open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jabhadda Wadaniga Xoreynta Ogaadeenya

**Jabhadda Wadaniga Xoreynta ogaadeeniya** waa jabhad hubaysan oo dagaal dheer oo gobonimo doon kulajirta Gumaysiga Itoobiya waxay u dagaalamayaan in gobolka somalida ee Ogaden uu dib u helo madaxbanaanidooda Dalka Ogaden dhaqan dhaqaale ahaan ka mid maaha Itoobiya balse maamul ahaan ayaa ciidamada Itoobiya xoog ugu joogaan taaso horseeday dagaal hubaysan in kala horyimaadeen dadka Ogaadeenya dagaalka oo hab shacab u jira ayaa maamul ahaan hagistiisu marxaladdo iyo hogaamin nidaam oo kala duwan soo martay nidaamyadaas dagaalka habka umadnimo u jira hagaaya waxaa u danbaysay Jabhadda Waddaniga Xoraynta Ogadenya oo ku guulaystay Gumaysiga Itoobiya in kala furfurto oo wajaho dagaalo gudahiisa taaso gobonimo doonku u arkaan in u dhawaynayso yoolki xoriyada xaqiijintiisa

Dhulka Ogadenya dhaqan-dhaqaale ahaan iyo nolol ahaan waligii uguma xidhmin itoobiya kumana laha gumaysigu saamayn dhaafsiisan joogitaanka goobo cayman ok gumaysigu maamul ku sheego kuwaasoon jiri karin hadaan ciidamada gumaysigu waardiyaynin tanina waxay keentay in Ogaadeenya noqoto halka u badan ee ciidamada itoobiya joogaan kuwaas ka gaysta gabood falo ka baxsan Aadaminimada oo marar badan Bulshada caalamku qirtay gabood faladaas 

Gumaysiga Itoobiya si u wiiqo halganka gobonimo doonka ogadenya wuxuu ku qaaday dagaal furan oo dhamaan qaybaha bulshada ku wajahaayo taaso sii fool xumaysay xaalada Dalka Ogadenya sababtay barakac baahsan balse Gumaysigu kuma guulaysan ujeedka noocyada dagaaladiisa oo ah inuu halganka ku wiiqo 

Jabhadda Waddaniga Xoraynta Ogadenya waa matalaha Shacabka Ogadenya ee Gobobimo doonka waana isha laga heli karo wararka saxdaa ee xaalada Ogadenya
Faladimir Lenin

**Fladiimiir Leniin** (1870 Abriil 21 - 21 Janaayo 1924) wuxuu ahaa kacaanyahan, siyaasi iyo filasafoor raashiyaan ah.
Jagada Madaxwaynaha Somaliland

**Madaxweyneyaashii soomaray dalka [[Somaliland]].**

**Madaxdii somaliland** Oo ay kujiraan madaxdii dhimatay ilaahay ha u naxariistee

## Liiska Madaxweynayaasha

## Waxqabadka
Madaxda Soo martay Jagada madaxwaynaha ee Somaliland waxaa la odhan karaa waa qaar kasiman wax qabad iyo muwaadininimo aad iyo aad u balaadhan. 
                                                                                                               
## Doorashaddii ugu danbaysay
Doorashaddii ugu danbayasay ee kadhacada somaliland waxa ay dhacday 2010kii waxa ku guulaystay Mdaxwayne Siilaanyo jagada madaxwaynanimada Somaliland waxa doorashadeeda loodareeraa shantii sanaba mar.
Af-Bajuuni

**Af-Bajuuni** waa lahjad u dhow afka Sawaaxiliga.Waxaana ku hadlo dadka bajuuniga ah. Lahjadaan waxaa looga hadlaa Jasiiradaha Jubbada Hoose ee koonfurtaSoomaaliya iyo woqooyiga dalka Kenya.
Harry Mulisch

**Harry Mulisch** (Haarlem, 29 luulyo 1927 - Amsterdam, 30 oktober 2010) waxa uu ahaa qoraa Hollanddiis ah asalkiisuna waxa uu ahaa yuhuudi. buugiisiiugu cansanaa ee uu qoray waxa uu ahaa *De ontdekking van de hemel* kitaabkaasi waxa uu ka hadlayay dhinicyo badan sida diinta iyo Siyaasadda buugaasi waxa uu ahaa buuga ugu qiimaha badan buugta ay qoreen qoraayashaa holandiiska ah
Yaxaas

**Yaxaas** waa xamaarato aad u xoogan oo leh af dheer iyo ilko badan.woona jir adagyahay.Yaxaaska waa bahal aad looga cabsado dalka soomaaliya, sababtoo ah waxoo sanad kasto dad ku cunaa Wabiga Shabeelle gaar ahaan meelaha ee dadka dadka degenyihiin.Badanaa dadka badankooda lama arko marka ee wabiga galaan. Wali ma maqlin in oo yaxaaska dad ku cuno Wabiga Jubba, laakiin wa mid aad uuga balaaran kan shabeele, kana bahalo badan.Sida aad ogsoontahay soomaalida ma ahan dad kaluumeesato ah, sidaas darteed waxee dadka badankood u maleeyaan in oo yaxaaska ku noolyahay xattaa badda.Laakiin runtii waa bahal ku nool wabiyada kaliya.
Xasan Abtow

**Xasan Geedi Abtow** (dhashay 1856- dhintay 1926) Waxa uu ka mid ahaa nabaddoonadii gumeysiga si toos ah uga hor yimid, oo diidanaa fekrada badan oo ay wateen, ayada oo dadka qaar ay ku dagaallameen Hub, Suugaan, dhaqaale, feker diineed ayaa Nabaddoon Xasan waxa uu ku dagaallamay Garaad iyo Maskax si caqliyeysan. Waxa uu ahaa nin Ilaaliya dhaqanka soomaalida, waxa uu xiran jiray dharkii ahaa labada go’ ee dadka deegaanka dhaqanka u aheyd.

waxaa uu ahaa hogaamiye, aftahan iyo dad yaqaan aad looga yaqaan koonfurta Soomaaliya gaar ahaan gobolada ku dhow dhow Banaadirtii hore (Mogadishu, Shabeelaha Dhexe, Shabeelaha Hoose iyo Galgaduud.

## Tixraac
Af-Holandees

**Nederlands** Waa luqada lagaga hadlo wadanka Holland waana mid kamida caa'ilada luqadeeda looyaqaano,Luqadaha Jermanik Waxa ay gaadhayaan dadka kuhadla luqada Nederlandka ilaa 22 milyan oo qof oo u adeegsada luqad hooyo ahaan. waxa kale oo luqad labaad u adeegsada dad gaadhaya ilaa 5 milyan oo qof. waxa ay luqad rasmiya u tahay wadamada Holland Beljim iyo Surinam dadka kuhadla luqada Nederladska badankoodu waxa ay kunoolyihiin sadexdan dal Holland Beljim iyo Surinam waxa kale oo kuhadla dad tiri yar oo kunool Farnsiiska iyo Jarmalka waxa kale oo lagaga hadlaa meelo kamida dhulkii Holland ay horay u gumaysan jirtay.

* Nederlands
* Nederlands België
* Nederlands Suriname
Imaan Cabdimajiid

**Imaan Cabdimajiid** Iimaan Maxamed ʿAbdulmajiid 25 july 1955, Waa gabadh soomaaliyeed oo kamida dadka soobandhiga dharka ama maryaha waxa qaba nin ingiriisa oo fanaana

## Nolosheedii
Imaan waxa ay kudhalatay magaalada Muqdisho sanadii 1955 hooyadeed waxa lagu magacabaa maryan aabeheed cabdimajiidna waa safiirkii hore ee Soomaaliya u fadhiyay wadanka Sucuudi carabiya waxa ay la walaalo tahay laba wiil ilyaas iyo faysal,iyo hal gabadh oo lagumagaacabo Nadiya.Iman waxa ay wax kabaratay yaraanteedii dugsi kuyaala wadanka masar intaas kadib waxa ay gashay jaamcad kutaala wadanka kinya halkaas oo ay kabaratay Culuumta Siyaasadda, imaan waxa ay kuhadashaa shan luqadood carabi Ingiriis Af-Faransiis Af-taliyaani iyo Af-Soomaali
lakiun ma noqon sidii la rabay

