open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Funksioni Delta

Në matematikë, **delta e Kroneckerit** ose **funksioni diskret delta**, e quajtur sipas Leopold Kronecker (1823-1891), është një funksion i dy variablave, të cilat zakonisht jane numra të plote, i cili është 1 kur ato janë të barabarta, dhe 0 në të kundërt. Për shembull,
: \delta_{1,2} = 0 , por
:\delta_{3,3} = 1 

Kjo shkruhet me simbolin *δ*ij, dhe trajtohet si një formë symbolike dhe jo si funksion.
:\delta_{ij} = \left\{\begin{matrix}
1, & \mbox{if } i=j   \\
0, & \mbox{if } i \ne j   \end{matrix}\right.

## Simbolike alternative 
Duke përdorur kllapat e Iversonit:
: \delta_{ij} = [i=j ].\,

Zakonisht, notacioni \delta_i përdoret.

:\delta_{i} = \left\{\begin{matrix}
1, & \mbox{if } i=0  \\
0, & \mbox{if } i \ne 0 \end{matrix}\right.

Ne algjebren lineare, mund te shikohet si nje tensor, keshtu qe shkruhet si \delta^i_j.

## Proçesimi i sinjaleve digitale 
thumb|right|Nje funksion impulsiv
Ne menyre te njejte, ne degen e proçesimit te sinjaleve digitale, i njejti koncept paraqietet si nje funksion tek \mathbb{Z} (numrat e plote):

\delta[n] = \begin{cases} 1, & n = 0 \\ 0, & n \ne 0.\end{cases}

Funksioni referohet si *impulsi*, ose *njesia impulsive*. Kur ky funksion stimulon nje element te procesimit te sinjaleve (si psh nje filter), produkti quhet pergjigjja impulsive e elementit.

## Shikoni gjithashtu 
* Delta e Dirakut
* Filtri FIR
* Simboli Levi-Çivita –  \varepsilon_{ijk}
Ota Benga

thumb|200 px|Ota Benga në 1904
200 px|thumb|Ota Benga në kopshtin zoologjik Bronx më 1906

**Ota Benga**  (1883 – 20 Mars, 1916) u kap në vitin 1904 nga një kërkues evolucionist në Kongo. Në gjuhën e tij emri i tij do të thoshte "shok". Ai kishte një grua dhe dy fëmijë. I lidhur me zinxhirë dhe i futur në kafaz ai u çua në SHBA ku shkencëtarët evolucionistë ia ekspozuan publikut së bashku me specie të tjera majmunësh dhe e prezantuan atë si "lidhja kalimtare më e afërt e njeriut". Dy vjet më vonë atë e çuan në kopshtin zoologjik të Bronksit, në Nju Jork, ku ai i paraqitej publikut nën emërtimin "stërgjysh i lashtë i njeriut", së bashku me ca shimpanze, një gorillë e quajtur Dinah dhe një orangutang i quajtur Dohung. Dr. William T. Hornaday, drejtori evolucionist i kopshtit zoologjik, mbante fjalime të gjata ku tregonte sesa krenar ishte që kishte këtë "formë kalimtare" në kopshtin e tij dhe e trajtonte Ota Bengën e futur në kafaz si një kafshë të rëndomtë. Duke mos pasur mundësi të duronte trajtimin që i bëhej, Ota Benga vrau veten.
Bulimia

**Bulimia nervosa** ose bulimia nervore, apo thjeshtë bulimia është një çregullim psikologjik i të ngrënit, që karakterizohet me intervale të të ngrënit të pakontrolluar, zakonisht me sasi të mëdha ushqimi, pasuar nga metoda joadekuate për të hequr qafe ushqimin e konsumuar (të vjella dhe marrje e laksativëve), në përpjekje për kontrollim të peshës. Brengosja e tepruar për formën dhe peshën janë gjithashtu karakteristika të bulimisë.

Faza e kënaqësisë është intervali kur një individ ha sasi shumë më të mëdha të ushqimit se shumica e njerëzve në situate të ngjashme. Të ngrënit me kënaqësi nuk është përgjigje ndaj urisë intensive. Zakonisht është rezultat i depresionit, stresit apo çështjes së vetëbesimit. Gjatë këtij intervali, individi përjeton humbjen e kontrollit. Sidoqoftë ndjenja e humbjes së kontrollit poashtu përcillet edhe me intervale të shkurtra qetësie, e cila shpesh përcillet me neveri ndaj vetes.

Njerëzit me bulimi mund të duken plotësisht normal. Shumica prej tyre kanë peshë normale e disa mund të kenë peshë të shtuar. Shpesh është e vështirë të përcaktohet nëse një person vuan nga bulimia. Kjo ndodh për shkak se të ngrënit e tepruar dhe vjellja kryhen fshehurazi. Individët që vuajnë nga bulimia shpesh e mohojnë gjendjen e tyre. Ata  konsumojnë sasi të mëdha të ushqimit, ndonjëherë deri në 20,000 kalori njëherësh. Artikujt që i kënaqin janë zakonisht ato të etiketuara si "artikuj qetësues" ëmbëlsirat, me vlerë të lartë kalorike, apo ato të buta si akulloret, keku dhe tortat. Individi mund t'i dorëzohet kënaqësisë kudo prej dy e gjer më disa here në ditë.

Nëse keni një anëtarë të familjes që ka çrregullim të të ngrënit, një mjek apo këshillues mund t'ju ndihmojë në betejën me çrregullimin e tyre.

## Shkaqet 
Deri më tani nuk njihen me siguri shkaktarët e bulimisë. Hulumtuesit besojnë se bulimia fillon me mospëlqim të trupit dhe brengosje ekstreme për madhësinë e trupit dhe peshën. Zakonisht individët që vuajnë kanë vetbesim të ulët, ndjenjë të pafuqisë dhe frikë se do të bëhen të shëndoshë.

## Komplikimet mjekësore nga bulimia 
Si pasojë e bulimisë, zakonisht vjen deri tek erodimi i zmaltit të dhëmbëve për shkak të ekspozimit të përsëritur ndaj përmbajtjes së acidit të stomakut. Pastaj kaviteti dental dhe ndjeshmëria ndaj ushqimit të ngrohtë apo të ftohtë. Të ënjturit dhe dhimbjet në gjëndrat e pështymës (nga të vjelluarit e përsëritur), janë gjithashtu shenja.

## Statistikat 
Bulimia më shumë  prek femrat. Rreth 10% të individëve të diagnostifikuar me bulimi janë meshkuj ndërsa 10% të individëve që vuajnë nga bulimia, do të vdesin nga uria, sulmi në zemër, komplikimet tjera mjekësore apo vetëvrasja.
Tomor Malasi

**Tomor Malasi** është politikan shqiptar. Malasi ishte deputet i Partisë Demokratike në Kuvendin e Shqipërisë dhe nënkryetar i Kuvendit nga viti 1992 deri në vitin 1996. Ai ishte kryetar i Bashkisë së Tiranës
 prej vitit 1991 deri në vitin 1992.

## Referimet
Servet Libohova

**Servet Libohova** ishte kryetar i Bashkisë së Tiranës prej vitit 1915 deri në vitin 1916. Ai u emërua në këtë detyrë nga Qeveria e Durrësit e drejtuar nga Esat pashë Toptani.
Halloween

Që 600 vite p.e.s populli kelt mirëpriste në këtë mënyre muajt e errët të dimrit duke u ndarë në të njëjtën kohë nga periudha e lulëzuar e verës. Druidët (lloj besimi) i përkushtonin këtë natë Zotit të tyre të vdekjes, Samhain. Gojëdhëna thotë se ai i mblodhi shpirtrat e të vdekurve të 12 muajve të vitit të shkuar, pasi ata i kishin larë mëkatet e tyre dhe i dërgoi në parajsën e keltëve.
[thumbnail|235px| Një [kungulli|kungull i ndriçuar nga brenda, simboli i *Halloween*-it]]

Njerëzit mblidheshin në kodrat mbi tokat e tyre dhe duke ndezur zjarre të mëdhenj, përzenin shpirtrat e këqinj të vitit që shkoi. Më pas, shuanin përkohësisht zjarrin në shtëpitë e tyre dhe pak më vonë e ndiznin përsëri.

