open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Degmada Boosaaso

Bosaso (Soomaali: Boosaaso ) waa qeyb ka mid ah maamul goboleedyada Soomaaliya ee ka jira gobolka Bari ee Soomaaliya . Waa magaalo madaxda gobolka Bari . Sidoo kale waa magaalo-madaxda ganacsiga Puntland ee Soomaaliya, waana mid kamid ah xarumaha ganacsiga Soomaaliya.

## Xiriirinta Dibadda
Degmooyinka Soomaaliya

Khariidadda maamulka degmada Boosaaso

## Tixraac
Burtinle

**Burtinle** ( Soomaali: Buurtinle,𐒁𐒓𐒇𐒂𐒘𐒒𐒐𐒗 ), sidoo kale loo yaqaano Bur Tinle ama Buurtinle, waa magaalo ku taal gobolka Nugaal ee Puntland ee waqooyi bari Soomaaliya .

## Dulmar
Burtinle waa xarunta degmada Burtinle . Waxay dhacdaa inta u dhaxaysa Gaalkacyo iyo Garoowe , una dhow xuduudka Itoobiya . Magaalada waxaa la aas aasay horraantii 1920-meeyadii, waxaana aasaasay Ughaz Gelle Maxamed Kaneec oo ka tirsanaa Awrtable . Burtinle waxay ka kooban tahay 7 xaafadood oo kala ah: Tinka dheer oo magaalada loogu magac daray, Kaantaroolka, Booray, Tuulo Ciise, Xafatul Carab, Buur Karoole, iyo Godqol Weyne
Magaaladu waxay hoy u tahay dhawr qabiil, oo u badan Awrtable laakiin sidoo kale qaar ka mid ah Cumar Maxamuud. Waxa kale oo jira tiro xusid mudan oo Gabooye ah.
## Waxbarashada
Burtinle waxaa ku yaal dhowr machadyo tacliineed. Sida ay sheegtay wasaaradda waxbarashada Puntland, waxaa hadda degmada Burtinle ku yaalla 16 dugsi hoose dhexe. Waxaa ka mid ah Hormuud, Imaamu Shaafici, Magacley iyo Meraysane. Dugsiyada sare ee deegaanka waxaa ka mid ah Burtinle Sare.
## Daryeelka caafimaadka
Wasaaradda Caafimaadka Puntland ayaa gacanta ku haysa Isbitaalka Degmada (Csbitalka Degmada Burtinle) oo ku yaala cidhifka waqooyi ee magaalada. Balaadhinteeda oo uu maalgeliyey Jarmal Kreditanstalt für Wiederaufbau oo ay maamusho UNICEF ayaa markii ugu horreysay la dhammaystiray 2023 waxaana la kordhiyey 2024-2025. Waaxyaha cusbitaalka waxa ka mid ah waax bukaan-socod, waaxda degdega ah, shucaaca, tiyaatarka shaqada iyo sidoo kale qaybta hooyada iyo dhalaanka. Naqshadaynta qaabdhismeedka isbitaalka, oo ay diyaariyeen khubarada qaab dhismeedka cimilada ee Bariga Afrika ku salaysan ee APC Architectural Pioneering Consultants waxay uga jawaabaan cimilada deegaanka ee kulul iyo qalalan iyada oo loo marayo habka hawo -mareenka dabiiciga ah. Waxaa lagu abaalmariyay dhowr sharaf oo heer caalami ah. 

## Dhaqaalaha
Bishii March 2015, Wasaaradda Shaqada, Dhallinyarada iyo Ciyaaraha oo kaashanaysa Midowga Yurub iyo Hay’adda World Vision ayaa daah-furay Mashruuca Horumarinta Nololeed ee Gobolka Nugaal oo laga hirgeliyey degmooyinka Burtinle, Garoowe, Dangorayo, Eyl iyo Godob-jiiraan ee Puntland. Qorshahan oo socon doona muddo saddex sano ah ayaa waxaa lagu qiimeeyaa 3 Milyan oo Yuuro, waxaana uu qeyb ka yahay Hiigsiga Cusub ee Soomaaliya. Waxa ay higsanaysaa qaybta dhaqaalaha gobolka iyada oo loo marayo taageero ganacsi, tababaro iyo barnaamijyo waxbarasho oo aan toos ahayn, aqoon-is-weydaarsiyo wacyi-gelineed oo bulshada ah, iyo hagitaan iyo isku xidhid.
## Tixraac
"Buurtinle - Qiimaynta amniga iyo khilaafka degamada" 

"Puntland - Dugsiga Hoose"

"Puntland - Secondary Schools"

"Csbitalka Degmada Burtinle oo ay leeyihiin APC Architectural Pioneering Consultants"

"EU iyo World Vision oo Taageeray Hab-nololeedka Puntland"

## Xiriirinta dibadda
Burtinle, Nugaal, Soomaaliya

Bur Tinle, Soomaaliya
PH

pH waa cabir lagu cabiro darajada Aashitada ama Base-ka ee Milan, Wuxuuna u dhaxeeyaa 1 - 14, waxaana dexdhexaad u ah 7 (Neutral).
PH waxaa markii ugu horeysay soo saaray kimistari yaqaankii reer Danish (Søren Peder Lauritz Sørensen) isagoona ku baaray Sheybaarka (Carlsberg Laboratory) sanadkii 1909.
Hodan

Hodan District (Soomaali: Degmada Hodan) waa Degmo ku taal Koonfur Bari ee gobolka Banaadir. Waa Degmo ku taal waqooyi galbeed ee magaalada Muqdisho. Degmadaan iyo sidoo kale  Degmada Deyniile oo xuduud la leh ayaa ah deegaan ka tirsan deegaanka dhaqanka ee beesha Murursade.
## Taariikhda
14-kii October 2017, ayaa waxaa Degmada Hodan ka dhacay laba qarax oo nooca xamuulka qaada ah, kuwaasi oo ay ku dhinteen ugu yaraan 587 qof guud ahaan, laguna burburiyay Hotel
## Tixraac
Degmooyinka Soomaaliya

Khariidadda maamulka degmada Hodan
Dharkeenleey

**Dharkeynley District** (Soomaali: Dharkeynley ) waa xaafad ka tirsan Koonfur-bari ee gobolka Banaadir. Waxaa ka mid ah xaafadaha galbeedka ugu xiga caasimadda qaranka ee Muqdisho.

Xili danbe waxaa xukunkeeda soo maray; Maxkamadaha Islaamiga, Jabhadda Islaamiga. Haddana waxay degmada hoos tagtaa maamulka Gobolka Banaadir ee Soomaaliya.

## Xaafadaha
*Dharkenley

*Xaafada Ceel dheere, 

*Xaafada Suuq yaraha

*Xaafad Kuwait 

*Showriyaha, 

*Dabaqeen,

*Aabagedo, 

*Suuq boocle, 

*Quraca waanjeesha, 

*Suuq liif, 

*Xoosh, 

(Buula qaran, 

*Macmacaanka, iyo kuwo kale.

## Masaajida
ku yaala dharkeenley 
Masaajido badan ayaa ku yaala degmada sida misaajidka dabaqeyn, uunlaayo, Masjidka Saldhiga Galbeed, Xaaji Maxamed, sh cabdixafiid, Rabi Sali al-nuur, Al- raxma Ceeldheere, Salaam, Macallin nuur,Khaliilu Raxman,

## Suuqyada Caanka
ee ku yaala dharkeenley

*Suuq boocle, 

*Suuq yare iyo 

*Suuq liif
## Meelaha caanka
ee dharkeenley

* Saladhiga Galbeed 

*Tabakaayo madoow

* Shaneemo Muqdisho

* Garaashka macallin nuur

* Garaashka xaajigaboow

* Tornada cisoow (biyo dageenka)

* Xoosh

* Exkontrool 

## Goobaha Caalamiga
ee ku yaala Dharkenley 

* Jaamacadda Ummadda Soomaaliyeed (Gaheyr)

* Safaarada Mareekanka

* Warshada daawada
 
* Warshada hargaha 

* Laamiyada Waaweyn ee Mara Dharkenley 

* Jidka Jaale siyaad 

* Wadada Dharkeynley (dhanka xoosh) 

* Wadada Afgooye (Dhanka JUS ama Gaheyr) 
 
## Dugsiyada gaarka ah
ee ku yaala degmada 

* Al-Anwaar 

* Al-Fariid

* Al-Safa 

* Al-Salaam (Ceeldheere)

* Al-Risala 

* Abuubakar Sadiiq (Dabaqeyn)

* Iqra 

* Khaddiijo

* Halgan
 
*iyo Dugsiyo kale oo fara badan

## Tartan Aqooneedka
degmada dharkeynley

Degmada waxay ku guuleysatay tartan aqooneed kii ramadaanka ee 2013 oo ay ku tartamayeen in ka badan 28 degmo oo ka kala yimid gobalada dalka oo dhan. sidoo kalana tartankii ramadaan ee 2020 waxay gashay kaalinta labaad.

