open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Machadka Cilmibaadhista Hubkadhigista Qaramada Midoobay

::*Boga "[[UNIDIR]]" halkan ayaa laga soo toosiyay.

*'Machadka Cilmibaadhista Hubkadhigista Qaramada Midoobay** (, loo soo gaabiyo: **UNIDIR''') waxaa aasaasay Golaha Sare Qaramada Midoobay sanadkii 1980 si ay ula xaajoodaan uguna wargeliyaan bulshada caalamka arimaha amaanka saamaynta ku leh aduunka oo dhan (ugu yaraan deegaano badan). Golaha Sare wuxuu u aqoonsaday ururka UNIDIR inuu si madaxbanaan u qabto mashruucyo cilmibaadhis la xidhiidha hubka dhigista iyo horumarinta bulshooyinka caalamka taasi oo hadafkeedu yahay ka hortega in musiibooyinka dagaalku fidaan.

=Faalo Kooban=
Ururka UNIDIR maadaama ay madaxbanaan tahay waxay si gaar ah u qabsataa shirar, cilmibaadhis iyo warbixino ku saabsan meelaha ay dabagalka ku hayaan. Goortii ururku helo warbixin cilmiyaysan oo dhamaystiran ayuu soo bandhigaa ajandaha iyo meelaha u baahan waxka qabashada.

=Qoraalo La Xidhiidha=
*Qaramada Midoobay
*Bankiga Aduunka
*Ururka Caafimaadka Aduunka
*Hayada Cuntada Aduunka
*UNESCO
*UNICEF
*ICAO
*WHO
*WFP

=Ku saabsan Qaramada Midoobay=

=Linkiyo Kale=

*UNIDR website

*UNIDIR Homepage
=Tixraac=
Machadka Cilmibaadhista iyo Tababarka Qaramada Midoobay

::*Boga "[[UNITAR]]" halkan ayaa laga soo toosiyay.


*'Machadka Cilmibaadhista iyo Tababarka Qaramada Midoobay** (, loo soo gaabiyo: **UNITAR''') ururkan waxaa la aasaasay sanadkii 1963 ka dib markii Sharciga Golaha Sare Qaramada Midoobay  la ansixiyey, kaasi oo dhigayay in ururka QM iyo wakiiladiisa ineey helaan ilo warbixino iyo cilmibaadhis lagu kalsoon yahay oo ku saabsan xaqiiqada".

=Qoraalo La Xidhiidha=
*Qaramada Midoobay
*Bankiga Aduunka
*Ururka Caafimaadka Aduunka
*Hayada Cuntada Aduunka
*UNESCO
*UNICEF
*ICAO
*WHO
*WFP

=Ku saabsan Qaramada Midoobay=

=Linkiyo Kale=

*UNITAR official website
*1962 General Assembly resolution on UNITAR 
*CERN official website 
*UNOSAT official website
*UNITAR website
=Tixraac=
Badweyn Qaramada Midoobay

::*Boga "[[UN-Oceans]]" halkan ayaa laga soo toosiyay.


*'Badweynta Qaramada Midoobay** (, loo soo gaabiyo: **UN-Oceans**) mararka qaar loo soo gaabiyo **UN-O''' waa wakaalad xidhiidhisa Qaramada Midoobay iyo bulshada caalamka, isla markaana ilaalisa badweynta (iyo badah) iyo xeebaha dhammaan aduunka. Sidoo kale ururkani wuxuu qayb ka yahay sharciyeynta xadadka badaha iyo ilaalada xadadka badaha caalami een la kala lahayn.

Ururka UN-Oceans waxaa si rasmi ah loo sameeyay bishii Sebtember 2003.

=Qoraalo La Xidhiidha=
*Qaramada Midoobay
*Bankiga Aduunka
*Ururka Caafimaadka Aduunka
*Hayada Cuntada Aduunka
*UNESCO
*UNICEF
*ICAO
*WHO
*WFP

=Ku saabsan Qaramada Midoobay=

=Linkiyo Kale=
* United Nations-Oceans 
* UN Atlas of the Oceans 
*UNITAR website

=Tixraac=
Ururka Mulkiyada Garaadka Aduunka

::*Boga "[[WIPO]]" halkan ayaa laga soo toosiyay.





*'Ururka Mulkiyada Garaadka Aduunka** (, loo soo gaabiyo: **WIPO'''; ) waa xubin ka mid ah 17ka wakiil khaas ee gaarka u ah Ururka Qaramada Midoobay.

Ururka WIPO waxaa la aasaasay sanadkii 1967 "si uu u dhiirigeliyo dhaqdhaqaaqa wax-abuuris, taageero garaadka fiican ee waxku soo kordhin kara dhamaan caalamka."

Wakhti xaadirkan waxaa ururka WIPO xubin rasmi ah ka ah 188 wadan, waxayna maamushaa 26 heshiis oo caalami ah, waxaana xarunta sare ku leedahay magaalada Jeniifa, wadanka Iswisarland.

=Qoraalo La Xidhiidha=
*Qaramada Midoobay
*Bankiga Aduunka
*Ururka Caafimaadka Aduunka
*Hayada Cuntada Aduunka
*UNESCO
*UNICEF
*ICAO
*WHO
*WFP

=Ku saabsan Qaramada Midoobay=

=Linkiyo Kale=
* 
** List of member states
*WIPO website 

=Tixraac=
Midowga Umadaha

**Midowga Umadaha** (; ) wuxuu ahaa urur caalami ah oo la aasaasay 10 Janaayo 1920 ka dib markii in badan oo wadanada caalamka ah shir ku galeen magaalada Baariis ee Faransiiska; si loo xaliyo colaadii Dagaalkii Koowaad ee Aduunka.

Midowga Umaduhu wuxuu ahaa ururkii ugu horeeyay ee bulshada caalamku samaysatay si loo ilaaliyo nabada aduunka.

Guud ahaan ururkani waxaa bedelay Qaramada Midoobay sanadkii 1945 ka dib markuu dhamaaday Dagaalkii Labaad ee Aduunka.

=Qoraalo La Xidhiidha=
*Qaramada Midoobay
*Bankiga Aduunka
*Ururka Caafimaadka Aduunka
*Hayada Cuntada Aduunka
*UNESCO
*UNICEF
*ICAO
*WHO
*WFP

=Ku saabsan Qaramada Midoobay=

=Linkiyo Kale=

*Midowga Wadanada website 

=Tixraac=
Calanka Qaramada Midoobay

**Calanka Qaramada Midoobay** (; ) waxaa la sameeyay Diisambar 7, 1946, waana calanka iyo astaanta Qaramada Midoobay kaasi oo ka samaysan sumad qariirada aduunka oo leh midab cad (macno ahaan u taagan * nabad*) iyo ciraad.

=Nashqada=

Sumada calanka Qaramada Midoobay sidan ayaa loo sharaxay:


Khariirada aduunka oo xudun u tahay Cidhifka Waqooyi, dhexda ka marayaan layman siman oo qeybiya dhowr koox, . . .  Baladhka khariiradu waxay fidsan tagay ilaa 60 degree dhigta koonfureed, waxaana ku dhex jira shan goobo oo isku wareegsan.


