open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dushmani (fis)

parapamje|300px|Bajrakët e shqiptarëve që nga viti 1918, Dushmani mbulon seksionin 61.

Klani i **Dushmanit** ishte një nga fiset veriore shqiptare, që jetonte në veri të Shqipërisë deri në shekullin e 20-të. Edit Durham, personi që i vizitoi ata në fillim të shekullit të 20-të, i cilësoi ata si një nga fiset më të egra ndër shqiptarët.

## Prejardhja 
Termi *Dushmani* mund të jetë regjistruar në shekullin e gjashtë nga gjeografi dhe studiuesi i hershëm bizantin Prokopi i Cezaresë (rreth 500– rreth 565) si *Dousmanes*, i cili e përdor këtë emër për t'iu referuar një kështjelle trako-ilire të restauruar nga perandori Justinian. Ndodh me më siguri një mijëvjeçar më vonë në një dokument turk si *Düşman* në 1581 dhe si *Dusimani* në hartat e hartografit venedikas Francesco Maria Coronelli në 1688 dhe 1691. Dikujt i kujtohet termi oriental turk dushman 'armik, armik', por këtu nuk duket se ka ndonjë lidhje etimologjike me turqishten. *Dushmani* shfaqet edhe si mbiemër. Edith Durham regjistron një dokument nga viti 1403, i cili përmend 'Goranimus, Damianus dhe Nenada, vëllezërit Dusmani, Lordët e Polati Minor' të cilët u ofruan si nënshtetas të Venedikut dhe u betuan për besnikëri me kusht që Republika e Venedikut t'u garantonte zotërimin e tokave të tyre.

## Etnografia 
Sipas Durhamit, Dushmani përbëhej në dy grupe, Dushmani dhe Temali. Ata bënin pjesë në rrethin e Postripës që përbëhej nga Mazreku, Drishti, Shlaku dhe Dushmani. Nga ana kishtare fisi ishte tërësisht i krishterë ata u përfshinë në dioqezën e Pulatit. Emri i tyre rrjedh nga Pal Dushmani, një lord shqiptar i shekullit të 15-të dhe anëtar i familjes Dushmani. Në fillim të shekullit të 20-të grupi i Dushmanëve përbëhej nga 160 shtëpi.

### Traditat dhe zakonet 
Jeta shoqërore e Dushmanit u organizua duke ndjekur rreptësisht Kodin e Lekë Dukagjinit. Sipas Durham "Dushmani beson në Lek Dukaghin si Ai që duhet t'i bindesh dhe se ai urdhëroi gjakmarrjen. Mësimi i Krishtit, ligjet e Kishës, bien në vesh të shurdhër kur ligji i Lekut zbatohet kundër tyre…”. Gjakmarrja ishte e përhapur te Dushmani. Në kohën e vizitës së Edit Durhamit, rreth dyzet shtëpi ishin të përgjakur vetëm brenda fisit, ndërsa për gjakrat e jashtëm ato ishin të panumërta.

Burrat e fisit kishin zakon të bënin tatuazh një kryq të vogël në gjoks ose në pjesën e sipërme të krahut, në rast se do të gjendeshin të vdekur në një vend të huaj, do të ishin të sigurt për varrim të krishterë.

Besimet pagane ishin ende aktive dhe shumë nga pllakat e varreve në oborrin e kishës Dushmani ishin shënuar në mënyrë të vrazhdë me modele misterioze në të cilat dielli dhe gjysmëhëna ndodheshin pothuajse pa ndryshim.

## Dialekt 
Veçoritë e dialektit Dushmani u analizuan nga gjuhëtari Wacław Cimochowski, në veprën e tij "Le dialecte de Dushmani" (Poznan 1951).

## Referime
Macurët

**Macurët** (malazisht Мацуре *Macurre*) ishin një fis shqiptar që jetonte në territorin e Malit të Zi në pjesën që sot njihet si Shekullar  Bratonozhiqi dhe Rovci .  Ashtu si fiset e tjera josllave të Malit të Zi, ata ose u asimiluan ose u dëbuan. Shumica e studiuesve i konsiderojnë ata me origjinë shqiptare. Sot emri i tyre ruhet në legjendat dhe mitet lokale malazeze, ndërsa emri i tyre ndonjëherë përdoret në Mal të Zi si nënçmues.

## Origjina 
Milan Šufflay ishte i pari që vendosi hipotezën se Macurët ishin me origjinë shqiptare, si Matagushët, Mainët, Malonshiqët dhe Bukumirët.  Kjo hipotezë për Macurët u pranua nga shumë autorë të tjerë, përfshirë Panteliqin.  Vladimir Ćorović paraqiti një hipotezë se një nga mundësitë është që Macurët të kenë lidhje me Macarkët ose Macrekët shqiptarë. 

Jovan Erdeljanović besonte se ata ishin me origjinë vllahe, emri i të cilëve rrjedh nga një fjalë romake, baza e së cilës ishte *mazz* . 

## Etimologjia 
Macurët si term mund të lidhet me fjalën malazeze *maca* që do të thotë *çekiç i madh*, por përdoret gjithashtu për të përshkruar diçka *shumë të fortë* pasi kjo fjalë përdoret edhe sot nga njerëzit në Mal të Zi për të përshkruar një burrë të fortë duke thënë *Jak ko maca!* ose ''Maca od ço'jeka* . Gjithashtu, është e zakonshme të gjesh fjalë malazeze që kanë rrënjë sllave dhe mbarojnë me "ure", për shembull Ljušture (që do të thotë *shtresa të shumta'') dhe Đevojčure (shumës: vajza). Kjo mund të tregojë se origjina e emrit Macure është si shumëfish i njerëzve të fortë.

## Historia 
Si të gjitha fiset e tjera josllave të Malit të Zi, edhe Macurët u asimiluan ose u dëbuan plotësisht nga sllavët.   Macurë u bë një term nënçmues në Mal të Zi, siç është rasti me emrat e fiseve të tjera të pushtuara dhe të dëbuara të Luzhanit, Bukumirit, Mataruges etj. 

Me inkursionin osman në Despotovinën dhe Zetën serbe, Macurët, Matarugët dhe Kriçët migruan në dy drejtime. drejtimi i parë ishte përgjatë Bosnjës Lindore dhe Bosnjës Qendrore, në Bosnjën Perëndimore dhe Veriperëndimore. Drejtimi i dytë ishte nëpër Hercegovinë dhe Dalmaci. 

## Trashëgimia 
Macuret përkujtohen në legjendat dhe mitet malazeze, sipas të cilave, ata ishin njerëz të gjatë dhe të fortë.  Legjendat serbe thonë se për herë të parë kanë parë borë kur kanë ardhur në Sinjajevinë të Malit të Zi dhe kanë bërë një top bore për ta sjellë përsëri për t'ua treguar miqve të tyre, i cili së shpejti shkrihet në duart e tyre. 

Sipas Erdeljanoviqit, toponimi *Macur-jama* në territorin e Piperit e ka origjinën në emrin e fisit Macura. 

Një fjalë *Macurovine* (përkth transl. livadh), emri i parë Macur (regjistruar në vitin 1575) dhe mbiemri Macura (regjistruar që nga shekulli i 17-të) rrjedh nga emri i fisit Macure. 

## Shih edhe 
* Fiset shqiptare
* Arbëria Venedikase

## Referime
Thomas Gilbert

Thomas Gilbert (1786–1873), një pionier në Australinë e Jugut, ishte Magazinieri i parë kolonial (një zyrtar qeveritar përgjegjës për të gjitha dyqanet qeveritare) dhe drejtori i parë i postës.  Ai ishte gjithashtu një prodhues dhe optik i gjeneratës së katërt të instrumenteve matematikore në Angli, familja e tij vlerësohej shumë në këtë fushë në atë kohë.

