open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Baarlamaanka Somaliland

**Baarlamaanka Jamhuuriyada Somaliland** (; ) waa golaha baarlamaanka ee Jamhuuriyada Somaliland. Sida caadiga ah, golaha baarlamaanka Somaliland waxaa loo qeybiyaa labo golle oo kala ah: Golaha Guurtida (Golaha Sare) oo ah golaha duqeyda, iyo Golaha Wakiilada (Golaha Hoose).

Labada gole oo u wada shaqeeya si toos ah ayaa waxay leeyihiin 82 xubnood iyo gudoon u gaar ah mid kasta. Golaha Wakiilada waxaa gudoomiye u ah Cabdiraxmaan Maxamed Cabdilaahi "Cirro", kaasi oo ah gudoonkii ugu horeeyay ee shacab doorto tan iyo la soo noqoshadii xoriyada Somaliland.

## Hordhac
Wakhti xaadirkan dowlada Somaliland waxay qorshaynaysaa in doorasho baarlamaan dhacdo Maarso 27, 2017 taasi oo sida qorshuhu yahay la rabo in lagu bedelo golaha wakiilada hada kuwaasi oo kursiga ku fadhiyay tan ilaa sanadkii 2005ta.

Dhinaca kale waxa golahu ka koobantahay 82 Xubnood waxa ladoortaa Shantii sanaba mar iyda oo uu shacabku si xora xubnihiisa wakiilada u doorto. Baarlamaanka somaliland waa xubin muhima oo kamida dawlada SomalilandGudoomiyaha Barlaamnka somaliland ee xiligana waa mudane Cabdiraxmaan Maxamed Cabdilaahi Oo katirsan Xisbiga Cusub Ee Wadani.
## Golaha Guurtida
Golaha Guurtida Jamhuuriyada Somaliland waa gole ka tirsan Golaha Baarlamaanka ee Jamhuuriyada Somaliland. Sida caadiga ah, golaha odoyaasha waa **"Golaha Sare"** ee wadanka kaasi oo ka kooban 82 oday oo laga soo xulay beelaha Somaliland.

Shaqada ugu muhiimsan ee golahani waa ilaalinta iyo xalinta nabada wadanka; sidaas ay tahay waxay sharci ahaan ansixiyaan ama ka soo horjeestaan sharciyada ay soo bandhigaan Golaha Wakiilada.

Golaha Guurtida Somaliland waxaa xarun u ah caasimada Hargeysa, waxaana gudoomiye u ah Saleebaan Maxamuud Adam "Saleebaan Gaal".
## Golaha Wakiilada
Golaha Wakiilada Jamhuuriyada Somaliland waa gole ka tirsan Golaha Baarlamaanka ee Jamhuuriyada Somaliland. Sida caadiga ah, golaha Wakiilada waa **"Golaha Hoose"** ee wadanka kaasi oo ka kooban 82 xubnood oo laga soo doortay Gobolada Somaliland.

## Sidoo kale fiiri
*Dastuurka Somaliland
*Golaha Wasiirada Somaliland
*Golaha Guurtida Somaliland   
*Golaha Wakiilada Somaliland   
*Baarlamaanka Somaliland                                  
* Official website of the Somaliland upper house

## Tixraac
Xidhiidhka Dibada ee Somaliland

**Xidhiidhka Dibada ee Somaliland** Waa mid aad iyo aad u fiican oo ku xidhan kala danbayn iyo saaxiibtinimo. Dawlada Somaliland waxa ay Xidhiidh la leedaha dawlado badan oo caalmka katirsan in kasta oo aysan wax Ictiraafa wali helin hadana waxa ay mutaysatay in ay samaysato saaxiibtinimo qadarin mudan.

Wasaarada Arimaha dibada Ee Somaliland waxa ay dublumaasiyiin iyo Safiiro joogto ah ku leedahay dawlado badan oo caalmk akatirsan. Dawlada Somaliland waxa ay Xidhiidh gaar ah oo aad iyo aad u fiican la leedaha sida wadamada Midawga Yurub, Jaamcada carabta, Ururka Midawga Afrika, iyo Hay'ado iyo ururo dulumaasiyadeed oo aad ubadan. Taywan waxay u aqoonsan tahay Somaliland inay tahay wadan madaxbanaan.

## Qaar kamida wadmada Xidhiidhka ay lawadaagto
Somaliland waxaay xidhiidh saaxiibtinimo oo soojireena la wadaagtaa wadamo badan oo caalamka kamida sida:

*  Itoobiya 1-dii Janaayo 2024, Itoobiya iyo Somaliland waxay kala saxiixdeen heshiis is-afgarad ah oo Itoobiya siinaya marin-u-helidda Badda Cas oo ay marto dekedda Berbera si ay u hesho aqoonsi macquul ah.https://www.rfi.fr/fr/afrique/20240101-l-%C3%A9thiopie-signe-un-accord-avec-le-somaliland-pour-avoir-acc%C3%A8s-%C3%A0-la-mer.
*  Midowga boqortooyada Britan
*  Faransiiska
*  Koonfur Afrika
*  Iswiidhan
*  Taywan
*  Taliyaani
*  Maraykanka
*  Jabuuti 
*  Kenya

## Baasaaboorka Somaliland
Somaliland waxa ay leedahay baasaaboor lagu tago meelo badan oo caalamka kamida, waxaana ka mida wadamada lagu tagi karo Itoobiya, Midowga boqortooyada Britan, Jabuuti, Taywan, etc.

## Tixraac
Xisbi Siyaasadeedka SSC

**Xisbi Siyaasadeedka SSC** Waxa lagaga Dhawaaqay Magaalda Hargaysa ee Jamhuuriyada Somaliland
waxaanuu noqday xisbi Cusub oo kusoo biiray liiska Xisbiyada Somaliland.xisbigan oo maamulkiisu ay badi kasoo jeedaa gobolda bari ee wadanka waxa uu noqonayaa xisbiga ugu cusub liiska xisbiyada Somaliland.waxaana laga yaabaa in magaalda laascaanood ay xaraun u noqoto.
Sheekh Samiir al-Mabxuux

**Sheekh Samiir al-Mabxuux** wuxuu ka mid yahay culimada waaweyn ee dacwada Salafiyada ee dalka Falastiin. Wuxuuna ka qalinjabiyay jaamacadda Islaamka ee Madiina al-Munawara, kuliyadda dacwada iyo usuulu-diinka, ka dibna wuxuu wax ka bartay Sheekh Rabiic al-Madkhali.

Sheekh Samiir al-Mabxuux wuxuu la kulmay culimadii waaweyneed sida Sheekh ina Baaz, Sheekh Albaani, Sheekh ina Cuseymiin iyo Sheekh Muqbil Eebbe dhammaantood ha u naxariistee. Wuxuuna qoray kutubo dhowr ah oo uu ka mid yahay kitaabka Salafiya.

* Islām​—The Way to God by Submission
Claude Monet

**Claude Oscar Monet** (noolaa 14 Nofeembar 1840-1926) waxa uu ahaa nin farshaxaniiste faransiis ah, waxa uu ku dhashay Baris, waa nin kutaqa suusay cilmiga qoraxda.
Hariin

**Hariin** waa beel ka mid ah Digil iyo Mirifledigil, Hariin waana dad si gaar ah ugu dhex muuuqdo guud ahaaan beelaha Raxweyn, Hariin waxa uuwka tirsanyahay mirifle gaar 8. HARIIN WUXUU UKALA BAXAA HOON IYO WARAASILE .Hariin wuxuu ka tir san yahay 8 waana qabiilka ugu taariiqda dheer, waxaana ku xasuusataan wax yaaba badan oo dadka u qabtay hariin waxaana ka dhex muuqdo dad culus oo hal genka dheer ee arlaathii gacan ka geystay alle ha u naxariisee inta dhimatay. 