=Qoraalo La Xidhiidha=
*Qaramada Midoobay
*Bankiga Aduunka
*Ururka Caafimaadka Aduunka
*Hayada Cuntada Aduunka
*UNESCO
*UNICEF
*ICAO
*WHO
*WFP

=Ku saabsan Qaramada Midoobay=

=Linkiyo Kale=

* United Nations Development Group 
* UNDP and the United Nations 

=Tixraac=
Durbaan

::*Haku khaldin [[narso|narsada]]



*'Durbaan**, **Durmaan''' (; ) waa qalab ka samaysan alwaaxyo iyo harag la isku giijiyay kaasi oo la garaaco (tumo) si uu u sameeyo shanqadha cod muusig. Durbaanku wuxu ka mid yahay qalabka ugu da'da weyn ee dadku isticmaali jireen tan iyo horaantii ilbaxnimada.

=Faalo=

Durbaanku wuxuu ka samaysan yahay dahaar (inta ugu badan harag) lagu duubay weel adag (inta badan geed la qoray) kaasi oo lagu garaaco hal ama labo ulood ama gacmaha si uu u sameeyo shanqadh hadba nooca loo garaaco ku xidhan. Sida badan durbaanka Waxaa garaaca hal qof kaasi oo isticmaalaya gacmaha ama ulo, Sidoo kale Waxaa jirta in tiro badab oo durmaano ah hal mar la wada garaaco si ay u sameeyaan shanqadh aad u balaadhan.

=Isticmaalka=
Ujeedada durbaanka loo isticmaalo waxay ku xidhan tahay dadka, deegaanka iyo dhaqanka. Laakiin guud ahaan Waxaa loo isticmaalaa in uu qurxiyo cod, hees, gabay, geeraar, hirwo iyo wixii la mid ah. Tusaale ahaan, deegaanada dadka Soomaalida ku nool yihiin waxaa durmaanka la isticmaalaa wakhtiyada dabaaldega, xafladaha, arooska iyo wixii la mid ah.

=Muuqaal=

File:Brit Mus 13sept10 brooches etc 062.jpg
File:Bombos (2896447435).jpg
File:Christoph Ullmann Setup.jpg

File:Bait Al Baranda Museum-Kaser tamboura.jpg
File:Drum Workshop Collectors Series Private Reserve Waterfall Bubinga.JPG



=Qoraalo La Xidhiidha=
*Heeso Soomaali
*gitaar
*kaban
*turunbo
*narso
*durbaan
*biyaano
*gabay
*hees
*laxan
*muusig
*qaaci
*qaraami

=Linkiyo Banaanka=
* Sawiraan Durbaanka Soomaalida 
* Oud Cafe
* shanqadha kabanka

=Tixraac=
Ururka Dalxiiska Dunida

::*Boga "[[UNWTO]]" halkan ayaa laga soo toosiyay.


*'Ururka Dalxiiska Dunida** (; ; loo soo gaabiyo **UNWTO''') waa wakiilka u qaabilsan Qaramada Midoobay dhiirigelinta iyo ka shaqaynta sidii walba u heli lahaa dalxiis amaan ah, masuuliyad leh oo qof walba awoodo. Ururkan WTO waa wakiilka ugu horeeya ee faraha kula jira arimaha dalxiiska caalamka dhan kaasi oo looga dambeeyo warbixin, talosiin, taageero xaga farsamada iyo tabobaro caalami ah.

Sidoo kale ururku wuxuu xooga saara sidi bulshada caalamku isfahan guud u yeelan lahayd, kaasi oo sahli kara (waa sida ururku aaminsan yahay e) in isdhaxgal dhaqan iyo dhaqaale yimaado.

=Qoraalo La Xidhiidha=
*Qaramada Midoobay
*Bankiga Aduunka
*Ururka Caafimaadka Aduunka
*Hayada Cuntada Aduunka
*UNESCO
*UNICEF
*ICAO
*WHO
*WFP

=Ku saabsan Qaramada Midoobay=

=Linkiyo Kale=

*WTO website

=Tixraac=
Ururka Haweenka ee Qaramada Midoobay

::*Boga "[[UN Women]]" halkan ayaa laga soo toosiyay.


*'Hay'ada Haweenka ee Qaramada Midoobay*' (; ) sida dowliga ah loo yaqaano Waaxda Sinaanta Jinsi iyi Awoodaynta Dumarka ee Qaramada Midoobay (*United Nations Entity for Gender Equality and the Empowerment of Women'') waa urur hoostega Qaramada Midoobay kaasi oo loogu talogalay inuu quwad iyo taageero siiyo dumarka caalamka.

Ururkan Haweenka Qaramada Midoobay wuxuu shaqada bilaabay Janaayo 2011. 

=Qoraalo La Xidhiidha=
*Qaramada Midoobay
*Bankiga Aduunka
*Ururka Caafimaadka Aduunka
*Hayada Cuntada Aduunka
*UNESCO
*UNICEF
*ICAO
*WHO
*WFP

=Ku saabsan Qaramada Midoobay=

=Linkiyo Kale=
*Official Website
*General Assembly Resolution 64/289 
*UN Women website

=Tixraac=
Qaaci

::*Haku khaldin [[qaraami]]


*'Qaaci*' ( <small><sup>{[[qaaci#Fiirogaar|fiirogaar]]}</sup></small>) waa nooc ka mid ah [[hees|heesaha Soomaalida]] taasi oo leh dhandhan ka duwan noocyada kale ee [[Suugaan]]ta. Qaacigu waa hees caadi ah oo loo tumayo [[kaban]] ama [[gitaar]], [[durbaan]] iyo [[sacab]] kali ah. Mararka qaar waxaa [[muusig]]a qaaciga lagu daraa [[turunbo]]. Heesaha qaacigu waa kuwo degan, dhandhan fiican leh, oo inta ugu badan si sahlan loo sameeyo.

Fanka Soomaalida waxaa in badan ku jira heeso qaaci ah oo la sameeyay wakhtiyo la baashaalayo.

=Taariikh=
Guud ahaan heesaha aan maanta naqaano ee [[Af Soomaali]]ga lagu qaado waxay soo bilaabmeen 1930meeyihii. Taas macnaheedu ma ahan in dadka Soomaalida heesta aqoonin wixii ka horeeyay 1930kii, laakiin Waxaa wakhtigan bilaabmey heesaha leh [[muusig]]a, [[kaban]]ka, [[durmaan]]ka, [[turunbo|turunbada]] iyo wixii la mid ah. 

Heesaha la qaadi jiray ka soo biloow 1930meeyihii ilaa laga soo gaadho 1970kii waxaa sida guud loo yaqaanaa [[qaraami]], halka kuwa wakhtiyadii 70aadki ka dambeyay isla markaana kaban loo garaacayo loo yaqaano [[qaaci]]. 

