open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Xariirad

**Xariirad** () waa magaalo ku taala waqooyigalbeed gobolka Awdal, wadanka Soomaaliya. Magaaladani waxay ku taala deegaano ka tirsan banka Geriyaad ee dhexmara waqooyiga gobolkaasi. Intaas waxaa dheer, magaaladani waxay dhacdaa wadada iskuxidha magaalada Boorama iyo wadanka Djibouti. Magaalada Xariirad waxay dhacdaa 150 kilomitir koonfurta magaalda Saylac iyo 3&nbsp;km (2&nbsp;mi) waqooyiga xadka wadanka Itoobiya.
Intaas waxaa dheer, magaaladani waxay leedahay joog dhan 972 mitir biyaha bada ka kor, waxaana ku hareersan buuro waaweyn oo ka mid ah *Silsilada Golis*.
Juquraafi ahaan magaaladan waxay ka tirsan tahay Degmada Saylac, waxay marar badan si toos ah u hoostegtaa Maamulka Saylac & Lughaya.
 
## Taariikh
Sida lagu sheegay dhaqanka dadka deegaanka, meesha magaalada Xariirad hada dhacdo waxay ahaan jirtey meel aad u dhir badan oo geedo noocyo badan leh ka baxaan. Waxaa intaas dheer, magaaladan waxay waligeed ku caan ahayd biyo nadiif ah, taasi ooy sababtey dhinac ahaan in lamadegaan ka saaran tahay.

## Bulshada
Sida lagu xusan tirokoob madaxbanaan oo Qaramada Midoobay hay'ado ka mid ah sameeyeen sanandkii 2012, waxaa la sheegay in bulshada magaalada Xariirad dhan tahay iaa 827 qof kuwaasi oo iskugu jira xoolo-dhaqato iyo ganacsato.  Bulshada ku dhaqan magaaladan waxay u badan yihiin dad Soomaali ah, kuwaasi oo ka soo jeeda beelaha Gadabuursi iyo tiro kooban oo Beesha Ciise ah.

## Juquraafiga
Magaalada Xariirad waxay dhacdaa deegaan buuroley ah, waxaana dhowr dhinac kaga wareegsan dooxooyin ka bilaabma dhulka sare. Magaalada agagaarkeeda waxaa caan ku ah noole badan oo duurjoog ah; kuwaasi waxaa ka mid ah: dacawoda, bisad duurjoogta, yayga, daanyeerka, noocyo badan oo shimbiro ah iyo weliba xayawaano kale oo badan.

## Cimilada
Cimilada magaalada Xariirad waa mid lamadegaan la mood. Sidoo kale wuxuu deegaanku leeyahay *"Cimilada Buuroleyda"*, taasi oo ah kuleyl iyo qalayl wakhtiga gu'ga iyo qaboow wakhtiga jiilaalka. Waxaa xusid mudan jooga magaalada oo ah ilaa 972 mitir ka saraysa biyaha bada.

## Magaalooyinka Maamulka Saylac iyo Lughaya

## Sidoo kale fiiri
* Degmada Baki
* Degmada Boorama
* Degmada Saylac
* Degmada Lughaya
* Awdal
* Awdalland
* Saldanadii Cadal

## Xigasho

## Tixraac iyo Linkiyo

*Xariirad Dix Gudban, Somalia

*Magala-Cad 
*Administrative map of Zeila District
*
Garisa

**Gerisa** waa tuulo katirsan gobolka Salal, tuuladaan waxee ku taalaa meel isku xidha Jabuuti iyo Boorama ilaa Hargeysa.waxaa kuxeeran tuulooyin badan oo dhamaantod ee deganyihiin Beelaha maxamed case gaar ahaan bahaber abokor oo rer siciid ah iyo bahaber muuse gerisa . Tuuladaan waxee xidhiidh dhaqaale lawadaagtaa dalka jabuuti. Wax iskuul ah maamulka somaliland kama dhisin waxaa ka jira xarumo waxbarasho oo dadku is xilqaameen
waxaa ku dhashay magaaladan madaxweynihii hore ee jabuuti xaaji xasan guuleed abtidoon waana deegaan aad u dad badan xaga cufnaanta dadka marka la eego
Moos Bukeeni

**Moos bukeeni waa nooc ka mid ah mooska ay Soomaalidu isticmaasho, qaas ahaan koonfurta Soomaaliya. Mooskaan wuxuu ka mid yahay 3 nooc oo ah mooska Soomaaliya laga helo. 1) Moos caadi ah, 2) Moos sokorow, 3) Moos bukeeni. Moos bukeeni wuxuu u eg yahy mooska caadiga ah, laakiin wuu ka yara balaaran yahay, halka moos sokorowga uu yahay nooca ugu yar mooska Soomaaliya, lehna dhadhan aad u macaan. Moos bukeeni waa moos la karsado ee looma isticmalo sida labada nooc oo kale.**
Cali Xaydh

**Cali Xaydh** waa degmo ka tirsan Gobolka  Awdal.
## Tilmaan
waxay ku talaa meel u dhaw xeebta Gacanka Cadmeed. Waxay leedahay 
jawi wanaagsan waa meel roob badan oo buuralay ah waxaa marta wado iskuxidha Jabuuti, Hargeysa ,Boorame iyo Lughaya
Degmadan waxaa daga beelaha maxamed case gaar ahan  belaha Ilma MUUSE.
waxana Aasaskeda laha BEESHA AADAN MUUSE.
Waxay leedahay dugsi hoose-dhexe, Secondary School, Madarasad iyo dhaqtar MCH oo ay ka caawisay dhinaca caafimaadka hayadda world-vision.
Degmadan Calixaydh  Asal ahaan Waxa leh Beelaha Ilma Muuse.

## Billaabay
waxa ASAASAY [XAAJI DAAHIR BARRE GOULED ]
Sanadku markuu Ahaaaa 1955kii
waxanu xajigu ka soo shaqeeyey dawladihii iyo gumays tayaashii dhulka somalida ee kala ahaaaa Faransiiska Ingiriiska IYO Talyaaniga
oo uu afkooda ku hadlo iyo waliba af carabi oo uu ku hadlo 
waxanu ka soo shaqeeyey dalalka Jabuuti iyo somaliland.
Bulaxaar

**Bulaxaar** waa magaalo xeebeed oo qadiim ah oo ku taalo gobolka Saaxil ee somaliland. Degmada waxay kutaala xeebta Badda Cas  .
Bulxaar waa magaalo ku fiican kalluumeysiga iyo xoolaha waxa daga beelaha Habar Muuse,Abokor ciise iyo Makaahiil. Dadka reer bulhaar waa bulsho suugaan yahan ah oo gabayada iyo heesaha aad u alifa sidoo kale waa dad aftahama ah rag badan oo eroyo dhaxala ka tagey ayaa ku noolaa waxaana ka mida Farah cali dhagaseyn dayuur baarud uurmaax Tahar Yusuf (ganagana) waa magaalada uu ku dhashey abwaan ka weyn xasan xaaji claahi xasan geney

## Taariikh
Bulxaar  waa degmo qadiim ah waxay magaalada Berbera ujirtaa 70km 
Hargeisa oo ka xigto dhinaca waqooyi beri waxay u jirtaa 170km 
oo ka xigto dhinaca beri waxay u jirtaa 16km. Goobta ayaa la rumeysan yahay inay la xiriirto Dekadda Ganacsi ee qadiimka ahayd ee (Isis) oo uu sharxay aqoonyahankii Pliny the Elder . Sida laga soo xigtay Pliny, Dekadda Isis waxay xarun u ahayd ganacsiga malmalka.
Dhuumoodle

dhuumoodle waa dagmo kamid ah dagmooyinka gobolka galgaduud waxeeyna hoosti maadaa maamulka galmudug waxeey 75 km dhanka bari kaxigtaa magaalada cadaado ee caasimada maamulka galmudug waxee galbeed kaxigtaa dagmada #baxdo ee gobolka galgaduud Khiyasti 10 km  waxeey baaxa deedu la eg tahay Magaalada illaa 6.5 km isku wareeg  magaalada dhaqaaleheedu waxeey kutiir san yihiin ganac siga waxeeyna ganacsi la leeda hay magaalooyin dhowra sida muqodisho boosaaso barbara hobyo galkacyo baladweyn cadaado, iyo kuwa Kale waa  magaalo dadkeedu eey dhanyihiin  1.200 kun iyo labo boqol oo qof  magaalada cimiladeedu waa dhex dhexaad  marka loofiiri yo marar badan magaaladu waa magaalo wax soo saar leh dhanka beeraha waxaana kabaxa badar somali kala duwan sida ganleeda digir sisin masago qare liin iyo nuucyo kale    

waxeey magaaladu ka kooban tahay illaa 6 xaafadood waxeey kala yihiin 

# Xindibire 
# Gd dhurwaa 
# Goowraar 
# Garsoor 
# Gibileey 
#Hantiwadaag

`Magaaladu waxeey leedahay Gudoomiye iyo Gudoomiye kuxigeen waxeeyna kala yihiin sidaan`

