open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Libri komik

, që përshkruajnë se si do të ishin ekspozuar në një dyqan stacioni hekurudhor në gjysmën e parë të shekullit të 20-të.]]
Një **libër komik** (anglisht: *Comic book*), **revistë komike** ose (në Mbretërinë e Bashkuar) thjesht **komik**, është një botim që përbëhet nga arti komik në formën e paneleve të njëpasnjëshme të krahasuar që përfaqësojnë skena individuale. Panelet shoqërohen shpesh me prozë përshkruese dhe me narrativë të shkruar, zakonisht me dialog të përmbajtur në balona fjalësh emblematike të formës së artit komik.

"Comic Cuts" ishte një komik britanik i botuar nga viti 1890 deri në 1953. Ai u parapri nga "Ally Sloper's Half Holiday" (1884) i cili shquhet për përdorimin e tij të karikaturave të njëpasnjëshme për të shpalosur rrëfimin. Këto komike britanike ekzistonin së bashku me filmin popullor "Penny dreadfuls" (siç është "Spring-heeled Jack"), "Gazetat e tregimeve" të djemve dhe "Punch" (revistë) humoristike, e cila ishte e para që përdori termin "karikaturë" në të. sensi modern i një vizatimi humoristik. Gërshetimi i vizatimeve dhe i fjalës së shkruar kishte qenë pionier, ndër të tjera, nga William Blake (1757 - 1857) në vepra të tilla si "Zbritja e Krishtit" e Blake (1804 - 1820).

Libri i parë komik modern (i stilit amerikan), Famous Funnies, u botua në SHBA në vitin 1934 dhe ishte një ribotim i stripeve komike të mëhershme të gazetave, të cilat kishin krijuar shumë nga mjetet e tregimit të tregimeve të përdorura në komike. Termi libër komik rrjedh nga librat komikë amerikanë që dikur ishin një përmbledhje e shiritave komik me një ton humori; megjithatë, kjo praktikë u zëvendësua me tregime të të gjitha zhanreve, zakonisht jo humoristike.

Tregu më i madh i librave komik është Japonia. Deri në vitin 1995, tregu i mangave në Japoni vlerësohej në 586,4 miliardë ¥ (6–7 miliardë dollarë), me shitje vjetore prej 1,9 miliardë libra manga (vëllime tankōbon dhe revista manga) në Japoni, ekuivalente me 15 numra për person. Në vitin 2020 tregu i mangave në Japoni arriti një vlerë të re rekord prej 612.5 miliardë ¥ për shkak të rritjes së shpejtë të shitjeve të mangave dixhitale si dhe rritjes së shitjeve të printuara. Tregu i librave komik në Shtetet e Bashkuara dhe Kanada u vlerësua në 1.09 miliardë dollarë në vitin 2016. Që nga viti 2017, botuesi më i madh i librave komik në Shtetet e Bashkuara është shpërndarësi i mangave Viz Media, i ndjekur nga DC Comics dhe Marvel Comics, funksioni origjinal i plotë special. ekskluzivitete të edicioneve duke përfshirë Superman, Batman, Wonder Woman, Spider-Man, The Incredible Hulk dhe X-Men. Kategoritë e librave komikë më të shitur në SHBA që nga viti 2019 janë letërsia për fëmijë për të mitur me 41%, manga me 28% dhe komike superhero në 10% të tregut. Një tjetër treg i madh i librave komik është Franca, ku komiket franko-belge dhe manga japoneze përfaqësojnë secila 40% të tregut, e ndjekur nga komiket amerikane me 10% të tregut.

## Shiko edhe 
## Referimet
Prapambetësia

**Prapambetësia** apo **prapambetja** është mungesa e përparimit nga një person ose grup në një normë të perceptuar kulturore të përparimit, siç janë për shembull shoqëritë tradicionale në raport me shoqëritë moderne shkencore dhe teknologjikisht të përparuara të industrializuara.

## Modeli i Gerschenkron 
**Modeli i prapambetjes** është një teori e rritjes ekonomike e krijuar nga Alexander Gerschenkron. Modeli postulon se sa më e prapambetur të jetë një ekonomi në fillim të zhvillimit ekonomik, aq më shumë ka të ngjarë të ndodhin disa kushte:

Institucione të veçanta, duke përfshirë bankat ose shtetin, do të jenë të nevojshme për të kanalizuar siç duhet kapitalin fizik dhe kapitalin njerëzor në industri.

* Do të ketë një theks në prodhimin e mallrave prodhues dhe jo të mallrave të konsumit.
* Do të ketë një theks në prodhimin me intensitet kapital dhe jo në prodhimin intensiv të punës.
* Do të ketë një shkallë të madhe prodhimi dhe sipërmarrjeje.
* Do të ketë një mbështetje në teknologjitë e huazuara dhe jo në ato lokale.
* Roli i sektorit të bujqësisë, si treg për industritë e reja, do të jetë i vogël.
* Do të ketë një mbështetje në rritjen e produktivitetit.

Modeli i prapambetjes shpesh kontrastohet me modelin e ngritjes Rostovian të zhvilluar nga W.W. Rostow, i cili paraqet një model më linear dhe strukturalist të rritjes ekonomike, duke e planifikuar atë në faza të përcaktuara. Të dy modelet nuk janë reciprokisht ekskluzive, megjithatë, dhe shumë vende duket se i ndjekin të dy modelet në mënyrë adekuate.

## Veblen 
*Gjermania Perandorake dhe Revolucioni Industrial* i 1915-ës i Thorstein Veblen është një ese e zgjeruar që krahason Mbretërinë e Bashkuar dhe Gjermaninë dhe arrin në përfundimin se ngadalësimi i rritjes në Britani dhe përparimet e shpejta në Gjermani ishin për shkak të "dënimit për të marrë drejtimin".

Industria britanike përpunoi, në një kontekst të firmave të vogla konkurruese, mënyrat më të mira për të prodhuar me efikasitet. Prapambetja e Gjermanisë i dha asaj një avantazh në atë që praktikat më të mira mund të adoptoheshin në firmat e mëdha.

## Shiko edhe 
## Referimet
Mafia ruse

**Krimi i organizuar rus** ose **mafia ruse** (rusisht: *rossíyskaya máfiya*) e njohur ndryshe si **Bratva** (fjalë-për-fjalë. 'vëllazëria'), është një grup elementësh të ndryshëm të krimit të organizuar me origjinë në ish-Bashkimin Sovjetik. Inicializmi OPG është Grupi i Organizuar Kriminel (prestupnaya në Rusisht), përdoret për t'iu referuar ndonjë prej grupeve mafioze ruse, ndonjëherë i modifikuar me një emër specifik, p.sh. Orekhovskaya OPG. Ndonjëherë inicializmi përkthehet dhe përdoret OCG.

Krimi i organizuar në Rusi filloi në Perandorinë Ruse, por vetëm në epokën sovjetike u shfaq *vory v zakone* ("hajdutë me ligj") si drejtues të grupeve të burgjeve në kampet e punës së detyruar dhe kodi i tyre i nderit u bë më i përcaktuar. Me përfundimin e Luftës së Dytë Botërore, vdekjen e Josif Stalinit dhe rënien e Bashkimit Sovjetik, më shumë banda u shfaqën në një treg të zi në lulëzim, duke shfrytëzuar qeveritë e paqëndrueshme të ish-republikave. Louis Freeh, ish-drejtor i FBI-së, tha se mafia ruse përbënte kërcënimin më të madh për sigurinë kombëtare të SHBA në mesin e viteve 1990.

