open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Shpikje dhe zbulime në shekuj

**Shpikje dhe zbulime në shekuj** Autori: Niko Gjeci. Botuesi: Toena. Faqet e librit 632. 

Duke pasur për synim që libri të jetë sa më i dobishëm dhe interesant për kategori të ndryshme lexuesish, veçanërisht për nxënësit e klasave të larta të shkollave të mesme dhe studentët e universiteteve, është bërë kujdes që çdo shpikje të trajtohet në mënyrë maksimalisht të kuptueshme, të qartë dhe tërheqëse. Lexuesi do të mësojë jo vetëm sesi janë realizuar shpikje të ndryshme, por edhe sesi njerëz të zotë, mendjendritur, me pasion, vullnet e përkushtim të veçantë kanë punuar e realizuar shpikje të mrekullueshme, duke i dhuruar gjithë shoqërisë njerëzore zhvillim e përparim. Njohja me historinë e shfaqjes dhe përhapjes së shpikjeve në shekuj është historia më e bukur e jetës njerëzore. Ajo ndryshon nga historia e njerëzimit që lexuesi ka mësuar në shkollë, e cila, si dihet, karakterizohet nga luftëra të përgjakshme të shoqëruara me viktima të panumërta, me shkatërrime e dëmtime kolosale në të gjitha fushat e jetës. Njohja me shpikjet dhe zbulimet e ndryshme të shfaqura në kohë e hapësirë gjatë shekujve tregon historinë e njerëzimit për ta bërë jetën më të mirë, më komode, më të kulturuar dhe të civilizuar në të gjitha drejtimet. Pikërisht për kontributin tërësor që kanë dhënë dhe japin shpikjet dhe zbulimet, njohja me to është sa interesante dhe po aq e bukur. Historia e shpikjeve dhe zbulimeve në shekuj krijon te lexuesi ndjenjë kënaqësie dhe mirënjohjeje të veçantë ndaj gjithë atyre njerëzve inteligjentë, pasionantë e me plor përkushtim që krijuan apo zbuluan ato. Është ky fakt që e bën këtë histori shumë të ndryshme nga ajo që mësohet në shkolla, e cila, siç dihet, karakterizohet nga luftëra të përgjakshme dhe shkatërrimtare e dëmtime kolosale në të gjitha fushat e jetës. Shpikjet dhe zbulimet në shekuj janë tregues të zhvillimit dhe përparimit të jetës në përgjithësi.
Mbi hapësirë-kohën

**Mbi hapësirë-kohën** Autori: Rexhep Meidani. Botuesi: Toena. Faqet e librit 188. 

Libri "Mbi hapësirë-kohën" i prof. Rexhep Meidani pasqyron evolucionin historik të përfytyrimeve njerëzore mbi hapësirën e kohën dhe të koncepteve përkatëse të ndërtuara mbi to. Me gjithë sukseset e mëdha shkencore të ditëve tona, përsëri vazhdojnë të shtrohen po ato pyetje të vjetra: "Ç’është hapësira, në të vërtetë?"; "Po koha, a është ajo ciklike apo lineare?"; "Si perceptohet koha në kozmologji dhe cili është skenari kronologjik për universin pas Big Bang-ut?"; "Ç’ndodh me hapësirëkohën në birat e zeza apo ato krimbore?"; "Po me kuantizimin e tyre?"; "Përse ka një drejtim apo shigjetë termodinamike dhe kozmologjike të kohës?"; "Po si shfaqet kjo nga pikëpamja biologjike e psikologjike?"; "Si manifestohet koncepti i hapësirë-kohës, apo shigjeta e kohës në evolucionin e qytetërimeve, në lëvizjen social-politike, apo dhe procesin e globalizimit?" etj. Mjaft përgjigje ndaj pyetjeve të mësipërme gjenden dhe në këtë libër. Por, duke pasur parasysh që lexuesi mund të jetë i interesuar për të njohur një aspekt të përgjigjes, jo të gjithë shtrirjen e saj, apo për të ndjekur kapituj të caktuar dhe jo të gjithë librin si i tërë, autori ka synuar që trajtimi brenda çdo kapitulli të jetë, jo vetëm sa më "i mbyllur" dhe "ndërlidhës", por dhe me shkallë të ndryshme analize, me një "tranzicion të mirëllogaritur" nga thjeshtësia te ndërlikueshmëria. Kjo e bën të mundur shfrytëzimin e materialit të librit nga një gamë mjaft më e gjerë lexuesish, nga individë me përgatitje, specializim e përvojë të ndryshme.
Përrallë nga e kaluara - Gjoleka djali i Abazit

**Përrallë nga e kaluara - Gjoleka djali i Abazit** skenarë letrarë për filma artistikë. Autori: Dhimitër Anagnosti. Botuesi: Toena. Faqet e librit 186.

Janë vitet '30. Abazi, një fshatar Labërie, dhe e shoqja, presin një fëmijë. Abazi do djalë, ka zgjedhur edhe emrin, Gjolekë, ndërsa kumbar do të jetë Serveti, një bashkëfshatar kurbetli në Amerikë. Me të hedhur pak shtat, Abazi e vë të birin të ruajë dhentë e përdor mbi të gjithë dhunën dhe autoritetin e një prindi të sertë.

Me gjithë përpjekjet e Servetit që përpiqet ta shpëtojë Gjolekën fëmijë nga dhuna e të atit,  ky i fundit shpëtimin mund ta gjejë veç te vetja.
Vizitori i çuditshëm

**Vizitori i çuditshëm** Autori: Thanas Jorgji. Botuesi: Toena. Viti i botimit: 2010. Faqet e librit 208. ISBN 978-99943-1-648-9
Diell në mesnatë

**Diell në mesnatë** roman, Autore: Diana Çuli. Botuesi: Toena. Viti i botimit: 2005. Faqet e librit 412. ISBN 99927-1-969-9
Zonja me karafila të bardhë

**Zonja me karafila të bardhë** roman, Autore: Vilhelme Vranari (Haxhiraj). Botuesi: Toena. Faqet e librit 188. 

Një histori e dhimbshme njerëzore që nis me kalvarin e dhimbjeve e të vuajtjeve të një familjeje që ngelet pa baba për shkak të kontekstit absurd të kohës dhe vazhdon me historinë e njërës prej vajzave të familjes, historinë e saj të dashurisë dhe martesën me djalin e një familjeje që konsiderohej hasëm me familjen e saj të origjinës.E parë në këtë këndvështrim duket sikur kjo është një histori personale aspak e jashtëzakonshme për vitet e diktaturës komuniste në Shqipëri. Nuk do të përbënte, pra, ndonjë risi trajtimi artistik i saj, aq më shumë që për fatin e familjeve të tilla janë shkruar mjaft romane e tregime njëzet vitet e fundit.
Vrasja e buzëqeshjes

**Vrasja e buzëqeshjes** roman, Autori: Teodor Laço. Botuesi: Toena. Faqet e librit 200. 

Në qendër të ngjarjeve të romanit është një adoleshent dhe jeta e tij mes katër mureve për shkak të ngujimit. Një vrasje që ka kryer i ati rrezikon seriozisht jetën dhe të ardhmen e djaloshit. Jeta e tij – një realitet më shumë se i dhimbshëm dhe pak i kuptueshëm nga ata që nuk e njohin ligjin e gjakmarrjes – një ligj që me primitivitetin e vet vë në pikëpyetje serioze edhe zbatimin e ligjit. Sa i dukshëm, sa i rëndë, sa absurd është fenomeni i gjakmarrjes në malësitë e Shqipërisë dhe në jetën e banorëve të vet, cili do të jetë fati i adoleshentit të ngujuar, kush dhe si do paguhet haraçi i gjakut, këtë do ta zbuloni duke lexuar romanin "Vrasja e buzëqeshjes". ?
Udhëtim në trojet shqiptare

