Komuna e Prishtinës

*Ky artikull merret me **Komunën e Prishtinës.** Për qytetin e Prishtinës ose Rajonin e Prishtinës shiko në faqen përkatëse.*

**Komuna e Prishtinës** (serbisht Град Приштина *Grad Priština*) është komuna më e madhe në Kosovë duke qenë se Prishtina është kryeqendra dhe qyteti më i madh i Republikës së Kosovës. Qyteti është selia e komunës dhe kryeqendra e Rajonit (Qarkut) të Prishtinës. 

## Përmbledhje 
Komuna e Prishtinës është një nga qendrat më të rëndësishme urbane dhe administrative në Kosovë, duke përfshirë kryeqytetin dhe një numër të madh vendbanimesh përreth. Ajo ka një sipërfaqe të konsiderueshme dhe një popullsi që rritet vazhdimisht, duke e bërë një nga zonat më të dendura të vendit. Brenda kufijve të saj gjenden institucionet kryesore shtetërore, universitare dhe kulturore, që e bëjnë Prishtinën jo vetëm qendër politike, por edhe një hapësirë ku përqendrohen aktivitetet arsimore, shkencore dhe artistike. Komuna është e njohur për zhvillimin e shpejtë urban, i cili ka sjellë sfida të dukshme në menaxhimin e infrastrukturës, transportit publik, mbrojtjes së mjedisit dhe ruajtjes së trashëgimisë kulturore. Përveç rolit të saj administrativ, Prishtina është një qendër e gjallë e jetës sociale, ku zhvillohen festivale ndërkombëtare, ekspozita, koncerte dhe ngjarje sportive, duke e bërë një pikë takimi për komunitete të ndryshme. Komuna ka një rëndësi të veçantë edhe në aspektin ekonomik, pasi është një nyje tregtare dhe financiare ku operojnë kompani vendore dhe ndërkombëtare, duke e lidhur Kosovën me rrjetet më të gjera rajonale dhe globale. Në të njëjtën kohë, ajo mbetet një hapësirë ku bashkëjetojnë tradita dhe moderniteti, duke reflektuar dinamizmin e shoqërisë kosovare.

## Historia 
Historia e Komunës së Prishtinës lidhet ngushtë me zhvillimet e kryeqytetit, i cili ka qenë një qendër e rëndësishme që nga periudha antike. Në territorin e saj gjenden gjurmë të vendbanimeve ilire dhe romake, si dhe mbetje të qytetit të lashtë Ulpiana, që dëshmojnë për rolin e hershëm të kësaj zone si nyje ekonomike dhe kulturore. Gjatë mesjetës, Prishtina u shndërrua në një qendër tregtare të njohur, ku zhvillohej panairi i madh i Prishtinës, i cili tërhiqte tregtarë nga rajoni dhe më gjerë. Në periudhën osmane, qyteti u konsolidua si një qendër administrative dhe fetare, duke u pasuruar me xhami, hamame dhe objekte të tjera karakteristike të arkitekturës së kohës. Në shekullin XX, Prishtina mori një rol të veçantë si qendër arsimore dhe kulturore, veçanërisht pas themelimit të Universitetit të Prishtinës në vitin 1970, që u bë një pikë referimi për zhvillimin e arsimit të lartë në gjuhën shqipe. Pas viteve ’90 dhe periudhës së konfliktit, komuna u bë qendra kryesore e organizimit politik dhe administrativ të Kosovës, duke u shndërruar në kryeqytetin e saj de facto dhe më pas de jure. Sot, historia e saj pasqyron një rrugëtim të gjatë nga qytet i lashtë në metropol modern, duke mbartur elemente të trashëgimisë kulturore dhe historike që e bëjnë një hapësirë me identitet të veçantë.

## Demografia 
Komuna e Prishtinës është njësia më e populluar në Kosovë dhe përfshin kryeqytetin bashkë me zonat përreth. Sipas të dhënave të fundit të Agjencisë së Statistikave të Kosovës nga regjistrimi i vitit 2024, komuna ka mbi gjysmë milioni banorë, duke e bërë një nga qendrat më të dendura të vendit. Popullsia është e shpërndarë kryesisht në zonën urbane të Prishtinës, ku dendësia arrin mbi 240 banorë për kilometër katror, ndërsa në zonat periferike dendësia është dukshëm më e ulët, rreth 120 banorë për kilometër katror. 

Komuna (bashkia) e Prishtinës ka një popullsi prej 233.105 banorësh sipas regjistrimit të popullsisë të vitit 2012 dhe vlerësimeve të vitit 2014.

### Vendbanimet 
Komuna e Prishtinës përbëhet nga 43 vendbanime mes tyre qyteti kryesor i Kosovës Prishtina.
Vendbanimet e Komunës së Prishtinës janë:

## Shih edhe 
* Prishtina
* Lakrishte
* Rajoni i Prishtinës
* Arbëria (Prishtinë)
* Ulpiana (Prishtinë)
* Kalabria (Prishtinë)
* Dardania (Prishtinë)