open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dhulka Soomaalida ee Ingiriiska

**Dhulka Soomaalida ee Ingiriiska** () waxa ay ahayd mustacmarad hore oo katirsanayd Midowga boqortooyada Britan waxa ay kutaalay Geeska Afrika. Kadib markii ay madax banaanideeda qaadatay waxa ay lamidawday somalilada qaybtii taliyaanigu gumaysan jiray.
Gobolkani wuxuu madaxbanaanida ka qaatey gumeystihii Ingiriiska 26 Juun 1960kii maalintaasi oo ah **[[Maalinta Xoriyada Soomaaliya|Maalinta Xoriyada Somaliland]]**

## Taariikh
Qarniyadii dhexe waxa ay ahayd boqortooyo awood aad usaraysa leh oo la odhan jiray Saldanadii Cadal bilawgii qarnigii 19aad ayay ingiriisku qabsadeen xeebaha wadankan.laakiin ingiriisku si fiican gacanta ugumaydhigin ilaa ay kala wareegeen masar oo markaas gacanta kuhaysa dagaalkii labaad ee dunida waxa Dhulka Biritishka ee Soomaaliya ay gacanta u gashay ciidamada taliyaaniga ilaa ingiriisku ay markale dib u qabsadeen.waxa ay madaxbanaanida qaadatay 26-06-1960 maalmo kadib waxa ay lamidawday dadka somaliyeed qaybtii taliyaanigu gumaysan jiray sanadii. 1991 waxa ay dib ulasoo noqotay madaxbanaanideeda (**Eeg** Somaliland)

## Xigasho
* answers.com
* britishsomaliland.blogspot.com
* britannica.com
## Sidoo kale fiiri
* Maalinta Xoriyada Soomaaliya
* 1 Luuliyo 1960kii

## Tixraac
Gumbax

**Gumbax**  waa degmo ku taalo gobolka Bari oo ku caan ah kaluumaysiga waxayna kale oo caan ku tahay bacaad buuro oo kale ah ayaa ku wareegsan cimiladeeduna waa jawi gabow sanadka intiisa badan Bari

Degmadan waxaa degen beesha Dubays ee reer Xasan  Maxamud Harti (warsangeli)
Gargoore

**Gargoore** waa degaan hadda waqtigaan la joogo, waxa ayna  ku taala gobolka Bari

**gargoore** waa degaan aad u qurxoon bilicka iyo istiraajiyda waxa ay leedahay laba tog oo biyo mareeno oo la kala yiraahdo **kalaale** iyo **wadaayimo**. 

Waxa ay leedahay ceel biyood aad u macan marka loo fiiriyo bari waa meesha ugu biyaha macaan.

Waxaa ay leedahay maydi iyo beeyo aad u fara badan waana meesha ugu ganacsiga fiican waana meesha uu takhliga puntland marka loo fiiriyo dhinaca maydiga iyo beeyada laga keeno.

Gargoore waxa ay leedahay waxbarsho tayo fiican, waxa ayna waxbarshada kaga fiican tahay tuulooyin iyo degmooyin caan ka ah Bari sida Xaafuun. Hurdiye. Gumbax. Dardaare.  Foocaar.  Xandha.  Careysimow IWM.

**W/Q**: Abdirizak Ayaanle Artan.
Meygaag

**Meygaag** waa deegaan hoos taga degmada bookh degmadaan waxay caan ku tahay xoolaha nool iyo biyo mareeno marmar aafeeya dad iyo duunyo waxase intaas u dheer kaymo jiq ah,

degmadaan waxaa degan beelo badan sida, Reer-Darawiish, majeerteen , iyo madhibaan.
Madaxwayne kuxigeen

**Madaxweyne ku xigeen** (; ; ) waa madaxa labaad ee ugu sareeya dowlad wadan ama dal. Sida caadiga ah, madaxweyne ku xigeenku waxa uu madax u yahay dhamaan xubnaha dowlada ee madaxtooyada. Waxaa mararka qaar dhacda in ra'iisul wasaaruhu ka awood sareeyo madaxweynaha. 
Si kastaba ha ahaatee, madaxweyne ku xigeenku waxaa inta ugu badan ku soo baxaa doorasho shacabka ama golle.

Madaxweyne ku xigeen waa nin madax ah oo madaxweynaha doorto.
madaxweeyne kuxigeenka, waxaa loogu tala galay, haddii oo madaxweeynaha jiito, in oo booskiisa galo.

Dhinaca kale, ereyga "madaxweyne" waxaa sidoo kale isticmaala ururada madaxa banaan, shirkadaha ganacsiga iyo xisbiyada; kuwaasi oo macnaha ereygu u taagan yahay "qofka ugu sareeya ururkaasi ee go'aanka ugu dambeeya gaadhi kara".
Madaxwayne kuxigeen waa jagada labaad ee dawlad shirkad amaba wax kasta oo xila oo leh madaxweyne.

= Sharaxaad =
Madaxweyne waa taliyaha ugu sareeya ee dowlad kaasi oo ku soo baxa doorasho shacab ama golle. Madaxweynuhu wuxuu talada heyn karaa wakhti go'an oo inta ugu badan u dhexeysa 4 sano ilaa 8 sano. Inta ugu badan dowlada caalamku waxay leeyihiin madaxweyne iyo madaxweyne ku xigeen kuwaasi oo talada la wareega wakhti isku mid ah. Hadii madaxweynaha wax gaadhaan ama geeriyoodo waxaa talada dalkaas la wareega madaxweyne ku xigeenka.

=La Xidhiidha=
*Madaxweyneyaashii Khatumo
* Madaxweyne
* Boqor
* Madaxweyne ku xigeen
* Ra'iisal Wasaare
* Dowlad
* Siyaasad

=Sidoo kale fiiri=
* Madaxweyneyaashii Soomaaliya
=Tixraac=
Quito

Dakka jamhuuriyada Ikwadoor waxa uu ka mad yahay wadamada qaarada Laatiin Ameerika ama koonfur Ameerika dalka jamhuuriyada Ikwadoor waxa uu xuduud lawadaagaa dalalka kala ah kolombiya beyruu iyo iyo bad weynta baasafika oo dhinaca koonfur galbeed kaga teedsan.

### Guápulo, Quito

File:(Guápulo) Buena Vista black and white.JPG
File:(Guápulo) Calle pic. z.JPG
File:(Guápulo) Calle pic. e.JPG
File:(Iglesia de Guápulo) vista to gonzalez suarez quito.JPG
File:(Iglesia de Guápulo) pic. b.JPG
File:(Guápulo) Calle pic. b.JPG
File:(Guápulo) Calle pic. a.JPG
Balidhidhin

**Balidhidin** (Soomaali: Degmada Balidhidin ) waa degmo ku taal waqooyi bari gobolka Bari ee dalka Soomaaliya.
## Tixraac
"Laba iyo Toban Shakhsi, oo ay ku jiraan Maleeshiyo Ajaanib ah, ayaa si iskood ah isugu soo dhiibay Ciidamada Ammaanka Puntland"
Jiingada

**Jiingada**() (), **Jiingada** Waa Magaalo ka tiran magaalooyinka gobolka Bari, Waxay ku barbar taalaa laamiga isku xira Boosaaso iyo gobolada kale ee dalka. Waxaa la assaasay sanadii 1945, waa magaalo koreysa waxaanna Jihada Woqooyi Bari ka xiga Beeraha Dhud oo ah deegaan Beereed qayb weyn ka ciyaara nolosha Dhaqan-dhaqaale ee Magaalada. 

Magalada waxaa ilahay ku abuuray oo degen beesha Dubays ee Maxamuud Harti (warsangeli) 

Jiingada waxaa ku hareeraysan Deegano ku wanaagsan daaqsinta sida Dooxada Niriq, Dooxooyinka Jiingada Iyo Banka Jiingada. Magaalada waxay aad buux dhaaf u noqotaa xilliga xagaa baxa markaas oo dad badan oo Magaalada Boosaaso ka yimi ay yimaadaan.

## Waxbarashada
Marka loo eego Wasaaradda Waxbarashada Dowladda Puntland, Jiinagada waxaa ku yaala labo Iskool oo Hoose & Dhexe ah, sidoo kale waxaa ku yaala Iskoolo lagu barto luuqadaha qalaad, Iyo Maderisooyin Quraanka Kariim ka ah lagu barto.   