Kështu emri *Halloween* i ka rrënjët në Evropë. Kisha ua mori Keltëve këtë zakon gjatë përhapjes së krishtërimit. Ishte At Gjergji i IV i cili n vitin 837 e ringjalli 1 nëntorin duke e quajtur Dita e të gjithë Shpirtrave. 
Vetëm në shek. XIX *Halloween* arriti të kalojë Atlantikun për në Amerikën Veriore së bashku me pasardhësit e Keltëve, Irlandezët, të cilët shtegëtuan atje për shkak të kushteve të këqija për jetës. Atje, ky zakon u përhap shpejt në të gjithë vendin, por gjatë përhapjes pësoi edhe ndryshim të dukshëme. Kështu tashme *Halloween* më tepër përngjan me karnevalet së sa me zakonet e mëhershme.

Shenja dalluese e *Halloween*-ve është kungulli, e cila e ka prejardhjen në ShBA. Por ama arsyeja e përdorimit të kungullit me vrima me pamje të jashtme të frikshme dhe njëkohësisht të bukur rrjedh gjithashtu nga koha e Keltëve. Një zuzar me emrin ''Jack O'Lanten* duhej të shkonte në ferr pas vdekjes së tij. Por Djalli e ktheu mbrapsht duke i dhëne një copë qymyri (thëngjill) që digjej që ta kishte gjatë gjithë rrugës. *Jack*-u e vendosi qymyrin në një rrepë të madhe dhe u nis drejt drejt një udhëtimi të pafundte me që nuk e lejuan të futej në asnjë mbretëri të vdekurish. Për njerëzit ishte më se e qartë që rrepa me qymyrin u fuste tmerrin të gjitha shpirtrave të këqinj. Meqenëse amerikanët përdoren kungullin në vend të rrepës, ai mbeti shenja dalluese e *Halloween''-ve.
Zyber Hallulli

parapamje|“Streha Vorfnore”, gusht 1921. Zyber Hallulli, i 6-ti nga e majta, ulur në rreshtin e mesit.
**Hoxhë Zyber Hallulli** (Tiranë, Perandoria Osmane, 1842 - 1927) ka qenë myfti dhe kryetar i Bashkisë së Tiranës prej vitit 1913 deri në vitin 1914. 

## Biografia 
U lind në Tiranë në vitin 1842 në një familje vendase. Studimet e para i kreu në qytetin e lindjes ku përfundoi shkollën e mesme *ryzhdije*. Më vonë ai u diplomua në Stamboll për filozofi dhe teologji, si i ati.  

U emërua Kryetar i Bashkisë së Tiranës nga Pleqësia e qytetit në vitin 1913. Zyber Hallulli ishte Myftiu i Tiranës.  

Gjatë pushtimit austriak, më 1917 me nënprefektin Rauf Fico, myftiun Mytesim Këlliçi, Luigj Shalën dhe Xhelal beg Toptanin themeluan *Strehën Vorfnore*, jetimoren e parë publike në Tiranë.  

## Referime
Rasim Kalakula

**Mehmed Rasim Kalakula** (Gjirokastër, 1882 - Tiranë, 1933) ka qenë nëpunës i administratës së Perandorisë Osmane si dhe kryetar i Bashkisë së Tiranës prej vitit 1928 deri në vitin 1930.

## Biografia 
U lind më 1882 në Gjirokastër, i biri i Ahmed Shaban efendiut. U shkollua në *ryzhdijen* e vendlindjes, më pas në *idadijen* e Manastirit dhe më tej vijoi shkollimin e lartë në Shkollën Civile të Administratës Mbretërore "Mülkiye-i-Sehahané" në Stamboll për Shkenca Politike-Administrative, ku u diplomua në vitin 1906.

Stazhin e tij në administratën osmane e bëri në Janinë ndër vitet 1907-1910. Më pas nga maji i 1910 e deri më 1917 shërbeu si kajmekam në vende të ndryshme të Anadollit Lindor, më 1917 ndër provincat arabe dhe më 1918 deri në ardhjen e trupave greke shërbeu në Anadollin Perëndimor. Asokohe u largua për në Shqipëri, ku iu bashkua administratës së vendit.

Në vitet '20 u emërua prefekt ndër vende në Vlorë, Shkodër. Më 1926 u zgjodh kryetar i bashkisë së kryeqytetit të ri shqiptar, Tiranës.

Ndërroi jetë më 1933.

## Referime
Myqerem Fuga

**Myqerem Fuga** ka qenë politikan shqiptar me prejardhje çifute. Ai ishte kryetar i Komitetit Ekzekutiv i Tiranës prej vitit 1970 deri në vitin 1973.

## Referimet
Kushtrim Reshitaj

**Kushtrim Reshitaj** u lind me 23 qershor 1985 në Prizren.  Ka përfunduar studimet për gazetari në fakultetin "Faik Konica" në Prishtinë.  Themelues i Radio Therandës 105.2 MHz FM stereo.  Është prezantues i Lajmeve në televizionin Klan Kosova si dhe inxhinier në kompaninë IPKO.
Antonio Liozzi

**Antonio Liozzi** (1730 - 1807) i lindur në një familje të shtresës se mesme Penna San Giovanni në provincën e Macerata. Ai ka qënë në shekullin e 18 artist italian dhe veprat e tij, shumica me subjekte fetare, ruhen në katedralet e dioqezës së Fermo dhe të komuna në Penna San Giovanni. Faqet e turizmit për qytetin dhe rreth Penna San Giovanni e ofrojnë punën e Liozzi-t si një atraksion për turistet.

## Jeta dhe vepra 
Liozzi u trajnua nën tutelën e Marco Benefial (1684–1764) në kryeqytetin Romë në studios private të Benefial-i.

Veprat e Liozzi-it mund të jenë dërguar në katedralen e S. Maria, në Ortezzano dhe në shekullin e 14 në  katedralen e San Savino si edhe në Gualdo.

Një seri të kolonash gjashtëkëndësh druri pikturuar në një model të mermer i gabuar, përkrahje çelik të përforcuar kryesor, ndërsa dy rreshtave të balustrades druri dekoroj korniza dhe janë në krye me girlande lules.  Qendrën e ndriçon një tavan model i ndërlikuar e kornizës dhe mbulesave.  Afresk Liozzi nënshkrimi adorns tavan prej druri, duke hapur një qiell blu në të cilat qëndron Flora perëndeshë.  Për disa vite teatri u braktis dhe humbi pothuajse të modernizimit.  Në 1985 ajo ishte caktuar si një thesar historik kombëtar dhe të rinovuar, për famë e tij origjinale

## Galeria 

Skeda:Madonna del Rosario e SS. Domenico, Agostino e Rita.jpg|Madonna del Rosario e SS. Domenico, Agostino e Rita.
Skeda:Madonna di Loreto e San Nicola.jpg|Madonna di Loreto e San Nicola
Skeda:Antonio Liozzi - Assunta.jpg|Assunta

## Referime 
## Lidhje të jashtme
* MASSIMI, A (1995), "Amandola ed il suo territorio" Fondazione Cassa Risparmio Ascoli Piceno (1995) p.&nbsp;120
* 
* 
*
Emin Duraku

djathtas|377x377px|thumb|Emin Duraku
**Emin Duraku** (Gjakovë, 20 prill 1918 - Lipjan, 23 dhjetor 1942) ishte aktivist komunist shqiptar, anëtar i Grupit komunist të Shkodrës dhe i Partisë Komuniste Jugosllave.

