Muzika e Bullgarisë

**Muzika e Bullgarisë** i referohet të gjitha formave të muzikës që lidhen me vendin e Bullgarisë, përfshirë muzikën klasike, popullore dhe forma të tjera. 

Muzika klasike, opera dhe baleti përfaqësohen nga kompozitorët Emanuil Manolov, Panço Vladigerov dhe Georgi Atanasov dhe këngëtarët Ghena Dimitrova, Mariana Paunova, Boris Hristov, Raina Kabaivanska dhe Nicolai Ghiaurov .     Emra të spikatur nga skena bashkëkohore e popit janë *Lili Ivanova, Emil Dimitrov* dhe *Vasil Naydenov* . Artistë të shquar bullgarë që jetojnë jashtë përfshijnë *Sylvie Vartan, Kristian Kostov, Philipp Kirkorov, Lucy Diakovska, Mira Aroyo, Mikhael Paskalev, Nora Nova, Vasko Vassilev dhe Ivo Papazov .* 

Kori i vokalëve të Televizionit Shtetëror Bullgar ka marrë një çmim Grammy në 1990. Philip Kutev  është paraqitur në albumin fitues të Grammy më 1990 dhe ka pasur shumë këngëtarë popullorë të njohur bullgarë, duke përfshirë, aktualisht, Neli Andreeva dhe Sorina Bogomilova.  

## Instrumentet 
djathtas|parapamje|251x251px| Gadulka
Muzika bullgare përdor një gamë të gjerë instrumentesh. Disa instrumente folklorike janë variante të instrumenteve tradicionale aziatike të tilla si " Sazja " . Shpesh instrumente të stilit modern  përdoren në muzikën moderne të vallëzimit që është një  muzikë tradicionale e fshatit. 

### Instrumentet popullore 
Bandat popullore bullgare, të quajtura bitovi, përdorin instrumente që zakonisht përfshijnë: 

* Gajdja
* Fyelli
* Vegulka, një instrument me shirita të përkulur dhe që mbahet vertikalisht.  Vegulka e basit kryesisht është zëvendësuar nga basi i dyfishtë (i quajtur në bullgarisht një kontrabas). 
* Daullja 
* Tambura 
* Tarabuku 

Në vitin 1965, Ministria e Kulturës themeloi Festivalin Kombëtar të Muzikës Koprivshtitsa, i cili është bërë një ngjarje e rëndësishme në shfaqjen e muzikës, këndimit dhe vallëzimit bullgar. Mbahet një herë në pesë vjet, dhe festivali i fundit ishte 7–9 gusht 2015. 

#### Instrumente të përdorura në muzikën bullgare të dasmave 
Instrumentet e përdorura në muzikën e dasmave përfshijnë violinë, fizarmonikë, klarinetë, saksofon, daulle, bas elektrik, kitarë elektrike dhe sintetizues. 

## Muzika Popullore 
parapamje| Misteri i Zërave Bullgarë
Stilet rajonale janë të shumta në Bullgari. Dobrudzha, Sofje, rajoni përreth Sofjes Rodopes, Maqedoniasë (Pirin), Trakisë, Strandzha dhe bregu i Danubit. 

Disa muzikë popullore sillen rreth festave si Krishtlindjet, Dita e Vitit të Ri, mesi dhe festa e Shën Llazarit, si dhe ritet e pazakonta të Nestinarstvo të rajonit Strandzha, në të cilat fshatarët bien në një ekstazë dhe kërcejnë mbi qymyr të nxehtë. Muzika është gjithashtu një pjesë e festimeve  personale si dasmat. 

Këndimi ka qenë gjithmonë një traditë si për burrat ashtu edhe për gratë. Këngët shpesh këndoheshin nga gra në ahengje pune, ceremoni martesash ose thjesht për argëtim. Gratë gjithashtu kishin një repertor të gjerë të këngëve që këndonin gjatë punës në fusha. 
majtas|parapamje|240x240px| Rajonet folklorike të Bullgarisë
Gratë e reja të përshtatshme për martesë luanin një rol veçanërisht të rëndësishëm në vallëzimin në sheshin e fshatit (i cili jo shumë kohë më parë ishte forma kryesore e "argëtimit" në fshat dhe ishte një skenë shumë e rëndësishme sociale). Një formë e veçantë e këngës, vajtimi, u këndua jo vetëm në funeralet, por edhe kur të rinjtë u nisën për shërbimin ushtarak. 

