Xaaji Yuusuf Barre

**Xaaji Yuusuf Barre** waxa uu ahaa taliyihii dagaalkii Jidbaali, dagaalkii ugu balaadhnaa uguna dhimashada badnaa ee dhex maray Daraawiishta iyo boqortooyadii Ingiriiska ee Geeska Afrika. Xaaji Yuusuf Barre ayaa sidoo kale lagu tilmaamaa in uu ahaa shaqsigii mawqifkii ugu dambeeyay ee Dhulbahante garoosaha Taleex , kadib qaraxyadii Taleex ka dhacay oo Taleex noqotay meeshii ugu horaysay ee Afrika lagala beegsado weerar xagga cirka ah.
## Dagaal Jidbali
Warbixin uu soo saaray General Egerton ayaa lagu sheegay in guud ahaan 1200 daraawiish la dilay, Xaaji Yuusuf Barrena uu taliye u ahaa daraawiishta
Wadarta waxaa lagu qiyaasay in ay ka badan tahay 1,200. Rout waa dhammaatay, wax Derwiish ah laguma arag xaafadda tan iyo markaas, marka laga reebo xaflad yar oo koonfurta ka timid. Maxaabiista iyo kuwa ka goostay waxa ay ku sheegeen sidatan:—Qaar ka mid ah 5,000 oo Derwiish ah ayaa goob joog ka ahaa dagaalka, oo wata 1,000 qori iyo 300 oo poni ah. Xaaji Yuusuf Doolbahanta ayaa amray
Sidoo kale, warbixintu waxay sheegtay in dagaalkii Jidbalka lagu dilay taliyihii ciidamada lugta ee Daraawiishta iyo abaanduulihii ciidanka daraawiishta, iyo afar kale oo hor-jooge sare ah, taasoo ka dhigaysa 6 horjooge oo waaweyn oo daraawiishta lagu dilay Jidbali; Waxay kaloo sheegaysaa in Xaaji Yuusuf Barre, isaga oo ahaa taliyaha guud uu si dirqi ah naftiisa ula baxsaday.
Xaaji Yuusuf Doolbahanta ayaa amray, wuuna baxsaday. Waxaa la dilay labadiisii ​​hoggaamiye ee cagaha iyo fardaha ahaa, sidoo kale afar nin oo caan ah
Warku waxa uu intaa ku daray in Sayidka laftiisu Xudun (Xudin) joogay.

Awaamiirta waxay ahayd in lagu hayo Jidballi ilaa ugu dambeeya. Mullah oo wata ciidan aad u badan ayaa la sheegay in ay ku sugnaayeen meel u dhow Xudin intii uu socday dagaalka 
## Dhicistii Silsilad
### Muran
Reer Cigaal, oo ka soo jeeda beesha Cali Geri ee Reer Khayr Dhulbahante, iyo qaraabadii hooyo ee Sayid Muxamed C/llaahi Xasan waxay ka mid ahaayeen qoysaskii ugu awoodda badnaa Daraawiishta. Taas waxa laga soo minguurin karaa in ay dawladdii Daraawiishta ku lahayd xubno aad looga yaqaanno, marka loo eego qoys kale.
### Hordhac
In badan oo ka mid ah tixraacyada asalka ah ee Soomaalida ee ku saabsan horumarinta xarumaha Daraawiishta iyo dhismaha xarumaha Daraawiishta waxay ka soo jeedaan tixraacyada halyeeyadii Daraawiishta sida Ciise Faarax Fikad iyo Aw Cabdille Ibrahim. Aw Abdallah Ibraahiim is from the Xasan Ugaas the city of Boocame in Somalia , and he live to see Somali madaxbanaanida. Intuu da’da ahaa waxa uu soo gudbin jiray xusuusta maansooyinkii Sayidka.
### Aw Cabdille Ibraahim