## Biografia
Lindi më 1918 në Gjakovë, i biri i Rexhepit dhe Zelihasë. Shkollën fillore e kreu në vendlindje.

Më 1938 arrestohet nga regjimi zogist skeda është kjo: vjeç 21, nga Gjakova, banues në Shkodër, student në klasën e 6-të të liceut, i pamartuar, i padënuar. Mohoi pjesëmarrjen në organizatë komuniste. U dënua me tre vjet "për faje kundër rregullit shtetnor dhe ekonomik më 10 shkurt 1939. Pas 7 prillit doli nga burgu duke përfituar nga një dekret i mëkëmbësit Jacomoni. Pas pushtimit italian të Shqipërisë, raportohet ndër pjesëmarrësit e demonstratës së parë antifashiste me studentë dhe konviktorë të Shkodrës me flamurin shqiptar pa sëpatat e liktorit.

Me Fadil Hoxhën u kthye në vendlindje në verën 1939. Punoi pranë Komitetit Krahinor të Partisë, Vasil Shanto i kishte kërkuar që të vendosnin kontaktet me komunistët kosovarë dhe t'i çonin literaturë. Me Fadilin i raportojnë Miladin Popoviqit se mundësia për krijimin e partisë komuniste ishte nëse vinte ndihma e Partisë Komuniste Jugosllave. Miladini u premtoi ndihmën dhe u dha materiale propagandistike. I rënë dëshmor për kauzën komuniste, një batalioni iu dha emri i tij.

## Lidhje të jashtme
* Emin Duraku - Hero Kombëtar i Jugosllavisë Titiste  Proletari.com

## Referime
Abedin Nepravishta

**Zejnelabedin** më i njohur si **Abedin Nepravishta** (Nepravishtë, 1887 ose shtator 1889 - Fier, 1975) ka qenë prefekt dhe kryebashkiak, mes të tjerash kryetar i Bashkisë së Tiranës në vitet 1933-1935 dhe 1937-1939. Shërbeu si nëpunës karriere për vite me radhë në qytete si Durrësi, Shkodra, Korça, Vlora, Elbasani, Berati, Gjirokastra.

## Biografia 
U lind në Nepravishtë, i biri i kadiut Fazlli efendiut dhe një zonjë nga Sulejmanbejllinjtë e Frashërit. Kreu shkollën *ryzhdije* në Gjirokastër dhe më pas vijoi dhe kreu studimet në Shkollën Civile e Administratës Mbretërore "Mekteb-i-Mylkie-i-Sehahané" në Stamboll në vitet 1908–1912.

Dhjetorin e vitit 1921 kur grupimi "Bashkimi i Shenjtë" shkaktoi dorëheqjen e qeverisë Evangjeli, Nepravishta ishte zv/prefekt i Tiranës. Pas dhjetorit kur ndërruan disa qeveri, në kohën e qeverisë Ypi u emërua prefekt i Elbasanit ku ndërmjetëson tek miku i tij Aqif pashë Elbasani që të dalë jashtë pasi zërat për kryengritje në emër të tij mund t'ia kanosnin pozitat. Ishte me detyrë prefekt i Shkodrës ku nisën ngjarjet e Lëvizjes së Qershorit, qëndroi në prefekturë i rrethuar nga njësite me në krye Rexhep Shalën dhe Ndok Gjeloshin. E dorëzoi prefekturën pasi u vra kapiten Ferit Frashëri dhe ndërhyri P. Gjergj Fishta.

Gjatë kohës kur shërbeu si prefekt në Vlorë në vitete 1931–1933, zbuloi Lëvizjen e Vlorës të financuar nga legata serbe në qytet. Gjatë shërbimit të tij në Vlorë u ndërtua shëtitorja Vlorë-Skelë

Më 1937 zbuloi edhe Lëvizjen e Delvinës kryesuar nga ish-ministri Et'hem Toto, i përkrahur nga shërbimi sekret italian.

Nepravishta qe nëpunësi i vetëm në detyrë në ditën e pushtimit në 7 prill 1939. Ndonëse iu ofrua, ai e refuzoi me mirësjellje arratinë duke qenë i ndërgjegjshëm për fatin e pritshëm. Qe ndoshta i vetmi që refuzoi të ikte me Asamblenë, e cila pranoi bashkimin me Italinë dhe u bë i burgosuri i parë i Italisë fashiste duke qenë dhe antifashisti i parë i internuar. Pasi u kthye në Shqipëri në vitin 1942, u ftua në Mbledhjen e Pezës nga Syrja Selfo, por mosha ia pamundësonte veprimtarinë politike.

Me ardhjen në fuqi të partizanëve komunistë, burgoset dhe dënohet me burgim.

## Referime 
### Literaturë 
*
Euthanasia

**Euthanasia** (nga Greqishtja εὐθανασία që do të thotë “vdekje e mirë”: εὖ, eu (e mirë) + θάνατος, thanatos (vdekje)) i referohet praktikës së fundit të një jete në një mënyrë e cila arrihet përmes dhimbjes dhe vuajtjes. Sipas Komitetit të Shtëpisë së Lordve në etikën mjekësore, definicioni i saktë i Euthanasisë është “një ndërhyrje e qëllimshme e ndërrmarë me qëllimin e vetëm të përdundimit të një jete, të shkaktimit të dhimbjeve të pakontrollueshme”.
 
Sensi juridik i termit “vrasje” përfshin një ndërhyrje e qëllimshme e ndërmarrë me qëllimin e vetëm të përfundimit të një jete, madje edhe të shkaktojë të dhimbjeve të pakontrollueshme. Ndaj juridikisht, një “vrasje e mëshirmshe” ose euthanasia është e konsideruar si vrasje kriminale dhe përdoret shpesh si sinonim i vrasje të kryer me kërkesë të bërë nga pacienti.

Diskutimi rreth euthanasias është midis kundërshtarëve të euthanasias që e quajnë atë si vetëvrasje vullnetare ose si vrasje të paqëllimshme.
Ibrahim Sina

**Ibrahim Sina** Kryetar i Komitetit Ekzekutiv të qytetit të Tiranës
, më 14.03.1947 deri më 16.04.1949, Kryetar i Komitetit Ekzekutiv të qytetit të Tiranës, më 22.06.1949 deri më 30.08.1950 dhe Kryetar i Komitetit Ekzekutiv të qytetit të Tiranës, më 01.04.1954 deri më 15.03.1956

## Referimet
Kahreman Ylli

**Kahreman Ylli** (Leshnjë, 22 prill 1917 - Durrës, 3 shtator 1975) ka qenë arsimtar, partizan, diplomat, ministër dhe rektor i Universitetit të Tiranës. Qe deputet i Skraparit në gjashtë legjislatura dhe anëtar i Presidiumit Popullor. Kahreman Ylli përfshihet në listën e përpiluar nga Instituti i Studimit të Krimeve dhe Pasojave të Komunizmit, që përmbledh pjesëmarrësit që kanë përgjegjësi direkte për krimet e Partisë Komuniste Shqiptare dhe të Ushtrisë Nacionalçlirimtare, duke qene, sipas ligjit nr. 41, anëtarë të strukturave politike dhe ushtarake “që kanë inspiruar, organizuar, urdhëruar, ekzekutuar ose ndihmuar forcat partizane në vepra kriminale”.

## Biografia 
U lind në Leshnjë të Skraparit, i biri i Sinan Yllit. Më 1935 kreu Normalen e Elbasanit dhe deri vitin që pasoi punoi mësues në Zaloshnjë të Skraparit.

Në mars të 1943 u zgjodh anëtar i Komitetit Qendror të Partisë Komuniste, dhe deri më 1944 qe zv/komisar dhe komisar i Brigadës 14-të. Më 1944-46 qe drejtor personeli i Ministrisë së Arsimit dhe në kryeministri. Më 1946 u zgjodh ministër fuqiplotë i Shqipërisë në Francë, deri më 1949. Më 1946 mori pjesë në Konferencën e Paqes në Paris, si anëtar i delegacionit shqiptar. Si përfaqësues i qeverisë shqiptare në Gjyqin Ndërkombëtar të Hagës mbrojti të drejtat e Shqipërisë. Po atë vit u zgjodh ministër i Arsimit deri më 1952, kur u shkarkua nga Komiteti Qendror për "paaftësi dhe mungesë sinqeriteti" rreth së kaluarës të tij. Bëhej fjalë për anëtarësimin në Partinë Fashiste Shqiptare si çdo nëpunës gjatë Luftës së Dytë në Shqipëri, botuar tek e përkohshmja "Fashizmi" më 26 nëntor 1939. Vetë Ylli e mohonte që të kish qenë pjesë e asaj partie.