**Udhëtim në trojet shqiptare** roman, Autori: Karl May. Botuesi: Toena. Faqet e librit 420.

Romani që keni në dorë është libri i parë prej trashëgimisë së begatë letrare të shkrimtarit gjerman Karl May që botohet në gjuhën shqipe. Hapësira ku zhvillohen ngjarjet e këtij romani janë trevat e largëta të Shqipërisë së Veriut. ?Hero kryesor i romanit, me emër të arabizuar Kara Ben Nemsi, është një gjerman, i cili udhëton nëpër botë për të njohur vende dhe popuj të panjohur, traditat dhe zakonet e tyre. Gjatë udhëtimit të tij ai shoqërohet nga Haxhi Halef Omari, Omar Ben Sadeku dhe Oskoja. Me ta ai është njohur në rrethana aventurash të rrezikshme në vendet orientale, të cilat i kanë lidhur në miqësi të ngushtë. Njerëz me virtyte të larta njerëzore, në udhëtimet e tyre ata udhëhiqen nga synimi për të ndëshkuar të keqen dhe për të marrë në mbrojtje njerëzit që kanë nevojë për ndihmën e tyre. Në ndjekje të një bande keqbërësish dhe grabitësish nëpër vendet e Ballkanit, rruga i sjell në trevat e Shqipërisë së Veriut. Këtu fillojnë aventurat dhe ndodhitë e çuditshme që do t’i lexoni në faqet e këtij libri?
Fjolla Krasniqi

**Fjolla Krasniqi** lindi me 30 janar 1987 në Prishtinë. Ka të mbaruar shkollën e ultë dhe të mesme të muzikës. në Prishtinë Ka studiuar dhe në Fakultetin e arteve, drejtimi i muzikës. Pas saj qëndrojnë shumë koncerte, çmime e suksese. Këngëtarja Fjolla Krasniqi ka marrë pjesë nëpër shumë festivale shqiptare. ”Akordet e Kosovës”, kur ishte fëmijë, “Polifest”, me këngën ' .Ka marrë pjes edhe në "Show Fest 1996" "Zambaku i Prizrenit 2001" ku dhe fitoi vendin e dyte, "Polifest 2003", ku fitoi vendin e dytë dhe mikrofonin e artë, "Nota Fest" etj, ku fitoi çmimin e produkcionit dhe në dhjetor 1998 në këngën në RTSH arrin në finale me këngë dhe orkestrim të Naim krasniqit, tekst të Naimit babait te saj.
Udhëkryqi dhe humnerat

**Udhëkryqi dhe humnerat** roman, Autori: Bashkim Shehu. Botuesi: Toena. Faqet e librit 104.

Përkimi i një emri dhe një vdekje e paqenë, ishin ato që nxitën këtë  rrëfenjë. Një tjetër Agim Krasniqi, sado i përhapur ky mbiemër në Kosovë, shërbeu si shkas për ndërtimin e jetëshkrimit të një njeriu, me po këtë emër, njohur dikur në burgun e Burrelit. Ndërkaq, jetëshkrimi i Agim Krasniqit shpie pashmangshëm te një i dytë, një serb, i quajtur Branisllav Mihajlloviç.
Sytë e Simonidës

**Sytë e Simonidës** roman, Autori: Dhimitër Shuteriqi. Botuesi: "Toena". Tiranë, 2009.  Faqet e librit 294.

Mesjeta ka gjetur në penën e Dhimitër S. Shuteriqit autoritetin më të përgatitur për këtë temë. Njohës i thelluar i kësaj epoke të ndërlikuar, specialist i afirmuar me hulumtime dhe studime medievale, falë talentit të fuqishëm dhe përvojës së pasur krijuese, Shuteriqi ka arritur t’i japë letërsisë shqiptare një roman me vlera të shquara ideoartistike. Përmes udhëtimit të Simonidës, nuses së kral Urosh Milutinit, nga Kostandinopoja në Rashë, duket sikur vëmendja e autorit është përqendruar tek oborri i Andronikut, perandorit të Bizantit dhe njerëzve të kralit Urosh të Serbisë, por, në të vërtetë, ideja themelore që i përcillet lexuesit, është ajo e mbijetesës arbërore e "rabanëve", siç i quanin shqiptarët në Mesjetë, kundër asimilimit të tmerrshëm – asimilimit sllav. Kjo e vërtetë, e dokumentuar historikisht, na përcjell artistikisht një mesazh patriotik, ku ngërthehen ngjarje, personazhe, konflikte nga segmente të rëndësishme të historisë së Mesjetës, duke fokusuar fytyrën e një epoke të egër, djallëzore e të pabesë të jetës perandorake, të mekanizmit mizor të shtetit bizantin dhe serb. ?Romani është i mbushur tejembanë me një informacion të begatë historik e social, me hollësi në fusha të ndryshme, me të dhëna në një kontekst të gjallë jetësor dhe mbi të gjitha na zbulon psikologjinë e kohës, të mëshiruar në një galeri të vërtetë personazhesh që përfaqëson kategori të ndryshme të piramidës perandorake.
Shkrimtari (roman)

**Shkrimtari** roman, Autori: Mehmet Myftiu. Botuesi: Toena. Faqet e librit 240. 

Një roman që ka dalë nga arkivat personale së të bijës së autorit, nga ku ishte mbyllur për rreth 46 vjet. Botimin e parë e njohu menjëherë pas rënies së komunizmit, në vitin 1991, ku u botua pjesëpjesë më pas sërish në 1994, ndërsa botimi i tretë (ai që ka në dorë lexuesi nga Shtëpia Botuese Toena) është përfundimtari. Është fati i trishtë i autorit dhe i njerëzve të tij të cilëve përveçse emrat nuk u ka ndryshuar asgjë. Romanin e rrëfen Mehmet Myftiu, nën petkun e Besnik Dajtit. Përndjekjet që komunistët u bënë intelektualëve shqiptarë nuk i shpëtoi as autori, i cili megjithëse nuk u internua, u përjashtua nga Lidhja e Shkrimtarëve, dhe e kaloi jetën duke shitur cigare. Kadare shprehet për të: Ishte në stilin e tij të mos mposhtej. Gjatë gjithë kohës që ai vuante e dënohej për shkak të librave, letërsia në rrethin e tij familjar quhej një mallkim. Shumë herë të afërmit, vëllezërit, i thoshin të hiqte dorë prej saj, por ai s’kishte pranuar kurrë. Duke mos e penguar vajzën e tij t’i hynte rrugës së rrezikshme, ai shpallte se ishte i vendosur të shkonte gjer në fund, kundër fatit.
Rruga e pamëshirshme

**Rruga e pamëshirshme** roman, Autori: Fran Camaj. Botuesi: Toena. Faqet e librit 272. 

Romanit Rruga e pamëshirshme është një vepër që lexohet e shijohet. Autori Fran Camaj bën që në krye të herës një pakt me lexuesin: i premton atij rrëfim të thjeshtë e të ndershëm dhe kërkon prej tij besim e mirëkuptim;pakt ky, që ruhet me fanatizëm deri në fund. Në qendër të librit janë vënë jetë dhe fate individësh e familjesh malësore, fate dhe jetë që takohen e kryqëzohen bindshëm në më të shumtën e rasteve, por herë-herë, edhe në mënyrë artificiale e të kërkuar. Fjala është për njërën prej plagëve më të rënda e më të dhimbshme të shqiptarëve andej e këndej kufirit: emigrimin në dhé të huaj. Dhe vendi i emigrimit (në roman dhe në realitet) natyrisht që do të jetë Amerika, "Toka e Premtuar", "Dheu i Ëndrrave". Boshti i rrëfimit në këtë vepër e që do të jetë edhe boshti i një tragjedie të vërtetë njerëzore është një familje e thjeshtë malësore: ajo e Mark Lul Hasit. Fati i kësaj familjeje, gjëmat e njëpasnjëshme që e ndjekin, ëndrrat e zhgënjimet, besimi dhe shpresa në të ardhmen etj., e kthejnë atë në një simbol, simbol të vetë kombit tonë dhe fatit të tij.