## Tixraac
Tuulada Jiingada ayaa ka mid ah meelaha lagu soo dhoweeyay Madaxweyne Maxamed Cabdullaahi Farmaajo 

  Shir Nabadeed oo Ka Furmay Tuulada Jiingada oo Shalay Agagaarkeeda dagaal ka dhacay
Tasjiic

tasjiic waa degmo ka mid ah degmooyinka gobolka bari waxaana dega beesha Reer Gabdoon iyo reer ugaas ee sal danada beel weynta dihiishe (morcase)
Baargaal

**Baargaal** (, ) waa magaalo ku taala waqooyibari gobolka Bari ee wadanka Soomaaliya.
Baargaal waa degmo ku taalo gobolka Bari ee dhinaca woqooyi bari ee dalka Soomaaliya. Degmadaan waa degmo xeebeed waxeena ku taalaa meelaha buuraha ah woqooyiga gobolka bari ee dhinaca maamul goboleedka Puntland.
Hudisa

**Hudisa** hudusa waa magaalo aad iyo aad u qurux badan waxa ay katirsantahay dagmada Shiikh
ee Somaliland
Raage Oomaar

**Raage Oomaar** Waa wariye soomaaliyeed oo caan ka ah caalamka oo dhan.Raage waxa uu ku dhasahay caasimada Muqdisho, taariikhda marka ee aheed 19-juun 1967, waxa dhalay nin ganacsade wayn oo caana.Raage eheladiisa waxee ka soo jeedaan woqooyiga soomaaliya gaar ahaan magaalada hargeysa markii uu raage gaadhay laba sano ayay caailadiisu u guureen wadanka ingiriiska, halkaas ayuu raage wax kubartay noloshiisana ku dhistay.Raage waxa uu aad u bartay taariikhda kadib waxa uu noqday suxufi.waxa uu u sheqeeyay BBCda sanadkii 2006 waxa uu u wareegay Aljaziira qaybta ingiriisiga. raage waxa uu aad ugusoo caanbaxay kadib markii ay bbcdu u dirtay in kasoo warmo dagaalkii Ciraaq halkaas oo khatartii kajirtay uu markasta hortaagnaa kamarada si uu caalmka war cada ugasiiyo waxa kasocda ciraaq.
waxa uu imika sida la sheegay ku biiray telefishanka TV5 isagoo ka tagay jasiira laanta afka englshta
Garxajis

Garxajis waa beelaha ka mid ah beelaha Isaaq. Garxajis wuxuu u kala baxa Ciidagale  iyo Habar Yoonis waa labada reer ugu ballaadhan beelaha isaaq 65%  Deegaan ahaan,waana reeraha ugu waaweyn qabiilada soomaaliyeed tiro ahaan.waxay soohdin qabiil la leeyihiin Ogaden dhinaca koonfureed, iyo dharw jilib ee Isaaq dhinaca galbeed, iyo dhinaca bariga wuxuu habaryoonis soohdin la leeyahay reer darawiish iyo Warsangeli.
Waa reer dagaan ku ah
Somaliland,koonfur Somalia, Ethiopia  waxay luGu qiyaasa tiradooda 3Milyan iyo dheeraadHabaryoonis iyo Ciidagale waxa laysku dhaha [Garxajis (G36)](https://Garxajis&#x20;(G36)) Waana awooda beelaha isaaq Yagoo ah (2) labadoduba Laba reer oo waa wayn hadana Habaryoonis waa beel ka wada badan beelaha dhamaan isaaq Halka marka la qiimaynayo beelaha isaaq habaryoonis lagu qiimeeyo 55% Ciidagale waa reerka 2aad Amaba 3aax ee ugu badan Isaaq
Geesaley

**Geesaley** (Soomaali: Gesalay , Carabi: جآسالآي , sidoo kale loo yaqaano Gesulli , waa magaalo xeebeed dhacda waqooyi bari ee gobolka Bari ee Soomaaliya Waxay ku taallaa gobolka Puntland Hoyga beerta timirta ee ugu weyn Geeska Afrika.
## Goobta
Geesaley waxa ay ku taal 11°44′49.76″N 50°30′12.47″E , waxa ay ku beegan tahay Gacanka Cadmeed . Waxay ku taal 4 mayl-badeed (4.6 mayl) waqooyi-bari ee Murcanyo iyo 2.6 mayl-badeed (3 mayl) koonfur-galbeed ee Habo . 
## Juqraafiga
Magaaladu waxa ay ku taal meel dheer oo banaan ah oo ay ku yaalaan kumanaan timir ah oo ay ku hareeraysan yihiin buurta Jebel Murcanyo iyo gacan dheer oo ku taal gacanka cadmeed . ' macneheedu waa buur af Carabi ah ), silsiladda buuruhu waxay ku fidsan tahay gobolka Bari ilaa xeebta badweynta Hindiya ee Baargaal . Waxay ka kooban tahay dhagax nuurad ah oo midab leh , iyo sidoo kale dhagax ciid ah , shale iyo quartz . 
## Maamulka
April 8, 2013, dawladda Puntland waxay ku dhawaaqday in la samaynayo gobol cusub oo la wadaaga Geesaley iyo Cape Guardafui , waxaana loo bixiyey Gardafuul . Waxaa laga soo saaray gobolka Bari , wuxuuna ka kooban yahay saddex degmo, wuxuuna xarun u yahay Caluula .
## Waxbarashada
Sida ay sheegtay wasaaradda waxbarashada Puntland, deegaanka Geesaley waxaa ku yaalla 1 dugsi hoose dhexe. 
## Sidoo kale eeg
Taariikhda Badmareenka Soomaalida

Juqraafiga Soomaaliya
## Tixraac
"Puntland - Dugsiga Hoose"
Mareero

**Mareero** waa deegaan ku yaal gobolka Bari, wuxuu qiyaastii 30 kiilomitir u jiraa Boosaaso. waa deegaan aad u ballaaran oo leh Marso taariikhi ah, waa dhul buuralay iyo xeeb ah oo sida ay la sheegay ay ku duugan yihiin khayraadyo fara badan. Xilligii burburka Marsada Dabiiciga ah ee Mareero waxay ahayd meesha ay ka dhoofaan Tahriibayaasha ugu badan ee kala yimaada dhaamaan dalalaka geeska afrika. 
Mareero sidoo kale waa deegaan dalxiiseed leh xeeb qurux badan oo loo dalxiis tago.

## External Links

Marero, Somalia
Hantaara

**Hantaara** () waa deegaan aad u  Balaaran  oo ka kooban qaybo badan oo kala duwan. wuxuu ku yaal gobolka Bari Soomaaliya. Waxaa ka mid ah Magaalada Hantaara oo ah deegaan taariikhi ah, Marsada hantaara oo ah Marso dabiici (divine harbor) oo muddo dheer wax laga dhoofsanaayay Waxna lagala soo degi jiray, Sidoo kale Khooriga Hantaara waa khooriga ugu weyn Soomaaliya waxaana ku soo xirta shixnadaha Kala duwan ee Bada cas ku safraya Xiliyadda ay dabayluhu kacaan ee ay adag tahay in Bada lagu safro. Waxaa ku yaala Beero waaweyn oo maguurto ah waxayna leedahay Ilo biyoodyo aan go'in.  
Hantaara waxay ka mid tahay Meelo loo Asteeyay inay ku duugan yihiin Macdan Iyo Dhuxul dhagaxda, 
wuxuuna aad Hodon uugu yahay geedka Xijjiga (Frankincence).
Xilligii Isticmaarka Iyo wixii ka horreeyayba deegaanka Hantaara waxaa ka jiray maamulo gacanta ku hayay deegaanka, Waxaana soo xukumay rag kala duwan oo uu ugu caansanaa Cali Bustiile oo deegaanka Suldaan ka ahaa, 

## Tixraac
Buur Gaaban

**Buur Gaaban** Waa Tuulo ku taal Gobolka Bari ee Dalka Soomaaliya, Buur gaaban waa Deegaan Xeebeed ka mid ah deegaanada ku teedsan Bada cas, ilaa 45 kiiloomitir ayeey dhnak bariga ka xigtaa Magaalada Boosaaso ee Xarunta gobolka Bari ee Puntland Soomaaliya.

Deegaankan xilli hore ayaa la degay, waxaana la degnaa mudo dheer oo qarni dhaafsiisan. Wxay deris dhow latahay Magaalada Bacaad oo ay wax aan badnayn isu jiraan.
Buruc

buruc.jpg
**Buruc''(Burua)**'' waa degmo ku taalo gobolka Bari Waa magaalo ku taala Waqooyi Bari  Soomaaliya, waxayna kamid tahay magaalooyinka ugu facaweyn gobolka Bari

Magaalada Buruc waxay ka tirsan tahay Dawladda Puntland.

