Bursa Shqiptare e Titujve ALSE

**Bursa Shqiptare e Titujve ALSE** SH.A., është e para bursë titujsh me kapital privat që ushtron aktivitetin në Republikën e Shqipërisë. Në Bursën ALSE tregtohen të gjithë llojet e instrumenteve financiare që njihen nga Ligji nr. 9879, datë 21.02.2008 “Për Titujt” (i ndryshuar), dhe që plotësojnë kriteret e listimit apo kuotimit të përcaktuara në rregulloret përkatëse të ALSE.

= Historiku =
**Sistemi financiar në Shqipëri**

Shqipëria ka një sistem financiar të zhvilluar në mënyrë asimetrike me shtyllën e zhvilluar të sektorit bankar, dhe një sektori jo-bankar të zhvilluar në mënyrë modeste. Kështu, si pjesë e sektorit financiar jobankar, Shqipëria ka një treg ku pothuajse mungon tregu i kapitalit, edhe pse shumë operatorë të tregut janë të licensuar (firma brokerimi, kujdestare, fondet e investimeve, fondet e pensioneve, jeta-sigurimit, etj). Nga ana tjeter, pavarësisht nga një prani e qartë e skemave të kursimit kolektiv (fondet e investimeve dhe fondet e pensioneve, skemat e sigurimit të jetës) gjatë 5 viteve të fundit, zhvillimi i tyre i mëtejshëm është penguar në mënyrë rigoroze nga mungesa e tregut të brendshëm të kapitaleve dhe investimeve alternative.

**Bursa e Tiranës** 

Për vite me radhë, Bursa e Tiranës (BT) ishte e vetmja bursë e krijuar ndonjëherë në Shqipëri. Fillimisht, ajo u krijua si një departament i Bankës së Shqipërisë (BSH) me synim shkëputjen pas një periudhe të caktuar kohore. Aktiviteti kryesor i BT-së përfshinte organizimin e tregut primar dhe sekondar për letrat me vlerë të borxhit afatshkurtër qeveritar (bonot e thesarit). BT u shkëput përfundimisht nga BSH në muajin Korrik 2002, për t'u krijuar e më pas funksionuar si një shoqëri e pavarur aksionere me kapital shtetëror. BT mori nga Komisioni i Letrave me Vlerë (sot AMF) licencën përfundimtare për të operuar si një treg i rregulluar letrash me vlerë në vitin 2003 dhe e rinovoi atë përsëri në vitin 2005. Megjithatë, BT për arsye nga më të ndryshmet nuk arriti kurrë të bëhej një partner i besueshëm për biznesin shqiptar duke mbetur thjesht një koncept juridik. Për këtë arsye, në muajin Prill 2015, AMF vendosi të pezullojë licencën e këtij tregu në Republikën e Shqipërisë, në përputhje me vendimin e aksionarit nr. 16 datë 16.04.2015.

**Bursa Shqiptare e Titujve**

Bursa Shqiptare e Titujve ALSE sh.a. nisi në vitin 2014 si një projekt ambicioz me mbështetjen e Bankës Credins, me një ekip ekspertësh të specializuar në letrat me vlerë dhe tregjet e kapitalit, me qëllim krijimin e një platforme elektronike tregtimi në pronësi private, që do të bejë të mundur përputhjen e ofertës dhe kërkesës për letra me vlerë në Shqipëri. Kjo platformë elektronike do të mbushte mungesën e tregut të organizuar (bursës), ku biznesi vendas mund të rrisë kapitalin në mënyrë alternative nga sektori bankar.

Projekti u lobua tek palët e interesuara (institucione financiare brenda e jashtë vendit) me qëllim sigurimin e mbështetjes financiare. Më pas u kalua tek studimi i tregut, identifikimi i sistemeve elektronike të tregtimit, përgatitja e rregulloreve dhe dosjes së licencës pranë Autoritetit të Mbikëqyrjes Financiare (AMF). Duke parë potencialin e lartë të zhvillimit të këtij projekti si dhe kushtet e favorshme për zhvillimin e tregut vendas të kapitaleve, në vitin 2016 kësaj iniciative iu shtuan edhe dy institucione të tjera financiare: AK Invest dhe Banka Amerikane e Investimeve.

