Widhwidh

**Widhwidh** oo loo yaqaan Widh widh ayaa ah magaalo ka tirsan gobolka Waqooyi Bari ee Soomaaliya degmada Buuhoodle ee Waqooyi Bari Soomaaliya Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa sanadka 2025-ka ku dhawaaqday in maamul goboleedka Waqooyi Bari uu soo dhameystiray hannaanka maamul u sameynta iyo qeyb ka mid ah qaab dhismeedka federaalka Soomaaliya; Qaabkaas, Widhwidh (Degmada Buuhoodle) ayaa la dejiyay deegaanka Cayn (Cayn) ee gobolka.

## Dulmar
Deegaanku waxa uu 50 kiiloomitir (31 mi) u jiraa waddo ka xigta Buuhoodle 
Degmadu waxay qayb ka ahayd dagaalladii Cayn 2010 ee 19 July 2010. 
Ceegaag

Goonle

Buuhoodle 

Tuulo Samakaab 

Widhwidh 

Kalabaydh
## Tirakoobka dadweynaha
Magaalada waxaa dega abtirsiinyo ay leeyihiin Barkad oo ah beel weyn oo ka tirsan beesha Faarax Garaad ee beesha Dhulbahante October 10, Isimada, waxgaradka iyo qurbajoogta beesha Barkad ayaa shir ay ku yeesheen degmada Widh Widh waxay ku sheegeen inay taageersan yihiin shirka Khaatumo2 ee ka furmaya degmada Taleex.
### Dadka ilaa 2020
Laga bilaabo 2025, ma jiro qof rasmi ah oo ka dambeeya 2019-ka dadka deegaanka Widhwidh oo ay daabaceen mas'uuliyiinta federaalka Soomaaliya ama gobolka ama siidaynta tirakoobka Qaramada Midoobay; Tirada ugu dambeysay ee la heli karo ayaa weli ah sahanka Care Smart ee 2019 (4,162). Si kastaba ha ahaatee , warbixinta bini'aadantinimo ayaa lagu sheegay Widhwidh inay tahay deegaan soo barakacay intii lagu jiray qalalaasaha Laascaanood 2023, taasoo laga yaabo inay si ku meel gaadh ah u korodhay dadka deegaanka iyada oo aan la soo saarin wadarta guud ee dib loo eegay. 
## Taariikhda
### Xilliga hore
1921kii, Widhwidh waxay ka mid ahayd magaalooyin badan oo shisheeye.
### Somaliland iyo SSC
Bishii May 2010, dagaal ayaa dhexmaray kooxda hubaysan ee Daarood ee HBM-SSC iyo ciidamada Somaliland.  June 13, Wasiirka Arrimaha Dibadda Somaliland waxa uu ku tilmaamay HBM-SSC inay tahay "koox argagixiso" oo uu sheegay inay mas'uul ka tahay shaqaaqadii ka dhacday Buuhoodle iyo Widhwidh.  June 26, dagaal ku dhexmaray Kalabaydh iyo Widhwidh ciidamada Somaliland iyo kuwa Somaliland ka soo horjeeda.       Dagaal kale ayaa ka dhacay Widhwidh bishii Luulyo. Dadka deegaanka ayaa loo daadgureeyay magaalooyinka deriska ah.  Bishii Agoosto, odayaasha Togdheer iyo Buuhoodle waxay si wadajir ah u soo jeediyeen heshiis. Hase-yeeshee, Xukuumadda Somaliland ayaa ku gacan-saydhay soo-jeedintaas, waxaanay sheegtay inay ixtiraamayso rabitaanka Golaha Guurtida, balse xeeladda Ciidammada Somaliland tahay mid wakhti-buuxa u ah Xukuumadda Somaliland.  2011, HBM-SSC waxay u burburtay kala qaybsanaan gudaha ah, taasoo u gogol xaaraysay dib-u-habayn siyaasadeed oo Dhulbahante xigay.  2011 waxa magaalada ka dhacay shir nabadeed oo u dhexeeyay bulshada deegaanka iyo dawladda Somaliland .
### Somaliland iyo Khaatumo
Maamulka Khaatumo ayaa sannadkii 2012-kii ku dhawaaqay jilayaasha Dhulbahante maamul-goboleed sheeganaya qaybo ka mid ah Sool, Sanaag iyo Cayn, oo ka duwan labada Somaliland iyo Puntland. 
Bishii February 2014, ciidamada Itoobiya iyo dawladda Somaliland ayaa agagaarka Widhwidh ku xidhay saraakiil ka tirsan Al-Shabaab . Dawladda Somaliland ayaa heshiis kula gashay in Itoobiya ay gacanta ku soo dhigto dad dambiilayaal ah oo ku sugan deegaamada ay maamusho. 
Bishii Luulyo 2015, ciidamada Somaliland oo in muddo ah ku jiray dib u gurasho ayaa ka saaray ciidamada Khaatumo State ee ku sugnaa Widhwidh. 
Bishii April 2016, ciidamada Somaliland ayaa 25 baabuur oo cusub u diray Widhwidh si ay uga hortagaan ciidamada Khaatumo State . 
