Zona kacinar

Zona KAÇINAR
Emërtimi i lartësisë Vendi
Lartësia mbi nivelin e
detit në metra
Maja Munegës Shpërdhazë 457
Maja Kepi i Shqarthit Shpërdhazë 352
Maja Meshurdhit Simon 463
Maja Katallit Simon 545
Kodra e Verës Simon 412
Maja Suk-Soce Simon 534
Maja e Boshtremit Simon 772
Maja Simonit Simon 527
Maja Karrigës Simon 485
Maja Shpardh Kaçinar 534
Maja Troi Kaçinar 687
Maja Kaçinarit Kaçinar 590
Maja Gjinali Shëngjergj 497
Kodra e Shëngjergjit Shëngjergj 587
Maja Marshej Gjazuj 696
Maja Shtufit Shtuf 804
Maja Shkielthit Shtuf 863
Maja Gierës Shtuf 991
Qafë-Plepac Arrëz 715
Maja Lugajt Arrëz 1223
Maja Arrëzit Arrëz 1117
Maja Mishilorit Kuzhnen 1401
Qafë-Lugjit Kuzhnen 884
Qafë-Plep Kuzhnen 910
Zona OROSH
Emërtimi i lartësisë Vendi
Lartësia mbi nivelin e
detit në metra
Maja Malthit Pëshqesh 781
Maja Shkallës Pëshqesh 690
Maja Komshit Pëshqesh 732
Maja Fushë Kopilit Pëshqesh 734
Qafa e Lerit Shpal 514
{ 68 } Ndue GEGA
Maja Suk-Sorre Shpal 772
Maja Madhe Spaç 794
Maja Mollës Spaç 794
Maja Ballës Gurth Spaç 1092
Maja Bruzut Gurth Spaç 1437
Maja Gurthit Gurth Spaç 1099
Maja Suk-Pelës Gurth Spaç 1465
Qafa e Shenit Gurth Spaç 1009
Kodra e Spaçit Kodër Spaç 872
Maja e Spaçit Kodër Spaç 740
Maja Kunorës Kullaxhi 1016
Maja Mollës Plagëz 1044
Maja Sorrave Shëmri 668
Kodër Kolike Gryk Orosh 647
Kodra Laku i Bardhë Nënshejt 904
Maja Shëlbumit Nënshejt 1409
Maja Frashit Frash 1512
Maja Hurdha e Kolecit Mali Shejtit 1432
Maja Lagjes Bulshar 748
Maja Cikit Ndërshenë 1413
Maja Zezë Bjeshkët e Oroshit 1583
Zona FAN
Emërtimi i lartësisë Vendi Lartësia mbi nivelin e
detit në metra
Maja Kullë Shtrungaj 758
Maja Gurit Shtrungaj 693
Qafa Shullanit Bisakë 872
Maja Shqipes Klos 833
Maja Shpati i Sholthit Domgjon 1070
Maja Sangut Domgjonit Domgjon 888
Maja Kaptina e Domgjonit Domgjon 1091
Livadhet e Nushit Domgjon 1070
Qafa e Portës Xhuxhë 1360
Maja Guri Nuses Shëngjin 1858
Maja Zepës Shëngjin 1987
Maja Sukës Konaj 1338
Shkallë-Konaj Konaj 1292
Maja Runës Thirrë 1856
Qafë Kumbulla Thirrë 1367
Gjeografia e Mirditës { 69 }
Maja Hekurit Thirrë 1456
Maja Supit të Pyllit të Keq Thirrë 1107
Maja e Kryqit(Munella) Munellë 1991
Livadhet e Munellës Munellë 1461
Maja Sollomonit Munellë 1438
Maja Zezë Hebe 1000
Qafa e Hebes Hebe 985
Zona Selitë
Emërtimi i lartësisë Vendi
Lartësia mbi nivelin e
detit në metra
Maja Brucit Lufaj 583
Maja Guri i Zi Lufaj 707
Maja Majevës Lufaj 697
Maja Lufaj Lufaj 822
Maja Përlikaj Lufaj 577
Maja Lugu i Zi Lufaj 529
Maja Guri i Shqipes Trangë 1122
Lera e Lajthizës Bardhaj 1053
Maja e Barnës Lëkundë 1062
Laku i Kryqes Lëkundë 733
Maja e Lëkundës Lëkundë 847
Qafë-Pllumthi Kurbnesh 1017
Maja Madhe Kthellë Epër 986
Maja Shpati i Gjatë Kthellë Epër 843
Maja e Koshareve Kthellë Epër 988
Suka e Kolë Taçit Kthellë Epër 1045
Laku Shendreut Kthellë Epër 830
Laku Skjumesve Kthellë Epër 992
Maja Guri Kalbët Mulli Selitës 1284
Maja Kodra e Cipujve Mulli Selitës 1391
Maja Guri i Gjatë Mulli Selitës 1448
Maja Mërkurthit Mërkurth 1507
Maja Dëllinjës së Vogël Valmor 1338
Maja Flegjerit Valmor 1622
Maja Melthit të Keq Valmor 1666
Maja Kësulës së Zezë Didhe 1612
Maja Bredhit Didhe 1644
Maja Karrosit Didhe 1379