# Shiikh Cali Salaad Abtidon kuxigenkiisa
# Maxamuud Cali Salaad Afrax

`Culimada magaalada waa Culimo Farabadan waxaana kamid ah` 

# Shiikh Cabdi faarax
# Shiikh cali salaad
# Shiikh maxamuud shiikh
# Shiikh cabdulahi bootaan
# Shiikh axmed shiik
#Shiikh Cumar Macalin
#Shiikh Daahir Cali Warsame
#Shiikh Xaashi Cali Faarax
#Shiikh Nuur Maxamed
#Macalin cilmi maxamuud

Dagmada dhuumoodle waxaa hoos yimaada  tuulooyin dhowr  ah  oogaaraya 16 tuulo waxey kala yihiin sidaan

# Meygaag duub 
# Laanmarer 
# Laan caduureey
# Abooreey
# Baalal dheer
# God shilan
# Hamcaduur
# Qaayib
# Samaakuul
# Ciinleey
# Qalaan qal
# Caliweyd
# Dey
# Samakaab
# Magyooley
# Jilbis yaale

Nabbadoonada magaalada waxaa kamid ah

# Nabadoon Cismaan shire cabdiyare
# Nabadoon Nuur salaad abtidoon
# Nabadoon  Calinuur bootaan kulmiye
# Nabadoon  Xasan Cali warsame
# Nabadoon Xasan Dhoore shuuriye
#Nabadoon Cali xaashi shuuriy
#Nabadoon Cabdi Cali xeeyle
#Nabadoon Cali maxamed shuuriye
#Nabadoon Cimaan maxamed jimcaale
#Nabadoon Galad maxamuud carrab

Magaalada waxeey leedahay saldhig ciidan o bolis iyo  goobo waxbarasho oo aad ubadan sida schoollada oo uuw kamid yahay dhuumoodle primeri seceri school iyo jaamacado oo eey kamid tahay Jaamacada Galmudug  sidoo kale goobo Caafimaad oo muhiim ah Sida isbitaalka Guud ee dhuumoodle 

Iyo sidoo kale dugsiyo Quraan Karim ah oo Fara badan. Gaara yana illaa 30 dugsi Qur,àan
Millimeter

**Millimeter** Waxaana loo soo gaabiyaa (mm)
Waxa ay ka koobantahay weedha (Milli) Oo ah micnaheeda Kunkiiba hal (Meter) waa halbeega ay aduunka oo dhan isticmaalaan ee lagu cabiro dhererka ama dhirirka, Sidaas daraadeen *Millimeter* Waxa uu la egyahay Kunkiiba hal oo loo qoro sidaan 1/10^3 waxaan loo adeegsadaan dhererka yer.
Centimetre

Waa halbeeg cabir Centimeter ka ee aduunka oo dhami isticmaalaan waxaana loo soo gaabiyaa (cm) 

waana cabirka ka wayn Millimeter Ka
* 1 cm = 0,01 m
* 1 cm = 0,1 dm
* 1 cm = 10 mm
Decametre

Dekameter ku waa weedh ingiris ah waxaana loo soo gaabiyaa (dam) Waa wax lagu cabti sida Millimeter Centimetre Meter Kilometer waxaana tuslaale u ah Dekameter waxa uu la midyahay 10 Mitir.
Xilabi

Xinlabi waa magaalo kamid ah Gobolka mudug ee soomaaliya waxayna caan ku tahay cusbada ama milixa kaasi oo loo iib geeyo dhamaan Gobolada soomaliya iyo Wadamada dibada ah sida Ethiopia iyo Djibouti.
Hectometre

Hektoomitir waa halbeeg cabireed ay aduunka isticmaalaan wayna yertahay in la adeegsadaa waxaana loo suntaa (hm) waxa ayna udhigantaa 100 Mitir
Kaliber

Kaliber waa wax loo adeegsado tilmaamid cabir ahaan inta uu le egyahay dhuun ama tubo afkeed dhexroor badanaa waxaa loo isticmaalaa Hubka sida adigoo maqla Hoobiyaha nuuca 60 , 80 iyo 120 dabcan waa Millimeter Qoriga ay somalida uqaan Jiibta waa 120 mm dhexroorkiisa Waxaad maqli jirtay Bistoolad la yiraah [Kalibreo 9](http://it.wikipedia.org/wiki/File:Milano_calibro_9_(Ugo_Piazza).PNG) oo macnaheedu yahay Bistoolad Cabirkeedi yahay dhexroorka afka 9mm.
Daba dheer

daba dheer waa abaar ku habsatay somaaliya n1974-1975 waxaay saamaysay 
deegaanada waqooyiga iyo badhtama soomaalia waxaa
Atom

Atamku waa wax yer oo ilmaqabata ah, waana qayb ka tirsan Maatarka waxaan ognahay in uu yahay maatarka wixii cufleh culaysnaleh meelmadhana buuxin kara.
 
Atamka waa walxaha ugu yar kimikada waxa ay ka timid Atamos Gariiga oo macnaheedu yahay ma qaybsanto.

Atam kastaa waxa uu koobanyahay, Borotoono (+) Togane ah , Niyutaroono (0) iyo Elektaroon (-) Tabane ah, marka laga reebo maatarka loo yaqaan Hydrogen, taas oo aan lahayn Niyutaroono.

Niyutaroonka iyo Borotoonka waxay ku yaalaan Bu'da atomka, waxaana la ogaaday in xoog wayni ku hayo, xoogaas oo aan ahayn xoog danab maxaa yeelay waxay leeyihiin danab isku cayn ah kaas oo ah Togane, mida kale xoogaasi ma'aha mid cuf-isjiidad maxaa yeelay xoog cuf-isjiidadku aad ayuu u yaraan lahaa, markaa xoogaasi waa mid u gaara Borotoonka iyo Niyutaroonka waxaana loo bixiyay xoog isku-dabar bu'eed.

Fogaanta ay isku jiraan laba Borotoon hadii ay ka bataan dhexroorkoodu inta uu dhanyahay waxaa abuurmaya xoog danab kaladid.

Haddaba cufka Elektaroonka negi waa 9,1093826 × 10−31 kg

Kan Borotoonkuna waa 1,6 × 10−19

Kan Niyutaroonkuna waa 1,674 927 29 × 10−27 kg

Borotoonku waxa uu ka culusyahay Elektaroonka 1827jeer. Elektaroonadu waxa ay maraan majiiro go'an oo ku wareegsan bu'da atommka. Atammka danabkiisu waa eber(0), waayo inta elektaroon iyo inta borotoon ee ku jirtaa way isleegyihiin
Maatar

= Walax =

**Walax** (ingiriis:Matter) waa waxii mug leh meel marrana buuxin kara.

Marka laga dhigayo jamac (plural) ereyga walax waxaa loo qoraa ama akhriyaa *Walxo*. 

Koonkan aynu ku noolnahay waxa u ka kooban yahay walxo isku xidhan, haddii aad fiiriso agagaarkaaaga shay walba waa walax.

= Qeeybaha Walxaha =

Walxaha waxaa loo qeybiyaa 3 qeybood oo kala ah Adke (solid), Dareere (liquid), iyo Neef ama Hawo (air).

= Barashada Walaxda =

Cilmiga loo yaqaan Kimisteri ayaa si fiican u sharaxa walxaha iyo dhamaan wixii la xidhiidha. 

Kimisterigu waa barashada maatarka iyo sida uu isu bedbedalo, kimistarigu waa barashada walxaha iyo isbedelkooda. 

Walax waa wixii aan tamar ahayn, koonkan waxauu ka kooban yahay tamar iyo maatar, tamarta waxaa kamida ileyska, kulka, korontoda Birlabta IWM.

* atom
* molikylka

* A Universe Full of Surprises
Borotoon

Borotoon waa wax kamid ah Atomka eray ahaan waxaa loola jeedaa biloow iyagoo mooday Brotoon ka wax ka yar in aaney jirin Borotoonka waxa uu ku yaalaa Bu'da atomka waana Togan waxaana loo suntaa p, p+, N+ , Cufka Borotoon ka waxaa lagu qiyaasaa 1,6726231 × 10-27 kg Borotoonku waxa uu ka culusyahay Elektaroonka 1827jeer.
Kiilogaraam

**Kiilogaraam**
 

**Kiilogaraam** waa mid kamid qaybaha miisaanka wax lagu cabiro ee aduunka oo dhan laga isticmaalo Ksm waxaana lagu cabiraa Cufka walxaha, waxaana loo suntaa (kg).