Bishii July 2016 ayaa odayaasha degmada Widhwidh ay dalbadeen in ciidamada Somaliland laga saaro aaska marxuum Garaad Abshir Saalax oo dhawaan ku geeriyooday magaalada Widhwidh, iyadoo aaska ay sidoo kale soo jiidan karto dad ka soo horjeeda Somaliland. Isla bishaas, waxaa la qabtay shir lagu go'aamiyay in Garaad Abshir Saalax uu bedeli doono. 
Tan iyo dhammaadkii 2016-kii, fikradda ah in maamulka Khaatumo lagu biiriyo Somaliland ayaa samaysmay; Bishii February 2017, Maamulka Khaatumo ayaa ceel ka hirgeliyey Widhwidh, iyadoo la isticmaalayo dhaqaale ay ka heshay shirkadda Isgaadhsiinta Somaliland ee Telesom. 
Bishii Sebtembar 2019, waxaa degmada Widhwidh laga hirgeliyey cisbitaal lagu xannaaneeyo hooyada iyo dhallaanka, kaas oo ay maalgeliyeen qurbajoogta dibadda . 
Bishii Janaayo 2020, cudur dahsoon ayaa 12 carruur ah ku dilay degmada Widhwidh. Wasaaradda Caafimaadka Somaliland oo baadhis ku samaysay sababta keentay, waxa ay sheegtay in cudurkani uu isku mar ka dillaacay saddex cudur oo kala ah oof-wareen, qandho iyo shuban, isla markaana la xaliyay dhibaatadii. 
Bishii June-July 2020, iska hor imaad u dhexeeya Hayaag ( Dhulbahante ) ee Buuhoodle iyo Reer Hagar (Dhulbahante) ee WidhWidh. 
August 2020 Ergooyin ka kala socda beelaha wada dega Buuhoodle iyo Ceegaag ayaa booqasho ku tagay degmada Widhwidh oo ay ku yeesheen shir ay ku soo afjarayaan colaada labada beelood. 
Bishii Oktoobar 2020, waxaa la bilaabay dhismaha wadada isku xirta Tuulo Smakaab, Widhwidh iyo Goonle ayaa la bilaabay. Tuulo Smakaab ayaa waxa ay ku taal badhtamaha laamiga dheer ee dhex mara badhtamaha Somaliland iyo gobolka Sool,waxaana wadadan marka la dhamaystiro ay noqon doontaa mid si habsami leh uga soo dega badhtamaha Somaliland iyo degmada Buuhoodle. 
Bishii June 2021, waxaa magaalada Widhwidh lagu qabtay doorashada duqa degmada Buuhoodle ee Somaliland, waxaana Maayar ku xigeen loo doortay Khadiija Axmed Yuusuf oo ka tirsan xisbiga Kulmiye , halka Mustafe Cabdi Ayaanle oo ka tirsan xisbiga Waddani loo doortay maayar ku xigeen. Balse magaalada Buuhoodle kamay qayb gelin doorashadan.  Khadiija Axmed Yuusuf waa haweenaydii u horaysay ee loo doorto Maayar ka tirsan Somaliland. 
Bishii March 2022, maamulka degmada Widhwidh ayaa bilaabay wejigii saddexaad ee biyo-dhaamin degdeg ah si wax looga qabto xaaladaha abaareed ee ba'an ee saameeyay deegaanka. December 2022, xildhibaan Somaliland ah ayaa si cad madaxtooyada ugu bogaadiyay mashruuca ceel biyoodka ( Riig biyood ) oo laga hirgaliyay Widhwidh si wax looga qabto biyo la'aanta daba dheeraatay.
### Gobolka Waqooyi Bari ee Soomaaliya
Ka dib markii uu dagaal balaadhsan ka qarxay agagaarka Laascaanood horaantii 2023, hawl-wadeenada samafalka iyo maamulku waxay Widhwidh ka mid yihiin meelaha ay qaabileen dadka gudaha ku barakacay (IDPs). 39​​​​​​
19kii Oktoobar 2023, dawladda Faderaalka ee Soomaaliya ayaa ku dhawaaqday in ay SSC-Khaatumo u aqoonsatay maamul ku meel gaar ah oo ay yeelato deegaanada Sool, Sanaag iyo Cayn; Widhwidh waxay ku taal deegaankan.  Bishii Disembar 2023, hoggaanka SSC-Khaatumo waxay si cad u booqdeen xarumaha caafimaadka ee Widhwidh, oo uu ku jiro Isbitaalka Hooyada ee Kalkaal. 
Iyada oo qayb ka ah wacyigelinta dawladda ee xilliga colaadaha 2023, Wasiirka Boostada iyo Isgaarsiinta Federaalka ayaa booqday Cisbitaalka guud ee Widhwidh May 2023, isagoo la kulmay shaqaalaha daweynaya dhaawacyada dagaalyahannada iyo dadka rayidka ah.  Dabayaaqadii 2024-kii, Telefishinka Qaranka Soomaaliyeed (SNTV) ayaa sheegay in Isbitaalka Kalkaal ee Widhwidh uu ka billaabay qalliinno horumarsan oo markii hore loo baahnaa in dibadda loo soo diro, taasoo muujineysa sare u qaadista adeegyada xarunta. NGO-ga ka hawlgala xarunta ayaa qeexaya hadafkiisa iyo raadkiisa miyiga Sool/Sanaag/Cayn ee goobta rasmiga ah.
## Xusuusin
"Soomaaliya: Dal-guud - Togdheer"