Masuuliinti Magaca ku dhex lahaa
* Sheikh Madboorow
* mustaf Sheikh Hassan
* Sheikh omar jiis
* Ibrahim boolis
* Cabdiwali Macalin Cali (Ugaaska)
* Dr. Yuusuf Sheikh Abuukar(Yuusuf Omar Jiis) 
* Dr. Ahmed Issak Hussein Mursal.
* Hassan shaati gadud
* Mohamed mohamed
* Mohamed yusuf mohamed (maxamed macalim)
* Mohamuud Maxamed Ibraahim
* Malaaq Cumar Masaak
GANACSATADA BEESHA
* Ja'bil
* ibrahhim buurfuule
* Aadan Cabdulaahi Isaaq ( xaaji eeneey)
* ahmed Macalin isaaq
* Xaji ibrahim cabdi nuurow
* Sheikh madluun
* cabdiasiis Madboorow
* cabdulahi maxamed Idriis (Lesto)
* cabdulkadir mohamed isak bari
* maryan macalin isak
* Xabibi cabdi nuur 
* Manuur Maxamuud
* Xasan Isaak
* Xasan Ali Aadan
XILDHIBAANADA BEESHA
* Cabdicaziiz Xasan Maxamed laftagareen
* Axmed Maxamed Garweyne
* Maryan Macalin Isaaq
XILDHIBAANADA BEESHA MKGS
* Maxamuud Maxamed Kheyre
* Cudbi Cabdiraxman Cabdi
* Cabduqadir Dhegacade
* Cabdiraxman Ibraahim Aadan
Saraakiisha Beesha:-
* Abukar cali xasan waar
* Mohamed Ismail Mursal
* Cali Yuunis
* Aadanow Isak
* cali shariif
* Mr isaaq dheere 
* Mahad Lafta-gareen 
* Cali ibrahim isaq Xabad
* Aadan baariyoow 
* Aadan doodishe
* kadil Aroore
* Isak moolmadow
* Cali isaq ibraahin 
* Abdulle isaaq ibraahin
* Madi war-gali
* yarow
* 
Mas'uuliyiintii Burburka ka hor:-
* Mustaf Sheekh Xasan
* Cumar Sheekh Xasan (Cumar-Jiis)
* Sheekh Mad Buurow
* Ibraahim Boolis
Wayne Rooney

Wayne Mark Rooney (wuxuu dhashay 24 October 1985) waa ciyaaryahan xirfadle ah oo Ingiriis ah kaasoo u ciyaara kooxda Major League Soccer ee Mareykanka. Waxa uu ciyaaray kubad badan oo kubada cagta ah, waxaana sidoo kale loo isticmaalay boosaska khadka dhexe ee kala duwan. Waa gooldhaliyaha ugu goolasha badan xulka qaranka England iyo Manchester United. Heerka Naadiga, wuxuu ku guuleystay abaalmarin kasta oo uu ku heli karo Ingiriis, Europe iyo Continental Football, marka laga reebo European Super Cup. Michael Carrick, waa ciyaaryahanka keliya ee Ingiriis ah ee ku guuleystay Premier League, FA Cup, UEFA Champions League, League Cup, UEFA Europa League iyo FIFA Club World Cup.

Rooney ayaa ku biiray kooxda da'yarta Everton isagoo 9 jir ah, wuxuuna kulankiisii ​​ugu horeysay u saftay kooxda 2002dii isagoo da'diisu ahayd 16 jir. Waxa uu labo xilli ciyaareed ku qaatay kooxda Merseyside ka hor inta uusan u dhaqaaqin Manchester United 25.6 milyan ginni xagaagii 2004. daaqada suuqa. Waxa uu ku guuleystay 16 koob oo uu la qaaday kooxda, shan kamid ah Premier League, FA Cup iyo Champions League 2008. Waxa uu 253 gool u dhaliyay United tartamada oo dhan si uu u noqdo ciyaaryahanka ugu goolasha badan taariikhda, 183 gool oo Premier League ah ayaana ah goolasha ugu badan ee uu u dhaliyay ciyaaryahan kasta oo hal koox ah. Rooney oo 208 gool u dhaliyay Premier League ayaa ka dhigay goolkiisii ​​labaad ee ugu goolasha badan Premier League xilli ciyaareedkan oo dhan kaliya hal gool oo uu ka dhaliyay Alan Shearer. Waxa uu sidoo kale heystaa kaalinta sadexaad ee ugu sareeya Premier League, isagoo leh 103.

Rooney ayaa kulankiisii ​​ugu horeysay u saftay xulka England bishii February 2003, isagoo da'diisu ahayd 17 jir, wuxuuna noqday ciyaaryahankii ugu da'da yaraa ee u matalaa England (rikoorka tan iyo markii uu jabiyay Theo Walcott), waana ciyaaryahanka ugu goolasha badan England. Waxa uu u ciyaaray Euro 2004, waxaana uu dhaliyay afar gool, isagoo gabi ahaanba noqday ciyaaryahanka ugu da'da yar taariikhda Koobka Yurub. Wayne Rooney ayaa tan iyo markii uu kasoo muuqday 2006, 2010 iyo 2014 Koobka Adduunka, waxaana loo arkaa inuu yahay ciyaaryahanka ugu fiican wadankiisa. Wuxuu ku guuleystey abaalmarinta xiddiga sannadka ee England sannadkii afar jeer, isagoo ku guuleestay 200.

* Peter Knowles
Luís Carlos Almeida da Cunha

**Luís Carlos Almeida da Cunha** (ku dhashay Praia, Kab Ferde 17. Nofeembar 1986 ), Magaca oo caanka kuyahay waa **Nani**,waa ciyaariyahan oo u dhashay wadanka Portuqiiska, isaga waxoo kadheelaa baal weerar, Nani waxoo kudhela kooxda Ingiriiska ah Manchester United,
Nani waxoo ciyaaraha kabilaabay kooxda Real Madrid de Massamá sanada kadib waxaa soo gadatay kooxda Sporting LISBOE.
2007 woxoo heshiis lagalay kooxda ween ee wadanka Ingiriiska Manchester United,
Nani gooshisa koowad waxoo kadhaliyay kooxda Totenham 2007.
Saadiyom bicarbonate

**Saadiyom bicarbonate** 

waa wax fuuraayo, markii la kululeeyo neh wuxuu sii daynaa gaas.Saadiyom bicarbonat waa cusbo, magaciisa saxda ah waa Saadiyomhydrogencarbonate, foomkiisa waa NaHCO3.Markii la kululeeynaayo waxaa ka dhalanaayo CO2 gaas, markii oo kuleelka ka dhamaado neh waxaa soo haraayo wax cadaan ah, waxaas cadanka ah ayaa ah iskudhiska saadiyom. waxayna noqon karaan Na2O, NaOH ama Na2CO3.
Banaaney

**Banaaney** waa magaalo ka tirsan gobolka Shabeellaha Dhexe.

## Faahfaahin
Tuulada banaaney waxay ka mid tahay Tuulooyinka Hoos imaada Degmada jowhar waxaana mara wabiga shabeellle
Caano

**Caano** (; ) waa dareere leh midab cadaan ah kaasi oo ka yimaada naasaha xayawaanka naasleyda iyo qaar ka mid ah dhirta. 
Caanuhu waxay ka mid yihiin cuntada dabiiciga ah ee dadka iyo in badan oo xaywaanka ka mid ah quutaan. Sidoo kale caanuhu waxay leeyihiin nafaqo iyo macdano aad u badan oo jidhka dadku u baahan yahay.

## Hordhac
Caanuhu waa shay dareere ah oo la cabo, tusaale ah ilmuhu markuu dhasho waa waxa kaliya ee igu horeeya ee dhuunigiisa mara ama uu cabo caanahaas oo uu naaaska hooyadii ka helo, Mudada ugu haboon uu ilmaha yari caano nuujirta uu ubaahan yahayna waa 2 sano ugu badnaan, waxaaa kaloo caanaha aynu ka helnaa xoolaha aynu dhaqano sida geela, adhiga iyo lo'da.

## Sawiro
 
File:Glass of milk on tablecloth.jpg
File:Goat kid feeding on mothers milk.jpg
File:Human Breastmilk - Foremilk and Hindmilk.png
File:I've got your number dairy - geograph.org.uk - 1412928.jpg
File:Milk_glass.jpg
File:Aesthetic Milk Vehicle.jpg
File:Goat family.jpg
File:Milk 001.JPG



## Sidoo kale fiiri
* Cunto
* Cabitaan

## links Dibadda
* Soo saarka caanaha 
* World Leader in Milk Production
* Milk

## Tixraac
Hay'ada laanqayrta cas

Hay'ada laanqayrta cas (af-ingiriiska : *International Red Cross and Red Crescent Movement*).

Ururka Caalamiga ah ee Laanqeyrta Cas iyo Bisha Cas ayaa ah dhaqdhaqaaq caalami ah oo bani'aadamnimo ah oo leh qiyaastii 17 milyan oo mutadawiciin ah, xubno iyo shaqaale caalami ah oo loo aasaasay si loo ilaaliyo nolosha bini'aadamka iyo caafimaadka, si loo hubiyo ixtiraamka dhammaanba bini'aadamka, iyo in laga hortago loona yareeyo bini'aadamka dhibaatada.