Më 1952 - 1961 zv/ministër i Arsimit dhe më 1961 u emërua rektor i Universitetit të Tiranës deri më 1970. Më 1970 - 1975 punoi në aparatin e Komitetit Qendror të Partisë së Punës si ndihmës i sekretarit të Komitetit.

Vdiq i mbytur në plazhin e Durrësit më 3 shtator 1975. Për vdekjen e tij nisi një çështje penale, e cila u mbyll nga hetuesia e Durrësit si "çështje aksidentale". Ylli ishte lënë të notonte vetëm, edhe pse i sëmurë dhe nuk dinte not.

## Referime
Lajt pen

**Light Pen** () është një pajisje hyrëse kompjuterike në formën e një shkop me dritë të ndjeshme i përdorur i lidhur me TV - CRT ose me ekran.

Ajo e lejon përdoruesin të zhvendosë objekte apo të vizatojë në të. Light-pen ngjason me touch-screen për funksion që luajnë.

## Historia 
Light-pen i parë është krijuar në vitin 1955.
Isuf Keçi

**Isuf Keçi** kryetar i Komitetit Ekzekutiv i Tiranës
 prej vitit 1950 deri në vitin 1951.

## Referimet
Peço Kagjini

**Peço Kagjini** kryetar i Komitetit Ekzekutiv i Tiranës
 prej vitit 1951 deri në vitin 1952.

Ishte njëpolitikanshqiptar, delegat në Kongresin e Përmetit me 24 Maj 1944. 

Kryetar i qarkut të Gjirokastrës në vitin 1945. Në nëntor 1946  kryetarit I prefekturës së Tiranës. 

Diplomatit në Beograd gjatë viteve 1947- 1949. Gjatë periudhës 1951-1952 Kryetarit të Komiteti Ekzekutiv të Tiranës. 

Zv. ministër i Arsimit dhe Bujqësisë, dhe detyra të tjera të rëndësishme. Ne konferencën e partisë për Tiranën, në Prill të vitin 1956.

Peço denoncoi favoret e jetës në Bllok, rrogat e larta, privilegje të paligjshme të Bllokut. Këtu filloi persekutimi  i cili vazhdoi përgjatë 35-viteve në burgjet dhe  në internim në Belsh të Elbasanit.

## Referime
Karta e memories

Një **kartë memorie** është një pajisje elektronike e ruajtjes së të dhënave që përdoret për ruajtjen e informacionit dixhital, zakonisht duke përdorur memorie flash. Këto përdoren zakonisht në pajisjet elektronike portative dixhitale. Ato lejojnë shtimin e memories në pajisje të tilla duke përdorur një kartë në një prizë në vend të një disku USB të spikatur.

## Historia 
Baza për teknologjinë e kartës së kujtesës është memoria flash. Ai u shpik nga Fujio Masuoka në Toshiba në 1980 dhe u komercializua nga Toshiba në 1987.

PC Cards (PCMCIA) ishin formatet e para komerciale të kartave të kujtesës (kartat e tipit I) që dolën, por tani përdoren kryesisht në aplikacione industriale dhe për të lidhur pajisjet I/O si modemet. Në vitin 1992, SanDisk prezantoi FlashDisk, një kartë PCMCIA dhe një nga kartat e para të kujtesës që nuk kërkonte energji baterie për të ruajtur përmbajtjen e saj. Që nga viti 1994, mbërritën një numër i formateve të kartave të kujtesës më të vogla se PC Card. E para ishte CompactFlash dhe më vonë SmartMedia dhe Miniature Card. Dëshira për karta më të vogla për telefonat celularë, PDA-të dhe kamerat kompakte dixhitale nxiti një prirje që bëri që gjenerata e mëparshme e kartave "kompakte" të dukej e madhe. Në vitin 2001, vetëm SM kapi 50% të tregut të kamerave dixhitale dhe CF kishte kapur tregun e kamerave dixhitale profesionale. Megjithatë, në vitin 2005, SD/MMC pothuajse kishte zënë vendin e SmartMedia, megjithëse jo në të njëjtin nivel dhe me konkurrencë të ashpër që vinte nga variantet e Memory Stick, si dhe nga CompactFlash. Në fushat industriale dhe ato të integruara, edhe kartat e memories së nderuar të kartave PC (PCMCIA) ende arrijnë të ruajnë një vend, ndërsa në telefonat celularë dhe PDA, karta e kujtesës është bërë më e vogël.

Fillimisht, kartat e kujtesës ishin të shtrenjta, duke kushtuar 3 dollarë amerikanë për megabajt kapacitet në 2001; kjo çoi në zhvillimin e pajisjeve të kujtesës rrotulluese magnetike të miniaturës si Microdrive, PocketZip dhe Dataplay. Të tre konceptet u vjetëruan pasi çmimet e memories flash u bënë më të ulëta dhe kapacitetet e tyre u rritën në vitin 2006.

Që nga viti 2010, produktet e reja të Sony (më parë vetëm duke përdorur Memory Stick) dhe Olympus (më parë vetëm duke përdorur XD-Card) janë ofruar me një vend tjetër shtesë për kartën SD. Në fakt, lufta e formatit është kthyer në favor të SD-Card.

## Shiko edhe 
* Karta SD

## Referime
Llambi Gegprifti

**Llambi Gegprifti** inxhinier dhe politikan shqiptar. Ka lindur më 14 shkurt 1942 në fshatin Potgozhan të Pogradecit në një familje të varfër fshatare. Ka kryer studimet në Fakultetin e gjeologji-minierave. Ka punuar si inxhinier e drejtues në sektorin e minierave, ku u dallua si organizator i aftë. Anëtar i PPSH më 1964. Kandidat i KQ të PPSH në Kongresin VI (1971) dhe anëtar i KQ të PPSH në Kongresin VII (1976).

Në vitin 1974 u ngarkua me detyrën e zëvendësministrit të Mbrojtjes Popullore, ndërsa në mars 1981 u emërua ministër i Industrisë dhe Minierave. Para ndryshimit të sistemit ishte kryetar i Komitetit Ekzekutiv të Tiranës prej vitit 1986-1987 dhe 1989-1990.
U nda nga jeta më 1 maj 2023.
Ali Begeja

**Ali Begeja** (Tiranë, 1 janar 1888 - 17 gusht 1947) ka qenë kryetar i Bashkisë Tiranës prej vitit 1922 deri në vitin 1923 dhe deputet i Durrësit në vitin 1937.

Në vitin 1908 Ali Begeja merr pjesë në komisionin e krijuar për hartimin e programit për përhapjen e gjuhës shqipe dhe sigurinë e vendit, komision i drejtuar nga Refik Toptani, ndërsa në prill 1910 merr pjesë si delegat i Tiranës në Kongresin e III të Manastirit për gjuhën shqipe. Në vitin 1911 deri në vitin 1914 ka kryer detyrën e gjykatësit paqëtues në Tiranë. Pas kësaj periudhe hapi zyrën e vet si avokat. Në mars 1914, së bashku me një grup tiranasish mbështet qeverinë e princ Vidit. Për aktivitetin e tij në shërbim të vendit, princ Vidi e dekoron me medaljen "Besë e Bashkim". Në Kongresin e Lushnjes që u mbajt më 21 janar 1920, shoqata “Drita”, shoqata e parë e intelektualëve të Tiranës ku sekretar i saj ishte Ali Begeja, e zgjodhi atë përfaqësues të saj në këtë kongres. Avokat Ali Begeja në vitet 1922-1923 zgjidhet kryetar i Bashkisë së Tiranës. Në vitin 1924 Ali Begeja zgjidhet antar i Asamblesë Kushtetuese së bashku me Ahmet Zogun, Seit Toptanin, Zija Toptanin, Osman Myderrizin, Rauf Ficon etj. që përfaqësonin qarkun e Tiranës. Në vitin 1927 ishte kryetar i Dhomës së Tregtisë në Tiranë. Në zgjedhjet parlamentare të vitit 1937, ai zgjidhet deputet i legjislaturës së tretë për prefekturën e Durrësit, në përbërjen e së cilës ishte dhe qarku i Tiranës. Mbas çlirimit të vendit Ali Begeja vazhdoi profesionin e tij si avokat deri në vitin 1947, kur u arrestua me grupin e deputetëve nga regjimi komunist. Në qelitë e hetuesisë së Tiranës iu nënshtrua torturave çnjerzore derisa vdiq.

