Konventa për Popujt Indigjenë dhe Fisnorë 1989

**Konventa e Popujve Indigjenë dhe Fisnorë, 1989** është një Konventë e Organizatës Ndërkombëtare të Punës, e njohur gjithashtu si Konventa 169 e ILO-s, ose C169. Është konventa ndërkombëtare detyruese kryesore në lidhje me popujt indigjenë dhe popujt fisnorë dhe një pararendës i Deklaratës për të Drejtat e Popujve Indigjenë .

Ajo u krijua në vitin 1989, me preambulën që thotë: Duke vënë në dukje standardet ndërkombëtare të përfshira në Konventën dhe Rekomandimin e Popullsisë Indigjene dhe Tribale, 1957, dhe

 Duke kujtuar kushtet e Deklaratës Universale të të Drejtave të Njeriut, Paktit Ndërkombëtar për të Drejtat Ekonomike, Sociale dhe Kulturore, Paktin Ndërkombëtar për të Drejtat Civile dhe Politike, dhe shumë instrumente ndërkombëtare për parandalimin e diskriminimit, dhe

 Duke pasur parasysh se zhvillimet që kanë ndodhur në të drejtën ndërkombëtare që nga viti 1957, si dhe zhvillimet në situatën e popujve indigjenë dhe fisnorë në të gjitha rajonet e botës, e kanë bërë të përshtatshme miratimin e standardeve të reja ndërkombëtare për këtë temë me synimin për të hequr orientimi asimilues të standardeve të mëparshme dhe

 Duke njohur aspiratat e këtyre popujve për të ushtruar kontroll mbi institucionet e tyre, mënyrat e jetesës dhe zhvillimit ekonomik dhe për të ruajtur dhe zhvilluar identitetin, gjuhët dhe fetë e tyre, brenda kuadrit të shteteve ku ata jetojnë, dhe

 Duke vënë në dukje se në shumë pjesë të botës këta popuj nuk janë në gjendje të gëzojnë të drejtat e tyre themelore të njeriut në të njëjtën masë si pjesa tjetër e popullsisë së shteteve në të cilat ata jetojnë, dhe se ligjet, vlerat, zakonet dhe perspektivat e tyre shpesh janë gërryer, dhe. . .

## Dokumenti 
Konventa përbëhet nga një Preambulë, e ndjekur nga dyzet e katër nene, të ndarë në dhjetë pjesë. Këto janë:

* Pjesa I. Politika e Përgjithshme
* Pjesa II. Toka
* Pjesa III. Rekrutimi dhe kushtet e punësimit
* Pjesa IV. Formimi Profesional, Artizanati dhe Industritë Rurale
* Pjesa V. Sigurimet Shoqërore dhe Shëndeti
* Pjesa VI. Edukimi dhe mjetet e komunikimit
* Pjesa VII. Kontaktet dhe Bashkëpunimi Përtej Kufijve
* Pjesa VIII. Administrata
* Pjesa IX. Dispozitat e përgjithshme
* Pjesa X. Dispozitat përfundimtare

## Qëllimi dhe historia 
Konventa e ILO 169 është instrumenti me i rëndësishëm i të drejtës ndërkombëtare që garanton të drejtat e popujve indigjenë dhe fisnorë. Fuqia e saj, megjithatë, varet nga numri i ratifikimeve midis kombeve.   

Konventa pohon të drejtat e popujve indigjenë dhe fisnorë për të zgjedhur të integrohen ose të ruajnë pavarësinë e tyre kulturore dhe politike. Nenet 8–10 njohin kulturat, traditat dhe rrethanat e veçanta të popujve fisnorë indigjenë.

Në nëntor 2009, një vendim gjykate në Kili, i konsideruar si një pikë referimi në çështjet e të drejtave indigjene, përdori ligjin e konventës së ILO-s. Gjykata vendosi unanimisht në favor të dhënies së një rrjedhe uji prej 9 litrash në sekondë për komunitetet Chusmiza dhe Usmagama. Mosmarrëveshja ligjore ishte zvarritur për 14 vjet dhe përqendrohet në të drejtat e ujit në komunitet në një nga shkretëtirat më të thata në planet. Vendimi i Gjykatës së Lartë për të drejtat e ujit mbështeti vendimet e gjykatës së Pozo Almonte dhe Gjykatës së Apelit Iquique dhe shënon zbatimin e parë gjyqësor të Konventës 169 të ILO në Kili.  Para këtij vendimi, disa protesta ishin përshkallëzuar për mosrespektimin e Konventës 169 në Kili. 

Tashmë kemi disa shembuj të përdorimit të suksesshëm të Konventës së ILO-s në Kili, si rasti i një gruaje Machi që ngriti veprime ligjore për të mbrojtur një parcelë toke me barishte të përdorura për qëllime mjekësore, e cila kërcënohej nga industria pyjore. 

## Ratifikimet 
lidhja=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c9/C169_ratification_map.svg/500px-C169_ratification_map.svg.png|qendër|parapamje|500x500px| Vendet që kanë ratifikuar konventën

## Referime