Soomaalida waxa ay wax ku cabran jireen halbeega ah Suus , Madaal iyo IWM.

= Halbeega Kiilogaraam =
Toshiro Mifune

**Toshiro Mifune** (三船 敏郎), 1920-1997, Filimaanta (Jabaan).

runtii waxaa jira aflaan badan oo ay soomaaliga dhikto waxaana sii jiro ruwaayado badan oo ay soomaalida taariikhda ay u kashay oo la dhigay lexdamaadkii marka waxaa aaminsanahay bulshada soomlida in ay ku hormarsantahay dhinaca maskaxda ayagoo wax walbo si dhaqsa ah ku fahmo soomaalidana dhaqankeeda waa soo jireen ilaa 200 labo boqol oo sano ka hor ayay jilayeen ruwaayado ama caadooyinka hidaha iyo dhaqanka marka waxaan soo diyaari doonaa taariikhda ruwaayadaha iyo aflaanta soomaalida dhawaan iin shaa alaah 

   waxaa qoray ugaas liibaan ugaas cabdi
    
   mahadsanidiin
Ilbiriqsi

**Ilbiriqsi**

 
**Ilbiriqsigu** (ingiriis: Second) sumad (S) waa halbeega ugu yar qiyaasta wakhtiga. Ilbiriqsi waxa ka wayn daqiiqad, waxayna kamid tahay Todobada Halbeeg ee loo yaqaano Nidaamka Caalamiga ee Halbeega ee aduunka laga adeegsado.

Sidaas oo kale waxa ay ka mid tahay kun amin oo ka mid ah 60 daqiiqo; waxa ay kasii mid tahay 3600 amin oo ay saacadu ka koobantahay. 

Saacadu waa 60 daqiiqo, hal Daqiiqona waa 60 Ilbiriqsi.

= Cabirka Ilbiriqsi =
Ilbiriqsi oo ah cabirka ugu yar halbeega wakhtiga ayaa marka la barbar dhigo halbeegyada kale sidan u dhiganta:

* 1/60 daqiiqo
* 1/3,600 Saacad
* 1/86,400 Maalin
* 1/31,557,600 Sanad
Ambeer

**Ambeer** ama Ampere (calaamad: **[[Ampere|A]]**), oo inta badan lagu soo gaabiyo amp, waa unugga hadda korantada ee Nidaamka Caalamiga ah ee Unugyada (SI).  Hal ampere waxa ay la mid tahay 6.241509074×1018 elegteroon qiimihiisu waxa uu dhaafayaa dhibic ilbiriqsi gudaheed.

Waxaa loo magacaabay ka dib markii xisaabyahan Faransiis ah iyo fisiigis André-Marie Ampère (1775-1836), loo arkaa aabbihiis elegteromagneetism oo uu weheliyo physicist Danish Hans Christian Ørsted.

=Xisaab=
1 Maayad (ampere) = 1 kulaam\1amin (ilbirisi) 

\rm 1\ A=1\tfrac C s

Qaanuunka (ohm) sida uu qabo 1 maayad = 1 volt\ ohm

Tamar-kayd = Maayad X Caabi
* · Tamar-kaydka halbeegeedu waa Volt.
* · Maayada halbeegeedu waa Ampere.
* · Caabiga halbeegiisu waa Ohm.

**Milli ampere ** =1000/1 ee maayad.

**Mikro ampere** =1000,000/1 ee maayada.

1\,\mathrm{A} \ = \frac{1\,\mathrm{C}}{1\,\mathrm{s}} = \frac{1\,\mathrm{V}}{1\,\Omega} = \frac{1\,\mathrm{W}}{1\,\mathrm{V}}
=Tixraac=
Kelfin

**Kelfin** (; ) waa halbeeg lagu xisaabiyo heerkulka. 
Ereyga *Kelfin* waxaa loogu magac daray Injineer reer England Baron Kelvin (1824–1904) kaas oo sameeyay *Halbeeg* cabir dhamaystiran. 

Halbeegan waxaa loo soo gaabiyaa **K** (Kelfin). 

Qiyaasta halbeegan jabjab ahaan waa 1/273.16). Cabirkan oo inta badan lagu qiyaaso kuleylka iyo qaboowga ayaa wuxuu lambar todoba ka yahay **Halbeegyada Caalamiga ah** ee dunida. 

Marka halbeega Kelfin loo bedelaayo Salsiyas waa +273.16.

Tusaale ahaan haddii heerkulka maanta yahay 30&nbsp;°C markaad Kelfin u bedelayso waa +273.16 taas oo u dhiganta 303.16 K. 

= Taariikhda Kelfinka =
=Isbarbardhiga Halbeegyada=

Kilven waxa uu ka midyahay halbeega cabir ee heerkulka waxaana loo suntaa (K), waxa uu lamid yahay cabirada kale ee lagu cabiro kuleelka.

Derajada Kilven = sentigaret + 273,15, oo udhiganta K = °C + 273,15

Darajada Kilven = (Fahrenhayt + 459.67)/1.8 K = (°F + 459,67) / 1,8 

:0 \mathrm{\ ^oC} = (0 + 273{,}15) \mathrm{\ K} = 273{,}15 \mathrm{\ K}

:6000 \mathrm{\ K} = (6000-273{,}15) \mathrm{\ ^oC} \simeq 5727 \mathrm{\ ^oC} 

Halkaan waxaad ka arki kartaa sida la isugu bedbedeli karo

= Halbeegyo Kale =

* Salsiyas
* Fahrenhayt
* Rankine
* **Delisle**
* **Newton**

= Xigasho =
* The Awesome Universe What the Big Bang Explains—What It Doesn’t

)
Mole

Mole ku waa qiyaasta lagu cabiro maatarka kimisteri iyo molekuleyaasha Fiisikiska 

Tusaale ahaan

Karboon uu Atom kiisu yahay 12 waxaan leenahay 1 mole oo Karboon ah waa 12 Garaam

Cabirka mole ka 
:6{,}022\;141\;29\;(27) \cdot 10^{23}\ \mathrm{mol}^{-1}
Garaam

**Garaam** waa mid kamid ah Halbeeg cabireedka Cufka 

## Cabirada
* Magaca qaybta = Garaam
* Sumada = g
* Cabirkeedu = Cuf
* Horgale = Kiilogaraam 
* kudhufo = 10-3 Kiilogaraam 
* Habka = Horgale (Fiisikis)
* Adeegsi = badanaa waxaa loo isticmaala Miisaan 
* Tusaale = 1 Mililiter oo biyo ah waxa uu la mid yahay 1 g
* Aduunka = 10 Disigaraam = 1 g = 0.1 Disi Garaam = 0.001 kg
* Soomaalida = 1 g ≈ 0.0353 Suus ≈ 0.00220 Madaal

= Taariikhda Halbeega =

= Isticmaalka Halbeega Garaam =
Xerojaale

Degmada **Xerojaale** waxay dhacdaa galbeedka Gobalka Mudug waxayna u dhaxay saa degmada Galdogob iyo Beyra waana magaalo qadiimi ah oo aad ku arkayso wax yaabo layaab sida dhisme hore, waxa kale oo ay leedahay dugsi hoose dhexe iyo sare iyo xarun isgaarsiin sida golis telecome, degmada waxaa dega Beelweynta (Kuulbeyr), Waa Qabiil si weyn looga yaqaan gobolka Mudug iyo Guud ahaan Puntland waxaa ka dhashay rag taariikh culus ku leh deegaanka iyo Soomaalida. 

## Taariikh
degmadan ayaan in badan waxay ahayd mid aan ladegin xilayadii gumaystaha dalka uu qabsanyey wakhtigaas waxay ahayd meel furin ah halka markii soomaalidii hore ay ku dagaalami jireenDhanka kale Degmadan Xero jaale ayaa sida aad magaca aad ka dareema

yso ah meel doog badan oo illaahay ku manaystay waxaana hada degmadaas ku sugan dadkii u dhashay deegaankaas oo markii horana daganaa waxayna degmadan dhismatay wakhtigii dawlada dhexe ee soomaaliya ay wadanka ka ariminaysay iyadoo xilaagaa aan loo aqoonsanay Degmo laakiin wakhtigan waxay ka tirsan tahay degmo katirsan Gobalka Mudug.