Një rrugë në Tiranë mban emrin "Ali Begeja”.
Ali Derhemi

**Haxhi Ali Derhemi** (Tiranë, 1850 - 1938) ka qenë myderiz, kryetar i Bashkisë Tiranë në vitet 1923-1924 dhe zv/kryetar i Komunitetit Mysliman Shqiptar.

## Biografia 
Familja Dërhemi mendohet se ka ardhur në Tiranë nga Kalaja e Ndroqit dhe madje shumë herët gjatë viteve 1830 – 1850. Pjesëtarët e saj janë të njohur gjithmonë për vlerat miqësore dhe qytetare, ku në shumicën e tyre kanë ushtruar sidomos profesionin e nënpunësit dhe të tregtarit. Aliu lindi në Tiranë në vitin 1850 dhe ai u njoh shumë shpejt nga bashkëqytetarët si Ali efendiu. I ati Hasani (1800 – 1870), jurist i njohur i kohës kishte detyrën e inspektorit të gjyqeve për vilajetin e Shkodrës, prej nga varej dhe Tirana. Vetë Aliu pasi mbaron medresenë e Tiranës i mbaroi studimet e larta në Universitetin e Kajros, Egjipt. Kur u kthye në vendlindje sikurse dhe i ati, edhe ai po ashtu filloi inspektor, por për problemet financiare dhe duke punuar sidomos në qytetet e Durrësit, Kavajës dhe Shijakut. Duke qenë për vite me radhë edhe mësues për lëndën e matematikës në medresenë e Tiranës, ai aktivizohet kështu me sukses në detyrën e edukatorit. Gjatë karrierës së tij, falë dhe përgatitjes teologjike që kishte, ai ka patur dhe detyrën e zëvendëskryetarit të Komunitetit Musliman Shqiptar, e tamam në atë kohë kur institucioni i sapothemeluar drejtohej nga i mirënjohuri Haxhi Vehbi Dibra. Me formimin profesional të tij Aliu drejtoi me sukses aktivitetin financiar të këtij institucioni, duke filluar që nga evidentimi dhe inventarizimi i pasurisë së patundshme e deri te problemet e tjera të kësaj fushe. Falë personalitetit dhe qytetarisë së tij ai u zgjodh disa herë anëtar i Këshillit Bashkiak të Tiranës, ndërsa në vitet 1923 – 1924 edhe kryetar i Bashkisë. I bindur për nevojën e ligjshmërisë Aliu kishte besimin dhe përkrahjen e regjimit mbretëror dhe të drejtimit të mbretit Zog. Prej tij ai ishte dekoruar me urdhrin e Skënderbeut të klasit të parë.
## Referime
Izet Dibra

[parapamje|[Faik Shatku me Izet Dibrën]]
**Izet Dibra** ose **Izet Shatku** (Dibër e Madhe, 19 maj 1877 - Shkodër, 11 shkurt 1964) ka qenë nëpunës i Perandorisë Osmane dhe i shtetit shqiptar, kryetar i Bashkisë së Tiranës prej vitit 1920-1921 1927 deri në vitin 1928 dhe ministër i Punëve Botore. Deputet i Prefekturës Dibër 1923, Deputet i Prefekturës Durrës-Tiranë. Drejtor i Përgjithshëm i Emigracionit, Drejtor i Përgjithshëm i Administratës Publike (Shqipëria e Mesme).

## Biografia 
## Referimet
Rexhep Jella

**Rexhep Jella** kryetar i Bashkisë së Tiranës prej vitit 1930 deri në vitin 1933. Jella mbaroi studimet e larta për Shkenca Politike ne Kembrixh në Londër . Mori pjese në konferencën e paqes në Paris si pjesë e delegacionit shqiptar. Pjesmarrës në kongresin e Lushnjës. Prefekt në Korçë e Tiranë . Mbajtës i premtimit me rastin e përurimit të Legatës Amerikane në Tiranë . Personalitet që refuzoi postin e kryeministrit të Shqipërisë nën pushtimin gjerman në 1943. Burgoset dy herë që nga viti 1945 deri në 1952 viti kur u lirua nga Burgu i Burrelit. Të njejtin fat patën dhe vëllai i tij Ramazani dhe i biri Jusufi . Ndrroi jetë në mjerim në një barakë në periferi të Kavajës në 1974. Ky qe shpërblimi që sistemi komunist i ofroi kësaj familjeje dhe këti personaliteti historik të Tiranës. 

## Burimet e të dhënave
Qemal Butka

**Qemal Butka** (Butkë, 1907 - 28 nëntor 1997) ka qenë arkitekt, piktor, politikan dhe filatelist shqiptar.

## Biografia 
U lind në Butkë të kazasë së Kolonjës, në një degëzim të Aliçkove të Frashërit. I ati iu vra gjatë Luftës së Parë Botërore, dhe u rrit nga ungji i tij, Sali Butka.

kryetar i Bashkisë së Tiranës prej vitit 1936 deri në vitin 1937.

## Referime
Halit Selfo

**Halit Selfo** (2 prill 1918 - 14 gusht 1964) ishte nje perkthyes shqiptar.

## Jeta
U lind në një familje tregtare me tradita kulturore e atdhetare në qytetin e Gjirokastrës, i biri i Xhevdet Selfos. Mësimet e para i mori në vendlindje, më pas vijoi Liceun Francez në qytetin e Korçës. Studimet e larta i kreu në Padova të Italisë në Universitetin Ekonomi-Biznes. Në vitet e para të çlirimit të vendit, u emërua redaktor në gazetën ushtarake “Luftëtari”. Qysh në rininë e tij u mor me përkthime nga letërsia artistike botërore.

Selfo si një nga mjeshtrat e përkthimit, krahas përkthyesve të mirënjohur Skënder Luarasi, Lasgush Poradeci, Sotir Caci, Vedat Kokona, Spiro Çomora etj, ka dhënë një kontribut të shquar në krijimin e shkollës së përkthimit shqip.
Për vlerat e tij të rralla, ai u emërua redaktor në shtëpinë botuese “Naim Frashëri”, ku me punën e tij tërë përkushtim u cilësua “Përkthyes i talentuar i letërsisë botërore”, duke zotëruar gjuhët frëngjisht, anglisht, rusisht e italisht.
U emërua në ndërmarjen e botimve “Naim Frashëri” si punonjës i përhershëm, gjithashtu u bë dhe anëtar i Lidhjes së Shkrimtarëve dhe Artistëve të Shqipërisë.
Emrin e Halit Selfos, lexuesi shqiptar e ka njohur edhe më mirë në përkthimin e më shumë se 50 veprave letrare, midis të cilave: “Konti i Monte Kristos”  (Alexandre Dumas); “Djemtë e rrugës Pal” nga Ferenc Molnar; “Poemë Pedagogjike” të Anton Makarenkos; “Zemra” nnga Edmondo De Amicis; “Bijtë e kapitenit Grant” dhe romane të tjera në seri të Zhyl Vernit.

Ai me këto vepra kontribuoi në ngritjen e cilësisë së përkthimeve tona. Ky punëtor i fjalës shqipe krijoi një pasuri të vyer të kulturës së përkthimit, e cila përbën një fond të artë në bibliotekën shqiptare.