Si kastaba ha ahaate, magaalada Buruc waxay dhacdaa bada cas ,waxay dhanka bari kaxigtaa magalada Bosaso ,waxayna ujiraa masaafa dhan 65km,waxayna magaaladu ka saraysaa biyaha bada joog dhan 4,377 mitir. Juquraafi ahaan magaalada Buruc waxay saaran tahay buuro, dooxyo iyo deegaan caro bataax leh. Si la mid ah magaalooyinka kale ee ku yaala xeebaha Soomaalia, dhismayaasha magaalada Buruc waxay caan ku yihiin farshaxanka iyo qurxinta dhagaxa dabiiciga ah ee laga helo buuraha ku hareersan magaalada.

Guud ahaan, magaalada Buruc waa tan ugu da'ada wayn iyo ugu bulshada badan magaalooyinka Bari waxa degan ahan udegan besha Cabdikombe si ba besha wayn e Jambel tajir marka laga reebo Boosaaso, waxaana ku nool Magaalada shacab dhan 200,000qof. Deegaanka magaaladan waxaa aad uga baxa geedka timirta xijiga iyo beeyada.waxay kaloo caan kutahay burta Bahaya o 2km ujirta.

## Government building

## See also
* Government of Somalia
* Politics of Somalia

## External links

* official Rosenbad building website
Barookhle

**Barookhle** waa deegaan hoos yimaada degmada carmo,  waa deegaan beereedka ugu weyn gobolada Puntland wuxuuna sannadkii Soo saara dalag aad u tira badan waxaa deegaanka Ku yaala in ka badan 200 oo beero waa weyn waxay Ku taal ama dhacdaa gobolka Bari
Dalweyn

**Dalweyn** (, ).  Waa magaalo ku taal Gobolka Bari Soomaaliya Waxay 135 Kilomitir ka xigtaa dhanka Koonfureed Magaalada Bosaso

## Taariikhda & Nolosha
Magaaladan waxaa la assaasay qiyaastii 1950, Magaalada Dalweyn oo markii hore ku bilaabatay berkedo reer guuraagu ka cabaan ayaa si tartiib tartiib ah isugu rogtay meel laga helo waxyaabo yar yar oo kamida waxyaabaha qiimaha u leh nolosha aadanaha sida daawada, raashinka, dharka iyo waxyaabaha gol-gol ahaanta loo isticmaalo qaybtood, Sidaas ayeey ku koray magaalada dalweyn ilaa ay ka noqotay bar weyn oo caan ah loona soo doonto waxyaabo badan oo qiima u lahaa nolosha dadkii ku xeera degaanada ka agdhow magaalada oo badidood Reer guuraa ahaa. 
Dalweyn iyo inta badan deegaanada ku xeeran waa dhul Illaahay waxaase reer ahaan dega ama ay deegaan u tahay beesha reer *Zekeriye* oo kamida beelaha Dishiishe.

## Jewiga
Dalweyn waa mid kamida magaalooyinka ugu qaboow dalka, Xilliga qaboobaha Caddaadiska Heer kulku wuxuu gaaraa 6°C taas oo ah qabow aad u daran. Inta badan saddexda xilli ee kale waxaa jira jewi aad u wanaagsan oo aan qabow iyo kul aad u daran lahyn.
Yalho

**Yalho**, ama **Yahlo** waa Magaalo ku taal gobolka Bari Puntland Soomaaliya, waxay   ka xigtaa dhanka koonfureed magaalada Boosaaso. Waa Irridda keliya ee gaadiid dhuleed ka soo geli karo Magaalada Boosaaso, waxaa la asaasay qarnigii 16-aad, Waxay ka mid tahay magaalooyinka ugu qadiimisan dalka Soomaaliya. Yalho waa mid ka mid ah magaalooyinka laga helo Xijjiga waxa kale oo magaaladu leedahay khayraadyo kala duwan oo ay ka mid yihiin Dahabka,beeraha oo ay aad qani ugu tahay biyo ilo ah oo durduraya  Shidaalka iyo Macdanta. 
Waxaa ku fariisin ciidan oo muhiim u ah hubinta waxaayba gelaya gudaha magaalada Boosaaso.

Magalada waxaa ilahay ku abuuray oo degen beesha Dubays ee Maxamuud Harti (warsangeli)

## Maamulka
Yalho maamul ahaan waxay ka tirsan tahay degmada Bosaso ee xarunta gobolka bari, Sidoo kale magaaladu waxay leedahay maamul hoosaad waxaana ka jira ururo dhowr ah oo ay leeyihiin qaybaha kala duwan ee bulshada rayidka ah.
Waxa ku yaal saldhiga weyn oo ay leeyhiin ciidamada daraawishta iyo PSF.
Deegaanka waxaa degan dhishiishe 

Gudoomiye degaanka yalho

Xassan maxamud Yusuf 

Gudoomiye ururka dhalinyarad degaanka yalho ee howla wadaag 

Maxamed Cali qawaare

Taliyaha ciidanka daraawishta deganka yalho karin mareero

Taliye saadiq bashiir qooqne

## Taariikhda
Waxaa jira khilaaf la xiriira xilligii la asaasay Magaalada maadaama magaaladu tahay magoolo soo jireen ah, waxaase la isku raacsanyahay in magaaladani jirtay ka hor qarnigii 16-aad. Yalho waxay leedahay Ilo biyeedyo aan go'in waxaana hareereheeda ah noocayada kala duwan ee dhirta "Xijjiga" sidoo kale magaaladu waxay leedahay deegaamo dhul daaqsimeed ah. Arrimahan oo la isu geeyay ayaa kadhigay magaalada mid soo jireen oo leh cimri facweyn maadaama ay kulansatay waxyaabihii nolosha dadka qiimaha u lahaa.
*Yalho waxag leedahay beero isugu jira beero khudaareed waqtiile ah iyo beeraha geed miroodku ka boxo ee maguurtada ah, waxaa jira kaymo waaweyn oo isku dhafan indhahana u roon soona jiita dalxiisayaal fara badan. magaaladani waxay ka mid tahay meelaha ay u soo dalxiis iyo doogsi tagaan bulshada reer Boosaaso.
## Tixraac
Adna Adan

**Adna Adan Ismaaciil** (Dhalatay 8dii Sabtamar 1937) Waa umuliso, kalkaaliso caafimaad, Halgamaa , Siyaasiyad iyo wasiiradii u horaysay ee haween ah ee qabatay xilka wasaarada arrimaha dibada ee Soomaalilaand. Sidoo kalana waxa ay ahayd wasiiradii ee u horaysay ee Arrimaha Qoyska iyo Daryeelka  ee Soomaalilaand. 

Waxa ay aasaastay maareeyana ka tahay Cusbitalka caanka ee Edna Adam ee ku yaal magaalada Hargeysa, Kaas oo ku takhasusay Daryeelka umusha iyo caruurta lana furay 2002dii. 

Adna Adan waxa kale oo ay ahayd marwadii Ra'iisal wasaarahii hore ee dalka Soomaaliya sidoo kalana ahaa madaxwayniee labaad ee Soomaalilaand, Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal. 

Buug ay nolosheeda kaga sheekaysayso ayaa soo qortay kuna qoran afka ingiirska soona baxay 2019 "A Woman of Firsts".
Antananarifo

**Antananarifo** waa caasimada dalka Madagaskar, waana xarunta ganacsiga ee dalka. waxaana degan dad gaaraayo ilaa 903,450 oo qof.
Bamako

waa caasimada dalka Maali, waxaama 2009 degenaa 1.8 miliyan oo qof.Magaaldaan waxee hormaro Wabiga Nijer.waana magaalada ugu wayn dalkaasi waxayna dhacdaa dhinaca koonfur gal need EE dalkaasi said waxen mag salads ceeb soo bills stay war nigiri  19 EE milia digs
Barasafille

**Barasafille** waa caasimada Jamhuuriyadda Kongo. Magaaladaan waxaa degan dad gaaraayo ilaa 1.7 miliyan oo qof (2015).
Akara

**Akara** ama (Accara) waa caasimada dalka Gaana. Magaaladaan waxaa degan dad gaaraayo ku dhawaad 2.27 miliyan oo qof (2012).
Abuja

**Abuja** waa caasimada dalka Nayjeeriya  waxayna dhacdaa bartamaha,waxaana kunool kudhawaad 1,924,000
lagos waxa ay kamid tahay caasimadaha dib loo aas aasay ee cusub, waxaana la biloobay sideetanaatkii qarnigii hore waxayna noqotay caasimad 12 dec, 1991.
Waxaa ku yaal halka laga xakumo dalka, sidoo kale maxkamadda sere iyo xaunta golaha qaranka, wali ilaa iyo hadda si fiican uma dhisna oo lama dhamaystirin.  