In kasta oo aan wali xaqii degmo ahaan aanay wali ka helin Puntland intaas waxaa u sii dheer colaad iyo xaglin kaga
Timaada dhinacyada kalle 
intii madax soo martay dalka markii laga reebo dowladii dhexe ee dalka mohamed siyaad bare oo taariikhda galay waxaa la sheegaa in baraagtii ugu horeysay uu dhisay siyaad bare intaas ka dib madaxda puntland inta soo martay xukunka waxaa taariikh wanaagsan ka galay mudane madaxweyne abdi wali ali gaas oo xaqiiqdii u hiiliyay dadka iyo deegaankaas waxa uu booqday degmada xero jaale ilaa 5 jeer meesha madexdii ka horeysay aysan xitaa soo hadal qaadin iyadoo dastuurka puntland ay ku xusan tahay cadaalad u samaynta deegaamada puntland,
Mudame abdi wali gaas waxaan u heynaa mahad naq iyo abaal taariikhda ugalay.

Faysal sheekh said USA 
Mercyexpressllc@gmail.com
aalotimacad@hotmail.com
Dowgaab

**Dowgaab** waa degmo ama tuulo ku taala gobalka Mudug, waxay ku caantahay barashada diinta islaamka, waxay u dhaxaysaa degmooyinka Wargalo iyo Qaydaro iyo Hilmo.
Waxayna hoos tagtaa maamulka Galmudug

Waana Dagmo gaga Beegan  Magaalada Galkacyo Koofurta Waxeyna Leedahay Taariikh fwanaagsan Oo Xagga Shareecada Islaamka ah
waxaana wax Kabartay Mashaaikh Waaweyn oo caan Ah Uu Kamid Yahay 
Shiikh Maxamed Cismaan
iyo Xertiisiba uu soo Baray Diinta islaamka
Laydi

Jometeriya xisaabta Laydi waxa uu leeyahay qaab laba jibaaran waxa uu leeyahay 4 dhinac iyo afar xaglood oo quman, Labo dhinac oo kasta oo iska joo horjeeda waa isla egyihiin, wuuna qilaafsanyahay Barbaroole maxaa yeelay xaglihiisa waa kuwa quman ama Toosan, sidoo kale waxa uu qilaafsanyahay Labajibaarane maxaa yeelay Laydiga laba dhinac kasta ee iska soo horjeeda waa isla egyihiin.

Dhinaca ugu dheer ee Laydi waxaa lagau magacaabaa Dherer, Dhinaca ugu gaabanna waxaa lagu magacaabaa Balac, Bedkiisu waxa uu noqonayaa Dherer X Balac 

Tusaale ahaan BedKa Laydi 5 Dherer 4 Balac Haddii la isku dhufto waa 20, oo sidaan ah 5 × 4 = 20.

Laakiin haddii Salka iyo Jooga ee Laydi Waxaa lala suntaa \,b\, iyo \,h\, Waxaa uu noqonayaa Bedkiisa \,A\, Wareegiisa \,L\, 
:A\,=\, b\cdot h \qquad L \,=\, 2\cdot b + 2\cdot h
Labajibaarane

Jometeriya xisaabta Labajibaarane waxa uu leeyahay qaab laba jibaaran waxa uu leeyahay 4 dhinac iyo afar xaglood oo quman, afarta dhinac kasta waa isla egyihiin.

Si loo helo bedka waxaad arkaysaa in Sal iyo Joog ba isla egyihiin
* Bed = \mbox{Dhinac}^2\,
Si aan uhelno wareega waxaa meeshaan kaaga muuqata in ay isla egyihiin dhamaan dhinacyada
* Wareeg = \mbox{Dhinac}\cdot 4\,
Barbaroole

Barbaroole ama Qardhaas La mood: Waa afar dhinacle oo labadii dhinac ee iska soo horjeeda ay barbaroole yihiin, saas oo kale labadii dhinac ee iska soo horjeeda waa isku cabir dherer kooda, Xaglahiisa iskubeeganna waa kuwa isla eg, labada xariiq ayaa isjara dhammaan xaglahiisu waa 360°.

Waxyaaba uu la goonida yahay:

* Waxaa Bedka Barbaroole lagu helaa A = (BH) waxa ay ka dhigantahay (B) Dhere ka salka، (H) Dhereka joogga.

* Waxaa kaloo lagu heli karaa Bed iyadoo la isku laba jibaaray Saddax-xagal ka samaysmaya xariiqimaha mara dhexda.

* Xariiq karta waxa uu ka gooyaa dhexbartanka xariiqa kale.

* Xaglaha iska soo horjeerda waa isla egyihiin.

* Dhinacyada iska soo horjeeda waa kuwa isla siman.
Godobjiran

*Italic text***Godobjiran** waa dagmo katirsan gobolka Nugaal waxaa la aas aasay 1961di.
## Faahfaahin dheeri ah == Degmada godob jiiran waa magaalo qadiimi ah kana tirsan gobolka nugaal .magaalada wixi ka danbeeyey dagaaladii sokeeye ee dalka ka qarxay waxaa laga dareemayey koboc dhanka horumar ah ..sida waxbarashada caafimaadka iyo ganacsigaba .

 Magaalada waxaa dagan beesha ciise maxuud ee maxamuud

## Taariikhda degmada

Godobjiran waxaa markii ugu horaysay Degay odayaal reer puntland ah o ay kamid yihiin: salaad timir, Cabaase xirsi mire, Xaaji saxan iyo xasan maxamed cadde.

waa degmo kaduwan degmooyinka somalidu degto wax yaabah layaabka leh ee ilaahay ku manaystay waxaa kamid khayraadka dabiiciga ah sida.beeraha.xoolaha.kalluunka. 
Waa dhul aad ugu haboon beeraha  intabadan dadka degan godob jiraan waa xoolo dhaqato beeraley. 

waxa ay leeyihiin ari farabadan.geel iyo lo'

waa dhul eebe ku manaystay nimcooyin farabadan 
degmada waxaa kukyaala schoolo secandary iyo intermediate intaba

waxaa kasoo baxa dadka aad uleh hal abuurka waxaa ka soo jeeda madax waynihii hore ee puntland Abdirahmaan Maxamed Faroole 

degmadan waa degmo dadkeedu ay ku fiican yihiin soo dhawaynta waxaa kuyar hayb sooca qabiilka kusalaysan 

waxaa dega soomalida noocyadeeda  kala duwan 

waxaa qoray ABdirahman geelle
Hiilebi

Beesha Hilibi daarandoole Mudulood oo ka mid beelweeynta Mudulood hiraab hawiye. Beesha Hilibi daarandoole Mudulood waa beel aad iyo aad u nabadoon waana beel taariikh ku leh Soomaaliya sanaddii 1977 dagaalkii dhax maray Somalia iyo Ethopia oo dad fara badan uga dhinteen beesha.

Beesha Hilibi waxeey degtaa Meelo badan oo ka mid geeyga somaliyeed gaar ahaan labada Shabeele iyo Jubbada Hoose.Meeylaha aay degto waxaa ka mid ah degmada Balcad oona ka Mid ah degmooyinka aay leeydahay beeshu,wexee kaloo degaan Magaalooyinka kala ah Muqdisho iyo Baraawe .waxa kaloo jiro tuulooyin faro badan oo aay beeshu degto waxaa mid ah Daniga ,Kulunta Shancawo Garasweeyne Muusaaleey iyo kuwa kale oo fara badan Beesha Hilibi Daarandoolle Mudulood waa beel aad iyo aad ah u nabadoon oo Mar waliba ka shaqeeysa xasilinta iyo kala dambeeynta Dadka iyo umadda Soomaaliya.
* Beesha Hilibi Daarandoolle Mudulood wexe u kala baxdaa sida tan.

## Lafaha Hilibi Darandoole Waa 2 Lafood (oo u kala baxdo):[wax ka badal | wax ka badal xogta]
Tolweyne:

1- Moodajecel oo loo yaqaanoTolweeyne

2- Miirwaaq oo loo yaqaan Yabadhaale.

Tolweyne Waa 6 laf oo kala ah

* Dhagoweeyne
* Reer Duleey
* Gacal Maxaad Muuse
* Cumar Caalin > 8 usii kalabaxaa
* Faqi
* Ximin Nacbe

Yabadhaale Waa 6 Laf oo kala ah

* Guudcadde
* Abroone
* Cosoble
* Gacal Waaq
* Galbi

Beesha Hilibi Waxay Caan ku yihiin Nabadda, Xaqdhoowrka iyo Daris Wanaaga.

Beesha Hilibi waxa ayee caan ku yihiin derisnimada  iyo Martisoorka.

**Banadair Region/Mogadishu**

Madiino: Dharkeynley iyo Wadajir.

Kaaraan.

Yaaqshiid: Suuq Bacaad, Fagax,

Boondheere. 

Shangaani.

Hiliwaa.

**Towns/Districts**

Baraawe.

Balcad.

