open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Revista Iliria

Revista "Iliria" është periodik shkencor i Institutit të Arkeologjisë (Akademia e Studimeve Albanologjike), në të cilin pasqyrohen rezultatet më të reja të studimeve e kërkimeve arkeologjike në territorin shqiptar. Revista Iliria ka shërbyer si pasqyrë e mendimit arkeologjik shqiptar, që në fillimet e botimit të saj në vitin 1971 e deri më tani.

## Përmbledhje 
Në shënimin hyrës redaksional të numrit të parë të revistës Iliria mes tjerash shkruante:

Në revistën Iliria botohen shkrime të kërkuesve shkencorë, anëtarë të Institutit të Arkeologjisë dhe bashkëpunëtorëve të jashtëm (kombëtarë dhe ndërkombëtarë), me të cilët Instituti kryen projekte të përbashkëta gërmimi dhe studimi. Artikujt, studime të mirëfillta autentike shkencore, paraqesin rezultatet e kërkimeve më të reja në fushën e arkeologjisë shqiptare, duke shprehur qëndrime analitike dhe sintetike mbi arkeologjinë dhe historinë e lashtë shqiptare. Në vitin 1983, revista Iliria u vlerësua nga Akademia Ndërkombëtare Lutèce e Francës, me Medaljen e Artë.

## Shih edhe 
* Iliria
* Iliriku
* Ilirologjia
* Qendra e Studimeve Albanologjike

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* Revista Iliria (ASA)
* Revista Iliria (Koleksionet 1971 - 2017)
Bostanxhiu

parapamje|Një bostanxhi, gdhendje e vitit 1809
**Bostanxhiu** (nga turqishtja *bostancı*, fjalë për fjalë "kopshtari") ishte pjesëtar i një prej llojeve të rojeve perandorake të Perandorisë Osmane.

Bostanxhinjtë ishin kryesisht përgjegjës për mbrojtjen e pallatit të sulltanit dhe mjediseve të tij. Bostanxhinjtë në një kohë numëronin 3000 veta dhe ishin të bashkuar me jeniçerët, një trupë tjetër roje perandorake osmane, në detyrë ushtarake. Në kohë lufte, forca e tyre ishte 12,000. Në fillim të shekullit të 20-të numri i tyre ishte rreth 600.

## Referime
Ilirët (Carl Patsch)

- 1923 (Carl Patsch)]]
**Ilirët** - autor: Prof. Dr. Karl Patsch - Profesor i Rregullt e Botënor në Universitetin e Vjenës. Përkthyer prej Karl Gurakuqit - Shef Seksioni në Ministrinë e Arsimit. Shtypshkronja Nikaj, Tiranë, 1923. Libri është ribotuar edhe në vitin 2004. 

## Përmbajtja 
* Ilirët
* Fiset Ardiaei dhe Autariatae 
* Fisi Liburni 
* Fisi Delmatae 
* Fisi Japodes 
* Iliria nën Romën 
* Karakteri, zakonet dhe besimi i Ilirëve 
* Gjuha e Ilirëve

## Shih edhe 
* Iliria
* Ilirologjia
* Karl Patsch
* Karl Gurakuqi
* Lista e librave mbi Ilirët
John J. Wilkes

**John Joseph Wilkes** (12 korrik 1936) është një arkeolog dhe akademik britanik. Ai është profesor Emeritus Yates i Arkeologjisë Greke dhe Romake në University College London.

## Biografia 
Wilkes lindi më 12 korrik 1936 në Reigate, Surrey, Angli.   Ai u arsimua në Shkollën King Henry VIII, Coventry, më pas një shkollë e pavarur për djem në Coventry, dhe në Shkollën e Qarkut Harrow për Djem, një shkollë gramatikore shtetërore për djem në Harrow, Londër. 

Nga viti 1961 deri në vitin 1963, Wilkes ishte një studiues në Universitetin e Birminghamit . Ai u transferua në Universitetin e Mançesterit, ku ishte asistent lektor në histori dhe arkeologji nga viti 1963 deri në 1964.  Më pas ai u kthye në Universitetin e Birminghamit si Lektor në Historinë Romake dhe Arkeologjinë.  Ai u promovua në lektor të lartë në vitin 1971.  Ai është aktualisht profesor Emeritus Yates i Arkeologjisë Greke dhe Romake në universitet. 

Krahas leksioneve dhe kërkimeve universitare, ai ka mbajtur një sërë pozicionesh të jashtme. Ai ishte Kryetar i Fakultetit të Arkeologjisë, Historisë dhe Letrave në Shkollën Britanike në Romë ndërmjet viteve 1979 dhe 1983. Ai ishte redaktor i revistës akademike *Britannia* nga viti 1980 deri në 1984.  Nga viti 1982 deri në 1985, ai shërbeu si president i Shoqërisë Arkeologjike të Londrës dhe Middlesex .

## Nderimet 
Wilkes u zgjodh anëtar i Shoqatës së Antikuarëve të Londrës (FSA) më 9 janar 1969.  Ai u zgjodh anëtar i Akademisë Britanike (FBA) në 1986.  dhe President Nderi i Shoqatës për Arkeologjinë Romake. 

## Veprat 
*
* 
* ''Diocletian's Palace.* University of Sheffield, Sheffield, 1986.
* *The Illyrians* (*Peoples of Europe''). Blackwell, Cambridge (Mass.) 1992, ISBN 0-631-14671-7.
*

## Shih edhe 
* Iliria
* Ilirologjia
* Mbretëria e Ilirisë
* Lista e librave mbi Ilirët

## Referime
Gjergj Simoni

**Dom Gjergj Simoni** (Dhjetor 8, 1933 - Janar 28, 2022) ishte prift dhe martir Shqiptar i cili ka vuajtur torturat ne kohen e komunizmit dhe ka qene si nje nder personat me mbijetues te asaj periudhe deri ne vdekjen e tij.

## Referime
Tivati

**Tivati** është një qytezë bregdetare në jugperëndim të Malit të Zi, i vendosur në Gjirin e Kotorrit. Sipas regjistrimit të vitit 2011, popullsia e saj ishte 9367 banorë.  Tivat është qendra e komunës së Tivatit, e cila është komuna më e vogël për nga zona në Mal të Zi.

## Emri 
Në gjuhën malazeze qyteti njihet si *Tivat* (Тиват); në italisht dhe gjuhën veneciane si *Teodo* ; Emri i qytetit rrjedh ose nga emri i mbretëreshës ilire Teuta e cila sundoi rajonin në shekullin III para Krishtit, ose nga fjala greke "Θείοδος" ( *Theiodos që* do të thotë "rruga e Zotit").

## Historiku 
Sipas legjendës, *Tivat* si emërtim rrjedh nga mbretëresha ilire Teuta .  Teuta kishte një vendbanim në Rhizon dhe një rezidencë verore midis kishës së Shën Rokut në Donja Lastva dhe Selanovës. Emri mund të vijë edhe nga emrat e shenjtorëve të vjetër të krishterë: Shën Theodulus, Theodosi ose Theodotus . Përveç emrit popullor Theudo, një shprehje latine Latus Tiuveti vjen nga shekulli XVI. Më në fund, emri mund të vijë nga fjala kelte "touto", qytet. Vendet arkeologjike dëshmojnë se zona ka qenë e banuar që në lashtësi, me vendbanime ilire, greke dhe romake. Varret dhe gurët e varreve nga periudha romake u zbuluan në Lastva dhe Opatovo.

