Maxamed Xaaji Mukhtaar

**Mohamed Haji Mukhtar** (Soomaali: Maxamed Xaaji Mukhtaar, Carabi: محمد حاج مختار; waxa uu dhashay 13 June 1947) waa aqoonyahan iyo qoraa Soomaaliyeed oo hadda ku sugan dalka Maraykanka.
## Taariikh nololeedka
Waxa uu ku dhashay magaalada Xudur oo ku taal bartamaha Soomaaliyadii hore ee Talyaanigu , taasoo ahayd xilligii uu ku dhashay maamulkii Milateriga Ingiriiska ee BMA dagaalkii labaad ee Adduunka kadib. Xudur waa xudunta u ah afka iyo dhaqanka Af Maayga. Maahmaahdii Howaal ii Xudur (ba) mal Huraw ( Qabri iyo Xuddur midna kama fogaan kartid ) waxay tusinaysaa qoomiyadda ay ku faani karaan dadka deggan. Xudur waxay gacanta u gashay gumeystihii Talyaaniga 1914kii, waxayna ahaan jirtay magaalo horumarsan oo ka tirsan gobolka Alta Jubba (Jubbada Sare). Laga soo bilaabo 1974, waxay noqotay magaalo-madaxda gobol cusub oo la sameeyay Bakool Waa muwaadin Maraykan ah; ina Malaaq Mukhtaar Malaaq Xasan, oo ah Ugaaska guud ee beelaha Soomaaliyeed ee Digil iyo Mirifle . Caruurtiisa waa Saida, Salah, iyo Subeyda
Waxa uu caan ku yahay in uu u ololeeyo adeegsiga Af-Maay-Soomaaliga, iyo dhammaan af-soomaaliga kale ee ka jira Soomaaliya. Waa taariikhyahan, hadda bare ka ah taariikhda Afrika iyo Bariga Dhexe ee Savannah State University SSU ee Savannah Georgia, USA . Waxa uu machadkan wax ku barayay ilaa 1991. 
## Waxbarashada
Mukhtaar wuxuu waxbarashadiisa hoose ka bilaabay Scuola Elementare di Corcor, Korkoor, wuxuuna ku dhameystay Muqdisho Scuola Elementare di Xamar Jajab, ka dibna Istituto Discipline Islamiche 1966, Mukhtaar waxa uu sii watay waxbarashadiisii ​​sare oo uu qaatay BA, MA iyo Ph.D. oo ka baxay Jaamacadda Al-Azhar ee magaalada Qaahira ee dalka Masar . taariikhda iyo ilbaxnimada ku weyn.  Ph.D. Qormo-qoraaleedkan ciwaankiisu yahay: Al-Sumal al-Itali fi Fatrat al-Wisayah Hatta al-Istiqlal, 1950-1960 (Talyaaniga Somaliland laga soo bilaabo Trusteeship to Independence 1950-1960)
1975 ilaa 1983 waxa uu Bare ka ahaa Taariikhda Jaamacadii Ummadda Soomaaliyeed ee Muqdisho , 1986 ilaa 1990 waxa uu bare ka ahaa Jaamacadda Ummadda Malaysia .
Dr. Mukhtaar waa Aqoonyahan Fulbright-Hays laba jeer ah , markii ugu horreysay 1983-1984 Jaamacadda Pennsylvania ee Philadelphia , ka dibna intii u dhaxaysay 1984 iyo 1985 Jaamacadda South Carolina ee Columbia, South Carolina . Waxa kale oo uu ka soo shaqeeyay Istituto Italiano per l'Africa iyo Ururka Jaamacadda Carabta ee Waxbarashada, Dhaqanka iyo Sayniska (ALECSO), ee 1980 iyo 1981-1982, siday u kala horreeyaan, iyo sidoo kale National Endowment for Humanities (NEH) ee 2002.
