open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sahib Khazal

​**Sahib Khazal** (1 Janaayo 1943 – 9 Maayo 2025) wuxuu ahaa ciyaaryahan kubbadda cagta Ciraaqi ah oo u ciyaari jiray booska daafaca isagoo matalayay Ciraaq tartankii AFC Asian Cup 1972. Wuxuu u ciyaaray Ciraaq intii u dhaxeysay 1963 iyo 1975.
​Khazal wuxuu qayb ka ahaa kooxdii ciyaartay isreeb-reebkoodii ugu horreeyay ee Koobka Adduunka sanadkii 1974. Wuxuu ku dhintay Baghdad 9-kii Maayo 2025, isagoo jira da'da 82 sano.
​
## Tixraac

​
Jorge Hurtarte

​**Jorge Hurtarte** (dhashay 23 Abriil 1944) waa ciyaaryahan hore oo kubbadda cagta u dhashay dalka Guatemala. Wuxuu ka qayb galay tartankii ragga ee Ciyaaraha Olombikada xagaaga 1976.
​
## Tixraac

​
## Xiriirinta dibadda
​

​

​
Sándor Puhl

**Sándor Puhl** (14 Luulyo 1955 – 20 Maayo 2021) wuxuu ahaa garsoore kubbadda cagta Hangariyaan ah, kaas oo loogu jecel yahay garsooridda afar kulan oo ka tirsanaa Koobka Adduunka 1994 ee Maraykanka, oo uu ku jiro finalkii u dhexeeyay Brazil iyo Talyaaniga. Wuxuu kaloo garsoore ka ahaa kulammada UEFA Champions League, oo uu ku jiro Finalka UEFA Champions League 1997 ee u dhexeeyay Borussia Dortmund iyo Juventus. Dortmund ayaa ku badisay 3–1. Sida muuqata, Sandor Puhl waxaa aad loogu yaqaannaa garsooridda kulankii ugu dambeeyay ee isreeb-reebka Koobka Adduunka ee France 98 ee u dhexeeyay Iran iyo Australia, halkaas oo Iran ay ka soo kacday 2-0 looga horeeyay kuna barbareysay 2-2, sidaasna ay ugu soo baxday Koobka Adduunka xeerka goolka martida awgiis.
​Waxaa loo doortay Garsooraha Adduunka ee ugu Fiican Sanadka ee IFFHS afar jeer oo xiriir ah: 1994 - 1997.
​Ka dib markii uu ka fadhiistay garsoorenimada, wuxuu ahaa guddoomiye ku xigeenka Xiriirka Kubbadda Cagta Hangari (2000-2006). 

Wuxuu sidoo kale ka shaqeeyay falanqeeye isboorti oo ka tirsan kanaalka TV-ga isboortiga ee Hangari.
​Puhl wuxuu ku hadli jiray luuqadaha Hangariyaan, Jarmal, Talyaani, iyo Ingiriis.
​Puhl wuxuu dhintay 20-kii Maayo 2021, isagoo jira da'da 65 sano ka dib dhibaatooyin ka dhashay COVID-19 intii lagu jiray Xanuunka COVID-19 ee Hangari.
​
## Tixraac

## Xiriirinta dibadda
​Profile 
​

 Sándor Puhl

​
Alfredo Piedra

**Alfredo Piedra Mora** (16 Agoosto 1915 – 18 Diseembar 2003) wuxuu ahaa Costa Rican ciyaaryahan iyo maamule.
​
## Shaqada Ciyaartoynimo
​
### Naadi

Piedra wuxuu kulankiisii ugu horreeyay u saftay Orión 24-kii Maayo 1936 isagoo ka hor yimid Herediano, isla markiiba wuxuu dhaliyay laba gool. Wuxuu la guuleystay laba koob oo horyaal ah, wuxuuna sidoo kale u ciyaaray Sociedad Gimnástica Española, La Libertad (isagoo koob kale kula guuleystay) iyo kooxda reer Cuba ee Juventud Asturiana.
​Wuxuu ahaa gooldhaliyaha ugu sarreeya horyaalka sanadkii 1938 isagoo dhaliyay 11 gool wuxuuna saftay wadar ahaan 124 kulan oo Primera División ah.

​===Caalami===

Wuxuu kulankiisii ugu horreeyay u saftay Costa Rica isagoo garab ciyaarayay halyeeyo kale oo Costa Rican ah sida Hernán Bolaños iyo Alejandro Morera Soto bishii Febraayo 1938 kulan ka tirsanaa Ciyaaraha Bartamaha Ameerika iyo Kariibiyaanka oo ay la lahaayeen Panama, isagoo dhaliyay gool kaas oo noqday kulankiisii kaliya ee caalami ah.
​
### Goolasha caalamiga ah

:*Dhibcaha iyo natiijooyinka waxay marka hore muujinayaan goolasha Costa Rica.*

​
### Maamulnimo

Maamule ahaan, Piedra wuxuu mas'uul ka ahaa kooxo ay ka mid yihiin Orión, Saprissa (laba jeer), Alajuelense (isna laba jeer), Cartaginés (5 jeer), Barrio México, Herediano, San Ramón, San Carlos, Puntarenas, Rohrmoser iyo dalka Mexico kooxda Monarcas Morelia. Sidoo kale wuxuu maamulay xulka qaranka saddex jeer, isagoo ku guuleystay Horyaalka CONCACAF 1963.
​Wadar ahaan, Piedra wuxuu maamulay 356 kulan oo Primera División ah iyo 49 jeer oo xulka qaranka ah.
​
## Guulaha

;Ciyaaryahan ahaan
​Koobka Horyaalka - Orión (1938, 1944) (gooldhaliyaha ugu sarreeya 1938)
​Koobka Horyaalka - La Libertad (1946)
​Biladda Lacagta ee Ciyaaraha Bartamaha Ameerika iyo Kariibiyaanka (1): 1938
​;Maamule ahaan
​Koobka Horyaalka - Saprissa (1962)
​Horyaalka CCCF 1955 - Costa Rica
​Horyaalka CONCACAF 1963 - Costa Rica
​
## Tixraac

​
Mario Pineida

​**Mario Alberto Pineida Martínez** (6 Luulyo 1992 – 17 Diseembar 2025) wuxuu ahaa ciyaaryahan xirfadle Ecuadorian ah oo u ciyaari jiray booska daafaca dambe, isagoo inta badan waayihiisa ciyaareed la qaatay kooxaha Independiente DV iyo Barcelona SC. Wuxuu sagaal kulan u saftay xulka qaranka Ecuador.
​
## Shaqada caalamiga ah

Pineida waxaa loogu yeeray tartankii Copa América 2015 isagoo ka mid noqday 23-ka ciyaaryahan ee ugu dambeeyay.
​
## Dhimashada

Pineida waxaa lagu toogtay Guayaquil 17-kii Diseembar 2025, isagoo jira da'da 33 sano. Waxaa lala dilay wehel dhedig ah, halka hooyadiisna ay ku dhaawacantay weerarkaas. Laba eedeysane ayaa markii dambe la xiray.
​
## Guulaha