## Referncat
* https://manning.collections.slsa.sa.gov.au/adelaide/library/library.htm
* https://www.freemasonrysaust.org.au/cgi-sys/suspendedpage.cgi
* http://www.historysouthaustralia.net/STlist2.htm#gil 
* http://members.iinet.net.au/~perthdps/shipping/cygnet.htm
Matagushët

**Matagushët** (ndryshe, *Matagushi* ose *Mataguzhi*) ishte një fis shqiptar i cili në mesjetë shtrihej në Malin e Zi jugor dhe në brigjet veriore të liqenit të Shkodrës . Zona e tyre e vendbanimit përfshinte fshatin modern Matagushi, i cili e merr emrin nga ky fis.

## Historia 
Ata shfaqen në të dhënat historike për herë të parë në vitin 1330 në krisobullët e Deçanit si pjesë e *katunit* (bashkësisë baritore) shqiptare (*Arbanas*) të Llesh Tuzit, në një zonë që shtrihet në jug nga Komuna moderne e Tuzit përgjatë Liqenit të Shkodrës deri në një fshat afër Koplikut . Ky katund përfshinte shumë bashkësi që më vonë formuan bashkësitë e tyre të veçanta: Matagushët dhe vëllezërit e tij, Reçi dhe djemtë e tij, Bushati dhe djemtë e tij, Pjetër Suma (paraardhësi i Grudës) dhe Pjetër Kuçi, paraardhësi i parë i njohur i Kuçit . 

Rreth një shekull më vonë, Matagushët ishin nominalisht vasalë të Balshës III . Tokat e tyre kufizoheshin me ato të Hotit me të cilët ishin në mosmarrëveshje për tokat e kullotave në vitet 1410. Balsha mori vendimin kundër Hotit në mosmarrëveshjen me Matagushët, por me gjithë mbështetjen e tij ndaj tyre, Hoti mori në dorë tokat e diskutueshme. Matagushët u hakmorrën duke vrarë katër anëtarë të fisit Hoti. Meqenëse Balsha III përsëri kaloi në anën e Matagushëve dhe nuk bëri thirrje për dënim për vrasjet e ndodhura, Hoti kaloi në aleancë me Venedikun në këmbim të mbështetjes së tyre në vitin 1416.  Njerëz të këtij fisi shfaqen dy herë në kadastrën veneciane të Shkodrës në vitet 1416-147. Një *Lazër Matagulshi* jetonte në fshatin Grizhë, në jug të Koplikut dhe një *Andrea Matagulshi* jetonte në jug të Gjadrës në fshatin Kakarriq.  Në vitin 1455, ata shfaqen si një nga komunitetet që u betuan për besnikëri ndaj Venedikut në një asamble në ishullin Vranjina.  Kuvendi u organizua nga vasali venecian Stefan Crnojevi, të cilit vendbanimi i tyre, fshati modern Matagushi i paguante taksa. Tema e kuvendit ishte ripohimi i besnikërisë ndaj Venedikut përballë ekspansionit osman.

Matagushët ishin një komunitet shqiptar të krishterë ortodoks. Në vitin 1468, udhëheqësit e tyre i dhuruan Manastirit të Vranjinës një sipërfaqe toke midis Rijeka Plavnicës dhe Karabezit në brigjet e liqenit të Shkodrës.  Fshati Matagushi mban emrin e tyre. Ndërsa liqeni u zgjerua dhe toka humbi për shkak të rritjes së nivelit të ujit, ata duhej të zhvendoseshin në vendbanimin modern. Sot prej tyre mund të rrjedhin familjet e vëllazërisë Grbavçeviq (*bratstvo*) në fshat. 

## Shih edhe 
* Fiset shqiptare
* Arbëria Venedikase

## Literatura 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Referime
Kisha Ortodokse Maqedonase

[parapamje|Kisha e Shën Sofisë në [Ohri|Ohër.]]
**Kisha Ortodokse Maqedonase – Kryepeshkopata e Ohrit** (*MOC-AO*; maqedonisht: Македонска православна црква – Охридска архиепископија *Makedonska pravoslavna crkva - Ohridska arhipeskopija*), është një kishë ortodokse autoqefale në Maqedoninë e Veriut.

Kisha Ortodokse e Maqedonisë pretendon juridiksion kishtar mbi Republikën e Maqedonisë se Veriut dhe gjithashtu e përfaqësuar në diasporën maqedonase.

Primati i Kishës Ortodokse Maqedonase është Stefan Veljanovski, Mitropoliti i Shkupit dhe Kryepeshkopi i Ohrit dhe Maqedonisë së Veriut.

## Bibliografia 
* Article on the MOC by Ronald Roberson on the CNEWA website
* 
* 

## Shih edhe 
* Maqedonasit
* Maqedonia e Veriut
* Kisha Ortodokse Serbe
* Kisha Ortodokse Malazeze
* Kisha Ortodokse Lindore

## Referime 
* http://pravoslavie.ru/5605.html
* https://www.orthodoxianewsagency.gr/patriarxeia/oikomeniko_patriarxio/sylleitourgo-oikoumenikou-patriarxi-arxiepiskopou-axridos-sto-fanari/
Malonshiqët

**Malonshiqët** (në format më të vjetra: *Malončići* dhe *Malonjšiki*, cirilik: Малоншићи) ishte një fis historik (*pleme*) dhe zonë në rajonin Brda të Malit të Zi. Malonšići ndodheshin midis Danilovgradit modern dhe Podgoricës. Nga fundi i shekullit të 15-të ata u sllavizuan dhe më vonë u asimiluan në Bjelopavliqi.

## Etimologjia 
Malonshiqët ishin me origjinë shqiptare. Emri i tyre lidhet me fjalën shqipe *mal* (mal), toponim dhe antroponim i cili është shumë i shpeshtë në komunitetet shqiptare në Malin e Zi modern.  Lokaliteti *Malenza* në territorin e tyre të origjinës është lidhur nga P. Shobajiq me emrin e tyre dhe është interpretuar si një kompleks *malor* dhe *zi* (i zi). 

## Gjeografia 
Fisi përfshinte pjesë të asaj që më vonë ishte Zagaraç, Komani dhe Bjelopavliqi. Zona e Malonshiqit ndodhet në komunën jugore të Danilovgradit dhe komunën veriore të Podgoricës. Fisi jetonte në pellgun e lumenjve Zeta, Sushicë dhe Marezë.

## Historia 
Referenca e parë për Malonshiqët vjen nga një letër e lëshuar nga Kancelaria Serbe në Dubrovnik në vitin 1411. Dokumenti, një ankesë nga raguzanët drejtuar Jelena Balshiqit, ka të bëjë me plaçkitjen e kryer nga Malonshiqët, së bashku me Bjelopavliqët, Ozriniqët dhe Maznicët, mbi tregtarët raguzanë në rrugën e tyre përmes Zetës, ndërsa ata po ktheheshin nga Serbia.

