Horufadhi

**Horufadhi** (Hor-u-fadhi, Horu-fadi,) waa magaalo ka tirsan gobolka Togdheer ee Soomaaliya oo hoos timaada Degmada Buuhoodle.

## Taariikhda
Horufadhi waxa lagu sheegay Horufaadi buug lagu daabacay dalka Ingriiska sanadkii 1951. 30  Sida ku cad sahankan, reer guuraaga laanta Solemadu ee Habr Jeclo , beesha Isaaq iyo Yaxya, Caligherri iyo Hagar Aadan ee beesha Reer-Darawiish waxay isticmaali jireen ceelasha Horufadhi xilliyada jiilaalka.  165, 166 
Bishii Janaayo 2012, maleeshiyaad hore oo fallaago ahaa oo fadhigoodu ahaa Horufadhi iyo meelo kale ayaa ku biiray ciidanka Somaliland. 
Bishii Febraayo 2015, ciidamada Somaliland ayaa weerar ku qaaday maleeshiyaad ku sugnaa Horufadhi oo qeyb ka ahaa xiisada kala dhexeysa maamulka Khaatumo . 
Bishii March 2016, xubno ka socday dawladda federaalka Soomaaliya ayaa booqday deegaanka Ceegaag , taasoo keentay in dawladda Somaliland saldhig ciidan ka samaysato inta u dhaxaysa Ceegaag iyo Horufadhi. 
Sida lagu sheegay warbixin bishii April 2016 ka soo baxday degmada Buuhoodle ayaa laga cuni jiray dalagyada ka baxa koonfurta Soomaaliya, balse waxa ay aad ugu tiirsanayd wax-soo-saarka gudaha ee magaalooyinka sida Horufadhi. 
Bishii Luulyo 2017, Horufadhi waxay ka mid ahayd goobihii uu ka dillaacay cudurka daacuunka ee gobolka Togdheer, waxaana loo fidiyay gargaar caafimaad oo caalami ah. 
Bishii Sebtembar 2017, dawladda Puntland ayaa isku dayday in ay raashin mucaawino ah u soo dirto magaalooyinka ay abaaruhu saameeyeen oo ay ka mid tahay Horufadhi, balse dawladda Somaliland ayaa kolonyadaas ku xanibtay Laascaanood . 
14kii Luulyo 2020, ciidamada amniga Somaliland ee Buuhoodle ayaa hor istaagay wafdi wasiiro ah oo ka socda Puntland oo soo galayay Horufadhi. Dhacdadan ayaa hoosta ka xarriiqaysa sheegashada maamul ee lagu muransan yahay ee ka taagan deegaanka. 
Laga bilaabo Agoosto 2025, gobolka oo ay ku jirto Horufadhi waxaa loo aqoonsan yahay inuu ka tirsan yahay Gobolka Waqooyi Bari (SSC-Khaatumo), kaasoo ay Dowladda Federaalka Soomaaliya u aqoonsatay inuu xubin ka yahay Federaalka.
### Dhaqdhaqaaqa qabiil
Dagaalo u dhexeeya beelaha Reer-Darawiish gaar ahaan Hayaag , Hagar iyo Jaamac Siyaad ayaa marar badan ka dhacay deegaanka Horufadhi. Iska horimaadyadan ayaa mararka qaarkood isku bedelay gacan ka hadal dhimasho iyo dhaawac leh, waxaana xigay shirar nabadeed ama dhexdhexaadin dowladeed. Abtirsiinyada qabiilku guud ahaan waxa lagu tiriyaa sidatan.
*Reer-Darawiish

*Maxamuud Garaad

*Hayaag

*Hagar 

*Jaamac Siyaad

## Dad xusid mudan
Garaad C/laahi Garaad Soofe Oo Ka Mid Ah Cuqaasha Beesha Reer-Darwiish . Waxa uu ku dhashay Horufadhi iyo hooyo u dhalatay beesha Waacays Aadan.
Cabdinaasir Xaaji Axmed , Sheekh iyo aqoonyahan (1957-2022)
## Tixraac
"Sahan guud oo lagu sameeyey maxmiyadda Somaliland 1944-1950"

"Somaliland: Jabhadihii Hore Oo Ku Biiray Ciidanka Dawladda"

"Duleedka degmada Buuhoodle oo lagu dhuftay"

"Xiisad ka taagan go'aamada u dhexeeya degmada Buuhoodle iyo magaalada Laascaanood (Sawiro)"

"Warbixin toddobaadle ah - Daacuunka Soomaaliya, 18 Luulyo 2017"

"Raashin Puntland Ugu Deeqday Dad Reer Somaliland"

"Baarlamaanka Cusub Ee Gobolka Waqooyi Bari Ee Soomaaliya Oo Lagu Dhawaaqay"

" Maamulka Gobolka Sool oo baaq nabadeed u diray beello ku dhuftay Horufadhi"

"Qodobo laga soo saaray Nabadeynta Beelaha Hagar iyo Hayaag"

"Qaabka uu u dhacay Caaskii Garaad C/laahi Garaad Soofe oo Laysaga Yimid meelo Badan"

## Xiriirinta dibadda
Horufadhi