## Bilawgii Shaqada

sanadkii 1975 waxa imaan loo qaatay in ay noqoto ama kamid noqoto dadka sooban dhiga maryaha waxaanay dagtay wadanka maraykanka.sawirkii ugu horeeyay ee ay maryo kusoo bandhigtay waxa ay la samaysay jariirada *Fog*'oo maraykanka kasoo baxda, Iman sanadii 1991 waxa ay k qayb qaadatay filinka ** Remember the time** filinkaas oo uu matalay fanaankii waynaa ee Michael Jackson 
## Nolosheeda Gaarka ah
Sanadkii 1977 ayay imaan guursatay xidigii kubada kolayga ee Spencer Haywood waxaanay isudhaleen gabad lagumagaacaabo suleekha waxa ay kalatageen sanadii 1987. sanadkii 1992 ayay hadana waxa ay dib u guursatay nin ingiriisa oo muusiga garaaca waxaanay isudhaleen gabadh dhalatay swanadkii 2000,
Finsent van Gogh

**Vincent Willem van Gogh** (30 Maarso 1853 – 29 luuliyo 1890) waxa uu ahaa farshaxan Hollanddiis ah waxa uu ahaa mid kamida kuwa ugu caansan farshaxanada ilaa hada soomaray caalmka
waxa uu soomaray xanuuno aad u badan mid kamida xanuunadaasi waxa uu jaray qayb kamida dhagtiisa midig.shantii sano ee ugu danbeeyay noloshiisa waxa uu sawiray ilaa 800 oo sawir.
## Yaraantiisii
Finsent van Gogh waxa uu kudhashay magaalada Zundert, March 30, 1853, marka uu isgu dhashay sanad kahor hooyadii waxa ay dhashay ilme mayd ah amaba bakhti ah, ilamahaas oo isna ay hooyadii ubixisay magaca fisinte.ilaa iminka lama hayo wax cadaynaya ciyaalnimadiisaa intuu uu toban sano kayaraa.

* Van Gogh Museum
* What Do You Live For?
Mark Rutte

**Mark Rutte** waxa uu dhashay 14 Febraayo 1967 waa raysal wasaaraha wadanka Holland. waxa uu madax u yahay xisbiga shacabka iyo xoriyada ee Xisbiga shacabka iyo xoriyada Holalnd (VVD) sanadihii 2003-2004 waxa uu ahaa wasiirka waxbarashada 2006 waxa uu noqday hogaamiyaha xubnaha xisbigiisa ugu jira barlamnka laga bilaabo 2010 waa raysalwasaaraha wadanka Holland
Michael Jackson

**Michael Joe Jackson** (Gary (Indiana), 29 agoosto 1958 - Los Angeles (California), 25 juun 2009).

## Geeridii Jackson
Fanaanka ayaa wararku sheegayaan in wadnuhu istaagay, isaga oo jooga gurigiisa, oo laga waayay wax neef ah markii dhaqaatiirta loogu wacay oo isbitaalka loola cararay.

Jackson, waxaa lagu dhawaaqay inuu dhintay laba saac kadib markii la geeyay isbitaalka UCLA ee Los Angeles.

Jackson, oo horey u qabay xaalado caafimaad darro, ayaa laguw aday inuu riwaayado isku xiga ka dhigo magaaladatan London bisha soo socota, kuwaasi oo noqon lahaa markii ugu danbeysay ee uu ka heeso London.

Walaalkii Jermaine Jackson oo ku hadlayay magaca qoyska Jackson, ayaa sheegay in dhaqaatiirtu isku dayeen inay bedbaadiyaan laakiin ay ku guuleeysan waayeen.
qoloda oo meerkaanga oo la daho illiuminati ayaa dhishay michael jackson

## Xadhigii Jackson
Booliiska gobolka California ee dalka Maraykanka, ayaa cadeeyay in la amray in la soo xiro Heesaaga Caanka ah ee Maraykan ee Jackson.

Afhayeen u hadlay Booliiska, ayaa sheegay in Jackson loo hayso eedo dhowr ah la xiriira fara xumayn caruur, waxaana hadii racfaan lagu sii daynayo laga rabo in uu dhigo ilaa sadex million oo doolar.

Wuxuu afhayeenku intaasi ku daray in Jackson loo sheegay in uu booliiska iskii ugu yimaado isaga iyo baasaboorkiisa waqti cayiman, oo uusan afhayeenku sheegin.

Booliisku waxay weerareen Jackson gurigiisa shalay oo Tallaado ahayd, balse waa uu ka maqnaa.

Waxay sheegeen in ay raadinayeen cadayn ay ku taageeraan eedaha loo haysto.

Qareenka heesaaga, ayaa sheegay in booliiska ay baarayeen eedo la xiriira wiil laba iyo toban jir ah oo sheegay in Jackson uu fara xumeeyay.

Jackson, wuxuu beeniyay in uu wax qalad ah sameeyay.
Dekad

**Dekad**, **[[Dakad]]** (ingiriis: port, mararka qaar loo yaqano "harbor"; carabi: ميناء) waa meel dhisme ah oo xeebta Badaha wabiyada kutaala looguna talo galay in wax lagasoo rogo lagana dhoofiyo,dekadhu waxa ay isticmaalaan wiishash meelo hangaraha oo wax lagu xereeyo iyo qaarkood oo leh xirooyin waawayn oo loogu talo galay in xoolaha nooli ay kuxeroodaan intaan la dhoofin sida dekeda Berbera
Het Wilhelmus

**Het Wilhelmus** Waa heesta qaranka ee wadanka Holland waxa ay noqotay heesta qaranka ee rasmiga ah sanadkii 1932.

## Xogta
Xisbiga shacabka iyo xoriyada Holand

**Xisbiga shacabka iyo xoriyada Holalnd** Waamid kamida xisbiyada siyasadeed ee kajira wadanka Holland Waana xisbi Raasmaali ah amba Liberalinimoah waxa uu xisbigani hada u ololeeyaa dhaqaale furan oo xor ah
Faatikan

**Faatikaan** (it: **Vaticano**) Dawlad-goboleedka ama wasiirku waa dawlad madaxbannaan oo leh dad aad u yar ama dhul aad u yar, badanaa labadaba. Si kastaba ha ahaatee, macnaha "dawlad" iyo "aad u yar" maaha kuwo si fiican u qeexan sharciga caalamiga ah. Vatican City. waa wadan yar oo ku yaala dalka Talyaaniga gaar ahaan caasimada Roma gudeheed wadankaas dhan waxaa ku wareegsan Roomaa waa meel laga xukumo diinta lagu magacaabo **Catholic Churchiga** Xarunta dhexe waa Rome, ee Caasimda dalka Talyaaniga.`

*Vatican.va
Abkhazia

**Abkhazia** ⟨Afka Abkhaziga (Аҧсны) Af joorjiyaan (აფხაზეთი) Af Ruush (Абха́зия)⟩ Waa goob wali laysku haysto,waxa ay kutaalaa Xeebta Bari ee Bada madaw waxa ay ka goday wadanka Joorjiya sandkii 1991 laakiin waxa kadanbayyay muran iyo isqabsi faro badan oo keenay dagaalo dhex maray labada dhinac. Jamhuuriyadani mahaysato ictiraaf balaadhan amaba loodhanyahay, waxa ictiraafay kaliya ilaa hada wadamada Ruushka Nikaragua Fanansuwela iyo Nauru waxa kale oo ictiraafsan wadanka gooni isutaaga ah ee aan la ictiraaf ee lagu magacaabo Koonfur Ossetia.
=Tix=
Nawru

**Nawru** Ingiriis ( Republic of Nauru) Waa wadan jasiirad ah oo kamid ah jasiiradaha Micronesia ee kuyaala Badweynta Baasifik. waxa lagu tiriyaa in ay tahay dawlada jasiirada ah ee caalamka ugu yar waxa ay ka koobantahay 21 kLM oo isku wareega ama (8.1 mayl) waxakale oo ay tahay wadanka madax banaan ee caalmaka ugu yar. waana wadanka kaliya ee aan lahay caasimad gaara ah laakiin waxa ay leedahay magaalo dhex dhexaada oo ay kuyaalaan badi xafiisyada dawladu magalaad oo lagu magacaabo Yaren
Flums