*Abuja waa magaalo ujeedo loo dhisay.*Abuja waxay helaysaa xiiso inta lagu jiro usbuuc dhamaadka.

*Abuja waxay hoy u tahay shirkado badan oo sarsare iyo hay'ado shirkadeed oo ku yaala Nigeria, W. Africa.

## Tixraacyada



.

.
.
Harare

**Harare** waa caasimada dalka Simbaabwi awaana magaalda uguwan

     
Harare (/ hərɑːreɪ /; [3] si rasmi ah loo magacaabay Salisbury ilaa 1982 [4]) waa caasimadda iyo magaalada ugu badan ee Zimbabwe. Waxaa ku yaal waqooyi bari ee dalka oo ku yaal qalbiga taariikhiga ah ee Mashonaland, magaaladu waxay leedahay dad lagu qiyaasey 1,606,000 (2009), [5] oo leh 2,800,000 oo ku yaalla agagaarka caasimadda (2006). Maamul ahaan, Harare waa magaalo weyn, oo sidoo kale ku jirta magaalada Chitungwiza iyo Epworth [6] Waxay ku taallaa heerka sare ee 1,483 meter (4,865 feet) oo ka sarreysa heerka badda iyo cimiladeeduna hoos ugu dhacdo qaybta sare ee jilicsan.
Magaalada waxaa la aasaasay 1890kii Pioneer Column, oo ah ciidan yar oo adeega shirkadda British South Africa, waxaana lagu magacaabaa Fort Salisbury kadib markii Ra'iisal Wasaaraha Ingiriiska Lord Salisbury. Maamulayaasha shirkadaha ayaa cirib tiray magaalada oo waxay ku ordeen ilaa ilaa laga gaaro Koonfurta Rhodesia oo ay dowladdu masuul ka ahayd 1923-dii. Salisbury wuxuu ahaa ka dib markii uu kursiga ka ahaa Koonfurta Rhodesian (later Rhodeian) iyo, intii u dhaxaysay 1953 iyo 1963, caasimadda Federaalka Dhexe ee Afrika. Waxay tiri Salisbury ilaa 1982-kii, markii loo magacaabay Harare sannad-guuradii labaad ee madax-bannaanida Zimbabwe.
Harare waa Zimbabwe hoggaanka siyaasadda, maaliyadda, ganacsiga iyo xarumaha isgaadhsiinta, iyo xarunta ganacsiga ee tubaakada, galleyda, suufka iyo citrus. Alaabooyinka la soo saaro waxaa ka mid ah dhar biro, birta iyo kiimikooyinka, dahabna waxaa laga helaa aagga. Xaafadaha magaalada waxaa ka mid ah Borrowdale, Helensvale, Greendale, Chisipite, Shawasha Hills, Mbare, Highfield, Kuwaad, Marlborough, Mabelreign, Vainona, Mount Pleasant iyo Avondale, Glen View, Budiriro, Southlea Park, Warren Park; xaafadaha ugu raaxeysan waa waqooyiga. Jaamacadda Zimbabwe, Jaamacadda ugu da'da weyn (oo la aasaasay 1952), waxay ku taallaa Mount Pleasant, oo qiyaastii 6 km (3.7 mi) woqooyi ka xigta bartamaha magaalada. [7] Harare wuxuu hoy u yahay dhulka ugu caansan ee baaritaanka jaamacadda, Harare Sports Club, iyo kooxda Dynamos F.C., kooxda ugu guulaha badan ee Zimbabwe.
Bort Lois

Bort Lois waa caasimada dalka Mauritius

Port Louis waa caasimada Mauritius . Waxaa aasaasay Fransiiska sanadkii 1735. Waxaa loogu magac daray boqorkii Faransiiska ee xilligaas Louis XV. Magaaladan oo ku taal xeebta badweynta Afrika (Hindiya). waa magaalada ugu weyn dalka, waxaana ku nool 150 kun oo qof. Port Louis, magaalo deked ah, waxay ku taal gobolka Port Louis ee dalka. Waxaa kaloo magaalada ku yaal garoon diyaaradeed oo caalami ah.


File:Voie rapide à Port Louis (février 2020) - 2.jpg|thumb|Bort Louis
File:Vue d'un quartier de Port Louis (février 2020) et d'une voie rapide.jpg|thumb|Bort Louis
File: Voie rapide à Port Louis (février 2020) - 1.jpg|thumb|Bort Louis
File:Le Costa Mediterranea dans la rade de Port Louis (Maurice) le 29 février 2020.jpg|thumb|Bort Louis
Kigali

**Kigali** waa caasimada dalka Ruwanda

Kigali (Kinyarwanda: [Kiɡɑlí]) waa caasimadda iyo magaalada ugu weyn Rwanda. Waxay u dhowdahay xarun juqraafi qaran. Magaaladu waxay noqotay Rwanda dhaqaalaheeda, dhaqaalaheeda, iyo gaadiidka tan iyo markii ay noqotay caasimadda madax-bannaanida 1962-kii. Magaaladu waxay martigelisaa degaanka ugu weyn iyo xafiisyada madaxwaynaha Rwanda iyo wasaaradaha dawladda. Magaaladu waxay ku taallaa gobolka Kigali, oo la ballaariyay Janaayo 2006, iyada oo qayb ka ah dib-u-habeyn dawladeed ee dalka. Xadka magaalada Kigali ayaa daboolaya dhammaan gobolka; waa la isku halleynayaa. Magaaladan magaaladu waxay daboolaysaa qiyaastii 70% xuduudaha dowladeed. [1]

## Sido Kale fiiri
* Rwanda
* Afrika
* Uganda
Lilongwe

**Lilongwe** waa caasimada dalka Malawiwaxa ay kutaalaa badhtamaha dalka gaar ahaan waxa ay kutaalaa Webiga Lilongwe waxa ay magaaladu aad ugu dhawdahay xuduudha dalalka Musanbiig iyo Saambiya. waxa kunool dad gaadhaya 597,609 sida lagu sheegay tirakoob lasameeyay sanadii 2003,
Lobamba

**Lobamba** waa caasimada boqortooyada Swasiland waa magaalda koowaad ee boqortooyadaas yar.magaalda waxa kuyaala golaha sharci dejinta iyo xafiisyada dawlada oo dhan. dadka kunool magaaldan waxa ay gaadhayaan 5800 kun oo qof magaaldani waxa ay caan kutahay xafladaha iyo karnafaalda faraha badan ee lagu qabto
Lome

**Lome** waa caasimada dalka Togo, dadka kunool waxa lagu qiyaasaa 700000 kun oo qof, Lome waxa ay saarantahay Gacanka Gaanbiya, waa caasimada maamulka iyo xaga waxsoosaarka waana dakada ugu wayn wadanka Togo,waxyaabaha ay magaaladu soosaarto waxa kamida Bunka iyo geedka looyaqaano Kakawga *digirta kookaha* waxa kale oo ay magaaladu leedahay goob batroolka lagu safeeyo.

Waxa la'aasaasay magaalda qarnigii 18aad, waxa aasasay qabaa'ilka looyaqaano Eeyaw. Markeedi hore waxa ay ahayd tuulo aad uyar.

=Tixraac=
Luwanda

**Luanda** ()waa caasimada dalka Angola

caasimada angola, koonfurta africa, badweynta atlantic, umad balaaran oo qabiilooyin fara badan ku leh angola, angola captial waa magaalo weyn oo leh wadooyin iyo dhismayaal dhaadheer oo noocyo badan leh.
Mabuto

**Mabuto** waa caasimada dalka Musanbiig waxa ay ku taalaa xeebta Badweynta Hindiya. Waxa ay aad iyo aad ugu dhawdahay xudduuda Koonfur Afrika. Waxaanay u jirtaa masaafo gaadhaysa 77 klm, dadka ku nooli waxa ay tira ahaan dhanyihiin 1099102 oo qof sida uu sheegay tirakoob lasameeyay 2007

## Goobta ay kutaalo
Mabuto waxa ay ku taalaa dhanka galbeed ee qooriga looyaqaano (Mabuto). Meel u dhaw halka uu badda kaga daro webiga Tenbi

## Taariikhda Magaalda
Magalada Mabuto waxa la'aasaasay sanadkii 1876, waxana loogumagacdaray markii hore nin la odhanjiray,*Lourenço Marques* waxa uu ahaa taajir butuqiisa waana ninkuu helay magaalda mabuto 1544.waxa ay leedahay magaaladu khad tareen oo kuxidha koonfur afrika.