Në vitin 2012, kishte rreth 6,000 grupe, me më shumë se 200 prej tyre që kishin një shtrirje globale. Kriminelët e këtyre grupeve të ndryshme janë ose ish-anëtarë të burgut, zyrtarë të korruptuar dhe drejtues biznesi, njerëz me lidhje etnike, ose njerëz nga i njëjti rajon me përvoja dhe liderë të përbashkët kriminalë. Në dhjetor 2009, Timur Lakhonin, kreu i Byrosë Qendrore Kombëtare Ruse të Interpolit, deklaroi "Sigurisht, ka krim që përfshin ish-bashkatdhetarët tanë jashtë vendit, por nuk ka të dhëna që sugjerojnë se një strukturë e organizuar e grupeve kriminale që përfshin ish. Rusët ekzistojnë jashtë”, ndërsa në gusht 2010, Alain Bauer, një kriminolog francez, tha se "është një nga organizatat kriminale më të strukturuara në Evropë, me një operacion pothuajse ushtarak". Që nga vitet 1980, mafia ruse ka qenë ndër organizatat kriminale më të fuqishme, më të rrezikshme dhe më të frikshme në botë, dhe që nga viti 2022, organizata mbetet të jetë ndër sindikatat më të mëdha, më vdekjeprurëse dhe më të fuqishme të krimit në botë. FBI i ka quajtur ata një "superfuqi kriminale".

Mafia ruse është e ngjashme me mafian italiane në shumë mënyra, grupet e organizatave dhe strukturave ndjekin një model të ngjashëm. Të dy grupet ndajnë gjithashtu një portofol të ngjashëm të aktivitetit kriminal. Mafia italiane shumë e reklamuar besohet se ka frymëzuar grupet e hershme kriminale në Rusi për të krijuar organizata të ngjashme me mafia, duke krijuar përfundimisht versionin e tyre. Mafia ruse, megjithatë, ndryshonte nga italianët për shkak të mjedisit të tyre. Niveli i korrupsionit politik dhe i shitjeve të armëve në një Rusi post-sovjetike lejoi zgjerimin masiv dhe përfshirjen e shumë zyrtarëve qeveritarë në sindikatat e krimit. Rusët gjithashtu merreshin me tregtinë e uraniumit, të vjedhur nga programi bërthamor sovjetik dhe trafikimin e qenieve njerëzore.

## Shiko edhe 
## Referimet
Rhynchocephalia

Lloje gjallesash te cilat klasifikohen si zvarranike.Jane nje lloj i vjeter gjallesash te cilat jetojne dhe sot e kesaj dite.
Zgjedhjet presidenciale turke, 2023

Zgjedhjet presidenciale do të mbahen në Turqi më 14 maj 2023, krahas zgjedhjeve parlamentare.   Votuesit do të zgjedhin presidentin për një mandat pesëvjeçar. Presidenti Rexhep Taip Erdoan bëri thirrje që zgjedhjet e parakohshme të mbahen më 14 maj 2023.  Megjithatë, data fillimisht u vu në pikëpyetje pas tërmetit vdekjeprurës Turqi-Siri të vitit 2023, i cili çoi në thirrje për shtyrjen e datës së zgjedhjeve.   Më 10 mars 2023, Erdogan nënshkroi dekretin për zgjedhjet që do të mbahen më 14 maj 2023. 

## Kandidatët 
### Kandidatët 
parapamje| Sinan Oğan nis fushatën e tij

* Recep Tayyip Erdoğan, Presidenti i tanishëm i Turqisë (2014-tani),  lider i Partisë për Drejtësi dhe Zhvillim (AKP)
** Mbështetur nga: Aleanca Popullore
* Qemal Këllëçdarollu, lider i Partisë Popullore Republikane, lider i opozitës.   Ai u shpall kandidat nga aleanca opozitare "Tabela e të Gjashtëve" më 6 mars 2023. 
** Mbështetur nga: Aleanca e Kombit, Aleanca e Punës dhe Lirisë 
* Muharrem İnce, lider i Partisë Atdheu, kandidat për president në vitin 2018  
* Sinan Oğan, ish -anëtar i parlamentit nga MHP (2011–2015) ( *kandidon si i pavarur* )
** Mbështetur nga Aleanca e Paraardhësve 

## Polemikat 
### E drejta e Erdoganit për të kërkuar rizgjedhje 
Përpara zgjedhjeve të vitit 2018, presidentët turq shërbenin si kryetarë shtetesh duke ndjekur një sistem parlamentar . Pas referendumit kushtetues të vitit 2017, Turqia miratoi një sistem presidencial në të cilin presidenti shërben si kreu i qeverisë . Disa politikanë të opozitës deklarojnë se meqë Erdogani u zgjodh dy herë president në 2014 dhe 2018, ai nuk mund të jetë sërish kandidat nëse Parlamenti nuk shpall zgjedhje të parakohshme, siç thuhet në nenin 116 të kushtetutës.  Disa juristë argumentojnë se kur sistemi presidencial u prezantua në vitin 2018 dhe u formua një zyrë e re, përveç ngjashmërisë në emër, zgjedhjet e 2018-ës ishin mandati i parë i Erdoganit në sistemin e ri dhe se ai ka të drejtë të jetë sërish kandidat.  

### Kërcënimet për atentat 
Më 10 mars, nënkryetari i grupit parlamentar të CHP-së, Özgür Özel pretendoi se Këllëçdarollu mori kërcënime për vrasje nga grupe të panjohura dhe nga qeveria iu ofrua automjeti i blinduar i ministrit, por ai e refuzoi propozimin dhe e mbajti makinën e tij zyrtare. 

### Sulmet ndaj Kemal Këllëçdarollu 
Teksa po vizitonte varrimin e qytetarëve që humbën jetën gjatë tërmetit në provincën Adiyaman, Këllëçdarollu u godit nga një sulm verbal teksa po recitonte Al-Fatiha-n . Të njëjtën ditë, një person tjetër ka tentuar sulmin fizik.  

### Fotografia e Erdoganit në fletën e votimit 
Erdoani do të shfaqet me të njëjtën fotografi në fletën e votimit si ajo që përdori për zgjedhjet presidenciale në 2014 dhe 2018. 

## Referime
Apache Airflow

**Apache Airflow** është një platformë e menaxhimit të rrjedhjes së punës me burim të hapur për pipat e inxhinierisë së të dhënave. Projekti filloi në Airbnb në tetor 2014  si një zgjidhje për të menaxhuar për rrjedhjet e punëve gjithnjë e më të ndërlikuara. Krijimi i "Airflow"-t i lejoi Airbnb-së të autorizonte dhe planifikonte me anë të programimit rrjedhat e punës së tyre dhe t'i monitoronte ato nëpërmjet ndërfaqes së integruar të përdoruesit të "Airflow"-t.   Që nga fillimi, projekti u bë me burim të hapur, duke u bërë një projekt Apache Incubator në Mars 2016 dhe një projekt i nivelit të lartë të Apache Software Foundation në janar 2019.

Airflow është shkruar në Python, dhe rrjedhjet e punës krijohen nëpërmjet skripteve Python. Airflow është projektuar sipas parimit të "konfigurimit si kod". Ndërsa platformat e tjera të rrjedhjes së punës "konfigurimi si kod" ekzistojnë duke përdorur gjuhë shënjimi si XML, përdorimi i Python-it u lejon zhvilluesve të importojnë librari dhe klasa për t'i ndihmuar ata të krijojnë punërrjedhjet e tyre.