## Ciyaaraha
iyo Kooxaha ka jira dharkeenleey degmada waxaa ka jira kooxo badan oo kubada cagta sida kooxaha: 

*IFTIN

*AARGO

*USSY

*VIOLA

*AL RAASHID

*SUUQ YARE

*AL IIMAAN

*ZEENO

*AL-AHLI DHARKEENLEY

*JUGWAYN

*AL-TUNSA

*IFIS

*FC GODEEY 

*HARIIDKA

*XOOSH FC INTER BOYS 

*UNITED XOOSH
## Liiska dadka caanka
Degmada Dharkenley waxay ku fiicanyihiin ciyaaraha isboortiska gaar ahaan kubada Cagta waxaana ay ahaayeen guuleystayaashii 2011 iyo guuleytayaashii sanadkii ugu danbeeyay ee 2020 ee ku guuleystay tartanka degmooyinka G/Banaadir ayagoona ka qaaday degmada Waaberi.

*1 mohamed haji bakistan    sports man

*2 liiban indhey.   Sports 

*3 xusen curi.    Sport 

*4 mahad ahmed tagow.  Sports 

*5 Shafici mohamed Xasan sports man

*6 cumar sucuudi. 

*7 cali abdi qadir.      

*8 cise cadaan        

*9 mohamed cumar caadi maamule

*10 salax jamac farah geele salax jini 

*11 fahada farah mohamoud   maamule 

*12.  Mohamed yusuf ganey imamka

*13 caadil xaji gabow.

## Tixraac
degmada Soomaaliya

Khariidadda Maamulka Degmada Dharkeenley

## Xiriirinta Dibadda
Yaaqshiid

Yaqshid District (Soomaali: Yaaqshiid ) waa Degmo ku taalla Koonfur-bari ee gobolka Banaadir.

Waa mid ka mid ah Degmooyinka ugu waaweyn gudaha magaalada Muqdisho , waxay ka kooban tahay Tuulooyinka Suuq Bacaad, Juungal, Carafaad, Tuulada Towfiiq, Siinaay, Fagax, Mahad Alla, Suuqa Xoolaha, Gubta, Tawakal iyo Jaamacadaha Muqdisho
## Tixraac
Degmooyinka Soomaaliya

Khariidadda Maamulka Degmada Yaaqshiid
Xamarjajab

**Hamar Jajab** (Soomaali: Xamar Jajab ) waa Degmo ku taal Koonfur Bari ee gobolka Banaadir Qayb ka mid ah caasimadda dalka Soomaaliya ee Muqdisho, waxa ay ka kooban tahay Dekedda Muqdisho .

## Xaafadaha Xamar Jajab
* Israaca
* Ceelgaabta
* Buulo Eelaay 
* Shaamow
* Shiiq muxudiinka 
* Raage Ugaas
* Sh.shaacir 
## Masaajidyada
* Masaajidka Xaaji Rajab 
* Masaajidka Shaamow
* Masaajidka Shiiqmuxudiin
* Masaajidka Ramaax
* masjidka Sh.Uweys 
* Masaajidka Afrika
* Buulo Weekiya

## Tixraac
Degmooyinka Soomaaliya

Khariidadda maamulka ee Degmada Xamar Jab-Jab
Waaberi

**District Waaberi** (Soomaali: Waaberi , Buula Eelaay ) waa degmo ku taal Koonfur Bari ee Gobolka Banaadir Xaafad ku taal Koonfur-galbeed ee Muqdisho , waxay dhinaceeda ka xigtaa badda Soomaaliya.
## Tixraac
xaafiiska hoose ee xamaarka Sareeye Guuto Xasan Maxamed Xuseen Gen.muugaab
Degmooyinka Soomaaliya
Khariidadda maamulka degmada Waaberi
## Xiriirinta dibadda
Guddoomiyaha degmada Waaberi
Gobolada Soomaaliya

**Soomaalaiya waxee u qeebsamtaa 18 gobol** sida uu qabo dastuurka soomaaliya Cutubka 1aad, Qodobka 7aad, faqradiisa 1aad, 2aad iyo 3aad 
* Gobannimada Jamhuuriyadda soomaaliya waxay koobeysaa dhulka Jamhuuriyadda oo idil, oo ay ku jiraan berriga, jasiiradaha, biyaha goboleed, ururkooda, hawadooda iyo geyi-qaaradeedka.

* Dhulka Jamhuuriyadda Soomaaliya waa laguma xad-gudbaan lamana qaybin karo.

* Guddoon afti Qarameed oo keliya ayaa lagu oggolaan karaa waxkabeddelidda dhulka Jamhuuriyadda Soomaaliya.

## Hadd socda



## Sidoo kale fiiri

## Gobolada Taariikhi
### Madaxbanaanida
Waqtiga uu Soomaaliya xoroobay, wuxuu uu kala qaybsanaa 12 gobol.

### Waqtiga Gumaysiga
Waqtiga gumaysiga Soomaaliya wuxuu kala ahaa Ingiriiska iyo Rayid, Talyaani iyo Dhabayaco, Boqortooyda Diiriye Guure, Rayidka Koonfur, iyo Xabashi iyo Huwan, iyo Soomaalida Faransiis.

## Tixraac
Curitiba

**Curitiba** (kuɾi'tibɐ) () waa magaalo ku taala dalka koonfur Barasiil.

## Internet
* http://www.curitiba.pr.gov.br 
* http://www.curitiba-brazil.com
Calanka ciraad

Calanka qaranka Soomaaliya waxaa la ansixiyay 12-kii Oktoobar 1954, waxaana naqshadeeyay Maxamed Cawaale Liibaan. Calanka markii hore waxaa loo adeegsaday Dhulka Aaminaadda ee Somaliland kahor inta aan la qaadan xilligii dawladnimada gaaban ee Gobolka Somaliland iyo Jamhuuriyadda Soomaaliyeed. Waa calan qoomiyadeed oo matalaya dadka Soomaaliyeed; shanta gees ee xiddigta calanka ku taalla waxay astaan u yihiin shanta gobol ee ay Soomaalidu deggan tahay. 

## Macnaha calanka
Calanka Soomaaliya waxa uu ka sameysan yahay  midab ciraad ah oo dhexda ugu taalo xiddig caddaan ah oo shan gees leh.

Xiddigtani shanta gees leh ayaa waxeey ka hadleeysaa shanta Soomaali oo uu gumeeystuhu kala qoqobay, oo kala ah: koonfurta, waqooyiga, jabuuti, soomaali galbeed iyo waqooyi bari (NFD)

waxaa ayna caddeeyneeysaa in aanay Soomaali katanaasulin midnimadeeda iyo wada jirkooda ooyna wali niyadda ku hayaan sidii mar laysugu soo celin lahaa shanta Soomaali Soomaaliweeyn.

midabka ciraad ah  iyo  xidigta  cadi   waxa  ay ka mid ahaayeen astaan  dawladii  Talyaanigu xiligii ay gumaysan jirtay Somaliya  ay usamaysay.  calaamadii talyaanigu usameeyay Somalia.

## Maalinta calanka
Waxaa loo dabaal dagaa maalinka calanka soomaaliya 26 Juun ee sanadkasta oo ku beegan xuska markii ugu horeysay ee calan soomaaliyeed laga koryeelay  dhul soomaaliyeed gaar ahaan magaalada hargeysa 26 June 1960 kadib bixitaanka ciidanka ingiriiska magaalada.
## Dowladaha Xubnaha ka ah Federaalka

File:Flag of Mogadishu, Somalia.svg|Calanka Banaadir
File:New Flag of Galmudug State of Somalia.svg|Calanka Galmudug
File:Hirshabeelle.png|Calanka Hirshabelle
File:Flag of Jubaland (Somalia).svg|Calanka Jubaland Jubaland
File:Flag of Somaliland.svg|Calanka Somaliland (Sheegatay)
File:North Eastern State of Somalia.jpg|Calanka Waqooyibari
File:Flag of Puntland.svg|Calanka Puntland
File:Flag of Southwestern Somalia.svg|Calanka Koonfur Galbeed 


## Tixraac
"Safaaradda Soomaaliya ee Belgium- Calanka Soomaaliya"

"Kooxda Xidigaha Geeska Somaliland Oo Lagu Qabtay Calanka Somaliya"

"Afrika Live: Ciyaartoyda Nigeria ee la mamnuucay ayaa mudaaharaad ku qabtay Tokyo"

"Su'aal ku saabsan soohdinta u dhaxaysa dhulka la aamini karo ee Somaliland ee uu maamulo Talyaanigu iyo Itoobiya"

