Draupadi Ratha

**Draupadi Ratha** është një monument në kompleksin e Pança Rathave në Mahabalipuram, më parë të quajtur Mamallapuram, në bregun e Coromandelit në gjirin e Bengalit në distriktin Kancheepuram të shtetit indian Tamil Nadu. Është një shembull i Arkitekturës monolitike shkëmbore të Indisë. Daton që nga fundi i shekullit të VII, atribuar mbretërimit të Mahendravarmanit I dhe djalit të tij, Narasimhavarmani I]] (630–680 i e.s.; i quajtur edhe Mamalla, ose "luftëtari i madh") i mbretërisë Pallava. I gjithë kompleksi është nën autoritetin e Archaeological Survey of India (ASI) dhe është pjesë e Grupit të monumenteve në Mahabalipuram të shpallur trashëgimi botërore e UNESCO-s që nga viti 1984.
E ngjashme me një karrocë (*ratha*), është skalitur nga një bllok i vetëm shkëmbor i gjatë prej graniti. Megjithëse shpesh gabimisht konsiderohet si një tempull, struktura nuk u shenjtërua si e tillë pasi nuk u përfundua për shkak të vdekjes së Narasimhavarmanit I. Struktura është emërtuar sipas emrit të bashkëshortes së përbashkët, Draupadi të Pandavave të eposit të Mahabharatas, megjithëse ky emërtim është i pabazuar në të dhënat historike.

## Gjeografia
Siti gjendet në Mahabalipuram (i njohur më parë si Mammallapuram) në bregun e Coromandelit në gjirin e Bengalit të Oqeanit indian në distriktin Kancheepuram. Është afërsisht 56&nbsp;km në jug të Chennai (i njohur më parë si Madras), kryeqyteti i shtetit të Tamil Nadu-së, ndërsa nga Chengalpattu është rreth 32&nbsp;km larg.
Draupadi Ratha është në skajin verior të Pancha Rathave, mbi shtratin e gjatësor prej shkëmbi mbi të cilin janë skalitur. Pjerrësia e terrenit ngrihet lehtësisht nga veriu për në jug. Megjithëse është konsideruar një tempull monolitik, termi "tempull" është i pasaktë pasi pesë rathat nuk u përfunduan ndonjëherë,
Ratha është e vendosur në një plan katror dhe është në formën e një *bangla-je* ("një kasolle në Bengal"). Përmasat e saj të jashtme janë 3.4 m x 3.4 m, e ngritur në një lartësi prej 5.5 metrash. Mbi *upapptha-n*, e cila formon një platformë të përbashkët me Arjuna Ratha-n, një stupi ka qenë skalitur nga shtrati shkëmbor në kënd dhe nuk ka qenë shkëputur nga faltorja kryesore. Çatia ka formë lakore dhe përfundon si një katror prej 0.76 m në krye. Çatia është e ngjashme me atë të një kasolleje, me motive dekoruese te nyjat bashkuese. Hyrja e tempullit është e drejtuar nga perëndimi. Dera e hyrjes është skalitur mbi një platformë të ngritur, e cila është e mbajtur në këkat e elefantit dhe luanit në përmasa të mëdha në sekuencë alternuese. Mbi derën e hyrjes ndodhen harqet dekorues "makara torana" me dy fasha; këto torana janë tipike të stilit Mahendraverma dhe shihen gjithashtu në shpellat dhe më vonë do të modifikoheshin në një fashë të vetme gjatë sundimit të Rajasimha-s. Dhoma që bujt hyjnitë është 2 m e gjatë dhe 1.4 m e gjerë.