Tivati, qyteti më i ri në zonën e Bokës u krijua në pllajën në fund të Vrmacit. Sipas arkivave të Kotorrit ( *Cattaro* ) shprehjet, Teude, Theode dhe Theudo janë përdorur për këtë vendbanim që në shekullin XIV. Gjatë mesjetës, tokat pjellore të zonës i përkisnin kryesisht aristokratëve të Cattaro, Prčanj dhe Dobrota . Aty ndodheshin prona, kështjella dhe shtëpi, si dhe kisha kolektive e Shën Antonit që daton nga viti 1373. Një pjesë e kësaj trashëgimie, e cila ishte pronë e familjes së pasur Buća, është një shtëpi historike e cila sot strehon muzetë dhe galeritë e Tivatit. Rezidenca e mitropolitit të peshkopatës së Zetës është ndërtuar nga shekulli XIII deri në shekullin XV në ishullin Prevlaka. Tivati, i njohur si *Teodo* në gjuhënveneciane, ishte nën Republikën e Venecias si pjesë e Shqipërisë së Venedikut nga viti 1420 deri në vitin 1797. Në ato shekuj Teodo gëzonte një zhvillim ekonomik që tërhoqi shumë refugjatë serbë nga zonat e kontrolluara nga osmanët. Disa ndërtesa të stilit venecian janë ende në këmbë.

## Popullsia 
Në vitin 1981 komuna kishte një popullsi prej 9,315 banorësh:
* 2876 kroatë
* 2831 malazez
* 2384 jugosllavë
* 850 serbë
* 129 shqiptarë
* 155 të tjerë

Në vitin 1991 komuna kishte një popullsi prej 11,404 banorësh:
* 3,809 malazezë ( *33.4%* )
* 2663 kroatë ( *23.35%* )
* 2,346 jugosllavë ( *20.57%* )
* 1724 serbë ( *15.11%* )
* 219 myslimanë etnikë ( *1.92%* )
* 485 të tjerë ( *4,27%* )

Në vitin 2011 komuna kishte një popullsi prej 14,031 banorësh: 
* 4666 malazezë ( *33.25%* )
* 4,435 serbë ( *31.61%* )
* 2,304 kroatë ( *16.42%* )
* 2626 të tjerë/të padeklaruar ( *18,71%* )

## Shih edhe 
* Tivari
* Ulqini
* Tivari i Vjetër
* Gryka e Kotorrit
* Ulqini i Vjetër (ishull)

## Literatura 
* Calabrese M., *Mola di Bari: colori suoni memorie di Puglia*, Laterza, Bari, 1987.

## Referime
Jonuz Bulej

**Jonuz Bulej** ose **Buliqi** (Shkodër, 15 mars 1892 - 6 maj 1966) ka qenë hoxhë, publicist, përkthyes, drejtor i Medresesë së Tiranës, i përndjekur dhe i burgosur nga regjimi komunist. Ka qenë pjesë e një grupi përkthyesish të angazhuar për të përkthyer Kuranin, punim i cili humbi pas ndalimit të fesë me Revolucionin Kulturor të 1967.

## Biografia 
## Referime
Aleksandër Dako

**Aleksandër** ose **Skënder Dako** (Manastir, 1909 - Tiranë, 1995) ka qenë inxhinier dhe përkthyes shqiptar, i përndjekur dhe i burgosur nga regjimi komunist.

## Biografia 
U lind në Manastir, i biri i Kristo Dako dhe Sevasti Qirjazit.

## Referime
Kazasqer

[parapamje|djathtas|*Kazaskerët* prej *Libri i Kostumit Turk* nga [Lambert de Vos, 1574]]
Një **kazasqer** (turqishtja osmane: قاضی عسكر, ''ḳāḍī'asker* "gjyqtar ushtarak", turqisht: *kazasker* ose *kadıasker*) ishte një gjykatës kryesor në Perandorinë Osmane, i quajtur kështu fillimisht sepse juridiksioni i tij shtrihej në rastet e ushtarëve, të cilët më vonë u gjykuan vetëm nga oficerët e tyre.

U emëruan dy kazaskeri, të quajtur *Rumeli Kazaskeri* dhe *Anadolu Kazaskeri*, duke pasur juridiksionin e tyre përkatësisht mbi pjesën evropiane dhe aziatike të Perandorisë. Ata ishin në vartësi të Vezirit të Madh, më vonë Shejhülislam, dhe nuk kishin juridiksion mbi qytetin e Kostandinopojës (Stambollit). Për më tepër, ata morën pjesë në mbledhjet e Këshillit Perandorak.

Një *Kazasker'' trajtoi ankesat ndaj vendimeve të kadiut, kishte fuqinë t'i anulonte ato dhe i sugjeroi kandidatët kadi Vezirit të Madh.
Azapi

parapamje|240px|Një harkëtar i galerive turke - Azeb
**Azebët**, **azabët** ose **azapat** (turqishtja osmane: عزب, nga arabishtja, fjalë për fjalë i pamartuar, që do të thotë beqar), ishin ushtarë të parregullt, të përbërë fillimisht nga të rinj të pamartuar. Ata u futën në mesin e reajave dhe shërbyen në role të ndryshme në ushtrinë e hershme osmane. Fjala *azeb* ose shpesh tregon një ushtar të lehtë të këmbësorisë i cili quhej *yaya azeb* ose një ushtar detar që quhej *bahriye* (marina) dhe *deniz* (det) *azeb*. Termi është përdorur në kuptimin e "piratit" ose "buccaneer" në burimet bizantine, latine dhe italiane nga shekulli 14-16.
majtas|parapamje|370x370px|Një azeb duke mbajtur një armë në dorën e tij të majtë dhe një sabre me dorën e tij të djathtë

## Historia 
Azebët fillimisht ishin një njësi ndihmëse e këmbësorisë që rikthehej tek bejlikët anadollian që u bënë të pavarur nga Sulltanati Selxhuk i Anadollit. Në bejlikët detarë shërbenin edhe si njësi detare. Për shembull, në shekullin e 13-të burimet flasin për ekzistencën e trupave të quajtura azebe në Bejlikun e Ajdënit. Ata zakonisht përbënin pjesën më të madhe të garnizonit në kalatë dhe palanka më të vogla.

Në Perandorinë Osmane, roli kryesor i azapëve ishte të luftonin si harkëtarë këmbësorie në vijën e parë përpara topave dhe jeniçerëve, pasi azebet ngadalësonin sulmin fillestar të armikut, ata tërhiqeshin majtas e djathtas dhe linin topat dhe jeniçerët osmanë të qëllonin mbi ta.

## Rekrutimi 
parapamje|Një azeb që mbante një saber, e cila është ngjitur në brez, dhe një hark rreth qafës së bashku me një kukurë nën krahun e majtë.
Azebët u rekrutuan në përputhje me *kanunemrat* (kodi ligjor) i Sujemanit I. Kaditë mbikëqyrën draftin e azebëve në nivel lokal, të quajtur *sancak*. Nga çdo 20-30 familje u caktua një burrë, ndërsa të tjerët e mbështetën financiarisht. Azapët fillimisht u rekrutuan vetëm nga turqit e Anadollit, dhe më pas nga Rumelia. Azebët e garnizonit në kalatë paguheshin rregullisht. Në fund të shekullit të 16-të, të gjithë burrat myslimanë mund të regjistroheshin.

## Organizimi 
Emri i tyre zyrtar -siç paraqitej përgjithësisht në listat e pagave- ishte *rüesa ve azeban*. Fjala *reis* (në shumës *rüesa*) i referohej kreut ose kapitenit të një anijeje në det ose shefit të një njësie të mesme të përbërë nga azebë *kale*. Azebët *kale* u ndanë në *ağalıkë* të cilët komandoheshin nga *ağas* dhe ndihmësit e tyre *kethüdas*. Këto ndaheshin në *cemaat* ose *riajet* (një grup i përbërë nga 3 ose 4 skuadra) të cilat drejtoheshin nga *reizët*.

## Pajisjet 
Si vullnetarë azapët kishin një gamë të gjerë armatimi. Këto përfshijnë krahë me shtylla, të tilla si *tërpan* (kosë lufte) dhe *harba* si dhe *balta* (halberd). Përveç krahëve të shtyllave, ata ishin të armatosur me një shumëllojshmëri topuzësh, harqesh, sabre dhe në një masë më të rrallë harqesh. Më vonë në vend të tyre u miratuan armët. Azebet mbanin gjithashtu *börk* të kuqe, një kapele të ndjerë si ato që mbanin jeniçerët, por me ngjyra të ndryshme.

