open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tunxhi

[parapamje|[Shul prej tunxhi]]
parapamje|Rubinet prej tunxhi
**Tunxhi** është një aliazh bakri dhe zinku, në përmasa të cilat mund të ndryshojnë për të arritur veti të ndryshme mekanike, elektrike dhe kimike. Është një aliazh zëvendësues: atomet e dy përbërësve mund të zëvendësojnë njëri-tjetrin brenda të njëjtës strukturë kristalore.

Tunxhi është i ngjashëm me bronzin, një tjetër aliazh që përmban bakër që përdor kallaj në vend të zinkut. Si bronzi ashtu edhe tunxhi gjithashtu mund të përfshijnë përmasa të vogla të një sërë elementësh të tjerë duke përfshirë arsenikun, plumbin, fosforin, aluminin, manganin dhe silicin. Historikisht, dallimi midis dy lidhjeve ka qenë më pak i qëndrueshëm dhe i qartë, dhe praktika moderne në muze dhe arkeologji i shmang gjithnjë e më shumë të dy termat për objektet historike në favor të "aliazhit të bakrit" më të përgjithshëm.

Tunxhi ka qenë prej kohësh një material popullor për dekorim për shkak të pamjes së tij të ndritshme, si ari; duke u përdorur për tërheqje sirtarësh dhe dorezat e dyerve. Gjithashtu është përdorur gjerësisht për prodhimin e enëve për shkak të veçorive të tilla si pika e ulët e shkrirjes, punueshmëria e lartë (si me vegla dore, ashtu edhe me makinat moderne të tornimit dhe bluarjes), qëndrueshmëria dhe përçueshmëria elektrike dhe termike.

Tunxhi përdoret ende zakonisht në aplikime ku kërkohet rezistencë ndaj korrozionit dhe fërkime të ulëta, të tilla si bravë, menteshat, ingranazhet, kushinetat, mbështjelljet e municioneve, zinxhirët, hidraulikët, bashkimet e zorrëve, valvulat dhe prizat dhe prizat elektrike. Përdoret gjerësisht për instrumente muzikore si brirët dhe këmbanat, dhe përdoret gjithashtu si zëvendësues i bakrit në prodhimin e bizhuterive të kostumeve, bizhuterive të modës dhe bizhuterive të tjera imituese. Përbërja e bronzit, në përgjithësi 66% bakër dhe 34% zink, e bën atë një zëvendësues të favorshëm për bizhuteritë me bazë bakri, pasi shfaq rezistencë më të madhe ndaj korrozionit. Tunxhi nuk është i përshtatshëm për sende të tilla si helikat e varkave, sepse zinku reagon me mineralet në ujin e kripur, duke lënë pas bakër poroz. Kallaji në tunxh nuk do të reagojë me këto minerale.

Tunxhi përdoret shpesh në situata në të cilat është e rëndësishme që të mos goditen shkëndija, si p.sh. në pajisje dhe vegla që përdoren pranë materialeve të ndezshme ose shpërthyese.

## Referime
Shul

parapamje|Duke hapur një shul
Një **shul** është një lloj fiksuesi mekanik që bashkon dy (ose më shumë) objekte ose sipërfaqe duke lejuar ndarjen e tyre të rregullt. Një shul zakonisht angazhon një pjesë tjetër të harduerit në sipërfaqen tjetër të montimit.

Shuli nuk është i njëjtë me mekanizmin e kyçit së një dere ose dritareje, megjithëse shpesh ato gjenden së bashku në të njëjtin produkt.

Shulat ndryshojnë në kompleksitet nga susta fleksibël të sheshtë prej metali ose plastik, të tilla si ato që përdoren për të mbajtur të mbyllura kutitë e veglave elektrike prej plastike të derdhura me fryrje, deri te shulat me shumë pika të përdorura për të mbajtur të mbyllura dyert e mëdha.
Xhezve

[parapamje|[Kafeja turke e derdhur nga një xhezve bakri.]]
**Xhezve** (turqisht: *cezve*; arabisht: جَِذوة) është një enë e vogël me dorezë të gjatë me një buzë derdhëse e krijuar posaçërisht për të bërë kafe turke. Është bërë tradicionalisht prej tunxhi ose bakri, herë pas here edhe argjendi ose ari. Në kohët e fundit, xhezvet janë bërë gjithashtu nga çelik inox, alumini ose qeramika.

Në diska pjesë të botës, xhezve njihet si ibrik si p.sh në Rumani. *İbrik* është një fjalë turke nga arabishtja إبريق *(ʿibrīq)*, nga aramaishtja ܐܖܪܝܩܐ (*ʾaḇrēqā*), nga persishtja moderne e hershme *ābrēž (krh. Persishtja moderne "ābrēz"), nga persishtja e mesme *āb-rēǰ, në fund të fundit nga persishtja e vjetër *āp- 'ujë' + *raiča- 'derdh' (krh. Persishtja moderne dhe persishtja e mesme ریختن [rêxtan]). Në turqisht një ibrik nuk është një enë kafeje, por thjesht një shtambë.

## Emri 
Emri *xhezve* është me prejardhje turke, ku është një huazim nga arabishtja: جَِذوة (*jadhwa* ose *jidhwa*, që do të thotë prush).
Polinomet

Në matematikë, një **polinom** është një shprehje, e cila përbëhet nga të pacaktuarat (të quajtura ndryshore) dhe koeficientët, që përfshin vetëm veprimet e mbledhjes, zbritjes, shumëzimit dhe eksponencimit në fuqi jonegative (0 ose pozitive). Një shëmbull i një polinomi me një ndryshore, *x*, është *x*2 − 4*x* + 7. Një shëmbull me tre ndryshore është *x*3 + 2*xyz*2 − *yz* + 1.

Polinomet hasen në shumë fusha të matematikës dhe shkencës. Për shëmbull, ato përdoren për të formuar **ekuacione polinomiale**, të cilat modelojnë një gamë të gjerë problemesh, nga problemet elementare deri tek ato të ndërlikuara shkencore; ato përdoren për të përcaktuar **funksione polinomiale**, të cilat shfaqen në mjedise të tilla që nga kimia elementare dhe fizika deri tek ekonomia dhe shkencat shoqërore; dhe ato përdoren në analizë matematike dhe numerike për të përfafruar funksione të tjera. Në matematikën e avancuar, polinomet përdoren për të ndërtuar unaza polinomiale dhe varietete algjebrike, të cilat janë koncepte qëndrore në algjebër dhe gjeometrinë algjebrike. 

Shprehjet të cilat merren duke mledhur dy ose më shumë **monome** quhen **polinome.**

Polinomi shumëzohet me polinom në atë mënyrë që çdo term i polinomit të parë i shumëzon me radhë të gjithë termat e polinomit të dytë.
Autariati

**Autariati** në mitologjinë ilire dhe në mitologjinë greke () ishte njëri nga djemtë e Ilirit dhe themeluesi me emër i fisit ilir të Autariatëve. 

## Shih edhe 
* Iliri
* Iliria
* Autariatët
* Mbretëria e Ilirisë
* Lista e fiseve antike ilire

## Referime
Tolerimi

**Tolerimi** është durimi i dikujt përkundër dallimeve të theksuara në bindje, qëndrime, sjellje dhe në mënyrën e jetesës, vizionet për të ardhmen, besimet fetare, politike, ideologjike, dhe faktorë të tjerë.