## Referime
Halil Meniku

**Halil Mëniku** lindi më 17-10-1907 dhe, sikundër kushëriri i tij Hasani, për të cilin u fol më sipër, po në familje të hershme e autoktone tiranase. Edhe arsimin fillor e plotor e mbylli po në Tiranë, në Shkollën e njohur të Mati Logorecit, dhe po njëherësh me Hasanin, gjatë viteve 1915-1923. Aftësitë e Halilit për t’u shkolluar dhe mundësitë financiare të prindërve e mentaliteti arsimdashës dhe emancipues i këtyre të fundit, bënë që ai të nisi menjëherë rrugën e formimit të tij.

I detyruar nga mospërshtatja e klimës së ftohtë të Austrisë me shëndetin e tij, pas mbarimit të gjimnazit klasik të Insbrukut, Halili shkon në Francë. Studimet e larta, të cilat i përfundoi më 1933 me rezultate mjaft të mira, i kreu në Fakultetin Juridik të Universitetit “Sorbonne” të Parisit, prej nga një vit më vonë, ai u kthye në Shqipëri. Për pak kohë, ka punuar si gazetar dhe drejtor i gazetës ”jeta dhe kultura”; ndërsa më vonë, deri në pushtimin nga italianët, si sekretar në drejtorinë e shtypit në Ministrinë e punëve të jashtme të Shqipërisë, duke bashkëpunuar njëherësh si publicist edhe me revistat “Bota e re” dhe “Minerva”.

Pikëpamjet e tij politike të kundërta me ato të fashizmit, si ideologji dhe si pushtues, ai i shprehu që para luftës së dytë botërore, në vitin 1936, atëherë kur Italia fashiste pushtoi Abisininë. Kur u kthye në Atdhe, si, një ndër drejtuesit kryesorë të Partisë së Ballit Kombëtar për Tiranën, ishte i pranishëm në protestat kundër fashizmit. Me këto angazhime, Halili, po ashtu antikomunist i vendosur, ka marrë pjesë në të gjithë aktivitetet politikoshoqërore të partisë së tij.

Si një intelektual i shquar, Halili kreu një specializim në Londër. Në dokumentin përkatës, që ka datën 26 prill 1939, ndër të tjera, thuhet “...jemi të kënaqur që ai ka zotëruar në mënyrë të suksesshme këtë kurs.

Ai ishte delegat edhe në Mbledhjen e Mukjes, takim në të cilin luftoi për mirëkuptimin dhe për marrëveshjen ndërmjet dy organizatave politike mbi luftën kundër okupatorëve dhe për një Shqipëri Demokratike. Për shkak të zhvillimeve të kundërta politike, në rrethanat e krijuara në Shqipëri, ai detyrohet të emigrojë jashtë vendit, që para mbarimit të luftës, fillimisht në Austri e pastaj në Francë. Me të njëjtat pikëpamje, edhe atje ishte aktiv; ndërsa, duke ju përmbajtur profilit të tij intelektual, Halili u angazhua në gazetat “Flamuri” dhe “Koha e jonë", dy organe të shtypit të emigracionit shqiptar.

Halil Mëniku vdiq në Francë më 31 dhjetor të vitit 1967.

## Shih edhe 
* Komiteti Kombëtar "Shqipëria e Lirë"

## Referime
Minimundus

**Minimundus** është një park në Klagenfurt të Austrisë.  Aty janë të vendosura modele arkitektonike nga e gjithë bota të zvogëluara 25 herë. 

Parku u hap në vitin 1958, dhe deri më sot e kanë vizituar mbi 15 milion vizitorë.

Disa nga modelet :
* Statuja e Lirisë
* Suleimania
* CN Tower
* Kulla Eiffel
* Sydney Opera House
* Tower of London
* Taxh Mahall 
* Atomium 
* Space Shuttle
Shumë nga modelet janë të lëvizshme dhe zhvendosen gjatë pushimit dimëror.

## Shih edhe 
* Madurodam

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* Minimundus website
* Minimundus Germany
Robert Radoja

**Robert Radoja** (Bolonja, 15 prill 1938) është një kompozitor dhe pedagog shqiptar. 

## Biografia 
U lind në Bolonja. Në vitin 1951 fillon studimet në Liceun Artistik në Tiranë për piano. I mbaron ato në vitin 1959. Në vitin 1962 fillon studimet e larta në Konservator ku edhe diplomohet për Piano në vitin 1966. Po në këtë vit fillon punën në Pallatin e Pionierëve në Tiranë në sektorin e Muzikës. Gjatë kësaj periudhe ai orkestron këngë të muzikës së lehtë duke qenë prezent në rreth 40 festivale si ato të zhvilluara në Radio Televizion ashtu dhe ato të Këngës për Fëmijë. Në vitin 1981 emërohet Redaktor i Muzikës në kinostudion “Shqipëria e re”. Në këtë detyrë punon deri në vitin 1986. Robert Radoja që prej vitit 1985 është pedagog në Akademinë e Arteve, Dega Piano, si dhe pedagog për Muzikën e Dhomës dhe Shoqërime në klasën e Flautit . Kompozimi i tij i parë në muzikën filmike ishte në vitin 1970 me muzikën e filmit “Guximtarët”. Në Festivalin e 41-të në Radiotelevizion, të zhvilluar në Tiranë prej datës 13 deri në 15 dhjetor të viti 2002, puna e tij e palodhur në vite u vlerësua me “Çmimin e Mirënjohjes”.

## Referime
Pylli Sherud

thumb|Pamje e pyllit nga ana Verilindore

**Pylli Sherud** është një pyll mbretëror në Nottinghamshire, Angli dhe është i famshëm pë lidhjen e tij historike me legjendën e Robin Hudit. Ka qënë i pyllëzuar që në fundin e **periudhës së akullnajave**, Sherudi tashmë është reduktuar në vetëm 423 hektarë  vazhdon të rrethojë fshatin **Edwinstowe** ***(Eduinstou)*** si dhe pallatin **Thoresby Hall**. Pjesa e sotme e pyllëzuar është një mbetje e asaj që ka qenë më parë, njohur me emrin "shire wood" i Nottinghamshire-it, i cili në të vërtetë mbulonte disa qarqe fqinjë (shire), në perëndim kufizohej nga lumi Erewash dhe pylli East Derbyshire.

Pylli Sherud tërheq rreth 500,000 turistë nga gjithë bota çdo vit. Numri i vizitorëve u rrit ndjeshëm pas transmetimit të serive të Robin Hudit nga BBC në 2006.

Ky park gjithashtu mikpret edhe festivalin e Robin Hudit për një javë me rradhë çdo verë, duke krijuar një atmosferë mesjetare.

## Lisi i Madh 
[thumb|[Lisi i Madh, pema më e moçme e Pyllit Sherud]]
Pylli Sherud është shtëpia e Lisit të Madh, i cili sipas legjendës ka qenë vendstrehimi i Robin Hudit. Lisi i përket periudhës Viktoriane me një moshë rreth 800-1000 vjeçare. Degët e tij mbrohen me anë të një sistemi që të mos thyhen.

Lisi i Madh u cilësua në 2005 nga programi i BBC-së si **Seven Natural Wonders (Shtatë Mrekulli Natyrore)** si një mrekulli natyrore e Anglisë qëndrore.
## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* Komisioni i Pylltarisë 
* Lajme, Historia dhe Arkeologjia e vërtetë e Pyllit Sherud
* Nottinghamshire County Council's Official Sherwood Forest Page 
* Sherwood Forest Regeneration Plans 
* Sherwood Forest Trust Official Website 
* The Living Legend Detaje mbi bimët dhe pemët e pyllit.
Lisi i Madh

----

Lisi i Madh është një lis madhështor pranë fshatit Edwinstowe në zemër të Pyllit Sherud (Sherwood Forest) në Nottinghamshire, Angli. Sipas folklorit të zonës, ka shërbyer si venstrehim i **Robin Hudit dhe shokëve të lumtur (Merry Men).**

Ka një masë prej 23 tonësh, shtrire degësh rreth 10m (33 këmbë) dhe është 800 apo 1000 vjeçar. Fliten disa teori në lidhje me këtë lis, në faktin se pse ka formë të çuditshme dhe se pse është kaq i madh.