Dhaqdhaqaaqa wuxuu ka kooban yahay ururro kala duwan oo sharci ahaan ka madax banaan midba midka kale, laakiin waxay ku midoobaan dhaqdhaqaaqa aasaasiga ah, mabaadii'da, calaamadaha, qawaaniinta iyo ururrada maamulka. Qeybaha dhaqdhaqaaqa waa: Guddiga Caalamiga ah ee Ururka Laanqeyrta Cas (ICRC) waa hay'ad bani'aadamnimo oo gaar ah oo la aasaasay 1863kii Geneva, Switzerland, gaar ahaan Henry Dunant iyo Gustave Moynier. Gudigeeda 25-ka xubnood waxay leedahay awood gaar ah sharciga sharciga caalamiga ah ee bini'aadanimada si loo ilaaliyo nolosha iyo sharafta dhibanayaasha colaadaha caalamiga ah iyo kan gudaha. ICRC waxay heshay abaalmarinta Nobel Peace Prize saddex jeer (1917, 1944 iyo 1963).

Ururka Caalamiga ah ee Ururka Laanqeyrta Cas iyo Ururka Bisha Cas (IFRC) waxaa la aasaasay 1919kii, waxaana maanta la isku duwaa hawlaha ka dhexeeyo 190 Laanqayrta Cas ee Qaranka iyo Bulshada Bisha Cas ee Dhaqdhaqaaqa. Heer heer caalami ah, Ururka Federaalku wuxuu hogaaminayaa oo qabanqaabiyaa, iyadoo lala kaashanayo Jaaliyadaha Qaranka, howlaha gargaarka gargaarka ee ka jawaabaya xaaladaha degdegga ah ee ballaadhan. Xogheynta Caalamiga ah ee Xiriirka Caalamiga waxay ku saleysan tahay Geneva, Switzerland. Sanadkii 1963, Ururka Federaalka (oo loo yaqaan 'League of Red Society Societies') ayaa la siiyay abaalmarinta Nobel Peace Prize ICRC.
Ururka Laanqayrta Cas iyo Bulshada Bisha Cas waxay ka jiraan wax kasta oo adduunka ah. Hadda waxaa jira 190 Urur Bulsho oo ay aqoonsanayaan ICRC waxayna qirtay xubno buuxa oo Federaal ah. Hay'ad kastaa waxay ka shaqeysaa waddankeeda iyadoo loo eegayo mabaadiida sharciga caalamiga ee xuquuqda dadka iyo xeerarka dhaqdhaqaaqa caalamiga ah. Iyada oo ku xiran duruufahooda gaarka ah iyo kartida, Ururada Qaran waxay qaadan karaan hawlo dheeri ah oo dheeraad ah oo aan si toos ah loogu qeexin sharciga caalamiga ee bani'aadamnimada ama mandaqadda dhaqdhaqaaqa caalamiga ah. Dalal badan, waxaa si adag loola xiriiriyaa nidaamka daryeelka caafimaad ee

## Taariikh
Jineefa, 1863.

* IFRC.org
Gabayga baakistaan

badhbaa baakistaan gaadhayoo profiseer sheegtay
bilo laguma gaadhee cilmigu baasto kari maaha
baahida ka roor oo kun boqol bilo ku qaad maaha
bulshadaad ka dhalatay uun hadan been u qari maaha
bara bixi ninkii adi ku baray beena qoro maaha 
beentaa cad iyo baakistaan baadha taladeeda
bahda caafimaadkaay bandhiga been gadaan qorayo
boqol doollar baa goynayee profiseer doonta
oo baakistaan taga bilbaa lagu maqnaadaaye
baahida aduunyaa ka daran baydka aakhiro eh
waar baakistaan taga oo profiseer sheegta

gabaygan waxa tiriyay 
Dr.cabdi axmed warsame
kana hawl gala cusbitaalka magaalada borama ee gobolka awdal
waxa soo galiyay boga somali wikipedia
maxamed aden muxumed
Qosol

**Qosol** waxaa ladhahaa qof kasto oo afka kala qaada, wuxuuna ku yimaadaa qof farxad qosla ama istareex qosla ama adoo wax kaa yaabiyay ku qosla. 
## waxyaabaha ugu wacan qosolka
Qosolku waxaa ugu wacan in qof walba oo noole ah si uu unafiso.
## kala duwanaanshaha qosolka
waxaa jiro qosolo kala duwan, waxayna leeyihiin dhawaaqyo kala duwan.Qosol waxaa jiro oo qofka wax maqli karin markii oo qoslaayo.Qosolka caruurta way ka duwanyihiin kuwa dadka waaweyn.
Dalalka Kommonwelth

**Dalalka Barwaaqo soranka ** (Ingiriis Commonwealth of Nations) Oo loosoo gaabiyo (**CN**) Waa Urur ka kooban 53 Dawladood oo dhamaantood ah Gobolo hore uga mid ahaan jiray Midowga boqortooyada Britan 
Dawlada Dhexe ee Commonwealth, oo inta badan loo yaqaan 'Commonwealth', [2] waa hay'ad dawladeed oo ka kooban 53 xubnood oo ka mid ah dowladaha ugu badan ee ka soo jeeda Boqortooyada Ingiriiska. Hay'adaha ugu weyn ee ururka ayaa ah Xoghaynta Dawlada Dhexe, oo diiradda saara dhinacyada dawladaha ka dhexeeya, iyo Ururka Dawlada Dhexe, oo diiradda saaraya xiriirka aan dowliga ahayn ee ka dhaxeeya wadamada xubnaha ka ah.
Dawlada Dhexe waxay dib ugu soo noqotaa qeybtii hore ee qarnigii 20aad iyadoo la qabsaday amarka Boqortooyada Ingiriiska iyada oo loo marayo is-xukunka is-xukunka ee dhulkeeda. Waxaa asal ahaan asal ahaan loo abuuray British Commonwealth Nations [5] iyada oo loo marayo Baaqa Balfour ee Shirkii Imperial Imperial ee 1926, waxaana lagu dhawaaqay Boqortooyada Ingiriiska iyada oo loo marayo Xeerka Westminster ee 1931. Dawlada hadda jirta ee Qaramada Midoobay waxaa si rasmi ah loo asaasay Baaqa London 1949, taas oo casriyeysey bulshada, waxayna aasaaseen waddamada xubnaha ka ah "xor ah oo siman". [6] Astaanta ururkan lacag la'aanta ah waa Queen Elizabeth II, oo ah Head of the Commonwealth. Boqoradda ayaa madax u ah 16 dal, oo loo yaqaan 'Commonwealth realms', halka 32 xubnood oo kale ay yihiin Jamhuuriyiin iyo shan kale oo leh boqortooyo kala duwan. Mawqifka Crown ayaa sharci ahaan ka duwanaa booska boqortooyada iyo jagada Madaxa Dawlada Dhexe.

## Daladaha Xubnaha ka ah

*  Antigua iyo Barbuda.

*  Australia.
* 
*  Bahamas
*  Bangladesh
*  Barbados
*  Belise
*  Botswana.
*  Barunay
*  Kanada
*  Jasiirada Qabrus
*  Dominika
*  Fiji
*  Gambia
*  Gaana
*  Grenada
*  Jamayka
*  Kiinya
*  Kiribati
*  Lesotho
*  Malaawi
*  Malaysiya
*  Jasiirada Maldiif

## sido kale fiiri
Ajay Devgan

**Ajay Devgn** (Af-Hindi अजय देवगन ) ku dhashay Mumbaay 2 Abril 1969 waa nin hindi oo filmada jilo.Ayey waa nin magac kuleh aduunka oo idil taageero badane leh. 1991 wuxuu filim ku helay abaalmarin.
 Ajey Wuxuu kamid yahey jilayaasha hindida ah oo ku can baxey filimada xabada iyo feerka
Burka Diikow

Burka Diikow ama haddii aan si kale u dhigno Siinka Diikow waa xaafad qadiimi ah oo ka tirsan Waaxda Nageyle ee degmada Kaaraan. Diikow oo la degganaa labadii qarni ee u damabaysay ayaa ah xaafad bulsho oo dadkeeda ay leeyihiin isdhexgal, iskaashi iyo iska warqab. 

Xaafaddu waxa ay dadkeedu isugu xiran yihiin koox-koox, taasi oo laga dheehan karo sida ay ilaa iyo hadda u mideysan yihiin, gaar ahaanna; iyagoo leh gole odayaal, dhallinyaro, haween iyo gabdhaba. Qurbajoogta deegaanka ayaa si joogta ah u xogwareysta xaaladda dadka ku nool xaafadda.