### Veçoritë
Në tempull shihen të paraqitura imazhe të shumta të Durgës, veçanërisht në shenjtërore dhe po ashtu në sipërfaqen e jashtme të murit lindor. Te dera janë portretizuar shalabhanjika-t ose dy rojat femërore dvarapalaka, që janë po ashtu në formën e hyjneshës. Tempulli pohoet se gjeneron "energji primale" në konsonancë me karakteristikat e perëndeshës Durga; dvarapalika në të majtë ka një hark në dorën e saj dhe ajo në të djathtë ka një shpatë. Shenjtërorja e portretizon Durgën në murin e mbrapëm duke qëndruar mbi një zambak, në atë që quhet postura *"sambhaga"* me katër krahë, me krahët e sipërm duke mbajtur një shankha dhe një chakra dhe dora e poshtme është në abhaya mudra (posturë bekimi) dhe duartë e tjera te beli. Zbukurimi i veshur është një fashë gjoksi pa ndonjë rrip lidhës. Ajo është e rrethuar nga besimtarët me një prej të cilëve në të majtë të saj gati të presë kokën e tij si një ofertë (një version tjetër pohoet se është ofrimi i një luleje nga besimtar) dhe një tjetër besimtar (me gërsheta të lidhur ekspozon qafën e tij për tu prerë} në të majtë të saj duke gjymtuar pjesët e tij të trupit, po ashtu si ofertë; ky ishte një rit hindu i lidhur me kapalika-t. Kjo lloj oferte ndaj një hyjneshe, megjithëse e kobshme, shihej në shumë tempuj të Durgës; është e lidhur me mitin e rolit të saj si Mahisasuramardini (vrasësja e demonit Mahishasura). Imazhet e Durgës te niket e paraqesin hyjneshën duke ndenjur mbi një kokë bualli që përfaqëson Mahishasuran.
Adoptimi i kombinimit të elefantit dhe luanit është pohuar si më shumë i traditës budiste që u modifikua në stilin arkitekturor Pallava kur u shtuan motivet me kafshë. Luani, i cili është gjogu i Durgës, është një skulpturë guri 1.8 m i lartë i skalitur nga popla gjigande e vendosur në prakara-n e rathas. Në tre niket në dhomën e tempullit relievet paraqiten brenda dy gjysëm-kolonave me dokorime të një "florid makara torana" me fasha të dyfishta. Imazhet brenda rathas përfshijnë edhe katër *gana* (shpirtra të këqinj) në krye të panelit qendror, anash Durgës; dy shpirtra të këqinj në anën e jashtme mbajnë shpata të vogla kurse ata në pjesën e brendshme paraqiten me një dorë të ngritur në pozicion adhurimi.

## Shiko edhe
* Grupi i monumenteve në Mahabalipuram
* Pança Rathat
* Arkitektura shkëmbore e Indisë
* Tempulli hindu
* Arkitektura e tempujve hindu
* Shpellat Ellora
* Shpellat Axhanta
* Shpellat Badami
* Shpellat Udajagiri dhe Khandagiri
* Shpellat Elefanta
* Aihole

## Referime 
## Bibliografia
* Margaret Prosser Allen: Ornament in Indian Arch; 1991.
* P. V. Jagadisa Ayyar: South Indian Shrines: Illustrated; 1982, Asian Educational Services, kontrolluar më 7 shkurt 2013, isbn 978-81-206-0151-2.
* Shobhna Gupta: Monuments Of India; 2003, Har-Anand Publications, kontrolluar më 3 janar 2013, isbn 978-81-241-0926-7.
* Marian Moffett, Michael W. Fazio & Lawrence Wodehouse: World History of Architecture; 2003, Laurence King Publishing, kontrolluar më 9 janar 2013, isbn 978-1-85669-371-4.
* Indu Ramchandani: Student Britannica India 7 Vols; Popular Prakashan, 2000, isbn 9780852297629.
* Karen Schreitmüller, Mohan Dhamotharan & Beate Szerelmy: India Baedeker Guide; 14 shkurt 2012, Baedeker, kontrolluar më 3 janar 2013, isbn 978-3-8297-6622-7.
* Marilyn Stokstad: Art History; 2008, Pearson Education, isbn 9780131577046.
* The Culture of India; isbn 9780852297629, The Rosen Publishing Group, 2010.