## Vështrim i përgjithshëm 
Airflow ka në zemër të saj grafin e drejtuar jociklik (DAG) për të menaxhuar orkestrimin e rrjedhës së punës. Detyrat dhe varësitë përcaktohen në Python dhe më pas Airflow menaxhon planifikimin dhe ekzekutimin. DAG-et mund të ekzekutohen ose sipas një orari të përcaktuar (p.sh. për orar ose ditor) ose bazuar mbi nxitësit e ngjarjeve të jashtme (p.sh. një skedar që shfaqet në Hive  ). Planifikuesit e mëparshëm të bazuar në DAG si Oozie dhe Azkaban prireshin të mbështeteshin në skedarë të shumtë konfigurimi dhe pemë të sistemit të skedarëve për të krijuar një DAG, ndërsa në Airflow, DAG-të shpesh mund të shkruhen në një skedar Python. 

## Ofruesit e menaxhuar 
Tre ofrues të shquar ofrojnë shërbime ndihmëse rreth projektit bazë me burim të hapur. Astronomi ka ndërtuar një vegël SaaS dhe grupin e rrjedhës së ajrit që mund të vendoset nga Kubernetes që ndihmon me monitorimin, sinjalizimin, zhvillimin dhe menaxhimin e grupimeve.  Cloud Composer është një version i menaxhuar i Airflow që funksionon në Google Cloud Platform (GCP) dhe integrohet mirë me shërbimet e tjera GCP.  Duke filluar nga Nëntori 2020, Shërbimet Ueb të Amazon ofrojnë flukse pune të menaxhuara për Apache Airflow. 

## Referime
Varroniani Plaku

**Varroniani** (latinisht: *Varronianus*) ishte një udhëheqës ushtarak romak me origjinë ilire që jetoi kah fundi i shekullit III dhe fillimi i shekullit IV. Përndryshe ai ishte babai i perandorit romak Jovian .

Varroniani rrjedh nga qyteti ilir panonian i Singidunumit. Ai kishte një reputacion të mirë në ushtri, për ca kohë ai ishte një tribunë (komandant) i një legjioni të Joviev, njëri nga dy, së bashku me Herculia, legjione elitare të ushtrisë romake (emrat e tyre vinin nga pseudonimet zyrtare të tyre të parë "kryetarët", perandorët Dioklecian "Jovia" dhe Maximian "Herkulia"), si dhe një nga shefat e mbrojtësve të brendshëm, rojet e pallatit. Pak para zgjedhjes së Jovianit si perandor, ai dha dorëheqjen (ndoshta në lidhje me politikën antikristiane të Julianit II). Varroniani mësoi për zgjedhjen e djalit të tij si perandor, por nuk pati kohë ta shihte, pasi vdiq nga një shkak i panjohur.

## Shih edhe 
* Iliriku 
* Perandorët ilirë
* Lista e personaliteteve ilire

## Literatura 
* Jones A. H. M. Varronianus 1 // Prosopography of the Later Roman Empire (англ.) / A. H. M. Jones, J. R. Martindale, J. Morris. —  [2001 reprint]. — Cambr.: Cambridge University Press, 1971. — Vol. I: A.D. 260–395. — P. 946. — ISBN 0-521-07233-6

## Referime
Singidunumi

**Singidunum** ishte një qytet antik i cili më vonë u zhvillua në Beogradin modern, kryeqytetin e Serbisë . Emri është me origjinë ilire ose kelte, duke u kthyer në kohën kur fisi iliro-kelt i Skordiskëve u vendos në këtë zonë në shekullin III para erës sonë, pas pushtimit gal në Ballkan . Më vonë, Republika Romake pushtoi zonën në vitin 75 pes dhe e përfshiu atë në provincën e Moesia . Ishte një fortesë e rëndësishme e Limes Danubiane dhe Legio IV romake Flavia Felix ishte garnizoni atje që nga viti 86 të erës sonë. Singidunum ishte vendlindja e perandorit romak Jovian . Ajo u pushtua nga Hunët në vitin 441, dhe nga Avarët dhe Sllavët në 584. Në fillim të shekullit të 7-të, kalaja Singidunum u shkatërrua përfundimisht. 
## Vështrim 
[djathtas|parapamje| [Joviani|Flavius Iovianus, perandor romak me origjinë ilire nga Singidunum.]]

Një pjesë e madhe e qendrës së Beogradit i përket "Lokacionit Arkeologjik Singidunum", i cili u shpall zonë e mbrojtur më 30 qershor 1964. 

Fiset skita dhe trake - cimeriane përshkuan rajonin në shekullin e 7-të dhe të 6-të para erës sonë. Pushtimi galik i Ballkanit ndodhi në shekullin IV   dhe 3 para erës sonë. Një nga fiset iliro-kelte, Skordiskët, u vendos rreth majës strategjike të kodrës në takimin e dy lumenjve ( Danubi dhe Sava moderne). Atyre u vlerësohet krijimi i Singidunum-it, i cili u përmend për herë të parë në vitin 279 para Krishtit, si një vendbanim tashmë i fortifikuar. 

Në shekujt V dhe VI, Iliriku dhe Mëzia pësuan sulme shkatërruese nga pushtimet e njëpasnjëshme të Hunëve, Ostrogotëve, Gepidëve, Sarmatëve, Avarëve, Sllavëve  dhe Herulëve .  Singidunum ra në duart e Hunëve në vitin 441, të cilët rrafshuan qytetin dhe kështjellën me tokë, duke shitur banorët e tij romakë në skllavëri,  që ata e kanë bërë me të gjitha qytetet përgjatë *gëlqeres* .  Gjatë dyqind viteve të ardhshme, qyteti kaloi duart disa herë: romakët e rimorën qytetin pas rënies së konfederatës së Hunëve në 454, por Sarmatët pushtuan qytetin menjëherë pas kësaj. Në 470, ostrogotët pushtuan qytetin përreth, duke dëbuar Sarmatët. Qyteti më vonë u pushtua nga Gepidët në 488, por Ostrogotët e rimorën atë në 504. Gjashtë vjet më vonë, Perandoria Romake Lindore e rifitoi qytetin sipas një traktati paqeje.
## Shih edhe 
* Iliriku
* Mëzia
* Prefektura e Ilirikut
## Literatura 
* 
## Referime
Galeria Valeria

**Galeria Valeria** (vdiq më 315) ishte e bija e perandorit romak Dioklecianit dhe gruaja e bashkëperandorit të tij Galerius .

## Biografia 
E lindur si Valeria nga Diokleciani dhe Priska, ajo u martua me Galeriun në vitin 293, kur babai i saj e ngriti atë në pozitën e Cezarit . Kjo martesë u organizua qartë për të forcuar lidhjet midis dy perandorëve.

Valeria u ngrit në titullin Augusta dhe *Mater Castrorum* në nëntor 308. Meqenëse Galerius nuk pati fëmijë me të, Valeria adoptoi djalin e paligjshëm të burrit të saj, Candidianus, si të sajin. Për nder të saj, Galerius e quajti krahinën e Panonisë së Epërme *Valeria*, të cilën e kishte përmirësuar duke kulluar kënetat dhe duke hequr pyjet. 