**flums** waa magaalada magaalo ku taalo wadanka Iswisarland ee bartama Yurub gaar ahaan gobolka lagu magacaabo st gallen,
magaalada flums waa magaalo ay ku yaalaan mid ka mid ah buuraaha ugu caansan wadanka switzerland flumsberg magaaldu waxey kaloo caan ku tahay ciyaarta barafka, 
## Dadka kunool
daka magalaada ku nool waxaa lagu qiyaasaya ilaa 23000 oo qof 
dadkaas oo ka soo kala jeeda wadamo kala duwan sida 
1)- wadama la isku yuraahdo yuguslaafiya 
2)- swiss o ah dadka wadanka u dhashay 
3)- dad ka soo jeeda afrika sida Soomaaliya 

sida aan ka soo xiganay wargeyska caan ka ah ee ku baxa afka jarmalka ee magacisa layiraahdo (derspiegel) ayaa qoray in ay yihiin dadka ugu yar ee ku nool magaalada dadka ka soo jeeda afrika oo lagu qiyaaso ilaa
10 qof 

Dadkaan ayaan helnay magacyadooda qaar ka mid ah iyo meelaha ay ka soo kala jeedaan 
1)-marwan sharif
2)-cabdi dhuxul (ninkaan oon si rasmi ah loo aqoon wadanka uu ka soo jeedo)
3)-cali ahmed sahal oo ka soo wada jeeda Soomaaliya
Gaashaanbuurta NATO

**Gaashaanbuurta NATO** (Ingiriis North Atlantic Treaty Organisation, Af-Faransiis (Organisation du traité de l'Atlantique nord) waa gaashaanbuur militari oo samaysantay kadib Dagaalkii Labaad ee Aduunka. Magaca NATO waxa loosoo gaabiyay Ururka Gaashaanbuurta Waqooyiga Atlantikga. Waxaa la aasaasay sanadkii 1949, waxaana xarun u ah magaalada Boroksel, caasimada Beljimka. Gaashaanbuurta NATO waxa ay leedahay laba luqadood oo rasmi u ah waxayna kala yihiin Ingiriisiga iyo Faransiiska. Hadafka amaba ujeedada koobaad ee ururkani waxa uu yahay ilaalinta xoriyada dawladaha xubinta ka ah. Waxa uu door ka qaataa meelaha ay kajiraan khilaafaadka amaba dagaaladu. Dhammaan dawladaha kamidka ahi waxa ay ka qaybqaataan keenista agabka dagaal amaba militari iyo sidoo kale keenista ciidamada, taas oo sare u qaada in uu ururkani noqdo mid heersare ah. Waxaa jira dawlado ururka aan kujirin laakiin calaaqaad uu kadhexeeyo waxaana lagumagacaabaa dawladahaas saaxiibada sare ee NATO (Major non-NATO ally).

## Dawladaha xubnaha ka ah

                                                                                                                                                                                                                                                                                      

*  **Kursi-Ka Nato**  **2023**  heshiiska Ukraine si ay u noqdaan xubin macquul ah

## Warka
* https://www.ft.com/content/18e62451-d066-497e-93dd-f42decd59410
* https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/brazils-embraer-build-nato-approved-aircraft-portugal-2023-04-22/
* https://www.reuters.com/world/europe/natos-stoltenberg-reaffirms-ukraine-eventually-join-alliance-2023-04-21/

## Sido Kale fiiri
* Gobolada Midoobay
**Webka Rasmiga ah, ee NATO**
http://www.nato.int/cps/en/natolive/index.htm
IGAD

Urur goboleedka IGAD Waa midaw ay ku bahoobeen waddamo dhaca Geeska Afrika ururkaan waxa la aasaasay bishii January ee sanadkii 1986 waxaa xarun u ah oo oo lagu aasaasay, magaalo madaxda Jabuuti, aasaaska ururkan waxa kadanbeeyay madaxweynihii hore ee waddanka Jabuuti Xasan Guuleed Abtidoon. Waddamada IGAD Ka tirsan waxa lka mid ah 

wadamadani waxa ay iska kaashadaan waxyaabo kala duwan sida horumarinta deegaanka , nabadgalyada Isdhexgalka wadamada, badanaa waddamada kubahoobay magaca IGAD waxaa saameeya abaaro iyo dagaallo sokeeye.  

## Waddamada Igad

*      Eratareya (2003) Un tiroka ###
*      Soomaaliya (1986) Un tiroka ###
*     Jabuuti (1986) Un tiroka ###

*     Itoobiya (1986) Un Tiroka 231

*        Suudaan (1986) Un tiroka ###
*  Koonfur Suudaan (2011) === ==
*       Yugandha (1986) Un tiroka ###

## Warka
* https://thetaiwantimes.com/fmr-somaliland-ambassador-speaks-with-ttt-summarising-2020-looking-forward-to-2021/ 
* htts://www.businessdailyafrica.com/bd/corporate/companies/igad-s-sh250m-mobile-lab-fight-on-covid-3284206
* https://allafrica.com/stories/202102090038.html
* https://www.aljazeera.com/news/2019/5/3/south-sudan-rivals-agree-to-delay-forming-government
* https://reliefweb.int/report/south-sudan/japan-extends-34-million-assistance-support-south-sudanese
* https://www.africanews.com/2019/05/13/japans-foreign-minister-visits-ethiopia/
Abidjan

**Abidjan** Waamagaalada uguwayn Ivory Coast waana caasimadii hore.waxa kunool dad gaadhaya, (4,395,243) - (2017)
## Taariikh
Dhamaadkii qarnigii 18aad ayay farnsiisku qabsadee wadanka Ivory Coast,magaalada abidjan waxa laqabsaday sandkii 1934 caasimada wadanka waxa ay noqotay sandkii 1983 kadib caasimada wadanka waxa loowareejiyay magaalda Yamoussoukro kadib markii uu barlamaanku sidaas ansixiyay,laakiin magaalada abijan wali waxa looyaqaanaa caasimada dhabtaha ee wadanka,wali waxasiiah safaarado iyo xafiisyo aydawladu leedahay. Sannadka 2025-ka, dib-u-habayn ballaadhan oo lagu samaynayo magacyadii waagii gumaysiga ayaa dib loo habayn doonaa iyadoo loo samayn doono magacyo badan oo Afrikaan ah.

## Dekeda magaalada

Magaaladu waxaay kutaalaa kinaal biyood kayimaada bada oo lagumagacaabo,Lagwin kaas oo kuxidhma Gacanka Gaana magaaladu waxa ay waynaatay kadib markii ladhisay dekeda, kadib magaaladu waxa ay noqotay caasimada mustacmaradii faransiiska,waxa aysiiwaynaatay kadib markii lasameeyay qayb cusub oo dakada kamida oo lamagcabaxaday Firiide kadib magaaladu waxa ay noqotay caasimada galbeedka Afrika ee farnsiiska
Waxbarasho

**Waxbarasho** (Af-Carabi: تعليم ; ; ; Amxaari: ትምህርት)

* Jaamacad
* UNESCO

* Education (UNESCO)
* Educations
Dhakhaatiirta Bilaaxuduudaa

**Dhakhaatiirta Bilaaxuduudaa** Waa urur caafimaad (*Médecins sans frontières‏*). waxaa lasoogaabiyaa MSF waa urur taakulo oo caalimaya oo dawladi aanay maamulin xarun waxa u ah magaalda Jineefa ee dalka Iswisarland. 

## Aasaaska
Ururka dhakhaatiirkta bilaa xuduuda ha waxa la aasaasy sanadkii 1971.

* Médecins sans frontières
Xasan Aadan Samatar

**Xasan Aadan Samatar** (dhashay Maajo 24, 1953, Diinsoor,Soomaaliya) waa fannaan Soomaaliyeed oo caan ah, gitaariste iyo masraxiyad. Waxa uu caan ku ahaa heeso badan oo jaceylka ka hadlaayo iyo sida oo ka tirsanaayaha kooxdii Waaberi.

## Taariikh nololeedka
Samatar waxa uu qoys faneed ka dhashay magaalada Diinsoor, Baay ee dalka Soomaaliya sannadkii 1953-kii, waxa uu ku barbaaray magaalada Baydhabo, halkaas oo uu ku qaatay dugsiyo hoose iyo dhexe. Ka dib waxa uu u soo guuray magaalada Muqdisho ee caasimadda dalka, waxaanu ka bilaabay waxbarashadiisii ​​sare.

Samatar ku lug lahaanshiyaha fanka waxa uu soo bilowday isaga oo aad u yaraa, isaga oo markii ugu horaysay bilaabay heesaha xiligii caruurnimada.  Markii dambe waxa uu bilaabay in uu gitaarka garaaco. Inta badan heesaha Samatar waxay ahaayeen kuwa af Somali ah, qaar badan oo ka mid ah laxankiisii ​​hore waxay ahaayeen noocyada Maayga. Heestii ugu horreysay ee uu qaado waxay ahayd "Hadaad diido hadalkayga" 1974kii.