Muzika popullore bullgare është e njohur për ritmet e saj *asimetrike* (të përcaktuara nga kompozitori dhe etnomuzikologu i njohur hungarez Béla Bartók si "ritme bullgare"), ku njehsori nuk është i ndarë edhe në rrahje, por në kombinime të shkurtër (2 njësi metrike) dhe të gjatë (3 njësi metrike) rrahje, që korrespondojnë me hapat e shkurtër dhe të gjatë të valltarëve. Në muzikën popullore evropiane, ritme të tilla asimetrike përdoren zakonisht në Bullgari, Greqi dhe më rrallë në Norvegji dhe Suedi. 

Një nga tiparet më të veçantë të muzikës popullore ballkanike është kompleksiteti i ritmeve të tij në krahasim me muzikën perëndimore. Megjithëse përdor njehsorë perëndimorë si 2/4, 3/4, dhe 4/4, muzika ballkanike gjithashtu përfshin metra me 5, 7, 9, 11, 13 dhe 15 rrahje për masë, ndonjëherë të referuara si "metra asimetrikë" . Këto shpesh mund të kuptohen si kombinime të grupeve të rrahjeve "të shpejta" dhe "të ngadalta". Për shembull, *lesnoto e* vallëzimit ("e lehtë / e lehtë") ka një metër prej 7 goditje me theks në rrahjet e para, të katërt dhe të gjashta. Kjo mund të ndahet në tre grupe, një njësi "e ngadaltë" me 3 rrahje dhe dy njësi "të shpejta" me 2 rrahje, të shkruara shpesh 3-2-2. 

Tradita e këndimit të kishave në Bullgari është më shumë se një mijë vjet, dhe mund të gjurmohet në mesjetë. Një nga figurat e hershme muzikore të njohura (kompozitori, këngëtari dhe reformatori muzikor) i Evropës Mesjetare Yoan Kukuzel (1280–1360), i njohur si Engjëlli i shprehur për aftësitë e tij të të kënduarit. 

Në Kishën Ortodokse Bullgare, ekzistojnë dy tradita të të kënduarit të kishave: 

* Këndim monodik lindor (me një zë) dhe koral ( Polifonik ).  
* Tradita e dytë është rrënjosur në muzikën kishtare korale, të themeluar gjatë shekullit XIX, kur muzika e kishës korale ruse filloi të ketë një ndikim në Bullgari . Gjatë shekullit XIX dhe XX, shumë kompozitorë bullgarë krijuan veprat e tyre në frymën e polifonisë ruse. Sot, muzika ortodokse është e gjallë dhe kryhet si gjatë shërbimeve të adhurimit të kishës, ashtu edhe në koncerte nga koret laike dhe solistët. 

Chalga (Pop-folk) është një stil muzikor bashkëkohor që ndërthur vargje shpesh provokuese bullgare me muzikën popullore të Evropës Lindore dhe Turke . *Është* versioni bullgar i varianteve përkatëse në vendet fqinje si Greqia ( *Laïkó* ), Serbia ( *Turbofolk* ) ose Rumania ( *manele* ). 

Gjatë epokës komuniste, disa muzikantë popullorë jetuan jashtë skenës muzikore të mbështetur nga shteti. Pa mbështetje zyrtare, bandat e dasmave ishin gjithashtu pa kufizime zyrtare në muzikën e tyre, duke çuar në bashkime me stile dhe instrumente të huaja. Trakia ishte një qendër e rëndësishme e kësaj muzike, e cila ishte tërësisht e nëndheshme deri në vitin 1986, kur në qytetin e Stambolovo u inagurua një festival i kësaj muzike, i cili u bë një ngjarje bienale . 

## Referime