Soomaaliya oo ku taagan Calanka Adduunka

"Buugga Xaqiiqada Adduunka - Soomaaliya"
Sokorow

**Sonkoraw** waa xanuunka loo yaqaano sokorowga ama macaanka (lat. diabetes mellitus).waana xanuun wate noqda sida uu u badan yahay. Wuxuu ku lug leeyahay sida ay sonkortu ugu milanto dheecaammada kale ee jirka. Macaanka ama Sokorow:ga waxaa sababa marka dhecaanka loo yaqaan Insuliinka ee uu sameeyo ganaca uu yaraado ama marka uusan jirin dheecaankaasi gabi ahaanba. Wuxuu u kala baxaa laba nooc oo kala ah Nooca koowaad iyo nooca labaad (type 1 iyo type 2). midka koobaad qofka wuxuu ku dhacaa isagoo da' yar oo ganaca(pancreas)maba sameeyo dheecaanka insuliin. Midka labaad, qofka isaga oo wayn buu ku dhacaa markaa insuliin masoo saaro ama insuliinku wuxuu noqdaa mid aan waxtar lahayn, inta badan qofku cuntada aan caafimaadka u fiicneyn iyo cayilaada ayaa yareysa sameynta insuliinka. Sokorowga waxaa lagu daaweeyaa insuliinka oo lagu duro (mudo) meel jirka ka mid ah, sida bowdada, iyo jimicsi badan iyo in la is caateeyo.

*  Diabetes​—“The Silent Killer”
Jay-Z

**Shawn Corey Carter** wuxuu dhashay, 4 Diseembar 1969 Brooklyn, New York USA. Waana heesa

* Qaabka, habka: rap, hiphop 
* Luuqada heesta : Ingriis
* CSXB : Def
Carabi

**Luqada Carabiga** (; Af Carabi: لغة عربية) waa luqad ay ku hadlaan in kabadan 422 Milyan oo Qof, Waxanay leedahay Lahjado badan, waana mid kamida luqadaha caalamka ugu,shacbiyada badan luqada carabiga waxa sigaar ah u adeegsada dadka islaamka ah waayo waxa kusoo dagay Qur'aanka kariimka ah. waxa kale oo carabiga ku qoran axaadiista Rasaaulka C.S, waxa jirta in luqada carabigu ay raad wayn kuleedahay luqado aad ubadan sida luqadeena soomaaliga, waxa jira ereyo caalami ah oo caalamku isticmaalo oo asal ahaan kasoojeeda luqada carabiga waxaana kamida Sonkor waxa kamida (Alcohol)=(الكحول) (Admiral)=(أمير البحر) waxa jira kalmado badan oo si caalami ah loo isticmaalo laakiin asal ahaan kasoojeeda luqada carabiga, luqada carabiga waxa lagaga hadalaa, kasokoow dhulka carabta waxaa lagaga hadlaa sida wadamada Jad, Eratareya, Israaiil iyo Qaramada Midoobay.

## Luqadaha ka tafiirmay
                                                                                                
* Af-Turki
* Af-Faarisi Waa afka Iiraan lagaga hadlo
* Af-Kurdi Waa afka ay kuhadalaan shacabka kurdida ee kunool wadamada Turkiga ciraaq siiriya iyo Iiran 
* Af-Indunuusiyaan Waa luqada rasmiga h ee wadanka Indunisiya
* Af-Isbaanish waa af wadamo badan u rasmiah oo ay kamid tahay wadanka Isbania
## Qaybaha dhawrista fiilka Carabiga
Waxaa jira 19 qaybood oo dhawrista fiilka carabiga. Waxay tahay:

*Qaybaha I:
**فَعَلَ يَفْعَلُ
**فَعَلَ يَفْعِلُ
**فَعَلَ يَفْعُلُ
**فَعِلَ يَفْعَلُ
**فَعِلَ يَفْعِلُ
**فَعُلَ يَفْعُلُ
*Qaybaha II:
**فَعَّلَ
**يُفَعِّلُ
**تَفعِيل، تَفعَال، تَفعِلَة، فِعَّال
*Qaybaha III:
**فَاعَلَ
**يُفَاعِلُ
**مُفَاعَلة، فِعَال
*Qaybaha IV:
**أَفْعَلَ
**يُفْعِلُ
**إِفْعَال
*Qaybaha V:
**تَفَعّلَ
**يَتَفَعّلُ
**تَفَعّل، تِفِعَّال
*Qaybaha VI:
**تَفَاعَلَ
**يَتَفَاعَلُ
**تَفَاعُل
*Qaybaha VII:
**إِنْفَعَلَ
**يَنْفَعِلُ
**إِنْفِعَال
*Qaybaha VIII:
**إِفْتَعَلَ
**يَفْتَعِلُ
**إِفْتِعَال
*Qaybaha IX:
**إِفْعَلَّ
**يَفْعَلُّ
**إِفْعِلَال
*Qaybaha X:
**إِسْتَفْعَلَ
**يَسْتَفْعِلُ
**إِسْتِفْعَال
*Qaybaha XI:
**إِفْعَالَّ
**يَفْعَالُّ
**إِفعِيلَال
*Qaybaha XII:
**إِفْعَوْعَلَ
**يَفْعَوْعِلُ
**إِفْعِيعَال
*Qaybaha XIII:
**إِفْعَوَّلَ
**يَفْعَوِّلُ
**إِفعِوَّال
*Qaybaha XIV:
**إِفْعَنْلَلَ
**يَفْعَنْلِلُ
**إِفعِنلَال
*Qaybaha XV:
**إِفْعَنْلَى
**يَفْعَنْلَى
**إِفعِنلَاء
*Qaybaha Iq:
**فَعْلَلَ
**يُفَعْلِلُ
**فَعلَلَة، فَعلَال، فِعلَال، فُعلَال
*Qaybaha IIq:
**تَفَعْلَلَ
**يَتَفَعْلَلُ
**تَفَعْلُل
*Qaybaha IIIq:
**إِفْعَنْلَلَ
**يَفْعَنْلِلُ
**إِفعِنلَال
*Qaybaha IVq:
**إِفْعَلَلَّ
**يَفْعَلِلُّ
**إِفْعِلْلَال

## Halka ay kasoojeedo carabigu
Afcarabigu waa mid kamida bahda Luqadaha Semitiga, luqadahan oo u kala baxa amaba ku kala firidhsan Afrika iyo Aasiya 
## Meelaha laga isticmaalo xuruufta Af Carabiga

*  Sacuudi Carabiya

*  Masar
*  Ciraaq
*  Urdun
* Aljeeriya
*  Kuwayt
*  Liibiya
*  Marooko

*  Suudaan
*  Suuriya

*  Tuuniisiya
*  Lubnaan
*  Qatar
*  Baxrayn

*  Cumaan
* Falasdiin
* Mauritania

*  Yaman
*  Imaaraatka Carabta:
*  Malta
*  Barunay
*  Komoros
*  Jabuuti
*  Somaliland
*  Jaad

*  Iiraan
*  Afghanistan
Maxamed Cigaal

**Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal** (, ) (August 15, 1928 - May 3, 2002) waxa uu ahaa Somali siyaasi. Waxa uu ahaa Ra'iisul wasaarayaashii Somaliland (1960) Ito Ra'iisul Wasaaraha Soomaaliya intii lagu guda jiray 1960 hore iyo kan dambe. Waxa uu sidoo kale noqday Madaxweynaha Somaliland, 1993 ilaa 2002.

## Hordhac
Cigaal waxa uu ku dhashay 1928 magaalada galbeed ee Oodweyne, ka dibna qayb ka mid ah oo ka mid ah British Somaliland. Waxbarashada dugsiga hoose oo uu, Cigaal ka qeyb galay dugsiga hoose ee Berbera iyo Burco. Waxa uu ka qayb galay Sheikh Intermediate School ee Sheekh. Ka dib markii qalin-jabinta, oo wuxuu aaday inuu England ee waxbarashada dheeraad ah.

## tixraacyada

## links Dibadda

* IRIN Interview with Mohamed Ibrahim Egal, President of Somaliland
Buurta Daalo

**Buuraha Daalo** () waa deegaan buuroley ah oo ku taala waqooyiga gobolka Sanaag ee wadanka Somaliland.

## Sidoo kale fiiri
*Buuraha Soomaaliya
*Buurta Libaaxley
*Buuraha Oogo

## Tixraac

## Xigasho
*
21 Oktoobar

**21 Oktoobar**, waa maalintii AUN tMadaxweynihi 3aad ee Somaaliya Maxamed Siyaad Barre. Inqilaabka kuqabsaday wadanka Soomaaliya Maalintaas ayaa aad loo xusi jirey intey jirtey dowladi Kacaanka.
Cabdicasiis

**Abdiaziz District** (Soomaali: Cabdicasiis ), oo sidoo kale loo higgaadiyay Degmada Cabdi Casiis , waa Degmo ka tirsan Koonfur-bari gobolka Banaadir ee dalka Soomaaliya. Waxa ku jira qayb ka mid ah magaaladii hore ee Muqdisho
## Tixraac
Degmooyinka Soomaaliya

Khariidadda maamulka ee Degmada Cabdi-Casiis
Baki

**Baki** () waa degmo ka tirsan gobolka Awdal ee waqooyi galbeed wadanka  Somaliland.                                                       Sidoo kale, magaaladani oo ku taala Gobolka Awdal waxayna kutaala dhanka waqooyi galbeed ee dalka. Baki waa mesha ugu waxa soo saarka badan xaga khudrada gabi ahaan Awdal oo dhan.

