Metodologjia

Në kuptimin e saj më të zakonshëm, **metodologjia** është studimi i metodave të kërkimit. Megjithatë, termi mund t'i referohet edhe vetë metodave ose diskutimit filozofik të supozimeve të sfondit shoqërues. Një metodë është një procedurë e strukturuar për të arritur një qëllim të caktuar, si fitimi i njohurive ose verifikimi i pretendimeve të njohurive. Kjo normalisht përfshin hapa të ndryshëm, si zgjedhja e një mostre, mbledhja e të dhënave nga kjo mostër dhe interpretimi i të dhënave. Studimi i metodave ka të bëjë me një përshkrim dhe analizë të detajuar të këtyre proceseve. Ai përfshin aspekte vlerësuese duke krahasuar metoda të ndryshme. Në këtë mënyrë, vlerësohet se cilat avantazhe dhe disavantazhe kanë ato dhe për cilat qëllime kërkimore mund të përdoren. Këto përshkrime dhe vlerësime varen nga supozimet e sfondit filozofik. Shembuj janë se si të konceptualizohen fenomenet e studiuara dhe çfarë përbën prova pro ose kundër tyre. Kur kuptohet në kuptimin më të gjerë, metodologjia përfshin gjithashtu diskutimin e këtyre çështjeve më abstrakte.

Metodologjitë tradicionalisht ndahen në kërkime sasiore dhe cilësore. Kërkimi sasior është metodologjia kryesore e shkencave natyrore. Ai përdor matje numerike të sakta. Qëllimi i tij është zakonisht të gjejë ligje universale të përdorura për të bërë parashikime rreth ngjarjeve të ardhshme. Metodologjia mbizotëruese në shkencat natyrore quhet metodë shkencore. Ai përfshin hapa si vëzhgimi dhe formulimi i një hipoteze. Hapat e mëtejshëm janë testimi i hipotezës duke përdorur një eksperiment, krahasimi i matjeve me rezultatet e pritura dhe publikimi i gjetjeve.

Hulumtimi cilësor është më karakteristik për shkencat shoqërore dhe u jep më pak rëndësi matjeve të sakta numerike. Ai synon më shumë një kuptim të thellë të kuptimit të fenomeneve të studiuara dhe më pak ligjeve universale dhe parashikuese. Metodat e zakonshme që gjenden në shkencat shoqërore janë anketat, intervistat, grupet e fokusit dhe teknika e grupit nominal. Ato ndryshojnë nga njëra-tjetra në lidhje me madhësinë e mostrës së tyre, llojet e pyetjeve të bëra dhe mjedisin e përgjithshëm. Në dekadat e fundit, shumë shkencëtarë shoqërorë kanë filluar të përdorin kërkime me metoda të përziera, të cilat kombinojnë metodologjitë sasiore dhe cilësore.

Shumë diskutime në metodologji kanë të bëjnë me çështjen nëse qasja sasiore është superiore, veçanërisht nëse është e përshtatshme kur zbatohet në fushën shoqërore. Disa teoricienë e refuzojnë metodologjinë si disiplinë në përgjithësi. Për shembull, disa argumentojnë se është e padobishme pasi metodat duhet të përdoren në vend që të studiohen. Të tjerë mendojnë se është e dëmshme sepse kufizon lirinë dhe kreativitetin e studiuesve. Metodologët shpesh u përgjigjen këtyre kundërshtimeve duke pohuar se një metodologji e mirë i ndihmon studiuesit të arrijnë në teori të besueshme në një mënyrë efikase. Zgjedhja e metodës shpesh ka rëndësi, pasi i njëjti material faktik mund të çojë në përfundime të ndryshme në varësi të metodës së dikujt. Interesi për metodologjinë është rritur në shekullin e 20-të për shkak të rëndësisë në rritje të punës ndërdisiplinore dhe pengesave që pengojnë bashkëpunimin efikas.

## Përkufizimi 
Në të kaluarën metodologjia ka qenë përkufizuar si:
# "Analiza e  parimeve, metodave, rregullave dhe postulateve hulumtuese të përdorura nga një disiplinë";
# "Studimi sistematik i metodave hulumtuese që janë, mund të jenë, ose janë zbatuar brenda një disipline të caktuar të njohjeve shkencore";
# "Studimi ose përshkrimi i metodave hulumtuese".

Metodologjia ofron një mbështetje teorike për të kuptuar se cila metodë, grup metodash ose praktikash më të mira mund të aplikohen në rastin konkret, për shembull, për të llogaritur një rezultat specifik.

## Ndarja e metodologjisë 
* Metodologji e përgjithshme
* Metodologji e veçantë (Metodologjia e sociologjisë, psikologjisë etj.)
* Metodologji specifike (Metodologjia e psikometrisë, didaktikës, etj.)

## Metodat hulumtuese 
* Analiza
* Sinteza
* Analogjia
* Abstraksioni
* Gjeneralizimi
* Deduksioni
* Induksioni
* Deskripsioni
* Eksperimenti
* Konkretizimi
* Komparacioni
* Metoda historike

## Kërkimet shkencore 
* kërkimet fundamentale 
* kërkimet aplikative
* kërkimet zhvillimore.

## Qasjet metodologjike 
Ekzistojnë dy qasje kryesore metodologjike:
* Qasja kualitative
* Qasja kuantitative

## Shih edhe 
* Hulumtimi
* Hermeneutika
* Metoda shkencore
* Metodologjia e anketave

## Referime