Tolerimi mundëson bashkëjetesën në një vend të grupeve që kanë dallime etnike, racore, kulturore, apo ndonjë lloj pluralizimi tjetër. Tolerimi nuk nënkupton vetëm durimin, por edhe pranimin e tjetrit, madje edhe bashkëveprimin aktiv, bashkëjetesën, ndihmën reciproke, solidaritetin, përkrahjen, festimin e përbashkët ose urimet për festa, respektimin e dokeve, zakoneve, vendeve të shenjta, dhe simboleve. Tolerimi ndaj dallimeve ose pranimi i diversitetit është njëra ndër shtyllat kryesore të demokracisë. Njerëzit, edhe kur i takojnë të njëjtit grup shoqëror, kanë dallime në mendime, shprehi, stil jetese, bindje politike, shije etj., prandaj për të funksionuar mirë grupi, nevojitet edhe një tolerancë ndërmjet atyre që mendojnë ose sillen ndryshe. Kufijtë e tolerancës janë të ngjashëm me kufijtë e lirisë: ata fillojne aty ku ruhet dinjiteti dhe e drejta jote personale dhe shtrihen deri aty ku ruhet dinjiteti dhe e drejta e tjetrit.

## Shiko edhe 
* Toleranca fetare

## Referime
Verusha

thumb|verusha
**Verusha** (cirilik : *Веруша* ) është një vendbanim në kuadër të komunës së Podgoricës, Mali i Zi .

Në regjistrimin e vitit 2011, Verusha kishte 40 banorë.

## Shih edhe 
* Mali i Zi
* Podgorica
Kambanarja

[parapamje|250px|[Kulla e Elizabetës, Londër e përfunduar më 1859; e njohur si Big Ben.]]
**Kulla e Kambanës** ose **Kambanarja** është një kullë që përmban një ose më shumë kambana, ose që është projektuar për të mbajtur kambana edhe nëse nuk ka asnjë. Një kullë e tillë zakonisht shërben si pjesë e një kishe dhe do të përmbajë kambanat e kishës, por ka gjithashtu shumë kambanore laike, shpesh pjesë e një ndërtese komune, një institucioni arsimor ose një kullë e ndërtuar posaçërisht për të vendosur një karillon. Këmbanaret e kishave shpesh përfshijnë orë, dhe kullat laike zakonisht bëjnë, si një shërbim publik.

Kulla më e lartë e zilës në botë, 113.2 metra e lartë, është Kulla e Ziles e Mortegliano, në rajonin Friuli-Venecia Xhulia, Itali.

## Qëllimi 
Këmbanat bien nga një kullë për të mundësuar që ato të dëgjohen në distancë. Këmbanat e kishës mund të nënkuptojnë kohën që adhuruesit të shkojnë në kishë për një shërbim komunal dhe mund të jenë një tregues i një kohe për t'u lutur, pa ardhur adhuruesit në kishë. Ato thirren gjithashtu në raste të veçanta, si p.sh. një dasmë ose një shërbim varrimi. Në disa tradita fetare ato përdoren brenda liturgjisë së shërbimit të kishës për t'u treguar njerëzve se një pjesë e caktuar e shërbimit është arritur.

Një kullë e ziles mund të ketë një zile të vetme, ose një koleksion kambanash të cilat janë të sintonizuara në një shkallë të përbashkët. Ato mund të jenë të palëvizshme dhe të tingëlluara, të rrahura në mënyrë të rastësishme duke lëvizur nëpër një hark të vogël, ose të kalojnë nëpër një rreth të plotë për të mundësuar shkallën e lartë të kontrollit të ndryshimit të ziles angleze. Ato mund të vendosin një karillon ose chimes, në të cilat këmbanat bien nga çekiçët e lidhur nëpërmjet kabllove me një tastierë. Këto mund të gjenden në shumë kisha dhe ndërtesa laike në Evropë dhe Amerikë, duke përfshirë kampuset e kolegjeve dhe universiteteve.

Ekzistojnë një sërë pajisjesh elektronike për të simuluar zhurmën e këmbanave, por çdo kullë e konsiderueshme në të cilën është investuar një shumë e konsiderueshme parash, në përgjithësi do të ketë një grup të vërtetë kambanash.

## Referime
Mbiemrat marrëdhëniorë

Mbiemrat marrëdhëniorë e japin tiparin e sendit nëpërmjet emërtimit të marrëdhënieve të këtij sendi me një send tjetër ose një rrethanë, me një veprim apo numër. 
Si pershembull :
shall i leshtë, buzëqeshje fëmije, shtyllë e mermertë, qumësht lope, derë e hekurt, fustan i mëndafshtë etj.
Çengeli

[parapamje|djathtas|[Çengel peshku|Çengelat e peshkut janë të mprehta dhe të gjemba në njërin skaj për të ndihmuar në kapjen e peshkut.]]
**Çengel** është një mjet i përbërë nga një gjatësi materiali, zakonisht metal, që përmban një pjesë të lakuar ose të prerë, në mënyrë që të mund të përdoret për t'u kapur, lidhur ose ndryshe ngjitur në një objekt tjetër. Në një numër përdorimesh, njëra skaj i çengelit është me majë, në mënyrë që ky fund të mund të shpojë një material tjetër, i cili më pas mbahet nga pjesa e lakuar ose e futur. Disa lloje çengelash, veçanërisht çengel peshku, kanë gjithashtu një gjemba, një projeksion me majë mbrapa pranë skajit të theksuar të çengeli për të siguruar që pasi çengeli është futur në objektivin e tij, ai nuk mund të hiqet lehtësisht.
Kanalet vaditëse

220px|djathtas|parapamje|Një hendek në Holandë
Një **hendek** është një ndarje e vogël deri në mesatare e krijuar për të kanalizuar ujin. Hendeku mund të përdoret për kullimin, për të kulluar ujin nga zonat e ulëta, përgjatë rrugëve ose fushave, ose për të kanalizuar ujin nga një burim më i largët për ujitjen e bimëve. Hendeqet zakonisht shihen rreth tokës bujqësore, veçanërisht në zonat që kanë nevojë për kullim, të tilla si The Fens në Anglinë lindore dhe në pjesën më të madhe të Holandës.

Hendeqet në anë të rrugës mund të përbëjnë një rrezik për shoferët dhe çiklistët, automjetet e të cilëve mund të përplasen me to dhe të dëmtohen, të përmbysen ose të mbërthehen dhe të shkaktojnë lëndime të mëdha, veçanërisht në kushtetë këqija moti dhe zona rurale.
Rafti

parapamje|Një raft i thjeshtë muri prej druri
**Rafti** është një plan i sheshtë horizontal që përdoret për artikujt që shfaqen ose ruhen në një shtëpi, biznes, dyqan ose gjetkë. Ai ngrihet nga dyshemeja dhe shpesh ankorohet në një mur, mbështetet në anët e tij me gjatësi më të shkurtër me mbajtëse, ose ankorohet ndryshe në kabinet me mbajtëse, kunja, vida ose gozhdë. Ajo gjithashtu mund të mbahet me kolona ose shtylla.

Rafti mund të ngjitet në një mur ose një sipërfaqe tjetër vertikale, të jetë i varur nga një tavan, të jetë pjesë e një njësie kornizë të pavarur ose mund të jetë pjesë e një mobiljeje si një dollap, raft librash, qendër argëtimi, disa dërrasa krevati, e kështu me radhë. Zakonisht dy deri në gjashtë rafte përbëjnë një njësi, secila raft ngjitet pingul me mbështetëset vertikale ose diagonale dhe pozicionohet paralelisht njëra mbi tjetrën. Raftet me qëndrim të lirë mund të aksesohen nga njëra ose nga të dyja anët me gjatësi më të madhe.