Magaalada Baki waxay ka tirsan tahay Degmada Baki.

## Sidoo kale fiiri
* Degmada Baki
* Degmada Boorama
* Degmada Saylac
* Degmada Lughaya
* Awdal
* Awdalland
* Saldanadii Cadal

## Xigasho

## Tixraac iyo Linkiyo

*Administrative map of Baki District
*Administrative map of Zeila District
*
Louvre

**Louvre** (faransiiska Musée du Louvre)) waa guri dhaqameed kuyaala magaalda Paris waana guri dhaqameedka caalmka ugu muhiimsan waxa uu ku yaalaa daanta waqooyi ee wabiga siin waxa uu leeyahay barxada ugu wayn ee caalamka farshaxan lagusoo bandhigo. waxa yaala waxyaabo badan oo kusaabsan faraacintii oo laga xaday wadanka masar waxa la aasaasay sanadii 1190 waxa gunta u taagay ninka la odhan jiray filib ogost goobtan waxa daganaa dhamaan boqoradii farnsiiska soo maamulay xiliyadii boqortooyada boqorkii ugudanbeeyay ee sirasmiya udagayna waxa uu ahaa Louis XIV waxa uu ka guuray sandii 1672 
## sawirada caanka h ee yaala louver
* 1  Mona Lisa
* 2  Jan Vermeer van Delft 

* http://www.louvre.fr/
Sheekh Mukhtaar Abu-Mansuur

Abu Mansuur wuxuu ku dhashay magaalada baydhabo ee Gobolka Baay.Waana Masuul weyn oo ka tirsan xarakada mujahidiinta alshabab. abu mansur waxaa u ka mid yahay dhalinyarada diiday gumaysiga, Bishii Luulyo 2022, Roobow ayaa loo magacaabay wasiirka diinta ee xukuumadda Soomaaliya.https://www.reuters.com/world/africa/somalia-names-former-al-shabaab-spokesperson-minister-2022-08-02/.
Gabay : (ul iyo diirkeed)

## ul iyo diirkeed

**Gabaygakan waxan tiriyay marki taariikhdu ahayd 1991 Marka burca iyo hargeysa soo jooga laga waayay oo ay ku adkaysteen go,id baanu rabnaa oo ay sababa Badan sheegeen sidaas darteed waxan usheegayaa dhibaatadu in ayan Kaligood ku dhicin go’niinkunah xal ahayn**

* Duul yohow woqooyiga degani waadna dulumteene

* Danni baad gasheen iyo wax anay diintu soo warine

* Sidi an idin dayacay baad xumaan nagula doodaane

* Marki uu dunida dhaafihi siyaad colalka soo duubay

* Dooxada garoowe ah marki uu nagu damaashaaday

* Dubayaal wuxuu nala dhacee nagu dulheesaayay

* Dubabada lalaayiyo wuxu saana nagu daashay

* Wixii haro daboolayd marki miino lagu duugay

* Doonyaha markuu nagagubee daabad naga dhawray

* Duqay iyo akhyaar iyo wixii maato lagu dooxay

* Adiguba durbaan baad siday oo daacadku ahayde

* Marseh haddii nabsigu kugu dalacay wiishka dabaqdiisa

* Haddii u ciidan kuu soo diree kugu dinaahyay

* Miig duulimaad badan hadi uu kugu dakaansiiyay

* Dumidii hargeysaad hadi ad subax ka daaduuntay

* Dulcad iyo haday kugu shubeen xabashi deyrkeeda

* Anigu waan damqanayayo markaas diilalyaan qabaye

* Farxad lamadilaacine qalbigaan daaya kalahaaye

* Hayeesheeh wixii dib udhacay baan laga dawoobeyne

* Dusha adari dooxada mudug ah iyo kunfur 

* Duufaan dhacaysiyo abaar daadufaa timiye

* Ayax baa ka diirtayoo dhirtii doogi ka idlaaye

* Dhulkii baa dumayo cirkaan roob ka soodi’ine

* Dabaqyadi dhisnaa iyo burbure daarihii xamare

* Daafi juba iyo webiyadii lagu dagaagowye

* Doorki rageeniyo idlaa diricyadiisiiye

* Dumar wada agoonaa kubadan meelahaad deyine

* Duqay wada hamuunaysah baa loodeweriyaaye

* Diif iyo waxaan wada qabnaa diiqsanaan shacabe

* Soo duubte orobo iyo intay deris wadaageene

* Dunidu kanay bangaladeesh ku tahay deeq naloo fidiye

* Hayeesheeh dacwaan kuu hayaa doogta kaa bi’ine****

* Midnimaa dan iyo lagu helaa dowlad iyo xooge

* Dad walal ah iyo waxaynu nahay ul iyo diirkeede

* Dedii igayarayd baad tahay iyo kaan dugsanayaaye

* Diintiyo islaamkaynu nahay niman ku daawaaye

* Dalka ha goynin oo yaan ibliis daasad kuu tumine

**Qore Axmed yusuf "sheeka xariir**
Gabay qoomaal

„Culaabtaada Rabbiga Yehowah saar, oo isna wuu ku xanaanayn doonaa, Waayo, isagu kan xaqa ah marnaba u dayn maayo in la dhaqaajiyo.”

Gebigeen damiir baynu leenahay. Damiirkeennu wuxuu inagu caawin karaa inaan xumaanta iyo wanaagga kala garano. Waa inaan damiirkeenna Erayga Ilaahay ku tababbarno.

* Damiir
Zaki cali gurey

**SIDA UGU FUDUD EE DURBADIIBA FARXAD LOOGU BEERI KARO QULUUBTA DADKA KALE** 

Haddii si fiican loo fuliyo talooyinkan waxay kordhin doonaan farxadda reerka. Waa inaan farxadda badsano.

„Ilaahna wuxuu yidhi, Aan nin inoo eg ka samayno araggeenna, oo iyagu ha xukumeen kalluunka badda, iyo haadda hawada, iyo xoolaha, iyo dhulka oo dhan, iyo waxa dhulka gurguurta oo dhan. Oo Ilaah nin buu ka abuuray araggiisa, Ilaah araggiisa ayuu ka abuuray isaga; lab iyo dhaddig ayuu abuuray. Oo Ilaah waa barakeeyey iyaga; oo Ilaah wuxuu iyaga ku yidhi, Wax badan dhala oo tarma, oo dhulka ka buuxsama, oo ka sara mara dhulka, oo xukuma kalluunka badda, iyo haadda hawada, iyo wax kasta oo nool oo dhulka kor dhaqdhaqaaqa.”  Nebi Aadan si weyn buu u farxay oo wuxuu yiri: “Tanu hadda waa laf ka mid ah lafahayga, iyo hilib ka mid ah hilibkayga.”

„Dhisidda iimaanka runta ah waxay keentaa barakooyin badan. Run ahaan waa waddada nolol farxad leh hadda ilaa weligeedba.” „Cunug markuu idiin dhasho waa farxad weyn isla markiina waa masʼuuliyad weyn.”

„Ilaahay wuxuu rabaa inaan adduun janno ah weligeen farxad iyo nabad ugu noolaanno!” “Waxaa barakaysan kuwa ereyga Ilaah maqla oo xajiya.” „Ilaahay wuxuu inoo muujiyaa run farxad iyo rajo ina siisa.” „Ilaahay wuxuu samada inaga siiyaa roob iyo xilliyo barwaaqo ah, isagoo qalbiyadeenna ka dherginaya cunto iyo farxad.” „ Ilaahay wuxuu ina siin doonaa xaalado kaamil ah iyo nolol weligeed ah. Adduun qurux badan baan ku raaxaysan doonnaa nabad, farxad iyo caafimaad kaamil ah.”
Lusaka

Lusaka waa caasimadda iyo magaalada ugu weyn ee Saambiya. Mid ka mid ah magaalooyinka ugu kobcaya ee koonfurta Afrika, Lusaka waxay ku taala qaybta koonfureed ee xeebta dhexe iyada oo kor u kacday 1,279 mitir (4,196 ft). Ilaa sannadkii 2010, dadka magaaladu waxay ahaayeen qiyaastii 1.7 milyan, halka dadka magaaladu ay yihiin 2.4 milyan. Lusaka waa xarunta ganacsiga iyo dowladda Zambia labadaba waxayna ku xiran tahay wadada afar waddo oo waaweyn oo wadata wadada woqooyi, koonfurta, bariga iyo galbeedka. Ingiriisku waa luqadda rasmiga ah ee magaalada, laakiin Nyanja iyo Bemba waa caan.