Samatar markuu dhameeyey dugsiga sare wuxuu qorsheeyey inuu Jaamacad ka dhigto Talyaaniga. Si kastaba ha ahaatee, asxaabtiisa amar ka soo baxay ayuu go’aansaday in uu marka hore ka qayb galo bandhiggii 1971-kii ee *Heesaha Hirgalay*, tartan hibo leh oo xilligaas Soomaaliya la mid ahaa *American Idol*. Samatar ayaa ku dhaawacmay tartanka oo dhan. Wax yar ka bacdi waxaa loo galbiyay Waaberi oo ah kooxdii fanka Soomaaliyeed ee ugu horeysay, waxaana uu ka soo dhex muuqday fanka iyo masraxyada gudaha.

## Tix
Alchemist(Buug)

**Alchemist** (O Alquimista) Waamid kamida buugta uu qoray qoraga wayn ee Pawlo Kuwelho Buugan waxa ladaabacay sanadii 1988 waana buuga ugu iibsiga badan caalamka waxa ilaa hada laga iibsaday 65 milyan oo buug waxa lagu turjumay inkabadan 67 luqadood. buugani waxa uu kujiraa Rikoodh jabinta caalamiga ah ee Ginis.Buugan waxa uu kahadlayaa nin u dhashay wadanka isbayn oo adhi raace ah oo loosheegay ama kuriyooday in hadii uu aado Ahraamta kutaala wadanka Masar in uu helayo dahab halkaas ku aasan, islamarkaas ninkaas oo lagu magacaabo santiyago waxa uu bilaabayaa in uu iibiyo Adhigiisii oo uu baadi doono adhigii, Buugani guud ahaan waxa uu kasheekaynayaa in uu qofku dadaalo waxkasta oo dhiba oo soomara.

                                                                                          

[SPG]Alchemist http://tellamrkhaled.com/pages/views/books/page_books_alchemist.html]
Aar Maanta

**Xasan-Nuur Sayid** (, oo si faneed loogu yaqaan **Aar Maanta**) waa Soomaali–Britiish fanaan, heesaa-qore, jilaa, curiye, muusig sameeye iyo soo-saaraha muusiga.

## Nolosha gaarka ah
Aar Maanta wuxuu ku dhashay magaalada Jigjiga, caasimadda Deegaanka Soomaalida ee Itoobiya. Wuxuu u guuray Boqortooyada Ingiriiska dabayaaqadii 1980-meeyadii, xilligii uu qarxayay Dagaalkii Sokeeye ee Soomaaliya.

Carruurnimo kaligii ah ayuu Ingiriiska ku soo galay, halkaas oo uu muusigga u noqday garab iyo raaxo. Wuxuu baranayay noocyo badan oo muusig ah sida pop, rock, hip hop, R&B iyo house music. Wuxuu ku bilaabay barashada muusiga dugsiga iyo jaamacadda, balse qoyskiisu ma taageerin sababo diimeed awgood. Sidaas darteed wuxuu dhammeystay shahaado saynis ah, kadibna ugu dambeyntii ku laabtay heesaha.

## Shaqo faneed
Aar Maanta wuxuu isku daraa muusig casri ah iyo muusiga Soomaaliyeed, gaar ahaan nooca *Qaraami* oo lagu kabanayo. Isagoo ka hadlaya, wuxuu sheegay in muusiga Soomaaliyeed uu xiriir badan la leeyahay muusiga Waqooyiga Afrika, isla markaana uu ka faa’iido codadka Carabta iyo Hindiya. Muusigiisa waxaa lagu tilmaamaa *afro-hop*.

Sanadkii 2006 ayuu markii ugu horreysay si weyn uga heesay Rise: London United, oo ahayd bandhigga dhaqamada kala duwan ee ugu weyn UK. Halkaas ayuu la qayb galay Graham Coxon, The Buzzcocks iyo fannaaniin kale.

Waxaa kaloo uu la shaqeeyay fanaaniin ay ka mid yihiin Abdelkader Saadoun (Aljeeriya), kooxda UK hip hop Choong Family, iyo fannaaniin Soomaaliyeed sida Maryam Mursal iyo Axmed “Hudeydi” Ismaaciil Xuseen.

2008 ayuu sii daayay albamkiisii ugu horreeyay *Hiddo & Dhaqan*. Albamkaas wuxuu ku soo bandhigay heeso cusub oo uu isagu curiyay.

Wuxuu sameeyay koox heesaha toos uga ciyaarta, taas oo noqotay tii ugu horreysay ee Soomaali ah oo Yurub ka dhisan. Star Africa Radio waxay ku tilmaantay 2010 inuu yahay “qaabeeye dhaqan Soomaaliyeed oo London jooga”.

2014 ayuu soo saaray EP-gii labaad ee *Somali Songs from the Diaspora*.

## Abaalmarinno
*2012 – Abaalmarinta Fannaaniinta Soomaaliyeed, Minneapolis – Fiidiyowga ugu fiican.

## Discography
**Hiddo & Dhaqan* (2008, Maanta Music)
**Somali Songs from the Diaspora* (2014, Maanta Music)

## Xigashooyin
OPEC

**Ururka Caalmaiga ah ee Soosaara shiidaalka(OPEC)**.(Ingiriis Organization of the Petroleum Exporting Countries‏).Waa urur caalamiya oo kakooban 12 dawladood oo soosaara gaasta iyo baatroolka. dawladaha xubnaha ka ah opek waxa ay kuleeyihiin amaba ay keenaan suuqyada caalmiga h %40 shiidaalka lagukal iibsado caalamka .waxakale oo ayleeyihiiin kaydka caalamka ugu badan oo gaadhaya %70.Xarunta OPEC waxa ay kutaalaa magalamadaxda Austriya ee Fiyena

## Xubnaha Opec
### Dawladdaha hadda ka mid ah
Wadamada xubnaha ka ah Opec waa 12
Lix waa bariga dhexe
Laba Waa Laatiin amerika
Afar waa Afrika 



### Dalal horay uga tirsanaan jiray

### Dawladdaha doonaya in ay kusoo biiraan
*  Boliifia,  Masar,  Suuriya,  Suudaan iyo  Meksiko Wadamadaan Opec Ayaa tiri kusoo biira.
*  Suudaan waxay diyaar utahay in ay kubiirto.

* Somaliland <<<<< Shidaal ma soo saarto Laakiin waxaa la rajeeynayaa 2020 wixi ka dambeeya in ay soo saari doonto.

## Qoondooyinka shidaal soo saarista

## Qiyaas Tirakoob
10 ka dal ee ugu horeeya soo saarista shidaalka 2009.

### Dalalka ugu isticmaalka badan shidaalka

Halkaan waxaa ku qoran 20 dal ee aduunka ugu isticmaalka badan shidaalka laga soo bilaabo 2009: 

Fonte: BP Statistical Review of World Energy - June 2007

## Sido kale fiiri

*Liska Salidka Mawduucyada
Garanuugle

**Garanuugle** waa magaalo kutaala kilinka shanaad ee ismaamulka Soomaali Galbeed,gaar ahaan waxay ka tirsantahay degmada Gashaamo  ee gobolka Dhagaxbuur. Garanuugle waxay kucaan tahay xoolaha nool gaar ahaan Geela,gamaanka,lo`da iyo adhiga .Magaaladu waxey xuduud la leedahay maamulka Somaliland ilaa 12km. waxayna lajaartahay degmada caanka ah ee Balidhiig.Magaalada Garanuugle waa magaalada labaad ee ugu balaadhan marka laga yimaado degmada Gaashaamo .

## Halka ee ku Taalo Magaalada
Magaladan Garanuugle waxay ku taalaa barxad ilaahay ku manaystay dhul daaq simeed isugu jira banaan iyo ay jiq ah oo ay kunoolaan karaan dhamaan xolaaha kala duwan iyo ugaadha qaybaheeda kala duwan. Sida magacan aad ka dhandhansankartaan degaanka Garanuugle waxay caan kutahay ugaadha garanuugta oo ay caan ku ahaan jirtay boqolaal sano. Maagalaadan Garanuugle waxaa la aas aasay sanadku markuu ahaa 1965 halkaas uu ahaa qof kii ugu horeeyay ee maagaleeya Xaaji Ibraahin Kabadhe halkaas oo ka unkay haykalkii magaalo, oo kasameeyay maaqaaxi iyo dukaan iyo waliba isaga oo bilaabay qodista baraagtii u horeesay, waxii intaas ka danbeeyay maagaladu waxay noqotay maagalo aad u fiday oo noqotay meel lagu soo hirto.