## Bibliografia 
* 
*

## Referime
Futbolli në Lojërat olimpike verore 2008

**LOJËRAT OLIMPIKE 2008**

Olimpiada verore e vitit 2008 (kineze: 2008 年 夏季 奥运会; pinyin: èr líng líng bā nián xiàjì àoughnhuì), zyrtarisht lojrat e xxix olympiad (kineze: 第二十九 届 夏季 奥林匹克 运动会; pinyin: dì àrshíjiǔ jiè xiazi àolínpǐkè yùndònguì  ) dhe i njohur gjithashtu si Pekin 2008 (Kinezisht: 北京2008; pinyin: Běijīng èr líng líng bā), ishin një ngjarje ndërkombëtare sportesh e mbajtur nga 8 deri më 24 gusht 2008 në Pekin, 2020, 200, 200 vjet, gjithsej 4  Kinë.  Komitetet Olimpike (NOC) konkurruan në 28 sporte dhe 302 ngjarje, një ngjarje më shumë se ato të planifikuara për Lojërat Olimpike Verore 2004.Kjo ishte hera e parë që Kina priste Lojërat Olimpike dhe hera e tretë që Lojërat Olimpike Verore mbaheshin në Azinë Lindore, pas Lojërave Olimpike 1964 në Tokio, Japoni dhe Olimpiadës 1988 në Seul, Kore e Jugut.  Këto ishin gjithashtu Lojërat Olimpike Verore të dyta që do të mbaheshin në një shtet komunist, ku e para ishte Lojërat Olimpike Verore 1980 në Bashkimin Sovjetik (me vende në Rusi, Ukrainë, Bjellorusi dhe Estoni).
Serasqeri

**Serasqer** (ose *seraskier*, turqishtja osmane: سرعسكر *Serasker*) është një titull i përdorur më parë në Perandorinë Osmane për një vezir që komandonte një ushtri.

Pas shtypjes së jeniçerëve në vitin 1826, Sulltan Mahmud II transferoi funksionet e agait të jeniçerëve në *serasker*. Ky i fundit tani u bë një zyrë e veçantë në krye të ushtrisë osmane, duke ndërthurur funksionet e një komandanti të përgjithshëm dhe një ministri lufte. Ai gjithashtu mori përsipër detyrat e mëparshme të agait të jeniçerëve në lidhje me mbajtjen e rendit në Stamboll. Në të vërtetë, ndërsa sistemi policor u zhvillua dhe u zgjerua me centralizimin progresiv të perandorisë, ai u bë një nga detyrat kryesore të *serasker*it deri në vitin 1845, kur policia u bë një agjenci më vete.:

* Ağa Hüseyin Pasha (1826-1827)
* Koca Hüsrev Mehmed Pasha (1827-1836)
* Damat Gürcü Halil Rifat Pasha (1836-1838)
* Damad Mehmed Said Pasha (1838-1839)
* Damat Gürcü Halil Rifat Pasha (1839-1840)
* Mustafa Nuri Pasha (1840-1842)
* Hafız Mehmed Pasha (1842-1843)
* Darbhor Mehmed Reshid Pasha (1843)
* Hasan Rıza Pasha (1843-1845)
* Süleyman Refet Pasha (1845-1846)
* Koca Hüsrev Mehmed Pasha (1846-1847)
* Damad Mehmed Said Pasha (1847-1848)
* Hasan Rıza Pasha (1848-1849)
* Damad Mehmed Ali Pasha (1849-1851)
* Mehmed Rushdi Pasha (1851-1853)
* Damad Mehmed Ali Pasha (1853-1854)
* Hasan Rıza Pasha (1854-1855)
* Mehmed Rushdi Pasha (1855)
* Hasan Rıza Pasha (1855-1857)
* Mühendis Mehmed Kâmil Pasha (1857)
* Mehmed Rushdi Pasha (1857)
* Hasan Rıza Pasha (1857-1861)
* Mehmed Namık Pasha (1861)
* Mehmed Rushdi Pasha (1861-1863)
* Mehmed Rashid Pasha  (1863)
* Keçecizade Fuat Pasha (1863)
* İbrahim Halil Pasha (1863)
* Hüseyin Avni Pasha (1863-1866)
* Çırpanlı Abdülkerim Nadir Pasha (1866)
* Hasan Rıza Pasha (1866-1867)
* Mütercim Mehmed Rüşdi Pasha (1867-1869)
* Mehmed Namık Pasha (1869)
* Hüseyin Avni Pasha (1869-1871)
* Ahmed Esad Pasha (1871-1872)
* Çırpanlı Abdülkerim Nadir Pasha (1872)
* Fosfor Mustafa Sıdkı Pasha (1872)
* Mehmed Yaver Pasha (1872)
* Ahmed Esad Pasha (1872-1873)
* Hüseyin Avni Pasha (1873-1874)
* Çırpanlı Abdülkerim Nadir Pasha (1874-1875)
* Ali Saib Pasha (1875)
* Hüseyin Avni Pasha (1875)
* Hasan Rıza Pasha (1875-1876)
* Dervish Ibrahim Pasha (1876)
* Çırpanlı Abdülkerim Nadir Pasha (1876)
* Hüseyin Avni Pasha (1876)
* Çırpanlı Abdülkerim Nadir Pasha (1876)
* Mehmed Redif Pasha (1876-1877)
* Mahmud Xhelaledin Pasha (1877)
* Mehmed Rauf Paşa (1877-1878)
* İstanbullu Mehmed İzzet Pasha (1878)
* Damat Mahmud Xhelaledin Pasha (1878)
* Gazi Osman Pasha (1878-1880)
* Hüseyin Hüsnü Pasha (1880)
* Gazi Osman Pasha (1880-1881)
* Hüseyin Hüsnü Pasha  (1881)
* Gazi Osman Pasha (1881-1885)
* Ali Saib Pasha (1885-1891)
* Gazi Osman Pasha (1891)
* Mehmed Rıza Pasha (1891-1908)

## Referime
Henk Ten Cate

Hendrik Willem ten Cate (lindur më 9 dhjetor 1954) është një menaxher holandez i futbollit dhe ish-lojtar profesionist. Në sezonin 2005–06, ai ishte asistent i Frank Rijkaard në Barcelona kur skuadra fitoi titujt UEFA Champions League dhe La Liga .  Më pas ai shërbeu si menaxher i Ajax deri në tetor 2007 dhe fitoi tre trofe për klubin holandez.

Ten Cate iu bashkua Chelseat më 11 tetor 2007 si ndihmës menaxher, por dha dorëheqjen pas humbjes në finalen e Ligës së Kampionëve të UEFA-s 2008, më 29 maj 2008, vetëm 5 ditë pas largimit të menaxherit Avram Grant.
Silahdari

parapamje|200px|Silahdar Aga
**Silahdar Aga** ishte një zyrë pallati e Perandorisë Osmane, që tregonte faqen kryesore të Sulltanit Osman. Si të tillë, mbajtësit e tij ishin persona me ndikim të madh dhe siguronin shumë zyrtarë të lartë, madje edhe vezirë të mëdhenj.

Titulli rrjedh nga persishtja *silahdar*, që do të thotë "armëmbajtës", një titull i adoptuar fillimisht nga Selxhukët e Mëdhenj për të treguar një nga ndihmësit kryesorë të Sulltanit, i cili mbante armën e tij dhe ishte përgjegjës për arsenalin e ushtrisë. Osmanët e trashëguan këtë titull dhe e ngritën më tej: në kohën e Mehmed II (r. 1451–1481) Silahdar Aga ishte i dyti në komandën e Dhomës së fshehtë të Sulltanit (*Hass Oda*) nën *hass oda bashi*. Dhoma e fshehtë nga ana e saj ishte e moshuara e katër dhomave që përbënin Shërbimin e Brendshëm të pallatit (Enderûn) nën Kapi Agha.