Deegaanka oo qaab-dhismeedkiisu yahay mid joog ah ayaa leh hawo dabiici ah iyo neecaaw ka imaanaysa badweynta Hindiya oo uu ku jeedo. Xaafaddan qayb ahaan isku raranka oo kale oo dhisan ama oobasiibka ah malaha adeegyo horumarineed oo bilaash ah, sida; Iskuullo, Wadooyin, Isbitaallo, Madaaris iyo Garoomo kubadeed oo dadku wada leeyihiin. 

Goobaha caanka ah waxaa ka mid ah: Masjidka Sheekh Cabdi Shable, Masjidka Sheekh Yuusuf Jilibey, Masjidka Macallimiinta, Barxadda Caliyow, Waaskada iyo Barkadda Cillaamo Warsame.

Xaafaddan waxaa ka soo jeeda ciyaartoy caan ah dhinaca kubbadda cagta waxaana ka mid ah: Cabdikariin Isba, Aatish, Sagaareey, Cali Uusey, Xasan Cabdulle, Cabdiwali Deexey, Macallin Xagaleey, Muxudiin Dacyayeey, Maxamed Deeq Suudi iyo Macallin Cali Diikow.
Garbosaar

**Garbosaar** (; ) sidoo kale loo yaqaano **Shalmad**, waa hu ama dhar fudud kaasi oo inta ugu badan dumarku ku daboolaan madaxa, garbaha ilaa laabta. Garbosaarta waxaa ladhahaa maro eey isticmaalaan dumarka muslimiinta ah, Soomaliyeed waxa eey saartaan madaxa hore.
## Asalka Ereyga
Ereybixinta garbasaartu waxay ka timid *Garbo* iyo *saar*; taasi oo macnaheedu yahay isla ujeedada loo isticmaalo sababtoo ah maradan waxaa la saaraa madaxa iyo garbaha. Sidaas darteed waxaa si sahal ah loogu bixiyay garbo-saar. Meelo badan oo ka mid ah Waqooyiga Soomaaliya, Jabuuti iyo Soomaali Galbeed waxaa caan ah ereyga *Shalmad* kaasi oo la mid ah garbosaarta.
## Muuqalo
 
File:Yemeni Girl (10281070596).jpg
File:Womens_Wear_(5282720403).jpg
File:Laugh Out Loud.jpg
File:Tuerkfrauen.jpg

## Sidoo kale fiiri
*Dhar
*Noocyada dharka

## Xigasho
Xabsi

**Xabsi** waxaa ladhahaa meel dadka lagu xiro oo horaa loo dhahay in aad noolasha macaankeeda dareento haddii aad rabto snadkiba mar booqo xabsiyada si aad u ogaato xurinimada waxa eey tahay.

Xabsi waa meel loogu tala galay in dadka aan loo arkin inee bulshada la noolaan karin( inee dhib bulshada ku haayaan ).

marka aan ka hadleeno ereyga xabsi micno badan ayuu yeelan karaa lkn micnaha aan ka hadlaayo waa xabsi dowladeed oo sharci ah oo asaasan. Xabsiga sida caadiga waxaa lagu tagaa labo qaab in si kadis ah laguu xiro kadib isla markaa sharciga lagu horgeeyo si waafaqsan QOD:35DKJS. ama in xukun maxkamadeed kusoo baxo oon kadis aheyn ku tala-galna ah.

Tan hore waa un is baaaris iyo xabsi ku hayn lkn kan dambo waxaa loo yaqaanaa ciqaab oo micnaheedu iyo nuucyaheedu fara badanyahay, lkn hadii eey ciqaabtu naqato xabsi markaas  xabsi waxaa la yiraahda dhismo dowlado leedahay kaasoo lagu ciqaabo dambilayaasha ku xad gudbay qodob taasoo ciqaabtiisa tahay xabsi.

**Qore: Mohamed Muhyadin Abdulle**
Maalmo

**Maalmo** waa Website aad u caana oo qofwaliba ama fanaan walbo heesihiisa dhigan karo ama kaga qaybgali karo waxaa la aasaasy 2008dii waxa sameeyay sadex nin waxa ay ku aasaaseen magaalda Linz Austria ee kamid ah Midowga Yurub waxa loo adeegsadaa isticmaalka Maalmo teknoolijiga Adobe Flash waxa wabsaytkan laga Dhageesan karo wararka heesaha iyo waxyaabo kale oo aad ubadan.

## [[Userfunbestudio1|taariikh]]
Waxaa aasaaska Maalmo iska lahaa sadexda nin ee kala ah Lamaane ahmed, Ahmed toldo, iyo Abwan Cumar.
Maalmo waxaa la'aas aasay sanadku markuu ahaa 2008. Sababaha loo aasay-aasay ayaa ahaa kor uqaadida Hiddaha iyo dhaqanka. 
Hool wadeenada Maalmo waxa ay ka hool galaa websetyo dhowr ah oo door wacan ka dheelo xaga hiddaha iyo dhaqanka haddii ay ahaan lahayeen xaga fanka iyo xaga bulshadaba ,
Buulo Mareer

**Buulo Mareer** (), sidoo kale loo qoro **Buulomareer**, waa magaalo dhacda koonfurbari Shabeellaha Hoose ee wadanka Soomaaliya.

Tuulada Buula mareer waxay ka tirsan tahay Degmada Kuntuwaareey, in kastoo ay kaweyn tahay kuntunwaaray dhan da'da tirada dadka ku nool iyo wali ba baaxada deegaan keedu uu ku fadhiyo, waxa ay kamid tahay meelaha ay doowladii kacaan ka ay gacan bidixaysay. Waxayna 125 KM u Jirtaa Magaalada Muqdisho ee ah caasimada dalka, isidoo kale caasimada gobalka ee marka Waxay u Jirtaa 35 KM, Degmada ay katir santahay ee Kuntuwaareeyna waxay u jirtaa 18km.  Buulo Mareer waxay ku taallaa goob muhiim ah oo istiraatiiji ah,Buulomareer Waxay halbowlo utahay isku Xirka wadada dheer ee Kismaayo iyo Muqdisho. Waxay Buulo Mareer leedahay Dugsiyo waxbarasho balse waxaa ugu caansan laba dugsi oo kala ah: Dugsiga Hoose/Dhexe ee Buulo Mareer oo ka mid ah Dugsiyadii dadweynaha ee ay dhistay Dowladdii Kacaanka Dugsiga Hoose/Dhexe & Sareee ALFARUUQ waana dugsi ay gacanta ku heyso Hey’adda Direct Aid/Africa Muslims Agency. Sidoo kale waxa ay leedahay goobo caafimaad Sida: Isbitaalka Xayaat, MCH-yo iyo weliba goobo kale oo si gaar ah loo leeyahay. Buulo Mareer waxaa loo Qeybiyaa Labo Xaafadood. waxayna kala yihiin Bari iyo Oriso . Buulo Mareer waxaa dega beelaha Digil,hawiye iyo beelo kale oo yar yar. Waana magaalo Bilic Qurxoon
Waxa uu dhaqaalaheeda ku tiir sanyahay beeraha, ganacsiga iyo xoolaha nool.