Male në “bashkëpronësi” me rrethet fqinje:
Munella (Maja e Kryqit 1991 metra mbi nivelin e detit, Mirditë-Pukë-
Kukës).
Zepa (1987 metra mbi nivelin e detit, Mirditë-Kukës).
Pllaja e Malit Shejtit (Maja e Zezë 1583 metra, maja Guri i Kuq 1512
metra mbi nivelin e detit, Mirditë-Kukës-Dibër).
Kunora (Maja e Kunorës në Lurë 2121 metra, Mirditë - Dibër -Mat).
Bjeshkët e Kuzhnenit (Mirditë-Pukë, maja e Suçelit 1476 metra mbi
nivelin e detit).
Malësia e Velës (Maja e Velës 1170 metra mbi nivelin e detit, Mirditë-
Lezhë).

MALI I MUNELLËS (MIRDITË-PUKË-KUKËS)
Mali i Munellës shtrihet midis luginës së Fanit të Madh dhe Fanit të
Vogël, në kufirin Pukë-Mirditë. Fillon në veri nga Qafa e Malit e lugina e
Goskës dhe përfundon në jug të Blinishtit. Ka reliev të çrregullt dhe shumë
të coptuar(coptimi horizontal 4 km/km2 dhe në disa sektorë deri në 9 km/
km2).
Munella veriore
Me përjashtim të kreshtës së Munellës, coptimi vertikal i relievit ka vlera
shumë të mëdha(në shpatet e Munellës mbi 500 m/km2, kurse në rrethinat
300-400 m/km2). Mali i Munellës ngrihet menjëherë mbi rrethinat e tij, kjo
lidhet me lëvizjet e fuqishme ngritëse që e kanë përfshirë dhe me përbërjen
gëlqerore. Nga pikëpamja strukturore përfaqëson një sinklinal, pra formon
një inversion relievi. Ka gjatësi 6 km dhe gjerësi 3 km. Munella, me majën e

