Satani

**Satani** apo **Satanai** dhe nganjëherë i quajtur edhe Lucifer në krishterim, është një entitet në fetë abrahamike që i josh njerëzit në mëkat ose gënjeshtra. Në judaizëm, Satani shihet si një agjent i nënshtruar ndaj Zotit, që zakonisht konsiderohet si një metaforë për Yezer Hara, ose "prirje e keqe". Në Krishterim dhe Islam, ai zakonisht shihet si një engjëll ose xhind i rënë që është rebeluar kundër Zotit, i cili megjithatë i lejon atij pushtet të përkohshëm mbi botën e rënë dhe një mori demonësh. Në Kuran, shejtani, i njohur edhe si Iblisi, është një entitet i bërë nga zjarri i cili u dëbua nga Parajsa sepse ai refuzoi të përkulej para Ademit të sapokrijuar dhe i nxit njerëzit të mëkatojnë duke infektuar mendjet e tyre me *waswas* ("sugjerime të liga"). .

Një figurë e njohur si ha-satan ("satani") shfaqet për herë të parë në Biblën Hebraike si një prokuror qiellor, në varësi të Zotit (Perëndisë), i cili ndjek penalisht kombin e Judës në oborrin qiellor dhe vë në provë besnikërinë e ndjekësve të Zotit. Gjatë periudhës ndërtestamentale, ndoshta për shkak të ndikimit të figurës Zoroastriane të Angra Mainyu, satani u zhvillua në një entitet keqdashës me cilësi të neveritshme në kundërshtimin dualist ndaj Zotit. Në Librin apokrif të Jubileut, Zoti i jep Satanait (të referuar si Mastema) autoritet mbi një grup engjëjsh të rënë, ose pasardhësit e tyre, për t'i tunduar njerëzit të mëkatojnë dhe t'i ndëshkojë.

Megjithëse Libri i Zanafillës nuk e përmend atë, të krishterët shpesh e identifikojnë gjarprin në Kopshtin e Edenit si Satana. Në Ungjijtë sinoptikë, Satani e tundon Jezusin në shkretëtirë dhe identifikohet si shkaku i sëmundjes dhe tundimit. Në Librin e Zbulesës, Satani shfaqet si një Dragoit i Madh i Kuq, i cili mposhtet nga Kryeengjëlli Michael dhe hidhet poshtë nga Parajsa. Më vonë ai është i lidhur për një mijë vjet, por lirohet për pak kohë përpara se të mposhtet dhe të hidhet në Liqenin e Zjarrit.

Në mesjetë, Satani luajti një rol minimal në teologjinë e krishterë dhe u përdor si një figurë komike reliev në shfaqjet e misterit. Gjatë periudhës së hershme moderne, rëndësia e Satanait u rrit shumë pasi besimet si pushtimi nga demonët dhe magjia u bënë më të përhapura. Gjatë Epokës së Iluminizmit, besimi në ekzistencën e Satanait u kritikua ashpër nga mendimtarë si Volteri. Megjithatë, besimi te Satanai ka vazhduar, veçanërisht në kontinentin amerikan.

Megjithëse Satanai përgjithësisht shihet si i keq, disa grupe kanë besime shumë të ndryshme. Në Satanizmin teist, Satani konsiderohet një hyjni që ose adhurohet ose nderohet. Në Satanizmin LaVeyan, Satani është një simbol i karakteristikave të virtytshme dhe lirisë. Pamja e Satanait nuk përshkruhet kurrë në Bibël, por, që nga shekulli i nëntë, ai është shfaqur shpesh në artin e krishterë me brirë, thundra të copëtuara, këmbë jashtëzakonisht leshore dhe një bisht, shpesh i zhveshur dhe duke mbajtur një pirun. Këto janë një amalgamë tiparesh që rrjedhin nga hyjnitë e ndryshme pagane, duke përfshirë Panin, Poseidonin dhe Besin. Satani shfaqet shpesh në letërsinë e krishterë, veçanërisht në Ferrin e Dante Alighierit, të gjitha variantet e historisë klasike të Faustit, Parajsa e humbur dhe Parajsa e Rifituar e John Milton, dhe poezitë e William Blake. Ai vazhdon të shfaqet në film, televizion dhe muzikë.

## Shiko edhe 
* Djalli
* Shejtani

## Referimet 
__PATP__