Nobiles

***Nobiles*** (njëjës *nobilis*, 'fisnik', 'i shquar'}}) ishin anëtarë e një rangu shoqëror në Republikën Romake që tregonte se dikush ishte "i mirë-njohur". Kjo mund të ketë ndryshuar përgjatë kohës: në kohën e Ciceronit, dikush ishte i shquar nëse rridhte nga një person që kishte qenë zgjedhur konsull. Në periudhat më të hershme dhe më gjerësisht, kjo mund të ketë përfshirë një grup më të madh të përbërë nga ata që ishin patricë, rridhnin nga patricë që ishin bërë plebejë nëpërmjet *transitio ad plebem*, ose rridhnin nga plebejë, që kishin mbajtur poste kurule.

## Historia
*Nobiles* u shfaq pasi Konflikti i Rendeve krijoi barazi ligjore midis patricëve dhe plebejve, duke i lejuar plebejtë të mbanin magjistratura; gjendja e të qenit "i njohur" ishte e lidhur me të drejtat e *nobiles* për maska mortore () dhe aktorët në proçesionet mortore aristokratike. Sidoqoftë, termi është gjerësisht i padëshmuar deri në mesin e Periudhës Republikane, duke qenë i futur në Periudhën e Vonë Republikane si një përshkrim më shumë se një status. Duke fituar një maskë të tillë, kërkesë që të mbaje një të tillë për tu cilësuar i kualifikuar në magjistraturat kurule.

Këto zgjedhje nënkuptonin se fisnikëria republikane nuk ishte tërësisht e mbyllur. As përgjatë Republikës *nobiles* nuk gëzonin privilegje të veçanta. Në Periudhën e Vonë Republikane, dikush që bëhej *nobiles* etiketohej si një *novus homo* (), një arritje e pazakontë. Dy nga shembujt më të shquar të këtyre njerëzve të *rinj* të vetë-arrirë ishin Gaius Marius, i cili e mori konsullatën shtatë herë, dhe Ciceroni. Ndërsa njerëzit tërësisht të rinj ishin të rrallë, elita politike si e tërë u përmbys, pasi disa familje ishin të paafta për të fituar zgjedhjet përgjatë brezave të shumta, ndërsa familje të tjera u bënë më të shquara, duke krijuar ndryshime të ngadalta dhe osmotike.

Prestigji i *nobiles* ishte i lidhur drejtpërdrejtë me zgjedhjen e tyre në poste të larta nga populli. Gjatë Republikës Romake, *nobiles* nuk zotëronin më pak se rreth 70 përqint të konsullatave në periudha të gjata; nga koha e Ciceronit, *nobiles* si në tërësi mbanin më shumë se 90 përqint të të konsullatave, një përpjesëtim "në mënyrë të shënuar i paprekur nga krizat më të dhunshme politike". Ngushtimi i asaj që e bënte dikë pjesë të *nobiles* ndodhi rreth kohës së Reformave Kushtetuese të Sulës, me "senatin e tij më të madh me një rreth përpjesëtimor më të vogël elitar senatorësh... shumë italianë të rinj në senatin sulan dhe numrin e rritur të pretorëve", që bëri që elita ti mbyllte rangjet për të ruajtur prestigjin e saj.

Përgjatë kohës së Augustit, një *nobilis* gëzonte akses më të lehtë te konsullata, me një kërkesë moshore të ulur ndoshta në 32 vjeç. Gratë që rridhnin nga konsujt Augustan konsideroheshin gjithashtu si pjesë e fisnikërisë romake. Termi i referohet akoma pasardhësve të konsujve republikanë dhe triumviralë, por nga Periudha Antonine, shumica e familjeve fisnike ishin shuar; një nga të fundit ishin Acilii Glabriones, që mbijetuan deri në shekullin e IV.