Në vitin 1452 ata ishin një nga fiset që mbështetën Stefan Crnojeviqin kundër Gjuragj Brankoviqit dhe në 1455 së bashku me Crnojeviqin u betuan për besnikëri ndaj Venedikut në Manastirin e Vranjinës.  Disa prej tyre pas pushtimit të rajonit nga Perandoria Osmane u larguan nga vendlindja e tyre dhe u vendosën në territoret venedikase, veçanërisht në Kotorr. Fisi shfaqet si pjesë e komuniteteve që i paguanin taksa Đurađ Crnojević -it, i cili ishte një vasal osman. Në defterët e sanxhakut të Malit të Zi nga viti 1521 deri në vitin 1582/3 nën Skender Bej Crnojeviq, ata renditen si një nahia e veçantë.  Në defterin e vitit 1521, vendbanimet e tyre ishin Vranići, Kosići, Bjeloçani, Spuž, Bogišići, Radonjići, Grlov Kuk, Pavlovići, Vladovići, Lješevići, Jednoši, Luznica Zur, Zagreda, me një totali prej 150 familjesh.  Në vitin 1523 defter Malonshiqi ishte një nga shtatë nahijet e sanxhakut të Malit të Zi.  Në defterin e vitit 1570 të Vilajetit të Malit të Zi ata ishin ende një komunitet i veçantë si nahije dhe kishin gjithsej 175 familje dhe 12 *bashtina* të cilat paguanin 5610 *akçe* taksa.  Me kalimin e kohës ata u sllavizuan.  Pas 1582-83 ata nuk ishin më një komunitet i veçantë dhe u bënë pjesë e Bjelopavliqëve . 

## Shih edhe 
* Fiset shqiptare
* Arbëria Venedikase

## Literatura 
*
*
*
*
*
*

## Referime
Feja në Spanjë

Feja në Spanjë karakterizohet nga mbizotërimi i degës së Kishës Katolike Romake, me nivele të larta të shekullarizimit që nga viti 2022. Liria e fesë garantohet nga Kushtetuta spanjolle.  56% e spanjollëve e deklarojnë veten katolikë, 39% jo-fetarë, 2.8% ndjekin fetë e tjera dhe 2.3% nuk ​​u përgjigjën.

## Islami
Feja Islame është feja e dytë më e madhe në Spanjë. Islami ishte një fe kryesore në Gadishullin Iberik, duke filluar me pushtimin Emevit të Gadishullit Iberik dhe duke përfunduar (të paktën haptazi) me ndalimin e tij nga shteti modern spanjoll në mesin e shekullit të 16-të dhe me dëbimin e myslimanëve dhe spatrimin fetarë në fillim të shekullit të 17-të.  një pakicë etnike dhe fetare prej rreth 500,000 njerëzve u përzunë nga shtëpitë e tyre, ata që mbetën në Gadishull janë konvertuar me dhunë në fejën e krishterë.  Megjithëse një pjesë e konsiderueshme e myslimanëve u kthyen në Spanjë ose shmangën dëbimin, ata u detyruan ta braktisin  Islamin deri kah shekulli i 19-të.
]]

## Të tjera 
* Feja në Portugali
* Feja në Bullgari
* Feja në Bosnjë dhe Hercegovinë
* Feja në Rumani

## Referime 
https://www.pewresearch.org/fact-tank/2018/12/05/how-do-european-countries-differ-in-religious-commitment/
https://hispaniasacra.revistas.csic.es/index.php/hispaniasacra/article/view/36/36

## Referime 
* 
* W. Montgomery Watt and Pierre Cachia, *A History of Islamic Spain.* Piscataway, NJ: Transaction Publishers, 2007.
* Brian A. Catlos, *Kingdoms of Faith: A New History of Islamic Spain* Hurst/Basic Books, 2018. Review: Nicola Clarke: "Abraham's Descendants in Love, Life and War". *History Today* Vol. 68/10, October 2018, pp.&nbsp;98–99.
* López García, Bernabé and Planet Contreras, Ana I.: *Islam in Spain* Hunter, Shireen T.  (ed.), Islam, Europe's Second Religion. The new social, cultural and political landscape. Connecticut London: Praeger, 2002.
Mitropolia e Shkupit

(1930–1937)]]
 i Ohrit dhe Mitropolit i Shkupit]]

**Mitropolia e Shkupit** (serbisht: Митрополија скопска; greqisht: Μητρόπολις Σκόπιάς) është një eparki ortodokse lindore, aktualisht nën juridiksionin e Arqipeshkvisë Ortodokse të Ohrit, një degë autonome e Kishës Ortodokse Serbe (dhe në proces integrimi/pajtimi me Kishën Ortodokse Maqedonase). Selia e saj është në Shkup. Është një dioqezë metropolitane e Arqipeshkvisë Ortodokse të Ohrit, e kryesuar nga Kryepeshkopi Jovan Vraniškovski i Ohrit, i cili mban edhe titullin Mitropoliti i Shkupit.

## Shih edhe 
* Shkupi
* Maqedonia e Veriut
* Arqipeshkvia e Ohrit

## Literatura 
* Biografia e Arqipeshkvit Jovan
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Bereqeti

Në Islam, **Bereqet** (arabisht: بركة *Baraka* "bekim") është një fuqi bekimi, një lloj vazhdimësie e pranisë shpirtërore dhe e zbulesës që fillon me Allahun (Zotin) dhe rrjedh përmes atij dhe atyre që janë më afër Zotit.

## Referime 
* 
* Coulon, C., et al. (1988). *Charisma and Brotherhood in African Islam*. Oxford University Press. .
* Meri, J.W. (1999) *Aspects of Baraka (Blessings) and Ritual Devotion among Medieval Muslims and Jews*. *Medieval Encounters*. 5, pp.&nbsp;46–69.
* Takim, L. N. (2006). ''The Heirs of the Prophet: Charisma And Religious Authority in Shi'ite Islam*. SUNY Press. .
* Werbner, P., et al. (1998). *Embodying Charisma: Modernity, Locality and Performance of Emotion in Sufi Cults''. Routledge. .
Kaligrafia Islame

[parapamje|[Bismilahi (Me emrin e Allahut) e punuar në Kaligrafi gjatë shekullit 18-të.]]
**Kaligrafia islame** është praktikë artistike e shkrimit të dorës dhe kaligrafisë, në gjuhët që përdorin alfabetin arab ose alfabetet që rrjedhin prej tij.  Ai përfshin kaligrafinë arabe, persiane, osmane dhe urdu. Ai njihet në arabisht si *khatt Arabi* (خط عربي), që përkthehet në linjë, dizajn ose ndërtim arabisht.

Zhvillimi i kaligrafisë islame është i lidhur fort me Kur'anin; kapitujt dhe pjesët nga Kur'ani janë një tekst i zakonshëm dhe pothuajse universal mbi të cilin bazohet kaligrafia islame. Megjithëse përshkrimet artistike të njerëzve dhe kafshëve nuk janë të ndaluara në mënyrë eksplicite nga Kur'ani, fotografitë tradicionalisht janë kufizuar në librat islamikë për të shmangur idhujtarinë. Edhe pse disa studiues e kundërshtojnë këtë, shkrimi kufik supozohet se u zhvillua rreth fundit të shekullit të 7-të në Kufa, Irak, nga e cila ka marrë emrin. Stili më vonë u zhvillua në disa varietete, duke përfshirë kufirin me lule, me gjethe, me gërsheta ose të ndërthurura, me kufi dhe katrorë. Sidoqoftë, në botën e lashtë, artistët shpesh e shmangnin këtë ndalim duke përdorur fije shkrimesh të vogla për të ndërtuar linja dhe imazhe.  Kaligrafia ishte një formë arti e çmuar, edhe si një e mirë morale. Një fjalë e urtë e lashtë arabe e ilustron këtë pikë duke thënë prerazi se "Pastërtia e të shkruarit është pastërtia e shpirtit.

## Referencat 
* https://ilovetypography.com/2008/07/10/arabic-calligraphy-as-a-typographic-exercise/
* http://www.sakkal.com/ArtArabicCalligraphy.html

## Lidhje të jashtme 
* Islamic Calligraphy Pictures
* Mushaf Muscat
* mastersofistanbul.com
* baradariarts.com
* Gallery with much calligraphy in Turkish mosque
* Anthology of Persian calligraphers from 10th to 20th centuries
Lumi Mareza

**Mareza** (Мареза) është një lumë në Mal të Zi . Mareza është edhe emri i periferisë së Podgoricës, nga e cila buron lumi.