=Sharaxaad Kooban=
Waxa hubaal ah in qofkasta ku khalkhalayo farqiga qaaci iyo qaraami. Qaacigu waa nooc ka mid ah heesaha kuwaasi oo la qaado ayadoo ([[fanaan]]ku) fadhiyo, loo garaaco sida badan [[kaban]] iyo sacab kali ah, laakiin qaarkood lagu daro [[durmaan]] ama [[narso]] iyo [[turunbo]]. Si taasi ka duwan, qaraamiga Waxaa la garaacaya noocyo badan oo qalabka muusig ah, fanaaniintu way taagan yihiin ciyaarayaan (isruxayaan) ama way fadhiyaan.

=Heesaha Qaaciga Caanka=
Heesaha hoos ku xusan waa kuwo dhowr jeer oo kala duwan la qaaday. Waxaa laga yaaba inaad aragtey heesta oo leh muusig ama la soo cusboonaysiiyay. Kuwa aan halkan ku soo bandhigay waa nooc qaaci ah.
**Maandeeq iyo Daa'uud, heesta Daalo 
**[http://masuul.com/hees/a/ahmed-mooge-liibaan_waayaha-aduun.html Axmed Mooge, Waayaha Aduunka]

**Heesta Kabuldheh  wada qaadan Hibo Nuura iyo Saalax Qaasim

=Qoraalo La Xidhiidha=
*Heeso Soomaali
*gitaar
*turunbo
*narso
*durbaan
*biyaano
*gabay
*hees
*laxan
*muusiga
*qaaci
*qaraami

=Fiirogaar=
:*Dabcan luuqada Ingiriisku malahan eryga qaaci, laakiin waxaan isticmaalaya ereyga "[https://en.wikipedia.org/wiki/Bossa_nova Bossa nova]" oo u dhigma qaaciga, kaasi oo sharaxaya nooc muusig caan ka ah wadanka [[Baraasiil]] aad ugu qaab dhow qaaciga [[Af Soomaali]]ga. Hadii aad taqaano erey la micno ah qaaci oo Af Ingiriis ah fadlan ku qor boga wadahadalka ee maqaalkan.*

=Linkiyo Banaanka=
* Sawiraan Kabanka Soomaalida iyo Masa 
* Oud Cafe
* shanqadha kabanka

=Tixraac=
Qalab muusig

**Qalabka Muusiga** (; ) waa dhamaan agabka loo isticmaalo in dhawaqa muusig lagu sameeyo si loogu qurxiyo iyo macaaneeyo hees, gabay iyo ereyo loogu talogalay in dad lagu madadaaliyo.

Dunida maanta aad ayay casri u noqotey waxaana la isticmaalaa noocyo badan oo qalabka muusiga ah, kuwaasi Waxaa ugu caansan kabanka, gitaarka, durbaanka, biyaano iyo turunbo. Dhinaca kale taariikhda qalabka muusigu waa mid aad u qoto dheer waxaana la aaminsan yahay in dadku isticmaali jireen qalabyo kala duwan tan iyo 6,500 sano ka hor.

=Taariikh=
Qalabka muusiga sida kabanka Waxaa la isticmaali jiray wakhti imika laga joogo 6,500 sano. 

=Noocyada=
Guud ahaan Waxaa jira noocyo badan oo qalab muusig ah, kuwaasi Waxaa ugu caansan wakhti badan la soo isticmaali jirey kuwan:

****[[Kaban]]***
****[[Durbaan]]***
****[[Narso]]***
****[[Turunbo]]***
****[[Gitaar]]***
****[[Biyaano]]***

=Muuqaalka=

File:Annual report of the Board of Regents of the Smithsonian Institution (1900) (17813391984).jpg
File:20131205 Istanbul 323.jpg
File:An algaita player, fulbeized Kapsiki.jpg
File:Band set-up onstage Lincoln Hall Chicago IL October 2012.jpg
File:Bugle, 1940s.JPG

File:Attributes of Music.jpg


=Qoraalo La Xidhiidha=
*Heeso Soomaali
*gitaar
*turunbo
*narso
*durbaan
*biyaano
*gabay
*hees
*laxan
*muusig
*qaaci
*qaraami

=Linkiyo Banaanka=
* Agabka Muusiga 
* Oud Cafe
* shanqadha kabanka

=Tixraac=
Laxan

**Laxan** (; ) waa habka iyo nidaamka dhawaqa hees leedahay, taasi oo fanaan ku luuqeeyo. Laxanka waxaa loo sameeyaa si heesaha loo kala sooco isla markaana loogu qurxiyo iyo macaaneeyo dhadhanka hees, gabay iyo ereyo loogu talogalay in dad lagu madadaaliyo.

Sida caadiga ah heesaha Waxaa marka hore alifa abwaan, ka dib ayaa laxanka la saara, muusig loo sameyaa, ilaa ugu dambeynta fanaan ku luuqeeyo.
Sidoo kale, heesta marka laxanka la saaro ayaa muusiga loo samayn karaa. Guud ahaan laxanadu way kala duwan yihiin, kala macaan yihiin. Laxanka heesaha Soomaalida wuxuu ka tirsan yahay *shan dhawaaq* nooc la yidhaahdo.

=Taariikh=
Heesaha iyo guud ahaan Suugaanta waxaa tan iyo wakhti hore loo samayn jiray laxan, si loo macaaneeyo dhageeysiga. Waxaa la aaminsan yahay in laxanku jiro dhowr kun sano.

=Asalka Ereyga=

Si la mid ah kalmado badan oo ku jira Af Soomaaliga, ereyga laxan waxaan ka soo amaahanay luuqada Carabiga.

=Qoraalo La Xidhiidha=
*Heeso Soomaali
*gitaar
*turunbo
*narso
*durbaan
*biyaano
*gabay
*hees
*laxan
*muusig
*qaaci
*qaraami

=Linkiyo Banaanka=
* Agabka Muusiga 
* Oud Cafe
* shanqadha kabanka

=Tixraac=
Hal Abuur

**Halabuur** (; ) waa qof haybad u leh diyaarinta ereyada ay ka samaysan tahay heesi. Sida caadiga ah qofka halabuurka lehi wuxuu awood iyo aqoon uleeyahay inuu sameeyo tix, dhowr bayd gabay ama geeraar ah, kuwaasi oo marka laxan la saaro laga dhigo hees.

Qofka halabuurka ahi wuxuu samayn karaa gabay, geeraar, buraanbur, majaajilo iyo wixii la mid ah. Sidoo kale, halabuurku waa nooc ka mid ah abwaanimada.