**Lusaka** waa caasimada dalka Saambiya. waxa ay kutaalaa dhanka koonfureed ee dalka waana magaalo kamid a magalooyink ugu waawayn caasimadaha Afrika
Balcad

**Balcad** waa degmo ka tirsan Gobolka Shabeelaha Dhexe ee soomaaliya, waxay ku dhawaad 36 kiilo mitir ka xigtaa woqooyiga muqdisho, baaxada magaalada ayaa gaaraysa 4,400 iskuweer  (1,700 sq miles) iyo dad gaaraya ku dhawaad 642,000 oo u qaybsan 72 tuulo.

## Sidoo kale fiiri
*Liiska magaalooyinka Soomaaliya dadka ku nool
*Liiska magaalooyinka Soomaaliya

## Xigasho
*Balcad
## Tixraac
Waqooyiga Ayrland

Waa wadamada aduunyada ugu hore marsanad
waxaanay kamid ahayeen wadamada Boqortooyada Ingiriiska laysku yidhaahdo caasimada wadan ka waxa layidhaahdaa Belfast waxaanay kamid tahay wadamada ay yurub ku gaadhay heshiiska qaxoontiga ee wadamada kale isk adhiiba inlaga qaado faraha haddii uu qofka qaxoontiga.
=Xog=
**Woqooyiga Ayrland** waa gobol ka mid ah affarta gobol ee Midowga boqortooyada Britan

* Belfast
* Ayrland
=Tix=
Malaysiya

**Malaysiya** waa wadan ku yaalo koonfurta bari ee qaarada Aasiya. wadankaan wuxuu xuduud la leeyahay wadamada Filibiin, Tayland,Barunay, Singabuur iyo Indunisiya. Caasimada wadanka waa Kuala Lumbur. Wadanka malaysiya waxaa degan dad gaaraayo ilaa 28,250,000 oo qof,waxa uuna u dhisanyahay dhinaca federaalka. Malaysiya waxaa degan ajaanib kala duwan, waxaa u badan malaysiyaanka ama malaya oo 50% ah inta kale waa ajaanib iskuugu jirto hindi, shiinees iyo kuwo kale. Wadanka malaysiya markiisa hore wuxuu lahaan jiray magacyo badan, mar waxaa la dhihi jiray (wadanka jasiirada Malaysiya) hadaneh waxaa loo bedelay (malaya) 1946dii marka oo wadanka midoobay waxaa loo bixiyay (midowga malayaasha), kadib neh waxaa loo bedelay (federaalka malaya), 1957ii marka ee xornimada qaateen waxee la midoobay gobolo ka mid ah wadanka Singabuur, isla markaas neh waxaa loo bixiyay (malaysiya), Singabuur waxee malaysiya ka go'day waqti labo sano kayar. Isla markaas neh Wadanka Malaysiya wuxuu ku dadaalay dhaqaalihiisa.
Wadanka malaysiya waxee 50ka sano ugu horeeysay ka mid noqotay wadamada ugu dhaqaalaha fiican.

Haddada la joogo malaysia waa mid kamid ah wadamada ugu horumarsan dhinaca dhaqaalaha cafimaadka iyo wax barashada 

## Taariikh
Malaysiya waxee leedahay taariikh aad u dheer, waxee jiri jirtay 40,000 oo sano ka hor, waxaa wadanka soo gumeestay gumeestihii Ingriiska laga soo bilaabo sanadkii 1786 ilaa 1963, ingiriisku wuxuu maamuli jiray ama gumaysan jiray shacabka loo yaqaano malaya, ka hor intii lagu dhaqmin federaaliga.

Dalka Malaysiya, waxaa u badan dadka Muslimiinta ah ee loo yaqaan malayga waxaa la daga hindi iyo shiinayas.

## Xubin
* ADB *`

* AIIB *`

* Asean *`

* Bankiga Aduunka * *`

* Qaramada Midoobay * *`

* Ururka Iskaashiga Islaamka* *

## Waddnamha La Deggan Malaysiya
*  **31.000.000**+;++
https://www.newsweek.com/rankings/most-loved-brands-asia-pacific-2024/country-japan.:

*  190,000++:

*  2,000+:

* 2,000+:

*  500+

.:
https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_largest_Japanese_companies.:

## Sido kale fiiri
*Malaysiya visa Dalalka
Degmada Howlwadaag

**Waroodka Howlwadaag** waa dagmo ka tirsan degmooyinka gobolka Banaadir 17 diisa degmo waana halbowlaha ganacsiga Soomaaliya gaar ahaan magaalada muqdisho waxaana ku yaal xaruma ganacsi sida shirkada isgarsinta kuwa xawaldaha & suqa ugu weyn wadanka ee Bakaaro.

Waana degmada kaliya ee ugu Dugsiyo Sare badan waxaya leedahay Lix Dugsi Sare, waxaana ka soo bixi jiray arayda ugu faraha badan wadanka guud ahaan, waxaa kale oo ay caan ku ahayd dhnaka cayaaraha sida kubadda cagta iyo kolayga oo ah markhaati ma guurtaan siday ugu badnaayeen kooxihii wadanka ka dhisnaa ilaa heer Qaran, waxaa kale oo ay lahayd Garookii ugu weynaa xamar marka laga reebo labada garoon ee caanka sida stadium mugadishu iyo stadium konis.

H/wadag waxa ay ukala baxda Xaafado badan:- 

Wadooyinka mara waxa aya kala yihiin 30ka, Wadnaha, Warshdaha iyo Maka Al Mukaram.

## Dugsiyada hoose dhexe iyo Sare
                                                    
* Hoose dhexe Sare Howlwadaag
* Hoose dhexe Xasan Qarindi
* Hoose dhexe 21ka November
* Hoose dhexe Xamar jadiid
* Hoose dhexe sare Axmed Gurey
* Hoose dhexe abuu cubeyd
* hoose dhaxe abu rashid
* Hoose dhexe xareed
* Hoose dhexe Banaadir

## Xarumaha Dawladda

* Xarunta golaha shacabka 
* Taliska ciidanka Soomaaliyeed
* Saldhiga boliska howlwagaag
* Xarunta Wasaaradda Dalxiiska.

## Hotelada

* Hotel Baariyoow 
* Hotel Maka Al Mukarama 
* Hotel olympic
* Hotel Wehliye
* Hotel Bakiin 
* Hotel Qudus
* hotel salama
* Hotel City isgoyska H/wadaag.

## Meelaha Caanka ah
* Barmuudo
* Taalada sayidka 
* Baar Ubax
* Carwo Itko
* Hotel olympic
* Tookiyo
* isbitaal cariif
* Masaajidka Xareed
* Hormuud telecom
* masaajidka Macalin Maxamed Biyo maaloow
* geedka caanabooraha ee wadada wadnaha
* Farmashiye Tanaad.
* farmashiye danwadag
* Isgoyska Hawl wadaag
* isgooska Bakaaraha
* Cir toogte
* Suuqa Ceel Garweyne

## Wadooyinka
*wadada isgosyka bakaraha ilaa blacksea shiirkole 
* Maka Al-mukarama
* Wadada Wadnaha
* Wadada Sodonka
* Wadada warshadaha
* Wadada ba* wadada Aadan Cade
* wadada hawlwadaag

## lamaha howlwadag
Waa afar oo kala ah sidaan: - 
* Sayidka
* Saqaawadiin
* Xaawo Taako
* Axmed Gurey
## Jihada
Dir

**Dir,** magaca saxda ah: **Abukar** (; ), sidoo kale loo yaqaano: *Dirweyn*, *Direed*, *Beesha Direed*, *Dhar*, *Dur* waa beelweyn ka tirsan qabiilada Soomaalida taasi oo juquraafi ahaan degta afar wadan oo ku yaala Geeska Afrika. Beesha Dir  waa Beesha ugu balaadhan dhulka Somaliyeed , Sidoo kale Beesha Dir waxaa laga helaa dhamaan deegaanada Shanta Soomaaliyeed kuwaasi oo kala ah: Djibouti(*ahaan jirtey: French Somaliland(1)*), Soomaaliya(ahaan jirtey: *British [[Soomaaliland|Somaliland]](2) iyo Italian Somaliland(3)*), wadanka Kenya, Gobolka Waqooyi Bari(4) iyo dalka Itoobiya, deegaanka Soomaali Galbeed, iyo sidoo kale Deegaanada Oromia iyo deegaanka Canfarta(5).