## Lumi 
Lumi Marezë është një lumë i vogël që buron nga Burimet e Marezës, rreth 3&nbsp;km në veriperëndim të lagjes Toloshi të Podgoricës. Burimet e Marezës janë burimi i shumicës së ujit të pijshëm të Podgoricës.  Gjithashtu siguron ujë për pellgun e peshkut Marezë, një pellg artificial i krijuar për mbarështimin e peshkut.  Nga atje e tutje, Mareza në përgjithësi ka një formë të një kanali të vogël dhe derdhet në Moraça në jug të Podgoricës.

## Periferia 
Mareza është gjithashtu një emër i një vendbanimi rreth Burimeve të Marezës. Është një vend ekskursioni i preferuar i qytetarëve të Podgoricës, pjesërisht për shkak se ka temperaturë disa gradë më të ulët se qyteti i Podgoricës në muajt e verës. Është gjithashtu shtëpia e një prej restoranteve Plantazhe, i famshëm për kuzhinën e tij tradicionale malazeze . Është një zonë banimi disi ekskluzive, ku një nga banorët është ish-kryetari i Komunës së Podgoricës, Miomir Mugosha . 

## Shih edhe 
* Mali i Zi
* Podgorica
* Lumi i Moraçës

## Referime
Mevludi

**Mevludi** ose **Mevlydi** i pejgamberit Muhammed është festimi i ditëlindjes së pejgamberit Muhammed cila përkujtohet në Rebi'ul-Evvel, muaji i tretë në kalendarin hixhri.

12 Rebi'ul-Evvel, është data e pranuar në mesin e shumicës së dijetarëve synnitë, ndërsa shumica e dijetarëve shiitë e konsiderojnë 17 Rebi'ul-evvelin si datën e pranuar, megjithëse jo të gjithë Shiitët e konsiderojnë atë të jetë kjo datë. 

## Lidhje të jashtme 
* Mawlid from the Encyclopedia of the Orient 
* The Mawlid: The Conservative View
* The Mawlid: A Time to Celebrate
*Eid Milad un Nabi Images
* Mawlid Rasul Allah ﷺ Ibn Kathir's book on the Mawlid in English
* Eid Mawlid Nabi: Celebrate

## Referime
Adeti

parapamje|300px|Njerëz të veshur sipas adeteve
**Adeti** është zakoni i vjetër në Shqipëri ose një term i përgjithshëm që rrjedh nga arabisht për të përshkruar një sërë praktikash dhe traditash zakonore vendase të vëzhguara nga komunitetet myslimane në Ballkan, Kaukazin e Veriut, Azinë Qendrore dhe Azinë Juglindore.

Pavarësisht prejardhjes së tij arabe, termi adet rezonon thellë në të gjithë Azinë Juglindore, ku për shkak të ndikimit kolonial, përdorimi i tij është institucionalizuar sistematikisht në komunitete të ndryshme jomyslimane. Brenda rajonit, termi u referohet, në një kuptim më të gjerë, normave zakonore, rregullave, ndalimeve dhe urdhrave që drejtojnë sjelljen e individëve si anëtarë të komunitetit dhe sanksioneve dhe formave të adresimit me të cilat zbatohen këto norma dhe rregulla. Adeti përfshin gjithashtu grupin e ligjeve lokale dhe tradicionale dhe sistemet e zgjidhjes së mosmarrëveshjeve me të cilat rregullohen këto shoqëri.

## Referime 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Levinson, David et al. eds. *The Encyclopedia of Modern Asia* (6 vol Thomson-Gale, 2002) 1:11–17, on Malaysia.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Lidhje të jashtme
* Paper on Adat
Selim Sirri Pashë Gjiriti

lidhja=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/77/Giritli_S%C4%B1rr%C4%B1_Pa%C5%9Fa_%281844-1895%29.jpg/220px-Giritli_S%C4%B1rr%C4%B1_Pa%C5%9Fa_%281844-1895%29.jpg|parapamje| Selim Sirri Pashë Gjiriti
**Selim Sirri Pashë Gjiriti** ("Sırri Pashë Kretasi") ishte një administrator osman i shekullit të 19-të dhe njeri i letrave (shkrimtar) me origjinë turke nga Kreta (Gjiriti).

## Biografia 
Ai lindi në 1844 në Kandin, Kretë, Perandoria Osmane si djali i Helvaxhizade Salih Tosun Efendiut. Ai filloi punën si nëpunës në burokracinë lokale osmane në Kretë dhe më vonë erdhi në Stamboll, duke ndjekur një arsim me një theks të veçantë fetar. Duke u ngjitur në hierarki, ai shërbeu si guvernator i Trabzonit, Kastamonu, Ankara, Sivas, Janinë, Prizren dhe Bagdad ku u shqua si një administrator i suksesshëm.

Shkrimet e tij të natyrës personale dhe politike i botoi nën titullin "Letra të Sırrı Pashës" (*Mektubat-ı Sırrı Paşa*). Një koleksion tjetër janë komentet e tij (tefsir) të vargjeve të ndryshme të Kuranit, të bashkuara nën titujt ''Sırr-ı Kur'an* (sekret i Kuranit), *Sırr-ı insan*, *Sırr-ı Tenzil*, *Sırr-ı Meryem* dhe *Ahsenü' l-Kasas''. Veçanërisht kjo e fundit, me temën e tregimeve të Jozefit dhe Jakobit, mbetet një vepër referimi në letërsinë turke. Për një kohë është marrë edhe me mbledhjen e Kanunit të Lekë Dukagjinit në përpjekje për të ndalur vllavrasjen mes shqiptarëve.

Sırrı Pasha u martua me poeten dhe kompozitoren Leyla Saz dhe ishte babai i Vedat Tek, një figurë novatore e arkitekturës turke. 
Ai vdiq në një moshë relativisht të hershme në 1895.

## Shih edhe 
* Gjiriti
* Kanuni i Lekë Dukagjinit

## Burimet 
* https://islamansiklopedisi.org.tr/sirri-pasa
* Fondacioni i Kërkimeve Otomane  (in Turkish)
Gruemiri

**Gruemiri** (ndryshe, *Gruemira*) është një fis i vogël historik shqiptar në ish-komunën e Gruemirës në rajonin e Malësisë.

## Historia 
Gruemiri përmendet për herë të parë në kadastrën e Scutari venedikase (Shkodër) në vitet 1416–7. Ata banonin në dy fshatra me emrin e komunitetit: Gruemira e Madhe (16 shtëpi) dhe Gruemira e Vogël (dy shtëpi). Gruemira e Madhe identifikohet me vendbanimin Gruemirë dhe Gruemira e Vogël me një lagje Grizhë, Gruemirë-Çezme.

Mënyra e organizimit të tyre shoqëror bazohej në lidhjet farefisnore siç dëshmohet nga fakti se shumica e kryefamiljarëve të fshatrave të tyre mbanin të njëjtin mbiemër, *Gruemiri*. Komuniteti drejtohej nga Pjetër Gruemiri. Fshati Gruemira e Madhe kishte katër priftërinj katolikë, dy prej të cilëve ishin anëtarë të komunitetit: Johan Gruemiri dhe Aleks Gruemiri. Kisha e Gruemirës iu kushtua Shën Shtjefnit. Vreshtaria ishte një nga aktivitetet e tyre kryesore ekonomike. I solli në mosmarrëveshje me pronoiarin e Grizhës, Gjin Murari, i cili u përpoq të rriste detyrimet e tyre feudale dhe pjesën e tij në prodhimin e tyre vreshtar. Një komitet i Gruemirit, i kryesuar nga Pjetër Gruemiri dhe prifti i tyre Johan, shkuan në Shkodër në vitin 1416 dhe bënë peticion kundër pretendimit të Gjin Murarit. Albano Contarini, guvernatori venedikas pranoi kërkesën e tyre.