=Tusaale=

Heesta Hal Qudha waa mid ka mid heesaha qaraamiga heerka dhexe ee suugaanta Soomaaliyeed midaasi oo si talan-taali ah u wada qaadaan fanaaniinta kala ah Hibo Maxamed Hudoon (Hibo Nuura) iyo C.Qadir Macalin Jubba.
Heestu waxay soo baxdey sanadkii 1987.
Ereyada heesta waxay u qoran yihiin sidan:


Jubba:

Waa Sheeko Hodan ah ee
Aan ka jaro hingaadee
Hallow Hallow

Hibo:

Nafbaa ku heeybineeysoo
Kuu Hamuun qabtee
Hallow Hallow

Jubba:

Sida heego Rooboo
Hilimadeeda haliimiyo
Inta uu nugaal helay
Haradii biyeeyo
Mudo badan ku hooray
2x

Dhirtuu ka haqab beeshoo
Ubaxii ka hagac yidhi
Oo loo wada han weeyn yahay
2x

Markaan helo warkaageey
Naftu hii kacdaayoo
Farxad ku hambalyeeyaa
2x

Hood iyo aayaan iyo
Calaf ha isku keen simo
2x

Hibo:

Raggu kala haboonee
Halyeeyada wakhtiga kacay
Kii ugu horeeyee
Naftu ku hiiraneeysoow
2x

Sida hanad aan dhalay baan
Himiladaada wacan iyo
Horumarkaaga jecelahay
2x

Oo aan hurgumadiyo
Aaan halista kaaga dhoowraa
2x

Markaan hello warkaagay
Naftu hii kacdaayoo
Farxad ku hambeelyaa
2x

Halqudheynu nahayoo
Kaama hadhi karaayee
Hood iyo ayaan iyo
Calaf ha isku keen simo
2x







Heesta Halqudha oo cod dhagaysi ah waxaad ka heli kartaa Halkan

=Qoraalo La Xidhiidha=
*Heeso Soomaali
*gitaar
*turunbo
*narso
*durbaan
*biyaano
*gabay
*hees
*laxan
*muusig
*qaaci
*qaraami

=Linkiyo Banaanka=
* tixaha heeso badan
* tixaha heeso qaaci, qaraami iyo kuwo cusub

* Agabka Muusiga 
* Oud Cafe
* shanqadha kabanka

=Tixraac=
Ruwaayad

**Ruwaayad** (; ) waa bandhig faneed iskugu jira heeso, tixo, majaajilo, sheeko iyo shactiro, kaasi oo loogu talogalay in lagu madadaaliyo dad. Ruwaayada Waxaa lagu all bandhiga meel masrax ah, qaar kale waxaa la soo gudbiyaa ayagoo u habaysan sida filimaanta.

Guud ahaan waxaa ruwaayada marka hore alifa abwaan, ka dib waa la qoraa, waxaana lagu daraa heeso, muusig, iyo majaajilo ilaa ugu dambeynta loo dhiibo fanaaniin iyo jilaa soo bandhiga ruwaayadaas.

=Taariikh=
Ruwaayadaha iyo guud ahaan Suugaanta waxaa tan iyo wakhti hore loo samayn jiray si habsami iyo halabuur leh.
Ruwaayadaha Af Soomaaliga waxay bilaabmeen badhtamihii qarnigii 20aad.

=Ruwaayadaha Caanka=
* ***Shabeel Naagood***
****If iyo AakhiroAakhiro***
****Habloyahow Hadmaad Gursan doontaan?***
****Romeo and Juliet*** (ruwaayada ugu caansan Ingiriis ka)

=Qoraalo La Xidhiidha=
*Heeso Soomaali
*gitaar
*turunbo
*narso
*durbaan
*biyaano
*gabay
*hees
*laxan
*muusig
*qaaci
*qaraami

=Linkiyo Banaanka=
* Agabka Muusiga 
* Oud Cafe
* shanqadha kabanka

=Tixraac=
Sacab

::*Haku khaldin [[sacab (gacan)]]

*'Sacab*' () waa [[cod|shanqadha]] ay sameeyaan marka la iskudhufto [[sacab (gacan)|gacmaha]]. Dadku inta ugu badan waxay sacbiyaan marka wax dhiirigelinayaan, amaanayaan, iyo u muujinayaan ogolaansho. Sidoo kale sacabka waxaa lagu daraa [[hees]]aha si uu dhadhan ugu sameeyo.


=Isticmaalka Muusiga=

[[Muusig]]a ay ka mid tahay [[qaaci]]ga iyo [[qaraami]]ga waxaa caan ku ah sacab-tumista si loogu macaaneeyo heesta.

=Caafimaadka=
Sida lagu sheegay [[cilmi]]baadhis dhowaan la sameeyay, sacab-tumistu waxay caawisaa [[jidh]]ka [[dad]]ka. Waxaa la sheegay in sacbintu u fiican tahay isla markaana caawiso [[dhiig|wareega dhiiga]].

=Laxan saarista=
Sacabka waxaa inta ugu badan lagu isticmaala marka hees cusub laxan la saarayo. [[Tix]] hees ah marka loo sameeynayo dhawaaq waxaa la tuntaa sacab si shanqadh la jaanqaadi karta loo helo.

=Aduunyada=
Markeey taariikhdu ahayd 5tii  Maay 2014, nin lagu magacaabo Eli Bishop oo ku nool magaalada [[Boston]] wadanka [[Maraykanka]] wuxuu sameeyay rikhoodhkii ugu badnaa ee sacab tumista caalamka. Ninkani wuxuu halkii daqiiqo garaacay 1020 sacab.

=Qoraalo La Xidhiidha=
*[[Heeso Soomaali]]
*[[gitaar]]
*[[turunbo]]
*[[narso]]
*[[durbaan]]
*[[biyaano]]
*[[gabay]]
*[[hees]]
*[[laxan]]
*[[muusig]]
*[[qaaci]]
*[[qaraami]]

= Maahmaahyadii =
„Dadyowga oo dhammow, kulligiin sacabka tuma,
Oo Ilaah cod guuleed ugu qayliya.”


=Linkiyo Banaanka=
* Brown, T. Pierce (2002). "[http://www.gospelgazette.com/gazette/2002/sep/page17.htm Is Clapping Hands in Worship Appropriate?]", *GospelGazette.com''.

=Tixraac=
Sukhaar

::*Kani waa maqaal ku saabsan nooc ka mid ah hilibka cuntada. Qoraalo kale fiiri [[waslad]]
::*Boga "suqaar" halkan ayaa laga soo toosiyay

**Sukhaar** (; ) waa hilib loo jarjaray si afargees yaryar ah, kaasi oo lagu darsado cuntada. Hilibka sukhaarka waxaa laga diyaariyaa jiidhka digaaga ama jiidhka xoolaha, hadba kii laga diyaariyo ayaa magac ahaan loo yaqaana. Tusaale ahaan, hadii aad makhaayad gasho ood sukhaar dalbato waxaa caan ah in lagu weeydiiyo nooca suqaar aad rabto.

Hilibka sukhaarka waa la shiila ama lagu dhex kariyaa suugo.

=Dadka Soomaalida=

Si la mid ah shacabka caalamka, bulshada Soomaalidu waxay isticmaalaan noocyada kala duwan ee sukhaarka, gaar ahaan wakhtiyada arooska, xaflada, dabaaldegyada, ciidaha iyo maalmaha la baashaalayo. Inta ugu badan waxaa lagu darsadaa cuntooyinka wakhtiga quraaca, qadada iyo cashada, laakiin wakhtiyadu intaas kuma koobna. Noocyada wasladu ee deegaanada Soomaalida ku caanka ah waxaa ka mid ah *[[xaniid]]ka* iyo *waslada cad*. Dadka Soomaalidu waxay waslada ku diyaariyaan hilib, khudaar, milix, saliid, biyo iyo xawaash kuwaasi oo si xirfad leh loo karkariyo ilaa ay gaadho heer nooca loogu talogalay ah.

