Jair Bolsonaro

**Jair Messias Bolsonaro** ( Portugalishtja e Brazilit: [ʒaˈiʁ meˈsi.ɐz bowsoˈnaɾu] ; i lindur më 21 mars 1955; *lexohet* : Zhajir Mesiës Bolsonaru) është një politikan brazilian dhe oficer ushtarak në pension i cili shërbeu si presidenti i 38-të i Brazilit nga 2019 deri në 2022. Ai u zgjodh në vitin 2018 si anëtar i Partisë Social Liberale, të cilën e ktheu në një parti konservatore përpara se të ndërpriste lidhjet me të. Në vitin 2021, ai u bashkua me Partinë Liberale.  Nga viti 1991 deri në 2018, Bolsonaro shërbeu në Dhomën e Deputetëve të Brazilit, duke përfaqësuar shtetin e Rio de Zhaneiros .

Bolsonaro ka lindur në Glicério, në shtetin e São Paulos . Ai u diplomua në Akademinë Ushtarake Agulhas Negras në 1977 dhe shërbeu në njësitë e artilerisë fushore dhe parashutistëve të ushtrisë braziliane . Ai u bë i njohur për publikun në vitin 1986, kur shkroi një artikull për revistën *Veja* ku kritikonte pagat e ulëta për ushtarakët, pas së cilës u arrestua dhe u ndalua për 15 ditë. Një vit më vonë, e njëjta revistë e akuzoi atë se kishte planifikuar të vendoste bomba në njësitë ushtarake, akuzë të cilën ai e mohoi. Një gjykatë më e ulët e dënoi atë, por Gjykata e Lartë Ushtarake Braziliane e liroi atë në vitin 1988.  Ai u transferua te rezervat në 1988 me gradën e kapitenit dhe kandidoi për Këshillin e Qytetit të Rio de Zhaneiros po atë vit, duke u zgjedhur si anëtar i Partisë Demokristiane . Në vitin 1990, Bolsonaro u zgjodh në dhomën e ulët të Kongresit dhe më pas ai u rizgjodh gjashtë herë. Gjatë periudhës së tij 27-vjeçare si kongresmen, ai u bë i njohur për konservatorizmin e tij me karakter kombëtar . Ai është një kundërshtar i zëshëm i martesave mes të njëjtës gjini,   abortit,  veprimit pohues,  liberalizimit të drogës,  dhe sekularizmit .  dhe Izraelin.  Gjatë fushatës zgjedhore braziliane të 2018-ës, ai filloi të mbështesë politika ekonomikisht liberale dhe pro-tregut.  Një politikan polarizues dhe kontrovers, pikëpamjet dhe komentet e tij, të cilat janë përshkruar si të djathta ekstreme dhe populiste, kanë marrë lavdërime dhe kritika në Brazil.    

Bolsonaro shpalli kandidaturën e tij për president në mars 2016 si anëtar i Partisë Sociale të Krishterë .  Ai u largua nga partia në vitin 2018 dhe iu bashkua Partisë Social Liberale, dhe më pas nisi fushatën e tij presidenciale në gusht të atij viti, me gjeneralin në pension Hamilton Mourão si kandidatin e tij për zëvendëspresident. Ai e portretizoi veten si një të huaj dhe një mbështetës të vlerave familjare . Ai doli në vendin e parë në raundin e parë të zgjedhjeve presidenciale më 7Tetor 2018, duke lënë pas kandidatin e Partisë së Punëtorëve, Fernando Haddad. Të dy kandidatët patën një balotazh më 28 tetor 2018 dhe Bolsonaro u zgjodh me 55.1% të votave popullore.

Bolsonaro vendosi shumë oficerë të ushtrisë në pozicione kyçe në kabinet. Para inaugurimit të tij, ai tha se do të plotësonte postet në qeverinë e tij bazuar vetëm në kualifikimet dhe aftësitë teknike dhe jo sipas simpatisë ideologjike. Megjithatë, gjatë presidencës së tij, shumë të emëruar u përplasën ideologjikisht me qeverinë. Ministrat e tij të Drejtësisë dhe Arsimit, Sekretari i Qeverisë, kreu i shërbimit postar dhe zyrtarë të tjerë të qeverisë patën një prishje marrëdhëniesh me Bolsonaron dhe dhanë dorëheqjen.  Ai u fokusua në çështjet e brendshme në muajt e tij të parë në detyrë, duke u marrë kryesisht me pasojat e krizës ekonomike braziliane të vitit 2014 . Gjatë vitit të tij të parë në detyrë, ekonomia u rimëkëmb ngadalë, ndërsa shkalla e krimit ra ndjeshëm.   Në vitin 2019, Bolsonaro u largua nga Partia Social Liberale pas një përballje me anëtarët e tjerë dhe u përpoq të formonte partinë Aleanca për Brazilin, përpara se të bashkohej me Partinë Liberale për të kandiduar për zgjedhjet e përgjithshme braziliane të vitit 2022 .  dhe përshpejtoi shpyllëzimin e tij.  Përgjigja e Bolsonaros ndaj pandemisë COVID-19 në Brazil u kritikua përgjatë të gjithë spektrit politik pasi ai kërkoi të ulte rëndësinë e pandemisë dhe efekteve të saj, kundërshtoi masat e karantinës dhe shkarkoi dy ministra të shëndetësisë, ndërsa numri i të vdekurve u rrit me shpejtësi. 

Më 30 tetor 2022, në raundin e dytë të zgjedhjeve presidenciale braziliane 2022, Bolsonaro humbi ndaj Luiz Inácio Lula da Silvas, duke u bërë presidenti i parë në Brazil që humb ofertën e tij për rizgjedhje.  Më 8 janar 2023, mbështetësit e tij sulmuan institucionet më të larta të vendit, përfshirë Kongresin, duke bërë thirrje për një grusht shteti. Bolsonaro dënoi veprimet e protestuesve dhe mohoi përgjegjësinë.