Kur Galerius vdiq, në vitin 311, Licinit iu besua kujdesi i Valerisë dhe nënës së saj Prisca. Dy gratë, megjithatë, ikën nga Licini te Maximinus Daia, vajza e të cilit ishte fejuar me Candidianus. Pas një kohe të shkurtër, Valeria refuzoi propozimin për martesë të Maksiminit, i cili e arrestoi dhe e mbylli në Siri dhe i konfiskoi pronat. Me vdekjen e Maximinus, Licini urdhëroi vdekjen e të dy grave. Valeria dhe Prisca u larguan duke u fshehur për një vit, derisa u njohën nga banorët e Selanikut . Ajo dhe nëna e saj u kapën nga ushtarët e Licinit, u prenë kokat në sheshin qendror të qytetit dhe trupat e tyre u hodhën në det. 

Valeria ishte dashamirës ndaj të krishterëve, ndërsa Galeriu i persekutonte ata. Ajo u kanonizua si shenjtore e krishterë me nënën e saj (shih Shën Aleksandra ).
## Shih edhe 
* Iliriku
* Diokleciani
* Prefektura e Ilirikut
* Lista e personaliteteve ilire

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* "Prisca, Galeria Valeria dhe Candidianus", sv "Diokleciani", *De Imperatoribus Romanis* .
Gjuha e vjetër angleze

**Anglishtja e vjetër** (*Englisċ)*, ose **anglo-saksonja**, është forma më e hershme e regjistruar e gjuhës angleze, e folur në Angli dhe në Skocinë jugore dhe lindore në mesjetën e hershme. Ajo u zhvillua nga gjuhët e sjella në Britaninë e Madhe nga kolonët anglo-saksone në mesi i shekullit të 5-të, dhe veprat e para letrare të anglishtes së vjetër datojnë nga mesi i shekullit të 7-të. Pas pushtimit norman të vitit 1066, anglishtja u zëvendësua, për njëfarë kohe, nga anglo-Norman (një i afërm i frëngjishtes) si gjuhë e Kjo konsiderohet si fundi i epokës së anglishtes së vjetër, pasi gjatë kësaj periudhe gjuha angleze u ndikua shumë nga anglo-normane, duke u zhvilluar në një fazë të njohur tani si anglishtja e mesme në Angli dhe skocezët e hershme në Skoci.

Anglishtja e vjetër u zhvillua nga një grup dialektesh anglo-friziane ose ingvaeonike të folura fillimisht nga fiset gjermane të njohura tradicionalisht si Angles, Saksons dhe Jutes. Ndërsa kolonët gjermanikë u bënë dominues në Angli, gjuha e tyre zëvendësoi gjuhët e Britanisë romake: Common Brittonic, një gjuhë kelte; dhe latinisht, të sjellë në Britani nga pushtimi romak. Anglishtja e vjetër kishte katër dialekte kryesore, të lidhura me mbretëri të veçanta anglo-saksone: Mercian, Northumbrian, Kentish dhe West Sakson. Ishte saksoni perëndimor ai që formoi bazën për standardin letrar të periudhës së mëvonshme të anglishtes së vjetër, megjithëse format mbizotëruese të anglishtes së mesme dhe moderne do të zhvilloheshin kryesisht nga Mercianishtja dhe skocezët nga Northumbrian. Fjalimi i pjesëve lindore dhe veriore të Anglisë iu nënshtrua ndikimit të fortë norvegjez të vjetër për shkak të sundimit dhe vendbanimit skandinav që filloi në shekullin e 9-të.

Anglishtja e vjetër është një nga gjuhët gjermanike perëndimore, dhe të afërmit e saj më të afërt janë Frizianishtja e Vjetër dhe Saksonia e Vjetër. Ashtu si gjuhët e tjera të vjetra gjermanike, ajo është shumë e ndryshme nga anglishtja moderne dhe skocezja moderne, dhe kryesisht e pakuptueshme për folësit e anglishtes moderne ose skocezëve moderne pa studim. Brenda gramatikës së vjetër të anglishtes, emrat, mbiemrat, përemrat dhe foljet kanë shumë mbaresa dhe forma lakore, dhe rendi i fjalëve është shumë më i lirë. Mbishkrimet më të vjetra të anglishtes së vjetër u shkruan duke përdorur një sistem runik, por rreth shekullit të 8-të ky u zëvendësua nga një version i alfabetit latin.

## Shiko edhe 
* Gjuha angleze
* Gjuhët angleze

## Referimet
Keqbërja

**Keqbërja** (nga anglishtja e vjetër: *wrang* - 'shtrembër') është një veprim që është i paligjshëm ose imoral. **Gabimet ligjore** zakonisht përcaktohen mjaft qartë në ligjin e një shteti dhe/ose juridiksioni. Ato mund të ndahen në gabime civile dhe krime (ose *vepra penale*) në vendet e ligjit të zakonshëm, ndërsa vendet e së drejtës civile priren të kenë disa kategori shtesë, siç janë kundërvajtjet. Një person që kryen keqbërje, quhet **keqbërës**.

**E gabuara morale** është një koncept themelor për gabimin ligjor. Disa gabime morale dënohen me ligj, për shembull, përdhunimi ose vrasja. Gabimet e tjera morale nuk kanë të bëjnë me ligjin, por janë të lidhura me sjellje joetike. Nga ana tjetër, disa gabime ligjore, të tilla si shumë lloje të shkeljeve të parkimit, vështirë se mund të klasifikohen si gabime morale.

## Gabimi ligjor 
**Shkelje e ligjit** është çdo veprim (ose, më rrallë, dështimi për të vepruar) që nuk respekton ligjin ekzistues. Shkeljet në përgjithësi përfshijnë si krimet ashtu edhe gabimet civile. Disa veprime, si mashtrimi, mund të shkelin ligjet civile dhe penale. Në ligj, një gabim mund të jetë një dëmtim ligjor, që është çdo dëm që rezulton nga shkelja e një të drejte ligjore. Një gabim ligjor mund të nënkuptojë gjithashtu gjendjen e të qenit në kundërshtim me parimet e drejtësisë ose ligjit. Do të thotë se diçka është në kundërshtim me ndërgjegjen ose moralin dhe rezulton në trajtimin e padrejtë të të tjerëve. Nëse humbja e shkaktuar nga një gabim është mjaft e vogël, nuk ka kompensim, i cili parim njihet si de minimis non curat lex. Në të kundërt, aplikohen dëme.

Ligji i Anglisë njohu konceptin e një "të gabuar" përpara se të njihte dallimin midis gabimeve civile (të rregulluara nga e drejta civile) dhe krimeve (të përcaktuara nga ligji penal), dallimi i të cilit u zhvillua gjatë shekullit të trembëdhjetë.

Shkeljet e ligjit civil zakonisht çojnë në dënime civile si gjoba, vepra penale në dënime më të rënda.

Ashpërsia e dënimit duhet të pasqyrojë ashpërsinë e shkeljes (drejtësia retributive). Megjithatë, në situata reale dhe për shkelje të vogla, dënimi altruist u tregua 'nuk i përshtatet krimit'. Kjo nënndarje është e ngjashme me dallimin midis kundërvajtjeve dhe krimeve.