=Linkiyo kale=
* Buulomareer.com 

=Tixraac=
Osman Garuun

Cismaan Xaaji mohamed Afrax Garuun oo loo yaqaan cismaan Baketti waxa uu ku dhashay magaalada Mareeg 1920 waxa uu ka soo Jeeda Beeshaa reer Wacayle. Waxaa Dhalay Abaanduulahii ama Geesigii Caanka ahaa ee Reer Mareeg Maxamed Afrax Garuun Cismaan xaaji waxa uu ku biiray xisbiga leegada 1944 Cismaan xaaji waxaa ka mid ahaa gudigii talada Somaliyeed ee la aasasay 1950 Advisory Committee Of Somalia Cismaan xaaji waxa uu ka mid ahaa 70 kii Deputaati ee ugu horeeyay ee Somaaliya laga soo Doortay 56 waxay ahaayeen Somali 14 kalena waxay ahaayeen Talyaani ,Carab iyo Hindi.Cismaan waxa uu noqday Dibitaatigii ugu horeeyay ee beesha mareeg ama Wacaysle waxaana loo yaqaana dibitaatigii Wacaysle. Mujtamaca Somaaliyeed Xushmad iyo Karaamo wayn ayuu ku lahaa si wayna loo raadiyo codkiisa ama garabsiintiis ama( His Endorsement) Waxa uu ahaa nin jecel Dadkiisa, Diintiisa iyo Dalkiisa si wayna loo Qadariyo. Waayo waxuu ahaa nin daacad ah oo dammir fiican kana xishooda waxyaabaha musuqmaasuqa ah .Waxa uu soo Hoyey Guulo wax ku ool ah. Waxa uu ka soo galay degmada Ceelbuur 1956 waaya ceeldheer ma Ahayn Degmo ama district Xiligaas waxa uu ku guulaysay in uu degmo ka dhigo magaalada ceeldheer waxa uuna mar labaad ka soo galay degmada ceeldheer 1960-1964.Cismaan Xaaji waxa uu ahaa nin wadani ah oo sumcad fiican ku leh umada soomaaliyeed oo aan la hilmaami karin mabda iisa iyo waxa uu aaminsanyahay oo ku salaysnaa xaq iyo cadaalad sidaa darteed ayaa loogu Bixiyay cismaan Baketti oo macnaheedu ah nin mabda adag oo aan mowqifkiisa laga badeli karin dibotaatigii cismaan xaaji wuxuu ahaa qof jecel midnimada & wadajirka Ummadda soomaaliyeed wuxuu qeeb weyn ka so qaatey halganadii xurnimodoonka ahaa cismaan xaaji wuxuu ahaa qof xili wlbo farxad aad ka dareemeyso cidna iskama weeneen jriin sida lagu yaqaano soomaali qofkii masuul ah dadka ka dhex baxo waxyaabaha lagu xasuusto waxaa ka mid ahaa isagoo codkiisa u fiirin jirin reer ama dano gaar dowladii kacaanka ayaa waxey xirtey dhowr sanadood isagoo lagu eedaynayo in uu ku jiray Afgambigii dhicisoobay ee 1970 oo uu hogaaminayey General Salaag Gabeyre iyo deputy president General Ceeynaanshe iyo colonel Cabdulqaadir Dhel.Cismaan wuxuu maanta qeyb wayn kuleeyahay calanka aan harsaneeno. Halkaan laguma so koobi karo sharafta & kamaarada uu ku dhex lahaa bulshada waxaanse ka soo qaadanaynaa in yar oo ka mid ah ugu danbeeyntii waxuu geeriyodey isagoo u halgamaayo shacabka soomaaliyeed sanadku markuu ahaa Luulyo 28 1975

Religious Views	
Muslim
Gender	
Male
Mindigale

**Mindigale** ama **midigale** waa degmo ama tuulo ku taala bariga gobolka Sanaag ee bariga Waqooyibari. Waxay xaga bari ka xigtaa magaalada Badhan. waa magaalo taariikhi ah oo leh dhismayaal qadiimi ah. Degmadu waxay leedahay beero iyo togag yar. Mindihale baaxad ahaan aad uma wayno, laakiin waxay leedahay adeegyada bulshada sida skoolada, dugsiyada quraanka iyo maadi goobo caafimad.Dhul baadiyaha hoos yimaada degmada waxa ka mid ah
* argeeg
* qoolo
* dawli
* duurgaal
* diriq
* baalwayne
* laasa iddaad
* damceeriyo
* garabka cad
* sankadabeerka ah
* dhagaxdhagax saaran
* afmadoobeeye,doollaxiryaal
* ceeldhadhaable
* dhoomo
* biyaxaraare
* jijirdhumale
* gardabariis
Muus(Khudaar)

**Muuska** waa magac wadaag ay leeyihin herbaceous plant xaga genus *[[Musa (genus)|Musa]]* iyo xaga miidhoha ay soo saraan. muusku wuxu la yimada qaabab iyo midabo marku bislaado, aay ku jiraan huuruud iyo casaan.

muuska aay soomalidu ku caanka yihiin waa mid ka mida nooca loo yaqaano herbaceous plant waxana isga lagu yidha afka qalaad banana cultivar asal ahaana waxa uu ka yimi wadamada china vietnam

banana cultivar ama muusku waa ka loogu jecelyahay uguna isticmala badan noocyada herbaceous plant.

dhaqamada caaanka iyo aduunkaba , "muuska" waxa badana loo yaqaana wax jelicsan, macaan"macmacaan" . marka loo igaayo, ama muuska cadiga laakin waxa jira , miidho ka mida muuska oo la kariyo oo loo yaqaan plantains ama "muuska dabka". iyo noocyo kale oo badan laakin ma wada ahaa sidaa muuska aynu naqaano..

. . wadamo, primarily for their fruit, and to a lesser extent to make fiber, banana wine and as ornamental plants.

## Description

### Other uses
* Banana sap from the pseudostem, peelings or flesh may be sufficiently sticky for adhesive uses.
* In regions where bananas are grown, the large leaves may be used as umbrellas when the pseudostems are tied together to form a floatation device.
* Banana peel may have capability to extract heavy metal contamination from river water, similar to other purification materials.
* Banana peel has displayed antioxidant activity in vitro, especially from unripe extracts.

## See also
* Banana Cultivar Groups
* *[[Ensete]]* (false bananas)
* ''Musa''
* *[[Musella]]*
* Musaceae
* Plantain

## Footnotes

## References
* Denham, T., Haberle, S. G., Lentfer, C., Fullagar, R., Field, J., Porch, N., Therin, M., Winsborough B., and Golson, J. "Multi-disciplinary Evidence for the Origins of Agriculture from 6950–6440 Cal BP at Kuk Swamp in the Highlands of New Guinea." *Science*, June 2003 issue.
*  Brief mention of banana fiber rugs
*  Banana etymology, banana flour.

* Skidmore, T., Smith, P. – *Modern Latin America* (5th edition), (2001) New York: Oxford University Press
* Watson, Andrew. *Agricultural innovation in the early Islamic world*, New York: Cambridge University Press, 1983.

Moos
Tuni

**Tunni** waa Beel ka mid ah beelweynta somaliyeed Digil iyo Mirifle.Beeshaan waxey degtaa laga soo bilaabo Gobolada kala ah Banaadir, Shabeellaha Hoose, Jubbada Dhexe iyo Jubbada Hoose. Golweyn ilaa goobweyn 
Tunni waa Beel ka mid ah beel weynta Digil iyo Mirifle.Beeshaan waxa ay degtaa laga soo bilaabo Gobolada kala ah Banaadir, Shabeellaha Hoose, Jubbada Dhexe
Deedna
Beesha Tunni waa beel jecel nabadda iyo wada noolaanshaha
Sheekhaal

**Sheekhaal** (; ) sidoo kale loo qoro: **Sheykhaal**, **Sheekhaash**, waa beel ka mid ah dadka Soomaalida, kuwaasi oo deegaan ku ah wadanka Soomaaliya, Kiinya iyo Itoobiya. Sheekhaasha waxaa lagu magacaabaa **Fiqi Cumar** oo ah odaygii ay ka soo tafiirmeen. waxayna ka tirsanyihiin beelweynta Quraysh, Banu Taym.
## Hordhac
Beesha Sheekhaal waxay ka tirsan tahay dadka Soomaalida ee laga helo deegaano badan oo ka tirsan Geeska Afrika. Intaas waxaa dheer, beesha Sheekhaal waxay si rasmi ah u degaan Gobolada Dhexe ee wadanka Soomaaliya, deegaanada Soomaali Galbeed ee wadanka Itoobiya. Sidoo kale waxaa tiro fiican degan tahay gobolka NFD ee wadanka Kiinya. 

## Shaxda Beesha
* Loobage (Axmed Fiqi Omar)
* Aw Qudub Fiqi Omar
* Gandarshe (Aw Cismaan Fiqi Omar)
* Jaziira Fiqi Omar.
* Cali Cafii Fiqi Omar.
* Gaameedle Fiqi Omar.
* Qallu Fiqi Omar.
* Aw Hassan .
* Teedan Fiqi Omar .
* Abiib Fiqi Omar.

* Guudle Fiqi Omar Hiraab.
* Cabdi Shekh  Fiqi Omar.
* Cabdi Sufi Fiqi Omar.
*Saruur Fiqi Omar.
* Cabdisamad Fiqi Omar.
* Sheikh Hayti Fiqi Omar.
* Seyle Fiqi Omar.
* Duduble Fiqi Omar.

## Sidoo kale fiiri
*Beelaha Soomaalida
## Tixraac
Elizabeth II

**Elizabeth II** (ku dhalatay London 21 Abriil 1926 - 8 Sebteembar 2022), waa boqorada  Midowga boqortooyada Ingiriiska iyo Waqooyiga Ayrland iyo sidoo kale dalalka la isku yiraahdo *commonwealth* oo ku jirto Australia, Jamayka, Kanada iyo New Zealand. Waxay degentahay dalka ingiriiska, waxay xukunka soo haysay laga soo bilaabo 6da feebaraayo 1952 ilaa hadda. Ayada iyo eheladeeda waxay xukunka soo haayeen mudo ka badan 1000 sano. Elizabeth II waxay leedahay 4 ciyaal, ninkeeda waxaa la dhahaa philip.