## Tafiirta

Odaygii Dir ama Abuukar wuxuu dhalay afar wiil, kuwaasi oo la kala odhan jirey:
* Madahweyne Dir - Gurgura, Akisho, Bursuuk
* Madaluug Dir - Gadabuursi
* Madoobe Dir - Ciise
* Meha Dir - Isaaq,Surre, Biimaal

Sidoo kale waxaa la sheegaa, in Dir leedahay beel kale oo lagu magacaabo Qaldho Dir.

## Taariikh
Dir, magaca saxda ah: Abukar , sidoo kale loo yaqaano: Dirweyn, Direed, Beesha Direed, Dhar, Dur waa beelweyn ka tirsan qabiilada Soomaalida taasi oo juquraafi ahaan degta afar wadan oo ku yaala Geeska Afrika. Beesha Dir waa Beesha ugu balaadhan dhulka Somaliyeed , Sidoo kale Beesha Dir waxaa laga helaa dhamaan deegaanada Shanta Soomaaliyeed kuwaasi oo kala ah: Djibouti(ahaan jirtey: French Somaliland, Soomaaliya(ahaan jirtey: British Somaliland(2) iyo Italian Somaliland(3)), wadanka Kenya, Gobolka Waqooyi Bari iyo dalka Itoobiya, deegaanka Soomaali Galbeed, iyo sidoo kale Deegaanada Oromia iyo deegaanka Canfarta.

## Qeybaha
Beelaha ugu waaweyn ee Dirta maanta waa: 
* Ciisaha 
* Biimaal
* Surre 

* Gurgure "Gurgure"
* Gadabuursi 

* Barsuug "Bursuk
* Akisho
* Garrir "Gerire"
* Gurre "Goora"
* Bajimal
* Isaaq

## Sidoo kale fiiri
*Beelaha Soomaalida

## Tixraac
Nuuraddin Faarax

**[[Nuruddin Farah]]**  (24 November 1945 ) waa mid ka mid ah qorayaasha  Soomaalida  waxuuna bilaabay qarnigii 20aad dabayaaqadiisa waxaana lagudoonsiiyay billad caalami ah 1998 waana mid ka mid ah hal abuurka soomaaliyeed  waxuu ku caanbaxay qorista buugaag sida buugii ugu horeeyay ee lagu magacaabi jiray «(Adams Revben)».

Nurudin Farah wuxuu ku dhashay magaalada Beydhabo ee koonfurta Soomaaliya 1945tii. Wuxuu ku koray dhulka soomaali galbeed magaalada Qallaafe, wuxuuna ku qaatay waxbarashadiisa aasaasiga ah, quraanka iyo luqadaha sida Ingriisiga, Carabiga iyo Amxaariga. Ka dib wuxuu u soo wareegay wadaka Talyaaniga kuna kororsaday aqoontiisii. Nuuradiin Faarax wuxuu dib ugu soo laabatay Itoobiya oo uu assal ku barbaaray. 1963dii ka dib 3 sano markay qaadatay Soomaaliya xornimada waxaa lagu qasbay Faarax inuu ka haajiro dhulka soomaali galbeed oo uu qabto carriga Soomaaliya maadaama ay jirtay khilaafyo badan oo u dhexeeya Itoobiya (Xeyle Salaasa) iyo ummada Soomaaliyeed. Ka dib Faarax wuu iskaga soo tagay magaalada Qallaafe wuxuuna soo galay magaalada Muqdisho. Faarax waa qoraa Soomaaliyeed oo dunida oo dhani caan ka ah. Faarax wuxuu wax ku qoraa afka Ingiriisiga. Wuxuu qoray buugaag badan oo taabanaya dhinacyo badan. Wuxuu wax ka qoray dhinaca (Roomaantika) Roomaantiku waa sheekooyin ku salaysan jacayl oo dhaadheer. Buuggii oo ku horeeyay ee uu ka qoro Roomaanka wuxuu qoray sannadkii 1970kii wuxuuna ku qoray wadan Hindiya, luqada uu ku qoray waa Ingriisi. wuxuu ku magacaabay (Adams Revben) oo macnaheedu yahay feedhii qaloocsanayd ee Aadan.
Huriwaa

**Hirwa District** (Soomaali:Degmada, Huriwaa  ) waa Degmo ku taal koonfur-bari ee gobolka Banaadir ee Soomaaliya iyo Waxaa ka mid ah xaafadaha waqooyi bari ee caasimadda qaranka ee Muqdisho
## Tixraac
## Xiriirinta dibadda
Khariidadda maamulka degmada Huriwaa
Sheekh Aways

shiikh uweys allaha unaxareestee wuxuu ahaa culumaddii ugu waaweeneed ee soo marta soomaliya .
shiikhu waxa uu ku dhashay magaalada barawe waxuuna ku aasanyahay magaalada biyooleey.
Saraar

Saraar waa Gobolka  u dhexeysa Togdheer iyo gobolka Sool.

## Caynaba
Degmada **Caynabo** ayaa ah magalada caasimada u ah Gobolka saraar waana magalada ugu weyn, gobolka waxa ku yala   Banka saraar oo aad u Qurux badan xilliga roobka iyo barwaaqada. Waa mid weyn dherer iyo Ballac intu legyahay  waa kii Faysal Cumar Mushteeg lahaa. " **Tan iyo xalay waan soo soconnee, Saraari ma jidkii Siraad baa".** Waxa loogu wanqalay Gobolka Saraar oo ay Caasimad u tahay Degmada Caynaba.

## Qabiil
Laamaha HJ ee Saraar ku dhaqan waxaa ka mid ah Beelaha Muuse   Abokor,  Beesha cumar Jibriil iyo Solamodow 

## Tirada
Dadka ku nool waxa lagu qiyaasaa Gobolka Saraar ku dhawaad Boqol Kun. 50.000 waxa doorashada inay codeeyaan iska diiwaangaliyey 31-kun oo cod bixiye.wana gobolki ugu codka badna marka laga yimado 6da gobol ee waweyn. Waa gobol xoolo dhaqato, Beeralay, iyo Ganacsato.

Waa ￼xaruntii Colkii Soocane ee Cumar Jibriil iyo reeryoonis ee uu Hoggaamiyaha ka ahaa Kite Fiqi Yuusuf (Kite Fiqe) waa xarunt abwaankii iyo Abaanduulihii Geesiga ahaa Maxamuud Jaamac Nuux (Maxamuud Daallin).

Xagga Ganacsiga waxa ka soo ￼jeeda Cabdi cawed cali (indhadeero) iyo Qaasin Qodax oo ahaa xiddigo xoolahoodu ifiyey guud ahaan dhulka Soomaalida gaar ahaanna Soomaalilaan. 

Xagga Diinta waxa ka soo jeeda Sheekh Cali Warsame oo ahaa Aasaasihii Al-itixaad qaybtii  Soomaaliya.  

Halgankii SNM waxa ka soo jeeda Mujaahid **Aadan Tarabbi Jaamac (Tuug-Tarabbi)** oo ahaa aasaasihii Guutada 7-aad ee SNM. Guutaale oo ahaa ninkii ugu horreeyey ee qori gaadhi saara. Cabdiraxmaan Maxamed Case oo ahaa Taliyihii Guuto koowaad snm.

*Maxamuud Xaashi Cabdi oo ahaa garabkii siyaasadda SNM. 
*baashe diig , oo ahaa Ninkii afduubay diyaaradii Somali airline 1984kii
*cismaan daado ,
*Aadan Saxar, 
*Warsame Gurey
*Xirsi Gaanni, 
*Abaar Warsame, 
*cadayaale , 
*Maxamed yare, 
*Mataanihii Alla Magan, Maxamed Cali Madoobe, Cawil Xaashi Cali-geri ( Cawil Maandhar),
*Cheif Caaqil Cali Xirsi
* Cismaan Maxamuud Jaamac (Dawiil) oo ahaa Oday dhaqameed Ruug cadaa ah oo Saraar iyo Soomaalilaanba wax weyn ka qabtay.
* PRO Mahomed Dhaqane,cilmiga social  sciences ka gaadhay,darajada PHD holder.

=degmooyinka gobolka saraar=
*caynaba xarun
*degmada ceelal
*Degmada Oog
*Degmada waridaad
*Degmada wadaamagoo
*Degmada dhanaano
Wikimedia Foundation

**Wikimedia Foundation** waa asaas aan faa'iido doon ahayn oo Mareykan ah.  Xaruntooda ugu weyn waxay ku taal San Francisco, Mareykanka.  Aasaaska waxa uu wadaa mashruucyo badan fikradda Wiki iyo software MediaWiki.  Wikipedia waa kan ugu caansan.