Aw Cabdille Ibraahiim waxa uu ahaa kormeerihii xeebaha Cal waqooyi ee Daraawiishta, wuxuuna ahaa lataliye, ama khusuusi . Ka dib duqayntii Ciidanka Cirka Ingiriiska ee Taleex , Aw Ibraahiim waxa Sayidkii , hoggaamiyihii Daraawiishta, ka codsaday inuu kala taliyo dhaqdhaqaaqa. Waxay ka carareen duullaankii Jiidali ee 21kii Janaayo 1920, sidaas darteed Jiidali waxay noqotay meeshii ugu horreysay ee Afrika ee lagu duqeeyo diyaarad. Doodii uu Sayidka la yeeshay Aw Ibraahiim waxa la siiyay go'aankii u dambeeyay ee Daraawiishtu waxay yeeli lahayd. Wuxu ku khilaafay talo soo jeedin ahayd in hadhaagii daraawiishtu aadaan Xabashida (hadda-Itoobiya), Talyaani iyo reer Harar , laakiin wuxuu isku raacay haaruunku in ay maraan webiga Shebelle dhanka galbeed, ee Itoobiya casriga ah. Markii ay soo gaadheen tolkii ayuu Aw Cabdille waraaqo u diray laba boqor oo Oromo ah oo kala ahaa Duube iyo Caruusa siday u kala horreeyaan. Halkaas oo uu magan-gelyo weydiisto Daraawiishtii ka soo carartay duullaankii gumeystihii Ingiriiska iyo Talyaaniga. Dabadeed shir bay yeesheen oo ay ku aqbaleen magangelyo iyagoo shuruud ku xidhay inay gabdhahooda u guuriyaan boqorka. Dhawr bilood ka dib, December 1920, Abshir Dhoore waxa uu marti galiyay shir ay isugu yimaadeen 4 ka mid ah madaxdii Daraawiishta ugu waaweynaa, oo uu ka mid ahaa Aw Ibraahiim. Halkan ayuu Dhoore ku wargeliyay raggii in Sayidku geeriyooday Markii laga baxay Taleex oo xarun u ah Daraawiishta, Sayidka oo ay weheliyaan Aw Cabdille Ibraahiim iyo Cismaan Boos waxay galeen miyiga Koonfureed ee Beertablii, oo la yiraahdo Doodhaas. Haddaba, Cismaan Boos iyo Aw Cabdille Ibraahiim ayaa ahaa labadii nin ee u dambeeyay ee Sayidka raacda ka hor intii aanu ka soo duulin waddankii Daraawiishta. Dugsi ku yaala Boocame waxa loogu magac daray Aw Ibraahiim. 
### Ninkii u dambeeyay oo taagan
Sidoo kale Xaaji Yuusuf Barre wuxuu ahaa ninkii ugu dambeeyay ee Taleex taagnaa February 1920. Dagaalkii dhexmaray Yuusuf Barre iyo ciidamadii Ingiriiska ayaa la og yahay inuu ahaa dagaalkii ugu dambeeyay ee ciidamada daraawiishta iyo Ingiriiska ku dhex maraan dhulkii ay asal ahaan ka soo jeedaan. Goob-jooge wuxuu ka warramay dagaalkii Xaaji Yuusuf Barre iyo ciidamadii gumaystaha Ingiriiska
Nin aanu nolol ku aragnay oo lug ka jabnaa oo daarta fooqeeda sare saarraa, magaciisana la yiraahdo Yuusuf Barre oo haysta buntukh kow iyo tobnaale ah iyo rasaas baa loogu geli waayay, markii dambena rag Daraawiishtii ka haray ayaa la hadlay oo ku yiri, “Rasaasta jooji waa lagu bixinayaaye.” 7dii xanuunka 1920kii ayaa Taleex gacanta Ingriiska gashay.
Turjumaada:
Waxa aanu aragnay nin nool oo uu lug ka jabay oo Dhufayskii Taleex ku sugnaa. Magaciisu waxa la odhan jiray Yuusuf Barre, waxaanu haystay qoryo dhan kow iyo toban. Si kastaba ha ahaatee dhammaan rasaastii isaga lala beegsaday weligood uma ekayn inay isaga ku dhacayaan. Ugu dambayntii waxaa loo soo diray niman ka soo goostay Daraawiishta oo ay ku yiraahdeen "hadaad xabbadda joojiso cafis baa lagu siinayaa". Waa markii 7-dii February 1920-kii uu Ingiriisku qabsaday magaalada Taleex
Janaraal Ingiriis Gibb waxa uu xusay in qabsashadii qalcaddii ay noqotay mid aan dhib badan lahayn, maxaa yeelay waxay lahayd hal difaac oo keliya, Xaaji Yuusuf Barre
Isaga laftiisa, isaga oo arkaya qalcadaha si fudud loo haysto, ayuu ku weeraray dhammaan raggii la heli jiray. Argagax guud ayaa dhacay. Rag, dumar, iyo carruur ayaa si degdeg ah uga soo baxay qalcadaha, 7-dii fiidnimona Cashuurtii Qabiilku waxay qabsadeen qayb ka mid ah qalcadda. Tiro dabley ah, ayaa ku haray labo ka mid ah dhufeysyada, qaarkoodna waa ay baxsadeen xilli habeen ah, qaarna subaxdii ayay isa soo dhiibeen. Waxa ugu nasiib badnaa in Sheeko si fudud loo qabto
### Silsilad castellans
Maxamuud Xoosh
wax ka beddel
Ilo-wareedyo Soomaali ah ayaa sheegay in Maxamuud Xoosh Cigaal, oo inta badan loo yaqaan Maxamuud Xoosh, uu ahaa qaan-gaarkii ugu dambeeyay ee deggan qalcadda Taleex, isagoo ahaa boqorkii ugu dambeeyay ee Silsilad
Rag Soomaali ah oo ciidanka Ingiriiska ka socday waxay yiraahdeen, Sayidku markuu baxay waa arkayney, hase ahaatee in uu magaalada gacanteeda galo ma aannu mamnuuc. Darwiish la yiraahdo Maxamuud Xoosh Cigaal; oo aan la haleel, galabtaasna meeshaa joogey