Detyrat e Silahdar Agës në pallat përfshinin trajtimin e të gjitha komunikimeve me dhe nga Sulltani, si dhe ndihmën e tij në të gjitha ceremonitë publike ose udhëtimet, ku Aga shoqëronte sovranin duke mbajtur shpatën e tij. Silahdar Aga ishte gjithashtu në krye të një regjimenti të posaçëm truproje, *silahdar bölüğü* ose *sarı bayrak bölüğü* ("Divizioni i Flamurit të Verdhë") sipas flamurit të tij të veçantë. Njësia u rrit nga 2,000 silahdarë nën Mehmedin II në 2,780 më 1568, 2,930 më 1588, 5,000 më 1597, 6,244 më 1660, 7,683 më 1699, 10,821 më 1713, duke arritur në 12,000 nën Mahmud II (r. 1808–1839).

Për shkak të afërsisë së tyre me Sulltanin, mbajtësit e postit ishin shumë me ndikim dhe shumë pushtues kaluan në poste të larta në qeverinë osmane, duke përfshirë postin suprem të Vezirit të Madh. Nën Çorlulu Ali Pasha, i cili mbajti postin në mbretërimin e Mustafa II (r. 1695–1703), ajo mori një rëndësi të tillë saqë mori fuqitë e fundit të mbetura të Kapi Agës dikur të fuqishme. Mbajtësi i fundit i detyrës ishte Giritli Ali Pasha, i cili vdiq në vitin 1831. Sulltan Mahmudi II më pas e hoqi postin, duke e shkrirë atë me kujdestarin e thesarit (*khazine kethüdası*).
Lista e universiteteve në Mal të Zi

Kjo është një listë e universiteteve në Mal të Zi .

## Publike 
* Universiteti i Malit të Zi, Podgoricë 

## Private 
* Universiteti i Donja Goricës, Podgoricë 
* Universiteti Mesdhetar, Podgoricë 

**Fakultetet private**

* Fakulteti i Biznesit dhe Turizmit, Budva
* Fakulteti i Menaxhimit në Trafik dhe Komunikim, Budva
* Fakulteti i Arteve dhe Shkencave Liberale, Budva 
* Fakulteti i Menaxhimit, Herceg Novi
* Fakulteti i Studimeve Shtetërore dhe Evropiane, Podgoricë
* Fakulteti i Studimeve të Biznesit Mesdhetar, Tivat

## Shih edhe 
* Universiteti
* Arsimi në Mal të Zi
* Lista e universiteteve në Kosovë
* Lista e universiteteve në Shqipëri
* Lista e universiteteve në Maqedoninë e Veriut

## Referimet
Dita Botërore e Lebrozës

**Dita Botërore e Lebrozës** është një ditë e cila shënohet ndërkombëtarisht çdo vit të dielën e fundit të janarit për të rritur ndërgjegjësimin e publikut për lebrën ose sëmundjen e Hansenit. Kjo datë u zgjodh nga humanitari francez Raoul Follereau si një nderim për jetën e Mahatma Gandhit, i cili kishte dhembshuri për njerëzit e prekur nga lebra. Dita filloi të festohej në vitin 1954. 

Lebra është një nga sëmundjet më të vjetra të regjistruara në botë. Është një sëmundje kronike infektive që synon sistemin nervor, veçanërisht nervat në pjesët më të ftohta të trupit: duart, këmbët dhe fytyrën. Papa Françesku ka folur në mbështetje të kësaj dite të vëzhgimit. 

## Shih edhe 
* Leproza

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* Dita Botërore e Lebrës
* Jezusi shëron një burrë me lebër - Bibla
Mefistofeli

[parapamje| Mefistofeli duke fluturuar mbi Wittenberg, në një [Shtypi litografik|litografi nga Eugène Delacroix]]
**Mefistofeli**   është një demon i paraqitur në folklorin evropian, sidomos në ate gjerman. Fillimisht ai u shfaq në letërsi si demoni në legjendën e Faustit, dhe që atëherë ai është shfaqur në vepra të tjera si personazh i aksioneve.

## Etimologjia 
Emri *Mefistofel* është një përbërje e korruptuar greke .  Grimca greke e mohimit (μη, *mē* ) dhe fjala greke për dashuri (φίλος, *philos* ) janë termat e parë dhe të fundit të përbërjes, por termi i mesëm është më i dyshimtë. Për termin e mesëm, janë vënë re tre kuptime dhe janë vendosur tre etimologji të ndryshme të plota: 1) të mos duash dritën, 2) të mos duash Faustin, (φως το, *phosto* ; forma e vjetër e fjalës *Mefostopeli* ), 3) aleate e * ,* një term që përcakton avujt helmues që dalin nga toka në vende të caktuara - pellgje, shpella, burime - shkatërruese të jetës njerëzore. 

## Historiku 
Mefistofeli është i lidhur me legjendën e Faustit të një studiuesi ambicioz, bazuar në historikun Johann Georg Faust. Në legjendë, Faust bën një marrëveshje me Djallin me çmimin e shpirtit të tij, Mefistofeli duke vepruar si agjent i Djallit.

Emri shfaqet në librat e Faustit të fundit të shekullit XVI - tregime në lidhje me jetën e Johann Georg Faust, të shkruara nga një autor anonim gjerman.

Në versionin e vitit 1725, të cilin Gëte e lexoi, *Mefostofili* është një djall në formën e një frizi të thirrur nga Fausti në një pyll jashtë Wittenberg .

Nga librat, emri hyri në letërsinë faustiane. Shumë autorë e kanë përdorur atë, nga Goethe te Christopher Marlowe . Në botimin e vitit 1616 të *"Historisë Tragjike të Doktor Faustit" të Marlowe*, *Mefostofili* u bë *Mefistofili* .

Mefistofeli në trajtimet e mëvonshme të materialit të Faustit shpesh figuron si personazh titulli: në Meyer Lutz 's *Mephistopheles, or Faust and Marguerite* (1855), *Mefistofele të* Arrigo Boito (1868), *Mephisto të* Klaus Mann dhe Franz Liszt 's *Mefisto Waltzes* . Ka gjithashtu shumë paralele me personazhin e Mefistofelit dhe personazhin Lord Henry Wotton në *The Picture of Dorian Grey* nga Oscar Wilde . 

## Shih edhe 
* Dreqi
* Satanai
* Beelzebubi

## Literatura 
* 
* 
* 

## Referime
Sulltanati i Grave

**Sulltanati i Grave** (turqisht: قادينلر سلطنتى *Kadınlar saltanatı*) ishte një periudhë e ndikimit të jashtëzakonshëm politik të ushtruar nga gratë dhe nënat e Sulltanëve të Perandorisë Osmane.

Ky fenomen në periudhën e hershme moderne, afërsisht midis viteve 1533 dhe 1656, filloi gjatë sundimit të Sulejmanit të Madhërishëm me martesën e tij me Hyrem Sultan. Këto sulltanesha ishin ose bashkëshortet e Sulltanit, të përmendur si Haseqi sultan, ose nënat e Sulltanit, të njohura si Valide sultan. Shumë nga këto gra ishin me origjinë skllave, siç pritej nga sulltanati, pasi rolet tradicionale të martesës konsideroheshin si një rrezik shumë i madh për Sulltanin, i cili pritej të mos kishte besnikëri personale jashtë titullit të tij.

## Sulltanesha të fuqishme gjatë periudhës 
[parapamje|267x267px|Një nga "hajrat" e ndërtuar në emër të [Hurrem Sultan|Hyrrem Sulltanes - nje hamam]]

## Referime
Xharije

parapamje|upright=1.3|Një *cariye* ose konkubinë perandorake.
**Cariye** (nga arabisht: جارية, "Xharia") ishte një titull dhe term i përdorur për kategorinë e konkubinave të grave të skllavëruara në botën islame të Lindjes së Mesme. Ata janë veçanërisht të njohur në histori që nga epoka e Perandorisë Osmane, ku kanë ekzistuar ligjërisht deri në mesin e shekullit të 19-të.

## Historia 
### Kuptimi i përgjithshëm 
Kuptimi i përgjithshëm i termit *cariye* ishte një grua e skllavëruar gjatë luftës. Ky mbeti përkufizimi formal i termit në botën islame. Të drejtat e gruas së robëruar rregulloheshin me ligjin islam.