Gjatësia e raftit bazohet në kufizimet e hapësirës së vendndodhjes së tij dhe sasinë e peshës që pritet të mbajë. Distanca vertikale ndërmjet rafteve bazohet në kufizimet e hapësirës së vendndodhjes së njësisë dhe lartësisë së objekteve; sistemet e rafteve të rregullueshme lejojnë ndryshimin e distancës vertikale. Njësia mund të jetë e fiksuar ose të jetë një formë e rafteve të lëvizshme. Raftet më të rënda janë raftet e paletave. Në një dyqan, buza e përparme e raftit nën objekt(ët) e mbajtur mund të përdoret për të shfaqur emrin, numrin e produktit, çmimin dhe informacione të tjera rreth objekt(eve).
Oainoni

[parapamje|300x300px| Vendndodhja e Oainonit në [Iliria|Iliri.]]
**Oainoni** ose **Oaineoni** ishte një qytet antik në Iliri, në Shqipërinë e sotme. Ishte një nga qendrat e fisit ilir *Penestët (Penestae)*. Oaineoni mbronte një rrugë të rëndësishme për në Iliri në brigjet e lumit Aratus. Sipas historianit romak Livius, mbreti Perseus i Maqedonisë pushtoi qytetin kur pushtoi Ilirinë në dimrin e vitit 170/169 p.e.s. Jo larg tij ndodhej qyteti tjetër ilir Draudaku.

## Shih edhe 
* Iliria
* Penestët
* Draudaku
* Mbretëria e Ilirisë
* Lista e fiseve antike ilire

## Referime 
*
Draudaku

[parapamje|300x300px| Vendndodhja e Draudakut në [Mbretëria e Ilirisë|Mbretërinë e Ilirisë.]]
**Draudaku** (, ) ishte një kështjellë e lashtë në rajonin e Ilirisë, (Shqipërinë e sotme). Draudaku ishte njëra nga qendrat e fisit ilir Penestët (*Penestae*). Historiani romak Livius thotë se ajo u pushtua nga maqedonasit në Luftën e Tretë Maqedonase në dimrin e vitit 169 para Krishtit. Lo larg Draudakut ndodhej qyteti tjetër ilir Oaineoni.

## Shih edhe 
* Iliria
* Oainoni
* Penestët
* Mbretëria e Ilirisë
* Lista e fiseve antike ilire

## Referime 
*
Osman Jonuzi

**Osman Jonuzi** (Gjirokastër, 1879 - Tiranë, 27 janar 1966) ka qenë kirurgu dhe gjinekologu i parë modern shqiptar, si dhe themeluesi i spitalit të Tiranës.

## Biografia 
## Referime
Jirès Kembo Ekoko

**Jirès Kembo Ekoko** (i lindur më 8 janar 1988) është një ish-futbollist profesionist i cili luajti si sulmues. Babai i tij është Kembo Uba Kembo, i cili luajti për ekipin kombëtar të Zairesë në Kupën e Botës FIFA 1974. I lindur në Zaire, Kembo Ekoko është një ish-lojtar i kombëtares së të rinjve për Francën.

## Shiko edhe 
## Referime
Sabri Tefiku

**Sabri Tefiku** (Tiranë, 13 mars 1886 - 1954) ka qenë patolog dhe figurë e shquar e fillesave të mjekësisë moderne shqiptare.

## Biografia 
## Referime
Ujësjellësi i Tiranës

**Ujësjellës-Kanalizimet e Tiranës** (UKT) është një ndërmarrje publike që zotërohet nga bashkitë Tiranë, Kamëz dhe Vorë. Misioni i UKT-së është sigurimi i furnizimit me ujë të konsumatorëve në tre bashkitë përkatëse.

## Historia 
Tirana deri në vitin 1939 është furnizuar me ujë nga puset vetjake. Në vitin 1939, me përfundimin e qendrës së re të Tiranës, u vu në punë Impianti i Pastrimit të Ujit në Brar, i cili merrte ujë në lumin e Tiranës pranë kataraktit me prurje *q=40 l/sek*, së bashku me rrjetin që furnizonte ndërtesat e reja qeveritare në qendër. Për administrimin e Impiantit dhe rrjetit shpërndarës, u krijua Shoqëria e Ujësjellësit Tiranë me varësi nga Ministria e Punëve Botore. Ky administrim ka vazhduar edhe pas çlirimit të vendit, të cilën e vërtetojnë lejet nga Shoqëria për ndërtimin e çezmave publike në qytetin e Tiranës.

Në vitin 1951 qytetit iu shtuan edhe burimet e Selitës, të cilat pasi përpunohen në Hidrocentralin Lanabregas, shpërndahen në depot e Tiranës. Në vitin 1964 u shtuan burimet pranë vaskave e Shën Mërisë me prurje *q=600 l/sek*. Në vitin 1974 u shtua burimi i Bovillës me prurje *q=140-420 l/sek.* Në vitin 1988 Tiranës i shtohen burime të reja me ngritje mekanike Bërxullë dhe Pishinat. Me rritjen e kërkesave, po në vitin 1988, me fonde të përbashkëta nga Ministria e Bujqësisë dhe Komunale, u krye studimi për ndërtimin e Digës së Bovillës me kapacitet 80 milion m3 ujë dhe aftësi përpunuese 40 milionë m3 ujë. Diga e Bovillës përfundoi në vitin 1999, e në funksion të saj u ndërtua Impianti i Pastrimit të Ujit, me kapacitet përpunues prej *1800 l/sek*.

## Funksionimi 
Ujësjellësi i Tiranës ka 3 lloje burimesh, ato me vetë-rrjedhje, të cilat kanë kryesisht origjinë malore, burime të ujërave sipërfaqësore, të cilat akumulohen në ujëmbledhësin e Bovillës, si dhe burime të ujërave nëntokësore me ngritje mekanike.

Burimet më të rëndësishme të furnizimit të qytetit renditur për nga madhësia e zonës që mbulojnë me shërbim janë:
* Impianti i Trajtimit të Ujit të Pijshëm i Bovillës
* Burimet me vetë-rrjedhje të Selitës
* Burimet me vetë-rrjedhje të Shën Mërisë
* Burimet me ngritje mekanike të Bërxullës dhe Laknasit

Në Tiranë përgjithësisht dominon furnizimi përmes rrjetit të hapur të shpërndarjes, ndërsa rrjeti unazor është në funksion vetëm në zona të vogla të qytetit.

## Shih edhe 
* Infrastruktura e Tiranës
* Gjeografia e Tiranës

## Lidhje të jashtme 
Faqja elektronike zyrtare e UKT-së

## Referimet
Lagjja e boshnjakëve

parapamje| Rrugë në lagjen e Boshnjakëve (2016)
**Lagjja e Boshnjakëve** apo **Mëhalla e Boshnjakëve** (serbisht Бошњачка махала *Bošnjačka mahala*) është pjesë e qytetit të Mitrovicës, Kosovë. Ndodhet në verilindje të qendrës së qytetit, në anën veriore të lumit Ibër, duke e bërë mëhallën pjesë të Mitrovicës së Veriut.

## Përmbledhje 
Lagjja e Boshnjakëve mori emrin nga grupi etnik i Boshnjakëve. Megjithatë, lagjja gjithnjë ishte e përzier etnikisht dhe e banuar gjithashtu nga shqiptarë dhe romë ndër të tjera. Gjatë Luftës së Kosovës, lagjja e Boshnjakëve u shkatërrua pothuajse plotësisht dhe u rindërtua vetëm pjesërisht pas luftës. Aktualisht, ata pak shqiptarë të mbetur përbëjnë shumicën e popullsisë në lagje.

