Berberi i Seviljës

***Berberi i Seviljes*** (        ) është një opera buffa në dy akte të Gioachino Rossini me një libretto italiane të shkruar nga Cesare Sterbini . Me Libretto të bazuar në komedinë franceze të Pierre Beaumarchais, *Le Barbier de Séville* (1775),  premiera e operës së Rossinit (me titull ''Almaviva, o sia L'inutile precauzione* ) u dha më 20 shkurt 1816 në Teatro Argentina, në Romë,  nën projektimin e Angelo Toselli . 

*Barbieri* i Rossini-t ka dëshmuar të jetë një nga kryeveprat më të mëdha të komedisë muzikore dhe ka qenë përshkruar si kryevepra e operës buffe e të gjitha kohërave. Pas dyqind vjetësh, ende mbetet vepër shumë e famshme dhe e dashur për publikun .  

## Historia e kompozimit 
Opera e Rossini-t rrëfen rrjedhën e ngjarjeve të së parës nga tri shfaqjet e dramaturgut francez Pierre Beaumarchais që zhvillohen rreth personazhit të zgjuar dhe sipërmarrës të quajtur Figaro, berberi i titullit. Opera e  Mozart-it  *Martesa e Figaros ,* e shkruar 30 vjet më herët në 1786 është e bazuar në pjesën e dytë të trilogjisë së Beaumarchais. Shfaqja e parë e Beaumarchais-it u konceptua fillimisht si një " opéra comique ", por u refuzua si e tillë nga Comédie-Italienne .  Shfaqja mendohet të ketë patur premierën e saj në 1775 nga Comédie-Française në Théttre Tu Tuileries në Paris.  

Operat e tjera të bazuara në shfaqjen e parë u kompozuan nga Giovanni Paisiello (*Il barbiere di Siviglia*  e tij u dha premierë më 1782) nga Nicolas Isouard më 1796 dhe pastaj nga Francesco Morlacchi më 1816. Megjithëse puna e Paisiello triumfoi për një kohë, vetëm versioni i Rossini-t i ka mbijetuar kohës dhe vazhdon të jetë një shtyllë e repertorit operistik. Më 11 nëntor 1868, dy ditë para vdekjes së Rossini-t, kompozitori   (1842-1877) dha premierë një operë bazuar në libretton e Rossini-t,  duke i kushtuar një dedikim atij   Premiera nuk ishte një dështim, mirëpo kritikët dënuan "guximin" e kompozitorit të ri dhe vepra e tij tashmë është harruar.   

Rossini ishte i mirënjohur për faktin se ishte jashtëzakonisht produktiv, duke përfunduar mesatarisht dy opera në vit për 19 vite rresht, ndonjëherë deri ne 4 opera në vit . Muzikologët besojnë se muzika për *Il barbiere di Siviglia* ishte e kompozuar për pak më pak se tre javë,  edhe pse overtura e saj e  famshme u riciklua në të vërtetë nga dy operat e mëhershme të Rossini-t *Aureliano në Palmira* dhe *Elisabetta, regina d'Inghilterra* dhe pra nuk përmban asnjë nga materialet tematike në vetë *Il barbiere di Siviglia* . 

## Rolet 
## Përmbledhja e Operës 
: Vendi: Seville, Spanjë  
: Koha: Shekulli i 18  

### Akti 1 
*Sheshi para shtëpisë së Bartolos'' 

Në një shesh publik para shtëpisë së Bartolos, një bandë muzikantësh dhe një student i varfër i quajtur Lindoro janë duke kënduar serenata pa asnjë dobi nën dritaren e Rosinës (" Ecco, ridente in cielo "; "Atje, duke qeshur në qiell"). Lindoro, i cili është me të vërtetë Konti i ri Almavivas i  maskuar , shpreson të bëjë që Rosina e bukur ta dashurojë atë vetë - jo paratë e tij. Almaviva i paguan muzikantët që më pas nisen duke e lënë atë vetëm. Rosina është një e mitur e Bartolos së plakur e moshuar dhe asaj i lejohet shumë pak liri sepse Bartolo planifikon të martohet me të , pasi ajo të arrijë moshën e duhur dhe kështu të i përshtatet paja e saj e pakonkurencë. 