Skllavërimi i grave lejohej vetëm gjatë luftës së një lufte të konsideruar "të drejtë"; pra një luftë kundër jomuslimanëve. Vetëm një grua jomuslimane mund të skllavërohej gjatë luftës, pasi Islami i ndaloi myslimanët të skllavëronin myslimanët e tjerë.

Në ligjin islam, skllavërimi i një gruaje ishte i vetmi rast në të cilin konkubinimi lejohej ligjërisht.

### Perandoria Osmane 
Sistemi *cariye* ekzistonte në Perandorinë Osmane deri në shekullin e 19-të dhe është më i famshmi brenda Haremit Perandorak Osman të oborrit osman.

Sistemi osman ndoqi zyrtarisht ligjin origjinal islam, por ndryshonte nga ai në praktikë. Pasi Perandoria Osmane kishte pushtuar pjesën më të madhe të Lindjes së Mesme, dhe pasi kufijtë me Evropën e krishterë ishin ndalur, në praktikë kishte pak mundësi për të kapur gratë përmes luftës. Ishte e zakonshme që një *cariye* të lirohej. Megjithatë, një dorëzim nuk do të thotë se një *cariye* ishte i lirë thjesht të largohej nga shtëpia. Në një shoqëri muslimane të bazuar në ndarjen gjinore, nëse gratë do të jetonin të izoluara, nuk ishte e mundur që një grua e liruar thjesht të linte shtëpinë dhe të shëtiste në rrugë, pasi një grua e lirë e pamartuar pa familje nuk do të kishte asnjë mënyrë për të mbajtur veten. Ata ndryshonin nga odalisque në atë që ata ishin të gjithë formalisht konkubina të sulltanit. Megjithatë, në praktikë, ata nuk mund të zgjidhen kurrë për të ndarë shtratin e sulltanit, kështu që ata shpesh vepruan si shërbëtorë të *valide sultan* dhe gra dhe fëmijë të sulltanit.

Një *cariye* që provonte të ishte një shërbëtore e vlefshme mund të gradohej në *kalfa* ose *usta*, që do të thoshte se ajo fitonte paga. Nëse një *cariye* as nuk promovohej në *kalfa* dhe as zgjidhej si partnere seksuale nga sulltani, ajo lirohej pas nëntë vjetësh shërbimi. Praktikisht, dorëzimi i saj do të nënkuptonte se ishte rregulluar një martesë për të, pasi një grua e lirë e pamartuar pa familje nuk kishte mjete për të mbajtur veten në shoqërinë e ndara sipas gjinive të Perandorisë Osmane.

*Cariye* me të cilët sulltani ndante shtratin e tij u bënë anëtarë të dinastisë dhe u ngritën në gradë për të arritur statusin e *gözde* ('e preferuara'), *ikbal* ('fatlume'), *kadın* ('grua') ose *haseki sultan* ("gruaja e ligjshme"). Pozita më e lartë ishte *valide sultan*, nëna e ligjshme e sulltanit, e cila vetë ishte grua ose *cariye* e babait të sulltanit dhe u ngrit në gradën supreme në harem. Asnjë *cariye* nuk mund të largohej apo të hynte në ambientet e haremit pa lejen e qartë të *valide sultane*s.

## Referime
Ilirët deri te shqiptarët

**Ilirët, deri te shqiptarët** është libër me autor Neritan Ceka, shtëpia botuese: Migjeni, viti i publikimit: 2014, numri i faqeve: 544 ISBN: 9789928407474

## Përmbledhje 
Libri studimor me titull, *‘Ilirët, deri te shqiptarët’* hedh dritë jo vetëm mbi historinë e ilirëve dhe Ilirisë por edhe mbi lindjen dhe origjinën e popullit shqiptarë dhe gjuhës shqipe si dhe trajton gjerësisht pjesëmarrjen aktive të ilirëve në qytetarinë romake. Sipas tij, një faktor i rëndësishëm që ka ndikuar fuqishëm në mbijetesën dhe kompaktësimin e popullsisë shqiptare ka qenë edhe konflikti i madh me sllavët në atë periudhë kur këta të fundit u vendosën në rajon. Prof. Neritan Ceka i shkroi kapitujt e parë të këtij studimi që në vitin 1987 për ta dërguar në shtyp kohët e fundit. Ai trajton një nga çështjet më të rëndësishme të kulturës shqiptare, pasion që e ka të trashëguar nga i ati, Hasan Ceka, gjithashtu një arkeolog i njohur shqiptar. Libri "Ilirët" në shqip u publikua për të herë të parë në takime me studentë të Universiteteve të Tiranës dhe të Elbasanit, si dhe në Institutin Albanologjik të Prishtinës, duke ngjallur menjëherë interesimin e qarqeve shkencore universitare.

## Shih edhe 
* Iliria
* Historia
* Arkeologjia
Alexander S. Neill

**Alexander Sutherland Neill** (17 tetor 1883 - 23 shtator 1973) ishte një arsimtar, pedagog dhe autor skocez i njohur për shkollën e tij, Summerhill, dhe filozofinë e saj arsimore e pedagogjike të lirisë nga detyrimi i të rriturve dhe vetëqeverisja e komunitetit. 

## Biografia 
Duke qenë se A. S. Neill ishte rritur në Skoci, ai dha mësim në disa shkolla përpara se të ndiqte Universitetin e Edinburgut në vitet 1908-1912. Pas diplomimit ai punoi në dy vende pune si gazetar para Luftës së Parë Botërore dhe dha mësim në shkollën Gretna Green Village në vitin e parë të luftës, duke shkruar librin e tij të parë, ''A Dominie's Log* (1915), si një ditar të jetës së tij atje si mësues kryesor. Pas kësaj ai u punësua në një shkollë të Dresdenit në vitin 1921 dhe pas kthimit në Angli themeloi Shkollën Summerhill në vitin 1924. Summerhill fitoi famë në vitet 1930 dhe më pas në vitet 1960-1970, për shkak të interesit progresiv dhe kundër-kulturor. Neill shkroi 20 libra. Vepra më e njohur e tij ishte *Summerhill'' nga vitit 1960, i lexuar gjerësisht në lëvizjen e shkollës së lirë nga vitet 1960.
parapamje| Shkolla Summerhill, 1993

## Vepra 
* A Dominie’s Log (1915)
* A Dominie Dismissed (1916)
* Booming of Bunkie (1919)
* Carroty Broon (1920)
* A Dominie in Doubt (1920)
* A Dominie Abroad (1922)
* A Dominie’s Five (1924)
* The Problem Child (1926)
* The Problem Parent(1932)
* Is Scotland Educated? (1936)
* That Dreadful School (1937)
* The Problem Teacher (1939)
* The Last Man Alive (1939)
* Hearts Not Heads in the School (1945)
* The Problem Family (1949)
* The Free Child (1953)
* Summerhill:  A Radical Approach to Child Rearing (1960)
* Freedom, Not License! (1966)
* Talking of Summerhill (1967)

## Shih edhe 
* Arsimi
* Shkolla
* Pedagogjia
* Historia e arsimit dhe pedagogjisë

## Literatura 
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
Teorema kineze mbi mbetjen

=Teorema kineze mbi mbetjen=
Teorema kineze mbi mbetjen , e quajtur sipas trashëgimisë kineze të problemeve që përfshijnë sistemet e kongruencave lineare, thotë se kur moduli i një sistemi kongruencash lineare janë çifte relativisht të thjeshta, ekziston një zgjidhje unike e sistemit modulo të produktit të modulit. Teorema e ka origjinën në kohën e matematikanit kinez të shekullit të III-të pas Krishtit Sun Zi, megjithëse teorema e plotë u dha për herë të parë në 1247 nga Qin Jiushao.
Në shekullin e parë, matematikani kinez Sun-Tsu pyeti:
Ka disa gjëra, numri i të cilave nuk dihet.  Nje numer i plote kur pjestohet me 3 mbetja është 2, kur pjesëtohet me 5 mbetja është 3, dhe kur pjesëtohet me 7 mbetja është 2. Çfarë do të jetë numri i gjërave? 
Kjo enigmë mund të përkthehet në pyetjen e mëposhtme: Cilat janë zgjidhjet e sistemit të kongruencave ?

\begin{align}
 x &\equiv 2 \pmod {3}
 \end{align}

\begin{align}
x &\equiv 3 \pmod {5}
\end{align}

\begin{align}
 x &\equiv 2 \pmod {7} 
\end{align}

Këtë sistem të kongruencave do ta zgjidhim me teoremën kineze.