Xhamia e Ibrit që i përkiste lagjes së Boshnjakëve (boshnjakisht *Ibarska džamija*) u ndërtua në vitin 1778 dhe u dogj nga serbët më prill 1999 gjatë Luftës së Kosovës. Më pas rrënojat e saj u rrafshuan plotësisht me një ekskavator më maj. Xhamia ndodhej në skajin jugperëndimor të lagjes, pranë urës kryesore të Mitrovicës, e cila sot ndan pjesën veriore dhe jugore. Në mëngjesin e 25 qershorit 2017, për herë të parë pas 18 vitesh, në vendin e ish-xhamisë u mbajt lutja myslimane me ezan, ku morën pjesë qindra besimtarë.

Sot imazhi i lagjes së Boshnjakëve karakterizohet nga kioska të shumta dhe dyqane të vogla, si dhe furra buke dhe parukeri. Njerëzit nga pjesët veriore dhe jugore të Mitrovicës vijnë në këtë lagje për të bërë pazaret e tyre. Prandaj lagjja e Boshnjakëve konsiderohet si një lloj vendi i takimit të përditshëm mes shqiptarëve dhe serbëve si edhe minoriteteve të tjera të qytetit. Për më tepër, kjo lagje me Urën Lindore të Mitrovicës, që lidh mëhallën e Boshnjakëve me zonën industriale më në lindje (që u takon pjesës jugore), është një zonë e rëndësishme e kalimit ndërmjet dy gjysmave të qytetit, veçanërisht në kohët kur ura kryesore ishte e pakalueshme për shkak të situatës së tensionuar të sigurisë.

## Shih edhe 
* Zveçani
* Mitrovica
* Ura e Ibrit
* Mitrovica Veriore
* Liqeni i Mitrovicës
* Rajoni i Mitrovicës
* Komuna e Mitrovicës
* Monumenti i minatorëve
* Masakra në lagjen e boshnjakëve

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* RTV Mitrovica (faqe zyrtare)
* Komuna e Mitroviës Jugore (faqe zyrtare)
Senedët

**Senedët** () ishte një fis ilir i përmendur nga Plini Plaku në veprën e tij me titull *Historia natyrore* në të cilën i quan Ilirë të mirëfilltë (Illyrii proprie dicti). Më konkretisht Plini Plaku në këtë vepër mes tjerash thot edhe këtë:"... ky rajon përmbante Labeatët, **Senedët**, Rudinët, Sasejët, Grabët, të quajtur siç duhet ilirë, dhe Taulantët dhe Plerejët ...". (, )  

## Shih edhe 
* Iliria
* Fiset ilire
* Mbretëria e Ilirisë
* Illyrii proprie dicti
* Lista e fiseve antike ilire

## Referime
1-Propanol

Propan-1-ol është një alkool primar me formulën CH3CH2CH2OH dhe nganjëherë përfaqësohet si PrOH ose n-PrOH. Është një lëng pa ngjyrë dhe një izomer i 2-propanolit. Formohet natyrshëm në sasi të vogla gjatë shumë proceseve fermentuese dhe përdoret si tretës në industrinë farmaceutike, kryesisht për rrëshirat dhe esteret e celulozës dhe, ndonjëherë, si agjent dezinfektues.
Shën Mëria (Tiranë)

**Shën Mëria** është një fshat në njësinë administrative Shëngjergj të bashkisë Tiranë. Burimet e Shën Mërisë përdoren nga Ujësjellësi i Tiranës për furnizimin me ujë të qytetit.
Ceija Stojka

parapamje|Shkrimtare dhe piktore austriake
**Ceija Stojka** (23 maj 1933 – 28 janar 2013) ishte një shkrimtare, piktore, aktiviste dhe muzikante austriako - rome dhe e mbijetuar e Holokaustit . 

## Jeta 
Stojka lindi në Kraubath an der Mur, Styria në vitin 1933. Ajo ishte fëmija i parafundit i çiftit Maria "Sidi" Rigo Stojka dhe Karl "Wackar" Horvath. Dy nga vëllezërit e saj, Karl "Karli" Stojka dhe Johann "Mongo" Stojka, ishin gjithashtu shkrimtarë dhe muzikantë.

Familja ishte katolike rome, anëtarë të klanit Bagareschtschi nga  babai dhe klanit Giletschi nga nëna.  Stojkasit ishin tregtarë kuajsh, karvani i të cilëve kalonte dimrin në Vjenë dhe verën duke udhëtuar nëpër fshatrat austriake,  ku familja mund të gjurmonte trashëgiminë e tyre për më shumë se 200 vjet. Së bashku me nënën e saj dhe katër nga pesë vëllezërit, ajo i mbijetoi Holokaustit dhe internimit në Auschwitz, Ravensbruck dhe Bergen-Belsen. Babai i saj u dërgua në kampin e përqendrimit Dachau, më pas në Schloss Hartheim, ku u vra. Vëllai i saj më i vogël Osi vdiq në "Zigunerfamillienlager" në Auschwitz-Birkenau në 1943-ën.  Ajo vazhdoi t'i eksplorojë këto çështje në *Udhëtarët në këtë botë* (1992) dhe *Unë ëndërroj që jam gjallë - çliruar nga Bergen-Belsen (Träume ich, dass ich lebe)* (2005). Të tre librat u botuan me ndihmën e Karin Berger si redaktore. 
parapamje| Një shenjë përkujtimoreje për Ceija Stojka Platz në Vjenë, Austri.

## Çmimet 
* Çmimi Bruno Kreisky për një libër politik për *Wir leben im Verborgenen* (1993)
* Çmimi Joseph Felder për merita qytetare dhe punë në interes të përgjithshëm (2000)
* Medalje e artë e meritës dhënë nga Shteti Federal i Vjenës (2001) 

## Veprat 
* *Wir leben im Verborgenen.* *Erinnerungen einer Rom-Zigeunerin* - përkthyer si "Ne jetojmë në izolim. Kujtimet e një Romni" (1988)
* *Reisende auf dieser Welt* - përkthyer si "Udhëtarët në këtë botë" (1992)
* *Meine Wahl zu schreiben - ich kann es nicht* (2003 - Gedichte)
* *Me Diklem Suno* "Kam ëndërruar" (Audio-CD) 
* *Träume ich, dass ich lebe?* *Befreit aus Bergen-Belsen* - përkthyer si "Ëndërroj që jam gjallë - i çliruar nga Bergen-Belsen" (2005)
* *Auschwitz ist mein Mantel* (monografi me vizatime, piktura dhe poezi, bot. Christa Stippinger, 2008)
* *Sogar der Tod hat Angst vor Auschwitz* (monografi në gjermanisht, anglisht, romane me vizatime, gouaches, piktura, ed. Lith Bahlmann, Matthias Reichelt, 2014)
* *Ceija Stojka.* *Une artiste rom dans le siecle.* *Një artist rom në shek* (monografi në frëngjisht, anglisht me vizatime, gouaches, piktura, ed. Maison Rouge, 2018)

## Referime 
## Lidhje të jashtme
Mali Tara

**Tara** është një mal në Serbinë perëndimore. Është pjesë e Alpeve Dinarike dhe qëndron në një lartësi mbidetare e cila sillet mes  mbi nivelin e detit. Shpatet e malit janë të veshura me pyje të dendura dhe livadhe të shumta me lartësi të lartë, shkëmbinj të thepisur, lugina të thella të gdhendura nga lumi Drina aty pranë dhe shumë shpella karstike. Mali është një qendër e njohur turistike. Parku Kombëtar Tara përfshin një pjesë të madhe të malit. Maja më e lartë është Zborishte, me .

## Shih edhe 
* Uzhica
* Autariatët
* Lumi Tara
* Pazari i Ri
* Rrafshnalta e Peshterit
Enkeleu

**Enkeleu** (greqishtja e lashtë : Εγχελέα) në mitologjinë ilire si dhe në mitologjinë greke ishte një nga djemtë e Ilirit dhe paraardhësi me të njëjtin emër i fisit ilirë të ennkelejëve . 