=Noocyo kala duwan=
*Sukhaar cas
*Sukhaar cas
=Muuqaalka=

File:Chambers Grill, KL Hilton PC304557 (11683521763).jpg
File:Chambers Grill, KL Hilton PC304577 (11683360135).jpg
File:Chambers Grill, KL Hilton PC304579-001 (11683358885).jpg
File:Chambers Grill, KL Hilton PC304602 (11683261495).jpg
File:Chambers Grill, KL Hilton PC304557-001 (11684041546).jpg
File:Carnival World Buffet, The Rio, Las Vegas Nevada 6.jpg
File:London broil.jpg
File:Reindeer steak.jpg



=Qoraalo La Xidhiidha=
* Bariis
* Makaroone
* Suugo
* Xaniid

=Linkiyo Banaanka=
* Pictures and diagrams of beef cuts
* USDA recommended temperatures for beef 

*National Museum of Pasta Foods – Rome, Italy 
*Pasta Facts – Facts about pasta

=Tixraac=
Cunto Soomaali

::*Kani waa maqaal ku saabsan nooc ka mid ah cuntada dadka Soomaalida. Qoraalo kale fiiri [[cunto]] iyo [[raashin]]





*'Cunto Soomaali*' (; ) waa [[cunto|cuntada]] ay caanka ku yihiin [[Soomaali|dadka Soomaalida]] meel kasta ooy aduunka kaga nool yihiin. Cunto Soomaaliga waxaa ka id ah cuntada hido iyo dhaqanka, casuumadaha, cuntada maalin kasta la isticmaalo iyo dhamaan raashinka dadka Soomaalidu isticmaalaan sida [[hilib]]ka, [[sukhaar]]ka, [[bariis]]ka, [[baasto|baastada]], [[garow]]ga, [[heed]]a iyo wixii la mid ah.
Sidoo kale waxa cunto Soomaaliga ka mid ah habka iyo qaabka dadka Soomaalida u diyaariyaan (kariyaan) cuntada, iyo noocyada u khaaska ah dadka Soomaalida.

Guud ahaan, shacabka caalamka waxaa caado u ah in dhaqanka, [[luuqad]]a, iyo [[aqoon]]ta la kala amaahdo. Sidaas darteed waxaa jira waxyaabo badan oo dadka Soomaalida ah ka soo amaahdeen wadanada jaarka ah, noocyo Soomaalidu aliftey, iyo waxyaabo khaas u ah bulshada Soomaalida. 
Cuntooyinka Soomaalidu ku caanka tahay waxaa ka mid ah [[canjeero|canjeerada]]/[[laxoox|laxooxda]], [[sambuus]], [[xalwo]], [[sabaayad]]a, [[malawax]]a, [[qureebaad]], [[canbuulo|canbuulada]] iyo [[sukhaar]]ka.

=Dadka Soomaalida=

Si la mid ah shacabka caalamka, [[Soomaali|bulshada Soomaalidu]] waxay hido iyo dhaqan u leeyihiin noocyo badan oo cunto ah, kuwaasi oo deegaanada ku kala duwan yihiin. Cuntooyinka Soomaalidu waxay ku kala duwan yihiin wakhtiyada kuwaasi oo siyaabo kala duwan loo diyaariyo wakhtiyada kala duwan. Inta ugu badan waxaa lagu darsadaa cuntooyinka wakhtiga [[quraac]]a, [[qado|qadada]] iyo [[casho|cashada]], laakiin wakhtiyadu intaas kuma koobna. Noocyada wasladu ee deegaanada Soomaalida ku caanka ah waxaa ka mid ah *xaniidka* iyo *waslada cad''. Dadka Soomaalidu waxay waslada ku diyaariyaan hilib, khudaar, milix, saliid, biyo iyo xawaash kuwaasi oo si xirfad leh loo karkariyo ilaa ay gaadho heer nooca loogu talogalay ah.

=Noocyo kala duwan=

=Muuqaalka=

File:Somaliland (6935235285) (2).jpg
File:Somaliland (6848051857).jpg
File:Somalicamelmeat.jpg
File:Mashmash.jpg
File:Pilau.jpg
File:Sambusadish.jpg
File:Sambusadish3.jpg
File:Sambusadish4.jpg
File:Yemeni Food - Muto wot(sauce) and bread.jpg
File:Chambers Grill, KL Hilton PC304602 (11683261495).jpg
File:Chambers Grill, KL Hilton PC304557-001 (11684041546).jpg
File:Carnival World Buffet, The Rio, Las Vegas Nevada 6.jpg
File:London broil.jpg
File:Reindeer steak.jpg



=Qoraalo La Xidhiidha=
* Bariis
* Makaroone
* Suugo
* Xaniid

=Linkiyo Banaanka=
*Cooking Spaghetti Giulia’s Way
* Pictures and diagrams of beef cuts
* USDA recommended temperatures for beef 
*National Museum of Pasta Foods – Rome, Italy 
*Pasta Facts – Facts about pasta

=Tixraac=
Laxoox

::*Sidoo kale fiiri [[canjeero]]. </br>Boga "[[kimis]]" halkan ayaa laga soo toosiyay.



[[W:es:Laxoox]]
*'Laxoox** (, [[Israaiil|Af Yuhuudi]]: לחוח) (sidoo kale loo yaqaano **Kimis*') waa [[cunto]] ka mid ah [[canjeero|canjeerada]] taasi oo laga cuno deegaanda [[Jabuuti]], [[Soomaaliya]], iyo [[Yemen]]. Sidoo kale, loxooxda waxaa laga cunaa wadanka [[Israaiil]], halkaasi ooy geeyeen Yuhuuda ka qaxday wadanka Yaman. Loxooxdu waxay la mid tahay canjeerada [[Cunto Soomaali|cuntada Soomaalida]], waxay kaga duwan tahay loxooxdu ma lahan khamiir badan sida canjeerada.
Deegaanada [[Somaliland|Waqooyiga Soomaaliya]] iyo [[Jabuuti]], loxooxdu waxay ka mid tahay [[qureec]]a dadka ee maalin kasta. Sido kale loxooxda waxaa lagu daraa [[suugo]], [[subag]], [[shaah]], [[bun]] iyo [[saliid macsar]]. Dhinaca kale, loxooxda waxaa laga isticmaala wadanka Yamanta, halkaasi oo lagu iibiyo wadooyinka dhamaan magaalooyinka wadankaasi.

=Diyaarinta Loxooxda=
Laxooxda waxaa laga diyaariyaa [[daqiiq]] lagu qasay [[fixiso]], khamiir, [[biyo]] diiran, [[yeast]] iyo [[milix]] taasi oo si fiican loo garaaco (tumo) si ay iskudhexgalaan iskudarkaasi, ka dib meel la dhigo mudo saacado ah si ay u khamiirto. Sida ugu badan daqiiqda laga diyaariyo laxooxda waxaa laga sameeyaa [[garow]]ga.

