Karmen Amaja

**Karmen Amaja** {  } (2 nëntor  1918 – 19 nëntor 1963) ishte këngëtare dhe valltare Flamengo, me origjinë rome, e lindur në lagjen e varfër Somorrostro të Barcelonës në Spanjën e ditëve të sotme.

Ajo u quajt “valltarja më e mirë cigane e Spanjës për gjeneratën e saj”, dhe “personaliteti më i jashtëzakonshëm në gjithë kërcimin flamengo”.

## Fëmijëria
Karmen Amaja u lind më 2 nëntor 1918 në lagjen e varfër Somorrostro të Barcelonës. Ishte e bija e Jose Amaya dhe Micaela Amaya Moreno. Ajo vinte nga një familje e varfër që jetonte në një vagon. Ajo u lind nën atë vagon që paraqiste shtëpinë e tyre gjatë një shtërgante në dimrin e hershëm. Amaja ishte e dyta nga gjashtë fëmijët e mbijetuar të prindërve të saj. Ajo pati tri motra dhe dy vëllezër. Ajo mësoi flamengo në një moshë të re nga nëna e saj, tezja dhe shumë valltarë të famshëm të asaj kohe.

## Karriera
|220px]]
Vallëzimin e parë, Amaja e bëri në një shpellë afër Granda, Spanjë. Ajo vallëzoi që nga mosha pesë vjeçare. E shoqëruar me kitarë nga babai i saj, ajo vallëzonte në tavernat ujore (ujëvara) në Barcelonë. Një person i ri që e pa tek vallëzonte ishte Sabikasi (Augustin Castellon Campos), i cili më vonë tha “Unë e pashë vallëzimin e saj dhe mu duk diçka mbinatyrore... Asnjëherë nuk kam parë dikë të kërcente ashtu. Nuk e di se si e bënte ajo këtë, thjesht nuk e di!”. Sabikasi u nga një kitarist i madh i flamengos dhe e shoqëroi atë për disa vite. Ata regjistruan *Queen of the Gypsies* (1959) dhe *Flamenco!*.

Në vitin 1929, ajo bëri paraqitjen e saj në Paris me valltarin e njohur spanjoll Raquel Mellerin, nën brohoritje të ngrohta dhe admirime të shumta për aftësitë e saj të vallëzimit. Më pas ajo përformoi në Folies Bergère. Ajo refuzoi një ofertë për të përformuar në Buenos Aires derisa u thirr të paraqitej në Madrid. Pas përformances së mirë që bëri, ajo pranoi ofertën e Buenos Airesit, pavarësisht nga kundërshtimi që i erdhi nga xhaxhai i saj, Sebastian, njëri nga 16 anëtarët e shoqërisë së saj. Audienca e Argjentinës ishte mjaft mbresëlënëse sa që ata e emëruan teatrin për nderë të saj. Më pas ajo udhëtoi nëpër vende të ndryshme të Amerikës Jugore dhe në Meksikë ajo nënshkroi kontratë me S. Hurok, i cili e dëgoi atë në Nju Jork. Ajo u zhvendos në SHBA në vitin 1936, kur shkoi të aktronte në disa filma që mblodhën duartrokitje kritike dhe thyen kutinë e rekordeve, duke përfshirë Romeo dhe Zhuljetën, Los Tarantosin dhe një film të shkurtër Danzas Gitanas (spanjoll për valltarë ciganë).

Amaja u ftua nga presidenti Franklin Rusvelti që të kërcente në Shtëpinë e Bardhë në vitin 1944, dhe po ashtu nga Herri Trumani në vitin 1953.

Amaja u varros në Varrezat e Ciriedos në Santander.

## Referime 
## Bibliografia
* 
* Bois, Mario (1994). *Carmen Amaya o la danza del fuego*. Madrid: Espasa Calpe.
* Hidalgo Gómez, Francisco (2010). *Carmen Amaya. La biografía*. Barcelona: Ediciones Carena.
* Madridejos Mora, Montserrat (2012). *El flamenco en la Barcelona de la Exposición Internacional (1929-1930)*. Barcelona: Edicions Bellaterra.
* Madridejos Mora, Montserrat y David Pérez Merinero (2013), *Carmen Amaya*. Barcelona: Edicions Bellaterra.
* Montañés, Salvador (1963). *Carmen Amaya. La bailaora genial*. Barcelona: Ediciones G.P.
* Pujol Baulenas, Jordi y Carlos García de Olalla (2003). *Carmen Amaya. El mar me enseñó a bailar*. Barcelona: Almendra Music.
* Sevilla, Paco (1999). *Queen of the gypsies. The Life and legend of Carmen Amaya*. San Diego, EE.UU: Sevilla Press.

## Lidhjet e jashtme
* Carmen Amaya at Papelesflamencos.com
* Short biography of Carmen Amaya at Historiasdeflamenco.com  
* Carmen Amaya biography and related products
* Carmen Amaya description on her grandniece's website
* "Queen of the Gypsies" , a portrait of Carmen Amaya, video clips from the documentary
* Centennial special: Carmen Amaya