## Shih edhe 
* Iliri
* Iliria
* Taulanti
* Ilirologjia
* Enkelejët
* Mitologjia ilire
* Mbretëria e Ilirisë
* Lista e fiseve antike ilire

## Referime
Daorsa

**Daorsa** ose **Daortha** () në mitologjinë ilire dhe në mitologjinë greke, ishte një heroinë me emër nga e cila mori emrin fisi ilir i daorsëve - daorsianëve. Nga pikëpamja gjenealogjike, Daortha ishte e bija e Ilirit, mbesa e ciklopit sicilian Polifemi dhe Galateas. Motrat e saj ishin Dasara dhe Partha ndërsa vëllezërit e saj ishin Autariati, Dardani, Enkeleu, Taulanti, Perrebi dhe Maedi. Daortha gjithashtu përmendet edhe si motra e shumë heronjve dhe heroinave të njohura e të panjohura të fiseve antike ilire (Apian *Illyrian*, 2).    

## Shih edhe 
* Iliri
* Iliria
* Daorsët
* Galatea
* Daorsoni
* Ilirologjia
* Mitologjia ilire
* Mbretëria e Ilirisë
* Lista e fiseve antike ilire

## Referime
Shqipëria në Lojërat Olimpike "Barcelona 1992"

Shqipëria mori pjesë në Lojërat Olimpike 1992 në Barcelonë, të Spanjës. Flamurmbajtësi i Shqipërisë ishte Kristo Robo. Sportistët Alma Qeramixhi garoi në shtatlon; Kristo Robo me pistoletë zjarri të shpejtë 25 metra; Enkelejda Shehu në pistoletë 25 metra; Frank Leskaj në 50 metra stil i lirë, 100 metra stil i lirë dhe 100 metra në gji; Sokol Bishanaku dhe Fatmir Bushi në peshëngritje nën 67.5 kg; dhe Dede Dekaj në peshëngritjen nën 110 kg.
Shqipëria në Lojërat Olimpike "Atlanta 1996"

Shqipëria mori pjesë në Lojërat Olimpike 1996 në Atlanta, në Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Flamurmbajtësja e Shqipërisë ishte Mirela Manjani. Në këto lojra Shqiperia kishte shtatë atletë - 4 femra dhe 3 meshkuj.
Neorealizmi

parapamje|Regjisorë italianë që i përkasin rrymës neorealiste.
**Neorealizmi** (italisht: Neorealismo) duke filluar që nga 1945, shënon një periudhë pas Luftës së Dytë Botërore, kur kinemaja, si fillim në Itali, ndryshon stilin e mëparshëm, duke xhiruar skena që paraqitnin botën rurale të shkatërruar nga lufta, ku banonin shtresat e ulëta dhe në zhvillim të kohës. Kinemaja italiane, për 20 vitet e ardhshme pas vitit 1945, do të konservonte këtë stil realist, dhe do të influenconte botën me të. 

Ndër filmat më të përmendur të kësaj rryme janë, Roma qytet i hapur, Hajdutë biçikletash, Mamma Roma.
Malik Harris

**Malik Harris** (lindur më 27 gusht 1997) është një këngëtar gjerman. Ai do ta përfaqësojë Gjermaninë në Festivalin Evropian të Këngës 2022 pasi fitoi finalen kombëtare *Germany 12 Points*.

## Jeta e hershme 
Harris ka lindur në Landsberg am Lech më 27 gusht 1997. Babai i tij është Ricky Harris, një prezantues dhe aktor televiziv amerikan me bazë në Gjermani nga Detroit. Në moshën 13-vjeçare, Harris u fut në muzikë duke bërë cover këngësh me kitarën e tij.

## Karriera 
### 2022: *Eurovision Song Contest 2022* 
Harris mori pjesë në konkursin *Germany 12 Points* për t'u bërë përfaqësuesi i Gjermanisë për Festivalin Evropian të Këngës 2022. Harris arriti në raundin përfundimtar të kastinimit të mbajtur në Berlin në janar 2022 dhe u shpall si një nga gjashtë finalistët më 10 shkurt 2022.

Finalja televizive u zhvillua më 4 mars 2022. Fituesi u zgjodh përmes votimit publik, duke përfshirë opsionet për fiks, SMS dhe votim online. Për votimin online, përdoruesit mund të votonin përmes faqeve zyrtare të nëntë kanaleve radiofonike ARD midis 28 shkurtit 2022 dhe 4 marsit 2022. Harris fitoi finalen me 23 pikë diferencë.

## Diskografia 
### Albumet 
* 2021: *Anonymous Colonist*

### EP 
* 2019: *Like That Again*

### Këngë teke 
* 2018: *Say the Name*
* 2019: *Welcome to the Rumble*
* 2019: *Like That Again*
* 2019: *Home*
* 2020: *Crawling*
* 2020: *Faith*
* 2020: *When We’ve Arrived*
* 2021: *Bangin’ on My Drum*
* 2021: *Dance*
* 2021: *Time for Wonder*
* 2022: *Rockstars*

### Kontributet si i ftuar 
* 2018: *Dust* (COSBY feat. Malik Harris)

## Referime
Sam Ryder

**Sam Ryder** (lindur në 1989) është një këngëtar britanik dhe personalitet i mediave sociale nga Maldon, Angli, i cili do ta përfaqësojë Mbretërinë e Bashkuar në Festivalin Evropian të Këngës 20222 me këngën "Space Man".

## Jeta e hershme 
Ryder ndoqi shkollën katolike St John Payne në Chelmsford, Essex midis 2000 dhe 2007.

## Karriera 
Ryder filloi të punojë në industrinë e muzikës si këngëtar dhe kitarist në vitin 2009, duke punuar si lojtar i sesioneve për grupet The Morning After, Blessed by a Broken Heart dhe Close Your Eyes. Ryder u bë i njohur falë TikTok, ku, duke filluar me bllokimin e parë gjatë pandemisë COVID-19 në Mars 2020, ai filloi të postonte kopertinat e tij muzikore. Në fund të të njëjtit vit, Ryder u bë artisti më i ndjekur në platformë, duke e çuar atë të nënshkruajë një kontratë diskografike me Parlophone dhe agjencinë e menaxhimit TaP Music.

Më 10 mars 2022, u njoftua se BBC kishte zgjedhur nga brenda Ryder si përfaqësuesi i MB-së në Festivalin Evropian të Këngës 2022 me këngën "Space Man".

## Diskografia 
### EP 
* 2021: ''The Sun's Gonna Rise''

### Këngë teke 
* 2019: "Set You Free"
* 2021: "Whirlwind"
* 2021: "Tiny Riot"
* 2021: "July"
* 2021: "More"
* 2021: "The Sun's Gonna Rise"
* 2022: "Space Man"

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* 
* 
*
Dyshemeja

Një **dysheme** është sipërfaqja e poshtme e një dhome ose automjeti. Dyshemetë ndryshojnë nga papastërtitë e thjeshta në një shpellë deri te sipërfaqet me shumë shtresa të bëra me teknologji moderne. Dyshemetë mund të jenë gur, dru, bambu, metal ose çdo material tjetër që mund të mbajë ngarkesën e pritshme.

Dyshemetë zakonisht përbëhen nga një nën dysheme për mbështetje dhe një mbulesë dyshemeje që përdoret për të dhënë një sipërfaqe të mirë ecjeje. Në ndërtesat moderne, nëndyshemetë shpesh ka instalime elektrike, hidraulik dhe shërbime të tjera të ndërtuara. Duke qenë se dyshemetë duhet të plotësojnë shumë nevoja, disa thelbësore për sigurinë, dyshemetë janë ndërtuar sipas kodeve strikte të ndërtimit në disa rajone.