**Tuulooyinka**

baqal iyo xawaaleey ayee deganyihiin iyo muusaaleey, ceelasha Biyaha, Markazka, Lafoole.
Rikter Cabir

Waa Halbeeg lagu qiyaaso Dhulgariirka ee kasareeya 4.5

## Liiska
**<center>Kani waa liiska cabirka [[Dhulgariir]]ka **
Julian Assange

**Julian Assange** (15 janaayo 1971). waa Suxufi iyo qoraa aad ugu firfircoon dhanka internetka waxa uu ku dhashay wadanka Australia.waxa uu kusoo caan baxay samyntii iyo ka qayb galkii boga caanka ah ee WikiLeaks sanadkii 2009 waxa uu ku guulaystay jaaisad ay gudoonsiisay ururka looyaqaano Amnesty International ee xuquuqda aadmiga u dooda. Assange waxa uu leeyahay wiil dhashay sanadkii 2007. Assange waxa uu aad ubartay cilmiga computerka iyo internetka waxa uu bogiisa wikileakis kusoo ban dhigay dukumeentiyo badan oo aad iyo aad u sir ah sida hadalo ay isdhaafsadeen madaxda sar sare ee dawldaha caalamka taas oo dawlado badan oo caalamka ahi ay ka qayliyeen halka Assange iyo kooxo xuquuqda aadmiga u doodaa ay kudoodayaan in ogaanshuhu uu yahay waajib iyo in aan waxba laqarin ee dabada loosoosaaro.
2012

2011 - 2012 - 2013

__TOC__

Sanadka 2012 waxa uu tixraacayaa wakhti gaar ah oo ku jira kalandarka Gregorian-ka, laga bilaabo Janaayo 1 ilaa Diseembar 31, 2012. Waa sanadka 2012-aad ee Common Era (CE) waxaana uu ka tirsan yahay qarniga 21aad. Sanadkan waxa uu ka dambeeyaa 2011 wuxuuna ka horreeyaa 2013.

## Dhacdooyin
* 10 Sebteembar 2012 waxaa Soomaaliya laga doortay Madaxweyne cusub ee Xasan Sheekh Maxamuud.
* 7 Oktoobar - Dhulgariir ka dhacay Guatemala
*1 December - Shil bas dilaa ah oo ka dhacay Miami
*14 December - Toogashada Dugsiga ee Connecticut
* Shir Gaar ah oo Laga Qabtay Dalka Israaʼiil

## Dhalashooyin
## Dhimashooyin
## Madaxda Aduunka
François Hollande

**François Gérard Georges Nicolas Hollande** (12 Agoosto 1954) waa Madaxweynaha Faransiiska, waxoona madaxweyne noqday taariikhda marka ee eheed 6 May 2012.

* Elysée
Maxamed gorgaate

hirab.

xiligii shirkii salbalaarta ee 1991.
Arinkaaa waxaa rixae Nin aan hawiye aan ahayn lkn  ka tirsanaa walaalaha karinle.
Shabiixa

**Shabiixa** () waa wadarta shabiix, oo ah qof qowlayste mooryaan iyo calooshiis u shaqayste ah,  shabiixa ayaa ah erey lahjad carbeed ah oo soo ifbaxay sideetamaadkii, kooxda magacaas loo bixiyo ayaa adeegsta xoog iyo handadaad ay kula kacaan qof ay ka awood badanyihiin. kooxdan ayaa  u shaqaysa qof ama maamul awood u leh inuu dhibaato y geysto wixii isaga ka horyimaada, 

## Ereyga Shabiix
Erayga carabiga ah ee *شبح* ayaa micno ahaa waxa uu udhigmaa reer aakhiraad halkaas ayayna ka imaatay kalimadaan *Shabiixa*, oo halka qofna waa Shabiix. waxaa kaloo la sheegaa inuu ereyga kasoo jeedo shabiix oo la macno ah in qof lagu xiro labo dhakowyo dhexdood, si loo ciqaabo,

## Hada caan ka yihiin
waayadaan waxaa ay aad u buuxaan wadanka Suuriya waa koox calooshood u shaqystayaal iyo Maleeshiyo qowlaysato ah oo ka jirta wadanka Suuriya, kuwaas oo taageera Madaxweynaha dalkaas Bashar al-Assad.
Maleeshiyadaan ayaa magacooda adduunka caan ka noqday laga bilaabo 2011 kadib markii uu bilwday Kacdoonka Suuriya.
Radio Studio 54 Network

**Radio Studio 50s Network** waa xarun Raadiyeeed oo ku taala Locri ee wadanka Talyaaniga, waxeyna leedahay web ku qoran Af-Taliyaani.

## Webkooda

* Radio Studio 54 Network webkooda Rasmiga
* Webcast waa Studio 54 Network
Khaalid Yaasiin

**Khaalid Yaasiin** waa daaci faafiya diinta Islaamka, waxa uu ku dhashay Magaalada Harlem ee wadanka Mareykanka.
Khaalid wuxu wakhti xaadirkan ku noolyahay magaalada manchester ee wadan ka england
Marqaanweyne

**Marqaan** waa magaalo Tariikhi ah oo ku tala Ismamul gobaleedka Soomaalida Itoobiya. Magaladaan waxay caan ku tahay xoolaha. Waxay ku taalaa dhul daaqsimeed aad u wanaagsan, waxana dega qabiilka tariikhda Soomaalida ugu caansan Cali gari axmed, ee beelaha Ciid-Nugaal, ama Si'iid Harti ama reer darawiish iyo beesha reer horogle ee madhibaan. Magaalada marqaan waxay caan ku tahay xoolaha sida geela iyo adhiga. 
**' Aasaaska magalada waxa leh reer daraawiish oo aha reer Cali gari. magaaladu waxay leedahay kaabayaal dhaqaale oo fiican. magaalada waxaa ku dhaqan in ka badan 58.000 oo qof waana magalada sedexaad ee ugu dadka badan dhulka  beelaha Ciid-Nugaal, ama Si'iid Harti ama reer darawiish marka laga tago Laascaanood iyo Buuhoodle waxaa magaalada hoostaga oo laga xukumaa magaalooyin badan.oo ay ka mid Tahay,goob Wayne, burburis ,jarmal,wanaagsan 
Adhimaal ,Dameercad,

== Tuulooyinka hoostaga ==
* Madax gaal
* Xagarburburis 
* Wanaagsan
* Cuumbaal
* jiingadda
* goob Wayne
* burburis
* dameercad
* Jarmalka
* qararo

== Murtida iyo Abwaanada ==
waxaa magaalada ka soo jeeda abwaanada Soomaalida ugu caansan oo ay ka midyihiin
* faarax guulled samatar fanaan somaliyeed 
* calidhuux 
* ismaaciil mire 
* cali food 
* cali Qamar 
* jaamac saliid 
* dhagacadde 
* dayl
* shabac Ahmed cali dhuux
* ducaale lugbuur 
*Cabdiraxman sooyaal
*rayfal qubato 
* gacamay xirsi tore 
* cabdilaahi jama dhible
* Shiine Max'ed Jibriil
* Dhaarsane
* Sayid Max'ed C/lle xasan
* Cabdi kamas
*

== Waxbarashada ==
waxaa magaalada marqaan wayne Ku yaala goobo waxbarasho oo 20kii sano ee ugu dambaysay magaalada marqaan ka dhigay ''Hoyga waxbarashada'' ee deegaanka ku hareeraysan oo dhan iyadoo deegaankaasi ka aga dhow oo dhan ay usoo waxbarasha doontaan gaar ahaan dhanka Cilmiga Diiniga waxaa ka mida Iskuulada İyo Machadada Ku yaala magaalada marqaanwayne:
* Dugsiga hoose dhexe sare ee Cali dhuux Adan (Ali Dhuh Primary and Secondary School)
* Machadka Imaam Nawaawi
* Machadka Imaam Shaafi
* Dugsiga boodhinka ee shikh jama seed boarding school 

waxaa İntaasi dheer qurba joogta iyo ardayda kasoo jeeda deegaanka waxay aad Ugu hanwaynyihiin Inay mar uun ka hirgelin Waxbarashada heerka jaamacadeeda.


**Dad magac ku leh magalada'''

Waxaa magaalada magac ku leh:

• Jaamac dhible

• Darwish Jamac Bixi Kidin

• sheikh jama seed 

• Garaad soffe Duran 

• sheikh Hussein jaawali 

• cismaan cabdi hashi
 
• cali faarax bog cadeeye 

• haybe aw cali 

. Dhuux afcad  

. Garad C/lahi Garad soofe 

. Aadan Galaydh 

.
Ilxaax

**Ilxaax** (, ) (Saynis ahaan loo yaqaano *tedium*) waa dareen jidhka dadka iyo xayawaanka haleela taasi oo la xidhiidha daciifnimo iyo hiigsi la'aan.