Autori i këtij romani tregon sesi një familje Malsore,familja e Mark Lul Hasit,marrin rrugen e mergimit.Një familje e madhe 7-anëtarëshe zbert në 2 anëtarë.
Gjërat që më së shumti e trondisin familjen,janë vdekjet dhe tragjeditë e shumta që i ndjekin 4 të rinjët që janë larg atdheut.
Gjergji dhe Preka mueren hapat e parë të kësaj rruge,ku vëllezërit humbin kontaktin me me Preken,ku dhe nuk kan pse të patur shpresa kontakt me të sepse ai kishe vdekur.
Leci dhe Toma u shpërngulen të fundit,ku Leci vdekë në mënyrë tragjike dhe shumë tronditse jo vetem per familjen e tij,por edhe për familje e njëriut të zemrës ku për hirë të dashurisë përballet me mikun e tij(vëllaun e Shpresë-e dashura e Lecit).

Shumë gjëra përcjellin këta të rinj,ku në fund Pali i cili ishte në shkollë të lartë në Kosovë,mbylle derën dhe fikë vatren,për të themeluar një jetë më të mirë për pasardhësit e tij.
Rikthimi i dhimbjes

**Rikthimi i dhimbjes** Autori: Sofokli Lazri. Botuesi: Toena. Faqet e librit 184. 

Një skuadër vajzash partizane, ngarkohet të  pushkatojë  një shoqen dhe drejtuesen e tyre. Marrin shënjestër…..A mund të nxisin mizori të tilla ligjet dhe detyrimet e luftës?Rrëfim pas 60 vitesh i një historie të vërtetë, të jetuar nga pranë. Depërtim në thellësi të një morali të errët, i cili edhe sot në Shqipëri, vazhdon të vrasë gra dhe vajza për dashurinë.Simptomat e para të sistemit që do të vinte: iluminist? inkuizitor? progresit? arkaik?Apo qe thjesht një fatalitet? Në qoftë se gratë e sotme shqiptare nuk mbajnë më ferexhe e çitjane të dhirta, në qoftë se ato sot mund të rrinë me minifunde dhe të shkujdesura nëpër kafenetë e restorantet e qyteteve tona duke shijuar cigare amerikane dhe konjak francez, aty është dhe lufta, dhe gjaku i atyre vajzave që morën malet për t'i sjellë vendit emancipim...
Përse?

**Përse** roman, Autori: Tartar Aliaj. Botuesi: Toena. Faqet e librit 232.

Lajmotiv i të gjithë veprës është pyetja që shtrohet pareshtur Përse? Pyetje grishëse për të vërtetat, që autori i zbulon dalëngadalë. Tejet i dhimbshëm ky roman, përshkuan si teh jetën e një babai dhe të të bijave të braktisura pesëmbëdhjetë vjet më parë; Anës dhe Aldës. Dy motra të rritura nga i ati, u shfaqet papritur në jetën e tyre, të cilën e ndërtuan me vështirësi, një femër të cilën, ishin përpjekur ta shkulnin nga zemra. Irma, me brejtje ndërgjegjeje përpiqet të ngjisë copat e thyera,të një marrëdhënieje që ka vite që nuk ekziston. E ndërgjegjshme se është fajtore për shkatërrimin e familjes ajo nuk përpiqet ta justifikojë veprimin e saj, thjesht shpreson që të bijat ta falin e t’i japin mundësi të ripërtërijë atë ç’ka mundet.
Vitet e urithit

**Vitet e urithit** roman, Autori: Kim Mehmeti. Botuesi: Toena. Faqet e librit 220. 

Romani "Vitet e urithit" nga Kim Mehmeti na shpalos një botëkuptim sa të njohur, aq edhe të paimagjinueshëm. Boshti i romanit është jeta në fshat e parë në një këndvështrim origjinal; personazhet e tij mbartin veçori specifike, për shembull, Fatka, një shtrigane-magjistare, siç e quajnë të gjithë. Edhe pse të tërë i largohen e frikësohen prej saj, ajo reflekton paqe e mirësi. Njerëz të mbetur brenda një kohe e sistemi të mbyllur, nuk dinë se jashtë botës së tyre jeta rrjedh e larmishme. Vitet e urithit nënkupton një kohë të errët, ku prapambetja, epidemitë dhe vetë sistemi totalitar mbysin shpresat dhe ëndrrat e njerëzve. Megjithatë, autori është optimist për personazhet e tij.
Vdekja ime e parakohshme

**Vdekja ime e parakohshme** roman, Autori: Valter File. Botuesi: Toena. Faqet e librit 384. 

Një nga romancierët më të mirë të letërsisë bashkëkohore shqiptare vjen këtë herë me një roman ku ngërthehet realiteti shqiptar;skenat dhe prapaskenat e politikës dhe politikanëve shqiptarë nën një stil të ri, tejet origjinal dhe të papërsëritshëm. Me një strukturë të veçantë, të denjë për një njohës të mirë të teknikave të të shkruarit, ai sendërton një vepër ku ngrihen probleme të kohës, të cilat herë zgjidhen e herë lihen të hapura për abstragime.
Njerëzit janë si retë

parapamje|Njerëzit janë si retë
**Njerëzit janë si retë** roman, Autori: Sulejman Mato. Botuesi: Toena. Faqet e librit 280.

## Të dhëna 
Libri botohet në 2010  në Tiranë nga 'Toena'me formatin 20.cm me 13 cm me një tirazh prej 1000 kopje. Me 227 faqe  dhe një sërë informacionesh per botimet e Sulejman Matos.

## Përmbajtja 
Autori nis me motivin e nje poezie:
 **Njerëzit janë si retë...
... **që u ngjanë reve'''''''

Pa llogaritur "post sriptum" dhe "intermexon" romani ka pesë krerë. Një seri kapitujsh ndjekin fillin e jetës dhe  vazhdimësisë.

### Të dhëna për personazhet 
## Vlera 
### Gjuha 
Gjuha karakterizohet nga një rredhshmëri rrëfimi 

### Pragraf 
Në kapitullin '
Zitat f 117:'

el. 0ra 12.15 Sot gjatë gjithë ditës më ka kapluar një mërzi e thellë, një mërzi pa shkak, e shoqëruar dhe me një mungesë oreksi; është një mërzi, që më ka pushtuar jo vetëm trurin dhe shpirtin tim melankolik, por më ka kaluar gjer në stomak. Mos ndoshta kjo mërzi vjen nga pasiguria që kam për jetën, nga papunësia, nga kjo jetë bosh, vetëm me një të kaluar iluzioniste, pa të ardhme, madje edhe pa të tashme. Kjo mërzi më rëndon në shpirt si ajo reja e zezë, që është ulur shumë poshtë. Nganjëherë ajo më bllokon edhe të menduarit, edhe të shijuarit, edhe të ecurit, dhe unë e quaj veten një njeri bosh dhe kam neveri nga vetja pikërisht pse nuk jam i aftë për t’u bërë një njeri praktik, si të tjerët. Hera-herës ngushëlloj veten, përdor një farë autosugjestioni. Ariani i parë qorton Arianin e dytë: "Dëgjo, nuk duhet ta vrasësh shumë mendjen, se plakesh shpejt! Nuk e ka nxjerrë kot populli shprehjen "gjysma e mijës është pesëqind".
Një jetë nga larg