## Mbulesa e dyshemesë
Mbulesa e dyshemesë është një term për të përshkruar përgjithësisht çdo material të aplikuar mbi një strukturë dyshemeje për të siguruar një sipërfaqe ecjeje.

Materialet pothuajse gjithmonë të klasifikuara si mbulesa dyshemeje përfshijnë qilimin, qilimat e sipërfaqes dhe dyshemenë elastike, si p.sh. parket linoleumi ose vinili. Materialet përfshijnë dysheme druri, dru të laminuar, pllaka qeramike, gur, terrazzo dhe veshje të ndryshme kimike të dyshemesë.

Zgjedhja e materialit për veshjen e dyshemesë ndikohet nga faktorë të tillë si kostoja, qëndrueshmëria, izolimi i zhurmës, rehatia dhe përpjekja për pastrim, dhe nganjëherë shqetësimi për alergjenët. Disa lloje dyshemesh nuk duhet të instalohen nën shkallë (më të ulët se niveli i tokës), dhe laminat ose drurët duhet të shmangen aty ku mund të ketë lagështirë ose kondensim.

## Pastrimi i dyshemesë
Pastrimi i dyshemesë është një profesion i madh në të gjithë botën dhe ka qenë që nga kohërat e lashta. Pastrimi është thelbësor për higjienën, për të parandaluar lëndimet për shkak të rrëshqitjeve dhe për të hequr papastërtitë. Dyshemetë trajtohen gjithashtu për të mbrojtur ose zbukuruar sipërfaqen. Metoda e duhur për të pastruar një lloj dyshemeje shpesh mund të dëmtojë një tjetër, prandaj është e rëndësishme të përdorni trajtimin e duhur.
Derbi i Tiranës

Termi "Derbi i **Tiranës" i referohet derbit** lokal në Tiranë, kryeqytetit të Shqiperisë të luajtur ndërmjet dy prej tre klubeve profesioniste të futbollit KF Tirana, Dinamo ose Partizani. Ai i referohet në mënyrë specifike ndeshjeve individuale midis klubeve, por mund të përdoret gjithashtu për të përshkruar rivalitetin e përgjithshëm të vazhdueshëm midis klubeve, lojtarëve dhe/ose tifozëve.

Tirana është i vetmi qytet në Shqipëri që ka tre klube profesioniste futbolli dhe i vetmi që ka më shumë se një klub profesionist.

## Rivalitetet 
### KF Tirana v Partizani 
*Derbi i Madh* quhet çdo ndeshje e zhvilluar mes klubeve të futbollit KF Tirana dhe Partizani Tirana, dy rivalët më të mëdhenj në kryeqytetin Tiranë të Shqipërisë . Ndeshjet mes dy skuadrave kanë një histori të gjatë dhe pothuajse gjithmonë kanë bërë faqen e parë të lajmeve në vend, me tensione të larta mes tifozëve në tribuna dhe lojtarëve. Megjithatë, që nga viti 2008, me rënien e Partzanit, derbi u zbeh për pak kohë deri në rikthimin e tyre për sezonin 2013-14. Që atëherë derbi mori edhe një herë rëndësi.

KF Partizani ka një avantazh historik prej 20 fitoresh dhe 50 golash në kampionat.

Ditet e derbit në Tiranë na shoqerojnë me tensione në Tribina nga Tirona Fanatics dhe Guerrils,festimet e golave etj.

### Dinamo - KF Tirana 
Rivaliteti mes KF Tirana dhe Dinamo Tirana, është një nga derbet më të gjata që zhvillohen aktualisht në Shqipëri. Të dy janë klubet më të suksesshme nga qyteti. KF Tirana dominon qoftë historikisht, qoftë gjatë 25 sezoneve të fundit ndaj Dinamos. Megjithatë, ata kanë barazime në kompeticionin e Kupës.

Por ky derbi nuk ishtë më i madh se derbi mes Tiranës dhe Partizanit sepse Tirana dominon në të gjitha aspektet ndaj Dinamos.

### Dinamo – Partizani 
Derbi mes Partizanit të Tiranës dhe Dinamo Tiranës është kontestuar shumë herë dhe po ngjall emocione të forta. Duke qenë se dy skuadrat kanë pasur fate të ndryshme kohët e fundit, të dyja në periudhën larg ligës së lartë, derbi është rritur në rëndësi. Duke qenë se Dinamo ishte historikisht e lidhur me Ministrinë e Punëve të Brendshme dhe pasi Partizani ishte e lidhur me Lëvizjen Nacionalçlirimtare.

## Referime
Ravesa Lleshi

**Ravesa Lleshi** (lindur më 1 qershor 1976) u bë Përfaqësuesja e Përhershme e Shqipërisë në Zyrën e Kombeve të Bashkuara në Gjenevë në vitin 2018.

## Jeta 
Lleshi ka lindur në vitin 1976  dhe është diplomuar në Holandë në Universitetin e Tilburgut me një diplomë master në të drejtën publike ndërkombëtare dhe evropiane. Ajo flet rrjedhshëm gjuhen shqipe, atë angleze dhe atë holandeze. 

Nga viti 2010 deri në vitin 2014 ka qenë në Tiranë ku ka dhënë ligjerata në objektin e ofruar aty nga Universiteti i Nju Jorkut Tiranë . 

Ajo ishte e vendosur në Austri nga marsi 2016 kur drejtoi misionin e vendit të saj në Organizatën për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë deri në janar 2018 kur u bë këshilltare e Ministrit të Punëve të Jashtme. 

Ajo u bë Përfaqësuesja e Përhershme e Shqipërisë në Zyrën e Kombeve të Bashkuara në Gjenevë në vitin 2018.  Lleshi është gjithashtu përgjegjëse për përfaqësimin e vendit të saj në Organizatën Botërore të Pronësisë Intelektuale, për shembull në vitin 2019 ajo ishte një nga të parat që nënshkroi një marrëveshje ndërkombëtare që do t'i jepte mbrojtje produkteve rajonale si çaji Darjeeling.
Maedët

parapamje|250x250px| Maedët janë të dukshëm në këtë hartë rajonale (si "Maidoi").
**Maedët** (gjithashtu *Maidans*, *Maedans*, ose *Medi*) ishte një fis iliro - trak  dhe që konsiderohen pasardhës të Maedit i cili në pikëpamje gjenealogjike ishte i biri i Ilirit. Në kohët historike, maedët banuan zonën midis Paionisë dhe Thrakisë, në skajet jugperëndimore të Thrakisë, përgjatë rrjedhës së mesme të Strymonit, midis Grykës së Kresnës dhe Qafës së Rupelit (Bullgaria e sotme jugperëndimore).    Straboni thotë se Maedët kufizoheshin në lindje me Thunatët e Dardanisë  dhe se Vardari (Axius) rridhte nëpër territorin e tyre. 

## Historia 
Kryeqyteti i tyre ishte Iamphorynna,  e cila shtrihej diku në cepin jugperëndimor të asaj që sot është Bullgaria.  Disa arkeologë e parashtrojnë atë në zonën midis qyteteve Petrich dhe Sandanski, por vendndodhja e tij e saktë mbetet e panjohur. 

Ata ishin një fis i pavarur gjatë pjesës më të madhe të historisë së tyre, dhe mbreti thrakas Sitalkes njohu pavarësinë e tyre, së bashku me disa fise të tjera luftarake "kufitare" si Dardanët, Agrianët dhe Paionët, tokat e të cilëve formonin një zonë tampon midis fuqive të Odrisëve në lindje dhe fiseve ilire në perëndim, ndërsa Maqedonia ndodhej në jug të Paionisë.