Waxay ku dhalatay Elizabeth Alexandra Mary Windsor ee London 21kii Abriil 1926 iyada oo ah ilmihii ugu horreeyay ee King George VI ee England iyo Elizabeth Bowes-Lyon.

Waxaa lagu dhawaaqay boqorad 6 Febraayo 1952 isla markiiba ka dib dhimashadii aabaheed George VI.  Xiligaas waxa uu booqasho ku tagay dalka Kenya oo uu wali gumaysan jiray ingiriisku waxa uuna booqday buuraha Aberdare.

Wuxuu ku helay taajka xaflad rasmi ah 2 Juun 1953 ee Westminster Abbey.

Isaga oo ah madaxa Barwaaqo-sooranka waxa uu sidoo kale ahaa madaxa dawladda dalalka soo socda ee beeshan:

*Boqoradda Antigua iyo Barbuda
*Boqorada Ustareliya
*Boqorada Bahamas
*Boqorada Belize
*Boqorada Kanada
*Boqorada Grenada
*Boqorada Jamayka
*Boqorada Niyusiiland
*Boqorada Baabuwa Cusub Guinea
*Boqoradda Saynti Kitts iyo Nefis
*Boqorada Saynti Lusiya
*Boqorada Saynti Finkent iyo Grenadines
*Boqorada Jasiiradaha Sulaymaan
*Boqorada Tufalu
*Boqorada Boqortooyada Midowday ee Ingiriiska iyo Waqooyiga Ayrland

Dhamaan wadamada markii uu xilka qabtay muu lahayn awood dawladeed balse waxa uu u talin jiray sidii boqor dastuuri ah oo ku dhisan qaab dhismeedka dawlada baarlamaanka.

=Qoraallada hoose=

=Xiriirinta dibadda=
* http://www.royal.gov.uk
Amadeyo afogadro

**Amedeo Avogadro**
Waa aqoonyahan Talyaani ah dhashay 1776-1856 waa aqoonyahan Fisikis ka aad uyaqaan, waxa uu ku dhashay Torino, waxa uuna kasoo shaqeeyey jaamacadda Torino.

Waxa uu ahaa qofka aad usii tixraacay "walxaha" Yeryer waxaana loogu magac daray qaanuunkii Avogadro ee sheegayey walxa kasta ee ah hawada muggooda waa isla egyihiin hadii uu heer kulkooda ay isla egyihiin iyo caburintooda,
waxaa la ogaaday mar dambe 22.4L Gaas ah Muggoda in uu yahay heer kul kiisuna yahay 0 Ebar meel buuxintiisu waxa ay noqonaysaa 602,000,000,000,000,000,000,000 walxo, waxaana lagu macaabaa tiradii avogadro sidaan ayaana loo qoraa 6,02 X 10^23 waxaana avogadro walaxaheda ee mater kesta lagu magacaabaa 1 Mol ama walxo 1 garaam oo ka mid ah maater kaas.
Col.axmadey khasaaro

col. axmed maxamed sh xuseen wuxuu ahaa kornayl kamid ah kornaylada xoogadalka soomaaliya caanaka ah ciidamada xooga dhaxdooda
Timo Soini

**Timo Juhani soini** (dhashay 30 may 1962 waa siyaasi finish ah, waana madaxa xisbiga Finlandiga runta ah.Waxa uu ka mid ahaan jiray baarlamaanka yurub taariikhda marka ee u dhaxeesay 2009 ilaa 2011, waa markii oo ku soo laabtay baarlamaanka finland.
Rafael Correa

**Rafael Correa** Rafael Vicente Correa Delgado (de Guayaquil; 28 April 1963) waa Madaxweynaha Ikwadoor, waxoona madaxweyne noqday taariikhda marka ee eheed 15 Janaayo 2007.
Maganlabe

**Maganlabe** (, )  waa beel ka tirsan beelaha Daaroodka, ee Dadka Soomaalida. Maganlabe waxay deegaan ku yihiin dalka Soomaaliya gaar ahaan gobolada Woqooyi bari ee Puntland), Waxay si khaas ah u sii Dagan dhulka la dhaho uur caleed,casaasa waxay dagan yahiin Bosaaso, magaalada ufayn iyo degmada Xabley. Maganlabe wuxuu ka mid yahay beelaha Mooracase ee Hoostaga  Axmed Harti DaaroodWaana.Beesha ugu nabada jecel Axmed Harti wexeyna la dhasheen dishiishe gabtaanle iyo tiinle
Arsenal FC

**Arsenal FC**

**Arsenal FC** waa naadi ama kuluub Ingiriisi ah oo kadhisan magaalada London. Waa naadi aad ufac wayn uguna caansan naadiyaasha kadhisan (UK) Arsenal ayaa waxaa la'aas aasay sanadku markuu ahaa {1886} .
arsenal waxay kamid tahay kooxaha aduunka ugu wawayn, ugu koobabka badn, uguna taagerayasha badan sido kalena ugu taajirsan had iyo goorna waxa lagu magacaba tagerayashooda kuwa ugu dulqaadka badan. 
sanadii 20003 ilaa 2004 Arsenal waxay ku guulaysatay koobka ingiriiska ayadoon hal mar xita laga badin "cajayib" waxayna mutaysatay koobka dahabka noqotayna kooxda kaliya ee ingiriisa ku guulaysato koob dahabi ah"waa".

* arsenal .com

## TAARIIKHDA

Arsenal ayaa markii la'aas aasay kamid noqotay  17:22, 15 Nofeembar 2013 (UTC) naadiyaasha ugu waawayn dalka ingiriiska. **Arsenal markii ugu horaysay ee ay qaaday horyaaalka sanadku Wuxuu ahaa [[1930]] isagoo markaasna kudarsaday koobka FA ladhoho markaasna waxaa watay tobo barihii caanka ahaa ee [[Hirber tshamban]]
arsenal waxa ilaa hada leeliya tababare **arsene wenger** arsenal waxay samaysay saxiixii ugu waynaa abid ee soomara kooxda iyadoo sanadii 2013 kooxda keentay **Mesut Ozil*' oo kamid ah ciyaaryahanada ugu waa wayn kubada cagta ilaa hada kana tirsanaa na
adiga isbaanishka ah ee *Realmadrid Fc''

## koobabka

Arsenal ayaa horyaalka qaaday 13 jeer Sanadihii

1931
1933
1934
1935
1938
1948
1953
1971
1989
1991
1998
2002
2004

Koobka FA CUPka Waxay qaaday 12 jeer oo kala ah 

1930
1936
1950
1971
1979
1993
1998
2002
2003
2005
2014
2015

kobka kaarlin cupka Waxay qaaday 2 jeer oo kala ah 

1987
1993

koobka saxanka waxay qaadeen 12 jeer oo kala ah 

1930
1931
1933
1934
1938
1948
1953
1991
1998
1999
2002
2004
2014

koobka carwooyinka oo hada labadalay oo hada laga dhigay uefa legue waxay qaaday 1 oo ah 

1970

koobka koobabkana waxay qaaday 1 oo ah 

1994

## Tixraac

## Eeg waliba
* arsenal.com
Jilyaale

Jilyaale (mise: Jameeco-Jilyaale) waa degmo muhiim ah oo ka tirsan Gobolka Shabeellaha Dhexe ee Soomaaliya. Degmadan waxay dhacdaa dhanka galbeed ee Magaalada Jowhar, taasoo ah caasimadda gobolka Shabeellaha Dhexe.

Degmada Jilyaale waxay leedahay taariikh qoto dheer oo ka dhaxlay halyeeyo Soomaaliyeed oo dagaallamay waqtigii gumeysiga. Magaaladan waxaa aasaasay Sheekh Xasan Barsane, oo ka mid ahaa halgamayaashii ugu waaweynaa ee ka horyimid gumeysigii Talyaaniga iyo xoogaggii Xabashida ee duulaanka ku soo qaaday Soomaaliya. Sheekh Xasan Barsane wuxuu magaalada Jilyaale ka dhisay xarun muhiim ah oo uu ka maamuli jiray ciidammadiisa iyo dadaallada halgankiisa.

Degmadan, oo leh muhiimad diimeed iyo mid taariikhi ah, waxay marti gelisay dhaqdhaqaaqyo diimeed iyo bulsheed oo uu hogaaminayey Sheekh Xasan Barsane. Jilyaale waxay ahayd xarun isku keentay qabiilo kala duwan oo wada deganaa, kuwaas oo si wadajir ah ugu noolaa deegaankaas muddo qarniyo ah.