**Një jetë nga larg** roman, Autori: Tartar Aliaj. Botuesi: Toena. Faqet e librit 168.

Tërhequr nga një autocensurë, përballë pavlerës së shumtë të tregut të rrëmujshëm, nën tranzicionin e pambarimtë, rivjen në prozën shqipe me romanin Një jetë nga larg. Gjithsecili prej nesh më se një herë është shprehur prej irritimit në mbartje të inatit: "Nuk ka më njerëz të mirë. Ata kanë humbur". Ata janë mes nesh. Nuk duhet mund për t’i gjetur. Rreshtat e këtij romani autori ia kushton shpirtit të pastër e të bukur të njerëzve të mirë.
Nën qiellin e Prishtinës

**Nën qiellin e Prishtinës** libër me autor Duro Mustafai. Botuar nga "Toena", në vitin 2008. Faqet e librit 207.

Duro Mustafai e ka shkruar këtë libër me një pasion rinor, me një nderim shembullor për ndjenjën njerëzore, me fjali të shkathëta dhe me ligjërime të përveçme për çdo situatë e karakter, me dhimbje për ndëshkimet e kohës dhe trishtim për çka njeriu prish vetë. Ky është një libër që të frik dhe të iluminon. Jo gjithçka vjen prej "arsyes shtetërore". Shumëçka vjen prej "arsyes patriarkale". Njerëzit dhe ngjarjet janë në kornizë, por me më pak kufij se në kohën e tyre. Nën qiellin e Prishtinës, është një ode që i kushtohet një dashurie të flijuar. Fati i Ljubas dhe Sadriut vërtitet nëpër kohëra. Flijimi i tyre s’mund të thuhet se i takon së shkuarës. Kjo i jep librit një vlerë jo vetëm dokumentare dhe letrare, por edhe ndihmesë në realitetet tona.
Mëshira e pamëshirshme

**Mëshira e pamëshirshme** roman, Autori: Fran Camaj. Botuesi: Toena. Faqet e librit 280.

Romani "Mëshira e pamëshirshme" në të vërtetë është vazhdim i romanit "Rruga e pamëshirshme" (2004). Çdo emër ose ngjarje në roman, që eventualisht përputhet me ndonjë emër ose ngjarje të vërtetë, është rastësi.
Mërkuna e zezë

**Mërkuna e zezë** roman, Autori: Agron Tufa. Botuesi: Toena. Faqet e librit 148.

? "Gjithë materia lëndore e librit është bërë shtëllunga-shtëllunga dhe është vendosur për t’ u tjerrur në tri furka: furka e parë është ajo e natyrës që end indiferente (a thua?!) flokët e borës, furka e dytë është ajo e magjisë, endur nga Shartimja dhe Nafaka (vini re çfarë emrash!) dhe furka e tretë është ajo e autorit që thurr e end tekstin letrar. Ka dhe një tjetër më të madhe, që nënkuptohet, ajo e Zotit, i cili në të madh të Vet, end vetë fijet e jetës së personazheve. Fijet e këtyre furkave tiliksen e kokolepsen me njëra-tjetrën, këputen, bëhen nyje të pazgjidhshme. Pavarërisht këtyre që thamë librat e Tufës të shkaktojnë habi estetike. Nga fabula? Narracioni rrjedhës? Personazhet e tjetërfartë? Gjuha gurgulluese? Nga ajo fantazi harlisëse që, ndërsa degët i frushullijnë  herë me një mister drithërues,  e herë me një vrazhdësi cullake, një rrënjë e saj vjen e ngafulet mu në humusin e zi të diktaturës për t’ u shëndoshur e ardhangur estetikisht?  E vështirë ta thuash, sepse është një formulë që bën përzierjen e masës së elementëve të veçantë, një formulë që ka diçka nga fryma e shenjtë, magjitë e lashta, kabala, dhe çdo përzierje arbitrare s’ do të bënte gjë tjetër veçse do të na i shpërthente epruvetën eksperimentale në dorë, ashtu siç iu shpërthehet magjistarëve tek pëziejnë squfurin...   Te Mërkuna e Zezë, Agron Tufa ikën nga simbolika e ndërtuar me lëndë empirike realiste dhe na tërheq bukur, thjesht, ëmbël, në një rrëfim ku përzihen ngjarje, ndodhi, peizazhe realiste, me përfytyrime të praktikave mitike, në një botë ku misteri dramatik përzihet me seksin, jeta dimërore e fshatit malor zhytet në një mjegull të paparë marrëdhëniesh magjie, personazhet bartin një peshë kuptimore dhe një karakterizim psikologjik, që i vendos ata nën një tension dramatik të lëvizshëm."
Melodia e engjëllit blu

**Melodia e engjëllit blu** është një roman me autore Kristina Hita dhe redaktorë Çerçiz Loloçi dhe Skënder Hasko. Botuar në Tiranë, në vitin 2010 në shtëpinë botuese "Toena". Libri ka 246 faqe. 

## Referime
Kryqi i harresës

**Kryqi i harresës** roman, Autore: Flutura Açka. Botuesi: Toena. Faqet e librit 196. 

Për shkak të një fluturimi ajror të mbyllur, një shkrimtare e re gjendet në mes të një historie tronditëse që ngjet mes Shqipërisë dhe Holandës. Rikthimi i një gjaku gjashtëdhjetëvjeçar, një fëmijë dëshmitar dhe peng i tij, një djalë i ri me dilemat e emigrimit, një dashuri e fuqishme, por e dyzuar, një tjetër burrë fatkeq nën hije paranojash, një e huaj në udhëkryqet shqiptare, një familje, një qytet e më gjerë në "grackën" e Kanunit të Lekë Dukagjinit, si njerëz me fatin e varur te befasia - plazmojnë bashkë jetën në një libër të vetëm. Fatalitet, rikthimi përmbysës i së shkuarës, kërcënimi nga barbaria, shpresë diabolike, marrëzi dashurore, seks, udhëtime të prera, besë, mosbesim, gjak që përzjen personazhe të tërë, dy botë që përplasen herë pa u pajtuar, herë duke u tretur në një. Ky roman nga Flutura Açka sjell një kryq harrese, me qëllimin për të trokitur dhe zgjuar kujtesën kolektive shqiptare.
Kënga e asaj nate

**Kënga e asaj nate** roman, Autori: Telemak Koça. Botuesi: Toena. Faqet e librit 128.

Një rrëfim i gjallë që mund të gjendet shumë lehtë në mjediset e jetës shqiptare, por që gjithmonë do të pasohet me paragjykime. Romani përshkruan ngjarjet që kur lindi Vangjelica (Lica) e deri në planet e saj për martesë. Por jo çdo gjë shkon sipas parashikimit, një ndodhi e re futet në skenë dhe themelet e rrëfimit do të luhaten. ?
I do sytë e mi?

**I do sytë e mi?** roman, autore: Emila Markgjonaj. Botuesi: Toena. Faqet e librit 182. 

Është folur pareshtur, për periudhën pesëdhjetëvjeçare të komunizmit, që la shenjë në të gjithë brezat pasardhës. Ajo është sjellë në letërsi, nga këndvështrime të ndryshme, por autorja e sheh atë nëpërmjet syve të një fëmije. Detaje të së përditshmes; shkolla, familja, lagjja, të gjitha nën një diktat të rreptë, me sjelljet si buratinë të drejtuara nga një forcë e vetme. Një fëmijëri e lindur dhe e rritur mes mungesash, sakrificash e frikash; një fëmijëri e frustruar në ndjenja, dëshira; një fëmijëri që përgjonte e përgjohej. Kjo është autobiografia e autores që ndal në moshën pesëmbëdhjetëvjeçare. Në atë moshë, që siç thotë vetë autorja, nuk ekzistonte adoleshenca, por ishte kapërcimi për në moshën e të rriturve. Pra, mund të të arrestonin për arsye ordinere, dhe mbi të gjitha, për arsye politike. Por, gjithsesi, me gjithë humbjet e disfatat, autorja nuk heq dorë nga një tis humori, që e përshkon veprën fund e krye.
Muzeu i Ulqinit

.]]
**Muzeu i Ulqinit** (malaz. *Zavičajni muzej u Ulcinju*) është muze lokal që gjendet në Kalanë e Ulqinit, pjesën më të vjetër të Ulqinit, Mali i Zi.