## Waxyaabaha ee Leedahay Magaalada
Magaladan Garanuugle waxay kaga duwantahay magaaloyinka ka agdhaw iyadoo maamul dhamays tiran leh sida gudoomiye iyo qabalay ugaara. Waxay leedahay oo kale goobo waxbarasho iyo goobo caafimaad. Magaalada waxaa gudoomiye ka ah Cali Xaaji Ibrahim.

## Maamulka Magaalada
Magaalada Garanuugle waxa ay leedahay maamul dhisan oo ka kooban Labo iyo Toban oday. Waxa ka mid ah odayaasha magaalada Cali Maxamed Diiriye, Cali Baanday, oo adeer u ah Aqoonyahan Cabdiraxiim Axmed Maxamed, Ibrahim Kabadhe, Cabdi Baaquul, Cabdi Kurus, Hirsi Bidi,  iyo kuwo kale. 

Magaaladan ayaa caan ku noqotay nabadgelyada, iyo hufnaanta odayaasheeda.
Xayla Siilaasi

**Xayla Siilaasi** (23 July 1892 – 27 August 1975), Waa anbaradoorkii ama Boqorkii ugu danbeeyay ee wadanka Itoobiya uu yeesho. waxa sirasmiya Boqor loogumagacaabay sanadkii 1928 kadib 2 sano waxa sirasmiya loogumagaacay Anbaradoor guud.waxa talada boqornimada lagaqaaday sanadkii 1974 kadib markii inqilaab uu wadanka kauqabsaday Mengista Xayle Maryam waxa laguxidhay qasrigiisii kadib waxa uu geeriyooday sanad kadib iyda oo aanwali la garanayn sababta keentay geerida Xayla siilaasi.
waxa sirasmi ah loo aasay sanadkii 2000 kadib 25 sano markii uu dhintay.xayla siilaasi waxa uu ahaa Masiixi waliba ku ad adg oo kasoo jeeda kaniisada Orsodogiska ee itoobiya, waana kaniisada kali ah ee aaminsan in dadka rumaysani ay ilaaliyeen caqiidadii dhabta ahyd ee diinta masiixiga.
waxa uu kaqayb qaatay aasaaskii Midowga afrika
Af-Taliyaani

**Af-Taliyaani** (it: **lingua italiana** ama **italiano**), waa luqada wadanka Taliyaaniga waxa luqadani ay kasoojeedaa farcanka looyaqaano *[[Luqada Hindo Yurub]]* waana mid kamida luqadaha.looyaqaano Laatiin ka

, waxaa kuhadla dad gaadhaya ilaa 60 milyan oo qof, Afka Taliyaanigu waxa uu kujiraa kaalinta 20aad ee luqadaha caalmka. Waana afka layskuraacay in uu yahay kan ugu dhawaaqa wanaagsan.

## Sida looqoro

Afka taliyaaniga waxa laguqoraa farta Laatiinka 
### Maal maha

## Buug-gacmeedka
* Simone Raffaele, 2010, Enciclopedia dell'italiano, Treccani
* Berloco Fabrizio, 2018, The Big Book of Italian Verbs: 900 Fully Conjugated Verbs in All Tenses. With IPA Transcription, 2nd Edition, Lengu
* Palermo Massimo 2015 Linguistica italiana, Il Mulino
* Italiano

## Noot
Lorraine

**Lorraine** Waa mid kamida 26 gobol ee Dalka Faransiiska.caasimadna waxa u ah magaalda Metz 
## Magaalooyinka uguwaawayn
* Épinal
* Metz 
* Nancy 
## Booqo
* Barta Gobolka lorraine
Nicolas Sarkozy

**Nicolas Sarkozy** Nicolas Paul Stéphane Sarközy (de Nagy-Bocsa; 28 January 1955) waxaa u aha Madaxweynaha Faransiiska, waxoona madaxweyne noqday taariikhda marka ee eheed 16 May 2007 ila 15 may 2012.
## fadeexadii Nicolas Sarkozy
Madaxweynaha dalka Faransiiska Nicolas Sarkozy ayey ku soo baxdey fadeexad uu ku kacay oo hanjabaad ah taasi oo uu u jeediyey Tafaftire Wargeys oo qoraal ku soo baxay wargeykaasi si xun loogu aflagaadeeyey Carla Bruni oo ah afada ama xaaskiisa. Sheekadan ayaa waxaa maalinimadii shaley lagu soo qoray jaraa’idka wadanka Faransiiska waxaana la sheegay in Madaxweyne Sarkozy uu telefoon ugu hanjabay nin qoraa ah oo lagu magacaabo Patrick Besson kaasi oo maqaal ka qorey xaaska Sarkozy sanadkii 2008-dii, isagoo ku tilmaamay marwada madaxweynaha “Ra cunto” isagoo ula jeeday Carla Bruni in ay tahay asxaabo nimeed. Mr Sarkozy ayaa markii sheekadaasi laga qoray xaaskiisa wuxuu si toos ah u wacay tifaftiraha wargeyska lagu magacaabo Le Point Mr Franz-Olivier Giesbert wuxuuna telefoon kula hadlayey mudo 40 daqiiqo ah isagoo waliba ugu hanjabay in uu feer wajiga kala dhici doono Buug xusuus qor ah oo uu qoray Giesbert ayuu wuxuu ku xusey wadasheekaysigii dhexmarey isaga iyo madaxweyne Sarkozy kaasi oo ku aadanaa hanjabaada sheekada laga qoray xaaskiisa Carla Bruni. Saxaafada wadanka Faransiiska ayaa maalinimadii shaley ee Jimcaha waxya si weyn uga hadlayeen buugaasi iyadoo sheekadaasi xiiso gaar ah u yeelatey dadka Faransiiska. Ma jiro wax war ah oo ilaa iyo hada ka soo baxay xafiiska madaxtooyada Faransiiska ee Madaxweyne Sarkozy ee ku aadan hanjabaada feerka ee laga soo sheegay. Mr Giesbert wuxuu sheegay in markii ay telefoonka ku wada hadleen Madaxweyne Sarkozy uu aad uga xumaaday warbixinta laga qorey Carla Bruni oo ay

* Nicolas Sarkozy (Elysée)
Magarete2

**Boqorada Magarete 2** ee dalka Denmark waxee dhalatay ( 16. Abriil 1940)waxee boqorad noqotay 14. Janaayo 1972. waxa ay ahayd qofkii ugu horeeyay ee uu dhalo dhaxal sugihii boqorka ahaa Frederik 9 iyo boqoradii Ingrid.Magarete 2 waxee guursatay boqorka wiilkiisa Henrik, waxeena dhaleen wiilasha Frederik iyo Joakim.
## Taariikh Nololeed
Kadib markii uu dhintay aabeheed boqor Frederik 9 14. Janaayo 1972 ayay noqotay boqorada rasmiga ah ee wadanka Boqoqortooyada Denmark
Geedka nolosha

**Geedka nolosha** waa filim abaabulay nin qoraa ah ama buugagta qoro oo la dhoho Cabdulqaadir Axmed Saciid. Filimkaan waa filim gaaban oo abaal marin caalami ah ku guuleestay sanadka marka oo ahaa 1988.

## ku saabsan
Jalmad

**Jalmad** ama **Kildhi** **Kirdhi** Waa Shay ama wax Shaaha lagu karsado, Waxaana la soo isticmaali jiray waqti aad u dheer, waxa jalmadu ay kamidyahay weelasha ay Soomaalidu sida joogtada ah u isticmaalaan, waxaa lagu kariyaa shaaha, waxaa kale oo lagu kariyaa biyaha iyo wixii lamida ee loo baahdo in la kululeeyo.