Shembuj të tjerë të shkeljeve të ligjit përfshijnë:

* Shkelje, në ligjin e Shteteve të Bashkuara, shkelje të vogla ose të vogla që nuk kërkojnë gjykim nga juria. Në përdorim të zakonshëm, "shkeljet" trajtohen si sinonim i shkeljes.
* Shkelje me dashje, në ligjin amerikan një veprim me shpërfillje të qëllimshme për një rregullore, statut dhe politikë
* Shkelje, shkelje të ndryshme të ligjeve apo të drejtave, të përdorura zakonisht në kontekstin e pronësisë intelektuale
** p.sh. shkelje të së drejtës së autorit
* Shkelje e kontratës
* Shkelje e provës
* kundër rregullave të trafikut
** Shkelje në lëvizje, çdo shkelje e ligjit e kryer nga një drejtues mjeti gjatë kohës që mjeti është në lëvizje
** Shkelje parkimi, parkim i mjetit motorik në vend të kufizuar ose në mënyrë të paautorizuar

## Shiko edhe 
* E keqja
* Drejtësia

## Referime
Manipur

**Manipur**   ( Meitei: Kangleipak      ) është një shtet në Indinë verilindore, me kryeqytet Imphalin.  Kufizohet nga shtetet indiane Nagaland në veri, Mizoram në jug dhe Assam në perëndim. Kufizohet gjithashtu me Mianmarin në Jug dhe Lindje. Shteti ka një sipërfaqe prej 22 327 kilometrash katrorë . Gjuha zyrtare dhe më e folur është gjuha meitei (e njohur zyrtarisht si gjuha manipuri ). Gjuha e popullit Meitei, ajo përdoret gjithashtu si një lingua franca nga komunitetet më të vogla, të cilët flasin një sërë gjuhësh të tjera sino-tibetiane .  Manipuri ka qenë në udhëkryqin e shkëmbimit ekonomik dhe kulturor aziatik për më shumë se 2500 vjet.  Ai lidh nënkontinentin Indian dhe Azinë Qendrore me Azinë Juglindore, Azinë Lindore, Siberinë, rajone në Arktik, Mikronezinë dhe Polinezinë duke mundësuar migrimin e njerëzve, kulturave dhe feve.  

Gjatë ditëve të Perandorisë Britanike Indiane, Mbretëria e Manipurit ishte një nga shtetet princërore .  Ndërmjet viteve 1917 dhe 1939, disa njerëz të Manipurit ushtruan presion ndaj sundimtarëve princërorë për demokraci. Nga fundi i viteve 1930, shteti princëror i Manipurit negocioi me administratën britanike preferencën e tij për të vazhduar të ishte pjesë e Perandorisë Indiane, dhe jo e Birmanisë, e cila po ndahej nga India. Këto negociata u ndërprenë me shpërthimin e Luftës së Dytë Botërore në 1939. Më 11 gusht 1947, Maharaja Budhachandra nënshkroi një Instrument të Anëtarësisë, duke iu bashkuar Indisë.   Më vonë, më 21 shtator 1949, ai nënshkroi një Marrëveshje Bashkimi, duke shkrirë mbretërinë brenda Indisë, gjë që e bëri atë  shtet të pjesës C.   Ky bashkim u kundërshtua më vonë nga grupet në Manipur, pasi ishte përfunduar pa mirëkuptim dhe nën trysni.  Mosmarrëveshja dhe vizionet e ndryshme për të ardhmen kanë rezultuar në një kryengritje 50-vjeçare për pavarësi nga India, si dhe në episode të përsëritura të dhunës midis grupeve etnike në shtet.  Nga viti 2009 deri në vitin 2018, konflikti rezultoi në vdekjen e dhunshme të mbi 1000 njerëzve. 

Njerëzit meitei  zënë rreth 53% të popullsisë së shtetit, të ndjekur nga grupe të ndryshme etnike si naga me 24% dhe fise të ndryshme Kuki/Zomi me 16%.  Grupet etnike të Manipurit praktikojnë një sërë fesh.  Sipas regjistrimit të vitit 2011, hinduizmi dhe krishterimi janë fetë kryesore të shtetit.  

Manipur ka kryesisht një ekonomi bujqësore, me fuqi të konsiderueshme të prodhimit të energjisë hidroelektrike. Ai lidhet me zonat e tjera me fluturime ditore përmes aeroportit Imphal, i dyti më i madhi në Indinë verilindore.  Manipuri është shtëpia e shumë sporteve dhe origjina e vallëzimit Manipuri,  dhe njihet për prezantimin e polos tek evropianët.
Përdhunimi

, Indi kërkojnë drejtësi për një student të ri që u përdhunua në grup në Delhi në dhjetor 2012.]]
**Përdhunimi** është një lloj sulmi seksual që përfshin marrëdhënie seksuale ose forma të tjera të depërtimit seksual të kryera kundër një personi pa pëlqimin e tij. Veprimi mund të kryhet me forcë fizike, shtrëngim, shpërdorim të autoritetit ose kundër një personi që është i paaftë për të dhënë pëlqimin e vlefshëm, siç është ai që është i pavetëdijshëm, i paaftë, ka një paaftësi intelektuale ose është nën moshën ligjore të pëlqimit. Termi përdhunim ndonjëherë përdoret në mënyrë të ndërsjellë me termin sulm seksual.

Shkalla e raportimit, ndjekjes penale dhe dënimit për përdhunim ndryshon midis juridiksioneve. Ndërkombëtarisht, incidenca e përdhunimeve e regjistruar nga policia gjatë vitit 2008 varionte, për 100,000 njerëz, nga 0.2% në Azerbajxhan në 92.9% në Botsvana me 6.3% në Lituani si mesatare. Në mbarë botën, dhuna seksuale, përfshirë përdhunimin, kryhet kryesisht nga meshkujt ndaj femrave. Përdhunimi nga të huajt është zakonisht më pak i zakonshëm sesa përdhunimi nga njerëzit që viktima njeh, dhe përdhunimet në burg nga meshkujt dhe femrat janë të zakonshme dhe mund të jenë format më pak të raportuara të përdhunimit.

Përdhunimi i përhapur dhe sistematik (p.sh., përdhunimi i luftës) dhe skllavëria seksuale mund të ndodhin gjatë konfliktit ndërkombëtar. Këto praktika janë krime kundër njerëzimit dhe krime lufte. Përdhunimi njihet gjithashtu si një element i krimit të gjenocidit kur kryhet me qëllim për të shkatërruar, tërësisht ose pjesërisht, një grup etnik të synuar.

Njerëzit që janë përdhunuar mund të traumatizohen dhe të zhvillojnë çrregullime të stresit post-traumatik. Lëndimet e rënda mund të rezultojnë së bashku me rrezikun e shtatzënisë dhe infeksioneve seksualisht të transmetueshme. Një person mund të përballet me dhunë ose kërcënime nga përdhunuesi dhe, ndonjëherë, nga familja dhe të afërmit e viktimës.

## Shiko edhe 
## Referimet
Keqinformimi

**Keqinformimi** është informacion i pasaktë ose mashtrues. Ai ndryshon nga dezinformimi, i cili është *qëllimisht* mashtrues. Thashethemet janë informacione që nuk i atribuohen ndonjë burimi të caktuar, dhe kështu janë të pabesueshme dhe shpesh të paverifikuara, por mund të rezultojnë të jenë ose të vërteta ose të rreme. Edhe nëse tërhiqet më vonë, keqinformimi mund të vazhdojë të ndikojë në veprimet dhe kujtesën. Njerëzit mund të jenë më të prirur për të besuar dezinformatat sepse janë të lidhur emocionalisht me atë që po dëgjojnë ose po lexojnë. Roli i mediave sociale ka bërë që informacioni të jetë i disponueshëm për shoqërinë në çdo kohë dhe lidh grupe të mëdha njerëzish së bashku me informacionin e tyre në të njëjtën kohë. Përparimet në teknologji kanë ndikuar në mënyrën se si njerëzit komunikojnë informacionin dhe mënyrën se si shpërndahet dezinformata. Keqinformimi ka ndikim në aftësinë e shoqërive për të marrë informacion që më pas ndikon në komunitetet tona, politikën dhe fushën mjekësore.