## Gaadiidka
Gegida dayuuradaha ee magaalda mabuto waa ta ugu wayn wadanka oo dhan

## Sido Kale fiiri
* Mozambique
* Tanzania

 moz
Gobolada Somaliland

**Gobolada Jamhuuriyada Somaliland** () waa gobolada dowliga ah ee Jamhuuriyada Somaliland. Sida caadiga ah, dowlada Somaliland oo ku dhawaaqdey madaxbanaanideeda sanadkii 1991kii ayaa waxay ka koobnayd shan gobol tan iyo wakhtiyadii dowladii Maxamed Siyaad Barre. Si kastaba ha ahaatee, waxaa dowladu ku dhawaaqdey lix gobol oo cusub kuwaasi oo ka dhex samaysmay shantii gobol ee loo yaqaaney Waqooyiga Soomaaliya.

## Warbixin

Gobolada somaliland intii u dhaxaysa 22 maarso ilaa 22 may, 2008, waxa uu madaxwaynihii horore ee Somaliland magacaabay gobolo cusub oo lagu daray goboladii hore ee lixda ahaa taas oo kadhigatay gobolada somaliland 13 gobol, gobolda cusub ee kuwii hore lagu daray waxa ay yihiin. 2011 ila 2015 Gobolada Somaliland waxay noqdeen 6 gobol kuwas oo ah Awdal, Maroodi Jeex, Sool, Saaxil iyo Sanaag

## Sharaxaad
Tan ilaa horaantii qarniga 21aad waxaa muran uu ka dhex taagnaa gobolada Somaliland ee Sool, Sanaag iyo degmadda Buuhoodle ee gobolka Togdheer kuwaasi oo ay sheegty maamulka Puntland ee Soomaaliya. Intakasto oo ay Somaliland boqolkiba 90% xukumto.

## Taariikh

Intii u dhexaysay Maarso 22 iyo Maay 15, 2008, ayaa madaxweynihii wakhtigaas talada hayay Daahir Rayaale Kaahin ku dhawaaqay samaynta lix gobol oo cusub oo laga dhex sameeyay kuwii horay u jiray.
Waxyar ka dib, markey taariikhdu ahayd Maay 15, 2008, ayaa madaxweyne Daahir Riyaale Kahin mar labaad ku dhawaaqay gobol cusub oo loogu magacdaray Hawd kaasi oo noqdey gobolka 13aad ee dowladaas.

## Gobolada

## Sidoo kale fiiri
*Dastuurka Somaliland
*Golaha Wasiirada Somaliland
*Golaha Guurtida Somaliland      
*Golaha Wakiilada Somaliland   
*Baarlamaanka Somaliland                           
* Official website of the Somaliland upper house

## Linkiyo kale
* Somaliland law

## Tixraac
Mayotte

**Mayotte** waxa ay kutaalaa Badweynta Hindiya Jasiiradini wali waxa ay kamidtahay wadanka Faransiiska waxayna u dhawdahay jasiiradaha Komoros inta badan dadka kunooli waa islaam aftidii ugu danbaysay ee laga qaaday in ay farnsiiska ka madaxbanaanaadaan way diideen in ay farnsiiska ka go'aan.waxa u caasimada magaalda Mamawdsaw.
## Taariikhda
Faransiiska ayaa u bixiyay magaca Mayotte iyaga oo faransiiska magacan ka keenay magaca carabiga ah ee ahaa Jasiiradii dhimashada جزيرة الموت, ilaa hada wadanka waxa uu kamidyahay faransiiska.

## Akhrinta sii socota
* Mayotte​—The Perfume Island
Midowga Maxkamadaha Islaamiga

**Midowga Maxkamadaha**  waxee ahaayeen urur rabay in ee Soomaaliya ku xukumaan shareecada taariikhda marka ee u dhaxeesay 2006 ilaa 2007. Ururkaan waxaa hogaaminaayay Shiikh Shariif Shiikh Axmed oo madaxweyne ka noqday Dowladda federaalka soomaaliya. 2006di ururkaan waxoo maamulaayay dalka oo dhan. inta aan ka eheen labada maamul ee woqooyiga iyo meelo ka mid ah gobolka gedo.Dhamaadkii 2006 urukaan waxaa soo weeraray ciidamo ka socda dalka Itoobiya, waxeena ku jabiyeen meelo ka mid ah gobolada Bay, Bakool iyo Hiiraan, waxee u carareen dhanka caasimada Muqdisho,Halkaas oo dagaal aad u xoogan ka dhacay, dad badan ayaa ku dhintay dagaaladaas iyo ciidamo farabadan oo ka mid ahaayeen kuwa itoobiyaanka iyo kuwa maxkamadaha islaamiga.Bilaawgii 2007 waxee u sii carareen dhanka gobolada jubooyinka. Halkaas oo looga dabatagay oo dagaal aad u b'an ka dhacay.Ururkaan waxoo isdhiibay 2007 markii dhulbadan laga qabsaday oo la'isku jilbo murxiyay.

Haraadiga Maxaakiimta Islaamiga ah waxay sii wadeen dagaalkii ay kula jireen kooxaha kale ee ka soo horjeeday Itoobiya ilaa 2009. Al-Shabaab waxay xorowday oo ay sii xoogaysatay duullaankii Itoobiya ka dib. Qaar ka mid ah Maxkamadaha Islaamka ayaa ku biiray Dowladda kadib markii ay isaga baxeen Ciidamada Itoobiya ee ku sugan Magaalada Muqdisho. Kuwo kalena waxay ku biireen Al-Shabaab, kuwii qunyar socodka ahaa ee hadhayna si tartiib tartiib ah ayay u libdheen sannadihii la soo dhaafay.
## Taariikh
Waxaas dhan waa been
Niamey

**Niamey** waa caasimada dalka Nayjar
Hawey (Faransiis Faransiis: [njamɛ]) waa caasimadda iyo magaalooyinka ugu ballaaran ee gobolka Waqooyiga Afrika ee Niger. Caydiidu waxay ku taalaa webiga Niger, oo badi ku yaal bangiga. Waa xarun maamul, dhaqan iyo dhaqaale. Dadweynaha Niamey waxaa loo tiriyay 978,029 sida tirakoobka 2012; Xarunta Hoose ee Niamey, oo daboolaysa 670 km2, waxay ahayd 1,026,848 qof. Ilaa 2017, saadaasha dadweynaha waxay muujineysaa in caasimadda ay sii kordheyso heerarka hoos udhaca marka loo eego wadarta guud ahaan dalka, oo leh heerarka bacriminta ugu sarreeya dunida. [4]

Magaaladu waxay ku taallaa gobolka xajmiga dhirta, halka warshadaha wax soosaarku ay ka mid yihiin lebbiska, alaabta dhoobada, sibidhka iyo walxaha.

Taariikhda

Eeg sidoo kale: Xilliga Timey

Hooyo waxaa la aasaasay qarnigii siddeedaad, laakiin waxay ahayd mid muhiimad u leh dalka intiisa badan ilaa Faransiiska ay soo saartey boosteejo gumeysi ah 1890-kii. Tani waxay si degdeg ah u korodhay xarun muhiim ah. Sanadkii 1926 waxa uu noqday caasimadda Niger, dadkuna si tartiib tartiib ah ayey u kordheen, laga bilaabo qiyaastii 3,000 sanadkii 1930 ilaa 30,000 sanadkii 1960. [1] Muddadii u dhaxaysay 1970-kii ilaa 1988-kii ayaa mid ka mid ah dhaqaalihii reer Niger ee soo maray, isaga oo dakhliga ka soo galay maraakiibta yurubta ee Arlit. Xilligan, dadka reer Togdheer waxay ka kicitimeen 108,000 ilaa 398,365 qof. Magaaladu waxay ka ballaarantey 1,367 hektar (3,380 hektar) sanadkii 1970 ilaa 4,400 hektar (11,000 hektar) 1977-dii, iyada oo la adeegsanayo tuulooyinka daba-galka ah sida Lazaret. [5]

Qiyaastii qaar ka mid ah qiyaasaha dadku waxay gaareen 800,000 sannadkii 2000. Sannadkii 2011, saxaafadda ayaa lagu qiyaasey tirada guud ee magaalooyinka in ka badan 1.5 milyan. Sababta ugu weyn ee kororka ayaa u socotay socdaalka shaqada iyo muddada abaaraha, iyo sidoo kale kobaca dadweynaha oo aad u sareeya. [1] Caddadkan ugu dambeeyay macnaheedu waa inta badan muwaadiniinta magaalada waa dhallinyaro. [1]
Hooyo laga arkay Satellite Spot
View Astronaut View of Niamey
Meelaha ay ka kooban yihiin 250 km2 (97 mq m), aagga caasimadda ayaa ku fadhiya laba taagal oo gaaraya 218 m (715 ft) oo kor u dhaafeysa, oo ay udhashey Webiga Niger. Marka la eego waaley, webiga, oo u orodka tooska ah ee SSE ee Gao, ayaa ka dhigaya taxane balaadhan oo ballaadhan. Magaaladan waxaa lagu aasaasay bariga ("bangiga bidixda") ee wabiga ah sida ay uga fogaanayaan galbeedka ilaa bari si ay ugu dhowaadaan si toos ah koonfurta. Jasiirado marshi ah oo isdaba jooga ah ayaa ka bilaabanaya magaalada Niamey wuxuuna kordhay koonfurta webiga.

