Gjuha sorbiane

**Sorbianishtja** apo (serbšcina, gjermanisht: Sorbisch) është një gjuhë që i përket grupit të gjuhëve sllave të veriperëndimit gjithashtu është në grupin e gjuhëve indo-evropiane. Kjo është gjuhë e vjetër sllave e Elbës e cila flitet ende sot në Lausitz, krahinë historike e Länderit të Saksonisë dhe Brandenburgut. Kjo gjuhë flitet nga 45,000 folës.

Ekzistojnë dy gjuhë të shkruara, secila me  dialekt tjetër:
*  Gjuha Sorbiane e Epërme (*hornjoserbsce*) në Lausitz të epërm 30 000 lexues.
*  Gjuha Sorbiane e Poshtme (*dolnoserbski*) në Lausitz të poshtëm, e kërcënuar për zhdukje 10 000 lexues.
Gjithashtu, 5000 sorbianë flasin një dialekt të kaluarës mes sorbianishtes të epërme dhe të poshtme, zakonisht e njohur si sorbiane e mesme.

Sorbianishtja si gjuhë renditet mes gjuhës çeke dhe polonishtes, shkruhet me karaktere latine e kompletuar me disa shenja diakritike. sorbianishtja e epërme është fonetikisht afër  gjuhës çeke, por ka një leksik të lidhur polak.
Ndërsa sorbianishtja e poshtme  në të kundërtën është fonetikisht afër polonishtes dhe ka një leksik të lidhur çek dhe gjerman.

Është një gjuhë regjionale e Gjermanisë e njohur nga  karta evropiane për gjuhët rajonale ose të pakicave.
Kjo gjuhë është e përdorur në shenjat rrugore në qytetin e Lausitzit.  
Minoriteti Sorbianë është i izoluar dhe i ndarë në dy bashkësi fetare që vazhdojnë të jenë edhe sot, njëra katolike dhe tjetra ungjillore,  gjuha sorbiane ndryshon nga fshati në fshat.  
parapamje|djathtas|250px|Vendodhja e Lausitzit në hartë
parapamje|djathtas|250px|Shenjë dy gjuhëshe në Bautzen
[parapamje|djathtas|250px|Shenja komunikacioni dy gjuhëshe në [Gjuha gjermane|gjuhën gjermane dhe  sorbiane në qytetin Cottbus]]

## Aktualisht 
### Sorbianishtja e epërme 
Sorbianishtja e  epërme ende ka shumë dialekte të ndryshme. Aktualisht, ka tri media të shkruara, që përhapin gjuhën dhe kulturën Sorbiane,e para është gazeta Serbske Nowiny,  gazetë e laicizuar,  e dyta  Katolski Posol, e cila është gazetë e komunitetit katolik dhe e fundit Pomhaj Bóh,e bërë  nga  komuniteti ungjillor. Në TV dhe radio ka emisoione në gjuhën sorbiane të  epërme.  Sorbianishtja e epërme pritet të mbetet më shumë kohë në familjen e gjuhëve evropiane të gjalla. Së pari për shkak se ajo flitet ende  në institucionet në Domowina (që përfaqëson interesat e popullatës Sorbiane), Macica Serbska ZT (Shoqata e shkencave Sorbiane) ose Instituti i Sorabianik i  Lajpcigut, por edhe përmes transmetimit të gjuhës në fëmijët.

### Sorbianishtja e poshtme 
Sorbianishtja e poshtme flitet nga rreth 10,000  folës (si gjuhë amtare) dhe nga disa të rinjë. Nowy Casnik është një gazetë në pjesën ku flitet sorbianishtja e poshtme.

### Veçoritë gramatikore 
Kjo gjuhë ka shtatë rasa : 
# emërore
# gjinore
# dhanore
# kallëzore
# instrumentale
# vendore
# thirrore

Ka gjithashtu tri forma foljore, domethënë njëjës, të dyfishtë dhe shumës : 
* *ruka*: dora (njëjës)
* *ruce*: dy duar (dyfishtë)
* *ruki*: më shumë se dy duar (shumës)
Një formë e vjetër folje ( sintetike), u zhduk në gjuhët e tjera të grupit sllav perëndimorë ndërsa është ruajtur në sorbianishten e epërme, por është zhdukur pothuajse e tëra në sorbianishten e poshtme megjithatë ata ruajtën  rrënjën e foljes. Gjithashtu ata ruajnë karakteristika të formave foljore të vjetra të gjuhës si ajo e dyfishtë. 
Përkthimi i Biblës dhe krijimi i një literature të pasur i lejon sorbianishtës së epërme të vazhdonte qëndrueshmërinë në skenën evropiane.

Aktualisht janë futur projekte në parashkollore në qytetin e Lausitzit për të ruajtur këtë gjuhë. Lausitzi është i ndarë në një rajon të quajtura Zupas por këto rajone nuk kanë vlerë administrative ose politike.  Ato ekzistojnë vetëm në Bashkimin e Shoqatave Sorbiane në Domowina.

## Shiko edhe 
* Gjuhësia
* Lista e gjuhëve
* Gjuhët sllave
* Gjuhët indo-evropiane

## Lidhje të jashtme 
* Sorbianët në gjermani

## Referime