Sipas Plutarkut,  Maedët u rebeluan kundër sundimtarëve të tyre maqedonas kur mbreti Filipi II i Maqedonisë po rrethonte Bizantin në vitin 340 para Krishtit. Si 16-vjeçar Aleksandri i Madh, i cili ishte lënë si regjent nga babai i tij, udhëhoqi një ushtri kundër Maedëve ku edhe themeloi qytetin e tij të parë Aleksandroplis. 

Historiani dhe biografi i lashtë Plutarku e përshkruan Spartakun si "një trak me origjinë nomade", në një referencë të mundshme për Maedët.  Plutarku thotë gjithashtu se gruaja e Spartakut, një profeteshë e të njëjtit fis, ishte skllavëruar së bashku me të.

Në vitet 89–84 para Krishtit (gjatë Luftës së Parë Mitridatike), Maedët pushtuan Maqedoninë, plaçkitën Dodonën, dhe shkarkoi Delphin  si aleatë i Mithridates. Thuhet se ata e bënë zakon të bastisnin Maqedoninë kur një mbret i Maqedonisë ishte larguar në një fushatë.  Sulla pas kësaj shkatërroi  tokën e Maedëve. Aristoteli regjistroi se *bolinthos* ishte fjala Maedane për një specie aurochses ose bizoni evropian i egër që jetonin në rajon e populluar nga maedët.

Një numër pjestarëve të fisit të Maedëve emigruan në Azinë e Vogël dhe u quajtën *MaedoBythini*  .

## Shih edhe 
* Iliri
* Iliria
* Iliriku
* Ilirologjia
* Mitologjia ilire
* Mbretëria e Ilirisë
* Lista e fiseve antike ilire

## Referime
Kartepe

parapamje|300px|Kartepe
**Kartepe** është një qytezë dhe qark i Provincës Koxhaeli, Turqi. Ndodhet në lindje të Gjirit të Koxhaelit. Thuajse është bashkuar me İzmitin, qendra e provincës dhe përfshihet në Koxhaelin e Madh. Malet Kartepe janë në jug dhe liqeni i Sapanxhës është në lindje të Kartepes.

## Historia
Kartepe, e njohur atëherë si Köseköy, u themelua në vitet 1600. Pas marrëveshjes së shkëmbimit të popullsisë midis Greqisë dhe Turqisë, turqit nga Greqia u vendosën në Köseköy në vitet 1920. Më vonë njerëz nga bregu i Detit të Zi u vendosën gjithashtu rreth Köseköy. Duke qenë pjesë e zonës industriale, popullsia u rrit dhe në vitin 1970 u shpall seli e vendbanimit. Në vitin 2008 ajo u bashkua me qytetet e afërta, u riemërua si Kartepe dhe u bë qendër e qarkut të Provincës Koxhaeli. Komuna e Kartepes është tani një komunë e brendshme e Koxhaelit të Madh.

## Ekonomia
Zonat industriale rreth Kartepes përbëjnë të ardhurat kryesore të qytetit. Një sektor tjetër i rëndësishëm është turizmi malor. Megjithëse Kartepe është themeluar në fushat e ulëta, malet në jug shërbejnë si kompleks sportiv dimëror për qytetarët e Stambollit aty pranë.
Partha

**Partha** () në mitologjinë ilire dhe në mitologjinë greke, ishte një heroinë me emër nga e cila mori emrin fisi ilirë i parthinëve. Nga pikëpamja gjenealogjike, Partha ishte e bija e Ilirit dhe mbesa e ciklopit sicilian Polifemit dhe Galateas, motrat e saj ishin Daorsa dhe Dasara ndërsa vëllezërit e saj ishin Autariati, Enkeleu, Dardani, Taulanti, Perrhebi dhe Maedi. Partha gjithashtu përmendet si motra e shumë heronjve dhe heroinave të njohura e të panjohura të fiseve antike ilire. Sipas të gjitha gjasave në nderim të kujtimit të saj një qytet në rajonin e parthinëve u quajt Partha ose Parthina. (Apian *Illyrian*, 2).   

## Shih edhe 
* Iliri
* Iliria
* Galatea
* Parthinët
* Ilirologjia
* Mitologjia ilire
* Mbretëria e Ilirisë
* Lista e fiseve antike ilire

## Referime
Perrebi

**Perrhebi** (greqishtja e lashtë : Περραιβός - Perraivós) në mitologjinë ilire dhe mitologjinë greke ishte njëri nga djemtë e Ilirit dhe nip i Polifemit dhe Galateas e që konsiderohet themeluesi i fisit me të njëjtin emër të perrhebëve. 

## Shih edhe 
* Iliri
* Iliria
* Ilirologjia
* Mitologjia ilire
* Mbretëria e Ilirisë
* Lista e fiseve antike ilire

## Referime
Perrebët

parapamje|Perrebia në hartën e Maqedonisë antike.
**Perrebët**  ose **Peraebët** (greqishtja e vjetër: *Περραιβοί* ) ishin një fis fis iliro - pellazg, të cilët sipas mitologjisë ishin pasardhës të Perrebit, bir i Ilirit dhe nip i Polifemit dhe Galateas përkatësisht Kadmit dhe Harmonias. Perrebët banonin në pjesën veriore të Thesalisë së Lashtë si dhe në një pjesë të Maqedonisë së Lashtë.  

## Historia 
Vendbanimi i tyre njihej si **Perebia** ose **Peraebia** (në greqishten e vjetër : *Περραιβών*), dhe kryeqyteti i tyre ndodhej në vendin e Elasonës së sotme. Territori i tyre mbulonte vendin nga Malet e Pindit deri në Osa në lindje dhe nga Penei deri në Maqedoninë e lashtë në veri.

Perrebët morën pjesë në amfiksionin thesalian me dy vota. Vendi i tyre u pushtua dhe iu aneksua Maqedonisë së Lashtë nga Filipi II i Maqedonisë, me një status quo që mbeti deri në pushtimin e tyre nga romakët në vitin 196.pes.

Homeri i përmend ata si pjesëmarrës në Luftën e Trojës ndërsa Herodoti - i përmend si pjesëtarë të ushtrisë së Kserksit I. 

## Shih edhe 
* Iliri
* Iliria
* Ilirologjia
* Mitologjia ilire
* Mbretëria e Ilirisë

## Burimet
Berberi

[parapamje|250px|Futbollisti italiano-argjentinas [Omar Sivori në dyqan berberi.]]
**Berber** është një person, profesioni i të cilit është kryesisht prerja, veshja, stilimi dhe rruajtja e flokëve ose mjekrës së burrave dhe djemve. Dyqanet berberi janë gjithashtu vende të ndërveprimit shoqëror dhe diskutimit publik. Në disa raste, berberët janë gjithashtu forume publike. Ato janë vende të debateve të hapura, që shprehin shqetësimet e publikut dhe angazhojnë qytetarët në diskutime rreth çështjeve bashkëkohore.

Në kohët e mëparshme, berberët (të njohur si kirurgë berber) kryenin gjithashtu kirurgji dhe stomatologji. Me zhvillimin e brisjeve të rrojes dhe prevalencën në rënie të mjekrës, në kulturat anglofonike, shumica e berberëve tani specializohen në prerjen e flokëve të kokës së meshkujve në krahasim me qimet e fytyrës.

## Shiko edhe 
## Referimet
Dardani i Ilirit

**Dardani** () në mitologjinë ilire si dhe nëmitologjinë greke, ishte i biri i Ilirit dhe nipi i Polifemit dhe Galateas, heroit me emër të fisit ilir të dardanëve,  që jetonte në zonat përreth Maleve të Sharrit (Kosova e sotme). 