Cimiladu waa dabeysha kuleyl (kuleylka cimilada ee Köppen BS), iyadoo ay jirto roobab u dhexeeya 500 mm (20kg) iyo 750 mm (30) sanadka, inta badan waxay ka billowdaan dabeylo dhowr ah bishii May, ka dibna u gudubaya roobab xilligaas, badanaa waxay ka socdaan wakhti ilaa Juun ilaa horraantii Sebtembar, marka roobabku si deg deg ah u daadiyaan. Badankooda roobabku waxay ka yimaadaan lat
Rabat

**Rabat** (, ) waa caasimada wadanka Marooko iyo magaalada ugu weyn ee ku taala wadankaasi taasi oo leh bulsho ka badan (2014).
Rabat (Carabiga: الرباط, al-ribāṭ; Luqadaha Berbera: ⴰⵕⴱⴰⵟ Aṛṛbaṭ) waa magaalada caasimadda ah ee Morocco iyo magaalo toddobaad ee ugu weyn oo ay ku nool yihiin dadweynaha magaalooyinka qiyaastii 580,000 (2018) [2] iyo dadwaynaha magaalooyinka ka weyn 1.2 milyan. Sidoo kale waa caasimadda caasimadda gobolka Rabat-Salé-Kénitra. [3]

Magaaladu waxay ku taallaa Badda Atlantic ee ku taala webiga Bou Regreg. Dhulgariirka webiga ee Sali, magaalada ugu weyn ee magaalooyinka waaweyn. Rabat, Temara, iyo Salé waxay abuurayaan isku dhafid ka kooban 1.8 milyan oo qof. Dhibaatooyinka la xiriira jilicsanaanta ayaa hoos u dhigay Rabat doorka dekedda; Si kastaba ha noqotee, Rabat iyo Sale ayaa wali haysta tifaftirka muhiimka ah, dhoofinta cuntada iyo warshadaha dhismaha. Intaa waxaa dheer, dalxiiska iyo joogitaanka safaaradaha ajnabiga ee Morocco waxay u adeegaan inay Rabat ka dhigaan mid ka mid ah magaalooyinka ugu muhiimsan dalka.

Markii la helay corsair coutair, Rabat wuxuu u adeegay mid ka mid ah dekadaha badan ee Waqooyiga Afrika loogu talagalay burcad-badeedka Barbaar, kuwaas oo si gaar ah firfircoonaa laga bilaabo 16-kii ilaa qarnigii 18-aad.

Rabat waxaa laga heli karaa tareenka iyada oo loo marayo nidaamka ONCF iyo diyaarad iyada oo loo marayo Madaarka Rabat-Salé.

Caasimadda Morocco ayaa kaalinta labaad kaga jirta kaalinta labaad ee CNN ee "Muuqaalada safarka ugu sarreeya ee 2013". [4] Waa mid ka mid ah magaalooyinka Imperial ee Morocco, iyo Medina ee Rabat ayaa ku qoran liistada World Heritage Site

## Hordhac
Rabat waa caasimada boqortooyada Marooko
## Sidoo kale fiiri
* Caasimadaha wadanka Afrika
* Diiwaanka Caasimadaha Afrika
## Xigasho
Maseru

**Maseru** waa caasimada dalka sweden
Maseru waa caasimadda iyo magaalada ugu weyn ee Lesotho. Sidoo kale waa caasimadda Degmada Maseru. Waxay ku taallaa Webiga Caledon, Maseru wuxuu si toos ah ugu tiirsan yahay xadka Lesotho iyo Koonfur Afrika. Maseru waa magaalada caasimadda ee Lesotho oo ah dad tiradoodu tahay 330,760 sanadka 2016. Magaaladu waxaa loo asaasay xerada booliiska waxaana loo aqoonsaday caasimad ka dib markii waddanku noqday 1880-kii wakiilada Britishka. Markii uu dalku xoroobay 1966-kii, Maseru wuxuu sii ahaanayaa xaalada dhaqaale. Magaca magaalada waa ereyga Soundotho oo micnaheedu yahay "sanduuqa casaanka ah".
Saint-Denis

**Saint-Denis** waa caasimada jasiirada Reunion
* 

## Taariikh
Saint-Denis waxaa la aasaasay 1669 by guddoomiyihii Faransiiska ugu horeeyey ee Bourbon jasiiradda, Étienne Regnault. Saint-Denis waa caasimadda ah ee jasiiradda ee 1738 ka yar Guddoomiyaha Bertrand-François Mahé de La Bourdonnais.
Tunis

**Tunis** () waa caasimada iyo magaalada ugu weyn wadanka Tunisiya ee Waqooyiga Afrika.
Caasimadani waxaa ku dhaqan dad tiradeeda lagu sheegay 2,700,000 qof waxayna dhinaca ku haysaa Bada Midatareeniyanka.
Tunis waa caasimada dalka Tunisiya.

=Muuqaalka=


File:Tunis 0250 2013.jpg|Carthage 2013
File:Tunis 0253 2013.jpg|Carthage 2013
File:Tunis 0258 2013.jpg|Carthage 2013


magalada tuunis waxa lagu yaqana iney marin u tahay tahriibyaasha africa oo u baqoola qaarada yurub waxay juqaraafi ahaan magalada tuunis u jirtaa wadanka maalta wax ka yar 200m wana wadanka ugu wadamada africa wadanka talyaaniga magalada dadka ku nool waa dad ixtiraam badan soo dhaweyn wanagsan u sameya martida soo boqota wadankooda     waxan ahay garsoore caalami ah kana mida garsoorayasha africa ee kubada cagta mar aan boqday tuunis aad ayey isoo jiidatay dhaqanka iyo qaderinta dadkoda ali mohamud mahad somalia

=Tixraac=
Caalamka

**Caalamka** waa carada aa ku nooshahay xoolaha iyo biniaadanka, Caalamka waa meesha lagula xisaabtamo taariikhda,waana meesha taariikhda dheer.Caalamka waxoo u kala qeebsanyahay qaarado iyo wadamo.
Geed Hindi

**Geed Hindi** (magaciisa saynis: **Azadirachta indica**; afaf badanna waxaa loogu yeeraa **Neem** ama **Nim**) waa geed aad u weyn oo ka baxa dalal badan oo ka mid ah Caalamka, wuxuuna asal ahaan ka soo jeedaa dalka Hindiya. Midka ka baxa Soomaaliya waa mid sannadka oo dhan iska cagaaran, aadna u ballaaran, sababtoo ah jawiga Soomaaliya ma is beddelo. Geed hindiga wuxuu la baxaa mid kale oo la dhaho Geed Tallaal oo mirahiisa kharaar ah, caleemahiisana qal qaliir ah. Geed Hindiga Soomaaliya ka baxo caleemihiisa waa ballaar.
Dhagaxtuur

TAARIIQDII HALGAMAA DHAGAX TUUR       

Taariikhda AHN Halgamaa Maxamed Kheyre  Dhagaxtuur
• Magiciisa iyo abtirsamihiisa:

 Kumuu ahaa Maxamed Kheyre Rooble ama (Dhagaxtuur)
 
 Maxamed Kheyre ama dhagaxtuur wuxuu ahaa geesi Soomaaliyeed oo ku shahiiday dagaal Muqdisho ka dhacay 1949-ki waxaana dilay gumeystihii Talyaaniga isagoo markaas kamid ahaa shacab Soomaaliyeed oo  sameeyay Kacdoon gumeysi diid ah. Magiciisa waxaa caan ka dhigay inuu ka dhex-muuqaday shacabkii dhagaxa tuurayay Maaddaama uu ahaa nin xoog badan oo tuuri karay dhagax miisaankiisu culus yahay waxaana lasoo guuriyay in gaaladii Talyaanigu u adkeysan waayeen weerarradiisa ayna si gaar ah u bar-tilmaameedsadeen.
 
