Gjuhët tokariane

**Gjuhët tokariane** (disa herë *Tokhariane*), e njohur gjithashtu si **Arsi-Kuçi** (*Agnean-Kuchean* ose *Kuchean-Agnean*), janë një degë e shuar e familjes gjuhësore indo-evropiane që flitet nga banorët e Tarim Basen, Tokarianët. Ato janë të njohura nga dorëshkrimet që datojnë nga shekulli V deri në VIII pas Krishtit, të cilat u gjetën në qytete oaze në skajin verior të pellgut Tarim (tani pjesë e Xinjiang në Kinën veriperëndimore) dhe shkretëtirën Lop. Zbulimi i kësaj familje gjuhësore në fillim të shekullit të 20-të kundërshtonte idenë e mëparshme të përhapura të një ndarjeje lindje-perëndimore të familjes gjuhësore indo-evropiane në izoglosin centum-satem, dhe nxiti studimin e gjallëruar të familjes. Identifikimi i gabuar i autorëve me njerëzit *Tokharoi* të Bactria antike (Tokharistan), autorët e hershëm i quajtën këto gjuhë "Tokare". *Ky emërim* ka mbetur, megjithëse emrat Agnean dhe *Kuchean* janë propozuar si një zëvendësim.

Dokumentet regjistrojnë dy gjuhë të lidhura ngushtë, të quajtur Tokarianishtja A (edhe *Tokarianishtja Lindore,* *Agnean* ose *Turfanian)* dhe Tokarianishtja B *(Tokarianishtja Perëndimore* ose *Kuchean).* Lënda e teksteve sugjeron që Tokarianishtja A ishte më arkaike dhe përdorej si gjuhë liturgjike Budiste, ndërsa Tokarianishtja B flitej më aktivisht në të gjithë zonën nga Turfan në lindje deri në Tumshuq në perëndim. Një grup fjalësh huazimi dhe emrash që gjenden në dokumentet e Prakrit nga pellgu i Lop Nor janë quajtur Tokarianishtja C (*Kroränian*). Një zbulim i pretenduar i dhjetë teksteve nga Tokarianishtja C të shkruara në shkrimin Kharoṣṭhī është diskredituar.

Dorëshkrimet më të vjetra ekzistuese në Tokarianishten B datohen tani në shekullin V ose madje në fund të shekullit të 4 pas Krishtit, duke e bërë Tokarianishten një gjuhë të Antikitetit të Vonë bashkëkohore me Gotiken, Armenishten Klasike dhe Irlandishten Primitive.
parapamje
* **Tokarianishtja A** (Agnean ose Tokarianishtja  Lindore; me *origjinë ārśi*) nga Qarašähär (*Agni* antik, *Yanqi* Kinez) dhe Turpan (Turfan antik dhe Xočo), dhe
* **Tokarianishtja** **B** (Kuchean ose Tokarianishtja Perëndimore) të Kucha dhe vendet nga Tokarianishtja A.

[majtas|parapamje| Përhapja gjeografike e [Gjuhët indo-evropiane|gjuhëve indo-evropiane]]

## Lidhje të jashtme 
* Alfabeti Tokarian (nga Omniglot)
* Teksti Thesaurus Indogermanischer- und Sprachmaterialien (TITUS):
** Alfabeti tokar
** Tabelat e bashkimit për Tocharian A dhe B
** Dorëshkrime Tocharian A nga Koleksioni Turfan i Berlinit
* Mark Dickens, "Gjithçka që gjithmonë keni dashur të dini për Tocharian"
* Tocharian Online nga Todd B. Krause dhe Jonathan Slocum, orë mësimore falas në Qendrën e Kërkimit të Gjuhësisë në Universitetin e Teksasit në Austin
* Fjalori në internet i Tocharian B, bazuar në *A Dictionary of Tocharian B të* DQ Adams (1999)
* Tocharian B Lista e Swadesh (Nga Wiktionary)
* Botim Gjithëpërfshirës i Dorëshkrimeve Tokariane, Universiteti i Vjenës, me imazhe, transkriptime dhe (në shumë raste) përkthime dhe informacione të tjera.
*  Transkriptimet e dorëshkrimeve Tocharian A.
* 
* glototekë - Gramatikat antike indo-evropiane në internet, një koleksion në internet i videove hyrëse për gjuhët antike indo-evropiane prodhuar nga Universiteti i Göttingen

## Referime