## Shiko edhe 
* Dezinformimi

## Referimet
Propaganda e zezë

(1905) është një shembull i propagandës së zezë që pretendohet të jetë krijuar nga grupi që u krijua për të diskredituar.]]
**Propaganda e zezë** është një formë propagande që synon të krijojë përshtypjen se është krijuar nga ata që supozohet të diskreditojë. Propaganda e zezë është në kontrast me propagandën gri, e cila nuk identifikon burimin e saj, si dhe propagandën e bardhë, e cila nuk e maskon aspak origjinën e saj. Zakonisht përdoret për të fyer ose vënë në siklet armikun përmes keqinterpretimit.

Karakteristika kryesore e propagandës së zezë është se audienca nuk është e vetëdijshme se dikush po ndikon tek ata dhe nuk ndjen se po shtyhet në një drejtim të caktuar. Propaganda e zezë pretendon se buron nga një burim tjetër nga burimi i vërtetë. Kjo lloj propagande shoqërohet me operacione të fshehta psikologjike. Ndonjëherë burimi fshihet ose i besohet një autoriteti të rremë dhe përhap gënjeshtra, trillime dhe mashtrime. Propaganda e zezë është "gënjeshtra e madhe", duke përfshirë të gjitha llojet e mashtrimeve krijuese. Propaganda e zezë mbështetet në gatishmërinë e marrësit për të pranuar besueshmërinë e burimit. Nëse krijuesit ose dërguesit e mesazhit të propagandës së zezë nuk e kuptojnë në mënyrë adekuate audiencën e tyre të synuar, mesazhi mund të keqkuptohet, të duket i dyshimtë ose të dështojë krejtësisht.

Qeveritë bëjnë propagandë të zezë për disa arsye. Duke maskuar përfshirjen e tyre të drejtpërdrejtë, një qeveri mund të ketë më shumë gjasa të ketë sukses në bindjen e një audiencë të synuar përndryshe jobesimtare. Ka edhe arsye diplomatike pas përdorimit të propagandës së zezë. Propaganda e zezë është e nevojshme për të errësuar përfshirjen e një qeverie në aktivitete që mund të jenë të dëmshme për politikat e saj të jashtme.

## Shiko edhe 
* Propaganda
* Propaganda e bardhë

## Referimet
Dezinformimi

Yevgeny Primakov konfirmoi në vitin 1992 se Operacioni INFEKTION ishte një fushatë dezinformuese për ta bërë botën të besonte se Shtetet e Bashkuara kishin shpikur SIDA-n.|283x283px]]
**Dezinformimi** është informacion i rremë i përhapur qëllimisht për të mashtruar njerëzit. Nuk duhet të ngatërrohet me keqinformimin, i cili është informacion i rremë, por jo i qëllimshëm.

Fjala angleze ''* vjen nga aplikimi i parashtesës latine *dis-* ndaj *informacionit* që ka kuptimin "përmbysja ose heqja e informacionit". Fjala e përdorur rrallë ishte shfaqur me këtë përdorim në shtyp të paktën që në vitin 1887. Disa e konsiderojnë atë si një përkthim të huazuar të *dezinformatsiya* ruse, që rrjedh nga titulli i një departamenti të propagandës së zezë të KGB-së. Dezertori Ion Mihai Pacepa pretendoi se Josif Stalini e shpiku termin, duke i dhënë një emër me tingull francez për të pretenduar se kishte origjinë perëndimore. Përdorimi rus filloi me një "zyrë speciale dezinformimi" në 1923. Dezinformimi u përkufizua në *Enciklopedinë e Madhe Sovjetike'' (1952) si "informacion i rremë me qëllim për të mashtruar opinionin publik".

## Shiko edhe 
* Keqinformimi
* Propaganda

## Referimet
Shërbimi i Inteligjencës së Jashtme (Rusi)

[parapamje|Stema e Shërbimit të Inteligjencës së Jashtme të [Rusia|Rusisë.]]
**Shërbimi i Inteligjencës së Jashtme të Federatës Ruse** (rusisht: Служба внешней разведки Российской Федерации *Sluzhba vneshney razvedki Rossiyskoy Federatsii*) ose **SVR RF** është agjencia e jashtme e inteligjencës ruse, e fokusuar kryesisht në çështjet civile. SVR RF pasoi Drejtorinë e Parë Kryesore (PGU) të KGB-së në dhjetor 1991. SVR e ka selinë e saj në rrethin Yasenevo të Moskës.

Ndryshe nga Shërbimi Federal i Sigurisë Ruse (FSB), SVR ka për detyrë aktivitete të inteligjencës dhe spiunazhit jashtë Federatës Ruse. Ajo punon së bashku me Drejtorinë Kryesore të Inteligjencës Ruse (rusisht: ''Glavnoye razvedyvatel'noye upravleniye'', GRU), homologun e saj të spiunazhit të çështjeve ushtarake, e cila thuhet se ka vendosur gjashtë herë më shumë spiunë në vendet e huaja sesa SVR në 1997. SVR është gjithashtu i autorizuar për të negociuar bashkëpunimin anti-terrorist dhe marrëveshjet e shkëmbimit të inteligjencës me agjencitë e huaja të inteligjencës dhe ofron analiza dhe shpërndarje të inteligjencës për presidentin rus.

Çdo informacion që ka të bëjë me identitetet specifike të punonjësve të stafit (oficerëve) të SVR-së klasifikohet ligjërisht si sekret shtetëror; që nga shtatori 2018, e njëjta gjë vlen edhe për personelin jo staf, pra informatorët dhe agjentët e rekrutuar.

## Shiko edhe 
* Shërbimi Federal i Sigurisë (Rusi)
* GRU (Rusi)

## Referime
Kultura e Shteteve të Bashkuara

[parapamje|335x335px|[Betsy Ross ishte një tapiceri amerikane, e cila u vlerësua nga të afërmit e saj në 1870 për krijimin e flamurit të parë amerikan.]]
**Kultura amerikane** është formuar nga historia e Shteteve të Bashkuara, gjeografia e saj dhe forcat dhe migrimet e ndryshme të brendshme dhe të jashtme.

Themelet e Amerikës fillimisht ishin të bazuara në Perëndim dhe kryesisht me ndikim anglez, por edhe me ndikime të spikatura rajonale franceze, gjermane, greke, irlandeze, italiane, skoceze, uellsiane, jehude, polake, skandinave, dhe spanjolle. Megjithatë, ndikimet jo-perëndimore, duke përfshirë kulturat afrikane dhe indigjene, dhe më së fundmi, kulturat aziatike, janë vendosur fort edhe në strukturën e kulturës amerikane. Që nga themelimi i Shteteve të Bashkuara në vitin 1776, kultura e tyre është ndikuar nga valë të njëpasnjëshme emigrantësh dhe diversiteti kulturor që rezulton ka qenë një tipar dallues i shoqërisë së saj. Amerikanët ishin pionierë ose bënë përparime të mëdha në zhanre muzikore si heavy metal, rhythm and blues, jazz, gospel, country, hip hop, dhe rock 'n' roll. "Katër sportet e mëdha" janë futbolli amerikan, bejsbolli, basketbolli dhe hokeji mbi akull. Sa i përket fesë, shumica e amerikanëve janë protestantë ose katolikë, me një popullsi jofetare në rritje. Kuzhina amerikane përfshin shije të njohura si hot dog, milkshake, dhe barbecue, si dhe shumë preferenca të tjera klasore dhe rajonale. Gjuha më e përdorur është anglishtja; ndërsa nuk ekziston asnjë ligj që e bën atë gjuhë zyrtare, një urdhër ekzekutiv i vitit 2025 e shpall anglishten gjuhë zyrtare. Rajonet kulturore dalluese përfshijnë Anglinë e Re, Atlantikun e Mesëm, Jugun, Mesperëndimin, Jugperëndimin, Perëndimin Malor dhe Veriperëndimin e Paqësorit.

