Haki Xhakli

**Haki Xhakli** është një piktor shqiptar i Kosovës dhe profesor universiteti nga Kosova. Ai është i njohur për pikturat e tij të kompozimit ku dominojnë figurat e kalit, kalasë dhe gruas.

## Biografia 
Haki Xhakli lindi më 3 tetor 1952 në Ferizaj, ku ndoqi shkollimin e hershëm. Në vitin 1978 u diplomua në Akademinë e Arteve Figurative në Universitetin e Prishtinës, ku studioi pikturën në klasën e profesorit Rexhep Ferri.

Nga 1982 deri në 1988 ka udhëhequr Shoqatën e Artistëve Zef Kolombi në Ferizaj. Që nga viti 1984 është anëtar i Shoqatës së Artistëve Figurativë të Kosovës, të cilën e kryesoi nga viti 2006 deri në 2008.

Ai ligjëron në Fakultetin e Edukimit, në Universitetin e Prishtinës që nga viti 2005, lëndën e metodologjisë së artit. Në vitin 2010 ai mori gradën e Doktoraturës për Shkenca Sociale në Universitetin e Shkupit. Në vitin 2016 ai shërbeu përkohësisht si Dekan i Fakultetit të Edukimit në Universitetin e Prishtinës. Xhakli ishte gjithashtu një koordinator kombëtar për zhvillimin e kurrikulës së arsimit artistik në Kosovë i organizuar nga Ministria e Arsimit, Shkencës dhe Teknologjisë e Republikës së Kosovës (Kosovë) nga viti 2002 deri në vitin 2012.

## Ekspozitat 
Xhakli mori pjesë në disa ekspozita kolektive ndërkombëtare dhe hapi ato personale në Kosovë, Itali, Gjermani, Francë, Holandë, Serbi, Maqedoni dhe Shqipëri.
Krahas ekspozitave personale në Kosovë dhe jashtë saj, ai mori pjesë në dyzet e katër (44) ekspozita kolektive.

* 1983 Culture House, Ferizaj, Kosovë
* 1993 Cafe Gallery “Kata”, Ferizaj, Kosovë
* 1994 Cafe “Bolero”, Ferizaj, Kosovë
* 1995 SHKA “Agimi”, Prizren, Kosovë
* 1996 Gallery “Rada”, Prizren, Kosovë
* 1999 Hellweg-Museum, Unna, Germany 
* 1999 Katharinen-Hoff, Unna, Germany 
* 2000 Art Gallery, Ferizaj, Kosovë
* 2002 Culture House, Kaçanik, Kosovë
* 2003 Gallery of Ministry of Culture, Prishtinë, Kosovë
* 2006 Gallery of Ministry of Culture, Prishtinë, Kosovë
* 2011 National History Museum, Tirana, Albania
* 2014 Show Your Hope, Eindhoven, The Netherlands 
* 2016 Embassy of Kosovo, Berlin, Germany 
* 2020 Kuvendi i Republikës së Kosovës, Prishtinë, Kosovë
* 2022 Teatri Kombëtar i Operas dhe Baletit, Tiranë, Shqipëri
* 2024 Luckan Culture Center, Helsinki, Finlandë

parapamje|*Apokalipsi*

Gjatë karrierës dhe krijimtarisë së tij kaloi kohë në Firence, Itali dhe Unna, Gjermani, ku ishte mësues personal i piktorëve Ilona Hetmann  dhe Hans Wegener.

## Krijimtaria 
Simbolet me të cilat komunikon piktura e Xhaklit, sa janë universale, aq janë edhe autoktone. Universale janë, nga fakti se ato, të transponuara në pëlhurë janë tejet të kapshme edhe për publik të gjerë, receptues shtresash e popujsh të ndryshem, natyrisht secili në menyrën e vet, ndërsa autoktonë ngase çdo figurë, madje do të thoshim çdo vijë, sikur buron nga trualli, nga e përditshmja jonë, nga përralla jonë, nga legjenda jonë, nga gjakimi ynë, nga historia jonë. Pra qëndron fort mbi tabanin kombëtar.

