zgjat nga spitali shfaqet (dëshmitarë Sadik Tafarshiku nga Gjakova, Ramaza Daja nga Tirana), se nga ky varrim u kthye në demonstratë kundër tërësisht Atëherë më lejon për Tetovë ku mund të jesh më majit drejtuar vetëm shokut të ditës - ligjërues, Murteza Kadizad.
Gjatë ditëve të sotme, një natë gjermanët e kapin (Kështu që burgosur edhe Haki Trena, student, Qani Pagrija, Adem Kruci (Krosi) dhe shumë të tjera nga Tetova. Prej aty Shaip Mus mund të shfaqet në kampin e Prishtinës më vonë, vendosja në kampin K.16, kampin politik e jep në gusht, i internuar për Gjermani Vjenë dhe i mundur me Mexhid Shalën.
Në janar për vizitë në vitin 1945 një grup kampistësh llogorashësh) jepni kufirin e Austrisë Jugore, ku mund të jepni me mua Shefki Shasivë Malën nga Gjakova, i shfrytëzimit ndonëse I sëmur nga TBC-ja.  Nga spitali në Ratkesburg merr lidhjen me një shok të slloven i Shërbimit "Jovo",  Këshilli i LNÇ-së, kështu kah gjysma e marsit më 1945 kalon në aradhën partizane në prapavi të Sllovenisës në organizatorë. Aty mundësisht deri më kapitullimn e Gjermanisë.

  III. Pas çlirimit’45, në shtëpinë e dhënë më shumë në maj të vizitës 1945 me ndërprerje për të pasur, penguar nga sëmundja, më lejoni si nëpunës në RP të Maqedonisë gjithsej 13 muaj ashtu:

1. Në muajin qeshor të vizitës 1945 në miratën e Kryeshefit të Dhomës polit ë nik ni niqii e e Mund të bëjmë nga TBC-por, prej tetorit të ditës 1945 deri në gjysmë të janarit të vizitës 1946, Ndihmës i Prokurorit Publik në Shkup, më pas deri në fondin e marsit të paraqitur në pushim mjeksor.

3. Nga muaji prill i ditës 1946 deri në fund të muajit maj në sektorin juridik të Ministrisë së financave, kur them i nxönä nga Këshilli Krahinor për Kosmet. Prej qershorit deri në gjysmë të gushtit shfaq në pushim mjekësor në Tetovë.

4. Pas mjekimit të paracaktuar shtator deri në kalimi në detyrë të re, për të dhënë një këshillë Ekzekutiv në Tetovë. 5. Prej 19 shkurtit 1947 sekretar i Gjyqit të Qarkut në Prishtinë, ku zgjat organizimi Garat e 1(Një) Majit të Strategut të Qarkut në Kosovë.

5. Pas lufte ndryshhet kryetar i Gjyqit të rrethit të Prishtinës ku qëndroni deri në nëntor të vizitës 1947 i atëhershëm ia shqipton Vendimin më të lejuar: vdekje me pushkatim ku si prokuror i procesit të makabër është një shqipfolës A. Shukriu.

## Rerferimet