Shtetet e Bashkuara kanë karakteristikat e veta të dallueshme sociale dhe kulturore, të tilla si format e të folurit, letërsisë, muzikës, arteve pamore, arteve interpretuese, ushqimit, fesë, ligjit, teknologjisë. Shtetet e Bashkuara janë fetarisht, kulturalisht dhe etnikisht të larmishëm si rezultat i imigrimit evropian në shkallë të gjerë gjatë gjithë historisë së saj, qindra fiseve dhe kulturave indigjene të saj, dhe përmes skllavërisë afrikano-amerikane në shtetet jugore të ndjekur nga emancipimi. Amerika është një vend anglofon me një sistem ligjor që rrjedh nga e drejta e zakonshme angleze. Kultura në Shtetet e Bashkuara mund të ndryshojë nga faktorë të tillë si rajoni, raca dhe përkatësia etnike, mosha, feja, statusi socio-ekonomik ose dendësia e popullsisë, ndër të tjera. Aspekte të ndryshme të kulturës amerikane mund të mendohen si kulturë e ulët ose kulturë e lartë, ose që i përkasin ndonjë prej një sërë nënkulturash. Shtetet e Bashkuara ushtrojnë ndikim të madh kulturor në shkallë globale dhe konsiderohen si një superfuqi kulturore. 

## Referime
Kultura e Gjermanisë

[parapamje|Kështjella Neuschwanstein, një simbol i [Romanticizmi gjerman|romantizmit gjerman.]]
**Kultura e Gjermanisë** është formuar nga rrymat kryesore intelektuale dhe popullore në Evropë, si fetare ashtu edhe laike. Historikisht, Gjermania është quajtur *Das Land der Dichter und Denker* (vendi i poetëve dhe mendimtarëve). Kultura gjermane e ka origjinën nga fiset gjermanike, dëshmitë më të hershme të kulturës gjermanike datojnë në kulturën Jastorf në Gjermaninë Veriore dhe Danimarkë. Kontaktet me fiset gjermane u përshkruan nga autorë të ndryshëm greko-romakë. Shkrimi i parë i gjerë i bërë mbi kulturën gjermanike mund të shihet gjatë Periudhës Perandorake Romake me *Germania* nga Taciti.

## Shiko edhe 
* Kultura në Evropë

## Referimet
Thashethemet

përshkruan një burrë me lopatë WPA duke sulmuar një ujk të etiketuar "*thashethemi*".]]
**Thashethemet** (rrjedh nga latinishtja *rumorem* 'zhurmë'), janë "një përrallë e gjatë e shpjegimeve të ngjarjeve që qarkullojnë nga personi në person dhe kanë të bëjnë me një objekt, ngjarje ose çështje në shqetësim publik”.

Në shkencat sociale, një thashethem përfshin një formë të një deklarate, vërtetësia e së cilës nuk konfirmohet shpejt ose ndonjëherë. Përveç kësaj, disa studiues i kanë identifikuar thashethemet si një nëngrup të propagandës. sociologjisë, psikologjisë dhe studimet e komunikimit kanë përkufizime të ndryshme të thashethemeve.

Thashethemet gjithashtu diskutohen shpesh në lidhje me dezinformimin dhe dezinformimin (i pari shpesh shihet si thjesht i rremë dhe i dyti shihet si qëllimisht i rremë, megjithëse zakonisht nga një burim qeveritar i dhënë medias ose një qeverie të huaj).

## Shiko edhe 
## Referime
Perëndimizimi

**Perëndimizimi** (ose **perëndimorizimi**), gjithashtu **evropianizimi** ose **oksidentalizimi** (nga *perëndimi*), është një proces ku shoqëritë hyjnë ose adoptojnë kulturën perëndimore në fusha të tilla si industria, teknologjia, shkenca, arsimi, politika, ekonomia, mënyra e jetesës, ligji, normat, zakonet, traditat, vlerat, mentaliteti, perceptimet, dieta, veshja, gjuha, sistemi i shkrimit, feja dhe filozofia. Gjatë kolonializmit shpesh përfshinte përhapjen e krishterimit.

Perëndimorizimi ka qenë një ndikim në rritje në mbarë botën në shekujt e fundit, me disa mendimtarë që supozojnë se perëndimorizimi është ekuivalenti i modernizimit, një mënyrë e të menduarit që shpesh debatohet. Procesi i përgjithshëm i perëndimorizimit është shpesh i dyanshëm në atë që vetë ndikimet dhe interesat perëndimore bashkohen me pjesë të shoqërisë së prekur, së paku, për t'u bërë një shoqëri më perëndimore, me synimin e supozuar për të arritur një jetë perëndimore ose disa aspekte të saj. , ndërkohë që vetë shoqëritë perëndimore janë të prekura nga ky proces dhe ndërveprim me grupet joperëndimore.

Perëndimorizimi i ka rrënjët që në Greqinë e Lashtë. [citim i nevojshëm] Më vonë, Perandoria Romake mori procesin e parë të perëndimorizimit pasi u ndikua shumë nga Greqia dhe krijoi një kulturë të re të bazuar në parimet dhe vlerat e shoqërisë së lashtë greke. Romakët u shfaqën me një kulturë që u rrit në një identitet të ri perëndimor të bazuar në shoqërinë greko-romake.

Perëndimorizimi mund të krahasohet edhe me akulturimin dhe ekulturimin. Akulturimi është "procesi i ndryshimit kulturor dhe psikologjik që ndodh si rezultat i kontaktit midis grupeve kulturore dhe anëtarëve të tyre individualë". Pas kontaktit, ndryshimet në modelet kulturore janë të dukshme brenda njërës ose të dyja kulturave. Specifike për perëndimorizimin dhe kulturën jo-perëndimore, shoqëritë e huaja priren të adoptojnë ndryshime në sistemet e tyre shoqërore në lidhje me ideologjinë perëndimore, stilin e jetës dhe pamjen fizike, së bashku me shumë aspekte të tjera, dhe ndryshimet në modelet e kulturës mund të shihen të zënë rrënjë si një komuniteti bëhet i kulturuar me zakonet dhe karakteristikat perëndimore – me fjalë të tjera, perëndimorizohet.

Fenomeni i perëndimorizimit nuk ndjek asnjë model specifik nëpër shoqëri, pasi shkalla e përshtatjes dhe shkrirjes me zakonet perëndimore do të ndodhë në përmasa të ndryshme brenda komuniteteve të ndryshme. Në mënyrë të veçantë, shkalla në të cilën dominimi, shkatërrimi, rezistenca, mbijetesa, përshtatja ose modifikimi ndikojnë në një kulturë vendase mund të ndryshojnë pas kontaktit ndëretnik.

## Shiko edhe 
## Referimet
Komunikimi masiv

**Komunikimi masiv** është procesi i dhënies dhe shkëmbimit të informacionit përmes masmedias në segmente të mëdha të popullsisë. Në ditët e sotme përdoren forma të ndryshme të medias pasi teknologjia e ka bërë shpërndarjen e informacionit më efikas. Shembujt kryesorë të platformave të përdorura dhe të ekzaminuara përfshijnë gazetarinë dhe reklamat. Komunikimi masiv, ndryshe nga komunikimi ndërpersonal dhe komunikimi organizativ, fokusohet në burime të veçanta që transmetojnë informacion tek marrës të shumtë. Studimi i komunikimit masiv ka të bëjë kryesisht me mënyrën se si përmbajtja dhe informacioni që po komunikohet masivisht bindin ose ndikon në sjelljen, qëndrimin, opinionin ose emocionin e njerëzve që marrin informacionin.