Figaro afrohet duke kënduar (Aria: " Largo al factotum della città";). Meqenëse Figaro dikur ishte shërbëtor i Kontit, ky i fundit i kërkon atij ndihmë për ta ndihmuar të takonte Rosinën, duke i ofruar para nëse arrin të ketë sukses në këtë detyrë. (Duet: "All'idea di quel metallo"; "Me idenë e atij metali"). Figaro këshillon Kontin të maskohet si një ushtar i dehur, i urdhëruar që të strehohet tek Bartolo  në mënyrë që të fitojë hyrjen në shtëpi. Për këtë sugjerim, Figaro shpërblehet shumë. 

*Një dhomë në shtëpinë e Bartolos me katër dyer* 

Skena fillon me kavatinën e Rosinës, "Una voe poco fa" ("Një zë dikur më parë"). (Kjo aria u shkrua fillimisht në çelësin e E dur por nganjëherë është zhvendosur një semiton lart në F dur për sopranot koloraturë, për tu dhënë hapësirë muzikore dhe mundësi për të kënduar kadenca ekstra, pothuajse tradicionale, ndonjëherë duke arritur lart në D3 apo edhe F3 . ) 

Duke e njohur Kontin vetëm si Lindoro, Rosina i shkruan atij. Ndërsa largohet nga dhoma, Bartolo dhe Basilio hyjnë. Bartolo është i dyshimtë për Kontin dhe Basilio këshillon që të hiqet qafesh duke i ngjitur atij thashetheme të rreme (kjo aria, "La calunnia è un venticello" - "Shpifja është një fllad i vogël" - është kënduar pothuajse gjithmonë një ton më ulët se origjinali në D dur ). 

Kur ata të dy largohen,  Rosina dhe Figaro hyjnë. Figaro i kërkon Rosinës të shkruajë disa fjalë inkurajuese për Lindoro, të cilat ajo në të vërtetë i ka shkruar tashmë. (Duet: "Dunque io bir ... tu non m'inganni?" ; "Atëherë qenkam unë ... nuk po më mashtron?" ). Edhe pse i befasuar nga Bartolo, Rosina arrin ta mashtrojë, por ai mbetet dyshues. (Aria: "A un dottor della mia sorte"; "Tek një mjek i klasës sime"). 

Konti Almaviva, i maskuar si ushtar dhe duke pretenduar se është i dehur hyn në shtëpi dhe kërkon që të strehohet aty. Nga frika e një njeriu të dehur, Berta ( shërbyesja e shtëpisë) vrapon drejt Bartolos për t’u mbrojtur. Bartolo i thotë "ushtarit" se ai (Bartolo) ka një përjashtim zyrtar, i cili e shfajëson atë nga kërkesa për të strehuar ushtarë në shtëpinë e tij. Almaviva pretendon të jetë shumë i dehur dhe armiqësor për ta kuptuar dhe e sfidon Bartolom të përleshet me të. Ndërsa Bartolo kërkon në tryezën e tij të rrëmujshme për dokumentin zyrtar që do të vërtetonte përjashtimin e tij, Almaviva i pëshpërit Rosinës se ai është Lindoro në maskim dhe i kalon një letër dashurie. Bartolo kërkon me dyshim të dijë se çfarë ka në copa letre në duart e Rosinës, por ajo e mashtron duke e dorëzuar listën e saj të rrobave. Bartolo dhe Konti argumentojnë me zë të lartë. Hyn Basilio; pastaj Figaro, i cili paralajmëron se zhurma e argumentit po nxit të gjithë lagjen. Më në fund, zhurma tërheq vëmendjen e Oficerit të Rojës dhe trupave të tij, të cilët grumbullohen në dhomë. Bartolo kërkon që Zyrtari të arrestojë "ushtarin e dehur". Zyrtari fillon ta bëjë këtë, por Almaviva në heshtje zbulon identitetin e tij të vërtetë tek Zyrtari, dhe ai (Zyrtari) mbështetet dhe i përkulet atij. Bartolo dhe Basilio mahniten dhe të mistifikuar shtangen ; Figaro qesh i qetë për ta. (Finalja: "Fredda ed immobile, come una statua";). Konfuzioni intensifikohet dhe bën që të gjithë të vuajnë dhimbje koke dhe halucinacione dëgjimore ("Mi par d'esser con la testa in un'orrida fucina; dell'incudini sonore l'importuno strepitar.") 