**Barcelona**
*Serie A: 2016, 2020
​**El Nacional**
*Copa Ecuador: 2024
​
## Tixraac

​
## Xiriirinta dibadda
​

​
Daniel Tapeta

​**Daniel Tapeta** (dhashay 25 Oktoobar 1974) waa ciyaaryahan u ciyaara booska goolhayaha. Isagu hadda wuxuu u ciyaaraa AS Manu-Ura ee horyaalka Tahiti Division Fédérale iyo Xulka kubbadda cagta Tahiti.
​
## Guulaha

**Tahiti**
*Koobka Qaramada OFC: Kaalinta 3aad 2002
​
## Tixraac

​
Li Fubao

​**Li Fubao** (23 Diseembar 1955 – 23 Juun 2025) wuxuu ahaa ciyaaryahan kubbadda cagta Shiine ah oo u ciyaari jiray booska weerarka ee xulka qaranka Shiinaha ee Koobka Aasiya 1980. Wuxuu dhintay 23-kii Juun 2025, isagoo jira da'da 69 sano.
​
## Tirakoobka shaqada

​
## Tixraac

​
## Xiriirinta dibadda
​Tirakoobka Xulka Shiinaha
​
​
Friedrich Donenfeld

**Friedrich Donenfeld** (17 Janaayo 1912 – 20 Maarso 1976) wuxuu ahaa ciyaaryahan iyo maamule kubbadda cagta oo xirfadle Awstariyaan ah.
​

Wuxuu u ciyaaray kooxaha Thalia Wien, Hakoah Vienna, Maccabi Tel Aviv, Marseille iyo Red Star.
​Wuxuu soo tababaray xulka qaranka Kolombiya, Atlético Junior, xulka qaranka Holland, Fortuna Sittard, DHC, Enschedese Boys, VV DOS, Twente, MVV iyo PEC Zwolle, iyo kuwo kale.
​

## Tixraac

​
## Xiriirinta dibadda
​Profile – om1899
​
Carlos Arango

​**Carlos Arango Medina** (31 Janaayo 1928 – 19 Agoosto 2014) wuxuu ahaa ciyaaryahan Kolombiyaan ah oo u ciyaari jiray booska weerarka. Waxaa lagu naanaysi jiray "El Maestro".
​
## Shaqada Ciyaareed

Wuxuu ku dhashay Santa Marta, Arango wuxuu shaqadiisa kubbadda cagta ee xirfadlenimada ka bilaabay kooxda Deportes Caldas sanadkii 1948, wuxuuna horyaalka kula guuleystay Caldas sanadkii 1950. Wuxuu ahaa ciyaaryahanka kaliya ee Kolombiyaan ah ee ku jiray kooxdii ugu horreysay ee xirfadleyaal ah ee Deportes Samario sanadkii 1950. Wuxuu sidoo kale u soo ciyaaray kooxaha Atlético Nacional, Santa Fe, Independiente Medellín, Cúcuta Deportivo iyo Millonarios oo ku yaalla Kolombiya, Monarcas Morelia oo ku taal Mexico, iyo La Salle, Vasco iyo Litoral oo ku yaalla Venezuela.
​Arango wuxuu saftay 22 kulan isagoo dhaliyay lix gool xulka qaranka Kolombiya intii u dhaxeysay 1946 ilaa 1965. Wuxuu dhaliyay goolkii ugu horreeyay ee Kolombiya ee isreeb-reebka Koobka Adduunka, kaas oo ahaa madax uu ka dhaliyay Uruguay magaalada Bogotá 16-kii Juun 1957.
​
## Guulaha

### Caalami

**Kolombiya**
*Biladda Dahabka ee Ciyaaraha Bartamaha Ameerika iyo Kariibiyaanka (1): 1946
​
## Tixraac

​
## Xiriirinta dibadda

*
​
Víctor Luna

​**Víctor Emilio Luna Gómez** (27 Oktoobar 1959 – 28 Janaayo 2024) wuxuu ahaa ciyaaryahan iyo maamule kubbadda cagta oo Kolombiyaan ah. Isagoo ahaa daafac, wuxuu u saftay 21 kulan xulka qaranka Kolombiya intii u dhaxeysay 1983 ilaa 1985. Wuxuu sidoo kale qayb ka ahaa xulkii Kolombiya ee tartankii Copa América 1983. Luna wuxuu u dhintay wadne istaag 28-kii Janaayo 2024, isagoo jira da'da 64 sano.
​
## Tixraac

​
## Xiriirinta dibadda
​

​
Nelson Silva Pacheco

​**Alfonso Nelson Silva Pacheco** (8 Oktoobar 1944 – 10 Janaayo 2025) wuxuu ahaa ciyaaryahan u dhashay Uruguay balse u dhashay Kolombiya oo u ciyaari jiray booska weerarka.
​
## Shaqada Ciyaareed

Silva Pacheco wuxuu u ciyaaray kooxaha Uruguay ee Danubio iyo Liverpool ka hor inta uusan u guurin Argentina sanadkii 1966. Ugu dambeyntii wuxuu ka wareegay kooxda Argentina ee Rosario Central isagoo ku biiray kooxda Kolombiya ee Atletico Nacional sanadkii 1970.
​Wuxuu xilligiisii ugu fiicnaa ku qaatay Atletico Junior intii u dhaxeysay 1973 ilaa 1976. Sanadkii 1973 wuxuu ku guuleystay kabta dahabka ah (Golden Boot) isagoo noqday gooldhaliyihii ugu sareeyay horyaalka heerka kowaad ee Kolombiya isagoo dhaliyay 36 gool.
​Intii lagu guda jiray waqtigaas ayuu qaatay dhalashada Kolombiya, waxaana loo doortay inuu u saftay saddex kulan xulka qaranka Kolombiya sanadkii 1975. Wuxuu sidoo kale qayb ka ahaa xulkii Kolombiya ee tartankii Copa América 1975.
​
## Dhimashada

Silva Pacheco wuxuu ku dhintay Barranquilla, Kolombiya 10-kii Janaayo 2025, isagoo jira da'da 80 sano.
​
## Tixraac

​
## Xiriirinta dibadda
​

​
Kiril Ivkov

​**Kiril Lozanov Ivkov** (; 21 Juun 1946 – 24 Maayo 2025) wuxuu ahaa ciyaaryahan Bulgaariya ah oo u ciyaari jiray booska daafaca, isagoo si gaar ah ugu caan baxay u ciyaarista kooxda Levski Sofia. Sanadihii 1974 iyo 1975 waxaa loo magacaabay Ciyaaryahanka Bulgaariya ee Sanadka.
​Ivkov wuxuu kulankiisii ugu horreeyay u saftay Bulgaariya sanadkii 1968, isagoo saftay 44 kulan isla markaana dhaliyay hal gool muddo kow iyo toban sano ah oo uu ku jiray shaqada caalamiga ah. Wuxuu qayb ka ahaa xulkii uga qayb galay Ciyaaraha Olombikada xagaaga 1968, halkaas oo Bulgaariya ay ku guuleysatay biladda lacagta. Ivkov wuxuu kabtan u noqday dalkiisa 10 jeer, wuxuuna ka qayb galay Koobka Adduunka 1974.