 Maxamed Kheyre Rooble dhalasho ahaan wuxuu kasoo jeedaa Beesha Hawiye
 Gaar ahaan Karanle
 Kana sii ah Murusade Foorculus Habar maxamed Hillibi.
 
 Abtirkiisa rasmiga ahna waa kan
 
 Maxamed
  khayre
  Rooble 
 Cumar 
 food
  xasan
  macallim
  cigalle
  Omar 
 Isxijiwaaq
  hilibi
  Maxamed
 Foorculus
 Wacays
 Jeelle 
 Warwaaq
 Xeyle
 Ximyar
 Makahsan
 Wacayle
 Kilbaar
 Mursal ( Murusade)
 Waadeerre
 Karanle 
 Hawiye
 
 Mustaf Cali Axmed Kheyrre oo uu awoowe u yahay lana dhashay awoowgii aabbihii dhalay  aanna kasoo xigtay abtiriskiisa wuxuu ii sheegay in awoogii Dhagaxtuur ama Maxamed Soomaali maalinta la dilayay ay u doonneyd gabar uu guursan lahaa balse nasiib darro dhaqaalihii uu ku aroosi lahaa tacsi loogu dhigay. Intaas wuxuu ku daray Mustaf Cali  Axmed Kheyrre awoowgey  wuxuu Madi noqday maalintii la dilay Walaalkii Maxamed Kheyrre ama Dhagaxtuur. Waxaa kale oo Mustaf Cali Axmed Kheyrre ii sheegay iney jirtay Caasho Kheyrre oo la dhalatay dhagaxtuur Kana mid ahayd  ururki leegada dadka Hawiyana uu kusoo degi jiray gurigeeda.
 
 Ilaahey ha u naxariisto Mujaahid Dhagaxtuur iyo intii dalka usoo dhimatay ee nasoo gaarsiisay waddan xor ah.
Koonfur Ossetia

**Koonfur Ossetia** Af-ossetiga (Хуссар Ирыстон) waa mandaqad laysku haysto waana dawlad la ictiraafsanyahay laakiin aan loodhamayn.waxa ay kutaalaa Koonfurta dhulwaynaha Qafqaas.wax ay xiligii Midowga Sofiyet kamidahayd wadanka Joorjiya. Koonfur Ossetia waxa ay joorjiya kagoday sanadii 1990 waxaanay labaxday magaca "Koonfur Ossetia" in badan ayay xukuumada Joorjiya is hortaagtay gooni u goosiga ossetia laakiin waxba ugama suurtoobin.xataa joorjiya waxa ay iskudayday in ay dagaal dib ugu qabsato laakiin taasiwaxa ay noqotay hal bacaad lagulisay.dagaalka ay joorjiya kudoonaysay in ay gobolkan dib ugusoo celiso dhulka joorjiya waxa uu mandaqadaa ka abuuray dagaalo iyo mashaakil ay ugu danbaysay markii ay fooda isdareen wadamada Joorjiya iyo ruush.hadadan lajoogo koonfur ossetia. waa wadan xor ah inkasta oo aanuu haysan madaxbanaani dhamaystiran waayo waxa ictiraafay kaliya wadamada Ruush Nikaragua Fanansuwela iyo Nawru laakiin wadanka Joorjiya uma arko in uu jiro wadan lagu magacaabo Koonfur Ossetia siyaasad ahaan.laakiin wali wax ictiraafa oo jamciyada quruumaha kadhaxaysa kayimi mahaysato.
Kuliyada Jaalle Siyaad

Kuliyada Jaalle Siyaad, mararka qaar loo hikaadiyo Kulyada Jaalle Siyaad, waa kuliyad Ciidanka Xooga Dalka Soomaaliyeed loogu tababaro adeega laamaha kala duwan ee ciidanka xooga.

## Horudhac
Kuliyada Jaalle Siyaad oo irdaha loo furay sanadkii 1973 waxaa aalaa ka soo bixi jiray saraakiil ciidanka xooga saldhigyadiisa hogaanka u qabta. 

## Taariikh
Taariikhda Kuliyada Jaalle Siyaad waxaa laga qori karaa kitaabo badan kuwaas oo ka hadlaya ujeedadii aas aaska Kuliyada Jaalle Siyaad, guulihii laga gaaray hiraalkii laga lahaa askunka Kuliyada Jaalle Siyaad oo caan ka noqotay geyiga Soomaaliyeed oo soo maray waqti loo yaqaanay "Awooda ama Xooga Geeska Africa" 

Dhalinyarada iyo ragga dumarka da' dhexaadka ah ee ka qalinjabiyay tababaradii dafcadaha badnaa ee Kuliyada Jaalle Siyaad ayaa ahaa kuwo ka kal iman jiray daafaha wadanka sida Saylac, Baraawe, ilaa Beled Xaawo.

## Rugta Kuliyada Jaalle Siyaad
Deegaan ahaan Kuliyada Tababarka Ciidanka Xooga ee Jaalle Siyaad waxay ku tiilay duleedka ama daafta waqooyi galbeed ee caasimada Muqdisho halkaas oo ey kuyaalin xeroyin badan oo milatari sida rugta sarakiisha,damaayo,shirkole officiale , gaashandhiga guulwadayasha,iyo 77 . waxey kutaala halka ey iskaga darsaman dagamada hodan iyo dayniile. Waxaa ay Kuliyada Jaalle Siyaad ku dhawayd Xerada 77 ee Ciidanka Xooga Soomaaliyeed.waxaa kabaxday 12 dafco
Roald Amundsen

**Roald Amundsen**16 july 1872-18 juun 1928, waxa uu ahaa qofkii ugu horeeyay ee tagay cidhifka koonfureed ee aduunka 1911 waxa uu u dhashay wadanka Norway
Roald Engelbregt Gravning Amundsen (/ ɑːməndsən /; [2] Norwegian: [ruːɑl ²ɑːmʉnsn̩]; 16 July 1872 - c. 18 Juun 1928) wuxuu ahaa baadhitaanka Norwey ee gobollada kutaala. Hoggaamiyihii Dumarka Antarctic ee 1910-12, oo ahaa kii ugu horreeyay ee ku soo kordhay Koonfurta Kuuriya, 14kii Disember 1911, wuxuu ahaa hoggaamiye muhiim ah oo dardargelin ah intii lagu jiray Xilligii Heroic ee Baadhitaankii Antarctic. Sanadkii 1926, wuxuu ahaa hoggaamiyihii ugu horeeyay ee dijitaalka ah ee hawada sare ee loo yaqaan 'North Pole', taas oo ka dhigtay qofka ugu horeeya, oo aan khilaaf ahayn, si uu u gaaro labada tiir. [4] Waxa kale oo loo yaqaanaa inuu yahay dukumiinti ugu horreysa oo uu ku dhex mari karo Waqooyi Galbeedta (1903-06) ee Arctic.

Bishii Juun 1928-dii, isagoo ka qayb qaatay hawlgalkii badbaadinta ee diyaaradaha Talyaaniga, duuliyihii uu ahaa rakaabkii waa la waayay.

Roald Amundsen ma gursan inta uu nolay , lakinse waxu haystay ama aabe u ahay 2 gabar oo yar yar
Fiqi ayuub

**Fiqi ayuub** Waa degmo
 
katirsan gobolka Togdheer
Waan mid kamida 13ka degmo ee uu ka kooban yahay gobolku  degmadan waxa dega   Reeryoonis MaxamedYoonis  .. Fiqi Ayuub dadka kunool deegankeda waxa lagu qiyaasa 8000 oo qof oo isugu jira beeralay iyo xoolo dhaqato.

degmo togdheer

Higlo
Karin

**Karin**

Karan waa magaalo dakadeed kutaala xeebaha Somaliland Gaar ahaan Gacanka Cadmeed waxa ay katirsantahay gobolka Saaxil magaaladani waxa ay kudhawdahay magaalada Berbera Deegaankan waxa degan  beelaha Reer yoonis & bahna jeelo ee beelaha muse qbokor ee habarjeclo
Hawd

**Hawd** waa gobol kamida Somaliland waxaana u caasimada magaalada Hawd Baligubadle.
Waxa uu kaga beeganyay caasimada somaliland ee Hargeysa koonfur waxanu ujiraa 60 km.
Waxa uu ka kooban yahay 4 degmo oo waaweyn oo kala ah, Baligubadle, Ballicabane, Salaxlay iyo sayla Waxa dega qabiilka Isaaq oo kala ah Arab,Afgaabmuuse ,sacadmuuse Ciida gale iyo Ayuub, Baligubadle waa magaalo qadiimi oo taariikh dheer ku leh dib u dhiska qaranamida Somaliland iyo halganka dib ula soo noqoshada qaranamida somaliland.
Salal

**Gobolka Salal** () sidoo kale loo yaqaano **Selal**, waa gobol dhaca waqooyi galbeed wadanka Somaliland. Gobolkani waxaa u caasimada magaalada qadiimiga ah Saylac taasi oo 185 kilomitir u jirta xadka wadanka Djibouti. Dhinaca kale, gobolka Salal waxaa hoos imaada degmooyin yar yar oo badan.