Turjumaada:
Dhawr nin oo Soomaali ah oo la safnaa ciidamadii Ingiriiska ee gumaystaha ahaa ayaa sheegay inay si cad u arkeen markii Sayidku qalcadda Taleex ka soo baxsanayey. Si kastaba ha ahaatee, waxay ka dhego adaygeen inay arkaan Sayidka oo Ingiriisku qabsado. Daraawiish la odhan jiray Maxamuud Xoosh Cigaal ayaa ku hadhay qalcaddii la dayacay

Maxamuud Xoosh Cigaal waxa kale oo lagu tilmaamay in uu ka mid ahaa madaxdii dawladdii Daraawiishta ee xogaha Soomaalida, waxaanu Xoosh Cigaal si faahfaahsan uga warramay saamaynta niyad-jabka ah ee diyaaradaha dagaalka Ingiriisku ku qaadeen qalcadda Taleex
Maxamuud Xoosh Dheere oo ka mid ahaa madaxdii Daraawiisheed, lagana waraystay jabkii Daraawiishta waxa laga hayaa, Haddii xataa ayyaan dayaaradaha Ingiriis noo iman annagaaba
Turjumaada:
Maxamuud Xoosh oo ka mid ahaa saraakiishii hogaaminaysay Daraawiishta, isla markaana nooga warbixiyey duqeymaha dhinaca cirka ah ee uu gumaysigu ku soo qaaday Daraawiishta, ayaa sheegay in xataa haddii aanay soo gaadhin diyaaradihii dagaalka ee Ingiriiska ee baadi goobayay Daraawiishta ...
Maxamuud Xoosh Cigaal waa mid ka mid ah ilaha ugu muhiimsan Afrikaanka asalka u ah isdhexgalka iyo xeeladaha ay isticmaali jireen reer Yurub iyo Afrikaanka laga soo bilaabo waagii loo halgamay Afrika , gaar ahaan Geeska Afrika. Tusaale Xoosh uu ka hadlayaa waxa weeye waxa uu ku tilmaamay warqaddii been abuurka ahayd ee uu ka qoray lataliyihiisii ​​hore ee Saalax oo uu ku tilmaamay dacaayad ay ka been abuurteen Ingiriis iyo Talyaani
Buug ay daabacday Jaamacadda Indiana ee sannadkii 1999kii ayaa sidoo kale Maxamuud Xoosh ku tilmaamay mid ka mid ah dhowr qof oo ka mid ahaa shaqsiyaadkii loo yaqaanay dowladihii Soomaaliya ee xilligii gumeysiga ka hor, waxaana lagu sii daray inuu ka mid yahay siyaasiyiinta kaliya ee Soomaaliyeed ee xilligii gumeysiga ka horreeyay ee diiwaan-geliyay dhaqamo iyo heshiisyadii gumeysiga ka horreeyay ee Geeska Afrika. Wareysiyadu waxay socdeen 1971 ilaa 1973
Warbixin ka soo baxday Jaamacadda Michigan ayaa sheegtay in horraantii 1970-aadkii Maxamuud Xoosh Cigaal, oo loo yaqaan Maxamuud Xoosh oo laga soo xigtay ilo Ingiriisi, ayaa isaga oo da' weyn ay waraysteen guddi cilmi-baaris oo Soomaali ah oo doonayay in ay daraaseeyaan xeeladaha Ingiriiska ee ka soo horjeeda jabhadaha Afrikaanka ah ee ku wajahan gumeysiga. Cilmi-baadhistan, Maxamuud Xoosh waxa uu kaga warramay sidii gumaystihii reer Yurub ay u isticmaali jireen “divid et impera” ama u qaybin iyo tabaha ku guulaysta si ay u maamulaan dadka Afrikaanka ah iyo tallaabooyinka liddiga ku ah ee ay qaadeen Afrikaankii u dhashay. Warku waxa kale oo uu sheegay in Maxamuud Xoosh ama Xoosh uu ka soo jeedo magaalada Buuhoodle.
### Jaamac Biixi Kidin
Deegaanka Silsilad waxaa ugu dambeeyey Jaamac Biixi Kidin, inkastoo uu ahaa Daraawiishtii ugu dambaysay ee fadhida qalcadda Silsilad, haddana ahaa ilmo 6 jir ah, markii qalcadda la qabsaday 9-kii February 1920. Warbixin dagaal oo Ingiriisku soo saartay waxay ku tilmaantay Jaamac Biixi Kidin inuu ahaa shakhsiga kelidii ku sugan gudaha qalcadda. Xarigga degdega ah ee loo geystay awgeed, Jaamac Biixi Kidin waa maxbuuskii ugu horreeyay ee Soomaaliyeed taariikhda
Qoryo badan oo aan wax kale oo badan laga helin qalcadda, marka laga reebo hal wiil oo aad u yar oo si uun looga tegay... waxaan markii dambe u dhiibay sarkaalkii midabkayga ahaa ee Jaamac Xirsi oo ahaa maxbuus keli ah oo noo xidhnaa.