Dhinaca dhaqaalaha, Jilyaale waa deegaan ku habboon beeraha iyo xoolaha dhaqashada. Webiga Shabeelle oo ka agdhow wuxuu siinayaa dhulkaan fursado muhiim ah oo lagu beero dalagyo kala duwan.

Waxaa sidoo kale la xusay in Jilyaale ay caan ku tahay xafladaha dhaqanka iyo waxyaabaha la xiriira is-dhexgalka bulsho. Dadka deggan degmada waxay ku nool yihiin nolol wadajir ah oo ku saleysan isku xirnaan iyo iskaashi bulsho.

Maamul ahaan:
Degmada Jilyaale waa mid ka mid ah meelaha muhiimka u ah gobolka Shabeellaha Dhexe, gaar ahaan marka loo eego doorarka taariikhda, dhaqaalaha, iyo dhaqanka bulshada ku nool halkaas.

Sheekh Xasan Barsane:
Sheekha oo ahaa aas-aasaha magaalada Jilyaale ayaa ku caan baxay geesinimo iyo ka horjeedka gumeystayaasha. Halkaas ayuu ka hogaamin jiray ciidamadiisa oo caan ku ahaa dagaallo dhiirran oo la galay gumeysiga Talyaaniga. Halgan diimeed iyo mid bulsheed ayuu sidoo kale ka waday magaalada iyo deegaannada ku xeeran.
Maarsamage

**Maarasamage** waa magaalo kamid ah magaalooyinka gobolka Galguduud, waxey 30 km kaga beegantahay dagmada Baxdo, waxaana marta wadada weyn ee isku xirta dagmooyinka baxdo iyo hobyo. Waxaa daga beesha reer xaaji saleemaan. Maarsamage waxaa ku nool dad ka badan 20,500 oo qof, waa magaalo aad udhisan, magaalada waxaa ku yaalo xarumo ee leeyihiin shirkadaha ganacsiga sida shirkadaha isgaarsiinta kuwa xawaaladaha iyo kuwa dhoofiya xoolaha.

## Jawiga
Magaalada Maarsamage cimiladeedu waa mid aad u fiican, kana mid ah magaalooyinka soomaaliya ugu cimilada wanaagsan.
## Dhaqaalaha
maarsamage dhaqaalaheedu waxuu ku tiirsanyahay xoolaha nool iyo ganacsiga sidookale ganacsigeedu wuxuu xiriir laleeyahay magaalooyinka muqdisho boosaaso baladweyne cadaado iyo baxdo.
Suugaanta Soomaalida

**Suugaanta Soomaalida** () waa qeyb ka mid ah dhaqanka Soomaalida, gaar ahaan fanka iyo suugaanta u khaaska ah dadka Soomaalida ah meel kasta oo dunida kaga dhaqan yihiin. Suugaanta Soomaalida waxaa loo kala saaraa noocyo badan; kuwaasi waxaa ka mid ah gabayga, geeraarka, heesaha, ciyaaraha hidaha iyo dhaqanka iyo noocyo badan oo kale.

## Gabay

Gabaygu waa maanso ama qayb ka mid ah suugaanta Af Soomaaliga ama mida caansan Suugaanta Soomaalida. Nolosha Soomaalida oo ku salaysan miyiga ayuu gabaygu u yahay sida ugu haboon ee warka ama dhacdooyinka lagu gudbiyo. gabayada waxaa ugu badnaa galbeedka oo iyagu leh abwaanadi ugu badnaa sida Sayed Maxamed,Qamaan Bulxan,Weerar Bulxan,Rage Ugaas,Wiil waal,Farax Caytame,Dhoodhaan,Shay waal,Sangub,Cabdiqadir stanza,Sugaal iyo kuwa kale oo badan.

Tix gaaban oo ka mid ah gabay Soomaaliga waxaa ka mid ah:


**
Qorya raamso quudkana yaree qaadow adigaa leh
Boqolaal qorshoo wada qabya ah qaadow adigaa leh
Qoys dumaya qayliyo huruuf qaadow adigaa leh
Qalbi qooqan qoora aan waxtarin qaadow adigaa leh
Qardareeye kaadida qul quli qaadow adigaa leh
Jirkoo qaasha nadarkoo qayiran qaadow adigaa leh
**.



## Geeraar
## Buraanbur
## Ciyaaro Hido Iyo Dhaqan
## Heeso Soomaali
### Hees Howleed

Hees howleedku waa nooc ka mid ah heesaha Soomaalida ee lagu qabto shaqada. Kuwaasi waxaa ka mid ah:

### Shirib

doqoni calaf male

nin soori kaaqaaday waa nin geeri kaaqaaday

taasa anface ayaa tukale ku dara

xiniinyo la'isma dhibaaad sho

intaadan falin kafiirso

been taada hore runtaada danbay xumaysaa

### Jiifto

## Maahmaahyo
Araarso

**araarso** waa dagmo ka mida gobolka Jarar  waxayna u dhaxaysaa dagmada qabribayax ee Gobolka Faafan iyo Maamulka Magaalada dhagaxbuur ee Gobalka  Jarar, Waa Degmo la ansixiyay 2003 taariikhda Itoobiya waxaa dega beel ahaan beesha Abaskuul ee Jidwaaq Absame, gaar ahaan  [Reerka la dhaho Ciise yuusuf ama Ciise abaskuul, reer ibrahin Abaskuul, ismaciil, Reer xassen Cismaan iyo reerka la dhaho wacaysmoge 

Degmada araarso waxaa ugu hor degay Reerka la dhaho Ciise Yuusuf ama [Ciise Macabsade] ayaa ugu badan oo ugu guryo badan dhismayaasha ku yaala Waana dagmo ku wacan wax soosaarka inta badan dhaqaalahoodu wuxuu ku xidhanayahay xoolaha nool iyo beeraha. Waa degmo ku xeel dheer hufnaanta iyo kala danbaynta sharciga, Araarso waxay isku xirtaa meelo badan sida wardheer iyo xadka wajaale waxayna leedahay Ganacsi aad u baalaran oo isugu jira dhanka xoolaha iyo baayac mushtarka bagaashka iyo raashinka nooc yihiisa kala duwan.
Garoonka Diyaaradaha ee burtinle

**Garoonka Diyaaradaha ee burtinle** waa garoon iminka mudo 3 sano ka soo jiiray magalada Burtinle ee goblaka Mudug.Garoonkaan waxa uu leyahy in ka badan 20 jidadka diyaaradaha maraan, 13 waa kuwo yaryar 7 neh waa kuwo aad u wayn. waxaa kale oo garoonka leeyahay ilalo aad uu xoog badan oo marnaba ma ahan mid ay wax dhibaato ama wax falal amni xuma logu gaysto.Garoonku wuxuu leeyahay qalbka lagu baaro dadka iyo borsooyinka.Garoonkaan waxaa shaqo ku leh ama maamulo wasarada sugida amniga ee qaranka ee isku taga madaxtooyada puntland.Garoonkaan waxaa maliin kasta kaso caga dhgata in kabadan 45 dayuradood.Xamul uu badan iyo rakab iyo dayradaha ciidanka ciirka ee dawlda isku taga puntland.Waxa kalo aalba taransiid ku noqda diyaradha uu kala gooshaya asiyada shiishe sida china iyo tiland iyo malaysiya iyo wadnka ruusha waxa kalo taransiid kunoqda dayradaha wadamada dariska siida ethiopa iyo sudan masar iyo kuwa kalo wadan.
waxa aad uu amany garoonka waxqabdkiisa iyo maxtarka uu uleyahy dadwaynaha somaliyeed ee qurba joogta ubadan oo ku til mamy miid uu sahlaya inay safarkooda meelna kuso dhibatoon oo ay Soomaaliya gar aahn mudug burtinle toos dayuuradi ka soqady meelaha fog fog sidas yurub iyo amerika iyo konfuuurta barida asiya .ay ukenayso xata biila taransiid oo aan meelna ku haka nyn.
waxaa iminka mamulka lo dhiibay gidomiyihi hoore ee haydaha iyo mamulka wasarada dajinta iyo marynta dadka bara kacayasha iyo wax uqabadkooda . mudane : AXMAD CABDI ODOWA XASAN CADE CISMAN 
Oo ahna niin aad aqoon uuleh iyo khibradba dhanka mamulka iyo daryeelka waxqabad shaqo.
hooryna uuga so shaqeeyay meelo kala duuwan oo fara badan waxna kusa barty dalka dibadisa takhasusna cilmiga marynta iyo wax qabadaka. mamulka iyo daryeelka bulshada kaga soqalan jabiyeey dalka ruusha sanadi 1998.