I themeluar në vitin 1975, muzeu është i vendosur në pjesën e epërme të Kalasë, pranë portës veriore të saj. Pranë muzeut punon reparti arkeologjik (i vendosur në ndërtesën e quajtur Kisha-Xhami e Ulqinit) dhe reparti etnologjik (i vendosur në shtëpin e Familjes Uruçi) si dhe Galeria e Arteve (e vendosur në Kullën e Ballshajve). Në këto ndërtesa por edhe në hapësirën pranë Kishë-Xhamisë, që nihet si Pazari i Qytetit (ose Tregu i Skllevërve) ku gjenden disa qeli, janë të vendosur monumentet me të rëndësishme të historisë së Ulqinit. 

Në Kishë-Xhami janë të ekspozuara mbetje arkeologjike të qeramikës së lashtë greke dhe romake, qelq, numizmatikë, si dhe sendet që janë shfaqur gjatë sundimit të dinastive Vojislavljeviq dhe të Balshajve.  
Në Kullën e Ballshajve jane vendosur fotografi nga Ulqini si edhe qytetare te tij. Ka fotografi te figurave te shquara dhe pamja nga celjet e shkollave te para. Fotografite  nuk jane ndare ne etapa te caktuara kohore. Dritaret e kulles kane nje pamje te mire mbi det dhe qytet.

Në programin dhe planin e punës së Muzeut përfshihen: evidentimi, hulumtimet sistematike, mbledhja e eksponateve të ndryshme, mbrojtja e specializuar dhe përpunimi i materialit të gjetur, eksponimi i ekspozitave me vlera kulturore, shkencore dhe artistike.  

## Objekte historike 
Vlerë të posaçme kanë:
* Dy sëpata të tipit shkodrano-dalmatin të epokës së bronzit
* Mbishkrimi antik me shkrimin grek kushutar perëndeshës Artemida
* Një kame antike që paraqet perëndeshën Atena me helmetë 
* Në lapidarium janë të ekspozuara kapitele jonike, pjesë të ciboriumit të Kishës së vogël të shekullit IX dhe objekte nga periudha turke

## Galeria 

File:Qelitë në Kalanë e Ulqinit.jpg| Qelitë në Tregun e Robërve
File:Muzeu etnografik, Ulqin.jpg| Muzeu etnografik
File:Muri ciklopik, Ulqin.jpg| Muri ciklopik ilir
| Hyrja e muzeut
File:Kulla e Ballshajve.JPG| Kulla e Balshajve

## Shih edhe
* Muzeu Historik i Shkodrës
* Fototeka Kombëtare "Marubi"

## Referimet 
## Lidhje të jashtme 
* Faqja zyrtare e Muzeut të Ulqinit
Loja e kujtesës

**Loja e kujtesës** roman, Autori: Leka Skëndaj. Botuesi: Toena. Faqet e librit 200. 

Të ndihesh e dashuruar, e dëshiruar nga dikush që s’është partneri yt a është vallë mëkat? Çfarë e josh më tepër një mashkull provokimi femëror apo inteligjenca e saj?! Në përsiatjet midis të kaluarës dhe të tashmes dy personazhe te të dyzetat, të njohur krejt rastësisht në një bar, me anë të celularit komunikojnë për ndjesitë e tyre. Për atë që s’mund ta thonë me zë të lartë, për atë që gjykohet nga shoqëria. Secili më vete, rrëmon në të shkuarën duke rrëfyer eksperiencat intime, sensualitetin e marrëdhënieve dhe epshet spontane. Magjia që të ofron bregdeti i Vlorës, qëndrimi mes malit e detit, duket se i ka pushtuar dy personazhet e romanit, të cilët me anë të një loje psikologjike-frojdiane, cekin atë që është e paprekshme, atë që të gjithë e dimë, por kemi frikë ta pranojmë.
Kupa e Kosovës (basketboll)

Federata e basketbollit të Kosovës (FBK), pos garave të kampionatit Superliga e Kosovës organizon edhe garën Kupa e Kosovës. Ndeshjet zhvillohen me metodën e eleminimit, ku 16 ekipe ndahen në 4 grupe me nga 4 ekipe. Fitueset e grupeve luajnë mes vete për t'i fituar fituesit e grupeve të cilët kualifikohen për katërshen finale.

## Historiku
Prej 1997 - deri më sot:

## Fituesit 
Në këtë garë kryeson KB Prishtina me 15 trofe, para KB Trepça me 9 dhe KB Peja me 6 trofe të Kupës së Kosovës.
Fate Velaj

**Fate Velaj** (Vlorë, 1963) është piktor, fotograf dhe eseist shqiptar.

Më 1991 shkoi në Austri ku studjoi për menaxher arti e kulture, në universitetin e arteve të aplikuara në Vjenë ku pretendon se është diplomuar herë më 2001 e herë më 2006. Më 2011 është diplomuar për së dyti në Universitetin "Kristal", duke shkaktuar një polemikë në media, pasi u bë këshilltar i diplomacisë kulturore i Edi Ramës kur u bë kryeministër.

Ekspozitat personale më të suksesëshme si nga stili ashtu dhe nga mesazhi që përcjellin janë “Ngjyra jete” Fqinjët dhe arti i tyre” – Austri, “Art nga Maqedonia” -Shkup, “Ndërmjet Danubit e Nilit”- Kairo, “Kujtime nga e ardhmja”, Londër . “Merrëm dhe mua tek deti Jon” -Varshavë, ““Mirmëngjes Balkan”-që u ekspozua në Bukuresht, e Athinë. Ndërsa viti 2005 solli një sërë ekspozitash si ”Imitim nga jeta” hapur në Ëels, “Kujtime nga e ardhmja” – Vien, Austri dhe . "Vlora mon amour" - Vlorë, Vien, etj.

## Burime
Hoteli i drunjtë

**Hoteli i drunjtë** roman, Autore: Diana Çuli. Botuesi: Toena. Faqet e librit 232.

Një njeri i famshëm humbet punën, nuk gjen dot gruan dhe rrezikon burgun në të njëjtën kohë. Një detektive e re do të vihet në gjurmë të së zhdukurës dhe do të zbulojë plot të fshehta rrëqethëse e të habitshme, nëpër rrugët e Shqipërisë, e ndjekur nga një grup nordikësh të dyshimtë. 

Një subjekt që të mban peshë, një rrëfim plot të papritura, një stil i pasur e i rrjedhshëm, i përpunuar, ku nuk mungon humori e situata nga më të habitshmet. Edhe një herë Diana Çuli na jep në dorë një vepër të saj, e cila na befason me risitë krijuese që sjell.
Hiri (roman)

**Hiri** roman, Autore: Flutura Açka. Botuesi: Toena. Faqet e librit 164. 

Enora Gjura, një gazetare terreni e një të përditshmeje në Tiranë, njihet rastësisht një pasdite gjatë shërbimit të saj të radhës në Prishtinë, me një piktor shumë të njohur shqiptar, i emigruar në Amerikë në fillim të 90-tave. Një dashuri me "shikimin e parë", do t’i bëjë të dy personazhet protagonistë të një love story plot pasion. Por asnjëri nuk e di deri ku shkon e dukshmja dhe e fshehura e lidhjes së tyre. "Keqkuptimet" do të jenë kinse urat që do ta mbajnë këtë lidhje dhe rrëfimin e autores në harkun e një viti mes ndalesash të shpeshta psikologjike.
Gurkështjella