Goobaha kale waxaa ka mid ah Wiktionary, Wikiquote, Wikisource, Wikinews, Wikibooks, Wikiversity, Wikimedia Commons, Wikifunctions, Wikidata, Wikivoyage iyo Meta-Wiki. Mu'asasadu waxay maamushaa Wikis kale oo aad ugu dhow hawlaha Mu'asasada lafteeda.  Waxaa ka mid ah Wikimedia Foundation wiki, MediaWiki wiki, Wikipedia Test, Wikimedia Incubator, Bugzilla, iyo wikimania wiki. 

## Sidoo kale fiiri
*Wikipedia

## Tixraac
Insaykalobeedhiya

**** waa buuga bixiya wax walba oo aduunka ka jira.

Dhammaan insaykalobeedhiya waa la daabacay, ilaa dabayaaqadii qarnigii 20aad markaas oo qaarkood ay ku jireen CD-yada iyo Internetka.  Qarnigii 21-aad insaykalobeedhiya inta badan waa khadka internetka.

## Qaababka insaykalobeedhiya
* Wikibidhiya
* Encarta
* Encyclopedia Britannica
* World Book
* Qaamuus

## Sidoo kale fiiri
*Nubidhiya
Bill Clinton

**Bill Clinton** (19 Agoosto 1946) Clinton Waxa uu ahaa Madaxweyne sanadihii 1993 ilaa 2001 waxa uuna inta uu xilka hayay sameeyay IS badal dhqaale oo weyn Aad ayaa ilaa iyo hada looga xasuutaa Xisbigiisa Dimuquraadiga iyo waliba Shacab weynaha Maraykanka waxqabadkiisa

* Hillary Clinton
Hillary Clinton

**Hillary Diane Rodham Clinton** (26 Oktoobar 1947) Waa Xogyahii 67aad ee Wasaarada Arimaha Dibadda ee Mareykanka iyo Xaaskii Madexweynihii 42aad ee Mareykanka, Waxey Marwada Koowaad ee Mareykanka Intii u dhaxeysay 1993 ilaa 2001,haweenaydaan wax ay musharax Madaxweyne xisbiga Dimuquraadiga ku lo lanatay Madaxweynaha Maraykank Barack Obama

* Bill Clinton hooyatha wuss
Firefox

* Mozilla
* Mozilla Foundation
* Iceweasel
* Thunderbird
* Sunbird
* Internet Explorer

* download Firefox
## Tixraac
Bill Gates

**William Henry "Bill" Gates III** (28 Oktoobar, 1955). Waa nin ganacsade iyo programmer ah isla markaasna ah samafale. Waana ninka ugu hodantinimo badan caalamka.
Bill gates iyo Paul Allen waxey wada asaaseen shirkada Microsoft sanadkii 1975kii.

## Noloshiisii Hore
Wuxuu ku dhashtay Seattle, Washington 29kii October 1955kii. Waalidkiisana waxaa la yiraahdaa William Henry Gates, bill gates.

Sr. iyo Mary Maxwell Gates, waxaa la dhalatay Gates labo walaalo.

Wuxuu ku soo barbaaray yaraantiisa gates qooys magac ku leh taariikhda Siyaasadda iyo ganacsiga iyo adeega bulshada. Aabihii wuxuu ahaa Garyaqaan(Lawyer) sare, Hooyadiina waxey qabatay jago maamul jaamacada washignton. wuxuu aad ugu wanaagsanaa gates yaraantiisii iyo waliba xiligii iskuulka hoose maadooyinka sida Xisaabta iyo Scienceka, walidkiina waxey ogaadeen maskax furfurinada wiilkooda waxeyna geeyeen iskuulka (Lakeside) oo ku sareeyay heerka waxbarasho.Go'aankaasna wuxuu saameyn weyn ku yeeshtay nolosha gates waayo wuxuu markii ugu horeysay uu ku arkay Computerka.
Gates wuxuu ka mid yahay ganacsatada ugu wanaagsan ee kacaankii kumpuyuterka.
Intaas waxaa dheer in ay gabadhiisa mida wayn oo dhalatay 1996 ee saaxibo yihiin wiil soomaaliyeed oo lagu magacaabo Ayatullah Ahmed Waafi oo ku dhaqan dalka Sweden.

gatter  waa naaneystii loogu yidhi xillligii waxbarashadiisa hoose taaso la micno ah diidey iaan quusto.
Bill Gates iyo Paul Allen ayaa 1975 waxay wada aas-aaseen shirkada Microsoft.

HADDA william henary gates bill gate waxaa lagu timaamaa ninka dunida ugu lacagta badan

waxaa taariikhdan kooban ka diyaariyay

Ilyaas abdirahman mohammed.

## Taariikh
* Windows 7
----
* Windows 8
______________________________________________________________________________________________________________________________________________
* Jack Ma
______________________________________________________________________________________________________________________________________________
1955

1954 - **1955** - 1956

__TOC__

## Dhacdooyin
## Dhalashooyin
* Xasan Sheekh Maxamuud
* Nicolas Sarkozy

## Dhimashooyin
* Albert Einstein
* Rodolfo Graziani
## Madaxda Aduunka
1954

1953 - **1954** - 1955

__TOC__

## Dhacdooyin
ddf

## Dhalashooyin
* Rajab Dayib Erdogaan
* François Hollande

## Dhimashooyin
## Madaxda Aduunka
saadaqsiin
1952

1951 - **1952** - 1953

__TOC__

## Dhacdooyin
## Dhalashooyin
* Hugo Chavez
* Faladimir Putin

## Dhimashooyin
## Madaxda Aduunka
Mao Zedong

nin kani wuxuu ahaa nin u dhashey dalka China ama shiinaha
**Mao Zedong/Mao Tse-Tung** (1893-1976), Shiinaha.
Manchester

**Manchester** Yurub

**Manchester** waa magaaladda oo kuyaalo dalka Ingriiska.

## Daadka Degaan Manchester Waddnmaha

* 25,000++:

* 20,000++:

* 250,000++:

* 25,000++:

## Kubedka
* Manchester City
* Manchester United
Maykorosofti

|num_employees    = 195,000 (2013) 
|subsid           = List of Microsoft subsidiaries
|homepage         = 
|footnotes        = 
}} 

**Maykorosofti**  waa shirkad samaysa barnaamijyada softiweerka kumbuyuutarada, waxeena xarunteedu tahay magaalada **Redmond**, Seattle, Washington.;......; Barasles; EU.: European Union.....!!'?'

Maykorosofti Corps waxeey ku dhow tahay **$3” Trillion** dollarka Maraykanka.!!’?……!!’.......'

Hantiwadaaga suuqeeyda Aduunyahaan. Qiimaha Suuqa—Labaad hadda aan joogno ee Kaliya waa **[[Abbel Inc]]**. gudaha qaarada Mareykanka.!!’!!’??’!……!!’?..........'

**Maykorosofti** waxay ahayd soo saaraha software-ka aduunka ugu wayn ee dakhliga ilaa 2016 iyo 2019. Waxaa loo arkaa mid ka mid ah shirkadaha waaweyn ee "Shanta" ah ee warshadaha tignoolajiyada macluumaadka ee **[[Mareykanka]]**.::.’.............'”

**Microsoft Corporation** waxaa aasaasay  Bill Gates iyo Paul Allen  taariikhda marka ee eheed Abriil, 1975. Ka hor 38_”39” sanno Google, **Alphabet Inc.**.:•

## Taariikh

*Internet Explorer.

