Lili Elbe

**Lili Ilse Elvenes** (28 dhjetor 1882 - 13 shtator 1931) e njohur ndryshe si Lili Elbe, ishte një grua transgjinore daneze dhe një ndër personat e parë  që iu nënshtrua kirurgjisë për të ndryshuar gjininë. Emri i saj i lindjes ishte Einar Magnus Andreas Wegener  dhe ishte piktor i njohur. Para periudhës së ndryshimit të gjinisë, ai prezantohej herë pas here si Lili. Pas tranzicionit të suksesshëm gjinor në vitin 1930, ai e ndryshoi emrin e tij në Lili Ilse Elvenes dhe u shkëput nga piktura. Emrin Lili Elbe ia vuri  gazetari i Kopenhagës, Louise Lassen.  Ajo vdiq për shkak të ndërlikimeve prej transplantit të mitrës. Autobiografia e saj me titull “Man into Woman” u publikua pas vdekjes në vitin 1933. 

## Jeta e hershme
Elbe lindi në vitin 1882 në Vejle, Danimarkë. Bashkëshortja e tij Gerda Gottlibe tregon se ata u martuan kur ishin në kolegj në vitin 1904.  

Dyshohet se Elbe mund të kishte qënë interseks.   Sipas disa raporteve, ajo kishte vezore  jo fort të zhvilluara dhe  mund të kishte pasur sindromën Klinefelter. 

## Martesa dhe modelingu
Elbe njohu Gerdën, kur ata ishin studentë në Akademinë Daneze të Arteve të Bukura në Kopenhagen  dhe  u martuan në vitin 1904, kur Gottlieb-i ishte vetëm 19 vjeç, ndërsa Elbe 22. Ata udhëtuan në Itali dhe Francë dhe u shpërngulën në Paris në vitin 1912, ku Elbe mund të jetonte lirisht si grua, ndërsa Gottlieb-i si lesbike. Elbe fitoi çmimin Neuhausens në vitin1907 dhe zhvilloi ekspozitën në Muzeun e Artit në Vejle. 

Elbe nisi të vishej si grua për të zëvendësuar modelet që i duheshin  Gottlieb-it  për të pikturuar. Elbes iu kërkua të vishte geta dhe taka që këmbët e tij të ngjasonin me këmbët e modeles. Elbe nisi të ndihej vetëvetja, kur vishej si grua dhe kështu u identifikua. Në vitin 1913, publiku ngeli pa fjalë, kur kuptoi se në fakt modelja që kishte frymëzuar punimet artistike të Gottlieb-it ishte vetë Elbe. 

Ai vishej shpesh si grua në festa të ndryshme. Një prej pasioneve të saj ishte të endej rrugëve të Parisit gjatë karnavaleve, e veshur si grua. Kur ai vishej si e tillë, Gottlieb-i e prezantonte atë si motrën e vet. Vetëm rrethi i tyre i ngushtë, ishin në dijeni të kësaj.  

## Ndërhyrjet kirurgjikale dhe fundi i martesës 
parapamje|elbe në vitin 1930
Në vitin 1930, Elbe shkoi në Gjermani për të bërë ndërhyrjen kirurgjikale për ndryshimin e seksit, që ishte tejet e pazakontë për kohën.  Gjatë qëndrimit në Gjermani, Elbe qëndroi në Institutin Hirschfeld të Shkencave Seksuale.  Përpara procedurës kirurgjikale, seksologu gjerman Magnus Hirschfeld bëri një sërë testesh për të shqyrtuar shëndetin mendor.  Ndërhyrja e parë ishte heqja e testikujve,  e kryer në Berlin nga Erwin Gohrbandt e  të tjerat nga mjeku Kurt Warnekros.   Operacioni i dytë ishte transplanti i vezoreve në muskulaturën e barkut dhe i treti heqja e penisit dhe skrotumit.  Në këtë kohë, rasti i saj  kishte bërë bujë në të gjitha gazetat daneze dhe gjermane. Martesa e Elbes dhe Gerdës u shpall e pavlefshme nga gjykata daneze në tetor  të vitit 1930.  Pas kësaj, Elbe arriti  të ndryshonte ligjërisht seksin dhe emrin  duke marrë kështu  edhe një pasaportë si *Lili Ilse Elvenes*.  Emri "Lili Elbe" u përdor për herë të parë në shtyp në një artikull gazete të shkruar nga gazetarja e Kopenhagenit Louise "Loulou" Lassen për *Politiken* në shkurt të vitit 1931.   Elbe u kthye në Dresden dhe pati një marrëdhënie me një tregtar arti francez Claude Lejeune me të cilin donte të martohej dhe të bënte fëmijë.   Pas ndarjes nga Elbe, Gerda u martua me një italian. Pak kohë më vonë, ajo u nda dhe nga martesa e dytë. 

Në vitin 1931, Elbe u kthye në Gjermani  për  të kryer operacionin e saj të katërt  duke e bërë atë një ndër gratë e para transgjinore në botë.    Të gjitha dokumentet mjekësore të Lili Elbes u shkatërruan si pasojë e bombardimeve të aleatëve gjatë luftës së dytë botërore.   

## References