**Gurkështjella** roman, Autori: Naim Berisha. Botuesi: Toena. Faqet e librit 144.

Romani në vargje është një gjini e lëvruar rrallë në letërsinë shqipe, por edhe në atë botërore.  “Gurkështjella” është një sprovë letrare që autori Naim Berisha sjell për lexuesin shqiptar. “Gurkështjella” është konceptuar si një bashkëbisedim mes personazheve njerëzorë dhe jonjerëzorë. Autori godet me satirën e vet ato dukuri që pengojnë shoqërinë tonë të ecë përpara.
“Gurkështjella” është vendi ku zhvillohen të gjitha ngjarjet, ai është “kuvendi”  ku përplasin mendimet “kërriçat” dhe “gomarët”.
Gryka e pusit

**Gryka e pusit** roman, Autori: Arben Shehi. Botuesi: Toena. Faqet e librit 384. 

Në mesin e viteve ‘80, Argent Boksi, një arkitekt i ri dhe i talentuar "i sjellë me grup pune" në Institutin Shtetëror të Projektimit, befas vihet në dijeni të disa thashethemeve në lidhje me një projekt të tij të para disa kohëve. Përpjekjeve të tij të kota për të marrë vesh diçka reale përtej këtyre thashethemeve i bashkohen edhe kolegët e zyrës: Hektori, miku i tij më i besuar dhe Diana Dardha, gruaja bukuroshe e një zyrtari të lartë të administratës partiake. 

Duket absurde por, ndonëse vlerësuese për atë projekt, të cilin ai vetë e konsideronte pa vlera, janë pikërisht ato "vlerësime" që nëse do të vërtetoheshin, mund të rezultonin fatale për fatin e tij. I lodhur nga hamendjet zhbiruese për të vërtetën torturuese ai detyrohet të presë që gjithçka të rrjedhë sipas drejtimit, të cilin ai nuk ka më asnjë mundësi ta ndryshojë. Një seri ndodhish dhe meskinitetesh mbi të cilën është ndërtuar e gjithë thashethemnaja e çuditshme, do ta ndihmojnë për të kuptuar pusin e thellë e të pashpresë në të cilin duket se nuk është i vetëm... 

Përmes absurdit të dramës së Argent Boksit, autori na rrëfen mjeshtërisht se, realiteti i asaj kohe nuk është gjë tjetër veçse një tërësi absurditetesh të kthyera në sistem. Simbolika e groteskut me një lojë artistike të përsosur të galerisë së absurdit te personazhet butaforikë si, Turhani, Qimo Kostari, Rufi, Aristidhi etj., shpesh herë merr përmasa përgjithësuese për tërë realitetin tragjikomik të kohës.
Goja e botës

**Goja e botës** është roman i autorit Zija Çela. Botuesi: Toena. 

## Përmbajtja 
Ne ishim mësuar që të shihnim ëndrra të përbashkëta, ose ëndrra që kalonin nga njëri te tjetri,ose ndonjë ëndërr që ishte fort e gjatë, si filmat serialë, dhe atë e shihnim me vijim natë pas nate. Aty ku jeton, njeriu i shkretë jepet pas ëndrrës së vet. Mirëpo njerëzimi një ëndërr të përbashkët sheh, veçse diku shihet më herët dhe diku më vonë. Prandaj ka versione.

## Referimet 
## Literatura
Gjarpri dhe heronj të tjerë

**Gjarpri dhe heronj të tjerë** roman, Autori: Bashkim Shehu. Botuesi: Toena. Faqet e librit 296. 

Është një rrëfenjë e vuajtjeve, që mbush fletën e bardhë duke u zmadhuar nga shkrimi pashmangësisht i dendur, ashtu si dendësimi i territ të botës në një pyllishte të humbur jashtë njëmendësisë së botës, duke u dendësuar si për të fshehur diçka, Gjarprin e Madh, ose atë tjetrin, dyzimin e tij të zvogëluar, gjarprin që shfaqet në tri ëndrra ëndrra të njëpasnjëshme, trilogji ëndrrash, tri ëndrra në një. Gjarpri i Madh është i gjithëgjindshëm. Ai është Krijuesi i Gjithësisë dhe vetë Gjithësia, të çon në Ferr dhe është vetë Ferri. Gjarpri i Madh është i shumëfishuar te të gjithë personazhet dhe te të gjitha ngjarjet. Shumëfishimi i tij bëhet  në formën e pasqyrave të njëpasnjëshme duke arritur në pafundësi.?
Ëndrra e sandaleve me gurë "Swarovski"

**Ëndrra e sandaleve me gurë "Swarovski"** roman, Autori: Met Dervishi. Botuesi: Toena. Faqet e librit 360.

"... vetëm sandalet kishte, sandalet me gurë "Swarovski", që i kish veshur vetëm një herë, në mbrëmjen e maturës. Kishin tre gurë blu, ngjanin si për koncertet e Vjenës, për aristokracinë. Jona i shihte gjithnjë koncertet e Vjenës, koncertet e Vitit të Ri, shihte dhe gjerdanët e grave aristokrate, dukeshin si kristale bore, vetëtinin... Pa orën, ishte një e pesë; e shtypi butonin e ziles si me frikë, s’ishte e sigurt në e dëgjoi zilen dhe vetë. Kish veshur fundin xhins dhe bluzën, që kish pasur dje, kur kish shkuar te hoteli. S’donte t’i keqkuptohej vizita, kishte qenë mëdyshas, po sandalet me gurë "Swarovski" s’i kish veshur. S’donte t’i jepte vizitës kuptime të tjera që s’i kishte, s’e njihte këtë njeri..."
Dosja e tmerrit

**Dosja e tmerrit** roman, Autori: Fran Camaj. Botuesi: Toena. Faqet e librit 288. 

Sikundër edhe në romanet e tjerë Fran Camaj në qendër të romanit "Dosja e tmerrit" ka fatin e malësorit. Ngjarjet e tij zhvillohen në periudhën e Luftës së Dytë Botërore, gjatë pushtimit nazifashist, në Mal të Zi. Paksa gotik në stil, romani fillon me një thes të bardhë. Ndeshim kështu një antitezë midis thesit të bardhë dhe gjëmës së zezë që ai fsheh. Gjetje e veçantë e Fran Camajt është zgjedhja e personazheve të cilët bartin një forcë të jashtëzakonshme. E, veçojmë këtu, figurën e Stanës, nëpërmjet së cilës kalojnë të gjithë personazhet e ngjarjet e tjera. Romani fillon me Stanën grua dhe mbyllet me Stanën plakë që ndahet nga kjo botë. Me një stil të veçantë, trajtesë të imtësishme të ngjarjeve e karaktereve, me një simbolikë domethënëse "Dosja e tmerrit" i sjell lexuesit shqiptar një roman interesant dhe cilësisht të mirëzgjedhur.
Ari - Princesha e ëndrrave

**Ari - Princesha e ëndrrave** Autori: Nadir Mura. Botuesi: Toena. Faqet e librit 168.

Në qoftë se mendoni se e dini se si është krijuar gjithësia e njerëzimi; në qoftë se besoni në Zot apo në shkencë; në qoftë se tashmë jeni të bindur se asgjë nuk është më e panjohur për ju, atëherë në qoftë se jeni guximtarë dhe mendoni ndryshe: lexoni ketë libër. Mes personazheve surrealë, mes situatave absurde e dinamikës së ngjarjeve, ky libër do të zbulojë para jush një botë krejt të veçantë. Do të hapen horizonte të reja e të paeksloruara më parë të cilat do t’ju çojnë në dimensione të panjohura. Iluzionisti me famë botërore bën një përpjekje serioze për të përçuar para lexuesit shqiptar këtë botim dygjuhësh. I ndërgjegjshëm që do të ngjallë diskutime, kundërshtime, debate ai i mëshon idesë së vet për krijimin e njerëzimit në një mënyrë që ne nuk e kemi ndeshur më parë. Ai e ka trajtuar veprën e tij si një përrallë, me personazhe fantastike: Princesha e Ëndrrave, Plaku i Urtë, Hairami, Ani etj., me anë të simbolikave domethënëse, i përçojnë një mesazh të fuqishëm atyre që ende kanë dilema për sa i përket ekzistencës së sotme.
Ndërgjegjja e humbur