## Xirfad
Dr. Mukhtaar, waxa uu cilmi-bare ka bilaabay Akadeemiyaha Dhaqanka Somaliyeed (Akadeemiyadda Dhaqanka Soomaaliyeed) sannadkii 1974-kii, intii uu halkaa ku sugnaa waxa uu soo kormeeray magaalooyinka xeebta ee Banaadir, gaar ahaan, Marka, Baraawaha iyo nawaaxigeeda, isagoo tilmaamay goobaha taariikhiga ah ee deegaanka 1976-kii, wuxuu cilmi-baaris ku sameeyay dooxada Jubbada Hoose iyo Jubbada Dhexe isagoo la socday taariikhda dadka Gosha iyo xiriirka ganacsi ee Kismaayo iyo Sansibaar. 1977-dii, Dr. Mukhtaar waxa uu sidoo kale kormeer ku sameeyay gobollada Waqooyi-bari iyo Waqooyi-galbeed ee Soomaaliya isagoo u kuur-galaya xaaladahooda siyaasadeed iyo dhaqaale intii ay jirtay maamulkii Millateriga Ingiriiska ee BMA ee Soomaaliya 1940-1950. 1975 ilaa 1983, Dr. Mukhtaar waxa uu noqday borofisar ku takhasusay taariikhda kulliyadda waxbarashada, Lafoole; Jaamacadda Ummadda Soomaaliyeed SNU, Muqdisho, Soomaaliya. Kulliyadda kaliya ee dhexdhexaadka wax lagu dhigi jiray waxay ahayd Ingiriisi iyo Carabi. Waxa uu baray Taariikhda Bariga Dhexe iyo Taariikhda Soomaalida. Runtii, wuxuu ahaa qofkii ugu horreeyay ee bixiya koorsooyin ku saabsan Taariikhda Soomaaliya. Intaa waxa u dheer, waxa uu baray Taariikh-qodobeedka iyo kormeerida Mashaariicda Cilmi-baadhista Sare
Dr. Mukhtaar waa aqoonyahan Fulbright Hays laba jeer ah, markii ugu horreysay cilmi-baare sare oo Afrikaan ah sannadihii 1983-1984 ee Jaamacadda Pennsylvania ee Philadelphia oo ka shaqaynayay tarjumaada iyo daabacaadda Ph.D. qalinjabin; ka dibna laga bilaabo 1984 ilaa 1985.
ee Jaamacadda South Carolina USC, Columbia oo ku takhasusay Horumarinta Manhajka, waxay la shaqeysay Waaxda Dowladda iyo Xiriirka Caalamiga ah ee GINT kuwaas oo xiisaynayay bixinta koorsooyin ku saabsan Daraasaadka Badweynta Hindiya Laga soo bilaabo 1986 ilaa 1990, Dr. Mukhtaar waxa uu ahaa borofisar ku xigeenka Jaamacadda Kebangsaan Malaysia UKM (Jaamacadda Qaranka Malaysia) ee Kuala Lumpur, isaga oo baraya Taariikhda Ilbaxnimada Islaamka ee Afrika, iyo Luqadda Carabiga Waxa uu ka qabtay Fellowships Istituto Italiano per L'Africa, Rome 1979; Ururka Jaamacadda Carabta ee Waxbarashada, Dhaqanka iyo Sayniska ALECSO 1980-1982, iyo sidoo kale National Endowment for Humanities NEH ee 2002.
Dr. Mukhtaar cilmi-baaristiisu waxay diiradda saaraysaa taariikhda Dunida Islaamka, Waqooyi-bari Afrika, iyo Koonfurta Carabta. Meelaha uu daabaco iyo shirarkiisa waa xallinta khilaafaadka iyo dib-u-heshiisiinta, iyo waaya-aragnimada Muslimiinta ee Maraykanka. Waxa uu dhawaan soo saaray cutub uu ciwaan uga dhigay: “Kacitaanka iyo Fidinta Islaamka”. Bariga Dhexe: Taariikhdeeda iyo Dhaqankeeda, waxaa tafatiray Jason Tatlock (Jaamacadda Maryland Press, 2012), 47-64. 2010-kii, waxa uu daabacay “Luqadda la takooro, Qowmiyadaha iyo Qalalaasaha Dhaqanka ee Soomaaliya.” Caanaha iyo Nabadda, Abaaraha iyo Dagaalka: Bulshada Dhaqanka iyo Siyaasadda Soomaalida, waxaa tafatiray Virginia Luling iyo Markus Hohne (London: Hurst, 2010), 281-300. U diyaariyey qaamuus luqadeed cinwaankiisu yahay: Ingiriisi-Maay Dictionary (London: Adonis & Abbey, 2007); iyo 2003dii, Qaamuuska Taariikhda Soomaaliya, Daabacaadda Cusub (Lanham, Maryland: The Scarecrow Press, Inc., 2003).