Në mënyrë të ngushtë, komunikimi masiv është transmetimi i mesazheve tek shumë marrës në një kohë. Megjithatë, komunikimi masiv mund të kuptohet gjerësisht si procesi i qarkullimit të gjerë të informacionit brenda rajoneve dhe në mbarë globin.

Nëpërmjet komunikimit masiv, informacioni mund të transmetohet shpejt te shumë njerëz që nuk jetojnë domosdoshmërisht pranë burimit. Komunikimi masiv praktikohet përmes kanaleve të ndryshme të njohura si mediume, të cilat përfshijnë radion, televizionin, rrjetet sociale, tabelat, gazetat, revistat, librat, filmin dhe internetin. Në këtë epokë moderne, komunikimi masiv përdoret për të shpërndarë informacionin me një ritëm të përshpejtuar, shpesh në lidhje me politikën dhe tema të tjera polarizuese. Ka lidhje të mëdha mes medias që konsumohet përmes komunikimit masiv dhe kulturës sonë, e cila kontribuon në polarizimin dhe ndarjen e njerëzve në bazë të çështjeve konsekuente.

## Shiko edhe 
## Referime
Erdhi ora të vdes përsëri

**Erdhi ora të vdes përsëri** : lirika, me autor Frederik Rreshpja, mblodhi Moikom Zeqo. Botuar në Tiranë në vitin 1994, Libri ka 95 faqe.
Trofta hutaqe

**Trofta hutaqe** : përralla, me autor Frederik Rreshpja, pikt. Safo Marko. Botuar në Tiranë në vitin 1997, libri ka 40 faqe dhe me ilustrime.
Dashuri buzë shtratit të vdekjes

***Dashuri buzë shtratit të vdekjes*** është një libër nga autori Agim Cerga, me redaktimin e bërë nga poeti dhe shkrimtari i njohur Frederik Rreshpja. Libri është botuar në vitin 1994 nga shtëpia botuese "Evropa" në Tiranë. Ai përmban një koleksion tregimesh dhe novelash të shkruara në shqip dhe ka një përmasë të vogël, me vetëm 96 faqe dhe format 16 cm.

Titulli sugjeron një përqendrim emocional në temat e dashurisë dhe të jetës, duke eksploruar ndoshta edhe ndjenjat dhe reflektimet që burojnë në momentet më të errëta dhe më të rëndësishme të jetës.

Ky libër përfaqëson një pjesë të rëndësishme të letërsisë shqipe të viteve ’90, një periudhë që solli ndryshime të mëdha shoqërore dhe artistike në Shqipëri. Stili dhe tematika e tij mund të jenë me interes për studiuesit dhe dashamirësit e letërsisë shqipe.

## Referime
Aventura e fundit e Gishtos

**Aventura e fundit e Gishtos**

Titulli: Aventura e fundit e Gishtos: përralla

Autori: Frederik Rreshpja

Redaktorja: Vllasova Musta

Përgatitësi për botim: Moikom Zeqo

Vendi i botimit: Tiranë

Shtëpia botuese: Florimont

Viti i botimit: 2002

Të dhëna fizike: 76 faqe; 22 cm

Aventura e fundit e Gishtos  është një nga veprat më të dashura të letërsisë shqipe për fëmijë, shkruar nga poeti dhe prozatori Frederik Rreshpja. Publikuar për herë të parë në vitin 2002, kjo përrallë mbetet një testament i talentit të Rreshpjes për të kombinuar fantazinë me mesazhe të thella për të vegjlit, duke ruajtur një thjeshtësi poetike dhe përçuar një ndjesi thellë shqiptare. Libri është redaktuar nga Vllasova Musta dhe përgatitur për botim nga Moikom Zeqo, dy figura të shquara në letërsinë dhe kulturën shqiptare, të cilët kanë kontribuar në përmirësimin dhe ruajtjen e cilësisë së këtij teksti letrar.

Në qendër të librit është figura e Gishtos, një personazh që mishëron kuriozitetin, guximin dhe dëshirën për aventurë. Ai i përket traditës së heronjve të vegjël të letërsisë popullore shqiptare dhe ndërkombëtare, ku karaktere të tilla, të cilët shpesh janë të vegjël fizikisht por të mëdhenj në shpirt, nisen në aventura të mbushura me sfida dhe mësime. Në këtë libër, Gishto përballet me aventurën e tij të fundit, e cila simbolizon një lamtumirë dhe një kalim të rëndësishëm, duke e trajtuar këtë rrëfim si një reflektim mbi ndryshimin, pjekurinë dhe përballjen me të panjohurën.

Përmes kësaj aventure, Rreshpja përcjell mesazhe të vlefshme për fëmijët, si vlerat e miqësisë, trimërisë dhe besnikërisë, të cilat janë thelbësore për zhvillimin e një karakteri të fortë dhe të drejtë. Autori përdor një gjuhë të thjeshtë dhe të qartë, por të mbushur me figura të bukura letrare, duke i dhënë lexuesve një përvojë që të frymëzon dhe nxit imagjinatën.

Frederik Rreshpja, i njohur më së shumti për poezinë e tij, sjell në këtë libër stilin e tij poetik edhe në prozë. Ai kombinon fantazinë me një ndjenjë nostalgjie dhe ngrohtësie, karakteristika këto që e bëjnë këtë përrallë të dallueshme nga të tjerat. Gjuha e tij është e pasur dhe mbart një ndjeshmëri të veçantë, duke krijuar një botë magjike dhe të ngrohtë, ku fëmijët mund të identifikohen me personazhet dhe të mësojnë përmes aventurave të tyre.

Aventura e fundit e Gishtos është një kontribut i çmuar në letërsinë shqiptare për fëmijë. Libri jo vetëm që përfaqëson një vlerë artistike dhe kulturore të veçantë, por gjithashtu i paraqet lexuesve të vegjël një mundësi për të njohur traditat dhe mitet shqiptare përmes një lenteje moderne dhe argëtuese. Vepra i nxit lexuesit të vegjël të ndërtojnë një lidhje të fortë me gjuhën dhe kulturën shqiptare, ndërkohë që përmes aventurave të Gishtos, ata kuptojnë mësime të rëndësishme mbi jetën dhe botën që i rrethon.

Frederik Rreshpja, me Aventura e fundit e Gishtos, ka sjellë një rrëfim të fuqishëm dhe të paharrueshëm që reflekton traditën, kulturën dhe shpirtin shqiptar në një formë letrare të përshtatshme për të vegjlit. Ky libër mbetet një thesar për lexuesit e vegjël dhe një vepër e rëndësishme në pasurinë e letërsisë shqiptare për fëmijë.

## Referime
Vetmi : poezi

**Vetmi** : poezi, me autor Frederik Rreshpja. Botuar në Tiranë në vitin 2004, libri ka 122 faqe. ISBN 9992796731
Në vetmi : poezi të zgjedhura

**Në vetmi : poezi të zgjedhura** me autor Frederik Rreshpja, red. Albri Brahusha, red. Shpëtim Kelmendi. Botuar në Tiranë në vitin 2004 nga "Arbëria". Libri ka 160 faqe. ISBN 9992798580