Et’hem Ruka

**Ethem Ruka** (Turan, Tepelenë, 8 dhjetor 1947) biolog dhe kërkues shkencor shqiptar, pedagog, profesor, anëtar i Akademisë Shqiptare  të Arteve dhe Shkencës. Ka qënë aktiv në politikë, është zgjedhur deputet i Kuvendit të Shqipërisë si dhe ka ushtruar funksione të larta në administratën publike si ministër. Është autor dhe bashkëautor i një sërë botimesh shkencore, të cilat janë botuar brenda dhe jashtë vendit si dhe i shumë teksteve mësimore si dhe një sërë artikujsh shkencorë në revista vendase dhe të huaja.

Arsimin e mesëm e ka kryer në Gjirokastër dhe studimet e larta i përfundoi në Fakultetin e Shkencave Natyrore, në degën Biologji - Kimi, Universiteti Shtetëror i Tiranës. Menjëherë pas mbarimit të studimeve universitare u emërua pedagog në Katedrën e Zoologjisë pranë Fakultetit të Shkencave Natyrore. Në vitin 1978 filloi studimet pasuniversitare pranë Universitetit "Pierre et Marie Cyrie" në Paris, të cilat i finalizoi me "Diplomë Doktor i Ciklit të tretë në fushën e biologjisë". Në vitin 1983 kthehet sërish në Universitetin e Tiranës dhe emërohet përgjegjes i Katedrës së Fiziologjisë dhe Biokimisë në Fakultetin e Shkencave Natyrore. Gjatë viteve 1983-1992 ai mbron një doktoratë të dytë në Tiranë. Është autor i shumë studimeve të karakterit shkollor, universitar dhe akademik. Ka kryer specializime në Francë, Hollandë, Itali dhe Greqi. 

## Arsimi 
* 1961-1965 ka studiuar në shkollën Pedagogjike “Pandeli Sotiri” në Gjirokastër
* 1967-1971 studioi për biologji-kimi në Fakultetin e Shkencave Natyrore, pranë Universitetit Shtetëror të Tiranës.

## Karriera profesionale dhe akademike 
* 1965-1966, ka punuar mësues në shkollën 7-vjeçare Dukaj, Tepelenë.

* 1966-1967 ka punuar si instruktor për punën me pionierët në Komitetin e Rinisë në Tepelenë,

* 1971-1978 ka punuar si pedagog në Katedrën e Zoologjisë në Fakultetin e Shkencave të Natyrës të Universiteit Shtetëror të Tiranës,

* 1978-1983 kryen studime pasuniversitare në Paris (Francë) në Laboratorin e Fiziologjisë së Krahasuar pranë Universitetit “Pierre et Marie Curie”,

* 1983-1992 punon në Fakultetit e Shkencave të Natyrës si lektor dhe përgjegjës i Katedrës së Fiziologjisë Shtazore e Biokimisë pranë Universitetit të Tiranës,

* 2005-2009 rikthehet si pedagog në Fakultetin e Shkencave të Natyrës (Universiteti i Tiranës),

* 2013-2017 qëndroi në profesion të lirë,

* 2017 e deri më sot Rektor i Universitetit Jopublik “Luarasi” në Tiranë.

### Tituj shkencorë: 
* Doktor i Ciklit të Tretë në Universitetin “Pierre et Marie Curie”, Paris (1983);
* Diplomë të Studimeve të Thelluara (DEA), Paris (1989);
* Në periudhën 1983-1992 mbroni një doktoratë të dytë në Tiranë, duke fituar titullin Docent, Profesor i Asociuar dhe që prej vitit 1992 mban titullin Profesor në Biologji.

### Kërkime shkencore: 
* Sistematika e odonatave (pilivesave) të Shqipërisë;
* Vënia në punë për herë të parë e kokulturave të indit dhjamor të miut Winstar dhe ganglioneve simpatike të embrionit të pulës, Paris Francë, (1978);
* Ontogjeneza e sistemit renin-angiotenzinë te miut Winstar, Paris, Francë, (1980-1983);
* Kërkim shkencor mbi sistemin reninë-angiotenzinë–aldosteron në subjektet diabetike me hipertension, pranë Spitalit Universitar “Nënë Tereza” në Tiranë;
* Udhëheqës shkencor në kërkime në fushën e mjekësisë së personalizuar dhe farmakogjentikës.