## Shaqada Naadiga

Wuxuu ku dhashay Pernik, Ivkov wuxuu shaqadiisa ka bilaabay naadiga deegaanka ee Metalurg. Sanadkii 1966, wuxuu ka tagay si uu ugu biiro kooxda horyaalka sare ee Minyor Pernik. Ka dib hal xilli ciyaareed oo uu la qaatay Minyor, Ivkov wuxuu ku biiray Levski Sofia halkaas oo uu kula guuleystay afar koob oo Horyaalka Bulgaariya ah iyo afar koob oo Koobka Bulgaariya ah. Wuxuu kow iyo toban sano ku qaatay Levski, isagoo dhaliyay 15 gool 375 kulan oo uu saftay tartammada oo dhan.
​

## Dhimashada

Ivkov wuxuu dhintay 24-kii Maayo 2025, isagoo jira da'da 78 sano.
​
## Guulaha

### Ciyaaryahan

**Levski Sofia**
​Horyaalka Bulgaariya: 1967–68, 1969–70, 1973–74, 1976–77
​Koobka Bulgaariya: 1969–70, 1970–71, 1975–76, 1976–77
​**Bulgaariya**
​Biladda Lacagta ee Ciyaaraha Olombikada xagaaga: 1968
​**Shakhsi ahaan**
​Ciyaaryahanka Bulgaariya ee Sanadka: 1974, 1975

​===Maamule===

**Levski Sofia**
​Koobka Bulgaariya: 1985–86
​
## Tixraac

​
## Xiriirinta dibadda
​Macluumaadka Ciyaaryahanka ee LevskiSofia.info
​
​
Moses Effiong

​**Moses Effiong** (4 Oktoobar 1959 – 26 Janaayo 2025) wuxuu ahaa ciyaaryahan Nayjeeriyaan ah oo u ciyaari jiray xulka qaranka Nayjeeriya isagoo ahaa goolhaye. Wuxuu ku guuleystay tartanka Koobka Qaramada Afrika 1980 isagoo matalayay Nayjeeriya.
​Effiong wuxuu ku dhintay Maraykanka 26-kii Janaayo 2025, isagoo jira da'da 65 sano, ka dib xanuun muddo dheer hayey.
​
## Guulaha

**Nayjeeriya**
​Koobka Qaramada Afrika: 1980
​Horyaalka Naadiyada Galbeedka Afrika: 1983, 1984
​
## Tixraac

​
Loic Wakanumuné

**Loic Wakanumuné** (dhashay 27 Maarso 1985) waa ciyaaryahan reer New Caledonia ah oo u ciyaara booska daafaca kooxda AS Magenta ee horyaalka New Caledonia Super Ligue.
​
## Tixraac

​
José Paes

​**Francisco José Paes** (; 26 Maarso 1946 – 1 Agoosto 2025) wuxuu ahaa ciyaaryahan xirfadle ah oo u ciyaari jiray booska daafaca. Isagoo ku dhashay Brazil, wuxuu u ciyaaray xulka qaranka Ecuador.
​
## Shaqada
​
Paes wuxuu shaqadiisa ka bilaabay kooxda dhalinyarada ee Portuguesa de Desportos 1960-yadii, wuxuuna si xirfadaysan ugu ciyaaray kooxda laga bilaabo 1966 ilaa 1971, markaas oo uu u wareegay kubbadda cagta Ecuador. Waxaa looga yeeray kooxda gobolka São Paulo iyo xulka qaranka Brazil, laakiin isaga oo aan garoonka gelin.
​Isagoo la jooga Barcelona SC, wuxuu ku guuleystay saddex horyaal oo qaran, sanadihii 1971, 1980, iyo 1981. Wuxuu u saftay 12 kulan xulka qaranka Ecuador intii u dhaxeysay 1979 ilaa 1981. Wuxuu sidoo kale qayb ka ahaa xulkii Ecuador ee tartankii Copa América 1979. Paes wuxuu dhintay 1-dii Agoosto 2025, isagoo jira da'da 79 sano.
​
## Tixraac

​
## Xiriirinta dibadda
​

​
Braulio Musso

​**Braulio Enrique Musso Reyes** (8 Maarso 1930 – 18 Juun 2025) wuxuu ahaa ciyaaryahan reer Chile ah oo u ciyaari jiray booska garabka bidix ee kooxda Universidad de Chile intii u dhaxeysay 1951 ilaa 1968. Wuxuu xubin ka ahaa xulka qaranka Chile ee Koobka Adduunka FIFA 1962 isagoon wax kulan ah ciyaarin.
​Musso wuxuu dhintay 18-kii Juun 2025, isagoo jira da'da 95 sano.
​
## Guulaha

**Universidad de Chile**
​Horyaalka heerka kowaad ee Chile: 1959, 1962, 1964, 1965, 1967
​
## Tixraac

​
Taariikhda deefow

**Degmada Deefow: Taariikh, Deegaan iyo Asal-magaceed**

Degmada Deefow waa degmo ka tirsan gobolka Hiiraan, waxaana si rasmi ah degmo loo aqoonsaday sannadkii 1984. Degmadan waxay caan ku tahay wax-soo-saarka beeraha iyo xoolaha nool, taas oo ka dhigaysa meel muhiim u ah nolol-dhaqameedka iyo dhaqaalaha bulshada ku dhaqan.

Deegaanka Degmada Deefow waxaa asal ahaan degay beesha Makane, taas oo ahayd beeshii ugu horreysay ee deegaan rasmi ah ka dhigata. Bilowgii hore, degsiimada Deefow waxaa aasaas u ahaa shan oday oo ka tirsan beesha Makane, kuwaas oo ahaa Ahlu Dariiqo, una yimid deegaanka ujeeddooyin diimeed iyo nololeed.

Waqtigaas kadib, waxaa Deefow si walaaltinimo ah loogu soo dhaweeyay beesha Sure, gaar ahaan Faqay Muxumed, waxaana la siiyay deegaan iyo hoy ku saleysan walaalnimo, wada-noolaansho, iyo is-aaminaad, maadaama ay iyaguna ahaayeen Ahlu Dariiqo.

Si kastaba ha ahaatee, maanta waxaa muuqata in walaaltinimadii iyo heshiiskii hore la dafiriayo, iyadoo ay jiraan dad sheeganaya in ay kaligood leeyihiin deegaanka, isla markaana ku doodaya in dhulka bari iyo qorrax-siin-barrina uu yahay mid iyaga gaar u ah, halka xaqiiqdu tahay in dhulkaas lagu siiyay wadaag iyo kalsooni bulsho.

Degmada Deefow waxaa mara ama ku taalla buundo taariikhi ah oo loo yaqaan Buundada Liiq-Liiqato, taas oo uu dhisay gumeystihii Talyaaniga. Buundadan ayaa astaan u ah kaabeyaashii gumeysiga, waxaana sidoo kale degmada ku yaallay saldhig ay ku lahayd Dowladdii Dhexe ee Soomaaliya xilligii barisamaadka.