Ilaaxu waa xaalad maskaxeed oo qofku dareemayo inaanu xiiseyn, aan lahayn mashquul, ama uu ka go'ay hawlwadeenka ama hawlaha uu ku jiro. Waa dareen qofku ku arko inuu yahay mid aan waxba sameynin ama aan wax ku filan oo xiiso leh oo soo jiidanaya dareenkiisa. Marka aad ilxaaxsan tahay, waqti ayaa u muuqda inuu jiifto, waxaadna dareemi kartaa xanaaq, dhiirigelin la'aan, ama xiriir la'aan adduunka kugu xeeran. Badanaa waxay dhacdaa marka aysan jirin wax cusub ama shay waxqabad ah, waxayna keeni kartaa dareen aan ku qanacsanayn ama niyad-jab.

Daalka ayaa ka turjumaya xaalad hawl la'aaneed ee qofka haysata ama daal xaa murqaha qofka hawl uu qabtay awgeed, waxaa suura gal ah daalku inuu ahaado mid jireed ama mid maskaxeed, ilxaax iyo daalka qofka ayaa lagu sifeeyaa inuu yahay walax qabashadood oo loo kici waayo iyadoo ay jirto awoodii lagu qaban lahaa, saamaytiisa ayaana u badan markii cadaadiska xaga shaqada ahi uu bato,

Ilxaaxada xaga maskaxda ayaa isma ka yimaada daal xaga maskaxda ah, oo ka yimaada soo jeed badan ama hurdo yari, waxaa kaloo keena xanuun soo haya qofka , ilxaaxadaas ayaa wata lulmo ama gamaayo qofka la dhacdhaco,

=Tixraac=
Mesut ozil

**Mesut ozil**

****' (Afka Jarmalka: [],Afka Turkiga: [
Wuxuu dhashay 15 Oktoobar 1988) Waa ciyaaryahan K/Cagta u ciyaara kooxda Arsenal kana ciyaara qadka dhexe, waxa uu u ciyaari jiray Xulka Qaranka Dalka Jarmalkan balse sanadkii 2018 ayu shaaciyay inuu ka fariistay u ciyaarista Jarmalka maadaama lagu cunsuriyeeyay sawir uu la galay madaxweynaha Turkiga oo uu Arooskiisa ku casuumay taas oo loo arkay dano siyaasadeed maadaama uu asal ahaan Turkiga u dhashay. Waxaa loo wareejiyay kooxda Fenerbahçe ee 2021.

(). Ozil waxa uu xubin ka ahaa xul qaran illaa iyo 2006, waxa uuna ka mid ahaa xulka qaranka Jarmalka illaa iyo 2009.
Yawunde

**Yaoundé** (, ; Faransiis *ja.unde*; Jarmal: *Jaunde*) waa caasimada wadanka Kamiruun ee Galbeedka Afrika.
taasi oo leh bulsho ku dhow 2.5 milyan. Intaas waxaa dheer, Yawunde waa caasimada labaad ee ugu weyn wadankaas waxayna dhacdaa badhtamaha dalka halkaasi oo leh joog dhan 750 mitir (2,500&nbsp;ft) ka sareysa jooga bada.

=Taariikh=

=Tixraac=
Geed Jaceyl

**Geed Jaceyl** waa xaafad ku taala degmada wardhiigley ee gobolka Banaadir. Xaafadaan waxaa lagu xusuustaa qeybo badan oo dhalintu ay ku caweyso.
Xaafadda Geed jaceyl dhinac ahaan waa xaafad strategy ah waayo waxey dhinac ka saaran tahay xarunta laga arimiyo dalka oo idil ee Villa Somalia/Madaxtooyadda, waa xaafad ey kasoo jeedaan aqoonyahano iyo Rag kaloo magac ku dhex leh Bulshada Soomaaliyeed, Soomaalinimo dhab iyo wadaniyad waa halka ey astaanteedu tahay. waana Meel aan Laga Aqoon Qabiil iyo Qabyaaladba oo dadka dagani ay isugu Wada Jiraan Jufooyinka Somaaliyed oo idil. 

Dadka dagan Xaafadani Geedjaceyl Waa dad aad ujecel Marti Soorka ama soo Dhaweynta dariskooda dagan xaafadaha iyo degmooyinka Nawaaxiga la ah Xaafada, Waxey Daris Latahay GeedJaceyl xaafadaha:   Barxada, Buurhindi, e|Xararyaale], Xamar Bile, |buulo Hoose], [Xamar Jadiid],   iyo Siinaay. oo Dhamantood ka wada Tirsan Degmada Wardhiigley/Warta Nababadda.

**Meelaha Caanka ee Ku Yaal Geedjaceyl**

GeedJaceyl Waxey Caan ku Tahay Maqaayadaha/Baar Ama Goobaha Shaaxa Laga Cabo ee Liiskugu Yimaad Waxa ka Mid ah Goobahaasi:

Maqaayada Alwaasac oo Startigic place ah iyado Saarned isgoska Geedjaceyl.

Hotel Daamey oo SIdoo Kale kaso Horjeday Maqayada Alwaasac oo Odayasha Masulinta xafada ay isugu Iman Jireen.

Farmashiye Mowliid (c/llahi Dheeman). oo ahaa Goob Cafimaad isla markaan neh Caan ka Ah Xaafadani.

Photo One iyo Photo Alpha oo Caan ka aha Xaafada.

Masjidka Cabdala iyo Cawareere iyo Alkhaaliq. ceelka fatxi iyo maqaayada fatxi iyo 
isbitaalka albiri dabaqa Neero iskuulka hatiwadaag iyo iskuulka salaaxudiin 
Forna Muna, Farmashiuye Burji, rugtii caafimaadka Salad Januune Iyo Meelo Kale 
oo Caan ah aan Halkan Kuwada Xusi Karin..

Dadka caanka ah ee xaafadaan kasoo jeedo waxaa ka mid ah:
ODay Xuseen Cumar, Macmaceyste, Dhagajuun Sperparts, C/kariim Henry. AUN 
Cabdi siciid, Goley, Siciid Sona iyo odayaal iyo dhalin yaro badan
oo aan halkan lagu soo koobi karin.
Gudoomiyaha xiriirka kubbada cagta Soomaaliya Cabdiqani Siciid Carab.
Macalinkii kooxda Jeenyo iyo Qaranka Salaad Faarax Xasan ”Salaad Jardheeye”
Macalinka kooxda Jeenyo iyo Galmudug Axmed Tahliil Cali. 
Ahmed Abdikarim waayo-arag oo baraha bulshada aad loogu yaqaano. 
Bashiir Jeenyo
Garsoore kubbada cagta Axmedeey Baroodo.
iyo qaar kaloo badan.
Qubi

**Qubbi** waa dagmo katirsan gobolka Erar ee Somaligalbeed [ Dawlad degan ka somalida itoobiya Qubbi waxay kutaalaa dhinaca Waqooyi Galbeed ee dawlada degan ka somalida itoobiya  waxay xuduud la,leedahay gobolka Ismaamulka Oromiya.

## Faahfaahin
Qubbi waxay ku taalaa dhul aad ubalaadhan oo kudhareran xuduuda oromiya iyo gobalka Somali Galbeed. Waxaa daga beelo badan oo beelwaynta  reer sacad ah.
Degmadaan waxay ka midtahay degmooyinka Khyraadka Badan eebbe ku mannaystay lkn aan marna laga faaiidin. waxay dagmadu leedahay dhul-beereed, Dhir, daaq iyo togag biyo badan oon intaba laga faa`iidaysan marna.

## Colaadaha Oromada iyo Somalida ee Degmada
Qubi waxaa inbadan ka  dhaca Colaado ku salaysan Degaan, deeqa iyo siyaad una dhexeeya Oromada oo dhul-balaasi ku socota iyo Dadka degaanka ee Somalida Colaadaas oon inta badan xal waara  laga gaadhin. sidoo kale waxaa Degaanka ku soo guray Dadkale  oo Oromadu soo bar-kicisay ama Dhulkoodii laga soo eryay oo Somali ah Sida Beesha Camar iyo beesha Obo (Akishe) oo iyaku hadda Degmada ku cusub.