**Ndërgjegjja e humbur** Autori: Mëhill Tanushi. Botuesi: Toena. Faqet e librit 336.

... Në ç’vit, pra, isha sot në bulevardin qendror të Tiranës?! Në 1991, në 1997 apo në 1998? Në të gjitha protestat e këtyre viteve në këtë bulevard dhe në sheshe të tjera kisha qenë prezent në detyrën e gazetarit, po tani jemi në 2011, jemi 20 vjet larg ’91-shit dhe unë kisha ardhur i përmallur për vendin dhe njerëzit. Isha sinqerisht i shokuar dhe i tronditur, ndaj s’qëndrova gjatë aty. Me sytë përdhe dhe me çadrën që e trokisja herë-herë nëpër pllakat e trotuarit nga moskuptimi dhe mospërqendrimi, u largova. Rrugës në ikje kuptova qartas një gjë: që vendi dhe politika, janë futur dhe po përsërisin veten dhe kohën në një rreth vicioz
Me Filipin

**Me Filipin** Autori: Mitro Çela. Botuesi: Toena. Faqet e librit 288. 

Në vitin 1948, kur Partia e Punës bënte Kongresin e saj të Parë, bashkëshortët Çela, lindën Mitron, si fëmijën e tyre të 11 (për kureshtarët: në bashkëpunim bënë 13 fëmijë). Diploma: ekonomist. Zanati: gazetar. Filimisht, viti 1972, në "Zërin e Popullit". Pas 16 vjetëve, më vunë drurin nga "ZP"-ja. Më degdisën për edukim, si korrespodent të gazetës "Bashkimi" në Elbasan. Kur u ktheva në Tiranë, më bënë shef. Pata vetëm një vartës: Filipin. ("Merre ti, - tha kryeredaktori, - me Filipin jetoj si mbi mina!") Duke qenë një nga themeluesit e PD-së, 12 dhjetor 1990, domosdo nisa punë në gazetën "RD". U bëra edhe kryeredaktor. Zëvendës zgjodha Filipin. Pata një lajthitje: e doja gazetën të pavarur?! Me të drejtë, më vunë fshesën. Nga halli, nisa të kullos gazetë më gazetë, sipas nivelit të honorarëve. Kam një grua për të trashëguar dhe një djalë për të rritur! Në mars të ’91-shit, u bëra edhe unë, politikan profesionist! Lashë penën për kolltukun e deputetit. De more de! Deputet në tri legjislatura. Dy herë drejtpërsëdrejti. Në zgjedhjet e 26 majit ’96 isha i 42-ti në listë. Në atë vit, falë bojkotit socialist, lista e deputetëve të PD-së u zgjat e u bë tërkuzë. Fitova edhe unë! Ndenja plot 6 muaj! Nuk kisha ndër mend të largohesha! Na përzunë të gjithëve. Ika edhe unë. Sipas Europës me zgjedhje të pranueshme. Sipas kandarit tim: me kryengritje! … Kur mbeta "thatë", thashë t’i kthehem zanatit të vjetër: Të fabrikoj llafe. Me këtë filozofi, kam botuar tre libra publicistikë. Së pari, "Kronikë e një politikani të dështuar". Së dyti, "Mes Kosovës dhe Epirit". Së treti, "Haberet e Mitros". Kur u lodha së shkruari në gazeta, përfundova këshilltar i Filip Çakulit në "Fiks… Fare"… Kusurin, kush ka bakërr në kohë, mund ta mësojë duke lexuar librin…
Zjarr i fjetur

**Zjarr i fjetur** Autori: Azem Shkreli. Botuesi: Toena. Faqet e librit 168. 

"E shtunë pas një të premte do të paralajmëroj poeti i fundin e një jete, e cila vazhdon të rrapëllojënë bibliotekën tonë; se është një zjarr i fjetur, që nuk e mbulon hiri i fjalëve. Mund ta dëgjoni edhe këtë përzgjedhje, nëse dini lojën e fjalëve.."
Nezir Ago

**Nezir Ago** skulptor shqiptar nga Berati.

Vepra e parë publike është statuja e flautistes e derdhur ne bronz që në vitin 1989 dhe e vendosur në ambientet e lulishtes së qytetit të Beratit. Më vonë ka realizuar disa vepra të tjera si: memoriali i ujësjellësit të Bogovës, i vendosur në sheshin para turizmit; Konstandini i Madh i vendosur në kala; monumenti i Safet Boletinit në Mitrovicë, Kosovë; memoriali në Sinjë dhe monumenti i pavarësisë në Çorovodë. Ka edhe mjaft vepra të tjera që janë ekspozuar në ambientet publike të Kuçovës, Fierit, Elbasanit, Mitrovicës, Beratit, Skraparit.
Lutje dimri

**Lutje dimri** poezi të zgjedhura, Autore: Flutura Açka. Botuesi: Toena. Faqet e librit 184. 

Thjesht është fjala për një poezi, përkatësisht për një ngasje poetike drejt mirësisë, poezi që në thelb, pavarësisht zënien e ngacmimit frymëzues, rrezaton mision drejt përsosmërisë. Në këtë frymë vjen i realizuar artistikisht komunikimi i saj mes impulseve të brendshme dhe detajeve, reflekseve nga përditshmëria. Tërë ato ngjyrime vijnë si autorrëfim i qetë dhe i urtë nga jashtë, por jo edhe pa dramacitet të brendshëm.
Lulja Alba (poezi)

**Lulja Alba** poezi të zgjedhura, Autore: Linditë Ahmeti. Botuesi: Toena. Faqet e librit 240.

"… Lulja Alba e cila ndonëse nën ferrë e nxjerr mbi botë bardhësinë po pse nën ferrë lulja e bardhë e liqenit nën ferrë…"
Letër Zotit

**Letër Zotit** poezi të zgjedhura, Autori: Agim Vinca. Botuesi: Toena. Faqet e librit 296.

## Burmi i të dhënave
Vdekja nuk është fjala e fundit

**Vdekja nuk është fjala e fundit** Autori: Enver Gjerqeku. Botuesi: Toena. Faqet e librit 216.

Të shkruash për këtë poet do të thotë të përjetosh të bukurën, ndjenjën estetike, mjeshtërinë krijuese; të depërtosh në laboratorin e tij e të humbasësh në universin e fjalës, të rimave, e muzikalitetit tek hulumton pikën ku puqen fjala dhe tingulli; të shtresosh përmbajtje e ide dhe të bindesh, tek i qasesh tekstit poetik, se ke zënë të shpalosësh një fragment nga historia e popullit tënd, sublimen dhe njerëzoren, të zhvilluar në vazhdimësi e të thënë në kostum tjetër fare, që në letrat shqipe pak e kemi ndeshur, se e gjithë bukuria e poezisë qëndron te funksioni i fjalës dhe i figurës.
Shtatë mijë shirat e mia

**Shtatë mijë shirat e mia** Autori: Petrit Ruka. Botuesi: Toena. Faqet e librit 200. 

Parë nga pikëpamja e qëndrimit që mban ndaj jetës, njeriut dhe vetes, poezia e Petrit Rukës do të mund të karakterizohej si poezi e peizazhit shpirtëror. Shpalimi i botës komplekse shpirtërore të njeriut, depërtimi në labirintin e dëshirave, ëndrrave, shpresave, dilemave dhe shqetësimeve të subjektit lirik, është një veçori e përgjithshme e kësaj poezie. Ky pozicion, sa soditës, aq edhe refleksiv, e përcakton në masë të madhe edhe strukturën ritmike dhe figurative të kësaj poezie.
Anna Rita Del Piano

**Anna Rita Del Piano** emri i vërtetë **Anna Rita Viapiano** është një aktore italiane e lindur me 26 korrik 1966 në Cassano delle Murge, Itali.