Dhanka degsiimada iyo kala-qaybsanaanta gudaha, Degmada Deefow waxay u qaybsantaa laba qaybood oo waaweyn:

Deefow Bari, oo ka kooban laba xaafadood:

Bartamaha

Bacaad

Deefow Qorraxsin, oo isaguna ka kooban laba xaafadood:

Dhagran

Deefow Galbeed

Ugu dambayn, Degmada Deefow magaceedu hore uma ahayn kan ay maanta wadato. Magacii hore ee deegaanka waxaa la oran jiray “Dhaaifa”. Magaca “Deefow” waxaa bixiyay hoggaamiye ka tirsanaa gumeystihii Talyaaniga, kaddib markii uu ku adkaaday ku dhawaaqidda magaca “Dhaaifa”, sidaas awgeedna uu u baddalay “Deefow”. Sidaa darteed, magaca maanta la isticmaalo ma aha magacii saxda ahaa ee asal ahaan deegaanka loogu yiqiin, balse waa magac ka dhashay duruufo gumeysi.

Waxaan xoojinaad deegaankas waxaa asal ahaan u leh, beesha makane, maantane walalheen reer faqay muxumed ku mahaysano dhulkii shalay la siiyay waa dad aan wada dagno deefowna maanta si wada jir ah waxaa u leh: Reer faqay muxued iyo beesha Makane..

Beenta iyo mala-awaalka aan jirin dadka halaga daayo..

Lasoco qaybta xigta ee Taariikhda deefow.......

Waa aniga oo ah Axmed Cumar Muxumed(Axmed showqi)
Mohamed Ibrahim Ali

Mohamed Ibrahim Ali Waxa uu si gaar ah ugu xeel dheer yahay arrimaha bulshada, horumarinta dhalinyarada, iyo abaabulka jaaliyadaha. Noloshii Hore iyo Dhalasho Mohamed Ibrahim Ali waxa uu ku dhashay Magaalada Muqdisho, gaar ahaan Degmada Wadajir, sanadkii 1991.

## wax barashadiisii

Waxbarashadiisa hoose iyo sare waxa uu ku qaatay Magaalada Beledweyne, Gobolka Hiiraan.
Heerka jaamacadda, waxa uu waxbarasho ku qaatay Soomaaliya iyo Uganda, isaga oo bartay culuum la xiriira hoggaaminta, horumarinta bulshada, iyo maamulka.
Shaqo iyo Waayo-aragnimo
Mohamed Ibrahim Ali waxa uu soo qabtay xilal kala duwan oo dhinaca maamulka, bulshada, iyo siyaasadda ah, kuwaas oo ay ka mid yihiin:
Xoghayaha Degmada Beledweyne (2017–2018)
Aasaasaha iyo Guddoomiyaha Ururka Dhalinyarada Hirshabeelle (2016–2018)
Guddoomiyaha Jaaliyadda Hirshabeelle ee Uganda (2022)
Aasaasaha iyo Guddoomiyaha Urur Siyaasadeedka Sahan
Khibrad Arrimaha Bulshada
Mohamed Ibrahim Ali waxa uu leeyahay khibrad ballaaran oo dhinaca arrimaha bulshada ah, isaga oo si gaar ah diiradda u saaray.

## Abaabulka iyo horumarinta dhalinyarada

Xoojinta wadajirka bulshada
Horumarinta doorka jaaliyadaha dibadda
Ka-qaybgalka siyaasadeed ee bulshada

## Doorka Bulshada

Waxa uu si firfircoon uga qayb qaatay dhaqdhaqaaqyada bulshada, dhiirrigelinta dhalinyarada, iyo horumarinta ururro bulshada u adeegaya, isaga oo door muuqda ka qaatay isku-xirka bulshada gudaha iyo dibadda dalka.
Warsame Rooti primary and Secondary school

Warsame Rooti primary and Secondary school wuxuu ku yaal Degmada Halgan waxaana dhisay  2025 waxaa ka faa'idaysan doona bulshada deggan degmada Halgan si lacag la'aan ah. Iskuulku wuxuu ka diiwaan gashan yahay wasaaradda waxbarashada Soomaaliya 🇸🇴 waxaana wax ka dhiga macalimiin leh khibrad iyo aqoon durugsan maadooyinka ay dhigayaan, kuna wanaagsan barbaarinta ubadka
Jiraan kombe

📜 TAARIIKHDA IYO DHISMAHA BEESHA JIIRAAN KOOMBE
Hiddaha, Sharafta, iyo Cududda Kablalax Daarood.

(HORDHAC)

Beesha Jiiraan Koombe waa mid ka mid ah beelaha ugu faca weyn uguna taariikhda dheer qoyska Kablalax ee tirsan durriyadda Daarood Ismaaciil. Waxay caan ku yihiin taariikh qotodheer oo ku suntan guur-guurka iyo deegaansashada dhul ballaaran oo ka tirsan Geeska Afrika.

🌍 DEEGAANNADA AY DEGAN YIHIIN
Beesha Jiiraan Koombe waxay si istiraatiiji ah u deggan tahay saddex aag oo muhiim ah:

1. Deegaanka Soomaalida (Itoobiya)
Aagga Faafan (Xudunta Beesha): Waxay lafdhabar u yihiin degmada Bambas (Gursum), halkaas oo ay ka yihiin 75% dadka deegaanka. Sidoo kale, waxay saameyn weyn ku leeyihiin degmooyinka Baabili iyo Galaalshe.
Aagga Sitti: Waxay deegaan ballaaran ku leeyihiin degmada  Goota (Erer Gota).

Deegaanka Oromada: Waxay ku baahsan yihiin magaalooyinka Fuyaanbira, Matahara, Baali, iyo Balbalayti.

2. Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya
Gobolka Nugaal: Waxaa beesha loogu magac daray degmada caanka ah ee Godob Jiiraan. Magaaladan waxaa ku aasan odaygii weynaa ee Jiiraan Koombe (Eebbe ha u naxariistee).
Gobolka Bakool: Waxay deggan yihiin magaalooyinka xudduudka ku yaalla ee Yeed, Aato, iyo Washaaqo.

🌳 ABTIRSIGA IYO LAFAHA BEESHA
Beesha Jiiraan Koombe waxay u kala baxdaa shan (5) garab oo waaweyn, kuwaas oo mid kastaaba leeyahay lafo iyo tafiir caan ah:

🔱 SHANTA TIIR EE JIIRAAN KOOMBE:

1.SANDHEERE.

       2.jidwaaqle.

3.bahgalimays.

        4.Gaame.

5.cali bare.

1.saandhere
  •reer mumin
     •reer libaan 
       •reer nuur 
         •reer abakor 

2.jidwaaqle
  •reer adan farah
    •reer adan xusen 
      •reer motibele 

3.bahgalimays
  •reer sacad 
    •reer abokor 

4.gaame 
  •reer mowliid 
     •reer reer limaay 
       •reer Adan wariyo 
          •reer duule 

5.cali bare 
  •cali halo
    •reer askar 
      •reer khaliif 
        •reer ciise gadiid 
           •reer cabdi
  

👑 HOGGAANKA DHAQANKA (SULDAANKA)
Beeshu waxay leedahay nidaam dhaqan oo aad u xooggan, kaas oo door muhiim ah ka ciyaara nabadaynta iyo wada-noolaanshaha bulshada Geeska Afrika.
Suldaanka Guud: Suldaan Cabdi Cabas Ibraahim.

Xarunta Suldaanka: Magaalada Bambas, Aagga Faafan.
“Jiiraan Koombe: Taariikh fog, Abtirsi sugan, iyo Midnimo waarta..

