Leonid Stein

**Leonid Zakharovych Stein** (Ukrainisht: Леонід Захарович Штейн; 12 nëntor 1934 - 4 korrik 1973) ishte një mjeshtër i madh sovjetik shahu nga Ukraina. Ai fitoi tre Kampionate Shahu të BRSS në vitet 1960 (1963, 1965 dhe 1966) dhe ishte ndër dhjetë lojtarët më të mirë në botë gjatë asaj epoke.

## Jeta e hershme 
Leonid Stein lindi në Kamenets-Podolsky. Ai ishte një ukrainas jehud që shërbeu në Ushtrinë Sovjetike.

Në vitin 1955 dhe 1956, ai barazoi vendin e parë në Kampionatin individual të Ushtrisë. Ai arriti titullin Mjeshtër kombëtar për shah në moshën relativisht të vonë, 24 vjeç, por, siç dëshmojnë titujt e tij në Ushtri kundër konkurrencës së fortë, ai ka të ngjarë të ketë qenë në atë forcë disi më herët. Në moshën 24 vjeç, ai garoi për herë të parë në Kampionatin e Shahut të BRSS në Tbilisi, 1959. Vitin pasardhës ai fitoi Kampionatin Ukrainas në Kiev, duke e fituar atë përsëri në vitin 1962. Ai luajti në tabelën e parë për ekipin sovjetik në Olimpiadën Studentore të Helsinkit në 1961, duke shënuar një pikë të fortë +8, =3, −1, dhe duke ndihmuar ekipin e tij të fitonte medaljet e arta në përgjithësi.

## Mjeshtër i Madh dhe Kampion Sovjetik 
Stein barazoi vendin e tretë në Kampionatin Sovjetik të vitit 1961, në Moskë, duke mposhtur Tigran Petrosian gjatë rrugës. Ai fitoi titullin e tij të parë sovjetik në Leningrad 1963; ai barazoi me Boris Spassky dhe Ratmir Kholmov në vetë turneun, pastaj fitoi ndeshjet eliminatore. Ai fitoi përsëri në Tallinn, 1965, dhe e përsëriti vitin tjetër, 1966, në Tbilisi. Dy fitore të jashtëzakonshme në turne ndërkombëtar u arritën në Moskë 1967 (në përkujtim të 50-vjetorit të Revolucionit të Tetorit 1917) dhe Moskë 1971 (Memoriali Alekhine, i barabartë me Anatoly Karpov). Të dy turnetë e Moskës konsideroheshin ndër turnetë më të fortë në historinë e shahut deri në atë kohë. Fitore të mëtejshme në turne ndërkombëtarë u shënuan në Sarajevë (Bosnjë) 1967, barazim me Borislav Ivkov, Hastings 1967–68, Kecskemét 1968, Tallinn 1969, Pärnu 1971, dhe Las Palmas 1973, barazim me Tigran Petrosian. Nga viti 1963 deri në vdekjen e tij të parakohshme në vitin 1973, Stein ishte në dhjetë lojtarët më të mirë në botë, ose pak jashtë këtij diapazoni.

## Zhgënjimet për sfidën e titullit botëror 
[parapamje|Amsterdam Interzonal 1964 (nga e majta në të djathtë) Leonid Stein, [Mark Taimanov, Borislav Ivkov, Andor Lilienthal dhe Vasily Smyslov ]]
Me rezultatin e tij të fortë në Kampionatin Sovjetik të vitit 1961, ai fitoi të drejtën për të luajtur në turneun Ndërzonal të Stokholmit të vitit 1962. Loja e tij atje ishte e shkëlqyer, duke përfunduar në barazim për vendet e 6-ta dhe të 7-ta, por atij iu mohua e drejta për të avancuar në Turneun e Kandidatëve, për shkak të një rregulli të FIDE-s në fuqi që i kufizonte kualifikuesit nga çdo vend në tre (në këtë rast BRSS). Ai kishte përfunduar pas sovjetikëve të tjerë Efim Geller, Petrosian, dhe Viktor Korchnoi. Pavarësisht se fitoi një ndeshje playoff me 3 drejtime kundër Pal Benko dhe Svetozar Gligorić për vendin e 6-të dhe të fundit, për shkak se sovjetikët e lartpërmendur përfunduan para tij, Steinit iu mohua vendi i fundit dhe Benko iu dha ai në vend të tij.