Gruemira përmendet sërish në vitin 1485 në defterin e Sanxhakut të Shkodrës. Kishte gjashtëmbëdhjetë familje dhe katër banorë të pamartuar. Fshati i komunitetit ishte pjesë e timarit të Silahdar Iskenderit. Një prift katolik Dom Primus Gruemira përmendet nga Marino Bizzi në vitin 1610 në Juban. Në periudhën osmane, Gruemiri filloi të konvertohej në Islam. Dy familjet më të forta feudale në rajonin Plavë-Guci (~90 km në verilindje të Gruemirës) e kanë origjinën e tyre në Gruemiri. Rexhepagajt e Plavës, Mali i Zi (tani, Redžepagić-Rexhepagiqi) u shpërngulën në Plavë në fillim të viteve 1650, ku paraardhësi i tyre mori emrin musliman Veli kur u konvertua. Rexhep Aga që i dha emrin familjes ishte stërnip i Veliut. Shabanagajt (tani i njohur edhe si Šabanagić) ishin të lidhur nëpërmjet martesës me familjen Bushati të Shkodrës. Shaban Aga, paraardhësi i tyre me të njëjtin emër ishte dhëndri i Sulejman Pashë Bushatit, sanxhakbeu i Shkodrës. Ai u dërgua në Gusinje si komandant i kalasë rreth vitit 1690. Familja Shabanagaj kishte prona të mëdha në Beranë. Ali pashë Gucia, komandant i Lidhjes së Prizrenit ishte Shabanagaj dhe Jashar Rexhepagiq, pedagog në Kosovë, ishte Rexhepagaj.

Fisi historik formoi një bajrak të vetëm me Grizhën në shekullin e 19-të dhe u bë pjesë e bajrakut më të gjerë të Koplikut me fisin e Koplikut të sipërm dhe të poshtëm. Divizioni i Inteligjencës Detare Britanike bëri një studim të rajonit gjatë Luftës së Parë Botërore. Sipas rezultateve të publikuara nga Zyra e Shkrimit e Madhërisë së Tij në vitin 1916, Gruemira dhe Grizha kishin gjithsej 75 familje dhe 900 banorë. Shumica e tyre ishin myslimanë.

## Bibliografia 
*
*
*
*
*
*
*
*

## Referime
Gjuha e sprachbund-it ballkanik

**Sprachbund-i ballkanik** ose **zona e gjuhëve ballkanike** është një zonë gjuhësore me veçori të përbashkëta në gramatikë, sintaksë, fjalor dhe fonologji midis gjuhëve të Ballkanit. Në këto gjuhë gjenden disa veçori, ndonëse jo të gjitha këto dukuri zbatohen për secilën gjuhë. Sprachbund-i ballkanik është një shembull i theksuar i konceptit sprachbund.

Gjuhët e sprachbund-it ballkanik kanë ngjashmëri mes vete, pavarësisht se u përkasin degëve të ndryshme të familjes gjuhësore (gjenetike). Degët e gjuhëve sllave, helene, romane, shqipe dhe indo-ariane i përkasin të gjitha familjes së madhe indoevropiane dhe gjuha turke është joindoevropiane.

Disa nga gjuhët i përdorin këto veçori për gjuhën e tyre standarde (d.m.th. ato, atdheu i të cilave shtrihet pothuajse tërësisht brenda rajonit) ndërsa popullsitë e tjera, për të cilat toka nuk është një vatër kulturore (pasi kanë komunitete më të gjera jashtë saj) mund të përvetësojnë ende tiparet për regjistrin e tyre vendor.

Ndonëse disa nga këto gjuhë mund të kenë pak fjalor, gramatikat e tyre kanë ngjashmëri shumë të gjera; për shembull:

* Kanë sisteme të ngjashme rasore, në ato që kanë ruajtur sistemet gramatikore të rasës dhe zgjedhimit të foljeve.
* Të gjitha janë bërë gjuhë më analitike, megjithëse në shkallë të ndryshme.
* Disa nga ato gjuhë shënojnë dëshmi, gjë që është e pazakontë në mesin e gjuhëve indoevropiane dhe ka të ngjarë të jetë frymëzuar nga kontakti me turqishten.

Arsyeja për këto ngjashmëri është një problem i pazgjidhur midis ekspertëve. Të përbashkëtat gjenetike, kontaktet gjuhësore dhe historia gjeopolitike e rajonit duket se janë faktorë të rëndësishëm, por shumë nuk pajtohen për specifikat dhe shkallën e këtyre faktorëve.
Dita e Pikëllimit

parapamje|320px|El-Baki para rrënimit
**Dita e pikëllimit** përkujtohet nga disa myslimanë, duke shënuar shkatërrimin e varrezave Xhennet el-Baki në Medinë nga mbreti saudit Abdulaziz ibn Saud.

Data sipas kalendarit hixhri ka qenë më 8 të muajit Shevalit, ndërsa sipas atij gregorian, prishja u bë më 21 prill 1926. Varrezat strehonin trupat e shumë prej Ehli Bejtit, anëtarë të familjes së pejgamberit Muhammed, të cilët janë veçanërisht të nderuar nga myslimanët shiitë dhe luajnë një rol qendror në teologjinë islame shiite.

## Referenca
* https://www.sibtayn.com/en/index.php?option=com_content&view=article&id=4662:8th-of-shawwal-a-day-of-deep-grief-and-sorrow&catid=410&Itemid=514
* https://www.islamicinsights.com/religion/the-day-of-sorrow.html
Ixhtihadi

**Ixhtihadi** është një term juridik islamik që i referohet arsyetimit të pavarur nga një ekspert në së drejtën islame, ose përpjekjes së plotë të aftësisë mendore të një juristi për të gjetur një zgjidhje për një çështje ligjore.

Është në kontrast me taklidin (imitim, përputhshmëri me precedentin ligjor). Sipas teorisë klasike sunite, ixhtihadi kërkon ekspertizë në gjuhën arabe, teologjinë, tekstet e shpallura dhe parimet e jurisprudencës (usul fikh), dhe nuk përdoret aty ku janë tekste autentike dhe autoritare (Kurani dhe Hadithi).  Konsiderohet e paqartë në lidhje me pyetjen, ose kur ekziston një konsensus ekzistues i dijetarëve (ixhma). Ixhtihadi konsiderohet të jetë një detyrë fetare për ata që janë të kualifikuar për ta kryer atë. Një dijetar islam i cili është i kualifikuar për të kryer ixhtihad quhet "muxhtehid".

## Literatura 
* Wael Hallaq: “Was the Gate of Ijtihad Closed?”, *International Journal of Middle East Studies*, 16, 1 (1984), 3–41.
* Glassé, Cyril, *The Concise Encyclopaedia of Islam*, 2nd Edition, Stacey International, London (1991) 
* Goldziher, Ignaz (translated by A And R Hamori), *Introduction to Islamic Theology and Law*, Princeton University Press, Princeton New Jersey (1981) 
* Kamali, Mohammad Hashim *Principles of Islamic Jurisprudence*, Islamic Texts Society, Cambridge (1991) .
* Carlos Martínez, “Limiting the Power of Religion from Within: Probabilism and Ishtihad,” in *Religion and Its Other: Secular and Sacral Concepts and Practices in Interaction*. Edited by Heike Bock, Jörg Feuchter, and Michi Knecht (Frankfurt/M., Campus Verlag, 2008)

## Lidhje të jashtme
* Ijtihad against the Text
* Two Theories of Ijtihad 
* An Introduction to Islamic Law by Joseph Schacht 
* A Detailed Q & A on Ijtihad
* Opening the doors of Ijtihad, essay by Fred Dallmayr on www.resetdoc.org
Vula e Muhamedit

parapamje|300px|Vula e pejgamberit Muhammed
**Vula e pejgamberit Muhammed**  është një nga reliktet e pejgamberit Muhammed që ruhet në Pallatin Topkapı nga Sulltanët osmanë si pjesë e koleksionit të Relikteve të Shenjta.