Simbol i pashmangshem, pothuajse i cdo pikture të Xhaklit, është kali. Duke e shikuar atë, s’mund të mos zgjohen asociacione të shumbta që lidhen në jetën e përditshme. Në rend të parë është aty simboli i besnikerisë, po edhe i barrës që mban mbi vete. E pashmangshme është edhe ndjenja e syçelesisë, e vigjilencës, kur dihet fakti se kali, pos në rastet kur është i sëmurë, nuk bën shume shtrirë. Ai gjithnjë rri në këmbe. Kjo të kujton krajatat e popullit Shqiptar ndër shekuj, i cili kurr nuk mundi të bënte gjumë të qetë, jetë të rehatshme, duke vigjiluar nga çdo anë, sepse rreziqet ishin dhe proper janë aty pranë, nga ata që gjithnje pretenduan dhe pretendojne mbizoterimin mbi tokën e qenien kombëtare të artistit. 

Me kokën e kalit pothuajse gjithnjë lidhet kulla, me bedena të lartë e me frëngji te vogla, të cilat simbolizojne qendresën kombtare në vazhdimësi dhe rrezikun e përhershëm nga zaptues të ndryshëm. Muret janë mburojë nga armiqtë. Nga to reflektohet e tërë ftohtësia e gurit, po në brendi është ngrohtësia qe i ofrohet çdo miku. Frëngjite janë ato që shërbejne edhe si sy vigjilues, por edhe si mbështetje për kondakun e pushkës, kur e do nevoja.

Me mjaft mjeshtëri në pelhuren e pikturave te Xhaklit transponohet edhe personaliteti i gruas, simbolit të përtëritjes njerëzore, në atë rrafshin universal dhe i përtëritjes sonë si etnos, ne rrafshin kombëtar. Zatën, tek shikon sytë e saj, rëndom në pikturat e Xhaklit paraqiten vetëm sytë e gruas, që thone shumë, nuk mund t’i shmangesh idesë së pikërisht nëpërmjet saj transponohet pëlleshmueria, sakrifica, po edhe qendresa e paepur e gruas sonë, e cila kurr nuk e bëri jeten për vete, po për pjellen e saj, rrjedhimisht per vazhdimësine e kombit. Në sytë e saj lexohen histori të shumta, gjakime, dëshira, synime po edhe tragjedi, shtrengata e dete të trazuara të shpirtit tonë individual dhe kolektiv. Gruaja në pikturat e Xhaklit nuk e kurseu veten asnjehere, pavarsisht nga rrethanat, pavarësisht nga situatat absurde në të cilat u ndodh. I vetëdijshem se mbi te objektivisht qëndron e tërë historia, Xhakli shihet me përkushtim e paraqet tërë boten e saj shpirtërore ashtu siç është, tejet madhështore dhe paeupur, në një anë po edhe tejet e afert e modeste ne anën tjetër. 

Nëpërmjet gërshetimit të simboleve të shumta, Xhakli e fuqizon pikturën e tij, duke e ngritur atë në një shkallë të lartë te semiotikes universale e cila në atë shkallë merr nje mesazh polisemik, i cili pastaj nuk është vështirë të receptohet nga artdashesit pavarsisht nga përkatesia e tyre.

Dhe ne fund, ndonëse disa nga ciklet e pikturave te Haki Xhaklit titullohen Apokalipsi megjithatë nga to sikur reflektohet fundi jo i botes në pergjithesi porse i asaj botës së shumtuar ose i shëmtisë së botes përgjithesisht. 

Kulla ne lëvizje (1985), Haki Xhakli.jpg|*Kulla ne lëvizje* (1985), vaj në pëlhure, 77 x 57 cm
Don Kishoti (1986), by Haki Xhakli.jpg|*Don Kishoti* (1986), vaj në pëlhure, 75 x 60 cm
Dialogu (1995), by Haki Xhakli.jpg|*Dialogu* (1995), vaj në pëlhure, 80 x 100 cm
Dhurata e bardhë (1991), by Haki Xhakli.jpg|*Dhurata e bardhë* (1991), e kombinuar, 68 x 48 cm
Baresha (1997), by Haki Xhakli.jpg|*Baresha* (1997), vaj në pëlhure, 90 x 130 cm
Kali i shqetësuar (1997), by Haki Xhakli.jpg|*Kali i shqetësuar* (1997), vaj në pëlhure, 135 x 155 cm
Aga Imeri (1996), by Haki Xhakli.jpg|*Aga Imeri* (1996), vaj në pëlhure, 110 x 120 cm
Zogu i shqetësuar (1997), by Haki Xhakli.jpg|*Zogu i shqetësuar* (1997), akryl në letër, 50 x 70 cm

## Publikimet 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Referime