W/Q: Suldaan abdalla moha moha
Niko Omilana

**Nikolas Daniel Adegbajumo Omilana** (wuxuu dhashay 4 Maarso 1998) waa YouTuber Ingiriis ah, saameyn leh, majaajillo ah iyo musharrax siyaasadeed oo joogto ah. Wuxuu la shaqeeyay Chunkz dhowr jeer.
FK Žalgiris

**Futbolo klubas Žalgiris**, oo loo yaqaan **FK Žalgiris**, ama si fudud **Žalgiris**, waa naadi kubadda cagta xirfadle ah oo Litwaaniya ah oo fadhigeedu yahay Vilnius. Naadigu wuxuu ku tartamaa TOPLYGA, oo ah horyaalka ugu sarreeya kubadda cagta Litwaaniya. Naadiga waxaa la aasaasay Dinamo sanadkii 1947.

## Tixraac

## Eeg waliba
* FK ŽALGIRIS
* TOPLYGA
Sooyaalka beesha jiraan koombe

Taariikhda beesha Jiraan Koombe waxay si weyn ugu dhex milantay halgankii dheeraa ee ay Soomaalidu kula jirtay boqortooyadii Xabashida iyo difaacii gobolka Harar. Maadaama ay degaan deegaan muhiim ah oo u dhexeeya dhulka sare (Highlands) iyo banka Jigjiga, waxay galeen dagaallo go'aamiyey masiirka deegaankaas.
Halkan waxaa ku qoran qodobbada ugu muhiimsan ee halgankooda:
1. Halgankii Saldanaddii Cadal (Qarnigii 16aad)
Jiraan Koombe iyo walaalahood Geri Koombe waxay ahaayeen laf-dhabarta ciidankii Imaam Axmed Gurey.
Dagaalkii Shimbra Kure: Beelaha Koombe waxay ka mid ahaayeen cutubyadii ugu horreeyay ee jabiyay ciidankii Boqor Libne Dengel sannadkii 1529-kii.
Doorkooda: Waxay ahaayeen dadka aqoonta u leh dhulka buuraleyda ah ee Harar, taas oo sahashay in ciidanka Islaamku ay ku dhuftaan kuna dhuumaaleystaan dhulkaas adag.
2. Difaacii Harar iyo Xiriirka Oromada
Dagaaladii ugu cusbaa ee ay beeshu gashay waxay ka dhaceen nawaaxiga Harar iyo Gursum xilliyadii ay socdeen guuritaanka weyn ee qowmiyadda Oromada (Oromo migrations).
Dagaalladii Gursum: Beesha Jiraan Koombe waxay dagaallo qaraar la gashay beelaha Oromada ee doonayay inay la wareegaan dhulka beeraha ah ee u dhow Harar.
Natiijada: In kasta oo cadaadis badani jiray, Jiraan Koombe waxay ku guuleysteen inay sii haysadaan deegaannada istiraatiijiga ah sida Bambas, kuwaas oo ilaa maanta ah xarumahooda rasmiga ah.
3. Dagaalkii Chelenqo (1887)
Kani waa mid ka mid ah dagaallada ugu xanuunka badan ee ay gashay beesha Jiraan Koombe.
Xaaladda: Markii uu Boqor Menelik II soo weeraray Harar, beesha Jiraan Koombe waxay ka mid ahayd ciidankii uu hoggaaminayay Amiir Cabdullaahi (Amiirkii ugu dambeeyay ee Harar).
Geesinimada: Waxay safka hore kaga jireen dagaalkii looga adkaaday ciidankii Harar, taas oo horseedday in magaalada Harar ay gacanta u gasho Itoobiya. Halgankaas wuxuu ahaa mid lagu difaacayay madax-bannaanida iyo diinta.
4. Halgankii Gobolka Fafan (Qarnigii 20aad)
Beeshu waxay door firfircoon ka qaadatay dhaqdhaqaaqyadii xorriyad doonka ee Soomaali Galbeed, gaar ahaan:
Halgankii WSLF (Western Somali Liberation Front): Dagaalkii 1977-kii, beesha Jiraan Koombe waxay ka mid ahayd beelihii sida tooska ah ula dagaalamay taliskii Dergiga ee Itoobiya, iyagoo hubka u qaatay xoreynta dhulka Jigjiga iyo nawaaxigeeda.
Halkay ku dambeeyeen maanta?
Maanta, beesha Jiraan Koombe waxay ku dambaysay inay noqoto beel deggan deegaan istiraatiiji ah oo dhanka dhaqaalaha iyo beeraha muhiim u ah:
Degmooyinka: Waxay si buuxda u degaan Gursum (Bambas), Babili, iyo qaybo ka mid ah Jigjiga.
Saamaynta: Waxay leeyihiin maamuus iyo ixtiraam weyn oo dhanka dhaqanka ah, iyagoo xiriir dhow la leh beelaha kale ee Soomaalida iyo kuwa aan Soomaalida ahayn ee ay deriska yihiin, taas oo ka dhigtay inay noqdaan buundo isku xirta ganacsiga iyo nabadda aaggaas.
Ma jeclaan lahayd inaan kuu faahfaahiyo hogaamiyeyaashii ama geesiyaashii ugu caansanaa ee beesha Jiraan Koombe kaga jiray dagaaladaa..

https://military-history.fandom.com/wiki/Matan_ibn_Uthman_Al_Somali
Sheekh maxamed faarax culusow

Taariikhda Sheekh Maxamed Faarax Culusow (1896–1993)
Magaca: Sheekh Maxamed Faarax Culusow
magaca hooyada Bareey cartan cusmaan yare ugaas 
Sanadkii Dhalashada: 1896
Goobta Dhalashada: Gobolka Galgaduud, gaar ahaan Degmada Ceel Buur, dhulka miyiga ah ee u dhexeeya Jacar iyo Derri
Geeriyooday: 1993 – Mako Al-Mukarrama
Da’da: 97 sano
🌿 Noloshiisii Hore
Sheekh Maxamed Faarax Culusow aabbihii wuxuu geeriyooday isagoo ku jira caloosha hooyadii, waxaana soo korisay hooyadiis. Qur’aanka Kariimka ah ayuu dhammeeyey isagoo da’ yar, wuxuuna si degdeg ah u galay barashada culuumta shareecada.
📚 Waxbarashadiisa
Waxbarashadiisa diinta Islaamka wuxuu ku soo qaatay magaalooyin ay ka mid yihiin:
Ceel Buur
Raggaceele
Warshiikh
Muqdisho
Marka
Mayoongale
🕌 Dariiqada & Caqiidada
Dariiqada: Qadiriyo
Caqiidada: Ashcariyo – wuxuu raacsanaa manhajkii uu aasaasay Abu al-Hasan al-Ash'ari
Madhabka Fiqhiga: Madhabka uu aasaasay Imam al-Shafi'i
Wuxuu ka mid ahaa culimada suufiyada Soomaaliya, gaar ahaan Qadiriyada, wuxuuna caan ku ahaa tarbiyada ruuxiga ah, tasawufka, iyo mideynta bulshada.
🤝 Macallimiintiisa & Xiriirkiisa Culumada
Sheekh Maxamed Cusmaan Xiltire (Sheekh Oyaye Cade) – Sheekhiisa Tawasulka
Sheekh Cali Mayo – oo ka tirsanaa suufiyada Axmadiyada
🏫 Adeeggiisa Diiniga
Wuxuu maamul ka ahaa xer weyn oo lagu barto cilmiga diinta iyo goob fuqaro lagu quudiyo.
Wuxuu sameeyey dalado ay ku mideysan yihiin kooxaha suufiyada Soomaaliya.
Noloshiisa oo dhan wuxuu u huray adeegga diinta Islaamka.
👥 Ardaydiisa
Sheekh Aadan Dheere
Sheekh Ismaaciil Sheekh Maxamed Faarax Culusow
Sheekh Duub Weyne
Khaliif Muxudiin Sheekh Maxamed Faarax Culusow
Khaliif Ilka Dahab
🌙 Geeridiisa
Sheekhu wuxuu ku geeriyooday Mako Al-Mukarrama sanadkii 1993, waxaana lagu aasay dhulka barakeysan ee ku dhow Xaramka.
Suldan cabdulxamiid