War hadda soo dhacay oo uu soo xigtay wariyaha Golkhaatumo Asad Cadaani ayaa xaqiijinaya in Jaamac Biixi Kidin uu ahaa qofkii ugu dambeeyay ee daraawiishta laga yaqaan ee dhufayska ka jiray, inkasta oo uu jiray 6 jir. Waxa kale oo ay sheegaysaa in Jaamac Biixi Kidin uu ahaa Daraawiishtii ugu dambaysay ee la yaqaanno ee weli nool markuu dhintay sannadkii 2009
Darwiish Jaamac Biixi Kidin ayaa la sheegay in uu ahaa maalintii diyaaraduhu weerarka ku soo qaadeen dadkii daraawiishta, waxaana sidoo kale la rumaysnaa in uu ahaa qofkii ugu danbeeyey ee Xaruntii daraawiish goob joog ka ahaa, isla markiiba la qabadsiiyay Sayid Maxmed C/alle Xassan iyo madaxdii daraawiishta. Muddo dheer laga joogu shan sanno mar uu Jidbaale.com ugu waramayey magaalada Laascaanood waxa uu sheegay in uu Sayidka kula kulmay xarunta Taleex, ka dib markii uu dagaaladii daraawiisheed ku shahiiday abhood Darwiish Biixi Kidin.

Turjumaada:
Daraawiishta Jaamac Biixi Kidin waxa uu jiray 6 sano oo keliya markii diyaaradaha dagaalka Ingiriisku duqeeyeen dhufeysyadii Daraawiishta ee Taleex; waxaana la rumeysan yahay inuu ahaa shaqsigii ugu dambeeyay ee jooga xarunta Daraawiishta ee maamulka, sidoo kale wuxuu ahaa shaqsigii ugu dambeeyay ee xiriir la sameeya mid ka mid ah Daraawiishta gumeysi diidka ah sida Sayidka. Shan sano ka hor ayay ahayd markii ay Jidbali.com ku wareysatay Kidin isagoo ku sugan magaalada Laascaanood markii Kidin uu sheegay in Sayidka la geeyay ka dib markii Aabihii Biixi Kidin uu ku dhintay dagaal gumeysi diidka ah.

Sida uu sheegay Jaamac Biixi Kidin, waagii duullaan lagu soo qaaday Daraawiishta, Daraawiishtu waxay ka koobnayd beesha Dhulbahante.

## Nolosha gaarka ah
Warbixinta Egerton ayaa lagu sheegay in Xaaji Yuusuf Barre oo sidoo kale loo yaqaan Sheekh Yuusuf uu ka soo jeedo qabiilka Dhulbahante waxa la dilay 1920-kii nin la odhan jiray Cabdi Dheere Shihiri, iyadoo loo malaynayo inuu ka aargoostay warqad ay is dhaafsadeen xeradii Sayidka iyo Ingiriiska oo ay ku qornaayeen "maxaa yeelay wuxuu ku dacweeyey inuu dilay 60 ka mid ah dadkiisa" oo ay ula jeedaan qabiilka Habar Yoonis ee Shixiri ka tirsan yahay. Si kastaba ha ahaatee, Sayidku wuxuu sheegay in eedeyntaas ay tahay mid been abuur ah Sayidku waxa uu si gaar ah ugu tilmaamay taliyaha qaybta Miinanle, isagoo leh, Mahiiggaankan wada jira Miinanloo iskaafiya Yuusuf baa u maqadina , oo macneheedu yahay, xilliga roobka da'aya, Miinanle isku filna, Yuusuf waa taliye .
## Tixraac
DAgaalanka SOOMAALI

Asaasiga ah - Wasaaradda Waxbarashada Puntland

Taariikhda Soomaaliya

Africa in Studies Soviet

Darwiish Jaamac Biixi Kidin