100 vjetori i Pavarësisë së Shqipërisë dhe 100 vjetori i pushtimit serbo-malazez të vilajetit të Kosovës : ekspozitë tematike muzeore

100 vjetori i Pavarësisë së Shqipërisë dhe 100 vjetori i pushtimit serbo-malazez të vilajetit të Kosovës

Broshura "100 vjetori i Pavarësisë së Shqipërisë dhe 100 vjetori i pushtimit serbo-malazez të vilajetit të Kosovës:  ekspozitë tematike muzeore", me autor Mehmet Gjoshaj, është një vepër e botuar në Prishtinë nga Muzeu i Kosovës në vitin 2012. Kjo broshurë përbëhet nga 32 faqe dhe përmban fotografi të ndryshme që përfshijnë ngjarjet historike dhe ikonografi të periudhës së përshkruar.

Ekspozita, që dokumentohet përmes kësaj broshure, përqendrohet në dy momente historike kyçe që përkojnë në kohë, por që janë thelbësisht të ndryshme në natyrën e tyre:

1. 100-vjetori i shpalljes së Pavarësisë së Shqipërisë (1912-2012): Shpallja e Pavarësisë së Shqipërisë më 28 nëntor 1912 përfaqëson një nga momentet më të rëndësishme në historinë e kombit shqiptar. Pavarësia shënon fundin e sundimit osman mbi territoret shqiptare dhe fillimin e një epoke të re për Shqipërinë si një shtet sovran dhe të pavarur. Ngjarjet që çuan në shpalljen e pavarësisë dhe figurat kyçe si Ismail Qemali, Hasan Prishtina dhe të tjerë përmenden dhe përkujtohen në këtë kontekst historik.

2. 100-vjetori i pushtimit serbo-malazez të Vilajetit të Kosovës (1912-2012): Paralele me ngjarjen e parë, kjo pjesë e ekspozitës përkujton një moment të dhimbshëm në historinë e shqiptarëve të Kosovës, ku forcat serbo-malazeze, gjatë Luftërave Ballkanike, pushtuan Kosovën dhe territore të tjera me shumicë shqiptare. Ky pushtim shënonte fundin e sundimit osman në këto territore, por edhe fillimin e një periudhe të gjatë shtypjeje dhe represioni ndaj popullsisë shqiptare në Kosovë.

Përmes kësaj ekspozite, autori dhe kuratori synojnë të sjellin në vëmendje dy anët e ndryshme të një historie të përbashkët për shqiptarët: triumfin e pavarësisë dhe përballjen me pushtimin dhe represionin. Fotot historike dhe dokumentet e ekspozuara përfaqësojnë një burim të rëndësishëm për të kuptuar këto ngjarje, si dhe për të reflektuar mbi ndikimin e tyre afatgjatë në popullin shqiptar.

Përmbledhja e Ngjarjeve Kryesore

* Shpallja e Pavarësisë së Shqipërisë (1912): Kjo periudhë përfshin ngritjen e flamurit në Vlorë nga Ismail Qemali dhe shpalljen e Shqipërisë së pavarur nga Perandoria Osmane. Ekspozita thekson rëndësinë e kësaj ngjarjeje për gjithë kombin shqiptar dhe për rolin e elitës politike shqiptare.

* Pushtimi serbo-malazez i Kosovës (1912): Ekspozita gjithashtu ndalet te rënia e Vilajetit të Kosovës në duart e forcave serbe dhe malazeze, ngjarje kjo që pasoi luftërat ballkanike dhe që solli pasoja të rënda për shqiptarët e Kosovës, duke përfshirë dëbimet masive dhe shpërnguljet e popullsisë.

Autori Mehmet Gjoshaj, përmes kësaj broshure dhe ekspozitës muzeore, synon të bashkojë këto dy ngjarje për të theksuar kontrastin midis triumfit të Shqipërisë së pavarur dhe humbjes tragjike të Kosovës nën pushtimin serbo-malazez. Kjo dyfishim i përkujtimit, përmes një ekspozite tematike, synon të edukojë dhe të nxisë ndërgjegjësimin e publikut për këto ngjarje të ndërlidhura, që formësojnë një pjesë të rëndësishme të historisë kombëtare shqiptare.

"100 vjetori i Pavarësisë së Shqipërisë dhe 100 vjetori i pushtimit serbo-malazez të vilajetit të Kosovës" është një ekspozitë muzeore që përfaqëson një ndërthurje të rëndësishme historike për shqiptarët. Ndërsa pavarësia e Shqipërisë përkujtohet si një moment triumfi, pushtimi i Kosovës kujton vuajtjet dhe represionin që pësuan shqiptarët në territoret e pushtuara. Kjo broshurë e Mehmet Gjoshajt është një burim i rëndësishëm për studiuesit dhe të gjithë ata që duan të kuptojnë më mirë këto ngjarje të rëndësishme të historisë shqiptare.

## Burimet