Kryqit(1991 metra) përbën majën më të lartë të të gjithë Malësisë së Pukë-
Mirditës. Kreshta e këtij mali, pak a shumë e sheshtë, lidhet me strukturën
sinklinale, por ka mundësi edhe me sipërfaqen erozive neogjenike të
përpunuar nga proceset karstike, që i kanë tiparet e një pllake karstike të
mbushur me hinka dhe gropa karstike. Zhvillimi i theksuar i karstit është
i lidhur me strukturën sinklinale të pllakës karbonatike, me çarshmërinë
e konsiderueshme të gëlqerorëve dhe me sasinë e madhe të reshjeve të
shiut, por edhe të dëborës.
Munella lindore
Nga veriu, jugu e perëndimi i Munellës, drejt luginave të dy Fanëve,
relievi ulet menjëherë dhe merr formën e një shkalle strukturore-erozive
mjaft të gjerë, që zë pjesën më të madhe të kësaj njësie. Përrenjtë e shumtë
që zbresin nga Munella e kanë coptuar intensivisht këtë shkallë duke
e degraduar relievin dhe kanë formuar shumë kurrize e maja erozive të
ashpra e me lartësi rreth 1000 metra(Maja e Kacanit, ajo e Roshit dhe
e Bruzullit) dhe lugina të thella e të ngushta, me shumë pragje dhe një
sërë ngushtimesh e zgjerimesh litologjike. Në to gjenden edhe tre nivele
tarracash erozivo-akumuluese.
Gjeografia e Mirditës 
Bimësia
Mali i Munellës ka vlera të larta sa i përket diversitetit të bimëve. Deri
më tani janë rregjistruar 459 lloje bimësh, të cilat i përkasin 87 familjeve,
262 gjinive. Në malin e Munellës janë identifikuar 5 lloje endemike dhe
3 lloje subendemike, të cilat përfaqësojnë 19% të endemizmit në nivel
kombëtar dhe 1,09% të florës së Munellës, 44 lloje, të cilat janë pjesë e
Listës së Kuqe të Florës në Shqipëri, gjenden në Munellë, prej të cilave: 13
lloje endemike janë pjesë e listës me një status të moderuar.
Këto lloje janë bërë pjesë e Listës së Kuqe të Shqipërisë, sepse ato kanë
një përhapje të kufizuar dhe janë të mbishfrytëzuara nga faktori njerëzor.
Prania e tyre në malin e Munellës dëshmon vlerën e lartë floristike të zonës,
e cila është e rëndësishme të mbrohet si një nga disa arealet strehuese të
llojeve të rrezikuara në vend. Mali i Munellës ka të katër brezat e bimësisë
dhe zonave fitoklimatike të ndodhura në vendin tonë, të cilat reflektojnë
vlerat e florës dhe habitateve të zonës.
- Shkurret dhe pyjet mesdhetare
- Brezi i dushkut
- Brezi i ahut
- Kullotat alpine
Vlen të përmendet se në malin e Munellës gjenden katër llojet e
vegjetacionit në brezin e ahut: pyll me ah, pyll me bredh të bardhë, pyll
me pishë të zezë dhe pyll me rrobull. Ky është një tregues i rëndësishëm
i vegjetacionit pyjor të pasur të këtij mali. Kombinimi i pishës së zezë
me(Forsythia europaea) dhe (Genista hassertiana) është e veçantë për
zonën e Munellës. Këto dy lloje endemike dhe kombinimi i tyre mund të jetë
subjekt për studime të mëtejshme për tu identifikuar si habitate specifike
në Shqipëri. Duke marrë parasysh këto karakteristika, mali i Munellës
bëhet edhe më i rëndësishëm për vlerat dhe mbrojtjen e biodiversitetit.
Bota shtazore
Rrëqebulli i Ballkanit
Popullata e rrëqebullit të Ballkanit vlerësohet të jetë më pak se
40 individë të rritur dhe klasifikohet si i rrezikuar në mënyrë kritike.
Zona e malit të Munellës është habitati i vetëm në Shqipëri ku jeton dhe
riprodhohet ky nënlloj globalisht i rrezikuar. Rezultatet e monitorimit me