Dr. Mukhtaar waxa uu muddo dheer soo-saare iyo wariye ka ahaa Idaacadda BBC-da ee British Broadcasting Corporation ee BBC, Laanteeda Afrika iyo Carabiga iyo sidoo kale Idaacadda Codka Maraykanka ee VOA. Intii u dhaxaysay 1989 ilaa 2003, waxa uu xubin ka ahaa Ergada Wadatashiga Soomaaliya (Guddiga Nabadda iyo Wadatashiga Soomaaliyeed), Harrisburg, Pennsylvania, USA, waxaana uu guddoomiye u ahaa guddigan intii u dhaxaysay 1996 ilaa 2010. Ergada waa koox aqoonyahanno iyo aqoonyahanno Soomaaliyeed ah oo si firfircoon u baadigoobaya xal nabadeed iyagoo wadahadal toos ah la yeeshay hay'adaha caalamiga ah iyo hay'adaha Qaramada Midoobay. Laga soo bilaabo 2007 ilaa hadda, isagu waa aasaasaha iyo Madaxweynaha Xarunta Horumarinta Nabadda ee CPBI, Savannah, Georgia, USA, iyo laga bilaabo 1992 ilaa hadda, xubin aasaasi ah iyo guddoomiyaha Ururka Daraasadaha Inter-Riverine ISA, Detroit, Michigan, USA. ISA waa urur tacliimeed oo la helay 1993 si ay dib u baarto fikradaha ay ku dhisan yihiin qaabdhismeedka dhaqan-bulsho, dhaqaale iyo aqoonsi ee bulshada Soomaaliyeed. 
Laga soo bilaabo 2000 ilaa hadda Dr. Mukhtaar waa xubin guddiga Savannah Council on World Affairs SCWA, Savannah, Georgia, USA, iyo sidoo kale xubin guddiga ee Guddiga La-talinta Caalamiga ah ee Daraasaadka Sharafta iyo Sharafta Aadanaha, Paris, France. Waxa kale oo uu xubin ka yahay Ururka Maraykanka ee Macallimiinta Carabiga (AATA), waa xubin Tafatir iyo La-talin ee AFRICA, Rivista Semestrale di Studi e Richerche , Universita di Pavia, Italy  Laga soo bilaabo 1996-2002, Dr. Mukhtaar waxa uu u shaqaynayey Chief Editor, Demenedung, Newsletter for the Inter-Riverine Studies Association (ISA), Detroit, Michigan, iyo 1988-1994, Waxa uu ahaa tafatire wax ku biirinaya Islamyyat, Journal of the Universiti Kebangsaan Malaysia. Dr. Mukhtaar, wuxuu si dhow ula shaqeeyaa
Hay'adaha caalamiga ah ee ku hawlan qalalaasaha iyo colaadaha adduunka, oo ay ku jiraan Hay'adda Qaramada Midoobay u Qaabilsan Qaxootiga ee UNHCR, Machadka Nolosha iyo Nabadda ee Sweden LPI, Machadka Nabadda iyo Cilmi-baarista Colaadaha ee Kanada CIPCS, Machadka Nabadda ee Mareykanka oo kaliya in aan xuso qaar Wuxuu hogaaminayay ergada nabada iyo dib u heshiisiinta, wuxuuna ka qoray warbixino ku saabsan goobaha colaadaha ee Geeska Afrika, gaar ahaan Soomaaliya, Itoobiya , Kenya iyo Qurbaha.
Dr. Mukhtaar waxa uu muddo dheer soo-saare iyo wariye ka ahaa laanta Afrika ee BBC-da , isagoo hadda ah guddoomiyaha guddiga nabadda iyo dib u heshiisiinta ee Soomaaliya (Ergada) iyo sidoo kale ururka daraasaadka webiyada ee ISA.
Hadda waxa uu bare ka yahay taariikhda Afrika & Bariga Dhexe ee Jaamacadda Savannah State University ee Savannah , Georgia .
## Tixraac
"Adeegga Xogta ee ku Xiran LC: Maamulka iyo Erayada (Library of Congress)"

https://www.encyclopedia.com/arts/educational-magazines/mukhtar-mohamed-haji-1947

"Nabad hoos ma laga soo dhisayaa? Dib u eegis xasaasi ah oo lagu sameeyay Goleyaasha Deegaanka ee Gobollada Bay iyo Bakool ee Koonfurta Soomaaliya"

"Guud Buugaagta Afrika: Maxamed Xaaji Mukhtaar"