=Sidoo Kale Fiiri=
*Koob
*Saxan
*Digsi

=Tixraax=
Wiriir

**Wiriir** Waa degmo  katirsan Gobolka Togdheer    
Waxayna dhacdaa dhanka woqoyi bari togdheer degmada waxaa hoos yimada  tuulooyin farabadan
Degmada waxaa ku noolo dadlagu qiyaaso 21,000 degaanka degmada 

## qabiilka degan

Waxaa magaaladan iska leh beelaha reeryoonis gaar ahaa allamagan maxaned iyo looge maxamed
Karan

**Karan** Karan waa magaalo dakadeed kutaala xeebaha Somaliland Gaar ahaan Gacanka Cadmeed waxa ay katirsantahay gobolka Saaxil magaaladani waxa ay kudhawdahay magaalada Berbera
Buun (firimbi)

**Buun** waxaa la dhahaa firimbi laga sameeyay Angalool weyn oo afkiisa aad u balaaran, waxoo leeyahy cod aad u weyn. Buunka waxaa laga isticmaalaa wadamo ka mid ah caalamka, waxoo caan ka yahay soomaaliya. Sheekooyinka ugu caansan oo boonka lagu soo qaato waxaa ka mid ah markii laga hadlaayo aakhiro, oo la leeyahay boonka waxaa la isticmaalaa aakhirosamaanka.Dhaqan ahaan boonka waxaa la isticmaalaa markii la damaashaadaayo.

Waxa Buunka Si gaar ah Loo Isticmaalaa Wakhtiyada Cklaadaha, Ciyaaraha, Baadidoonka, Shirarka iyo Aroosyada. Buunku wuxu Nolosha Bulshada Soomaaliyeed Kaga Jiray Doorka Muhiim ah, Wuxuna ahaa Aalad isgaadhsiineed, Waxa jirta Maahmaah soomaaliyeed oo tidhaahda "Ninkii Buunka Xaday Xaguu Ku Yeedhinlahaabaa Laga Rabaa".

Isticmaalaa Buunka waxa Meesha Ka saaray Isgaadhsiinta Kala Duwan ee Aduunka Kusoo Batay, Waxana ilaa Haatan Laga isticmaalaa degaamo yar oo Kamid ah Dhulka Soomaalida Gaar ahaan Gobolada dhexe, Agagaarka Magaaladda Baardheere.

By Faarah Mohamed Aided Ab'aar
Thus,8,202+
Angalool

**Angalool** waxaa ladhahaa bahalada badda ku nool qolfahooda, waxaana badanaa la arkaa ayaga oo bahalkii lahaa ku jirin.Angaloolka waxoo ka buuxaa xeebaha, ayaga oo kala waaweyn, aad neh u kala qurxan.waxaa jirto qeyb ka mid ah angaloolka oo loo isticmaalo firimbiga loo yaqaano boon. Afkiisa woo balaaranyahay dhaxda neh woo ka qaloocanyahay, geesaska neh duleelo oo ka leeyahay ama dadka aa ka duleeliyo.

* The Shape of Seashells
Af-Hebrow

::*Maqaal [[Cibri]] waxay ahayd in lagu daro qodobkan.*

**Af-Hebrow**, ama **Af-Cibri** (עברית) Waa mid kamida jeeska Luqadaha Semitiga, waana luqad ay adeegsadaan dad gaadhaya ilaa 7 milyan oo qof.Dadka ugu badan ee luqadan ku hadalaa waxa ay ku noolyihiin dawlada Israa'iil. Af **Hebrawgu** waa luqad ka mid ah luqadaha la adeegsado ee caalamka maanta ka jira,laakiin waxa jirta in afkani uu lahaa lahjad aad iyo aad u qadiim ahayd oo aan hada la isticmaalin. Lahjadaas qadiimka ahi waxa kaliya oo loo isticmaalaa kulamada diiniga ha gaar ahaan yuhuuda ayaa u isticmaasha kulamadooda diiniga ha. Waa lqada lagu qoray Kitaabka quduska - kitaabka kiristinka (Bebal).

* HEBREW (Language)

## Linkiga Cadaymaha

*Ghil'ad Zuckermann 2020 ''Revivalistics: From the Genesis of Israeli to Language Reclamation in Australia and Beyond'', Oxford University Press ISBN 9780199812790 / ISBN 9780199812776
*Zuckermann, Ghil'ad 2003 ''Language Contact and Lexical Enrichment in Israeli Hebrew'', Palgrave Macmillan ISBN 9781403917232 / ISBN 9781403938695
Masjid al-Aqsa

**Masjid Al-Aqsa** Waa mid kamida goobaha ugu muhiimsan Islaamka iyo muslimiinta.waa qibladii ugu horaysay ee Islaamka. Masjid Al-Aqsa waxa uu kuyaalaa gudaha xaafada qadiimka ah ee magaalda Qudus ee wadanka Falastiin. Misaajidkaan ilaahay ku xusay quraanka kariimka, waxaana jiro aayado ka hadlaayo.Al Aqsa waa mid kamida sededa msjid ee booqashada loo aado. Sidoo kale yuhuudu waxa ay u arkaan meel diintooda u muhim ah oo waxa ay ula bexeen magac u gooni ah.

Maanta macbadka Islaamiga ah ee loo yaqaan Masjid Al-Aqsa wuxuu ku yaal buurta Moriyaah. Nabi Ibraahim iimaan weyn buu lahaa. Wuxuu aamminay haddii uu Isxaaq dhinto inuu Ilaahay soo sarakicin doono. Sidaa daraaddeed Nabi Ibraahim diyaar buu u ahaa inuu wiilkiisa allabbari ugu bixiyo. Ee Moriyaah haddaba isla markaas intuunan dilin wiilkiisa malaaʼig xagga Ilaahay ka timid baa ka qabatay. Ilaahay wuu ku ammaanay Ibraahim inuusan ka lexejeclaysan wiilkiisa.

* Ilaahay Ibraahim iyo Reerkiisii Buu Barakeeyay
* Moriah
* Islām—The Way to God by Submission
Al-Ikhlas

**Al-Ikhlas** Suuradani waxa ay ka hadleysaa kali ahaanshaha ilaahay, waxaa kale oo ay ka hadlaysaa in aan ladhalin ilaahay sidoo kalane aanuu waxba dhalin, sida ku sugan xadiis saxiix ah suuradani waxa ay u dhigantaa sadex meelood Qur'aanka, waa suurada 112aad ee Suuradaha Qur'aanka Suurada Al-Ikhlaas waxa ay ka koobantahay 4 Aayadood
### Suurada Al-Ikhlas
:
بسم الله الرحمن الرحيم
قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ ١ 
اللَّهُ الصَّمَدُ ٢  
لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ ٣ 
وَلَمْ يَ 
## Qoraalo La Mid Ah
* Quraan
* Suurad
* Aayad

## Tixraac
* Islām​—The Way to God by Submission
Bagal

## [https://www.jw.org/en/library/magazines/g20031208/Food-From-Your-Own-Garden/ Degmada Deefow: Taariikh, Deegaan iyo Asal-magaceed]
Degmada Deefow waa degmo ka tirsan gobolka Hiiraan, waxaana si rasmi ah degmo loo aqoonsaday sannadkii 1984. Degmadan waxay caan ku tahay wax-soo-saarka beeraha iyo xoolaha nool, taas oo ka dhigaysa meel muhiim u ah nolol-dhaqameedka iyo dhaqaalaha bulshada ku dhaqan.

Deegaanka Degmada Deefow waxaa asal ahaan degay beesha Makane, taas oo ahayd beeshii ugu horreysay ee deegaan rasmi ah ka dhigata. Bilowgii hore, degsiimada Deefow waxaa aasaas u ahaa shan oday oo ka tirsan beesha Makane, kuwaas oo ahaa Ahlu Dariiqo, una yimid deegaanka ujeeddooyin diimeed iyo nololeed.

Waqtigaas kadib, waxaa Deefow si walaaltinimo ah loogu soo dhaweeyay beesha Sure, gaar ahaan Faqay Muxumed, waxaana la siiyay deegaan iyo hoy ku saleysan walaalnimo, wada-noolaansho, iyo is-aaminaad, maadaama ay iyaguna ahaayeen Ahlu Dariiqo.

Si kastaba ha ahaatee, maanta waxaa muuqata in walaaltinimadii iyo heshiiskii hore la dafiriayo, iyadoo ay jiraan dad sheeganaya in ay kaligood leeyihiin deegaanka, isla markaana ku doodaya in dhulka bari iyo qorrax-siin-barrina uu yahay mid iyaga gaar u ah, halka xaqiiqdu tahay in dhulkaas lagu siiyay wadaag iyo kalsooni bulsho.

Degmada Deefow waxaa mara ama ku taalla buundo taariikhi ah oo loo yaqaan Buundada Liiq-Liiqato, taas oo uu dhisay gumeystihii Talyaaniga. Buundadan ayaa astaan u ah kaabeyaashii gumeysiga, waxaana sidoo kale degmada ku yaallay saldhig ay ku lahayd Dowladdii Dhexe ee Soomaaliya xilligii barisamaadka.