Laxooxda waxaa lagu dubaa bir wareegsan oo loogu talogalay taasi oo loo yaqaano *daawo''. Wadanada qaar, gaar ahaan qurbaha waxaa la isticmaala maqle.

=Isticmaalka=
Sida caadiga ah, laxooxdu waxay ka mid tahay qureec iyo cashada meelo badan oo dadka Soomaalidu ku dhaqan yihiin. Waxaa laga yaabaa in dadka qaar xataa ku qadeeyaan laxooxda. Sidoo kale, loxooxda waxaa lagu darsadaa subag, malab ama suugo iyo koob shaah ama bun ah. Laxooxda la cuno wakhtiga qadada waxaa lagu darsadaa suugo ama maraq.

=Qoraalo La Xidhiidha=
* Bariis
* Makaroone
* Suugo
* Xaniid

=Linkiyo Banaanka=
* Recipe for Yemeni 'Lahoch'

=Tixraac=
Xalwo

::*Boga "[[xalwad]]" halkan ayaa laga soo toosiyay.


*'Xalwo** (; ) (sidoo kale loo yaqaano **Xalwad*') waa nooc ka mid ah [[cunto|cuntada fudud]] ee laga cuno meelo badan oo caalamka ah, gaar ahaan [[Soomaaliya]], [[Bariga Afrika]], [[Bariga Dhexe]], iyo meelo kale.
Ereyga *xalwa* wuxuu ka yimid luuqada [[Carabi]]ga ( *ḥalāwah* /  *ḥalwá*), taasi oo ah iskuqas laga sameeyay noocyo kala duwan oo la isku kariyo. Xalwadu waa mid [[macaan]] isla markaana leh [[midab]]o kala duwan.
Guud ahaan xalwada caalamka nooc kasta oy tahay waxay ku salaysan tahay labo nooc:

;Nooc-daqiiq: noocani waa mid yara jilicsan waxay ka samaysan tahay [[daqiiq]], gaar ahaan nooca cad. Sidoo kale waxaa lagu daraa [[subag]], [[saliid]] iyo [[sonkor]].
;Nooc-loos leh: xalwada noocan ah waa mid adag oo ka samaysan iskudhafka sinin, [[loos|loos jajaban]], midho yaryar, [[subag]] iyo [[sonkor]].

Guud ahaan, midabka xalwada waxaa saamayn ku leh nooca [[khudaar]], [[midho]] iyo sacfaraan la isticmaalay. Meelaha qaar waxaa xalwada lagu daraa khudaar la jarjaray.



=Magaca=
Si la mid ah xarfo iyo magacyo badan oo luuqada [[Af Soomaali]]gu ka soo amaahday luuqadaha caalamka, gaar ahaan Carabiga, ayaa ereyga Xalwa wuxuu inaga soo galay deegaanada Carabta.
Ereyga *xalwa* wuxuu ka yimid luuqada [[Carabi]]ga ( *ḥalāwah* /  *ḥalwá*) taasi oo la aaminsan yahay ineey aduunyada ku fiday qiyaastii 1840kii ilaa 1850kii. Sidoo kale ereyga xalwa (حلو *ḥelw*) micnaheeda Af Carabigu waa "macaan".

=Noocyada=
Guud ahaan noocyada kala duwan ee xalwadu waxay ka sameeysan tahay [[sonkor]], [[malab]] iyo walxo kale. Noocyada qaar waa kuwo adag, kuwo kale waa jileec, waxayna guud ahaan xalwadu ku kala duwan tahay midabada.
Sidoo kale, xalwadu waa cunto fudud oo [[macaan]] ah.

==Xalwada Daqiiqda Ka Samaysan==
Xalwada noocan ah waxay ka samaysan tahay daqiiq la shiilay midaasi oo lagu qasay [[saliid]], [[daqiiq]] iyo [[sonkor]].

==Semolina (*suji'')==

Xalwada noocan ah waxaa laga cunaa wadano badan oo Aasiya ah, gaar ahaan Hindiya, Afganistaan, Neebaal, Bangaladhesh, Bakistaan ilaa wadanka Turkiga.

=Diyaarinta Xalwada=
Xalwada waxaa laga diyaariyaa daqiiq lagu qasay fixiso, khamiir, biyo diiran, saliid iyo sonkor taasi oo si fiican loo qaso (tumo) si ay iskudhexgalaan iskudarkaasi, ka dib meel lageliyo koorno ama dab lagu kariyo. Sida ugu badan daqiiqda laga diyaariyo xalwada waa mid cadaan khafiif ah.

=Isticmaalka=
Sida caadiga ah, xalwadu waxay ka mid tahay cuntada cuwaafta ah ee la isticmaalo wakhtiyada xafladaha, arooska, ciidaha iyo dabaaldegyada.

=Muuqaalka=

File:Halwo 003.jpg
File:Apple Halwa.jpg
File:Bread Halwa.jpg
File:Bombay Halwa, Karachi Halwa.jpg
File:Calicut Black Halwa.jpg
File:Dry fruit halwa.jpg
File:Calicut red Halwa.jpg
File:Indian sweet - Halva.jpg


=Qoraalo La Xidhiidha=
* Bariis
* Makaroone
* Suugo
* Xaniid

=Linkiyo Banaanka=
* Recipe for Yemeni 'Lahoch'

=Tixraac=
Canbuulo

::*Boga "[[fuul]]" waxaa laga soo toosiyay halkan.


*'Canbuulo**, **Fuul*' (, ; loogu dhawaaqo: *fūl midammis&nbsp*, *fuːl meˈdæmmes*) waa [[cunto]] laga diyaariyo [[Digir|digir waweyn]], [[saliid]], [[xawaash]], [[liin qarboosh]], [[basal]], [[kamsar]], [[toon]], iyo [[basbaas]]. Sidoo kale waxaa marka la karinayo lagu daraa noocyo kale oo cunto ah si [[dhadhan]]ka loo macaaneeyo. Sidoo kale, cuntadan fuulka waxaa lagu qasaa [[suugo|suugada]] midaasi oo lagu darsado noocyada kala duwan ee raashinka. Fuulka ama canbuulada waxaa loo diyaariyaa noocyo kala duwan. Deegaano badan oo ka mid ah dhulka [[Soomaali]]du degto waxaa fuulka lagu kariyaa [[biyo]], [[milix]] iyo [[saliid]] kaliya; marka ay bislaato waxaa lagu darsadaa [[subag]], [[saliid macsar]], [[sonkor]], [[malab]] iyo [[caano]]. Intaas waxaa dheer in fuulka loo diyaarin karo qaabka suugada ayadoo la shiilayo.

Guud ahaan cambuulada waxaa laga cunaa meelo badan oo caalamka ah, gaar ahaan [[Bariga Afrika]], [[Bariga Dhexe]], Waqooyiga Afrika iyo meelo kale oo caalamka ah.

=Taariikh=
Qaar ka mid ah qoraaga caalamka waxay sheegeen in fuulka laga beeran jirey deegaanada [[Masar|Masartii hore]] iyo nawaaxigeeda wakhti ku beegan [[qarni|qarnigii 5aad]] [[C.H]].