### Akti 2 
*Një dhomë në shtëpinë e Bartolo me piano* 

Almaviva paraqitet përsëri në shtëpinë e mjekut, këtë herë i maskuar si një prift i cili është poashtu edhe mësues vokal dhe pretendon të jetë zëvendësi i Basilios gjoja të sëmurë, mësuesi i vërtetë vokal i Rosinas . Fillimisht Bartolo dyshon, por lejon që Almaviva të hyjë kur Konti i jep letrën Rosinës. Ai përshkruan planin e tij për të diskredituar Lindoron të cilin ai beson se ishte një nga shërbëtorët e Kontit, me qëllim të ndjekjes së grave për zotërinë e tij. Ndërsa Almaviva pretendon t'i japë Rosinës mësimin në orën e saj të këndimit, Figaro arrin të rruajë Bartolon. Bartolo nuk pajtohet, Figaro arrin të bëjë një skenë të tillë që ai të pajtohet, por me kusht që të mos lërë mësuesin e supozuar të muzikës vetëm me Rosinën, mjeku e ka bërë që Figaro ta rruajë pikërisht atje në dhomën e muzikës. Kur Basilio befas shfaqet, i korruptuar me një çantë të plotë,  nga Almaviva dhe bindet të largohet përsëri, shumë diskutabil për pamjën e tij të sëmurë. (Kuintet: "Don Basilio! - Cosa veggo! "). Figaro fillon të rruajë Bartolon, por ai i dëgjon të dashuruarit duke komplotuar dhe me zemërim i largon të gjithë. 

Skena kthehet në vendndodhjen e aktit 1, nën shesh. Bartolo urdhëron Basilion që ta përgatisë noterin për martesën me Rosinën. Ai gjithashtu shpjegon komplotin e tij për të arritur mes të dy të dashuruarve. Basilio largohet dhe mbërrin Rosina. Bartolo i tregon Rosinës letrën që ajo i shkruajti "Lindoros", dhe e bind atë se kjo është dëshmi se Lindoro është thjesht një lajkatar i Almavivas dhe është duke luajtur me ndjenjat e saj me urdhër të vet Almavivas. Rosina e beson atë dhe pranon të martohet me Bartolon. . 

Gjatë një interludi instrumental , muzika krijon iluzionin e një vetëtime dhe stuhie për të shënuar kalimin e kohës. Konti dhe Figaro ngjiten nëpërmjet shkallëve në ballkon dhe hyjnë në dhomë përmes një dritareje. Rosina i tregon Almaviva letrën dhe e akuzon se e ka mashtruar atë . Almaviva zbulon identitetin e tij dhe të dy pajtohen. Përderisa Almaviva dhe Rosina janë të mahnitur me njëri-tjetrin, Figaro vazhdon t’i nxisë ata të largohen më shpejtë. Dy persona dëgjohen duke iu afruar derës së përparme, të cilët më vonë rezultojnë se janë Basilio dhe noteri. Sidoqoftë, kur Konti, Rosina dhe Figaro përpiqen të largohen me përmes shkallëve, ata zbulojnë se shkallët janë larguar nga aty.  Kontrata e martesës kërkon dy dëshmitarë; Figaro është njëri por u duhet edhe një tjetër dëshmitar. . Konti i ofron Basilios një ofertë që ai nuk mund ta refuzojë: zgjedhjen e pranimit të ryshfetit dhe të qenit dëshmitar i martesës së tij ose të marrë dy plumba në kokë (një zgjedhje e thjeshtë, thotë Basilio). Ai dhe Figaro dëshmojnë nënshkrimet për një kontratë martese midis Kontit dhe Rosinës. Bartolo ndesh me të, i shoqëruar nga oficeri dhe burrat e vëzhgimit , por shumë vonë; martesa tashmë është kryer dhe valide. Bartolo i befasuar (i cili ishte ai që kishte hequr shkallën) qetësohet duke u lejuar të mbajë pajën e Rosinës. Opera përmbyllet me një himn për të dashuruarit ("Amor e fede eterna, si vegga in noi regnar!" ( Dashuria dhe besimi përjetësisht mbretërofshin mbi ne)