= Suldaan Cabdulxamiid II =
**Cabdulxamiid II** (Cusmaaniyadda: عبد الحميد ثانی; Sebtembar 1842 – Febraayo 1918) wuxuu ahaa suldaankii 34-aad ee dowladda Cusmaaniyiinta, isagoo xukumaayay dalka intii u dhaxaysay 1876 ilaa 1909. Wuxuu ahaa khaliifkii ugu dambeeyay ee si dhab ah u jimicsada awoodda dowladda ka hor intaanay dhicin.

## Noloshiisii Hore
Cabdulxamiid wuxuu ku dhashay magaalada Istanbuul, waana wiilka Suldaan Cabdulmakiid I. Wuxuu ahaa nin aqoon u leh suugaanta, farshaxanka, iyo dhismaha. Wuxuu xukunka la wareegay 31-kii Agoosto 1876 ka dib markii laga xayuubiyay walaalkiis Murad V.

## Arrimaha Siyaasadda
Suldaan Cabdulxamiid wuxuu xukunka qabtay xilli dowladda Cusmaaniyiintu ay ku jirtay xaalad adag oo loogu yeeri jiray "Ninka buka ee Yurub".

* **Dastuurka:** Horraantii xukunkiisa, wuxuu ku dhawaaqay dastuurkii ugu horreeyay ee dowladda (Kanun-i Esasi), inkasta oo uu markii dambe hakiyay si uu u xoojiyo awoodda dhexe.
* **Midaynta Islaamka (Pan-Islamism):** Wuxuu dhiirigeliyay midnimada muslimiinta caalamka si uu uga hortago awoodaha reer Galbeedka.
* **Tareenka Xijaas:** Mid ka mid ah mashaariicdiisii ugu waaweynayd wuxuu ahaa dhisidda tareenka isku xira Dimishiq iyo Madiina si loo fududeeyo xajka iyo isgaarsiinta.

## Arrimaha Falastiin
Suldaan Cabdulxamiid waxaa lagu xasuustaa mowqifkiisii adkaa ee ku aaddanaa dhulka Falastiin. Wuxuu si qayaxan u diiday inuu dhul ka iibiyo dhaqdhaqaaqa Siyonis-ka, isagoo yiri:*"Ma iibin karo xitaa hal taako oo dhul ah, sababtoo ah* *waa hanti muslim, ee wuxuu u dhaxeeyaa umadda muslimiinta ah."*

## Dhicitaankiisii iyo Geeridii
Sannadkii 1908, kacdoon ay sameeyeen kooxda "Turkida Da'da yar" (Young Turks) ayaa ku khasbay inuu dib u soo celiyo dastuurkii. Sannadkii 1909, waxaa laga xayuubiyay xilka, waxaana loo masaafuriyay magaalada Salonika. Wuxuu ku geeriyooday Istanbuul sannadkii 1918.
Reer Mu'min Jiraan kombe

**Waa beeel facwayn** oo kamid ah jifida **saandhere** ee beel waynta **jiraan kombe** beeshani waxay kamid tahay laf-dhabarta iyo hogaanka beesha saandhere ee jiraan kombe. 

Reer mu'min xusen waa farac kamid ah ah jifida saandhere ee **jiraan kombe** waxay caan kuyihin hogaan dhaqamed codkar ah tariikh facwayn iyo dhul hodan ah oo ku fidsan gobolka fafan ilaa bariga harar gee ee dalka itoobiya.

**Reer mumin xusen** waxay manta degaan rasmi ah ugu fidsanyihin dhulwaynaha labada tog ee boorale iyo dakhate inta udhaxaysa waxayna deganyihin.. 

***Senterada ama tuloyinka*** 

■**Najax  Ex Maja**

**■gambacaseye**

**■gadhbalayo**

**Reer mu'min xusen waxay ukala baxan sadex beel oo wawayn oo kala ah** 

● **Reer ibraahim mumin**

**●Reer catoosh mumin**

**●Reer ismacil mumin** 

Waxa somaray waxgarad badan oo magac iyo mamusba kulaha besha facawayn ee jiraan kombe waxana kamid aha suldaan cumar ibraahim iyo wilkiisi xaashi cumar ibrahim oo masiirka guud ee beelwaynta jiraan kombe mudo nus qarni ah so hayay 

Waa geed labka iyo laf-dhabarta jifida saandhere ee beelwaynta jiraan kombe waxana suldaanka guud ee besha haya suldaan mowliid axmed catoosh oo ah isimka iyo oday dhaqamedka talada udambaysa leh masulna ka ah masiirka guud ee reer mu'min xusen.  

Tarikhdan waxa qoray oo so aruurshay suldaan abdalle moha..
Af Tonga (Saambiya iyo Simbaabwi)

**Af Tonga**, sidoo kale loo yaqaano **Sambiisi**, waa luqad laga hadlo Saambiya iyo waqooyiga Simbaabwi.
## Tixraac
Waqtiga aaga