* Lisi i Madh mund të përbëhet nga disa pemë të mbjellura së bashku që fidan.
* Pema mund të jetë krastitur në mënyrë që në fillim trugu të rritej e të bëhej i madh. Por kjo teori ka nuk ka shumë prova pasi pemët përreth nuk janë krastitur. Majori Hayman Rooke i dha lisit këtë emër në 1790.

Që në periudhën Viktoriane degët e tij mbroheshin me anë të një sistemi që të mos thyheshin. Në shkurt të 1998-ës prej lisit u morën disa filiza në mënyrë që ato të mbilleshin në qytetet më të mëdha në mbarë botën.

Në qershor 2002 lisi u njoh si trashëgimni kombëtare e Anglisë.

**Lisi i Madh** u cilësua në 2005 nga programi i BBC-së Seven Natural Wonders (Shtatë Mrekulli Natyrore) si një mrekulli natyrore e Anglisë qëndrore.

## Lidhje të jashtme
*  Recorded information about the major Oak on the Ancient Tree Hunt 
*  More information about the major Oak
*  Planting a new Oak Wood
*  Full transcription of "Remarkable Oaks" by Hayman Rooke
*  Drawing of major Oak in 1790

## Referime
Aeroporti Da Nang

240px|right|parapamje|Aeroporti Da Nang
**Aeroporti Da Nang**: (vietnamsht: *Sân bay quốc tế Đà Nẵng*) është aeroporti ndërkombëtar i qytetit vietnamez Da Nang, Vietnam. Ky aeroport ofron shërbime për transportin civil ajror.

Aeroporti gjendet rreth 2&nbsp;km në veriperëndim të qendrës se qytetit.
Lockheed Martin F-22 Raptor

**Lockheed Martin / Boeing F-22 Raptor** është një vendesh, me dy motor reaktiv i brezit të pestë që përdor teknologjine e padukshme nga radari. Kjo ishte hartuar kryesisht si një luftëtar epërsi ajri, por ka aftësi të tjera që përfshijnë sulm terren, lufta elektronike, dhe sinjalet e fshehta [7] role. Lockheed Martin është kontraktori kryesor dhe është përgjegjës për shumicën e sistemeve, sistemet e armëve të F-22.
## Specifications 
right|500px|Diagrama e F-22A
thumb|right|F-22 me depozita të jashtme në Langley Air Force Base, Virginia

## Referime 
### Shënime 
### Referime 
### Referime 
* https://archive.today/20120629041609/http://www.af.mil/information/factsheets/factsheet.asp?id=199

### Bibliografia 
* Aronstein, David C. and Michael J. Hirschberg. *Advanced Tactical Fighter to F-22 Raptor: Origins of the 21st Century Air Dominance Fighter.* Arlington, Virginia: AIAA (American Institute of Aeronautics & Astronomy), 1998. ISBN 978-1-56347-282-4.
* Crosby, Francis. *Fighter Aircraft*. London: Lorenz Books, 2002. ISBN 0-7548-0990-0.
* 
* Jenkins, Dennis R. and Tony R. Landis. *Experimental & Prototype U.S. Air Force Jet Fighters.* North Branch, Minnesota: Specialty Press, 2008. ISBN 978-1-58007-111-6.
* Miller, Jay. *Lockheed Martin F/A-22 Raptor, Stealth Fighter*. Hinckley, UK: Midland Publishing, 2005. ISBN 1-85780-158-X.
* Miller, Jay. ''Lockheed Martin's Skunk Works: The Official History...* (updated edition). Leicester, UK: Midland Publishing, 1995. ISBN 1-85780-037-0.
* Pace, Steve. *F-22 Raptor: America's Next Lethal War Machine*. New York: McGraw-Hill, 1999. ISBN 0 July 134271-0.
* Pace, Steve. *X-Fighters: USAF Experimental and Prototype Fighters, XP-59 to YF-23*. St. Paul, Minnesota: Motorbooks International, 1991. ISBN 0-87938-540-5.
* Polmar, Norman. *The Naval Institute Guide to the Ships and Aircraft of the U.S. Fleet.* Annapolis, Maryland: Naval Institute Press, 2005. ISBN 978-1-59114-685-8
* 
* Spick, Mike. *The Illustrated Directory of Fighters*. London: Salamander, 2002. ISBN 1-84065-384-1.
* Sweetman, Bill. "Fighter EW: The Next Generation". *Journal of Electronic Defense'', Volume 23, Issue 7, July 2000.
*
Fari i Aleksandrisë

[thumb|Fari i Aleksandrisë, skicë nga arkeologu Hermann Thiersch, [1909 ]]
Egjipt, viti 280 para e.s. Që kur Aleksandri i Madh i liroi egjiptianët nga dominimi persian, lidhjet mes grekëve dhe egjiptianëve u forcuan aq shumë sa mbreti i tyre, 
Ptolomeu II, ishte me origjinë greke. Ky bashkëpunim i grekëve dhe egjiptianëve ishte më i dukshëm në kryeqytet, Aleksandri. Themeluar prej Aleksandrit të Madh në vitin 332 para e.s., ky qytet i zhvilluar u bë vatra më e rëndësishme e kulturës helene. 
Por këtë herë mrekullia nuk do të jetë një tempull, as ndonjë lloj tjetër monumenti ose ndërtese, por një kullë. Kjo kullë do të shërbente për të udhëhequr anijet e shumta që mbërrinin në brigjet e Aleksandrisë. Mbreti vendosi të ndërtonte një kullë që të identifikonte vendin dhe qytetin nga shumë larg. Për këtë përdorën ishullin e vogël të Faros, përballë portit. Arkitekti Sastro drejtoi punimet, që, sa më shumë ecnin jepnin një pamje të mrekullueshme. Kur përfundoi, kulla ishte më shumë se 120 m. Në majë të saj kishte pasqyra metalike për të treguar pozicionin e saj ditën, duke reflektuar dritën e diellit dhe natën për mungesë të dritës ndizej zjarr (vatër). 
Kjo mrekulli do të rezistonte shumë, rreth 1600 vjet deri në shekullin XIV, kur tërmetet do ta shembnin. Emri i mrekullisë ishte "Kulla e Farit" dhe i linte mbrapa të gjitha ndërtimet e bëra deri në atë kohë që kishin për qëllim të udhëhiqnin anijet.
Shtatë mrekullitë e botës së lashtë

* *Ky artikull është për mrekullitë e botës së lashtë, për tjetër shih Shtatë mrekullitë e botës*.
[thumb|300 px|Shtatë mrekullitë e botës së lashtë (nga e majta në të djathtë, nga lart poshtë) [Piramida e Keopsit Kopshtet e varura të BabilonisëTempulli i Artemidës në Efes shtatorja e Zeusit në Olimpia  Maozeleumi i Mauzolit në Halikarnas Kolosi i Rodosit Fari i Aleksandrisë ]]

Listë me **shtatë mrekullitë e botës së lashtë** është shkruar rreth shek II p.e.s. Referime e parë në lidhje me këtë ide është gjetur në Histori të Herodoti, shek V p.e.s. Dekada më vonë, historianët helenë shkruan për monumentet më të madhërishme të kohës. **Callimachus i Cyrenes** (305p.e.s-240p.e.s), kryebibliotekar i Alexandria Mouseion, shkroi "Përmbledhje e mrekullive nëpër botë". Gjithçka dimë për këtë përmbledhje është vetëm titulli, sepse ajo u dogj në zjarrin që i ra bibliotekës. Lista përfundimtare është plotësuar gjatë mesjetës. Lista përmbante 7 monumentet më mahnitëse të botës antike, disa prej të cilave pothuaj u zhdukën gjatë mesjetës. Të tjera as që nuk "jetonin" më. Midis referencave më të vjetra rreth listës kanonike janë gdhendjet e artistit hollandez Maerten van Heemskerck (1498-1574) dhe Johann Fischer von Erlach me veprën “Histori e Arkitekturës”. Sot, evidencat arkeologjike zbulojnë disa prej mistereve që rrethonin historinë e këtyre mrekullive prej shekujsh. Për ndërtuesit e tyre, 7 mrekullitë ishin një celebrim i fesë, mitologjisë, artit, fuqisë dhe shkencës. Për ne, ato pasqyrojnë aftësinë e njeriut për të ndryshuar ambjentin duke ndërtuar konstruksione madhështore, njëra prej të cilave i qëndron kohës edhe në ditët tona.