kamerat-kurth gjatë periudhës kohore 2011-2016, rrëqebulli i Ballkanit
është fotografuar 76 herë. Vlerësimet paraprake tregojnë se fotot i përkasin
të paktën 7 individëve të ndryshëm ndër vite. Prania e rrëqebullit të
Ballkanit është provuar edhe në Parkun Kombëtar të Shebenik-Jabllanicë
dhe Parkun Kombëtar të Thethit. Zbulimi i dy këlyshëve të ngordhur të
rrëqebullit në rajonin e Munellës (qershor -dhjetor 2015) provuan për
herë të parë riprodhimin e rrëqebullit në Shqipëri. Rrëqebulli i Ballkanit
ka vetëm dy zona bërthamë riprodhimi në tërë Ballkanin: në malin e
Munellës (Shqipëri) dhe Parkun Kombëtar të Mavrovës (Maqedonia e
Veriut). Megjithëse e vogël në numër, popullata e Munellës mbetet shumë
e rëndësishme për mbijetesën e rrëqebullit të Ballkanit, duke marrë
parasysh se popullsia e përgjithshme në Ballkan vlerësohet të jetë 20-39
individëve të rritur.
Rrëqebulli i Ballkanit, Munellë
Përveç pranisë së rrëqebullit të Ballkanit mali i Munellës dhe zonat
përreth janë shumë të rëndësishme edhe për llojet e tjera të gjitarëve në
Shqipëri. Deri më sot, 14 lloje gjitarësh të egër janë fotografuar nga kameratkurth
në malin e Munellës. Ky diversitet është më i madhi i rregjistruar
përmes kamerave kurth në rajone të ndryshme të Shqipërisë. Fotot e
çifteve apo nënave me këlyshë të realizuara nga kamerat-kurth në malin
e Munellës dëshmojnë praninë dhe riprodhimin edhe të dy karnivorëve të
tjerë të mëdhënj: ariut të murrmë dhe ujkut. Të gjitha llojet, pjesë e grupit
të çiftthundrakëve që jetojnë në Shqipëri, përfshirë: kaprollin, derrin e
egër dhe dhinë e egër janë të pranishme në Munellë. Katër lloje të familjes
Gjeografia e Mirditës
mustelide, si zardifi, kunadhja, baldosa dhe qelbësi, janë fotografuar nga
kamerat-kurth në malin e Munellës. Nga të gjitha zonat e monitoruara në
Shqipëri ky është numri më i lartë i mustelidëve të fotografuar brenda një
zone të vetme. Zona e malit të Munellës është e përbërë nga një mozaik i
rëndësishëm habitatesh në të cilët sëtrehohen popullata të lakuriqëve të
natës(miniera, bunker, shtëpi të braktisura, pemë) dhe ushqehen(lumenj,
pyje të rëndësishme etj.). Një minimum prej 10 speciesh janë evidentuar
në zonën e Munellës dhe shumica e tyre janë të lidhura me habitatet pyjore,
për strehimin dhe ushqimin e tyre. Vlerësohen që të paktën 15 lloje mund
të përdorin zonën e Munellës gjatë vitit.
Në rajonin e Munellës, janë identifikuar 54 lloje shpendësh të cilët
i përkasin 9 rendeve dhe 21 familjeve të ndryshme. Nga këto 54 lloje
riprodhohen 52 prej tyre. Thëllënza e malit dhe Turtulli janë të mbrojtura
globalisht. Gjithashtu, 13% e specieve të vrojtuara, si Thëllënza e malit,
Shqiponja e malit, Drenja dhe 5 lloje të tjera janë të mbrojtura në nivel
europian. Një numër i konsiderueshëm i llojeve të shpendëve mendohet
të jenë të pranishëm në këtë zonë, por nuk ka patur ende një vrojtim të
tyre për shkak të mungesës së vrojtimeve të planifikuara. Disa nga këto
lloje kanë qenë pjesë e raportimeve paraprake mbi praninë e tyre në
rajonin e Munellës, siç janë: Gjeraqina, Shqiponja gjarpërngrënëse, Pula
me qafkë, Gjeli i egër, Qukapiku qafëshkurtër, Qukapiku i gjelbër, Qukapiku
kërbishtbardhë, Dredhuesi alpin, Zvarritësi i zakonshëm, Zvarritësi
krahëkuq, Harabeli i shkëmbit, Sqepkuqi, Kuqalashi, Çafkëzi.
Zona e Munellës ofron habitate të përshtatshme edhe për praninë e
llojeve të tjera të shpendëve, të tilla si: Kacavjerrësi bishtshkurtër i pemëve,
Kacavjerrësi i pemëve, Sqeptrashi, Gushëkuqi, Mizakapësi qafëbardhë,
Skifteri i drurëve, Çeku vetullbardhë, Bishtakuqi zeshkan, Mizakapësi i
përhimë, Kukuvajka e pyjeve, Kukuvajka, Bufi i madh, Larushi kokëkuq,
Boçethyesi, Bengu, Pëllumbi i pyllit, Mizakapësi gushëkuq, Fishkëllenjësi
i vogël, Mbretthi vetullbardhë, Mbretthi, Bilbilthi i kopshtit dhe Bilbilthi
gushëkuq.
Zona malore e Munellës ka kapacitet të strehojë rreth 11 lloje
amfibësh(nga 16 lloje të raportuara në Shqipëri) dhe 20 lloje
zvarranikësh(nga 38 lloje të raportuara në Shqipëri).

Kërcënimet kryesore ndaj Malit të Munellës
Problemet kryesore të identifikuara ndër vite në Munellë janë:
- Prerja dhe degradimi i pyjeve
- Aktivitetet minerare
- Gjuetia e paligjshme
Munella – një zonë e mbrojtur e ardhshme.
Nën-popullata e vogël e rrëqebullit të Ballkanit, e cila përbëhet nga të
paktën 4 individë të maturuar (4-6 individë nga monitorimi në 2013-2014),
mbijetojnë në Munellë dhe rrethinat e saj. Përveç rrëqebullit monitorimet
e fundit kanë dëshmuar se zona është shumë e rëndësishme edhe për
jetesën e llojeve të tjera të kafshëve dhe bimëve. Mbrojtja e këtij ekosistemi
unik do të garantojë qetësinë dhe kushtet e nevojshme për rimëkëmbjen
e popullatës së rrëqebullit të Ballkanit dhe njëkohësisht do të sigurojë një
strehë për një mori llojesh të tjera unike dhe të rëndësishme për vendin
tonë. Munella është shansi ynë i fundit për të shpëtuar rrëqebullin e
Ballkanit në Shqipëri dhe nuk mund të lejojmë që ta humbasim këtë shans,
si detyrim ndaj natyrës dhe brezave të ardhshëmkulturën e zonës gjeografike në fjalë. Pjesa ndër të tjera mund të përmbajë nënpjesë dedikuar muzeve, kulinarisë, artit e sportit. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. -->

## Shiko edhe 
## Referime