Një ngjarje shumë e ngjashme ishte historia e turneut të radhës, Ndërzonal i Amsterdamit në vitin 1964. Stein zuri vendin e pestë, i mjaftueshëm për kualifikim për çdo lojtar jo-sovjetik, me një total të jashtëzakonshëm prej 16½ / 23, por iu pengua avancimi. Ai kishte përfunduar pas sovjetikëve të tjerë Mikhail Tal, Vasily Smyslov, dhe Boris Spassky, të cilët, së bashku me mjeshtrin e madh danez Bent Larsen, kishin shënuar të gjithë nga 17 pikë. Ai përfaqësoi BRSS në Olimpiadën e Tel Avivit atë vit, duke shënuar një rezultat të shkëlqyer 10/13 dhe duke fituar një medalje ari individuale në tabelën e parë rezervë. Përsëri, ai ishte në skuadrën sovjetike në Olimpiadën e Havanës në vitin 1966, duke shënuar 9/12, duke fituar një medalje argjendi individuale në tabelën e katërt. Të dyja herët, Bashkimi Sovjetik fitoi medaljet e arta ekipore.

Përsëri, në vitin 1967, Stein u kualifikua për Ndërzonalin e Sousse, duke shënuar rezultate të mira, në një barazim për vendet e 6-ta deri në të 8-tën, por iu desh të kalonte një ndeshje tjetër play-off me Samuel Reshevsky dhe Vlastimil Hort, në Los Anxhelos, të cilën e fitoi Reshevsky.

Ai ishte në anën sovjetike për Kampionatet Evropiane të Ekipeve në Hamburg 1965 dhe Kapfenberg 1970, të dyja të cilat ishin fituese. Ai shërbeu si zëvendësues në ekipin sovjetik për Ndeshjen e Shekullit kundër ekipit të Pjesës tjetër të Botës, në Beograd 1970. Ai luajti një ndeshje, duke humbur ndaj Larsen.

Stein ishte kualifikuar tashmë për Ndërzonalin e Petropolis 1973 dhe konsiderohej një favorit i mundshëm për të fituar të gjithë ciklin e kandidatëve.

## Vdekja 
Ai vdiq nga një atak në zemër në moshën 38 vjeç në hotelin Rossiya në Moskë, ndërsa përgatitej të nisej për në kampionatin evropian të shahut në Bath të Anglisë. Në kohën e vdekjes, ai ende konsiderohej si një nga pretendentët kryesorë për Kampionatin Botëror. Ai u varros në Kiev, në vendlindjen e tij, Ukrainë. E veja dhe fëmijët e tij aktualisht jetojnë në SHBA.

## Stili dhe trashëgimia 
Stili krijues i Stein u ndikua shumë nga Chigorin dhe Alekhine. Ai ishte një lojtar shumë intuitiv dhe natyral. Ai konsiderohej si një gjeni sulmues i shkëlqyer, por megjithatë luajti shah shumë të shëndoshë, duke qenë më pak i gatshëm se Tali të ndërlikonte me rezultate të paparashikueshme. Ai shkëlqeu në hapje të mprehta siç janë sistemet e Indianit të Mbretit me të dyja ngjyrat, Mbrojtja Grünfeld dhe Mbrojtja Siciliane.

Ai ishte një nga lojtarët e paktë që kishte një rezultat të barabartë kundër Vasily Smyslov, Tigran Petrosian dhe Mikhail Botvinnik. Ai kishte rekorde plus kundër Mikhail Tal, Boris Spassky, dhe Paul Keres. Stein mundi shumë nga lojtarët më të mirë të epokës së tij.

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* Leonid Stein profili dhe lojërat në Chessgames.com
* "Remembering Leonid Stein,", by Dennis Monokroussos, 8/7/05
* "Leonid Stein Obituary", New York Times
* "Leonid Stein: Instinctive Romantic", Jon Manley në revistën Kingpin.