## Shtatë mrekullitë e botës së lashtë 
Piramida e Keopsit
Kopshtet e varura të Babilonisë 
Tempulli i Artemidës në Efes
shtatorja e Zeusit në Olimpia 
Maozeleumi i Mauzolit në Halikarnas 
Kolosi i Rodosit 
Fari i Aleksandrisë

## Galeria 

Image:Colosse_de_Rhodes_%28Barclay%29.jpg| Kolosi i Rodosit
Image:Temple_de_Diane_%28Barclay%29.jpg| Tempulli i Artemidës në Efes
Image:Pyramides_de_Gizeh_%28Barclay%29.jpg| Piramida e madhe e Gizës
Image:Phare_d%27Alexandrie_%28Barclay%29.jpg| Fari i Aleksandrisë
Image:Tombeau_de_Mausole_%28Barclay%29.jpg| Maozeleumi i Mauzolit në Halikarnas
Image:Jardins_suspendus_de_Babylone_%28Barclay%29.jpg| Kopshtet e varura të Babilonisë
Image:Zeus_d%27Olympie_%28Barclay%29.jpg| shtatorja e Zeusit në Olimpia

## Shiko Edhe 
* Shtatë mrekullitë e botës
Kolosi i Rodosit

thumb|Kolosi i Rodosit,167 p.e.s

Vendndodhja gjeografike e Rodit ishte e privilegjuar për të tregtuar me Greqinë. Azia dhe Egjipti falë kësaj e shndërruan në qendrën tregtare më të madhe të Mesdheut Oriental. Mbreti Demetri i Poliarcetës, i njohur për eksperiencën ushtarake sidomos nëpër rrethinat, aq sa në të ardhmen ushtarakët do t’i referoheshin teknikës së tij duke e emërtuar "Poliarcetica", vendosi të sulmojë Rodin. Qyteti i rezistoi dhe Demetri u detyrua të tërhiqej. Për të festuar këtë triumf, qyteti vendosi të ndërtonte një monument për kujtim të Helios, zoti i diellit, në port. Punimet i udhëhoqi Cares Lindos. Në fillim statujën e veshën me hekur dhe sipër me pllaka bronzi. Më në fund, kur statuja përfundoi, kishte jo më pak se 32 m lartësi. Fama e saj solli udhëtarë nga e gjithë bota antike për ta parë. Me Kolosin e Rodit në atë kohë ishin 5 mrekullitë e botës që ishin ngritur mbi faqen e tokës, numër që erdhi duke u rritur. 56 vjet më vonë nga ndërtimi i tij në 223 para e.s., një tërmet e shëmbi Kolosin. Banorët e Rodit ndoqën këshillat e një orakulli dhe vendosën t’i lënë pjesët e tij atje ku ranë nga tërmeti. Dhe kështu u bë gjatë 90 vjetëve deri në 654 para e.s., kur myslimanët morën copat e bronzit si plaçkë lufte. Madhësia e statujës ishte e tillë saqë anijet kalonin mes këmbëve të tij. Kolosi i Rodit nuk ka nevojë për mitifikim, sepse u deshën më shumë se 2000 vjet kur njeriu arriti të bënte diçka më madhështore.
Maozeleumi i Mauzolit në Halikarnas

parapamje|Maozeleumi i Mauzolit në Halikarnas
**Maozeleumi i Mauzolit** ishtë në terrotorin e Turqisë.

Viti 352 para e.s.. Mrekullitë e botës, që në këtë kohë ishin katër, pakësohen në 3, sepse Erostrati djeg tempullin e Artemisës. Por zhvillimi është duke ardhur: një mrekulli e re do të ndërtohet, me shumë koincidenca me tempullin e Artemisës dhe do të duket si një vepër e bërë me magji për të kompensuar humbjen. Jemi në Halicarnaso, në Caria, një shtet në Azinë e Vogël. Bëhet fjalë për një qytet të rëndësishëm, që llogariste dhe një fabrikë nga ato të disqeve të çuditshme të metalit të shpikura nga Creso që prodhojnë para. Qyteti shfaq shkëlqim. Por tani qyteti është në zi, Mausolo vdiq. Çfarë varri mund të ishte i denjë për një mbret të tillë? E veja e tij, Artemisa, merr vendimin që të mos kursehet në shpenzime. Është tamam sikur i gjithë qyteti ta dinte që kurrë më nuk do kthehej një epokë aq e mrekullueshme si ajo e Mausolos , prandaj njerëzit u vunë në dispozicion të demonstronin mirënjohjen dhe t’i bënin një varr, më specialin e historisë, aq sa i dha emrin mauzoleumeve të ndërtuara më vonë. Filluan punimet: arkitektët Satiros dhe Piteos ndërtuan një podium kënddrejtë mbi të cilin ngrihej një kolonë e rregullit jonik. Mbi këtë një piramidë e shkallëzuar. Dhe në majë një statujë. Bashkësia e të gjitha këtyre arrinte lartësinë marramendëse prej 50 m. Por kjo nuk ishte e gjitha. Skulptorët më të mirë të Greqisë të asaj epoke bënë statujat dhe mozaiket: Briaxis, Timoteo, Leucastes dhe famozi Scapo. Por kjo mrekulli do të ishte ajo që duroi më pak në kohë nga të gjitha. Sapo kaluan 16 vjet, më 334 para e.s., Aleksandri i Madh shkatërroi qytetin. Ai që dha urdhër për rindërtimin e tempullit të Artemisës tregon tani anën e tij shkatërrimtare. Edhe pse vite më pas mbretërit e Egjiptit që morën Carian e rindërtuan Halicarnason, qytet që është edhe në ditët tona (sot quhet Bodrum), nga mauzoleumi ngeli vetëm legjenda.

## Literatura 
* *Bodream*, Jean-Pierre Thiollet, Anagramme Ed., 2010, ISBN 978-2-35035-279-4.
Shtatorja e Zeusit në Olimpia

thumb
**Shtatorja e Zeusit në Olimpia** gjendet në tempullin e ndërtuar, kushtuar zotave në malin e Olimpit, shtatorja u bë në vitin 462 p.e.s. nga skulptori antik, Fidis, në fildish dhe arë. Ajo është e punuar me teknikën krisoelefantine. Zeusi paraqitej i ulur në një fron të bërë me të njëjtat materiale si dhe statuja që paraqiste perëndeshën Victoria të lidhur në krahun e djathtë dhe në të majtën skeptrit, rreth tij ishin skulptura të ndryshme të heronjve mitologjikë. Skulptura kishte lartësi prej 14 m. Sipas historianëve të autorizuar, ishte më e bukura skulpturë dhe riprodhimi i saj njihet vetëm në monedha të takuara në shekullin XIX. Jetoi rreth 1000 vjet (më shumë se të gjitha mrekullitë e tjera) derisa disa fanatikë kristianë të mbretërisë të Teodosit II e dogjën, por ajo nuk u shkatërrua totalisht. Zhdukja totale ndodhi në shekullin VI dhe nuk ngeli asnjë gjurmë e saj si pasojë e tërmeteve. Statuja ka shërbyer për shumë vjet për të kurorëzuar fituesit e olimpiadave greke.

## Shih edhe