## Referenca
* https://www.worldcat.org/title/10190301 
* https://archive.org/details/caliphateitsris00muirgoog?view=theater#page/n7/mode/2up
* https://en.m.wikipedia.org/wiki/Encyclopaedia_of_Islam
Taklidi

**Taklidi** është një term islam që tregon përputhshmërinë e një personi me mësimet e një tjetri.

Personi që kryen *taklidi* quhet mukalid. Kuptimi përfundimtar i termit ndryshon në varësi të kontekstit dhe moshës. Përdorimi klasik i termit ndryshon midis Islamit Sunit dhe Islamit Shiit. Përdorimi islamik sunit përcakton përputhshmërinë e pajustifikuar të një personi me mësimet e një tjetri, në vend të përputhshmërisë së justifikuar të një personi të thjeshtë me mësimin e muxhtehidit (një person i kualifikuar për arsyetim të pavarur). Përdorimi islamik shiit përcakton përputhshmërinë e përgjithshme të jo-muxhtehidit me mësimin e muxhtehidit dhe nuk ka asnjë konotacion negativ.

## Referenca
* https://books.google.com/books?id=B0OL5Z8S-V0C&q=taqlid
* https://www.jstor.org/stable/10.7817/jameroriesoci.136.4.0801
Shamal

250px|parapamje|Shamali
**Shamal** (arab. شمالية *Shamalija*; lit. "era veriore") është një erë e nxehtë dhe e thatë që fryn nga veriperëndimi në të gjithë Mesopotaminë, Gjirin Persik dhe pjesët periferike të Arabisë Lindore dhe Iranit perëndimor.

Më së shpeshti formohet gjatë verës si rezultat i një cikloni të theksuar dhe i ngarkuar me rërë të shkretëtirës nga Siria dhe Jordania mund të shkaktojë stuhi të forta rëre në juglindje. Shamalet nuk janë një dukuri e shpeshtë dhe zgjasin nga tre deri në pesë ditë, dhe ndonjëherë ndodhin në dimër.
Benfica Campus

**Benfica Campus** (më parë **Caixa Futebol Campus**), njohur gjithashtu si **centro de estágio e formação do Seixal**, është fusha stërvitore dhe akademia e klubit portugez të futbollit S.L. Benfica. Campusi përbëhet nga nëntë fusha, ku kryesorja ka 2,721 ulëse. Kjo fushë përdoret nga Benfica B kurse ekipi i parë dhe ekipet e tjera të moshave përdorin fushën stërvitore. Benfica Campus u hap më 22 shtator 2006 dhe u sponsorizua nga Caixa Geral de Depósitos deri në shtator 2019.

## Infrastruktura
Benfica Campus ka një ndërtesë të përbërë nga një hotel me një kapacitet prej 86 dhomash, për shkak të përfshirjes së akademisë së të rinjve të klubit në të. Për më tepër, aty ka dy palestra, tre salla fizioterapie, 28 dhoma zhveshjeje, dy kafeteri, dy auditore, pishina, xhakuzi, sauna, e kështu me radhë. Pasi Benfica TV u lançua në vitin 2008, pjesë e Benfica Campus u bë gjithashtu një studio televizive (e dyta e kanalit).

Infrastruktura u zgjerua për të akomoduar të gjitha nivelet e të rinjve të Benficës dhe, në veçanti, ekipin Benfica B. Një tribunë e re me 1,188 vende u ndërtua në fushën kryesore, duke rritur kapacitetin e përgjithshëm të kësaj të fundit në një maksimum prej 2,708 – duke tejkaluar kështu minimumin e kërkuar nga Liga Portugal. Përveç kësaj, u krijua një kuti presidenciale dhe u bënë disa ndryshime në zonën e shtypit, dhomën e kontrollit, vendndodhjen e turniketave dhe sektorin për mbështetësit e ekipeve vizitore. Stenda e re u përurua më 1 dhjetor 2013.

Si pjesë e zgjerimit të qendrës së trajnimit, sipërfaqja totale e saj u rrit nga 15 në 19 hektarë dhe, ndër të tjera, u krijuan tre fusha të reja, një prej tyre me kapacitet 604 ulëse.

## Referime 
## Lidhje të jashtme
*Uebfaqja zyrtare
Xhemaledin Afgani

**Sejjid Xhemaledin Afgani** (1838/1839 – 9 mars 1897), ishte një aktivist politik dhe ideolog islamik i cili udhëtoi nëpër botën muslimane gjatë fundit të shekullit të 19-të.

Ai është një nga themeluesit e Modernizmit Islamik si dhe një avokat i unitetit pan-islamik në Evropë dhe unitetit hindu-musliman në Indi kundër britanikëve, ai është përshkruar se ishte më pak i interesuar për dallimet e vogla në jurisprudencën islame sesa ishte në organizimin e një reagimi të bashkuar ndaj presionit perëndimor. Ai njihet gjithashtu për përfshirjen e tij me ndjekësin e tij Mirza Reza Kermani në komplotin e suksesshëm për të vrarë Shah Naser-al-Din, të cilin **el-Afgani** e konsideronte se po bënte shumë lëshime ndaj fuqive të huaja, veçanërisht Perandorisë Britanike.

## Referenca
* https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref:oiso/9780199739356.001.0001/acref-9780199739356-e-0075
* https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref:oiso/9780199812578.001.0001/acref-9780199812578-e-5

## Lidhje të jashtme 
* Jamal-al-Din Afghani, a comprehensive article in Encyclopædia Iranica.
Fallxhorja

[parapamje|*[Romët duke shikuar fatin* (1841) nga Taras Shevçenko]]
**Tregimi i fatit** është praktika e parashikimit të informacionit për jetën e një personi.

Qëllimi i tregimit të fatit është në parim identik me praktikën e hamendjes. Dallimi është se hamendja është termi i përdorur për parashikimet që konsiderohen pjesë e një rituali fetar, duke thirrur hyjnitë ose shpirtrat, ndërsa termi tregim i fatit nënkupton një mjedis më pak serioz ose formal, madje edhe atë të kulturës popullore, ku besimi në punët okulte pas parashikimit. Është më pak i spikatur se koncepti i sugjerimit, këshillimit ose pohimit shpirtëror ose praktik.

## Referenca 
* https://www.jstor.org/stable/1576224
* https://www.nytimes.com/1994/09/11/weekinreview/soothsayers-as-business-advisers-you-are-going-to-go-on-a-long-trip.html?sec=&spon=&pagewanted=all
Beqaria

**Beqaria** është gjendja e të qenit i pamartuar vullnetarisht, abstenimi seksual ose të dyja, zakonisht për arsye fetare.  Shpesh është në lidhje me rolin e një zyrtari fetar ose besimtar. Në kuptimin e tij të ngushtë, termi beqari zbatohet vetëm për ata për të cilët gjendja e pamartuar është rezultat i një betimi të shenjtë, akti të heqjes dorë ose bindjes fetare. Në një kuptim më të gjerë, zakonisht kuptohet se nënkupton vetëm abstenim nga aktiviteti seksual.