## Shih edhe 
* Iliri
* Iliria
* Dardania
* Mbretëria e Ilirisë
* Lista e fiseve antike ilire

## Referimet
Dardani (mit)

**Dardani** () në mitologjinë ilire dhe mitologjinë greke është emri që i atribuohet katër individëve të veçantë:

* Dardani i Ilirit - i biri i Ilirit dhe nipi i Polifemit dhe Galateas themeluesi i fisit ilir të dardanëve.
* Dardani, i biri i Zeusit dhe i Elektrës, dhe themelues i qytetit të Dardanisë, i fisit të Dardanëve . 
* Dardani, një mbret skith dhe babai i Idaea, gruaja e mbretit Fineus . 
* Dardani, një luftëtar trojan që mbrojti qytetin e Iliumit gjatë rrethimit 10-vjeçar të qytetit. Ai ishte i biri i Bias, djalit të mbretit Priam,  dhe vëllai i Laogonus .  Dardani dhe vëllai i tij u vranë nga heroi Akili gjatë betejës. Ky i fundit i shtyu të dy nga qerrja e tyre në tokë, duke goditur njërin me heshtën e tij dhe tjetrin me shpatën e tij në një luftë të ngushtë. 

#### Shih edhe 
* Iliri
* Iliria
* Ilirologjia
* Dardania
* Dardanët
* Lista e fiseve antike ilire

## Burimet 
* Apollodorus, *The Library* with an English Translation by Sir James George Frazer, F.B.A., F.R.S. in 2 Volumes, Cambridge, MA, Harvard University Press; London, William Heinemann Ltd. 1921. ISBN 0-674-99135-4. Online version at the Perseus Digital Library. Greek text available from the same website.
* Diodorus Siculus, *Diodorus Siculus: The Library of History*. Translated by C. H. Oldfather. Twelve volumes. Loeb Classical Library. Cambridge, MA: Harvard University Press; London: William Heinemann, Ltd. 1989. Online version by Bill Thayer
* Gaius Julius Hyginus, *Fabulae from The Myths of Hyginus* translated and edited by Mary Grant. University of Kansas Publications in Humanistic Studies. Online version at the Topos Text Project.
* Homer, *The Iliad* with an English Translation by A.T. Murray, Ph.D. in two volumes. Cambridge, MA., Harvard University Press; London, William Heinemann, Ltd. 1924.  . Online version at the Perseus Digital Library.
* Homer, *Homeri Opera* in five volumes. Oxford, Oxford University Press. 1920.  ISBN&nbsp;978-0198145318. Greek text available at the Perseus Digital Library.

## Referimet
Rrëshira

[parapamje|djathtas|[Insekti i bllokuar në rrëshirë]]

**Rrëshira** është një substancë e ngurtë ose shumë viskoze me origjinë bimore ose sintetike që zakonisht është e konvertueshme në polimere. Rrëshirat janë zakonisht përzierje të përbërjeve organike, kimia e polimereve dhe shkencën e materialeve. Ajo është një nënprodukt i pyjeve që prodhohet nga plagosja e kapilarëve rrëshirëmbajtës të drurëve halorë (veçanërisht pishës). Përdoret në mjekësi e parfumeri. Ka vlera të veçanta eksporti. Në rajonin e Elbasanit prodhohet masivet e pishës së zezë të Shpatit.

Bimët sekretojnë rrëshira për përfitimet e tyre mbrojtëse në përgjigje të lëndimit. Rrëshira mbron bimën nga insektet dhe patogjenët. Rrëshirat ngatërrojnë një gamë të gjerë të barngrënësve, insekteve dhe patogjenëve, ndërsa përbërjet e paqëndrueshme fenolike mund të tërheqin dashamirës të tillë si parazitoidët ose grabitqarët e barngrënësve që sulmojnë bimën.

## Referime
Mermer

[parapamje|250px|Mostra e mermerit nga [Shërbimi Gjeologjik i Shteteve të Bashkuara]]
**Mermeri** është një shkëmb metamorfik i përbërë nga minerale karbonate të rikristalizuara, më së shpeshti kalcit ose dolomit. Mermeri zakonisht nuk është me gjethe, megjithëse ka përjashtime. Në gjeologji, termi *mermer* i referohet gurit gëlqeror të metamorfozuar, por përdorimi i tij në gurëgdhendje përfshin më gjerësisht gurin gëlqeror të pametamorfizuar. Mermeri përdoret zakonisht për skulpturë dhe si material ndërtimi.

## Origjina fizike
Mermeri është një shkëmb që rezulton nga metamorfizmi i shkëmbinjve sedimentarë karbonatikë, më së shpeshti guri gëlqeror ose shkëmbi dolomit. Metamorfizmi shkakton rikristalizimin e ndryshueshëm të kokrrave origjinale të mineralit karbonat. Shkëmbi prej mermeri që rezulton zakonisht përbëhet nga një mozaik i ndërthurur i kristaleve karbonate. Teksturat dhe strukturat primare sedimentare të shkëmbit karbonat origjinal (protolith) zakonisht janë modifikuar ose shkatërruar.

Mermeri i bardhë i pastër është rezultat i metamorfizmit të një protoliti gëlqeror ose dolomiti shumë të pastër (silikat të dobët). Rrotullimet dhe venat karakteristike të shumë varieteteve të mermerit me ngjyra janë zakonisht për shkak të papastërtive të ndryshme minerale si balta, lymi, rëra, oksidet e hekurit ose kërpudhat, të cilat fillimisht ishin të pranishme si kokrra ose shtresa në gur gëlqeror. Ngjyrosja e gjelbër është shpesh për shkak të serpentinës që rezulton nga gëlqerorët ose dolomitet fillimisht të pasura me magnez me papastërti silicë. Këto papastërti të ndryshme janë mobilizuar dhe rikristalizuar nga presioni dhe nxehtësia intensive e metamorfizmit.

## Përdorimet
[parapamje|Produkte mermeri në [Romblon, Filipinet]]
[parapamje|[Statuja e Abraham Lincoln (Memoriali i Lincoln) i bërë nga George Marble më 1920]]

### Skulpturë
Mermeri i bardhë është vlerësuar për përdorimin e tij në skulptura që nga kohët klasike. Kjo preferencë ka të bëjë me butësinë e saj, e cila e bënte më të lehtë gdhendjen, izotropinë dhe homogjenitetin relative dhe një rezistencë relative ndaj thyerjes. Gjithashtu, indeksi i ulët i përthyerjes së kalcitit lejon që drita të depërtojë 12.7 deri në 38 milimetra në gur përpara se të shpërndahet, duke rezultuar në pamjen karakteristike dylli që sjell një shkëlqim të gjallë në skulpturat e mermerit të çdo lloji, kjo është arsyeja pse shumë skulptorë preferonin dhe ende preferojnë mermerin për skulpturë.

### Ndërtimi
Mermeri ndërtimor është një gur i përbërë nga kalcit, dolomit ose serpentinë që është në gjendje të marrë një lustrim. Më përgjithësisht në ndërtim, veçanërisht në tregtinë e gurëve të dimensioneve, termi mermer përdoret për çdo shkëmb kalcitik kristalor (dhe disa shkëmbinj jokalcitikë) të dobishëm si gur ndërtimi. Për shembull, mermeri i Tenesit është me të vërtetë një gur gëlqeror ordovician fosilifer i dendur grimcuar gri në rozë në ngjyrë gështenjë, që gjeologët e quajnë Formacioni Holston.

Ashgabat, kryeqyteti i Turkmenistanit, u regjistrua në Librin e Rekordeve Guinness më 2013 si me përqendrimin më të lartë në botë të ndërtesave prej mermeri të bardhë.

## Referime