Warkaan waa qabyo waliba aan xigasho laheyn
Android software development

Qalab kaambiyuutareedka lagu horumariyo Andarooyd(Andaroyt). Waa softiweerka ama qalab kaambiyuutareedka loo isticmaalo habka dhisidda ama horumarinta ablikayshinnada ku shaqeeya nidaamka Androyd. Androyd waxa lu shaqeeya 71% moobillada suuqa yaalla iyo kuwa la iibsadeyba. Shirkadda google waxa at sheegtay in ablikayshinnada androidka lagu dhisi karo luuqadaha kaambiyuutareed sida Java, [kotlin](https://en.m.wikipedia.org/wiki/Kotlin_(programming_language)), CSS iyada oo la isticmaalayo bundad softiweereed oo ay ku jiraan qalabyada ay muhiimka tahay in lagu dhiso abiska ku shaqeeya nidaamka Androydka. Marka la dhiso ablikayshin ku shaqeeya habka androyd, waxa lagu faafiya mareegta Google Play Store, halkaas oo ay kala degaan dadka daneynaya ablikayshinkaas.  

## Xogo dheeraad ah
* Kooxda Dugsiga Abaarso Tech oo samaynaya ablikayshin Androyd ku shaqeeya
* Lifaaq warbixineed: sida loo sameeyo android app
Android

**Android** waa operating system laga sameeyey (Linux) kernel oo la shaqeeya smartphoneska iyo (computers tablet computers)ka. Android waxay keli ah la shaqeeya smartphoneska ay shirkadaha contract la saxeexay Google oo ka mid ah shirkadaha Samsung, Sony, Motorola, LG, iyo dhawr kale. Waxaa soo alifay (Handset Alliance Open Handset Alliance) shirkad la shaqeeso Google, iyo shirkado kale.
Marka uu sanadku ahaa 2005, shirkadda Google waxay iibsatay shirkadda marka hore soo wadday samaynta Android OSka oo la yiraahda Android Inc., iibsashadaasi ay dunida aad uga fajcisay. Sannadka marka ay gaadhay 2007, waxaa la asaasay majmuuc ka kooban 86 shirkado hardwareka, softwareka iyo telecommunicationska, intaasi oo shirkado ay aad u jecel in la sameeya

## Taariikh

* Android software development
* akamala.

## likii syadaha
* androyidh horimaraka
Operating system

**Operating system** ama **Nidaamka shidida** (OS) waa koox barnaamijyo kombuyuutar ah, oo ay ku jiraan darawalada qalabka, kernels, iyo software kale oo u oggolaanaya dadka inay la falgalaan kombuyuutarka.  Waxay maamushaa qalabka kombiyuutarka iyo agabka software-ka.  Waxay bixisaa adeegyo guud oo loogu talagalay barnaamijyada kombiyuutarka.  OS wuxuu noqon karaa mid yar (sida MenuetOS), ama weyn (sida Microsoft Windows).  Nidaamyada shidida ee kala duwan ayaa loo isticmaali karaa ujeedooyin kala duwan.  Qaarkood waxaa loo isticmaalaa waxyaabaha maalinlaha ah sida kombayutarka gaarka ah.  Kuwo kale waa nidaamka  shidida mobilada ama waxaa loo isticmaalaa shaqo khaas ah.
Faysal Cilmi

**Faysal Xaaji Cilmi** (noolaa 1969 ilaa 2012) waxa uu ahaa agaasimaha xafiiska ra'iisul wasaaraha soomaaliya, ahna agaasimaha guud ee wasaarada maaliyada.

## Taariikh nololeedka faysal xaaji cilmi
Faysal xaaji cilmi waxa uu dhashay 21 apriil 1969, wuxuu ku dhashay magaalada Dhuusamareeb ee gobolka Galgaduud. Faysal wuxuu wax ku bartay magaalada dhuusabareeb.Waxaa uu bilaabay quraanka kariimka, taariikhda marka ee eheed 1978, kadib wuxuu galay skoolkii weynaa ee magaalada dhuusamareeb, wuxuu wax ka bartay dugsiga hoose iyo sare ee dhuusamareeb.
### Siyaasadda
Faysal xaaji wuxuu xilal badan ka soo qabtay dowladihii soomaaliya soo maray.Wuxuu saaxiib khaas ah la ahaa ama ee isla soo koreen ra'iisul wasaaraha soomaaliya ee cabdi wali maxamed.Taariikhda marka ee eheed 2009 waxaa uu helay shahaadada ama abaalmarinta qofka ugu nabada jecel ee aduunka ahna xildhibaan soomaaliyeed.
## Geeridiisa
faysal geeridiisa waxay timid markii uu ka qeybgalay munaasabad loogu dabaaldagaayay tv'ga SNTV oo ku beegneed sanadguuradii 28 markii la aasaasay radiyaha tvga ku hadla codka Dawladda kumeelgaarka.Taas oo ku beegneed 28 oktoobar 2012.Munaasabadaas oo ka dhacday xarunta tiyaatarka qaranka ee magaalada muqdisho.Intii ee munaasabadaas si fiican u bilaaban, waxaa irida hore soo dhaafay, gabar kumiineysneed waxyaabaha qarxa, gabartaas oo la rumeysnaa in ee ka tirsaneed al shabaab ayaa waxay isku qarxisay dadkii ku signaa meesha, waxaana ka mid ahaa dadkii dhaawacmay faysal xaaji oo ka mid ahaa masuuliyiintii ka soo qeybgashay munaasabada.Faysal waxaa uu ka mid ahaa masuuliyiinta sida xun ugu dhaawacmay, waxaana loo qaaday isbitaal ku yaala magaalada nayroobi ee dalka kenya asaga iyo xildhibaan kale oo la dhoho mawliid macaane. wuxuuna ku geeriyooday isla magaalada nayroobi.
Sumad xisaabeed

## Sumadaha kuwa sarsare

## Astaamaha Joomatiriga
Tani waa qayb kamid ah Astaamaha ama (Sumad) Joomatiriga.
Mareeg State

Mareeg waa meel dhacda gobollada dhexe ee Soomaaliya gaar ahaan bariga Galguduud, waxaana xarun u ah Ceeldheer waxaa hoos yimaado deegaano in ka badan labaatameeyo.

## Juqraafiga

Deegaanaka Mareeg Wuxuu dhanyahay bedkiisu 77,167 km² waxayna dhacdaa gobollada dhexe ee Soomaaliya, bari waxaa ka xigta Badweynta Hindiya, Koonfur waxaa ka xiga Shabeellaha dhexe.

## Deegaanada
* Ceeldheer
* Budbud
* Masagawaa
* Galcad
* Caliyabaal
* Geerilille
* Gal-libaax

## Taariikh

### Taliskii Ujuuraan
Qarnigii 13aad Ujuuraanka waxaa xarun u ahayd Mareeg ilaa 1589

### Imaatinkii Talyayaaniga
1889 Markii uu talyaaniga yimid waxaa laga soo dajiyay Hobyo.

### Jamahuuriyadda Soomaaliya
Deegaan ahaan dadka ka soo jeeda Deegaankaan waxay ahaayeen dadkii ka dambeeyey in gumaystahay talyaaniga laga dhaadhiciyo jiritaanka Soomaaliweyn, Markii ay Majeerteen talyaaniga ka soo dajiyeen xeebaha gobollada bari hadfkoodu wuxu ahaa in ay gumaystaha la shaqeeyaan kuna shaqeeyo gumaystaha qaab iyaga dan u aha laakiin waxaa bedelay markii uu talyaaniga soo gaaray nawaaxiga mareeg iyo dadkii ka soo jeeday oo ugu horeeyay Janaraal Daauud Cabdulle Xisri, in fikirka laga dhigo dhismaha Dawlad Soomaaliyeed, dhulalaka maqanna talyaaniga uu gacan ka gaysto.

Sidoo kale markii Federaalka loo ekaysiiyay qaab qabiil haddana waxay ka mid ahaayeen Deegaanadaan dadkii ku qasbay Maamulka Puntland in aan Mudag laka goyn federaalkuna noqdo mid ku salaysan Gobollo, waxaana ku cad cadaa Xasan sheekh Maxamuud.

## Xogta
In c/raxmaan cabdulaahi

ing,cabdiraxmaan cabdulaahi waa ing.soomaaliyaya kuna nool magaalada baxdo ee gobolka galagaduud ingneerku wuxuu aad u yaqaan arimaha dhaqaalaha iyo diinta