## Referenca
* https://books.google.com/books?id=_nyHS4WyUKEC&pg=PT150#v=onepage&q&f=false
* https://books.google.com/books?id=FwmQpyibKkAC&pg=PA145#v=onepage&q&f=falsehttps://www.nytimes.com/1994/09/11/weekinreview/soothsayers-as-business-advisers-you-are-going-to-go-on-a-long-trip.html?sec=&spon=&pagewanted=all
* https://web.archive.org/web/20130302180840/http://oxforddictionaries.com/us/definition/american_english/celibate
## Lidhje të jashtme
* The Biblical foundation of priestly celibacy
* The Reformation view of Celibacy
* HBO documentary film *Celibacy*
Talibanët

parapamje|Flamuri i Talebanët
**Talebanët** ose **Talibanët**, të cilët gjithashtu i referohen vetes me emrin e tyre shtetëror, Emirati Islam i Afganistanit, janë një grup dhe lëvizje politike islamike, xhihadiste dhe pro-pashtune në Afganistan.

Ai sundoi afërsisht 3/4 e vendit nga 1996 deri në 2001, përpara se të përmbysej pushteti i tyre pas pushtimit nga Shtetet e Bashkuara. Ajo rimori Kabulin më 15 gusht 2021 pas viteve të kryengritjes dhe aktualisht kontrollon të gjithë vendin, megjithëse qeveria e saj nuk është ende e njohur nga asnjë vend. *Qeveria talebane* është kritikuar për kufizimin e të drejtave të njeriut në Afganistan, duke përfshirë të drejtën e grave dhe vajzave për të punuar dhe arsimuar.

## Shiko edhe 
* Islami dhe shekullarizmi
* Gruaja në Islam

## Referimet 
* https://archive.org/details/decodingnewtalib00anto/page/249/mode/2up
* https://foreignpolicy.com/2016/06/15/ethnic-minorities-are-fueling-the-talibans-expansion-in-afghanistan/
* https://www.afghanistan-analysts.org/en/reports/war-and-peace/the-non-pashtun-taleban-of-the-north-a-case-study-from-badakhshan/
Mensur Hallaxh

[parapamje|Egzekutimi e Hallaxhi Mensurit me [xhelatin]]
**Mensur Hallaxhi** (persisht: منصور حلاج, romanizuar: *Mansūr-e Hallāj*) ose **el-Khallaxh** (arabisht: ابو المغيث الحسين بن منصور الحلاج, romanizuar: ''Abū 'l-Muġīth al-Ḥusayn ibn Manṣūr al-Ḥallāj*; lindja 858 – vdekja 26 mars 922, Kalendari hixhri: rreth 244 *hixhri* –  309 hixhri) ishte një mistik, poet dhe mësues i sufizmit persian.

El-Hallaxhi është më i njohur për thënien e tij: "Unë jam e Vërteta", të cilën shumë e panë si një pretendim për hyjninë, ndërsa të tjerë e interpretuan atë si një shembull të asgjësimit të egos, duke e lejuar Allahun (Zotin) të flasë nëpërmjet tij. Hallaxhi fitoi ndjekës të gjerë si predikues përpara se të përfshihej në betejat për pushtet të Abasidëve dhe të ekzekutohej pas një periudhe të gjatë izolimi me akuza fetare dhe politike. Megjithëse shumica e bashkëkohësve të tij sufi nuk i miratuan veprimet e tij, *"Hallaxhi*" më vonë u bë një figurë kryesore në traditën sufi.

## Referime 
* 
* 
* Rodziewicz, Artur (2022). T*he Mystery of Essence and the Essence of Mystery: Yezidi and Yaresan Cosmogonies in the Light of the'' Kitab al-Tawasin Macmillan. ISBN 978-981-16-6444-1.

## Lidhje të jashtme
* The Tawasin of Mansur al-Hallaj in English translation
* Selected poetry by al-Hallaj in English translation
* Doctrine of Al-Hallaj by Al-Qushayri 
* Articles at Poet Seers
* al-Hallaj at the Internet Medieval Source Book 

;Gjuhe te tjera:
* Rhythmic prose and poetry by Al-Hallaj recited in Arabic
* Kitâb al tawâsîn edited and annotated by Louis Massignon (in Arabic and French) (includes Persian translation and commentary by Ruzbihan Baqli).
* Louis Massignon (1922) La passion d'Al Hosayn-ibn-Mansour al-Hallaj, vol. 2 (in French)
* Akhbar al-Hallaj (in Arabic)
* Collected Works of Mansur Hallaj in Persian translation 
* Diwan of Mansur Hallaj in Persian translation 
* Diwan of Mansur Hallaj in Urdu Translation
Beqari

Një **beqar** është një burrë që nuk është dhe nuk ka qenë kurrë i martuar.

## Beqare
I referohet një femre që nuk është dhe nuk ka qenë kurrë e martuar.

## Referenca
* https://www.oed.com/start;jsessionid=8FD2911CA788DDF76BD4101FB4891680?authRejection=true&url=%2Fview%2FEntry%2F14313 
* https://en.m.wikisource.org/wiki/Encyclop%C3%A6dia_Britannica,_Ninth_Edition/Bachelor
* https://books.google.com/books?id=no9IWJhHTxIC&pg=PA905#v=onepage&q&f=false
## Lidhje të jashtme
* Cole, David. "Note on Analyticity and the Definability of 'Bachelor'." Philosophy Department of the University of Minnesota Duluth. 1 February 1999.
Sharki (erë)

**Sharki** eshte një erë ne Lindjen e Mesme qe vie nga jugu ose juglindja.

Eshtë sezonale, që zgjat nga fillimi i prillit deri në fillim të qershorit, dhe kthehet përseri në mes të fundit të shtatorit dhe nëntorit. Erërat janë të thata dhe me pluhur, me shpërthime rastësore deri në 80km në ore, dhe shpesh me goditje të dhunshme ranore dhe dhe stuhi balte që bartin rërën deri në disa metra lartësi, që shkaktoj mbylljen e aeroportev për periudha të shkurta kohore. Erërat mund të zgjasin tërë ditën në fillim dhe nga fundi i sezonës, ndërsa gjat mesit të sezones deri ne disa dite.
Eparkia e Lipjanit

[parapamje|270px|[Manastiri i Graçanicës]]
[parapamje|270px|[Arqipeshkopia e Ohrit]]
**Eparkia e Lipjanit**, e njohur më vonë si **Eparkia e Graçanicës** ose **Eparkia e Novobërdës** është një nga ish-eparkitë historike lindore ortodokse të eparkive qendrore ortodokse të Serbisë.

Tani është pjesë e Eparkisë së Rashkës dhe Prizrenit. Në hulumtimet e vjetra, gabimisht u identifikua si peshkopata e Ulpianës.

## Referenca 
* https://books.google.com/books?id=pLJCCwAAQBAJ
* https://books.google.com/books?id=2Wc-DWRzoeIC
* https://books.google.com/books?id=T77qAAAAMAAJ

## Lidhje të jashtme 
* The Princeton Encyclopedia of Classical Sites: Ulpiana
* Official site of the Eparchy of Raška and Prizren
* Official site of the Serbian Orthodox Church  
* List of Cultural Monuments in Serbia 
* Monasteries of the Eparchy of Raška and Prizren
Mamlukët

[parapamje|240px|Mamlukët në [Perandoria Osmane|Perandorinë Osmane]]
**Mamlukët** është një term që më së shpeshti i referohet jo-arabëve, etnikisht të ndryshëm (kryesisht turq, kaukazianë, lindore dhe Evropën juglindore) ushtarët skllevër dhe skllevër të liruar të cilëve iu caktuan detyra ushtarake dhe administrative, duke u shërbyer dinastive arabe në pushtet.

