Ahmet Tevfik Pasha

**Ahmet Tevfik Pasha** (Turqishtja osmane: احمد توفیق پاشا‎‎; 11 shkurt 1845 - 8 tetor 1936), i njohur si **Ahmet Tevfik Okday** sipas Ligjit mbi Mbiemrin Turk të vitit 1934, ishte një burrë shteti osman me prejardhje etnike tatar të Krimesë. Ai ishte Veziri i fundit i Madh i Perandorisë Osmane. Ai e mbajti postin tri herë, të parën në vitin 1909 nën sulltan Abdul Hamid II, dhe nga viti 1918 deri më 1919 dhe nga viti 1920 deri më 1922 nën Mehmed VI gjatë pushtimit aleat të Stambollit. Përveç kryeministrisë, Ahmet Tevfik ishte gjithashtu diplomat, anëtar i Senatit Osman dhe Ministër i Punëve të Jashtme.

## Biografia 
Ahmet Tevfik lindi më 11 shkurt 1845 në Kostandinopojë. Babai i tij, Ferik Ismail Pasha, ishte një tatar të Krimesë, i ardhur nga dinastia Giray. Ahmet Tevfik hyri në shërbimin ushtarak, por u largua pasi u bë oficer i ri, duke filluar trajnimin e burokracisë qeveritare. Pas vitit 1872, ai mbajti poste të ndryshme të ministrisë së jashtme. Pasi shërbeu si ambasador në Romë, Vjenë, Shën Petersburg dhe Athinë, ai shërbeu si chargé d'affaires osman dhe ambasador në Gjermani në Berlin nga viti 1885 deri më 1895. Ahmet Tevfik Pasha, i cili vetëm me dëshirë e kishte marrë postin me nxitjen e sulltanit pro-absolutist Abdul Hamid II, formoi një qeveri të përbërë nga anëtarë kryesisht jopartiakë dhe neutralë dhe mori masa paraprake për të kufizuar rritjen e dhunës që kishte filluar në Stamboll dhe Adana. Pasi Ushtria e Veprimit (turqisht: *Hareket Ordusu*) hyri në Stamboll dhe rivendosi qeverinë kushtetuese, dhe Abdul Hamid u rrëzua, Ahmet Tevfik Pasha dha dorëheqje dhe Hüseyin Hilmi Pasha u kthye si vezir i madh.

### Mandati i dytë si Vezir i Madh 
Pas Luftës së Parë Botërore dhe dorëheqjes së Ahmed Izzet Pashës, Ahmet Tevfik Pasha u emërua përsëri vezir i madh më 11 nëntor 1918. Dy ditë pasi filloi mandati i tij, aleatët filluan pushtimin e tyre të Kostandinopojës. Aleatët i bënë presion Sulltan Mehmedit VI të shpërndajë parlamentin më 21 dhjetor 1918, dhe për disa javë, qeveria e Ahmet Tevfik Pashës u shpërnda gjithashtu. Ai formoi përsëri qeverinë e tij më 12 janar 1919, por pasi pushtuesit e detyruan ta shpërndajë edhe një herë, ai dha dorëheqjen si vezir i madh më 3 mars 1919. Damat Ferid Pasha e pasoi atë më 4 mars 1919.

### Konferenca e Paqes në Paris 
Pas mandatit të tij të dytë si vezir i madh, Ahmet Tevfik Pasha u bë kreu i Senatit të Perandorisë Osmane (i cili ende nuk ishte shpërbërë, ndryshe nga dhoma e ulët). Ai më pas shërbeu si president i delegacionit osman në Konferencën e Paqes në Paris që përfundoi Luftën e Parë Botërore. Delegacioni i Ahmet Tevfik Pashës refuzoi kushtet e rënda të traktatit të propozuar, por një delegacion tjetër i dërguar nga Veziri i Madh Damat Ferid Pasha pranoi kushtet dhe nënshkroi Traktati i Sèvres.

### Mandati i tretë si Vezir i Madh 
Më 21 tetor 1920, ai u emërua edhe një herë Vezir i Madh, duke zëvendësuar Damat Ferit Pashën. Ndërkohë, Lëvizja Kombëtare Turke kishte krijuar një qeveri tjetër në Ankara, duke e shpallur veten si qeveria e vetme e kombit dhe duke refuzuar sulltanatin. Ahmet Tevfik Pasha i ofroi qeverisë nacionaliste të Ankarasë që të bashkohej me qeverinë e tij monarkike të Stambollit për të formuar një trup në Konferencën e Londrës në vitin 1921. Megjithatë, udhëheqësi në Ankara, Mustafa Qemali, refuzoi ofertën dhe të dy qeveritë dërguan delegacione të veçanta në konferencë, me vetë Ahmet Tevfik Pashën që drejtonte delegacionin e Stambollit dhe Bekir Sami Kunduh drejtonte delegacionin e Ankarasë. Sidoqoftë, sapo mbërriti në Londër, Ahmet Tevfik Pasha, në një lëvizje befasuese, shpalli se qeveria e Ankarasë ishte me të vërtetë qeveria e vetme e ligjshme e Turqisë dhe lejoi që Bekir Sami të ishte përfaqësuesi i vetëm në konferencë.

Pas heqjes së Sulltanatit Osman, më 1 nëntor 1922, Ahmet Tevfik Pasha u takua me qeverinë e tij. Me largimin e Sulltan Mehmedit VI dhe të paaftë për të gjetur një arsye për të mbajtur postet e tyre, qeveria filloi të japë dorëheqjen një nga një, dhe Ahmet Tevfik Pasha dha dorëheqjen tre ditë pas heqjes më 4 nëntor 1922.

## Vdekja 
Ahmet Tevfik Pasha vdiq më 8 tetor 1936 në Stamboll dhe u varros në Varrezat e Dëshmorëve Edirnekapı.

## Referime