## khayraadka dagmada iyo waxyaabaha laga helo
Degmadaan waxaa laga helaa xabagta, malmalka ,hadiga,fooxa,beeyada,iyo dhamaan noocyada xabagta ee kala duwan. dhinaca xoolaha waxaa kayimaada markii la,eego dhica gobolka Ogaden waa xoolaha oogu waawayn ee deegaanka tusaale ahaan adhiga dagmada Qubi iyo midka kale ee laga keeno gobolada kale isku mid ma,aha xitaa geela. dagmada qubbi ayaa waxay deegaan ahaan ku taalaa dagaan aad barwaaqo u ah oo ay ku dhaqmi karaan xooluhu waxaa dhinaca shishe ka mara wabi xagga soke ee dhinaca fiiqeedna waxaa ka mara togga erereed isku soo wada duuduuboo dagmada qubbi waa dagmo higsanaysa mustqabal iftiimaya dhawaana haddii alle yidhaahdo dhaafi doonta magaalooyin boqol sano dhisme ahaan ka horeeyay.qubbi waxay kaloo laga helaa dahab taas oo haddii la isticmaalo ay tgabi ahaan ba ay gobolka Delgado d ay deeqsiin karto waxaa kaloo laga helaa mercury ama qayb ka mid ah unugyada dareera taas oo badaanaa ay reer galbeedka iyo china huba uu raadinayo oo gabi ahaanba caalamka intiisa badan aan laga helaynin xilligan
Manchester City FC

Naadiga Kubadda Cagta Manchester City waa koox kubbadda cagta ah oo xirfadle ah oo Ingiriis ah oo fadhigeedu yahay Manchester, England, kana ciyaarta Premier League. Naadiga waxaa la aasaasay 1880 sida St. Mark's (Galbeed Gorton). Sannadkii 1884-kii naadigu waxa uu magaciisii ​​u beddelay Gorton AFC, 1887kii waxa loo beddelay Ardwick AFC, 1894-kiina waxa naadigu loo bixiyey magaca hadda. Tan iyo 2003, Manchester City waxay ku ciyaartay gurigeeda City of Manchester Stadium (Etihad Stadium). Laga soo bilaabo 1923 ilaa 2003, Maine Road waxay ahayd garoonkii kooxda. Naadigu wuxuu bilaabay isticmaalka funaanadaha guriga ee buluugga ah 1894, kaas oo la isticmaalayey ilaa hadda.

Manchester City ayaa ku guuleysatay horyaalka Ingariiska sideed jeer, FA Cup-ka lix jeer iyo sideed jeer. Waxa ay sidoo kale ku guuleysteen lix jeer Community Shield iyo Koobka Ku guuleystayaasha Koobka hal mar.[8] Forbes ayaa bishii May 2015 kooxda ku qiimeysay kaalinta shanaad ee ugu qanisan Yurub, qiimaheeduna waa $1.375 bilyan.

2008 dii, Manchester City waxa ay Abu Dhabi United Group ku iibsatay £210 milyan (qiyaastii 2.5 bilyan oo karoon) waxayna ka heshay maalgalin dhaqaale oo la taaban karo oo ay ku ciyaarto shaqaalaha iyo guryahaba. Tusaale ahaan, Etihad Campus waxaa lagu dhisay 150 milyan oo ginni (1.7 bilyan karoon) oo ku taal Bariga Manchester, halkaas oo kooxdu ay hadda ku leedahay xarunteeda. Intii uu maamulayay Pep Guardiola, kooxda ayaa ku guuleysatay Premier League 2018, iyadoo noqotay kooxda kaliya ee Premier League ee abid 100 dhibcood ku guuleysatay hal xilli ciyaareed. 2019, City waxay ku guuleysatay wadar ahaan afar koob, iyagoo dhammaystiray "xaaqid" aan horay loo arag oo dhammaan koobabka gudaha ee England oo ay noqdeen kooxdii ugu horreysay ee ragga Ingiriis ah ee ku guuleysata seddexda koob.

## Tixraac

## Eeg waliba
* mancity.com
* SOCCERWAY
* SOFASCORE
* FLASHSCORE
* Transfermarkt
* Globalsportsarchive
Sedjibeke (shaxan)

**Sedjibeke** ama *Saddexjibaarane* (af-ingiriis: cube) Waxa uu leeyahay 6 dhinac oo isku beegan, 12 gees, 8 xagal dhamaantoodna dhinac kasta waa qaab labajibaaren ah, Xaglahiisuna waa kuwa quman, Balacyada oo dhanna waa isla egyihiin.

Mugga saddexjibbaarane waxaa lagu helaa adigoo isku dhufta :d^3 = d \cdot d \cdot d

## Qaacidada
Seddex jibaarnaha waxaa loo eegaa geesaha inta ay isku jiraan *d*,
Erayga soomaali

Ereyga soomaali ayaa ka soo jeeda laba eray  oo kala ah soo oo ah soco iyo maal oo ah lis, dadyowgii Soomaaliya iman jiray ayaa dadka soomaaliyeed ka maqli jiray inta badan soo-maal oo la macno ah soo-lis,sidaa darteed ayey Soomaal ugu bixiyeen magacuna ku baxay.

Soo-maal Hadii aad tahay Soo-Lis iyo Soo-Dhiiji iyo Waan-Soo-dheef waad yahay .
Gamboole

Gamboole Waa Degmo ka mid ah Gobolka Shabeellaha Dhexe, waxay dhanka galbeed ka jirtaa Magaalada Jowhar ee Xarunta Gobolka ah.
Goobaanle

**Goobaanle** Waa Degmo ka mid ah degmooyinka Gobolka Shabeellaha Hoose.

Goobaanle Hararow

Heehaan Geel lagama waayoow 

Degmada Goobaanle waa qadiimi, waxay caan ku tahay Geela waxaa leh Tolwaynaha Gaaljecel gaar ahaan jufada Makaahiil Cumar oo deegaan u tahay mudo boqolaal sano ah. 

Goobaanle lama garan waayo waa muhiim halka ay ku taal, waxay 70 km dhinaca waaqooyi ka jirtaa Degmada Leego.

Sidoo kale waxa ay 75km u jirtaa Degmada Wanlaweyn , oo uu ka dhaxeeyo is dhaafsiga ganacsiga joogtada ah.
Beer Xaano

**Beer Xaani** Waa Degmo ka mid ah Gobolka Jubbada Hoose.
waxaanna degan  beesha Dioqondiide oo ka mid ah beel weynta Geeljecel. Waa degmo xaga beeraha iyo xoolo dhaqashada aad ugu wanaagsan, waxeyna u dhowdahay magaala madaxda gobolka ee Kismaayo. waa meesha looga Keeno waxyaabaha asaasiga u ah nolosha magaalada Kismaayo sida caanaha, dalaga beeraha qeybahiisa kala duwan, dhuxusha iwm.
Degmada waxaa ku yaala suuqa ugu weyn oo lagu iibiya xoolaha.
Dadka ku dhaqan degmadan waxaa lagu yaqiin waxbarashada diinta suuban ee islaamka.
Degmada waxaay dhaqaalaheeda ugu badan ka hesha xoolaha sida geela, lo'oda iyo ariga.
Degmadan waxaa ku dhashay masuuliyiin oo Badan Oo Beesha Doqondiide ee  Gaaljecel ahMasuuliyiin iyo Culima sare sida:
1. Suldaan cabdi carab
2. Suldaan maxamed Cali ( uurxuub)
3.Xaaji Cabdirisaaq
4. Sheikh Cabdullaahi Baalbayeeri
5. Aden Ibrahim xaaji 
6. Halgamaa coloneel maxamed Buule
7. Halgamaa Ibraahim Hurug
8. Eng. Cabdullaahi Cabdi (Jacel)
9. Halgamaa  Aden Dhaay 
10. Xaaji Maxamed (Gaabow)
11. Cabdullaahi Aadan Shaacir
12 AQOONYAHAN  Axmed Cumar
13. Suldaan Rashiid Dhurre Omar
14. Taliye Mahad Cabdi (Faragurow)
15.Cabey Sankuus
16. Col. Cabaas Cadow

DAGAAY QAYLEEYwaxaa uu caan ku ahaa la dagaallanka tuugada Seyyid Maxamed Cabdille Xassan oo isku dayi jiray inuu dhaca xoolaha sida geela ay lahaayeen beesha Gaaljecel gaar ahaan DOORWAAQA DARISANE IYO Doqondiide. DAHAAY QEYLEEY ,WEEDOW WARANLE iyo Rooble Koroor taariikh geesinimo ayey ku leeyihiin beesha gaaljecel iyagoo si geesinimo leh u difaacay xoolahooda. Waxa la sheegay Ragaas gaar ahaan beel hooseedka Garaar ay zaaid ugu halgameen la dagaallanka burcadda iyo tuugada caadeystay inay dhacaan xoolaha beesha gaaljecel. Aragtida Ragaan waxay ilmaha ka soo ridi jirtay haweenka uurka leh, nimankana sida dumarka ayey dharka dumarka u xiran jireen cabsi ay ka qabaan.