**Saacadaha deegaannada** (Time zones) waxay siiyaan aagag gaar ah oo ka tirsan Dhulka waqti maalin ah oo ka horreeya ama ka dambeeya saacadaha deegaannada deriska la ah. Tani waxay u dhacdaa sababtoo ah marka ay maalin tahay dhinac ka mid ah dhulka, dhinaca kale waa habeen. Waxaa jira 24 aag-saacadood oo u qaybiya dhulka waqtiyo kala duwan, mid kastaana wuxuu leeyahay magac u gaar ah, sida North American Eastern Time Zone. Aagga North American Eastern Time Zone waxaa ku yaalla magaalooyin waaweyn oo ku yaalla Woqooyiga Ameerika sida New York City iyo Miami.
​
​Greenwich Mean Time (GMT) wuxuu billowday sanadkii 1675. Tani waxay ahayd markii la dhisay Royal Observatory, Greenwich si looga caawiyo maraakiibta inay helaan longitude-kooda (dhigaha) marka ay badda ku jiraan. GMT wuxuu ahaa tixraaca rasmiga ah ee ilaalinta waqtiga xilli magaalo kasta ay lahayd waqti maxalli ah oo ka duwan kuwa kale. Markii tareennadu bilaabeen inay dad badan si degdeg ah ugu kala qaadaan magaalooyinka waqtiyada kala duwan leh, waxay qaateen aagagga saacadaha si ay u fududeeyaan shaqada. Markay ahayd qiyaastii 1900, ku dhowaad dhammaan waqtiga dhulka wuxuu ahaa qaabka aagagga waqtiga rasmiga ah.
​Greenwich Mean Time hadda waxaa looga yeeraa UTC (Coordinated Universal Time). UTC waa halbeegga waqtiga ee adduunka. Dhammaan qaybaha kale ee adduunka waa la leexiyaa (lagu daro ama laga gooyo) iyadoo loo eegayo dhigahooda. Inta badan aagagga waxaa lagu leexiyaa saacad buuxda, laakiin waxaa jira qaar lagu leexiyo nus saac ama 45 daqiiqo.
​Qaybo ka mid ah adduunka waxay raacaan Daylight Saving Time (DST), muddadaas xagaaga ahna waxay hal saac ku daraan saacadooda cadceedda ee caadiga ah.
​Xagallada dhulka (poles), waqtigu waa UTC gudaha North Pole iyo UTC+12 gudaha South Pole.
​Aagagga saacadaha waxaa loogu lambareeyaa xiriirka ay la leeyihiin UTC, markaa gudaha Los Angeles aagga saacaddu wuxuu noqonayaa UTC−8, gudaha London UTC+0, gudaha Rome UTC+1, gudaha New Delhi-na waa UTC+5:30.
​
Qorshaha lambarrada taleefanka

**Qorshaha lambarada taleefanka** waa nidaam loo isticmaalo isgaarsiinta si macaamiisha loogu siiyo lambarada taleefanka iyo in lagu hagaajiyo wicitaanada taleefanka ee dhex mara shabakadda taleefanka. Qorshaha lambarada ee xiran wuxuu ku soo rogaa lambarada dherer go'an, sida ka jirta Woqooyiga Ameerika (10-god). Qorshaha lambarada ee furan wuxuu yeelan karaa lambaro taleefan oo dhererkoodu kala duwan yahay.

**Qorshaha garaaca** wuxuu dejiyaa nooca lambarka taleefanka ee aag cayiman. Tan waxaa ku jira lambarka dalka, lambarada gelitaanka, lambarka aagga iyo dhammaan isku-darka godadka la garaaco. Tusaale ahaan, shabakadda taleefanka ee dadweynaha ee Woqooyiga Ameerika (PSTN) waxay isticmaashaa lambaro taleefan oo leh 3-god oo lambarka aagga ah iyo 7-god oo lambarka taleefanka ah.
Kala soocida cimilada Köppen

**Kala-saaridda cimilada ee Köppen** waa mid ka mid ah nidaamyada loogu isticmaalka badanyahay kala-saaridda cimilada. Waxaa soo saaray Wladimir Köppen, oo ahaa aqoonyahan Jarmal ah oo ku takhasusay cimilada, abbaara sanadkii 1900 (isaga oo dhowr wax ka beddel oo dambe ku sameeyay, gaar ahaan 1918 iyo 1936). Waxay ku fadhidaa fikradda ah in dhirtu tahay muujinta ugu fiican ee cimilada, sidaa darteed xuduudaha aagga cimilada waxaa loo xushay iyadoo lala socdo qaybsanaanta dhirta.

## Nidaamka
***Group A** waa kuleyl. Celceliska heerkulka bisha ugu qaboob waa inuu ugu yaraan ahaadaa 18° C.
***Group B** waa engegan - saxare iyo lamadegaan-xigeen/semi-arid. Celceliska roobka dhaca waa inuu ka yaraadaa qaddar cayiman oo ku xiran heerkulka.
***Group C** waa mesothermal, cimilada kuleyl-xigeenka iyo dhaxandhexaadka ah. Bilaha ugu diirran waa inay lahaadaan celcelis ka sarreeya 10° C, bisha ugu qaboobna waa inay lahaataa heerkul u dhexeeya 0 ama -3° C ilaa 18° C. Kooxdan waxaa ku jira kuleyl-xigeenka qoyan, Badda Cad, dhulka sare, iyo badweynta.
***Group D** waa microthermal ama qaaradeed (xagaayo kuleyl/diirran iyo jiilaallo qabow) iyo subarctic (xagaayo gaaban oo diirran iyo jiilaallo qabow). Bilaha ugu diirran waa inay lahaadaan celcelis ka sarreeya 10° C, bilaha ugu qaboobna waa inay lahaadaan celcelis ka yar 0 ama -3° C.
***Group E** waa qabowga qallafsan iyo buuraleyda. Bisha ugu diirran waa in celceliska heerkulkeedu ka yaraadaa 10° C.

## Bogagga la xiriira
* Climatology

## Tixraacyo
"Dagaalka Iraan iyo Maraykanka, Iyo Israael 2026"

**Dagaalka Iraan iyo Maraykanka, Iyo Israael 2026
**
* **ama**:cirka iyo marcaka dgaaalka iran /mayraykanka iyo israael
* dilka 1000+

Iran waxay la kulantay duqaymo culus bishii March 2026, Iran waxay aragtay duqeymo waaweyn iyo Iran waxay gantaalo ku garaacday wadamada bariga dhexe sida Kuwait, Saudi Arabia, UAE iyo Qatar oo ay la socdeen diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee aan duuliyaha lahayn ee aan duuliyaha lahayn ee aan duuliyaha lahayn ee aan duuliyaha lahayn ee aan duuliyaha lahayn ee aan duuliyaha lahayn ee aan duuliyaha lahayn ee aan duuliyaha lahayn ee aan duuliyaha lahayn ee aan duuliyaha lahayn ee aan duuliyaha lahayn ee aan duuliyaha lahayn ee aan duuliyaha lahayn ay la socdaan dad lagu dilay Carabta badweynta ilaa March 2026

## warka
* https://edition.cnn.com/cnn-enters-iran-ldn-digvid
* https://www.bangkokpost.com/world/3211979/war-in-the-middle-east-latest-developments
Faarax shire godor

**Faarax Shire Godor** (1930–2023) wuxuu ahaa oday dhaqameed Soomaaliyeed oo ka soo jeeday beesha **Warsangeli**, gaar ahaan jilibka **Muxumud**. Wuxuu ku dhashay sanadkii 1930 deegaan u dhow magaalada Ceel Afweyn ee gobolka Sanaag. Waxaa lagu yaqaanay aftahanimo, kaftan xikmad leh, deeqsinimo, iyo doorkii uu ku lahaa nabadaynta iyo xallinta khilaafaadka bulshada. == Noloshiisii hore == Faarax Shire Godor wuxuu ku soo barbaaray deegaan dhaqameed xoolo-dhaqato ah oo ku yaalla gobolka Sanaag. Intii uu korayay wuxuu bartay dhaqanka iyo xeerarka bulshada Soomaaliyeed, taasoo ka dhigtay nin lagu ixtiraamo taladiisa iyo hadalkiisa. == Doorkii bulshada == Faarax Shire Godor waxaa lagu yaqaanay inuu ahaa oday aftahan ah oo hadalkiisa dadka soo jiidan jiray. Wuxuu caan ku ahaa inuu runta u sheego dadka isagoo ku dara kaftan iyo xikmad, taasoo dadka ka qoslin jirtay halkii ay ka xanaaqi lahaayeen. Waxaa sidoo kale lagu xasuustaa inuu ahaa nin deeqsi ah oo bulshada dhexdeeda lagu yaqaanay gacan furnaan iyo caawinta dadka. == Ka qayb qaadashadii nabadaynta == Sanadkii 1993, Faarax Shire Godor wuxuu ka mid ahaa odayaashii ka qayb qaatay nabadayntii u dhexaysay beelaha Harti iyo Isaaq. Wuxuu ka qayb qaatay dadaalladii lagu dejinayay colaadaha iyo lagu soo celinayay wada noolaanshaha bulshada. == Geeridiisa == Faarax Shire Godor wuxuu geeriyooday sanadkii 2023, isagoo ku dhintay deegaanka Shimbiraale oo ku dhow magaalada Ceerigaabo ee gobolka Sanaag. == Dhaxalka == Waxaa lagu xusuustaa aftahanimo, kaftan xikmad leh, deeqsinimo, iyo doorkii uu ku lahaa nabadaynta iyo dejinta khilaafaadka bulshada.
Jiraan koombe