Dhanka degsiimada iyo kala-qaybsanaanta gudaha, Degmada Deefow waxay u qaybsantaa laba qaybood oo waaweyn:

Deefow Bari, oo ka kooban laba xaafadood:

Bartamaha

Bacaad

Deefow Qorraxsin, oo isaguna ka kooban laba xaafadood:

Dhagran

Deefow Galbeed

Ugu dambayn, Degmada Deefow magaceedu hore uma ahayn kan ay maanta wadato. Magacii hore ee deegaanka waxaa la oran jiray “Dhaaifa”. Magaca “Deefow” waxaa bixiyay hoggaamiye ka tirsanaa gumeystihii Talyaaniga, kaddib markii uu ku adkaaday ku dhawaaqidda magaca “Dhaaifa”, sidaas awgeedna uu u baddalay “Deefow”. Sidaa darteed, magaca maanta la isticmaalo ma aha magacii saxda ahaa ee asal ahaan deegaanka loogu yiqiin, balse waa magac ka dhashay duruufo gumeysi.

Waxaan xoojinaad deegaankas waxaa asal ahaan u leh, beesha makane, maantane walalheen reer faqay muxumed ku mahaysano dhulkii shalay la siiyay waa dad aan wada dagno deefowna maanta si wada jir ah waxaa u leh: Reer faqay muxued iyo beesha Makane..

Beenta iyo mala-awaalka aan jirin dadka halaga daayo..

Lasoco qaybta xigta ee Taariikhda deefow.......

Waa aniga oo ah Axmed Cumar Muxumed(Axmed showqi) Qaybta 2aad waan soo dhigi doonaa... Lasocod wanaagsan
Shaydaanimo

**Shaydaanimo** waa wax ee dadka qaarkood caabudaan ama ee go'aan ku gaareen in ee yihiin shaydaamiyiin, isla markaas neh ee rumeesanyihiin shaydaanka.

Shayddaanku wuxuu isku dayaa inuu dadka khiyaaneeyo siday isaga u caabudaan. Shayddaanku wuxuu rabaa inuu fekerkeenna duufsado. Shayddaanku wuxuu isku dayaa inuu Ilaahay naga fogeeyo.

* Satan Behind the Mask

* Ma Ilaahay Baa Ibliiska Abuuray?
Daallo Airlines

**Diyaarada Daallo** () waa shirkad diyaaradeed oo xarunteeda ku taalo Garoonka Caalamiga ee Dubay Garoonka caalamiga ee magaalada dubay, waxaana laga leeyahay Garoonka Caalamiga ee Ambooli Jabuuti. Diyaaradaan waxee shaqadeeda bilaabatay 1991di markii ee istaagtay diyaaradii hore ee Soomaali Airlines, maanta neh diyaaradaan waxee ka shaqeesaa wadamada ku yaalo bariga Afrika, Carabta iyo Yurub. 
waxa uu ku yaalaa saldhigeeda ugu weeyn magaalada mogadishu ee caasimada somalia waana diyaarada kaliya ee ka qeeyb qaadatay soo nooleeynta magaca somaliyeed daalo waa diyaaradii dalka.                                                        

## Liiska Diyaaradaha Soomaaliya
Halkan waxaa jira **liiska diyaaradaha ka howlgala [[Soomaaliya]]**.

## Sidoo kale fiiri
*Gego Diyaarad
*Socdaalka Soomaaliya
*Liiska Diyaaradaha Soomaaliya
*
*Liiska Gegooyinka Diyaaradaha Soomaaliya

## Tixraac
Kristian Wulff

**Kristian Wulff** (christian wulff) waa nin siyaasi oo hadaneh ah madaxweynaha dalka jarmalka.Wulf waxaa madaxtinimada loo doortay taariikhda marka ee eheed 30 Juun 2010, waxoona xafiiska madaxtinimo ugu dhaartay 2 luuliyo.Ninkaan waa Abuukaate, waxoona ahaa madaxa sare ee wasiirada ee gobolka Niedersachsen sanadka marka oo u dhaxeeyay 2003 ilaa 2010.
Isgaarsiinta

**Isgaarsiinta** (; ) waa diritaanka iyo helitaanka astaamaha, signalada, fariimaha, qoraalada, sawiraanta, codka, maqalka iyo muuqaaka taasi oo loo adeegsanayo aalado leh xadhko, raadiyow, elektaromagnetik iyo nidaamyo kale. 
Isgaarsiinta caalamku maanta waxay maraysaa heerkii ugu sareeyay ee abid dadku gaadhaan.

## Hordhac
Isgaarsiintu waa isgaarsiin elekroon ah oo meel dheer la iskala xariiri karo. Waxyaabaha Isgaarsiinta waxaa ka mid ah Taleefoonada, Raadiyaha, talefishinada iyo Kombuyuutarada.Isgaarsiinta waxee maanta ka midtahay kuwa ugu muhiimsan dhaqaalaha Caalamka.

## Sidoo kale fiiri
*Teknoolojiyad

## Xigasho
Abwaan

**Abwaan** (; ) waa qof leh halabuur isla markaana sameeya, tiriya ama aqoon u leh tixaha, tiraabta, gabayayada, geeraarka, maansada iyo wixi la halmaala. Abwaanka waxaa laga yaaba in qey kali ah ka yaqaano Suugaanta, ama aqoon aad u dheer u leeyahay.

## Hordhac
Gabyaa waxaa lagu magacaabaa qofka qora ama maskaxdiisa ay ka soo maaxato murtida sida Gabayada, geeraarka iyo noocyada maansada qaybo ka mida. Sidoo kale anbwaanku waxa uu qoraa buugta gabayada iyo buugta caadiga ah ee sheekooyinka dhaqanka. 

Qeexiddaasi waa tan ugu caansan ee dadka badidood u yaqaannaan ereyga 'abwaan' balse sida saxda ah waxaa weeye in abwaan uu yahay qofka KU XEEL DHEER dhaqanka, hiddaha iyo sooyaalka reerkiisa, dadkiisa ama deegaanka. Sidaa daarteed, qasab ma ahan in abwaanka uu leeyaha hibo hal-abuurnimo. 

Abwaan ayaa jiri karo aan gabay iyo maanso midna tirin aqoon. Had iyo jeer abwaanka waa qof da' weyn ama sida qaalibka ah waayo arag ah sila markaana muddo noolaa. Laakiin gabayaaga, oo maansayahanna la dhaho da' shardi uma aha oo waxaa la arkaa gabayaa iska da' yar oo xeeldheeri iyo afmaalnimo ku caanbaxa. Sidaa darteed *Qaamuuska Afsoomaaliga* ee 1976dii la qoray macnaha labaad ee ereyga abwaan waxaa loo qaatay buugaagta lagu keydiyo kasmooyinka kala kaanka ah oo afka qalaad lagu dhaho encyclopedia.
## Abwaanada Caanka ah
Dadka Soomaalidu waxay leeyihiin suugaan qani ah taasi ooy ka qeyb qaateen tiro badan oo dad ah. Tan ilaa wakhtiyo aad u horeeyay ayay dadka Soomaalidu lahaayeen abwaano iyo gabay-yahano. Halkan waxaan ku soo qoraynaa dhowr qof oo ka mid ah Abwaanada caanka ah; kuwaasi waxaa ka mid ah:
* Raage Ugaas
* Ismaaciil Mire
* Sayid Maxamed Cabdulle Xassan
* Garaad Faarax "Wiilwaal"
* Maxamed Ibraahim Warsame "Hadraawi"
* Cabdilahi Suldaan Timocade
* Cabdiqaadir Xirsi Siyaad "Yamyam" 
* Cabdilahi Maxamuud Ciise "Sangub"

## Sidoo kale fiiri
* Fanka Soomaalida
* Dhaqan Soomaali
* Gabay
## Tixraac
Bogota

**Bogota** Waa caasimada wadanka Kolombiya waxaa kunool dad gaadhaya 7,8 milyoon oo qof.waa magaalada wadanka uguwayn waana xarun dhaqaale.

Waxay ku taalaa ee xarunta of Kolombiya, ee gobolka dabiiciga ah oo loo yaqaan Savannah ee Bogota, taas oo ah qayb ka mid ah dhismaha banka cundiboyacense ku yaalla Eastern Cordillera ee geedka kokaha. Waxaa magaalada saddexaad ee ugu sareeya South America (ka dib markii La Paz iyo Quito), celcelis ahaan 2625 oo mitir oo kor ku heerka badda.
Waxay leedahay dherer ah 33 km xagga koonfureed iyo ilaa xagga woqooyi, oo 16 km laga bilaabo bari ilaa galbeed. Sida caasimada, guriga hay'adaha sare ee laanta fulinta (Office Madaxweynaha), sharci-dejinta (Congress of Colombia) iyo garsoorka (Maxkamadda Sare, Maxkamadda Dastuuriga, Golaha Gobolka iyo Golaha Sare ee Garsoorka).