### Angazhime profesionalo-administrative: 
* Drejtues i Grupit të Programeve të Biologjisë për arsimin parauniversitar (1985-1992);
* Kryetar i Komisionit për Mbrojtjen e Doktoratave në lëmin e Biologjisë, Universiteti i Tiranës (1985-1990);
* Anëtar i Komisionit të Lartë të Atestimit për dhënien e titujve dhe gradave shkencore (1985-1992);
* Kryetar i Komisionit të Lartë të Atestimit (1997-2000);
* Kryetar i Komisionit Kombëtar të UNESCO-s (1997-2000);
* Anëtar i Bordit të Programit UNDP (Programi për Zhvillimin e Arsimit) (1998-2000);
* Anëtar i Komisionit të Arsimit të Lartë dhe Shkencës.

## Publikime 
Ethem Ruka është autor, bashkëautor dhe përshtatës i një numri të lartë të teksteve mësimore. Është një nga kontribuesit kryesorë në edukimin e shkencës dhe kulturës biologjike gjatë dyzet viteve të fundit për arsimin parauniversitar, duke filluar nga teksti "Dituri natyre 3" për klasën e 3-të të arsimit fillor e deri tek "Biologjia 12" për shkollat e mesme. Ka botuar tekste universitarë, monografi shkencore si dhe një numër të madh artikujsh për çështje shkencore, sociale e politike në shtypin shqiptar dhe atë të huaj.

#### Tekste për arsimin parauniversitar: 
* Rreth 110 botime shkollore për arsimin parauniversitar si autor dhe bashkëautor.

* Rreth 15 botime të përshtatura për arsimin parauniversitar.

* Botime në ndihmë të mësuesve të biologjisë,

* Botime biologjike ndihmëse për nxënësit e sistemit arsimor parauniversitar.

#### Tekste universitarë: 
* Udhëzues i punëve laboratorike të fiziologjisë së gjallesave shtazore, (1991),

* Fiziologjia e gjallesave shtazore, (2001, ribotim 2006),

* Biologjia shkenca e jetës, (2017)

#### Monografi: 
* Të fshehtat e trurit (1978),
* Për shëndetin tuaj (1988),
* Truri kryevepra e natyrës (1996),
* Klonimi, dilema midis vdekjes dhe perjetësisë (1999),
* Fjalori i biologjisë: 2200 terma (1999),
* The creation of democratic climate and promotion of tolerance: the rol of intellectuals, in Barjaba K. (ed) 2002, Founding election in albania, Edition Sigma, Berli,
* Skllevër apo zotët të gjeneve tona: revolucion biomjekësor (2003),
* Aproximating the albanian educational system to european standards. In Monitoring albanian’s path to eropean integration. Volume II Friedrich-Ebert-Stiftung, Office Tirana (2004),
* Transhumanizmi: përtej njeriut (2021),
* Rikthim në vendlindje (2021),
* Takim me vetveten (2023)
* Kafshët rrëfejnë (2025)

## Karriera politike 
Ethem Ruka për rreth 25 vite ka qenë i zgjedhur në forumet më të larta drejtuese të Partisë Socialiste të Shqipërisë, 17 vite deputet dhe katër herë ministër në vitet 1997-2005.
* 1992-2005; 2009-2013 deputet i Partisë Socialiste në Kuvendin e Shqipërisë.

### **Funksione në administratën publike:** 
* Minister i Ministrisë se Arsimit dhe Shkencës (1997-2001),
* Ministri i Mjedisit (2001-2002),
* Minister i Pushtetit Vendor dhe Decentralizimit (2002-2003),
* Ministër i Mjedisit  (2003-2005)

### **Angazhime politiko-administrative:** 
* Anëtar i Kryesisë së Partisë Socialiste në vitin 1992-2009,
* Sekretar i Partisë Socialiste për burimet njerëzore,
* Anëtar i Komisionit Parlamentar të Arsimit dhe Shkencës (1993-1996),
* Anëtar (zëvendësues) i delegacionit shqiptar në Këshilin e Europës (1994-1996),
* Anëtar i Komisionit Parlamentar të Arsimit shkencës, Kulturës dhe Sporteve (2002),
* Kryetar i Delegacionit Parlamentar në Asamblenë Parlamentare të OSBE (2002),
* Kryetar i Komisionit Parlamentar të Punës, Çështjeve Sociale dhe Shëndetësisë (2009-2013).

## Lidhje të jashtme 
Ethem Ruka promovon libra mes miqsh (intervistë)

Ethem Ruka i ftuar në "ABC e mëngjesit"

## Referime