## Shiko gjithashtu
* Klasa shoqërore
* Fisnikëria
* Aristokracia (klasë)
* Klasa e lartë
* Klasa e mesme
* Klasa punëtore
* Lufta e klasave
* Elitizmi
* Inteligjencia
* Klasa sunduese
* Turma
* Pabarazia shoqërore
* Struktura shoqërore
* Hospitium
* Amicitia
* Orcus
* Vivarium
* Aedilen
* Ager publicus
* Albanët (latinë)
* Amfiteatri Romak
* Anijet Romake
* Arcana imperii
* Arkitektura Romake
* Arkitektura e Teatrove Romake
* Arsimi në Romën e lashtë
* Arti romak
* Auguri
* Besimet e lashta mesdhetare
* Bujqësia në Romën e lashtë
* Censori
* Ciceroni
* Cirku Romak
* Civitas
* Civitas libera
* Civitas foederata
* Civitas sine suffragio
* Civitas stipendaria
* Colonus (person)
* Consilium principis
* Consistorium
* Cursus honorum
* Çitadela
* Dashuria Greke
* Dediticii
* Diktatori romak
* Drungos
* Dux
* Dymbëdhjetë Tabelat
* E drejta romake
* Ekonomia Romake
* Equites
* Ergastulum
* Feja romake
* Festivalet Romake
* Filozofia e lashtë romake
* Fiset Italike
* Forumet Romake
* Gaius Marius
* Gens
* Harku i Triumfit
* Honestiores dhe humiliores
* Horreum
* Horreum (Epir)
* Iliro-romakët
* Institucionet politike të Romës së lashtë
* Instrumentum regni
* Kalendari Romak
* Këshilli i Plebejve
* Klasa shoqërore në Romën e Lashtë
* Klima e Romës së Lashtë
* Kolona e Fitores
* Kolonia Romake
* Kufijtë ushtarakë dhe fortifimet romake
* Kultura e Romës së lashtë
* Kuvendi i Kuriatit
* Kuvendet Romake
* Kuvendi Tribal
* Lapis manalis
* Larja në Romën e Lashtë
* Latifundium
* Latinët
* Latium
* Lidhja Latine
* Limes Britannicus
* Llaçi romak
* Lustrum
* Lustratio
* Magjistratët romakë
* Magjistratët e Perandorisë Romake
* Mare Nostrum
* Marina Romake
* Martesa në Romën e lashtë
* Miliarium Aureum
* Misteret greko-romake
* Mjekësia Romake
* Mos maiorum
* Mundus Cereris
* Municipium
* Muri i Antoninit
* Nikopoli i Epirit
* Notitia Dignitatum
* Novus homo
* Optimates dhe populares
* Ordines
* O tempora, o mores!
* Pagus
* Pallatet perandorake të Romës
* Patricët romakë
* Perandoria Romake
* Peregrinus
* Periudha e Ngrohtë Romake
* Personalitete romake
* Plebejtë
* Pomerium
* Portretizimi Romak
* Pretori
* Primus inter pares
* Principati (Roma)
* Provinca romake e Epirit
* Republika Romake
* Rogatio
* Roma quadrata
* Romanitas
* Romanizimi (kulturor)
* Rrugët romake
* Selitë perandorake romake
* Senati Romak
* Shpyllëzimi gjatë periudhës romake
* Shtatë Kodrat e Romës
* Shtetësia Romake
* Shtëpia Romake
* Skllavëria në Romën e lashtë
* Spektaklet Romake
* SPQR
* Statusi në sistemin ligjor romak
* Tempulli Romak
* Teknologjia në Romën e lashtë
* Të Drejtat Latine
* Thermae
* Traditat romake të emërtimit
* Triumfi Romak
* Ujësjellësi Romak
* Umbilicus urbis Romae
* Ura e Trajanit
* Urbs
* Ushqimi dhe darka në Perandorinë Romake
* Ushtria Romake
* Veshjet në Romën e lashtë
* Vicus
* Vila Romake
* Zgjedhjet në Republikë Romake
* Zjarrfikja në Romën e Lashtë

## Referime 
### Citatimet fundore 
### Bibliografia 
* 
* 
* Hans Beck: *Karriere und Hierarchie. Die römische Aristokratie und die Anfänge des "cursus honorum" in der mittleren Republik*, Akademie-Verlag, Berlin 2005.
* Hans Beck: *Die Rolle des Adligen. Prominenz und aristokratische Herrschaft in der römischen Republik.* In: Hans Beck, Peter Scholz, Uwe Walter (red.): *Die Macht der Wenigen. Aristokratische Herrschaftspraxis, Kommunikation und "edler" Lebensstil in Antike und Früher Neuzeit*, Oldenbourg, Munich 2008, fq. 101–123.
* Jochen Bleicken: *Die Nobilität der römischen Republik.* In: *Gymnasium* 88, 1981, fq. 236–253.
* Klaus Bringmann: *Geschichte der Römischen Republik. Von den Anfängen bis Augustus.* Beck, Munich 2002.
* 
* 
* 
* Matthias Gelzer: *Die Nobilität der römischen Republik.* Teubner, Leipzig 1912.
* Karl-Joachim Hölkeskamp: *Die Entstehung der Nobilität. Studien zur sozialen und politischen Geschichte der Römischen Republik im 4. Jahrhundert v. Chr.* Steiner, Stuttgart 1987, .
* Fergus Millar: *The Political Character of the Classical Roman Republic, 200–151 B.C.* *Journal of Roman Studies*, 74, 1984, fq. 1–19.
* 
* R. T. Ridley: ''The Genesis of a Turning-Point: Gelzer's "Nobilität"*. *Historia'', 35, 1986, fq. 474-502.
*