**Teorema 1**-*Teorema kineze mbi mbetjen*: Le të jenë m_1,m_2, ..., m_n numra të plotë pozitivë dy nga dy  relativisht të thjeshtë më të mëdhenj se një dhe a_1,a_2,...,a_n numra të plotë arbitrar.Atëherë sistemi:

\begin{align}
 x &\equiv a_1 \pmod {m_1}
\end{align}

\begin{align}
 x &\equiv a_2 \pmod {m_2}
   \end{align}
     
      

\begin{align}
 x &\equiv a_n \pmod {m_n}
\end{align}

ka një zgjidhje unike modul m = m1×m2×...×mn ;d.m.th., ekziston një zgjidhje x,0 ≤ xM_k = m/m_k për k=1,2,...n. Domethënë,M_k është prodhimi i modulit përveç  m_k. Sepse  m_i dhe m_k
nuk kanë faktorë të përbashkët më të mëdhenj se 1 kur i ≠ k, rrjedh se gcd(m_k,M_k) = 1. Rrjedhimisht, nga teorema 1, ne e dimë se ekziston një numër i plotë y_k, një invers i M_k modul m_k, si p.sh.
M_ky_k&\equiv 1 \pmod {m_k}
Për të ndërtuar një zgjidhje të njëkohshme, formojme shumën:
x=a_1M_1y_1+a_2M_2y_2+...+a_kM_ky_k Shohim qe :
x ≡ a_kM_ky_k=a_k \pmod {m_k}  Për k=1,2,...,n.
Ne kemi treguar që x është një zgjidhje e vetme e n kongurencave . 

**Shembulli 1.** Do të zgjidhim sistemin e kongruencave të dhëna më lartë.
:
\begin{align}
 x &\equiv 2 \pmod 3 \\
 x &\equiv 3 \pmod 5\\
 x &\equiv 2 \pmod 7.
\end{align}

Fillimisht le të jetë m=3×5×7=105
Atehere: M_1=m/3 kështu që  M_1=35 ; M_2=m/5  kështu që  M_2=21  dhe  M_3=m/7 kështu që  M_3=15
Ne shohim që 2 është një invers i M_1 = 35 modul 3,sepse 35 · 2 ≡ 2 · 2 ≡ 1 (mod 3); 1 është një invers i M_2 = 21 modul 5, sepse 21 ≡1 (mod 5); dhe 1 është një invers i M_3 = 15 (mod 7), sepse 15 ≡ 1 (mod 7). Zgjidhjet për ketë sistem janë ato x të tillë që:
:
\begin{align}
 x = a_1M_1y_k+a_2M_2y_2+a_3M_3y_3=140 + 63 + 30=233
\end{align}

:
\begin{align}
x &\equiv 23\pmod {105} .
\end{align}

https://www.britannica.com/science/Chinese-remainder-theorem
Sulltanesha

[parapamje|Sulltanesha [mamlukët|mamluk i Egjiptit, Shaxhar ed-Dur]]
**Sulltanesha** (arabisht: سلطانة *sulṭāna*) është një titull mbretëror femëror dhe forma femërore e fjalës sulltan. Është një emër abstrakt arab që do të thotë "forcë", "autoritet", "sundim", që rrjedh nga emri foljor سلطة *sulṭah*, që do të thotë "autoritet" ose "fuqi". Më vonë, sulltan filloi të përdorej si titulli i disa sundimtarëve që pretendonin sovranitet pothuajse të plotë në terma praktike, megjithëse pa pretenduar kalifatin e përgjithshëm, ose për t'iu referuar një guvernatori të fuqishëm të një krahine brenda kalifatit.

## Mbretëria osmane 
Që nga shekulli i 16-të, osmanët përdorën titullin *sultan* për princeshat perandorake sipas emrave të tyre të dhënë (p.sh. Mihrimah Sultan dhe Hatixhe Sultan). Ata ishin të gjithë mbretër jo-qeverisës; në kuptimin perëndimor, princeshat, jo mbretëreshat apo perandoresha. Nëna e monarkut, e cila kishte më shumë pushtet, kishte titullin Valide Sulltana (p.sh. Hafsa Sultan). Ajo përmendej vetëm me këtë titull, pa emrin e saj. Bashkëshortja kryesore kishte titullin Haseki Sultan (p.sh. Hürrem Sultan). Bashkëshortët jo kryesorë kishin titullin *hatun*, ekuivalent me *zonjën*. Ky përdorim nënvizon konceptimin osman të pushtetit sovran si prerogativë familjare. Megjithatë, perëndimorët shpesh e përkthenin titullin e tyre zyrtar, sulltan, në sulltanes, ndoshta për t'i dalluar ata nga sundimtari osman.

## Referime
Marrëdhënia e ekuivalencës

Relacionet e ekuivalencës janë shumë të rëndësishme në matematikë dhe shkenca kompjuterike.Një ndër arsyet është se kur në një relacion të ekuivalencës dy elemente janë të lidhura ,ka kuptim të themi se ato elemente janë ekuivalente.

## Përkufizimi 
* Relacioni binar R quhet relacion i ekuivalencës në bashkësinë A nëse ai është:
*# Refleksiv
*# Simetrik
*# Tranzitiv

### 1)Relacioni refleksiv: 
Relacioni binar R në bashkësinë A quhet refleksiv nëse: 

**                                                              \forallx\inA, (x , x)\in R**

### 2)Relacioni simetrik 
Relacioni binar R në bashkësinë A quhet simetrik nëse:

**(x , y)\inR \Rightarrow (y , x)\in R**

### 3)Relacioni tranzitiv 
Relacioni binar R në bashkësinë A quhet tranzitiv nëse:

**((x , y)\inR \land(y , z)\inR) \Rightarrow (x , z)\inR**

## Shembuj 
* Le të jetë dhënë bashkësia A={1,2,3,4} dhe një relacion R={(1,1),(1,3),(2,2),(2,4),(3,1),(3,3),(4,2),(4,4)} në bashkësinë A .Tregoni se a është R relacion i ekuivalencës. 

Zgjidhje:

Atëherë R është refleksiv sepse i përmbanë dyshet (1,1),(2,2),(3,3),(4,4) d.m.th për çdo x element i A , (x,x) është element i relacionit.

R është simetrik sepse nëse xRy atëherë edhe yRx .Në rastinë tonë kemi : (1,3)\inR => (3,1)\inR  ,  (2,4)\inR => (4,2)\inR .

R është tranzitiv sepse nëse xRy dhe yRz atëhere edhe xRz ,Në rastinë tonë kemi : ((1,3)\inR dhe (3,1)\inR) => (1,1)\inR , ((2,4)\inR dhe (4,2)\inR) => (2,2)\inR ....etj.

Pasi që relacioni R është refleksiv,simetrik dhe tranzitiv atëherë R është një relacion i ekuivalenës.

### Relacione të ndryshme të ekuivalencës 
Relacionet e mëposhtme janë të gjitha relacione të ekuivalencës:

* "është e barabartë me" në bashkësinë e numrave.
* "ka ditëlindjen e njejtë me" në bashkësinë e njerëzve.
* "ka të njejtën vlerë absolute me" në bashkësinë e numrave real.