Sida laga soo xigtay The Economist, marka la eego dhaqaalaha, Bogota taagan ay xoog dhaqaale ee la xidhiidha baaxadda goobaha wax soo saarka si ay u abuuraan shirkadaha iyo ganacsiga, maturity dhaqaale, soo jiidashada shirkado caalami ah oo tayo leh ee ay caasimada aadanaha. Waxa suuqa ugu weyn ee Colombia iyo gobolka Andean ah, iyo caga hore ee maal-gashiga shisheeye ee tooska ah si ay u soo socda Colombia (70%).  Waxay leedahay GDP ugu sareeya magacaaban per capita dalka, qeyb badan wadarta guud ee qaranka (24.5%),  iyo waa magaalo toddobaad ee ugu wayn by size of GDP ee Latin America (oo ku saabsan 92 USD 917 million) sidaas oo kale, waa madal ugu weyn ganacsiga Colombia meesha ugu biimeynta-saameyn sare dhacaan. 
Garoonka Magaalada xanbaarsan mugga weyn ee xamuulka ee Latin America, iyo waa labaad ee tirada dadka. Waxaa magaalada ka mid ah Kolombiya oo leh tirada ugu badan ee jaamacadaha iyo xarumaha cilmi-baarista.  Waxay leedahay a dalab dhaqan ballaaran oo wakiil badan oo matxafyada, tiyaatarrada iyo maktabadaha, kuwaas oo ku abaalmarisay aqoonsi ah "Athens ee South America." ] Magaaladii waa on 55aad ee Cities Global Index 2012 iyo waxaa loo arkaa Beta magaalada caalami ah + nooca by GaWC.

## Aasaasiddii Magaalda
magaalda Bogota waxaa asaasay ninka lagu magacaabi jiray Gonzalo Jiménez de Quesada waxa uu ahaa hogaamiye ciidan oo kamida ciidamadii gumaysthii Isbayn.waxa uu cidhib tiray hindidii kunool halkaas.
kadib waxa uu aasaasy magaalda Bogota sanadkii 1538
## Taariikhda Magaalada
Magaalda bogota waxaa la'aasaasy sanadii 1538.magaaladu waxa ay ahayd caasimada mustacmaradii Isbayn waxaana looyaqaanay qarnadadii cusbayd ilaa ay noqotay caasimada wixii looyaqaanay Kolonbiyadii waynayd sanadkii 1821 Kolonbiyadaii waynayd waxa uu ahaa magac kadhexeeyay wadamada sida.Kolombiya Ikwadoor Fanansuwela iyo Banama.
## Goobta ay Magaaladu kutaalo
Magaalda Bogota waxa ay kutaalaa meel bada kasaraysa 2,640m oo kamid ah Buuraha Andes badhtamaha wadanka.
## dadka
dadkakunool magaalda Bogota waxa ay tiro ahaan gaadjayaan ilaa 5,484,244 oo qof.dadka kunool magaalda Bogota waxa ay aad u kordheen intii u dhaxaysay sanadihii 1963 ilaa 1973.
Al-Baqara

**Al-Baqara** Waa suurada ugu dheer Qur'aanka kariimka, waxaa la sheegaa in ay tahay suuradii ugu horaysay ee kusoo degtay Magaalada Madiina, waana suurada labaad ee suuradaha Qur'aanka Kariimka ah xaga tiriska, waana suurada ugu dheer Qur'aanka, waxa ay ka koobantahy 286 Aayadood.

* Islām​—The Way to God by Submission
Noemi

**Noemi** (dhashay *Veronica Scopelliti*, Janaayo 25, 1982 oo Roma) waa fanaanad oo Talyaani ah.

= heesaheeda waxaa ka mid ah =
* **Briciole** (2009)
* **L'amore si odia** (iyo Fiorella Mannoia) (2009)
* **Per tutta la vita** (2010)
* **Vertigini** (2010)
* **Vuoto a perdere** (2011)
* **Odio tutti i cantanti** (2011)
* **Poi inventi il modo** (2011)
* **Sono solo parole** (2012 SanRemo)
* **In un giorno qualunque** (2012)
* **La promessa** (2012 feat. Stadio)
* **Se non e' amore** (2012)

## Eksternal link
* Noemiofficial.it
* Noemiofficial Youtube 
* Arcadinoemi.it 
* Arca di Noemi Youtube
* Facebook noemiofficial
* Facebook arcadinoemi
Wadamada Soo Kobcaya

**Wadan soo kobcooyo** waa eray loogu yeero wadamada ilaa hadda gaarin heerka Wax soo saarka. Maanta mala sheegi karo wadanka soo kobcooyo iyo wadanka soo kobcay.Badanaa dalalka Afrika kuwa ka hooseeyo saxaaraha, iyo qaar ka mid ah aasiya waxaa loogu yeeraa wadamada soo kobcooyo, sababtoo ah dalalkaan waxee dhibaato ku qabaan abaaraha, shacabka oo aad u badan iyo saboolnimada oo aad u sareeyo.Wadamada sida shiinaha oo kale oo ah wadan dhaqaalohiisa xowli ku soo kobcooyo dadkiisa neh aad u badanyahay, waxoo dhibaato ku qabaa in oo ka mid noqdo wadamada kobcay, waxoona ka midyahay wadamada aadka u sii daayo waxyaabaha loo yaqaano kulaylkaydinta.Waxaa jiro Waxyaabo badan oo wadan ku noqon karo wadan kobcay, sida Sanduuqa Dakhliga Qaranka oo lagu xisaabiyo halkii qoys.Darajada waxbarashada, wax soo saarka shacabka iyo wixii la mid ah.
Kalabaydh

Waxaa Ka talin jirey magaalada kalabaydh sool xiligaas 

General muuse cilmi hiirad saxar 
General muuse cilmi hiirad saxar
**Kalabaydh** () waa magaalo  ku taala bartamaha waqooyi galbeed ee gobolka Sool, Waqooyibari, Soomaaliya. Magaalada Kalabayr waxaa ku dhaqan dad gaaraya ilaa 4,100 . 

## Dulmar
Maamulka deegaanka ayaa waxaa ku muransanaa Somaliland iyo Puntland .
Hadda maamulka SSC-Khaatumo ayaa gacanta ku haya deegaanka Kalabaydh, waxaana dhawaan 16- kii December 2023 booqasho ku tagay wefti uu hoggaaminayo Madaxweyne Cabdiqaadir Axmed Aw-Cali .
## Waxbarashada
Kalabaydh waxay leedahay dhowr machadyo tacliineed.
Sida ay sheegtay wasaaradda waxbarashada Puntland, waxaa degmada Kalabaydh ku yaalla siddeed dugsi hoose dhexe. Kuwaas waxaa ka mid ah Kalabayr Primary, Saaxdheer, Xidh-Xidh, iyo Qorilay. 
Dugsiyada sare ee deegaanka waxa ka mid ah Dugsiga Sare ee Kalabaydh
## Tirakoobka dadweynaha
Magaalada waxaa dega beesha Dhulbahante, oo ay ku abtirsadaan beesha Bahararsame ee reer GaraaD cali 
## Sidoo kale fiiri
*Liiska magaalooyinka Soomaaliya dadka ku nool
*Liiska magaalooyinka Soomaaliya
## Tixraac
"CARE INTERNATIONAL - SOOMAALIYA WARBIXINTA UGU DAMBAYSA EE SHARVEY SMART".

"Weftiga Maamulka Sare Ee Maamulka SSC-Khaatumo Ayaa Caawo Soo Gaadhey Degmada Kalabaydh Ee G/Soo" 

"Full Video:Beesha BAHRARSAME oo ku dhawaaqday Inay Qaateen Nabad Buuxda deegaanka KALABAYDH"

"Shirkii beesha Maxamuud Cali ee Baharsame oo Kalabaydh ka dhacay"

## Xiriirinta dibadda
Kalabaydh
Trey songz

**Trey Songz** (dhashay 24 Nofeembar 1984), waa fanaan mareykan ah oo qoro heesaha rap'ka ah, sidoo kale waxoo jilaa filmada.