Konflikti i Kashmirit

[parapamje| India pretendon të gjithë shtetin e dikurshëm princëror indian britanik të Xhamusë dhe Kashmirit bazuar në një instrument pranimi të nënshkruar në 1947. Pakistani pretendon shumicën e rajonit bazuar në popullsinë e tij me shumicë [Myslimanët|myslimane, ndërsa Kina pretendon rajonet kryesisht të pabanuara të Aksai Çinit dhe Luginën Shaksgam .]]
**Konflikti i Kashmirit** është një konflikt territorial mbi rajonin e Kashmirit, kryesisht midis Indisë dhe Pakistanit, dhe gjithashtu midis Kinës dhe Indisë në pjesën verilindore të rajonit.   

## Sfondi 
Konflikti filloi pas ndarjes së Indisë në 1947 pasi India dhe Pakistani pretenduan tërësinë e ish-shtetit princëror të Jammu dhe Kashmir . Është një mosmarrëveshje për rajonin që u përshkallëzua në tre luftëra midis Indisë dhe Pakistanit dhe disa përleshje të tjera të armatosura. India kontrollon afërsisht 55% të sipërfaqes tokësore të rajonit që përfshin Jammu, Luginën e Kashmirit, pjesën më të madhe të Ladakun, akullnajën Siaçen,  dhe 70% të popullsisë së saj; Pakistani kontrollon afërsisht 30% të sipërfaqes së tokës që përfshin Azad Kashmirin dhe Gilgit-Baltistanin ; dhe Kina kontrollon 15% të mbetur të sipërfaqes së tokës që përfshin rajonin Aksai Çin, Traktin Trans-Karakoram kryesisht të pabanuar dhe një pjesë të sektorit Demçok .  

Pas ndarjes së Indisë dhe një rebelimi në rrethet perëndimore të shtetit, milicitë fisnore pakistaneze pushtuan Kashmirin, duke çuar sundimtarin hindu të Xhamusë dhe Kashmirit që t'i bashkohej Indisë.  Lufta Indo-Pakistaneze që rezultoi përfundoi me një armëpushim të ndërmjetësuar nga OKB-ja përgjatë një linje që përfundimisht u quajt Linja e Kontrollit .   Në vitin 1962, Kina pushtoi në një luftë me Indinë përgjatë kufirit të diskutueshëm indo-kinez, duke përfshirë në Ladakun e administruar nga India, duke shënuar hyrjen e tyre në konfliktin e Kashmirit.  Në vitin 1965, Pakistani u përpoq të depërtonte në Kashmirin e administruar nga India për të nxitur një kryengritje atje, duke rezultuar në një luftë tjetër mes dy vendeve mbi rajonin. Pas luftimeve të mëtejshme gjatë luftës së 1971, Marrëveshja Simla krijoi zyrtarisht Linjën e Kontrollit midis territoreve nën kontrollin indian dhe pakistanez.   Në vitin 1999, një konflikt i armatosur midis dy vendeve shpërtheu përsëri në Kargil pa asnjë efekt në *status quo* . 

Në vitin 1989, një kryengritje e armatosur shpërtheu kundër sundimit indian në Luginën e Kashmirit , bazuar në kërkesat për vetëvendosje pas vitesh heqjeje të të drejtës politike dhe tjetërsim, me mbështetje logjistike nga Pakistani.     E udhëhequr nga një grup që kërkonte krijimin e një shteti të pavarur, kryengritja u mor përsipër brenda disa viteve të para të shpërthimit të saj nga grupet xhihadiste të mbështetura nga Pakistani që përpiqeshin të bashkoheshin me Pakistanin.     

Militantizmi vazhdoi gjatë viteve 1990 dhe fillimit të viteve 2000 - kohë në të cilën po drejtohej kryesisht nga militantët e huaj   dhe u përhap në pjesë të rajonit fqinj Xhamu     - por ra në fuqi më pas. Kryengritja u kundërshtua në mënyrë aktive në Xhamu dhe Ladak, ku ringjalli kërkesat e vjetra për autonomi nga dominimi i Kashmirit dhe integrim më të madh me Indinë.     

Luftimet rezultuan në dhjetëra mijëra viktima, si luftëtarë ashtu edhe civilë. Militantizmi rezultoi gjithashtu në eksodin e hinduve të Kashmirit nga Lugina e Kashmirit me shumicë myslimane në fillim të viteve 1990. Kundërkryengritja nga qeveria indiane u shoqërua me shtypjen e popullsisë vendase dhe rritjen e militarizimit të rajonit, ndërsa grupe të ndryshme kryengritëse u përfshinë në një sërë aktivitetesh kriminale.     Vitet 2010 u shënuan nga trazira civile brenda Luginës së Kashmirit, të nxitura nga militarizimi i palëkundur, shkeljet e të drejtave, keqqeverisja dhe korrupsioni,   ku të rinjtë vendas protestues u përleshën dhunshëm me forcat indiane të sigurisë,  me një shkallë të gjerë. demonstratat që u zhvilluan gjatë trazirave të vitit 2010 të shkaktuara nga një takim i supozuar i organizuar,   dhe gjatë trazirave të vitit 2016 që pasuan pas vrasjes së një militanti të ri nga një grup xhihadist, i cili ishte rritur në popullaritet përmes mediave sociale.    Trazirat e mëtejshme në rajon shpërthyen pas sulmit të Pulwama në vitin 2019 . 

Sipas studiuesve, forcat indiane kanë kryer shumë shkelje të të drejtave të njeriut dhe akte terrori kundër popullatës civile të Kashmirit, duke përfshirë vrasjet pa gjyq, përdhunimet, torturat dhe zhdukjet me forcë .   Sipas Amnesty International, asnjë anëtar i ushtrisë indiane të vendosur në Xhamu dhe Kashmir nuk është gjykuar për shkelje të të drejtave të njeriut në një gjykatë civile , megjithëse janë mbajtur gjykata ushtarake.  Amnesty International ka akuzuar gjithashtu qeverinë indiane për refuzimin e ndjekjes penale të autorëve të abuzimeve në rajon.  Për më tepër, ka pasur raste të abuzimeve të të drejtave të njeriut në Azad Kashmir, duke përfshirë por pa u kufizuar në represione politike dhe zhdukje të detyruara.  Brad Adams, drejtor i Azisë në Human Rights Watch tha në vitin 2006 "Edhe pse 'Azad' do të thotë 'i lirë', banorët e Azad Kashmirit janë çdo gjë tjetër veçse të lirë. Autoritetet pakistaneze qeverisin Azad Kashmirin me kontrolle të rrepta mbi liritë themelore".  Raportet e OHCHR-së për Kashmirin publikuan dy raporte mbi "situatën e të drejtave të njeriut në Kashmirin e administruar nga India dhe Kashmirin e administruar nga Pakistani".

## Referime