Beesha jiraan kombe waa beel facwayn oo kamid ah afarta beelod ee koombe kabalaax waxayna besha wada dhalasho kadhaxaysa beelaha Harti kombe , Gari kombe , xarla kombe beeshu waabel facwayn oo deganka ubadan ay degta uu yahay bariga harar ee itobiya khastan deganada 

Gursum ,
Fuyambira ,
Bambas ,
Galalshe,
Borale , 
Diredawa ,
Babili ,
Matahara ,
Erergota ,
Dhagaxle iyo meelo kale oo badan.

Beshu waxay ukala baxda 5 laamod oo wawayn oo kala ah.

1.saandhere||

                        2.calibare ||

3.bahgalimays ||

             4.jidwaqle||

5.game||

Midkasta oo kamidan waxa kasi farcama jifoyin wawayn oo samayn dhaqale mid siyasaded iyo ciidanba leh.

•sandhere waxu dhalay [1]

  •reer mumin
    •reer libaan 
       •reer abokor 
         • reer nuur 

•Calibare waxu dhalay [2]

 • reer ciise gadid 
   •reer askar
     •reer khaliif 
       •cali halo 
         •reer cabdi 

•Bahgalimays waxu dhalay [3]

 • reer sacad 
    • reer abokor 
    

•Jidwae waxu dhalay [4]

 • reer adan farah 
    •reer adan xusen 
      •reer motibele 

•Gaame waxu dhalay [5]

  •reer mowliid 
    •reer limaay 
       •reer adan wariyo 
         •reer duule

Besha waxasomaray saldanado badan oo tarikhi ah waxana saldanada guud ee beesha jiraan kombe haya reerka saandhere ladhaho waxana isaga dambeyay saldanadaas cuqashan hoos kuxusan 

1.suldaan obsiye glued

        2.suldaan farah kahim

3.suldaan maxamed kahin 

       4.suldaan abdinasir rafaad 

5.suldaan dahir shuuqe 

        6.suldaan cumar ibrahim 

7.suldaan xaashi cumar 

Iyo suldaanka guud ee hada talada haya suldaan cabdulahi mohamoud mohamed yare kuna magac dheer suldaan shaam.

Alle ha unaxariiste awoowgii guud ee beshu kaso farcantay ee jiraan kombe waxa uu ku asanyahay degmada godob jiraan ee gobolka nugaal...

Waxa qoray oo diyaarshay tarikhdan iyo fahfahinta beshan abdulahi yare✌️
Cabdalla Sabti

**Cabdalle Sabti** waa mid ka mid ah beelaha waaweyn ee ka tirsan beel-weynta **Sabti**, gaar ahaan qabiilka **Murursade**, oo ka mid ah beelaha loogu tixraaca badan yahay Hawiye.

### Taariikhda iyo Deegaanka
Beesha Cabdalle Sabti waxay si jireed iyo taariikhi ahba u degtaa gobollada dhexe ee Soomaaliya iyo caasimadda Muqdisho. Deegaannada ugu muhiimsan ee ay ku xooggan yihiin waxaa ka mid ah:

* **Gobolka Galgaduud:** Gaar ahaan degmada Ceelbuur iyo agagaarkeeda.
* **Gobolka Banaadir:** Degmooyin ay kamid yihiin Dayniile iyo qaybo ka tirsan gobolka oo dhan.

### Qaabdhismeedka iyo Qaybaha
Cabdalle Sabti wuxuu u kala baxa dhowr lafood oo waaweyn, kuwaas oo caan ku ah nabad-doonid, ganacsi, iyo aqoon. Sida dhaqanka beelaha Soomaaliyeed yahay, beeshu waxay leedahay hoggaan dhaqameed (Ugaas ama Nabad-doon) oo matala danaha beesha iyo xallinta khilaafaadka.

### Lafaha Waaweyn ee Cabdalle Sabti:

# **Habsheeye Cabdalle:** Oo ah laf aad u ballaaran.
# **Maxamed Cabdalle:** Oo loo yaqaanno (Nabadsame).
# **Yaxye Cabdalle.**

### Doorka Arrimaha Bulshada
Beeshu waxay door muhiim ah ka ciyaartay:

# **Siyaasadda:** Waxay lahaayeen xubno muhiim ah oo ka soo muuqday dawladaha kala duwan ee Soomaaliya tan iyo xorriyaddii.
# **Dhaqaalaha:** Waxay caan ku yihiin ganacsiga iyo horumarinta deegaannada ay degaan.
# **Hoggaanka Diinta:** Waxaa beesha ka dhashay culimo waaweyn oo ka qayb qaatay fidinta diinta Islaamka iyo baridda shareecada.
Waraabeeye

Waraabeeye  waa degmo ka tirsan gobolka Togdheer waxaana la dagay qiyaas ahaan 1950 sidoo kale degmadu waxay Xarun u ahayd mujaahidiintii SNM waa degmo ku suntan halgan iyo xorayntii dalka.

Gudoomiyihii ugu horeeyay wuxuu ahaa 

Aadan waraabeeye wakhtigan la joogo

Waxa gudoomiye ama mayor ka ah degmada waraabeeye Xamse shaqale 

Qabiil ahaana waxa degmada waraabeeye daga Habaryoonis Reer Xuseen
Xuseen Aw-Faarax

Xuseen Aw-Faarax ( dhintay 1999) wuxuu ahaa abwaan iyo qoraa  Soomaaliyeed oo qoray heesta calanka ee Qolobaa Calankeed
Cumar Belbey

**Omar Cherif Belbey** (dhashay 7 Oktoobar 1973) waa horey u ahaan jiray ciyaaryahan xirfadle ah oo u ciyaari jiray booska khadka dhexe. Isagoo ku dhashay Faransiiska, wuxuu u matalay Aljeeriya tartankii Koobka Qaramada Afrika 2002 ee ka dhacay Mali.

Finalkii 1996 Coupe de France ee ay la ciyaareen AJ Auxerre, Belbey wuxuu gool u dhaliyay kooxda Nîmes Olympique.

## Sharafta
**Nîmes**
* Kaalinta labaad ee Coupe de France: 1996 Coupe de France
* Championnat National: 1997

## Tixraac