Sidaa darteed beel hooseedka Garaar waxaa lagu yaqaannaa inay yihiin dad aan gaban, cabsina aan aqoon. Taariikhda ayaan la qorin maadaama ay ku howlanaayeen dagaal. Inta badanna ay ahaayeen dad aan waxba qorin balse qori iyo gammuun ku dagaallamo.

Beerxaano waxay kismayo u jirtaa 53 km woqooyi 
Degmada waxaa hoos yimaada tuulooyin badan sida:
1. Qabri shariif 
2.Dhalaja 
3.Kubikibir 
4.faaf garseey 
5.Qotey gaduud 
6.Ceel cad 
7.Canjeel 
8.Hararmiin 
9.Hareeri Balaa 
10.Galool shimbi 
11.Libi kuus
12.Nambar
13. Awoodan
14. Kaam jaroon
15. Buula xaaji
16. Yaaq shiniile
17.Janaa Cabdalla
18. Shabac
19. Xaar Xaar
20.Ool oole
21. Kaliil
22. Murush
23.Yaaq Raar
24. Birta Dheer
25.Yaaq Dabeel
26.dharkeenaruur
27.yaaqxaluul
28.cabdidhoore
29.gaabowgabdhoole
30.afnool
31.habaaqaa
32.yaaqacalaan
Hubeer

**Hubeer** is a Somali clan, Settled in the regions of Bay (Qansahdere & Baidoa districts), Lower Shabelle (Wanle Weyn district), Gedo (Bardere district) and Lower Juba (Kismayo & Afmadow districts). The assassinated Somali Minister of Public Works Abbas Abdullahi Sheikh Siraji was a member of the Hubeer clan. Other prominent figures of this clan include Prof. Hussein Iman, one of the top Somalia agronomists, Dr. Abdirahman Mohamed Omar, former Attorney General before the civil war, Prof. Mohamed Ali Nur known as Prof. Dhakalow who is the father of scientific subjects (Math, Physics, Chemistry and Biology) in Somali education field. Samaan Mohamed Sheik Dahir former MP and Chairman of Finance Committee of Somali Parliament, Malaaq Hassan Shurre Mohamud, former chairman of Digil and Mirifle traditional leaders.

Though Hubeer is associated politically with Digil and Mirifle clans or Rahanwein, genealogically Hubeer is descended from the Yahabur Samaale which is one of the two major clans of Somali ethnic, the other one being Darod.
Culeys

Culeyska Waa awooda cuf-jiidashada ee dhulka, waxaana ogaaday aqoonyahakii Isxaaq Niyuton waxaana lagu cadeeyey Buuga lagumagacaabo Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica 

:\vec F = m \, \vec g

**g** Waa Cuf isjiidka

:g = \frac{F}{m} = \frac {G M_T}{{R_T}^2}

Tusaale ahaan Haddii ay Cufnaanta walaxi tahay 200 Garaam, Cuf isjiidka waxa uu noqonayaa 2 Niyuton oo macnaheedu tahay Culeys ka.

Haddii ay tahay Cufnaanta Walaxi dhulka guudkiis 1000 Garaam oo ah 1kg ,Cuf-jiidka dhulka waxa uu noqonayaa ku dhawaad 10 Niyuton,taa Oo macnaheedu yahay 1kg  waa Ku dhawaad 10 Niyuuton.
F= \frac {G M_T m}

\mathrm{
\simeq 9{,}82 \ N}

## Cuf isjiidka meerayaasha hawada sare

Jadwalkaan waxa uu kutusayaa xiriirka kadhaxeeya dhulka iyo Meerayaasha kale.
Koor

Koor waxa ay leedahay afar xagal laba xarriiq oo kamid ah waa Barbaroolayaal oo is dhinac socda.

Bedka Koorta waxaa loo xisaabaa Dhererka xarriiqa salka + xarriiqa barbarada la ah oo lagu dhufto Joogga oo laba loo qaybshay.

: Bed = \frac{a+b}{2} \cdot h
Buuraha silsiladda Qardhaas

**Buuraha qardhaas**( Af-ingiriis: Qardas mountains, Af-carabi:جبل قرطاس) waa buuro ku yaalla Koonfur galbeed soomaaliya gaar ahaa Degmada diinsoor ee Gobolka bay, buuraha qardhaas waxay degmada diinsoor ka xigaan dhinaca jihooyinka koonfurbari iyo galbeed, weliba dhan koonfur ayay ku yaallaan buuraha ugu waawe yn oo ay ka mid tahay buurta ugu dheer degmada diinsoor.

## Waa maxay sababta loogu bixiyey buuraha Qardhaas?

Buuraha qardhaas waa buuro aad mooddo in degmada diinsoor lagu soo ooday, dhammaantoodna waa kuwo isku xidhay oo silsilad ah waxay ku soo bilowdaan dhanka galbeed waxay dhacaan ilaa woqooyi bari ee degmada diinsoor. Buuraha ugu waaweyn waxay ku yaallaan marka aad joogtid degmada diinsoor koonfur waana sababta loogu bixiyey Qardhaas, Saddex baa ugu waaweyn buuraha silsiladda ah ee qardhaas waxaana ka mid ah:

Buurta Kurus

Buurta deggaras

Goreygod

Daxaale

Buurahan waxyaabaha ay ugu duwan yihiin buuraha kale dalka ku yaalla waxa ka mida; waxa ku daboolan dushooda dhir aad u fara badan oo kala duwan nooc walba oo ka baxada gobollada soomaaliya waxa laga hela buurahan silsiladda ah ee qardhaas waa nimcadda ilaahay ku mannaystay buurahan, sidokale waxyaabaha la yaabka leh waxa ka mid ah ee buurahan ay leeyhiin ma dareemo qofka inuu fuulahayo buuro marka laga reebo buurta kurus, sidokale markaad kor ka arkayso waxay kuula muuqdaan kuwo sidii tuurta geela ama dhaxgaax la isku qabtay oo madow, laakiin markaad u dhowaatid way fidayaan waxaad arkaysaa adoo fikta sare fuula, inaad fuushana waxaad ka dareemaysaa oo keliya waxaad arkaysaa magaaladii aad ku soo tagtay inay kuula muuqato sidii god aad ku soo baxday oo kale.

## Masaafo intee le'eg ay u jiraan buuraha silsiladda Qardhaas degmada diinsoor?

Buuraha qardhaas marka aad magaalada diinsoor joogtid uma muuqdaan wax sidaa u fog laakiin qaarkood qaarka kale way u soo dhowyhiin degmda, markaad eegtid kuwo galbeed ka xiga magaalada waa kuwa lagu sheego inay u dhowyihiin magaalada qiyaas ahaan waxay u jiraan 2Km, markasto aad koonfur ula socoto buuraha way ka sii fogaanayaan magaalada kuwa ugu fog waa buuraha goreygod oo ku yaalla dhinac bari ee degmada diinsoor waxayna u jiraan magaalada ilaa 10km iyo ka badan waxa ku sii xiga buuraha deggaras oo jira qiyaas ahaan 6km u jiraan degmada waxa ku xiga buurta kurus oo u jirta qiyaas ahaan 2.5km ilaa laga soo gaaro buuraha galbeedka kaga yaalla degmada oo ay yihiin kuwa ugu dhow.
Siyaasad

**Siyaasad** (; ) Waa habka iyo nidaamka khiyaanada leh ee maamulka dowlad, urur iyo wixii la mid ah. Sida caadiga ah, siyaasadu waa nidaamka lagu maamulo wadan ayadoo la isticmaalo xirfad, balanqaad, dhoolatus iyo ficilo kale oo badan si dadka maamulka haya ugu guuleystaan taageerada shacabka wadankaasi.

Si kastaba ha ahaatee, siyaasada waxaa inta ugu badan gacanta kula jira madaxda dowlada, sida: Madaxweynaha, Boqorka, Madaxweyne ku xigeenka, Ra'iisal Wasaareha iyo dhamaan xubanaha kale ee dowlada.

=Asalka Ereyga=
Ereyga "siyaasad" ma ahan Af Soomaali, laakiin waa kelmad aan ka soo amaahanay luuqada Af Carabiga. Ereyga "سياسة" micnaheedu waa khiyaanayn, sirid iyo afmiishaarnimo lagu dhamaysto howl.

=La Xidhiidha=
* Madaxweyne
* Boqor
* Madaxweyne ku xigeen
* Ra'iisal Wasaare
* Dowlad
* Siyaasad

=Tixraac=
Gacan (Joomitiri)

**Gacan** ingiriis Radius oo loola jeedo Dhexroorka Barkiis, waxa ayna tahay Xariiqa bar dhexaadka Wareega Goobo ama Kubad r = \frac{c}{2\pi}

### Gacan bedkiisa
Gacan ka goobo Bed *A* Waa
: r= \sqrt{\frac{A}{\pi}}.