"Maabka Tixraaca Soomaaliya – Gobolka Togdheer (24 Oct 2012)"

"Wasaaradda Arrimaha Gudaha Oo War Ka Soo Saartay Dhamaystirka Dhismaha Maamul Goboleedka Waqooyi Bari Ee Soomaaliya

"Wasaaradda Arrimaha Gudaha Oo War Ka Soo Saartay Dhamaystirka Dhismaha Maamul Goboleedka Waqooyi Bari Ee Soomaaliya

"Ciidamada Somaliland Oo Weerar Ku Soo Qaaday Magaalada Widh Widh Labada Jeer Ayaa Khasaare Balaadhan Soo Gaadhay"

"Suuxufiyiin tababar loogu soo xiray deegaanka WidhWidh ee gobolka Sool"

"Xil. Maxamuud Jaamac Dalas oo aan ka waraysanay dagaaladii maanta ka dhacay Kalabaydh & Widhwidh ee gobolka Sool"

"Somalia: Dagaalada Somaliland waxa ku barakacay kumaankun"



"Ciidamada Qaranka Somaliland oo Gaadhay Widhwidh kana caydhiyay Maleshiyaadka Khaatumo oo halkaas ku sugnaa"

"Widhwidh: Diiwaanka Deegaanka Widhwidh Oo Ka Codsaday Maamulka Somaliland Inay Ciidamada Kala Bilaaban Magaalada widhwidh oo lagu wado in lagu aaso marxuun garaad Abshir"

"Dagmada Widh-widh ee gobolka oo Bilaabay Gurmadka ay soo saareen..."

Isbitaalka Kalkaal oo fulinaya qaliimo muhiim ah oo dalka dibadiisa loo aadi jiray

"Waxa aan Sameyno - Kalkaal Daryeelka Hooyada"

"Shir Beeleed Khatar Ku Ah Somaliland Oo Laga Iclaamiyey Deegaanka Widh Widh, Garaad Bedel U Noqon Doona Garaad Abshir Oo Lagu Dooranayo Iyo Doorka Cali Khaliif Ku Leeyahay" 

"Cuqaasha Waxgaradka Culumada iyo Qurba Jooga Beesha Guuleed Garaad Barkad oo Shir uga socday Degmada Widh Widh oo Ku Taageeray Shirwaynaha Khaatumo2 ee lagu Wado in lagu Qabto Degmada Taleex 19 10 2011"

## Tixraacyo
Widhwidh, Somalia

## Xiriirinta dibadda
Maplandia World Gazette