#### **Licensimi i ALSE** 
Me vendimin e tij nr. 88, datë 03.07.2017, Bordi i AMF licencoi shoqërinë “Bursa Shqiptare e Titujve ALSE” sh.a., si bursa e parë shqiptare me kapital privat e licencuar në vend. Vendimi i Bordit të AMF-së erdhi pas vlerësimit në përputhshmëri me kërkesat e legjislacionit të të gjithë dokumentacionit lidhur me objektin e aktivitetit, kapitalin, organet drejtuese të shoqërisë, infrastrukturën dhe sistemet teknologjike të nevojshme për realizimin e aktivitetit të saj. Tregtimi zyrtar i Titujve të Borxhit Qeveritar (Bono Thesari dhe Obligacione Thesari) në Bursën ALSE, ka nisur për herë të parë në Shkurt 2018.

= Vizioni dhe misioni =
**Vizioni** i ALSE është krijimi i një tregu kombëtar titujsh i cili të kthehet një një pikë kyçe të tregut financiar vendas dhe një nyje e rëndësishme lidhëse me tregjet e huaja, për të mundësuar aksesin sa më të lehtë e të shpejtë të biznesit shqiptar tek burimet e lira të financimit. Ky vizion do ta kthente ALSE jo vetëm në një treg të besueshëm në sytë e biznesit dhe investitorëve vendas por edhe në një partner serioz e të besueshëm për investitorët e huaj, apo institucionet homologe ndërkombëtare në industrinë e titujve.

**Misioni** i ALSE është krijimi i një tregu funksional e të centralizuar i cili do të mundësojë përputhjen e kërkesës dhe ofertës për tituj në tregun vendas. Gjithashtu, ALSE synon organizimin e tregtimit të titujve në një ambjent eficient nga pikëpamja e kostove të ulëta të ndërmjetësimit, treg transparent, të pa-anshëm dhe me standarde që garantojnë mbrojtjen e investitorëve të portofolit.

= Pse një kompani duhet të listohet në Bursë =
Dy janë arsyet pse një subjekt (biznes apo ent emetues) kërkon listimin e titujve në një bursë:

* ***Rritja e Kapitalit*** – Bursa konsiderohet si një ndër mënyrat më të lira të financimit të aktivitetit të biznesit. Listimi i titujve në bursë realizohet kryesisht nëpërmjet të ashtu quajturave Oferta Publike Fillestare (IPOs) të cilat i mundesojnë biznesit të ftojë publikun të investohet ne titujt e tij në këmbim të performancës financiare të lartë dhe me norma të pritshme kthimi që tejkalojnë riskun e ndërmarrë nga investitorët.

* ***Prestigj*** – Ka raste kur edhe pse nuk kanë nevojë për fonde të lira për rritjen e volumit të biznesit, subjekte të ndryshme preferojnë të listohen në Bursë duke e konsideruar atë si etalon të korrektesës financiare dhe standardizimit të transparencës financiare e institucionale.

= Avantazhet e Listimit =

* ***Krijimi dhe sigurimi i një tregu të përhershëm*** – në të mund të blihet dhe të shitet në cdo kohë një titull i caktuar.
* ***Ekzistenca e Bursës si vend takimi*** – në të bëhet përputhja e shpejtë për përmbushjen në kohë dhe në sasi të kërkesave dhe ofertave për tituj.
* ***Transaksionet ekzekutohen me kosto minimale*** – bursa regjistron të gjitha tregtimet aq shpejt, sapo ato ekzekutohen. Sistemi elektronik i tregtimit realizon shfaqjen në kohë reale të numrit të aksioneve të ekzekutuara dhe cmimin e tyre të tregtimit.
* ***Çmime reale e transparente*** – cmimet vendosen sipas parimit të kërkes-ofertës dhe në përputhje me rregullat e tregtimit të bursës.
* ***Vlerësim real të vlerës së tregut*** – përcaktimi i cmimeve reale mundëson edhe vlerësimin real të vlerës së tregut të subjektit emetues (cmim x sasi titujsh = vlera reale e tregut).
* ***Prestigj*** – për shkak të kuotimit të shpeshtë të cmimeve të titujve dhe mediatizimit të këtyre transaksioneve financiare, listimi i titujve në një bursë konsiderohet edhe si prestigj për subjektin emetues. Kjo për shkak se në bursë listohen vetëm subjekte që plotësojnë një seri kriteresh rigoroze cilësore dhe sasiore