Sidoo kale, [[cilmi]]baadhis arkiyooloji ah waxaa lagu ogaaday in wakhti imika laga joogo 2,600 sano ka hor in cambuuladu ka bixi jirtey deegaanka Nasareeth ee [[Bariga Dhexe]].

=Nafaqada=
Inkastoo [[nafaqo|nafaqada cambuuladu]] ku tiirsan tahay nidaamka loo kariyo iyo waxyaabaha lagu daro, 200 giraam fuul ahi wuxuu leeyahay nafaqadan:
* Kaloriy: 342
* Duxda (g): 27
* Baruurta (g): 4
* Kolestarool (mg): 0
* Kaarbonhydrate (g): 20
* [[Borotiin]] (g): 7

=Muuqaalka=
<gallery  perrow=" " widths="150" heights="150" caption="Muuqaalada Cambuulada">
File:فول حلبى مقطوع.jpg
File:Ful medames.jpg
File:Fava Beans Dried.JPG

</gallery>



=Qoraalo La Xidhiidha=
* [[Bariis]]
* [[Makaroone]]
* [[Suugo]]
* [[Xaniid]]


=Linkiyo Banaanka=
* [http://www.flickr.com/photos/moody75/sets/72157606305240991/ Step-by-step guide]
* Ottolenghi, Yotam. [http://www.guardian.co.uk/lifeandstyle/wordofmouth/2010/jun/29/perfect-hummus-debate "The perfect hummus debate"], *The Guardian'', June 29, 2010.
* Cuisine and Culture: A History of Food and People by Linda Civitello

* Pictures and diagrams of beef cuts
* USDA recommended temperatures for beef 

*National Museum of Pasta Foods – Rome, Italy 
*Pasta Facts – Facts about pasta

=Tixraac=
Hobolada Waaberi

**Waaberi** (, ) waxay ahaayeen koox hobolo, fanaaniin, heesaa, majaajilo, ruwaayado, iyo bandhigyo faneed ku caan ahaa oo u dhashay wadanka Soomaaliya. Hobolada Waaberi waxay wax ku soo bandhigi jireen Af Soomaali, Carabi iyo Ingiriis, waloow ay Af Soomaaliga u badnaayeen.
## Hordhac
Hobolada Waaberi waxay ahaayeen koox ka tirsan xubnaha Fanka Soomaalida kuwaasi oo ka koobnaa abwaano, halabuur, curiyeyaal, qoraa, fanaaniin, muusikyahano, majaajileystayaal iyo qeybo kale oo badan. Hobolada Waaberi waxay soo baxeen badhtamihii 1970kii, waxay wakhti yar ku noqdeen hormuudka fanka.
## Fanaaniinta Caanka ah
Hobolada Waaberi waxaa ku jiray qaar ka mid ah fanaaniinta ugu caansan gayiga Soomaaladi, kuwaasi waxaa ka mid ahaa:
* Maxamed Saleebaan Tubeec
* Hibo Nuura
* Xasan Aadan Samatar
* Xaliimo Khaliif Magool
* Maryan Mursal
* Cabdiqaadir Macalin Jubba

## Qoraalo La Xidhiidha
*Heeso Soomaali
*gitaar
*turunbo
*narso
*durbaan
*biyaano
*gabay
*hees
*laxan
*muusig
*qaaci
*qaraami

## Linkiyo Banaanka
* Tix iyo Tiraab
* tixaha heeso badan
* tixaha heeso qaaci, qaraami iyo kuwo cusub

* Agabka Muusiga 
* Oud Cafe
* shanqadha kabanka

## Tixraac
15 (tiro)

**15** waa habka qoraalka xisaabta ee tirada lambarka **Toban iyo shan**. 

= Liiska Tirada =

= Qoraalo La Mid Ah =
* Aasaaska Tiro
* Aasaaska Xisaabta
* Lambar
* Tiro
* Jajab
* Iskugeyn
* Iskudhufasho
* Kalagoyn
* Iskuqeybin
* Dhaban
* Kinsi
* 10ka Lambar ee u Horeeya Xisaabta
* Xisaab

= Xigasho =
Tirtir

::*Sidoo kale fiiri *
**Tirtir** (; ) waa masaxida iyo tuurista wax aan loo baahnayn ama faa'iido badan lahayn. Tirtirista waxaa loo isticmaala siyaabo badan taasi oo ku xidhan hadba xaalada lagu jiro.

## Isticmaalka Wikipedia

Guud ahaan dhamaan xarumaha Wikipedia lama ogola in lagu qoro qoraal aan lahayn tixraac iyo cadayn. Maqaalada dadku ka qoraan naftooda, meherad iyo wax aan caan ahayn waxaa si dhakhso ah u tirtira maamulka Wikipedia.

Maqaalkaaga waa la tirtiri hadii:
# bilaa cadayn yahay, isla markaana ka ka hadlayo wax aan caan ahayn.
# adiga naftaada ka qorto. (Xasuusnoow meeshan ma ahan meel la isku amaano)
# si qaab daran u qoran yahay.
# dad kale wax ka sheegayo. (Xasuusnoow caaydu waa dambi if iyo aakhiroba)
# hal dhinac u janjeedho. (Waa inaad si dhexdhexaad ah u qortaa maqaalka; ha taageerin hana ka soo horjeesan, laakiin dhexdhexaad ahoow.)

## Qoraalo Kale
* 
* 
## Linkiyo kale
* 
* 
## Tixraac
Soosali (midab)

::*Kani waa maqaal ku saabsan midabka soosali.



*'Soosali** ama **soosani** (; ) waa [[midab]] ka samaysan iskudhafka (iskudarka) labo midab oo kala [[casaan]] jaamud ah iyo [[buni]].  Marka laga fiiriyo muraayada (dhalada) [[Kumbuyuutar]]ka, waxaa midabkan laga sameeyaa iskudarka [[buluug]]a iyo casaanka.  


Marka la iskudhex daro sadexda midab ee [[Casaan]]ka, [[Cagaar]]ka iyo [[Buluug]]a ayaa sameeya midabo badan kuwaasi oo ka mid yahay midabkan ''soosali'' ah. Samayskaas dhexdiisa waxaa midabka soosali laga helaa buluuga iyo casaanka dhexdooda. Sidoo kale waxaa midabkan lagu helaa marka la kala goynayo (jarayo) midabada ayadoo la isticmaalayo habka afka qalaad lagu yidhaahdo **CMYK color model''', taasi oo midabkani ka soo dhex baxo cagaar, huruuda iyo madoowga.

Guud ahaan midabka soosali ah waxaa markii ugu horeeysay laga dhex helay iskudar midabo badan uu samaynayay saynisyahan Faransiis haa sanadkii 1859kii.

