Lufta e rrymave

**Lufta e rrymave** ishte një seri ngjarjesh që rrethuan futjen e sistemeve konkurruese të transmetimit të energjisë elektrike në fund të viteve 1880 dhe në fillim të viteve 1890. Ai u rrit nga dy sisteme ndriçimi të zhvilluara në fund të viteve 1870 dhe në fillim të viteve 1880: ndriçimi rrugor me llambë me hark që funksionon me rrymë alternative të tensionit të lartë (AC) dhe ndriçimi inkandeshent i brendshëm me rrymë të ulët të tensionit të ulët (DC) në shkallë të gjerë që tregtohet nga kompania e Thomas Edison. Në 1886, sistemi Edison u përball me një konkurrencë të re: një sistem rrymë alternative i prezantuar fillimisht nga kompania e George Westinghouse që përdorte transformatorë për të hequr tensionin e lartë në mënyrë që AC të mund të përdorej për ndriçimin e brendshëm. Përdorimi i tensionit të lartë lejoi një sistem AC të transmetonte energji në distanca më të gjata nga stacionet e mëdha gjeneruese qendrore më efikase. Ndërsa përdorimi i AC u përhap me shpejtësi me kompanitë e tjera që vendosën sistemet e tyre, Kompania Edison Electric Light pretendoi në fillim të vitit 1888 se tensionet e larta të përdorura në një sistem të rrymës alternative ishin të rrezikshme dhe se dizajni ishte inferior dhe shkelte patentat pas sistemit të tyre të rrymës direkte.

Në pranverën e vitit 1888, u ngrit një bujë mediatike mbi vdekjet elektrike të shkaktuara nga linjat AC të tensionit të lartë të montuara në shtyllë, që i atribuohet lakmisë dhe pashpirtësisë së kompanive të ndriçimit të harkut që i operonin ato. Në qershor të atij viti, Harold P. Brown, një inxhinier elektrik në Nju Jork, pohoi se kompanitë e ndriçimit me bazë AC po e rrezikonin publikun duke përdorur sisteme të tensionit të lartë të instaluara në mënyrë të rrëshqitshme. Brown pohoi gjithashtu se rryma alternative ishte më e rrezikshme se rryma direkte dhe u përpoq ta vërtetonte këtë duke vrarë publikisht kafshë me të dyja rrymat, me ndihmën teknike nga Edison Electric. Kompania Edison dhe Brown u pajtuan më tej në qëllimet e tyre paralele për të kufizuar përdorimin e AC me përpjekjet për të shtyrë legjislacionin për të kufizuar ashpër instalimet dhe tensionet AC. Të dy u pajtuan gjithashtu me rivalin kryesor të AC të Westinghouse, Thomson-Houston Electric Company, për t'u siguruar që karrigia e parë elektrike të fuqizohej nga një gjenerator AC Westinghouse.

Në fillim të viteve 1890, lufta po mbyllej. Vdekje të tjera të shkaktuara nga linjat AC në qytetin e Nju Jorkut i detyruan kompanitë elektrike të rregullojnë problemet e sigurisë. Thomas Edison nuk e kontrollonte më Edison Electric dhe kompanitë filiale kishin filluar të shtonin AC në sistemet që po ndërtonin. Bashkimet reduktuan konkurrencën midis kompanive, duke përfshirë bashkimin e Edison Electric me konkurrentin e tyre më të madh, Thomson-Houston, duke formuar General Electric në 1892. Bashkimi i Edison Electric me rivalin e tyre kryesor të rrymës alternative i dha fund luftës së rrymave dhe krijoi një kompani të re që tani kontrollonte tre të katërtat e biznesit elektrik në SHBA. Westinghouse fitoi ofertën për të furnizuar energji elektrike për Ekspozitën Kolumbiane Botërore në 1893 dhe fitoi pjesën më të madhe të kontratës për të ndërtuar projektin hidroelektrik të Niagara Falls më vonë atë vit (duke ndarë pjesërisht kontratën me General Electric). Sistemet komerciale të shpërndarjes së energjisë DC ranë me shpejtësi në numër gjatë shekullit të 20-të; shërbimi i fundit DC në New York City u mbyll në 2007.

## Shiko edhe 
* Rryma e vazhdueshme
* Rryma e ndryshueshme
* J. P. Morgan
* George Westinghouse
* Thomas Edison
* Nikola Tesla
* General Electric

## Referime