**Hotmail.

**Nokia.

**MSN.
**Yahoo.

**Windows XP

**Windows 7

**Windows 8
*Windows Vista.

*Windows X’.
*Windows X!.:

Microsoft Corp. (MSFT)
Revenue (TTM): $184.9 billion.
Net income (TTM): $71.2 billion.
Market cap: $3.121 Trillions.!!
1-year trailing total return: 31.1%
Exchange: Nasdaq
Year Founded: 1975*

https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-04-01/european-regulators-raise-questions-about-microsoft-cloud-practices

https://www.businessinsider.com/amazon-jeff-bezos-chose-company-name-2018-5
https://www.aljazeera.com/news/2023/7/12/microsoft-says-china-linked-hackers-accessed-government-emails
https://www.investopedia.com/articles/markets/111015/apple-vs-microsoft-vs-google-how-their-business-models-compare.asp
https://restofworld.org/2024/microsoft-china-ai-engineer-relocation/
https://www.computerworld.com/article/2564087/european-commission-fines-microsoft--613m-in-antitrust-case.html
https://www.aljazeera.com/economy/2023/5/25/chk_microsoft-sayschina-sponsored-hackers-attacked-infrastructure


## Linkiga Caddaynta
* Zoom
Microsoft Windows

Microsoft Windows (1985-2009)

* Windows 1
* Windows 2
* Windows 3.0
* Windows 3.1
* Windows 3.11
* Windows 95
* Windows 98
* Windows NT
* Windows ME
* Windows 2000
* Windows XP
* Windows Vista
* Windows 7

* ReactOS
Af-Jiido

Af-jiido waa  afafka ugu balaaran ee loogu hadlo geeska africa afkaan ama luuqada ee  af jiido wuxu ka mid yahay luqadaha la isku dhaho afro eshiyaatic languages somalia marki la joogo gobolada sida ween loogu hadlo  gobalka Shabelada hoose
jubada dhexe qeeba ka mid ah gobolka Baay Waxaana ku hadlo dadka loo yaqaan jiido 
oo ka mid ah laanta ugu dheer Dirta **[[jiido]] <big>waxay u kala [[baxdaa]] [[safar]] [[iyo]] [[wajas]] <code>[[af]] [[jiido]]</code></big>**
Axdigii Hore

**Axdigii Hore** ee Baybalku intiisa badan wuxuu ka hadlayaa wax loogu yeedho *Dadkii Ilaah* (reer Banii Israa’iil) – dhibaatooyinkii ay soo mareen, halgankoodii, geesiyaashoodii, hoggaamiyeyaashoodii, cuqaashoodii, wadaadadoodii, iyo nebiyadoodii.
Sheekooyikaas xudduntoodu waa in Ilaah dadkiisa *reer Banii Israa’iil* – si walba oo ay ugu caasiyaan – uusan ka quusanayn.
Ilaahoodu mar walba oo ay ku caasiyaan garabkooda ayuu ka baxayey, ka dibna guul darro iyo dhib ayey mudanayeen, haddana Isagu sidaas kuma eeganayn ee wuxuu mar walba oo loo yaabo dhexdooda ka soo saarayey halyey waddada Ilaahooda tusa, dabadeedna u horseeda guul.
Hoggaamiyayaashaas qudhooda ayaa iyaguna sidoo kale ku kici jiray dembiyo iyo caasinimo, taas oo sabab u noqon jirtay inay xilalkooda ka dhacaan.
Reer Bani Israa’iil waxay mar walba dagaal ugu jireen sidii ay u qabsan lahaayeen una hanan lahaayeen gacan ku haynta dhulka *reer Kancaan*, kaas oo ay rumaysan yihiin in Eebbe iyaga u ballan qaaday markii ay ka soo qaxeen Masar.

* Kitaabka quduska
* Towraad
* Kitaabka quduska 

* Miyuu Warka Wanaagsan Ilaahay ka Yimid?
Cumar Sharmaarke

**Cumar Sharmaarke** (dhashay 18 juun 1960)  soomaaliyeed 

wuxuu ahaa Raiisul Wasaaraha Soomaaliya Laga soo bilaabo 2009 illaa 2010. Waxa uu markii dambe si kooban u adeegay danjiraha Soomaaliya u fadhiya Maraykanka sanadkii 2014. waxaa mar kale loo magacaabay Raiisul Wasaaraha Soomaaliya Bishii December 2014. Muddadiisu waxay dhammaatay 1-dii Maarso 2017 waxaana beddalay  Mudane prof Cabdi wali Cali gaas .

## Noloshiisa shaqsiyadeed
Sharmarke wuxuu ku dhashay magaalada Muqdisho 1960-kii , oo ku taala koonfurta-bari ee gobolka Banaadir ee Soomaaliya.  Waa wiilka Madaxweynihii hore ee labaad iyo Raiiselwasaarihii ugu horreeyay ee Soomaaliya, Cabdirashiid Cali Sharmaarke ,

wuxuu wax ku bartay Jaamacadda Carleton ee Ottawa , halkaas oo uu ku soo qaatay darajo cilmiga siyaasada iyo dhaqaalaha siyaasadeed . In kasta oo qoyskiisu ee degenyihiin gobolka Virginia ee dalka Mareykanka , wuxuu haystaa dhalashada Soomaaliya iyo Kanada labadaba .

## Tixraac
Stockholm

**Stockholm** waa caasimadda Iswiidhan. Xarun dhaqameed, siyaasad, dhexe iyo dhaqaale. magaalada Lorger badda bari ku taal soohdinta u dhaxaysa duck Dega Södermanland iyo Uppland. Magaaladii waa la shanaad ee waqooyiga Sami istater madax banaan lahayn dhadhan oo aan dunida, oo waa caasimada kaliya ee adduun ee la a park magaalooyinka qaranka. Stockholm waa ku Amray Sweden iyo magaalada gobolka Nordic ee ugu weyn ku nool yihiin 2015 qiyaasay IIaa 1.515.017 deggan.

## Taariikh
bilaabmey Stockholm aasaasay 1187, sida ay natiijada Visby Franciscans The Book IIaa caasimada hore Kingdom SVEA ee, Sigtuna, dageen by Balts oo kale sanadkii. Dhaqan Dekedda badanaa Birger Jarl (oo ku saabsan 1210–1266) tirin aasaasaha magaalada 1252, hoos ilaalinta warqaddii convent Fogdö iyo Erikskrönikan. Dhow xagga woqooyi u ahayd tuulo yar, wooyinka, dhiganta Haymarket maanta. miciinka ee difaaca iyo dhibic ganacsi of view, meesha istaraatiijiga on Lake Mälaren qulqula badda bari, la xadeeyo gobollada Uppland iyo Södermanland, go'aansaday abuurka Stockholm iyo muhiimadda ay leedahay sii kordhaya. Degsiimada koray 1200s Hoos on Stadsholmen, Helgeandsholmen iyo Kidaskär, ka dib Gråbrödraholmen, maanta loo yaqaan Riddarholmen. iyo Gacan-ku-haynta dib-u Halkaan waxaad ka heleysaa Bogga internetka ee Awoowe 1260. Saalax kaniisad ku wareegsan 1260. Castle, Franciscan, klarissakloster iyo dominkankonvent dhisay, fadilay by ay ka mid yihiin Birger Jarl iyo King Magnus III (saabsan 1240–1290), iyo sidoo kale ka saaro derbiyada kadhacda magaalada.

Tan iyo markii ay magaalada dareemayso 1436, Stockholm waa kan ugu weyn oo ugu muhiimsan boqortooyada. Xaqiiqdii tahay waxay Sweden Management Center iyo tuudstad rasmiga ah. Waa in ay usha lagu noqoto bartamihii ka bartamihii ah 1634, markii qoyska, xukuumadda, baarlamaanka Bartamaha iyo rugförvaltning magaalada reer boqor IIaa.

Halkaan waxaad ka heleysaa Stockholm ah oo 30 000 oo qof oo ka bartamihii ah shirkadaha ganacsiga ee ku Yaal magaalada Stockholm, oo ah kuwa ugu Haboon ee musqusha yaqaan 'Mar jasiiradda-hodan, archipelagos isku xidhan.

Sanadkii 1998-dii, Degmada Warqadaha ilaa caasimada Europe ee dhaqanka. Sanadkii 2010, caasimada Yurub ee dhaqanka ayaa kori doona.

## Tixraac
Jilib

Magaalda **Jilib** waa magaalada ku taal Gobolka Jubbada Dhexe, isla markaana ah magaalo madaxdii hore ee Gobolka Jubbada Dhexe waxaana hoos yimaada tuulooyin badan. Magaaladani waxay caan ku tahay tabcashada beeraha Iyo Xoolaha Nool.
Jilib waa magaalo dad aad u fara badani ay ku noolyihiin waxaana nawaxigeeda ku yaala warshaddii Mareeyey ee sonkorta iyo mashrucii faanole ee biyo xireenka.
Magaaldaa wa shantaraal waxa isku marta 4 wada oo kabaxdo ama so gasho waxana ku yaala hoteelo farabadan iyo shirkadaha is garsiinta telephone nada sida Hormuud iyo Nation. Hotelada ugu caansan waxa kamida ah hotel Ganane, hotel Hombooy iyo hotel Guuleed. Waxa kalo jirta diinimadii dabka oo ku taala tuulada malende ee jilib hoos timaada. Magalada Jilib waxa ugu badan oo dega beelaha kor ku xusan. Sidoo kale waxa dega qabaa'il kale oo soomaaliyeed.

## Sidoo kale eeg
Degmada Badhaadhe

**Degmada Badhaadhe** ( Somali : Degmada Badhaadhe ) waa degmo ku taal koonfurta Gobolka Jubbada Hoose ee Soomaaliya. Badhaadhe waxay ka kooban tahay Raas Kambooni, Kolbiyow, Hosingo, Waldena, Bulla Haji iyo jasiiradaha sida Kudhaa.

## Tixraac

## Xiriirinta dibadda
* Badhaadhe, Jubbada Hoose, Somalia
* Administrative map of Badhadhe District

}