## Referenca 
* https://www.britishmuseum.org/collection/object/P_1845-0809-1342
* https://oxfordbusinessgroup.com/overview/warrior-kings-look-history-mamluks
* https://en.m.wikipedia.org/wiki/Encyclopaedia_of_Islam#2nd_edition,_EI2

## Lidhje të jashtme 
* Mamluk Studies Resources from the Chicago Online Bibliography of Mamluk Studies and The Chicago Online Encyclopedia of Mamluk Studies Review at the University of Chicago
* The Mamluks at BBC's *In Our Time*
* Qur'an Carpet Page; al-Fatihah from a 14th-century Mamluk Qur'an at the World Digital Library
Zylfiqari

parapamje|*Zulfiqar*
[parapamje|[Muslimanët në Kinë me flamur me shpatën e Aliut]]
[parapamje|[Flamuri i Perandorisë Osmane|Flamur Osman me shpatën e Aliut]]
**Zylfikari** ose **Zulfikari** (persisht: ذوالفقار *Zolfeghar*, arabisht: ذو الفقار *Dhulfiqar*) është shpata e Ali ibn Ebi Talibit.

Armët e Lindjes së Mesme zakonisht mbishkruhen me një citat që përmend *Dhulfikarin*, dhe shpatat e Lindjes së Mesme nganjëherë bëhen me një majë të ndarë në lidhje me armën.

## Referenca 
* https://books.google.com/books?id=SImTll3uupIC&q=Zulfiqar+sword&pg=PA105#v=snippet&q=Zulfiqar%20sword&f=false
* https://books.google.com/books?id=koMgAQAAMAAJ&q=Zulfiqar+shamshir
* https://sunnah.com/tirmidhi/21
Ibën Is'haku

'''Muhamed ibn Is'haku'*  ishte një historian dhe mysliman i shekullit të 8-të. *Ibn Is'haku'' mblodhi tradita gojore që formuan bazën e një biografie të rëndësishme të pejgamberit Muhamed.

## Librat dhe zhurnalet 
* Michael V McDonald and William Montgomery Watt (trans.) The history of al-Tabari Volume 6: Muhammad at Mecca (Albany, New York, 1987) 
* Michael V McDonald (trans.), William Montgomery Watt (annot.) The history of al-Tabari Volume 7: The foundation of the community: Muhammad at al-Madina (Albany, New York, 1987) 
* Michael Fishbein (trans.) The history of al-Tabari Volume 8: The victory of Islam (Albany, New York, 1997) 
* Ismail K Poonawalla (trans.) The history of al-Tabari Volume 9: The last years of the Prophet (Albany, New York, 1985) 

## Lidhje të jashtme 
* Biodata at MuslimScholars.info
ORDO Store

**ORDO Store** është një kompani shqiptare e shitjeve online me pakicë të veshjeve për femra dhe meshkuj. Kompania operon kryesisht në internet. Kompania shet mbi 100 marka të njohura nga e gjithë bota dhe dërgon në të gjitha vendet nga qendra e përmbushjes në Europë. ORDO Store është shumë i njohur për përdorimin e marketingut në mediat sociale, veçanërisht në Instagram. 

## Historiku 
ORDO Store u themelua në vitin 2020 nga Xhesilda Zgjupa dhe Nertil Qatja të cilët shërbejnë përkatësisht si chief executive officer dhe chief operating officer. Në vitin 2020 kompania u regjistrua si tatimpagues në shtetin Shqiptar si ordo.store dhe në vitin 2021 kompania u riemërua si ORDO Store. ORDO Store hapi vendndodhjen e parë në Tiranë, Shqipëri për shitjen e produkteve në vitin 2021. Kompania ka një vendndodhje fizike për zyrën pranë Bulevardit Gjergj Fishta dhe një vendndodhje për magazinën pranë rrugës Niko Avrami.

Në vitin 2021, ORDO Store u zgjerua në veshje për meshkuj me lëshimin e linjës së tyre ORDO Men . Falë bashkëpunimeve te suksesshme me brandet më në zë të momentit kompania sjell trendet më të fundit për klientët.

ORDO Store ka sjell risi për tregun në Shqiperi dhe Kosovë duke qenë ndër kompanitë e para në të cilën klientët mund të bëjnë blerje online duke përdorur kartë krediti/debiti ose direkt nëpërmjet PayPal.

Kompania njihet edhe si kompania e parë online në Shqipëri e cila pranon pagesa me kriptovaluta pas marrëveshjes me Coinbase.

## Menaxhimi 
ORDO Store drejtohet nga Xhesilda Zgjupa, themeluesja e biznesit. Kompania sot ofron shërbimin në të gjithë botën sa i përket dërgesave pas marveshjes me Postën Shqiptare dhe FedEx. Të gjitha dërgesat nisen drejt destinacioneve nga magazina në qytetin e Tiranës.

## Iniciativa 
Në vitin 2022 Xhesilda nis një iniciativë "We stand with WOMEN" për të ndihmuar gratë në mbarë botën duke mbledhur donacione në platformën ORDO Store dhe duke e dërguar në UN Women.

## Referime 
## Faqe të jashtme 
* Official website 
* Official mens website
Arif Hiqmeti

**Arif Hiqmeti**, i lindur **Arif Neziri** (1870s–1916), ishte një nga udhëheqësit e Kryengritjes së Fshatarëve në Shqipëri.

## Jeta e hershme 
Arif Hiqmeti lindi në vitin 1870 në Llojan, një fshat i vogël afër Kumanovës në atë që sot është Maqedonia e Veriut, në një familje shqiptare. Babai i tij ishte një tregtar. Mësimet e para Hiqmeti i mori nga një klerik mysliman në fshat. Që në moshë të re ai tregoi inteligjencë dhe aftësi të mira komunikuese. Miqtë e fuqishëm të familjes i mundësuan të studionte ligjin në Stamboll.

## Shërbimi osman 
Për shkak të aftësive dhe njohurive të disa gjuhëve, ai më vonë u bë agjent i fshehtë i Perandorisë Osmane. Gjatë asaj kohe Hiqmeti tregoi një mbështetje të vendosur për politikat fetare dhe natyrën e perandorisë, si dhe një mosmiratim të idealeve nacionaliste që po shfaqeshin në popullsinë ballkanike.

## Kryengritja e Haxhi Qamilit 
Pasi Shqipëria shpalli pavarësinë, në vitin 1914 Hiqmeti u përfshi në Kryengritjen e Fshatarëve të udhëhequr nga Haxhi Qamili dhe që kishte si synim largimin e Princit Vilhem Vidi nga pushteti. Në vitin 1916 Hiqmeti u pushkatua nga patriotët shqiptarë nga Dibra.

## Trashëgimia 
Sipas Selim Islamit, Kristo Frashërit dhe Aleks Budës, Arif Hiqmeti u konsiderua nga shqiptarët në vitin 1968 si simbol i lëvizjeve antidemokratike dhe keqpërdorimi i idealeve fetare për përfitime personale.

## References
Eric Edgar Cooke

**Eric Edgar Cooke** (25 shkurt 1931 – 26 tetor 1964) i mbiquajtur Thirrësi i natës dhe më vonë Përbindëshi i Nedlands, ishte një vrasës serial australian i cili terrorizoi qytetin Perth, Australi Perëndimore, nga shtatori 1958 deri në gusht 1963. **Cooke** kreu shumë  krime të dhunshme, tetë prej të cilave rezultuan me vdekje. Dhe është personi i fundit në Australi që u dënua me vdekje.

## Referime 
* https://web.archive.org/web/20030202114507/http://www.postnewspapers.com.au/20030201/news/002.shtml
* https://adb.anu.edu.au/biography/cooke-eric-edgar-9817
* https://web.archive.org/web/20090307082604/http://www.trulyunusual.com/wards/showthread.php?t=3356
## Lidhje të jashtme
*
*
*
*