Lufta Koreane

parapamje|372x372px|Montazh i imazheve nga Lufta Koreane. Në drejtim të akrepave të orës nga lart: Marinsat amerikanë që tërhiqen gjatë betejës së rezervuarit Chosin, zbarkimi i OKB-së në Incheon, refugjatët koreanë përballë një tanku amerikan M46 Patton, marinsat amerikanë, të udhëhequr nga togeri i parë Baldomero Lopez, duke zbritur në Incheon dhe një amerikan F- Avion luftarak 86 Sabre.
**Lufta Koreane** u zhvillua midis Koresë së Veriut dhe Koresë së Jugut nga viti 1950 deri në vitin 1953. Lufta filloi më 25 qershor 1950 kur Koreja e Veriut pushtoi Korenë e Jugut pas përleshjeve përgjatë kufirit dhe rebelimeve në Korenë e Jugut. Koreja e Veriut u mbështet nga Kina dhe Bashkimi Sovjetik ndërsa Koreja e Jugut u mbështet nga Shtetet e Bashkuara dhe vendet aleate. Luftimet përfunduan me një armëpushim më 27 korrik 1953.

Në 1910, Japonia Perandorake aneksoi Korenë, ku sundoi për 35 vjet deri në dorëzimin e saj në fund të Luftës së Dytë Botërore më 15 gusht 1945. Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimi Sovjetik e ndanë Korenë përgjatë paraleles së 38-të në dy zona pushtimi. Sovjetikët administruan zonën veriore dhe amerikanët administruan zonën jugore. Në vitin 1948, si rezultat i tensioneve të Luftës së Ftohtë, zonat e pushtimit u bënë dy shtete sovrane. Një shtet socialist, Republika Popullore Demokratike e Koresë, u krijua në veri nën udhëheqjen totalitare komuniste të Kim Ir Senit, ndërsa një shtet kapitalist, Republika e Koresë, u krijua në jug nën udhëheqjen autoritare, autokratike të Syngman Rhee. Të dy qeveritë e dy shteteve të reja koreane pretenduan se ishin qeveria e vetme legjitime e të gjithë Koresë dhe asnjëra nuk e pranoi kufirin si të përhershëm.

Forcat ushtarake të Koresë së Veriut (Ushtria Popullore Koreane, KPA) kaluan kufirin dhe u futën në Korenë e Jugut më 25 qershor 1950. Jozef Stalini kishte fuqinë e vendimit përfundimtar dhe disa herë i kërkoi Koresë së Veriut shtyrjen e pushtimit, derisa dha miratimin përfundimtar në pranverën e vitit 1950. Këshilli i Sigurimit i Kombeve të Bashkuara denoncoi lëvizjen e Koresë së Veriut si një pushtim dhe autorizoi formimin e Komandës së Kombeve të Bashkuara dhe dërgimin e forcave në Kore për ta zmbrapsur atë. Bashkimi Sovjetik po bojkotonte OKB-në për njohjen e Tajvanit (Republikën e Kinës) si Kinë dhe Kina (Republika Popullore e Kinës) në kontinent nuk u njoh nga OKB-ja, kështu që asnjëra nuk mund të mbështeste aleatin e tyre Korenë e Veriut në mbledhjen e Këshillit të Sigurimit. Njëzet e një vende të Kombeve të Bashkuara përfundimisht kontribuan në forcën e OKB-së, me Shtetet e Bashkuara që siguronin rreth 90% të personelit ushtarak.

Pas dy muajve të parë të luftës, ushtria e Koresë së Jugut (ROKA) dhe forcat amerikane të dërguara me nxitim në Kore ishin në pikën e humbjes, duke u tërhequr në një zonë të vogël prapa një linje mbrojtëse të njohur si Perimetri Pusan. Në shtator të vitit 1950, një kundërofensivë e rrezikshme amfibe e OKB-së filloi në Incheon, duke ndërprerë trupat e KPA-së dhe linjat e furnizimit në Korenë e Jugut. Ata që i shpëtuan mbështjelljes dhe kapjes u detyruan të kthehen në veri. Forcat e OKB-së pushtuan Korenë e Veriut në tetor 1950 dhe lëvizën me shpejtësi drejt lumit Yalu - kufiri me Kinën - por më 19 tetor 1950, forcat kineze të Ushtrisë Vullnetare Popullore (PVA) kaluan Yalu dhe hynë në luftë. OKB-ja u tërhoq nga Koreja e Veriut pas ofensivës së Fazës së Parë dhe Ofensivës së Fazës së Dytë. Forcat kineze ishin në Korenë e Jugut në fund të dhjetorit.

Në këto beteja dhe në vijimësi, Seuli u kap katër herë dhe forcat komuniste u shtynë në pozicionet rreth paraleles së 38-të, afër vendit ku kishte nisur lufta. Pas kësaj, fronti u stabilizua dhe dy vitet e fundit ishin një luftë rrënimi. Lufta në ajër, megjithatë, nuk ishte kurrë një ngërç. Koreja e Veriut ishte subjekt i një fushate masive bombardimi të SHBA-së. Luftëtarët me motorë reaktivë u përballën me njëri-tjetrin në luftime ajër-ajër për herë të parë në histori dhe pilotët sovjetikë fluturuan fshehurazi në mbrojtje të aleatëve të tyre komunistë.

Luftimet përfunduan më 27 korrik 1953 kur u nënshkrua Marrëveshja Koreane e Armëpushimit. Marrëveshja krijoi Zonën e Çmilitarizuar Koreane (DMZ) për të ndarë Korenë e Veriut dhe atë të Jugut dhe lejoi kthimin e të burgosurve. Megjithatë, asnjë traktat paqeje nuk u nënshkrua kurrë dhe dy Koretë teknikisht janë ende në luftë, të përfshira në një konflikt të ngrirë. Në prill 2018, liderët e Koresë së Veriut dhe Koresë së Jugut u takuan në DMZ dhe ranë dakord të punonin drejt një traktati për t'i dhënë fund zyrtarisht Luftës Koreane.

Lufta Koreane ishte ndër konfliktet më shkatërruese të epokës moderne, me afërsisht 3 milionë viktima të luftës dhe një numër më të madh proporcional të vdekjeve civile sesa Lufta e Dytë Botërore ose Lufta e Vietnamit. Ai shkaktoi shkatërrimin e pothuajse të gjitha qyteteve kryesore të Koresë, mijëra masakra nga të dyja palët, duke përfshirë vrasjen masive të dhjetëra mijëra komunistëve të dyshuar nga qeveria e Koresë së Jugut, dhe torturimin dhe urinë e të burgosurve të luftës nga koreano-veriorët. Koreja e Veriut u bë ndër vendet më të bombarduara në histori. Për më tepër, disa milionë koreano-veriorë vlerësohet të kenë ikur nga Koreja e Veriut gjatë rrjedhës së luftës.

## Referenca