### Relacione të ndryshme të cilat nuk janë relacione të ekuivalencës 
* Relacioni ">" në mes të dy numrave real sepse ky relacion është refleksiv dhe tranzitiv por jo simetrik,për shembull 7>5  nuk është njësoj si 5>7
* "Ka pjestues të përbashkët më të madh se 1 me " në mes të numrave natyrorë më të mëdhenj se 1 sepse ky relacion është refleksiv dhe simetrik por jo tranzitiv, për shembull 2 dhe 6 e kanë një pjestues të përbashkët më të madh se 1 , 6 dhe 3 e kanë një pjestues të përbashkët më të madh se 1, mirëpo 2 dhe 3 nuk kanë pjestuesë të përbashkët më të madh se 1.
Sulltana

**Sulltana** është një varietet rrushi "i bardhë" (gjelbër i zbehtë), ovale pa fara, i quajtur gjithashtu **sulltanina** **, Thompson Seedless** (Shtetet e Bashkuara), Lady de Coverly (Angli) dhe Kishmish me fruta vezake (Irak, Iran, Izrael, Palestinë, Indi.).  Në disa vende, veçanërisht në vendet e Komonuelthit, quhet edhe rrushi i thatë i prodhuar prej tij ose nga rrushi më i madh pa fara; **rrush të** tillë sulltaneshë shpesh quhen thjesht sulltanezë ose sulltaneza. Këto janë zakonisht më të mëdha se rrushi pa fara Zante (të cilat janë gjithashtu një lloj rrushi i tharë, jo rrush pa fara në kuptimin botanik), dhe varieteti Thompson është më i vogël se shumë varietete të rrushit të thatë. Në SHBA dhe Kanada, emri "rrush i thatë" përdoret për të gjithë rrushin e tharë, kështu që drithërat e mëngjesit të njohura si "krunde sulltani" në Australi, Zelandën e Re dhe në Mbretërinë e Bashkuar ndërsakrunde rrushi quhen në Shtetet e Bashkuara dhe Kanada . 

Rrushi i thatë Sulltana është i vogël dhe i ëmbël dhe ka një ngjyrë të artë.  Një tjetër varietet rrushi pa fara nga ish-Perandoria Osmane, është Kishmish me fruta të rrumbullakëta, thahet gjithashtu për të bërë një rrush më të madh sulltaneshë. 

## Historia 
Rrushi sulltana u importua tradicionalisht në botën anglishtfolëse nga Perandoria Osmane. Turqia dhe Australia janë prodhuesit kryesorë. 

Rrushi sulltaneshë amerikan është pothuajse i pandryshueshëm nga Thompson Seedless, një emër që i referohet William Thompson, një vreshtar i cili ishte një kultivues i hershëm në Kaliforni dhe ndonjëherë vlerësohet me prezantimin e varietetit.    Sipas Kodit të Rregulloreve Federale të SHBA-së, të dy emrat janë sinonimë.  Pothuajse i gjithë prodhimi i rrushit të Kalifornisë (rreth 97% në 2000) dhe afërsisht një e treta e sipërfaqes totale të rrushit në Kaliforni janë të këtij varieteti, duke e bërë atë varietetin e vetëm më të mbjellë. 

Osmanët e çuan varietetin e rrushit sulltaneshë në ishullin e Kretës në shekullin XIX. 

Verërat Sultanie janë verëra të thata dhe gjysmë të thata, me trup të lehtë, të prodhuara në Turqi .   

## Shih edhe 
* Rrushi
* Stafidhe

## Referime
Konrad Peutinger

[parapamje|291px|Peutinger në një gravurë të [Rilindja|Rilindjes]]
**Conrad Peutinger** (14 tetor 1465 – 28 dhjetor 1547) ishte një humanist, jurist, diplomat, politikan dhe ekonomist gjerman. Një zyrtar i lartë në qeverinë komunale të qytetit perandorak të Augsburgut, ai shërbeu si këshilltar i perandorit Maksimiliani I dhe pasardhësit të tij Karlit të V. Peutingar ishte i njohur gjithashtu si një antikuarist i pasionuar, ai mblodhi, me ndihmën e gruas së tij, Margareta Welser (1481–1552), një nga bibliotekat më të mëdha private në veri të Alpeve.

## Vepra 
[parapamje|majtas|379px|Botim i një pjese të [Tabula Peutingeriane nga Abraham Ortelius]]
Peutinger korrespondonte me studiues të shquar humanistë bashkëkohorë si Erazmi i Roterdamit, Jacob Sturm von Sturmeck dhe Willibald Pirckheimer. Gjatë përhapjes globale të shtypshkronjës ai studioi vepra të shumta klasike filologjike dhe juridike nga Italia. Në vitin 1520 ai ishte një nga të parët që botoi mbishkrimet romake (*Inscriptiones Romanæ*), një vepër që është cituar si më e shquara e shkrimeve të tij mbi antikitetet klasike. 

Emri i Peutingerit lidhet kryesisht me të famshmen *Tabula Peutingeriana*, një kopje mesjetare e një harte të botës antike të vonë të rrugëve romake duke filluar nga Ishujt Britanikë e deri në Indi dhe Azinë Qendrore. Ajo u zbulua nga studiuesi vjenez, Conrad Celtes, i cili në vitin 1507, ia dorëzoi Peutingerit për botim. Pjesë të hartës nuk u botuan deri në vitin 1591 nga shtëpia botuese e Jan Moretus me bazë në Antverpen dhe në vitin 1598, nga i afërmi i Peutingerit, Marcus Welser dhe Abraham Ortelius. E rizbuluar në vitin 1714, ajo u arkivua në Bibliotekën Perandorake të Vjenës dhe u botua për herë të parë në tërësi nga Franz Christoph von Scheyb në vitin 1753.

Peutinger gjithashtu shtypi fillimisht historinë *Getica* të Jordanes dhe *Historia Langobardorum* e Paulus Diaconus.

## Shih edhe 
* Tabula Peutingeriane
* Jordanes
* Paulus Diaconus
* Abraham Ortelius
* Rrugët romake
* Rilindja
* Humanizmi i Rilindjes
* Johannes Gutenberg
* Iliria
* Historia
* Gjeografia

## Referime 
## Lidhje të jashtme 
* https://www.livius.org/pen-pg/peutinger/map.html 
* Tre formula të panjohura të humanistit Konrad Peutinger në www.ncbi.nlm.nih.gov
* Galeritë në internet, Koleksionet e Historisë së Shkencës, Bibliotekat e Universitetit të Oklahomas  Imazhe me rezolucion të lartë të veprave dhe/ose portretet e Konrad Peutinger në formatin .jpg dhe .tiff.
Hasekiu

**Haseki Sulltana** (turqishtja osmane: خاصکى سلطان, *Ḫāṣekī Sulṭān*; shqiptimi turk: [haseˈci suɫˈtaːn]) ishte titulli i përdorur për bashkëshorten kryesore të një sulltani osman.

Në vitet e mëvonshme, kuptimi i titullit ndryshoi në "bashkëshorte perandorake". Hürrem Sulltan (Rokselana), bashkëshortja kryesore dhe gruaja ligjore e Sulejmanit të Madhërishëm, ishte mbajtësja e parë i këtij titulli. Titulli humbi ekskluzivitetin e tij nën Ibrahimin I, i cili ia dha atë tetë grave njëkohësisht. Titulli haseqi sulltan u përdor deri në shekullin e 17-të. Pas kësaj, *kadınefendi* u bë titulli më i lartë për bashkëshortet perandorake, megjithëse ky titull nuk ishte aq prestigjioz sa haseqi sulltan.
Ikball

**Ikballe** ose **igball** (turqishtja osmane: اقبال) ishte titulli që i jepej bashkëshortes perandorake të sulltanit të Perandorisë Osmane, e cila ishte nën gradën *kadın*.

## Etimologjia 
Fjala *ikbal* (اقبال) është një fjalë arabe, që do të thotë fat i mirë, ose fat. Historianët e kanë përkthyer ose 'fatlum' ose 'i preferuar'.

## Gradat dhe titujt 
Një *ikbal* ishte një bashkëshorte e titulluar dhe e njohur si e tillë nga sulltani. Numri i ikbaleve ndryshonte. Ata u renditën si *baş ikbal* ('ikbal i moshuar, i preferuari i moshuar, i moshuar me fat'), *ikinci ikbal* ('ikbal i dytë, i preferuari i dytë, i dyti me fat'), *üçüncü ikbal* ('ikbal i tretë, i treti i preferuar, i treti me fat' ), *dördüncü ikbal* ('ikbali i katërt, i preferuari i katërt, fatlumi i katërt'), e kështu me radhë, sipas radhës në të cilën ata kishin rënë në sy të sulltanit dhe u ngritën në atë pozicion.