= Anëtarësimi në ALSE =
Për tu Anëtarësuar, çdo bankë dhe/ose shoqëri komisionere e licensuar nga AMF duhet të aplikojë pranë Bursës ALSE, në përputhje me dispozitat e Kapitullit 2 të Rregullores së Bursës Shqiptare të Titujve.

Pranimi i një banke dhe/ose shoqërie komisionere të licensuar nga AMF për t’u Anëtarësuar në ALSE i nënshtrohet miratimit paraprak me shkrim nga ALSE. ALSE u jep të drejta hyrjeje të barabarta në Tregun e ALSE të gjithë Aplikantëve të përshtatshëm që plotësojnë kriteret e pranimit të përcaktuara në këtë Rregullore dhe në Ligjet Shqiptare përkatëse.

= Procesi dhe Hapat e Anëtarësimit në ALSE =

* Aplikantët depozitojnë pranë ALSE aplikimin me shkrim për Anëtarësim, duke përdorur formularin standard të miratuar nga ALSE dhe gjithë dokumentacionin e kërkuar.
* ALSE mund t’i kërkojë Aplikantit informacione dhe dokumente shtesë dhe mund të nisë hetimet për verifikimin e informacionit të dërguar prej tij, nëse e gjykon të nevojshme. ALSE mund t’i kërkojë njërit apo disa përfaqësuesve të Aplikantit që të paraqiten për intervistë pranë ALSE.
* ALSE pasi merr një aplikim për Anëtarësim dhe çdo informacion shtesë të kërkuar prej saj, e miraton ose e refuzon aplikimin sipas gjykimit të saj të vetëm ose e miraton me disa kushte dhe/ose kufizime që i gjykon të përshtatshme. ALSE e njofton Aplikantin me shkrim për vendimin e saj, duke dhënë edhe arsyet e këtij vendimi. ALSE duhet ta miratojë vendimin e saj dhe t’ia bëjë atë të ditur Aplikantit brenda një afati prej tridhjetë (30) ditësh pune pas datës në cilën ka marrë të gjithë informacionin, që në gjykimin e saj, e ka konsideruar të nevojshëm për vlerësimin e aplikimit.
* Në rastin e miratimit të Anëtarësimit, vendimi i ALSE duhet të përfshijë edhe autorizimin që lejon Brokerin/at e Anëtarit të veproj(n)ë si përdorues i/të Sistemit ETS.
* ALSE do të ruajë konfidencialitetin e informacionit të dërguar nga një Anëtar ose një Aplikant në lidhje me një aplikim për Anëtarësim ose të marrë prej saj gjatë shqyrtimit të aplikimit.
* ALSE njofton AMF-në dhe, sipas rastit, Institucionin/et e Klerimit dhe Shlyerjes, për pranimin e Anëtarëve të rinj dhe të Brokerave të tyre, si dhe për datën e miratimit të tyre dhe /ose datën kur do të fillojnë të tregtojnë.
* Në rast se ALSE vendos të refuzojë një aplikim, ajo njofton menjëherë Aplikantin me shkrim. Aplikanti në fjalë mund ta apelojë vendimin e ALSE për refuzimin e Anëtarësimit pranë AMF, në përputhje me Ligjet Shqiptare në fuqi.

## Lidhje web 
*Bursa Shqiptare e Titujve ALSE