## Hordhac
Gobolka Salal waxay ku fadhida bad baaxadeedu balaadhantahay oo khayraadkuudina la soo koobi karayn, xaga dhulka sidaa la ogyahay waxa ay hodan ku tahay shidaalka ee uu ilaahay ku manaystey oo ku jira dhulka taasi waliba la hubo balse soo saarkeedu dhimantahay. Xaga beeraha uma badna dadku in ay wax beertaan balse dadka badankoodu waa xoolo dhaqato. Waliba gobolku waxa uu leeyahay buuro iyo ban banaan oo khayraad ay ku jiraan labada dhinac ba. xaga cimilada gobolku waxa ay leedahay labo wakhti labadaasi oo ah dhanka buuralayda oo ay ka da'aan roobad wakhtiyada gu'ga, xagaagii iyo dayrtii wakhti kooban ay iyaduna ka roobku ka da'aan balse wakhtiyadaasi aan sheegay waxa dhanka kale ee banka cimiladu tahay meelo aad u kulul meelaha qaar ay gadhaan 35 ilaa 45 digree taasi ay ugu wacantahay jooga dhulka oo hooseeya. Balse dadka degaanka caadiyaan uu badan Beelaha Gadabuursi maxamed case

## Degmooyinka
Gobolka Salel waxaa hoos yimaado degmooyin badan oo wakhtiyadii hore ka tirsanaan jiray gobolka Awdal, kuwaasi waxaa ka mid ah:

::* Xariirad, 
::* Lawyacado, 
::* Cabdulqaadir (degmo), 
::* Abaas, 
::* Jidhi, 
::* Ceel Gaal, 
::* Caasha Cado, 
::* Sheekh Awaare, iyo degmooyin yar yar oo kale.

## Sidoo kale fiiri
* Gobolada Somaliland
* Awdal
## Tixraac iyo Linkiyo
*Xariirad Dix Gudban, Somalia
*Magala-Cad
*Administrative map of Zeila District
*

## Xigasho
Usbekistan

**Jamhuuriyadda Osbeekistaan** () was dawlad kutaala badhtamaha Aasiya waana dawlada ugu dadka badan dawladaha Badhtamaha Aasiya. waxa dalkan u caasimada magaalda Teshkand magaalada ugu wayn uguna caansani waa magaalda taariikhiga ah ee Samarqanda waa mid kamida dawladaha islaamka waana dawlad fadaraali ah. waxa ay hore uga mid ahayd midawgii sofiyetka. wadankan waxa kasoo jeedaa shiikhii waynaa ee ku takhasusay soo warinta axaadiista Rasuulka C.S. ee la odhan jiray Bukhaari waxa kale oo kasoo jeeda shuyuukh badan oo ay kamid yihiin: Muxamed bin Muuse al-Khwarizmī Nisaa'i Ibn Siinaa iyo Tarmadi.

* A Visit to Uzbekistan

## Bedka
Jamhuuriyada Usbekestan masaafo ahaan waxa ay ka koobantahay 447.400 oo isku wareeg ah dadka kunooli waxa ay gaadhayaan 16.161000. ilaa intii kahoraysay 1920 waxa ay caasimadu ahayd magaalda samraqand kadib midawgi sofiyaat ayaa ka wareejiyay oo u wareejiyaya magaalada Tashkand.
Laguraqsay

**Laguraqsay** waa toolo ka mid ah toolooyinka gobolka mudug, waxay magaalda galkacyo u jirtaa 60 kiilomitir.

## Taariikh
## Juquraafi
## Beelaha

Madhibaan iyo habar gidir ayaa degan

## Dhaqaalaha
Qandal

**Qandal** waa degmo ku taalo Jubbada Hoose ee koonfurta Soomaaliya.Degmadaan waxee 10km u jirtaa magaalada Kismaayo, dhinaca koonfureed.
Xiis

**Xiis** waa magaalo    ku taala waqooyiga ceerigabo ee xeebaha gobolka sanaag  waxayna isku  dhowyiihin Maydh , 
xiis waa magaalo qadiima waxana ay wax kaso degi jireen ilaa qarnigi 14aad. waan magaalo xeebeed ku taalla, xeebihii la odhan jiray Maakhir koos.

## Qabiilka dega xiis

Waxa dega beelaha uduruxmiin Muuse abokor ee habar jeclo
Af-Dabarre

## '''Baro Luuqadda Dabarre'''
Isiin salaami Akhyaaray meel kasto aduunyada ku rogoogtan soon feyle isiin lihi.

## '''<big>Beel weynta Dabarre<big/>'''

**Af-Dabarre** amma **Af-Ciroole** ka mid ma ahan Af-maay ee waa lahjad ka duwan. waana qayb ka mid ah[Af-Soomaaliga. marka loo eego erayo badan Af-maayga iyo Af-dabbarraha, waxaa xaga ku hadalka iyo micnaha maxaa tiriga u dhow, Af-dabarraha.

Afkan waxaa looga hadlaa meelo ka mid ah Goboladda dalka Soomaaliya sida [Jubadda Dhexe, Gobolka Baay, gaar ahaan degmadda Diinsoor iyo qaar ka mid ah deegaano ka tirsan Gobolka Shabeellaha Hoose.

Lahjadaan Dabarraha marka si xeel dheer dib loogu eego, waa mid ay ku hadli jireen qowmiyadihii hore, inkastoo aan taariikh sidaa u fog oo aan kaga sheekeyn karo haynnin, haddana markaad eegto qaabka loogu hadlayo iyo erayadeeda sida ay u dhisan yihiin, waa mid aad u facweyn oo u baahan baaris cilmiyeed halka ay ka soojeedo. laakiin hadda waxaa ku hadlla beelaha Dabarre iyo Ciroole, waxayna degan yihiin deegaan balaaran oo Goboladda Soomaaliya ka tirsan.

marka laga hadlayo deegaan ahaan beelaha soomaaliyeed sida ay isuraacaan, waxay ka tirsan yihiin beelaha Digil.

Beelaha Digil waa kuwo leh lahjado kala duwan, waxayna intooda badan degan yihiin Goboladda Shabeelaha Hoose, Jubbadda Hoose, Jubbadda Dhexe iyo Degmo ka mid ah Gobolka Baay, sida Diinsoor oo aan kor ku soo sheegney
mahadsanidiin
Af-Tunni

**Af-Tunni** waa lahjad ka mid ah lahjadaha Af Soomaaliga. Lahjadan waxa lagaga hadlaa degmooyin ka mid ah gobolada Shabeellaha Hoose iyo Jubbada Dhexe.
Harada malaawi

** Harada malaawi** Waxa hore loogu magacaabi jiray *Nyasa* waxa ay kutaalaa bariga afrika waa harada sadexaad ee afrika uguwayn.waana mid kamida harooyinka waawayn eeAfrika
Shuuciyad

**Shuuciyad**' Waa mabda siyaasadeed oo u jeededeedu ay tahay in mujtamacu uu gacanta kudhigo waxa kasta oo mujtamaca kusaabsan.shuuciyadu waxa ay kahadlaysaa isleekaan iyo in dadku waxkasta aywada yeeshaan sida hantida iyo waxyaabo badan ookale waxa ay kasoo horjeeda mabda siyaasadeed ee looyaqaano Liberalinimoda. aasaasihii amaba aabihii iskalahaa aasaaska fikrada shuuciyada waa 
Karl Marx. faladimir Lenin ayaa ahaa cidii hirgelisay ee caalmka oodhan gaadhsiisay fikrada shuuciyada. shuucyada waxa hoos imaada Hantiwadaag
Eduard Douwes Dekker

**Eduard Douwes Dekker** waxa uu caan kuahaa magaca **Multatuli** waxa uu kudhashay magaalada Multatuli sanadii 1820 waxa uu geeriyooday 1887 waxa uu ahaa qoraa udhashay wadanka Holland waxa uu waxkaqoray amaba uu fadeexeeyay gumaysigii ay gumaysanyeen holandiisku waxanka indonisia