## Lidhje të jashtme 
*
Vesë tingulli

**Vesë tingulli** poezi, Autore: Valdete Antoni. Botuesi: Toena. Faqet e librit 200.

Kur lexon poezitë e Valdetes lexuesi provon emocione për ato gjetje, shprehur me aq finesë befasuese; njoha sinqeritetin e gruas nën një vello të hollë, lehtas mbuluar, gati-gati me petale lulesh ku frymon fati i gruas me të gjithë abc-në e femrës. Ka në këtë poezi, psherëtima të lehta që s’duan ta nxjerrin dhimbjen nga buzët; ka këngë, ngjarje e elegji të shpirtit njerëzor, shprehur me një lirizëm të hollë artisteje; ka vargje, ritme e melodi të brendshme, ku fryn një fllad i lehtë që ngjall sythe të tharë e të fjetur. Çdo qenie femërore, "gjen veten në harkun burrëror... si një vesë tingulli dhe... nga habia le të ngrijë dhe le të bëhet femër...". Lexuesi e përjeton poezinë e Valdete Antonit me emocion gjallërues, me një dridhmë të lehtë si frymë, ku vibron tej e tej një ajër i kulluar, e duket se një dorë e bardhë fshin të keqen rënë si pluhur mbi sendet e ngrira e të ndjek pas një buzëqeshje e çiltër e bota të bëhet më e bukur, më harmonike. Poetja komunikon thjesht, por figurshëm, e poezia e saj na vjen si zbulim paqeje e mirëkuptimi. Ajo është e dashuruar me të gjitha sendet, objektet, ngjarjet, njerëzit e kësaj bote. Të gjithë mbushin jetën e saj të përditshme dhe poetja si nga një frymë e sipërme, i mbush ata me dritë. E, nëse ata janë tingujt e jetës, ajo është vesa përmbi ta. Në këto poezi vezullon fisnikërisht një diell i brendshëm e unë do dëshiroja, që lexuesi ta përjetonte si akt dashurie.
Thirrje pa frymë

**Thirrje pa frymë** poezi, Autore: Enkeleda Pjetri - Rugjo. Botuesi: Toena. Faqet e librit 120. 

Poezia “Sinor i syve të tu” e përmbledhjes poetike “Thirrje pa frymë”.﻿

Gjithçka nga sytë,

(për sytë),

te sytë e gjeta.

 

Në piedestalin mitik,

para tyre,

pa medalje mbeta.

Në prehrin e durimit,

në ecje u mbështeta.
Shtegtim pulëbardhe

**Shtegtim pulëbardhe** poezi, Autore: Alma Papamihali. Botuesi: Toena. Faqet e librit 100.

Alma Papamihali me poezitë e saj na vjen me një prurje mjaft cilësore. Komunikimi i autores vjen i realizuar artistikisht mes impulseve të brendshme dhe detajeve, reflekseve të së përditshme. Poezia e saj rrjedh lirshëm, duke na dhuruar kënaqësi dhe qetësi. ndaj ngjitem lart, ndaj fluturoj në pupël reje jam shndërruar, nëse ky qiell mbi det s’do flinte, i imi mall, do ish harruar…
Nga dhimbja ime dalin zogj

**Nga dhimbja ime dalin zogj** poezi të zgjedhura, Autori: Koçi Petriti. Botuesi: Toena. Faqet e librit 268.

Koçi Petriti është një nga lirikët më të sprovuar dhe të spikatur si pak kush të poezisë së sotme. Dhe këtë e arriti në heshtje dhe me një këmbëngulje të pandalur. Koçi Petriti e kishte të qartë projektin e tij: idenë e mbijetesës së lirikës. Koçi Petriti përfaqësohet si baladisti më i suksesshëm në poezinë shqipe. Ky klasifikim është i vërtetë dhe faktohet lehtë dhe qartësisht. Në lirikat e Petritit erotizmi nuk karakterizon vetëm qeniet njerëzore, por edhe natyrën me elementet e saj të shumtë, erëra, lumenj, pemë, lule, zogj etj. Në poezinë e K. Petritit natyra është e erotizuar, erotomorfe dhe erotofore.
Tretur në polen drite

**Tretur në polen drite** Autore: Valdete Antoni. Botuesi: Toena. Faqet e librit 184.

Kjo përvojë shkrimi vjen e plotë si vokacion shprehës, si gjurmë e dëshmive të sendërtimit të poezisë, që ruan ekuilibrin ndërmjet thënies dhe domethënies, formës dhe mesazhit. Finesa dhe feminiteti zbulohet me përkujdesje ndaj fjalës dhe vargut, ndaj tingujve që rimojnë së jashtmi, kanë një temporitmikë të brendshme. Gjetjet poetike të formuluara në materien tekstore, në vargëzimin modern dhe klasik, në ritmikën brenda vargjeve, lidhen sidomos me lëvrimin e poezisë pa titull dhe pa shenja pikësimi.
Cassano delle Murge

**Cassano delle Murge**  është një qytet italian prej 14, 337  banorëve (2010) në provincën e Barit, në Pulia. 

Sipas të dhënave zyrtare në vitin 2009 në Monopoli banonin 384 shqiptarë.
Ternado

Tërmetet tektonike
Janë lëkundje të fuqishme dhe përfshijnë sipërfaqe të mëdha të tokës.Zakonisht shfaqen në zonat me rudhosje të re, ku ngritjet dhe fundosjet e sipërfaqes së Tokës janë intensive.Vatra e këtij tërmeti gjendet në rreth 70km thellësi të Tokës e në disa raste edhe më thellë.Janë më të shpeshtat, rreth 90% të gjitha tërmeteve janë tërmete tektonike.Shfaqen rreth 80.000 tërmete tektonike në vit e prej tyre rreth 10 janë shumë të fuqishme.
Ditari i dhimbjeve

**Ditari i dhimbjeve** poezi, Autori: Sadulla Zendeli (Daja). Botuesi: Toena. Faqet e librit 72.

Një libër i vogël, i shkruar në formën e një  ditari poetik që përfshin një periudhë të gjatë kohore prej pesë dekadash. Janë vargje të vërteta, janë vargje marrë nga jeta” – thotë autori, poezitë e të cilit lexohen me një frymë.
Sharkia

**Sharkia** është vegël muzikore popullore zakonisht me pesë tela. Ka kasën të punuar nga një copë e vetme druri dhe bishtin e gjatë me 14 perde. Përdoren edhe tipa të tjerë sharkie, deri me 12 tela dhe 22 perde. Tingujt e sharkisë janë të thellë dhe kumbues. Me sharkinë shoqërohen në mënyrë heterofonike një pjesë e mirë e këngëve lirike dhe epike, të kënduara nga burrat, si dhe valle të ndryshme popullore. Shquhet si një ndër veglat më komplekse, përdoret e vetme ose në formacionet orkestrale si vegël kryesore. Loja përqëndrohet kryesisht mbi telin e  parë, dy të tjerët mbajnë iso. Në hyrjet dhe fundet e frazave përfshihet edhe teli i tretë, duke i dhënë tonin nënbazal. Kjo krijon një nga efektet kadenciale më karakteristike të kësaj vegle. Sharkia bashkohet me vegla të tjera zakonisht me çiftelia, fyelli, dajrja dhe qemanë (violinë). Sharkia 12 telëshe është përdorur në formacione instrumentale më të gjëra si vegël udhëheqëse. Sharkia është e përhapur në Tropojë, Kukës,Dibra, ndërsa treva kryesore e saj është Gjakova me rrethet. Gjendet edhe në zonat e Komunës së Pejës, Drenicës, Prishtinës, Prizrenit, në Podrime si dhe në zonat e Hasit, Shkodres, etj...

## Shih edhe 
* Çiftelia

## Burimet