## Statusi 
Grada u shfaq për herë të parë në fund të shekullit të shtatëmbëdhjetë, gjatë sundimit të Sulltan Mustafa II (mbretëroi 1695 - 1703). Dy sulltanë të shekullit të tetëmbëdhjetë Mahmud I (mbretëroi 1730 - 1754) dhe Mustafa III (mbretëroi 1757 - 1773), gjithashtu kishin *ikbal*ë.

Megjithatë, në shekullin e tetëmbëdhjetë, ikbalët mbanin titullin *kalfa* që do të thotë 'ndihmës mjeshtër, zonjë'. Kjo sugjeron që në atë kohë ata kishin të drejtë për të dy llojet e karrierës së nivelit të lartë të haremit. Ata u shfaqën gjithashtu në listën e *cariye*, e cila nuk përfshinte *kadın* e sulltanit, ose *ketkhüda kadın*, ose *daye hatun*, thekson identitetin e tyre si pjesë e familjes dhe jo si pjesë e familjes në shekullin e tetëmbëdhjetë. Në shekullin e nëntëmbëdhjetë termi *kalfa* duket se është përdorur ekskluzivisht për anëtarët e personelit të familjes.

Në shekullin e tetëmbëdhjetë, ikbalët kishin shërbëtorë personalë dhe paguheshin 250 *kuruş* çdo tre muaj.

Secila ikball banonte në banesën e saj, ose ndonjëherë në kioska të izoluara. Në shekullin e nëntëmbëdhjetë, ata kishin dy dhoma në katin e dytë të pallatit, njëra përballë ngushticës së Bosforit dhe shërbente si sallon, dhe tjetra përballej me kopshtet e pallatit dhe shërbente si dhomë gjumi. Sulltanët vinin për të vizituar një ikball, domethënë nëse ajo ishte e sëmurë ose nëse kishte fëmijë.

Edhe pse më parë mendohej se pasi një *ikbal* mbeti shtatzënë ajo u gradua në gradën *kadın*, nuk ishte kështu. Ajo mund të merrte pozitën e kadınëve vetëm nëse njëri nga kadinët kishte vdekur ose ishte i divorcuar. Nëse lindte një vend vakant mes kadinëve, ikbali i lartë zhvendosej në statusin e kadinëve. Me vdekjen e një sulltani, çdo ikbal i tij që ose nuk kishte lindur fëmijë ose që kishte lindur një fëmijë që kishte vdekur më pas, martohej me një burrë shteti. Të tjerët u tërhoqën në Pallatin e Vjetër.

Ikbalët i nënshtroheshin të njëjtit ligj të trashëgimisë si gratë e tjera në harem. Sidoqoftë, ata zakonisht varroseshin në vende nderi.

## Buimet 
* 
* 
* 
* 
* 

## Referime
Panos Natsis

**Panajot Naçi**, (3 Janar 1991 - 29 Janar 2022) i njohur profesionalisht si **Panos Natsis**, ishte nje aktor Greko. Panos vdiq me 30 Janar 2022 ne moshen 31 vjecare pas nje aksidenti fatal automobilistik.
Kadën

**Kadën** (turqishtja osmane: قادین *Kadın*) ose **Kadınefendi** ishte titulli që iu dha bashkëshortes perandorake të Sulltanit të Perandorisë Osmane në fillim të shekullit të shtatëmbëdhjetë. Titulli hyri në përdorim zyrtar në fund të shekullit dhe mbeti në përdorim deri në shekujt nëntëmbëdhjetë dhe njëzet.

## Gradat dhe titujt 
Një *kadın* ishte një bashkëshorte e titulluar dhe e njohur si e tillë nga Sulltani. Sulltanët zakonisht kishin katër *kadın*, megjithëse mund të kishin më shumë gjatë gjithë jetës, sepse herë pas here dikush vdiste ose tërhiqej në Pallatin e Vjetër ose divorcohej. Ata u renditën si *baş kadın* (kadın i vjetër, bashkëshortja e vjetër), *ikinci kadın* (kadın i dytë, bashkëshortja e dytë), *üçüncü kadın* (kadın i tretë, bashkëshortja e tretë), *dördüncü kadın* (kadın i katërt, bashkëshortja e katërt) dhe kështu me radhë, sipas radhës, të ngritjes së tyre në atë pozicion.

## Referime 
* 

## Referime
Haki Sharofi

**Haki Sharofi** (Dibër e Madhe, 10 ose 22 prill 1894 - Tiranë, 1977) ka qenë arsimtar, alim, drejtor i Komunitetit Mysliman Shqiptar, hartues tekstesh shkollore, publicist, studjues i shkencave diturore islame si dhe i letërsisë së bejtexhinjve. Më 1993 u nderua me titullin "Mësues i Popullit".

## Biografia 
U lind në vitin 1894 në shehrin e Dibrës, më 1904 kreu mësimet fillore në mejtepin e xhamisë së re në vendlindje dhe më tej po aty ndoqi dhe kreu ruzhdien (plotoren) ku ishte drejtor Abdyl efendi Balliu, më pas të mesmen tek "Darul-Mualim" (shq. shkolla e mësuesve, pedagogjike) po në vendlindje si dhe në Normalen e Elbasanit.

Më 1912 u emërua mësues në Gjyras të Manastirit dhe më 1913 në Manuretal, Peshkopia (1914), ku ai ishte mësuesi i parë në Trojak dhe Slovë të Dibrës (1916 dhe 1920), në internatin e Kastriotit (1923), në Krumë (1928), në Vlorë (1929). Në vitet 1930 u vendos në Tiranë, ku u bë drejtor i medreses dhe drejtor i revistës *Zani i Naltë*, organ i Komunitetit Mysliman Shqiptar që drejtoi nga viti 1930 deri në vitin 1939. Ai gjithashtu punon në Kulturën e Islamit. Është autor i poezive dhe i shumë librave e teksteve shkollore me përmbajtje fetare. Në vitet e fundit të jetës së tij bashkëpunoi me Arkivin Qendror të Shtetit dhe Arkivin e Institutit të Historisë, duke dhënë kontribute të çmuara në përkthimin e dokumenteve historike nga arabishtja, turqishtja dhe persishtja.

## Referime
Metodologjia e pedagogjisë

**Metodologjia e pedagogjisë** është një disiplinë shkencore e pedagogjisë e cila merret me studimin e hulumtimeve pedagogjike, një sistem i parimeve teorike, metodave dhe mënyrave të përshkrimit, analizimit dhe sqarimit të fenomeneve pedagogjike. Ndryshe metodologjia e pedagogjisë është një urë lidhëse mes metodologjisë dhe pedagogjisë. 

Qëllimi i hulumtimeve kërkimore shkencore në fushën e arsimit dhe pedagogjisë është puna sistematike në përshkrimin, analizën dhe sqarimin e dukurive të ndryshme që lidhen me realitetin arsimor. Hulumtimi pedagogjik i shqyrton objektet e këtij realiteti me natyra dhe qasje të ndryshme, kështu që ekzistojnë edhe lloje dhe funksione të ndryshme të hulumtimeve pedagogjike.

## Shih edhe 
* Arsimi
* Shkolla
* Edukata
* Pedagogjia
* Metodologjia

## Referimet
Hoxha

[parapamje|page=99|Nje hoxhë nga [Shkodra *(Les costumes populaires de la Turquie en 1873).*|295x295px]]
**Hoxhë** është predikues fetar i fesë islame dhe nje titull. *Hoxha* është fjala osmane dhe shqipe për imamin. *Hoxha* gjithashtu është mbiemër i njohur shqiptar dhe më i përdoruri në Shqipëri dhe Kosovë.

## Shiko edhe 
* Predikuesi
* Imami

## Referime