=Muuqaalka=
## Iskudarka Midabada

File:Aubergines.jpg
File:DoubleFuchsias wb.jpg
File:Magenta flower.JPG
File:Amethyst gem stone texture wwarby flickr.jpg
File:Fagus sylvatica f. purpurea 03 by Line1.JPG
File:Pflaumen.JPG
File:Duochrome super macro eye shadow by m.a.c., ben nye, and coastal scents..jpg
File:Purple triangle.svg|Saddex -xagalka violet



=Midabo Kale=

* Saddex -xagalka violet

=Tixraac=
* Light and Color

* Color
Sheeko

**Sheeko** (; ) waa soo gudbinta iyo ka waranka warar iyo macluumaad run ama khiyaali ah, kuwaasi oo ku saabsan dhacdo iyo marxalad wakhti la soo dhaafay dhacday. Sida caadiga ah sheekada waxaa lagu soo gudbiyaa qoraal ama hadal. Laakiin Sheeko Soomaaliga waxaa inta ugu badan lagu soo gudbiyaa si hadal ah.

= Sheeko Soomaali =
Sheeko Soomaali Sidoo kale loo yaqaano Sheeko Xariiro waa nooc ka mid ah sheekooyinka khiyaaliga, xaqiiqada ama dhacdooyinka laga sameeyay si looga helo madadaalo, Waxbarasho, waayoaragnimo iyo aqoon korodhsi.

sheekooyinka soomaalida waa ay faro badan yihiin waana ay kala xikmad badan yihiin waana ay kala soo jiidasho wacan yihiin sheekooyinka badanaa waxaa lagu maaweeliyaa caruurta badanaana waxaa lagu bilaabaa  (waabaa waxaa jiri jiray... ) 

sheekooyinku waxay iskugu jiraan kuwo khiyaali ah iyo kuwo xaqiiqo ah, sheekooyinka ay soomaalidu aad ka u yaqaanin waxaa ka mida: araweelo, cigaal shiidaad,  juxa, sheekooyinka xayawaanada,  sida waabaa waxaa jiri jiray diin iyo dawoco..., iyo kuwo kale.

=Qoraalo Kale=
*Filim
*Madadaalo
*Waxbarasho

=Linkiyo=
*Sheeko Soomaali qosol ah
*World Short Stories 

=Tixraac=
War

**War** (; ) waa soo gudbinta iyo ka waranka dhacdooyinka iyo macluumaadka xaqiiqada ah ee aduunka ka dhaca maalin kasta taasi oo lagu soo gudbiyo si maqal, muuqaal ama qoraal ah. Dunida maanta aad ayay casri u noqotey waxaana jira telefishano khaas u soo gudbiya wararka caalamka oo kali ah.
Kuwaasi waxaa ugu caansan:
*Al Jazeera
*BBC 
*VOA

= Idaacadaha Soomaaliga =
Idaacadaha dadka Soomaalidu ka heli jireen warka waxaa ugu caansan:
*BBC Soomaali
*VOA
*Idaacada Muqdisho
*Idaacada Hargaysa

=Linkiyo=
*Keydka Wararka Aduunka
*World Short Stories 
*Wararka diinta (1040 luqadood)

=Tixraac=
Run

**Run** (; ) waa sida ugu saxsan ee war ama xaalad tahay. Runta waxaa ka soo horjeeda been. Sidoo kale runtu waa sheegida xaqiiqada sida ugu saxsan ee dhacdo, war, marxalad iyo wixii la mid ah. Sida caadiga ah, inta ugu badan diimaha, filosofiga, iyo cilmigu wuxu aad u dhiirigeliyaan sheegida runta, iyo in qofku noqdo mid run sheeg ah oo sida xaqiiqada ah wax u sheega.

Diinta Islaamku waxay faraysaa dhamaan dadka muslimiinta ah ineey ahaadaan kuwo runsheeg ah, hadii kale waxay galayaan dembi lagu ciqaabi doono aakhirada.

Guud ahaan, runtu waa soo gudbinta iyo ka waranka dhacdooyinka iyo macluumaadka xaqiiqada ah ee aduunka ka dhaca maalin kasta taasi oo lagu soo gudbiyo si maqal, muuqaal ama qoraal ah.

Addoommada Ilaahay runta way jecel yihiin.

=Runta iyo Diinta =
Inta ugu badan diimaha aduunku waxay dadka faraan in runta la caadeysto. Hal diin oo run ah ayaa jirta. Markhaatiyaasha Yehowah waxay horumariyaan runta iyagoo xaqiijinaya xaqiiqooyinka.

=Qoraalo Kale=
*Filim
*Madadaalo
*Waxbarasho
*Sheeko

=Linkiyo=
* Miyaad Rabtaa Inaad Ogaatid Runta?
* Iimaan Run ah Waa Waddada Nolol Farxad Leh
* An Introduction to Truth by Paul Newall, aimed at beginners.

** Truth
** Coherence theory of truth
** Correspondence theory of truth
** Deflationary theory of truth
** Identity theory of truth
** Revision theory of truth
** Tarski's definition of truth
** Axiomatic theories of truth
* Heidegger on Truth (Aletheia) as Unconcealment
* History of Truth: The Greek "Aletheia"
* History of Truth: The Latin "Veritas"

=Tixraac=
Cabdi Deeqsi

::*Boga "[[Cabdi Sinimo]]" halkan ayaa laga soo toosiyay.*

**Cabdi Deeqsi Warfa** () caan ku ah **[[Cabdi Sinimo]]** wuxuu ahaa fanaan, heesa, halabuur, laxanmiiste, abwaan, muusigyahan aad loogu aqoonsaday horumarinta Fanka Soomaalida wakhti dadku aqoon badan u lahayn fanka. Cabdi Sinimo waxaa loo aqoonsaday **Aabaha Fanka Soomaaliyeed**, sababatoo ah wuxuu ahaa ninkii ugu horeeyay ee sameeyay qaabka heeso Soomaaligu maanta u dhaco, asaga oo abuuray laxanka iyo habdhaca aasaaska u ahaa qaaciga iyo qaraamiga caanka ah.
Cabd Deeqsi wuxuu ku dhashay tuulada Jarahorate, Awdal, Somaliland wakhti lagu qiyaaso 1920kii. Wuxuu heesaha iyo fanka bilaabay qiyaastii 1940kii goortaasi oo uu sameeyay kooxda iyo fanka Balwo.

## Hordhac
Cabdi Sinimo wuxuu dhashay sanadkii 1920kii tuulada Jaarahorato ee 25 miyl waqooyi-bari ka xigta magaalada Borama ee Gobolka Awdal, maanta ka mid ah Somaliland. Cabdi Sinimo waxaa la dhashay 18 caruur ah, wuxuuna ahaa wiilka afaraad ee reerka ugu wayn.
Qiyaastii 1944kii wuxuu magaalada Borama dhexdeeda ku abaabuley oo sameeyay kooxda Balwo, taasi oo soo bandhigtey fan iyo suugaantii ugu horeeysay ee dadka Soomaalidu maqleen wakhtigaasi.
## Taariikh
Sida warbixinta lagu hayo, Cabdi Deeqsi Warfa "Cabdi Sinimo" wuxuu ahaa dirawalka iyo mulkiilaha gaadhi xamuulka iyo dadka u kala qaada magaalada Borama iyo Djibouti. Qiyaastii sanadkii 1943kii ayaa Cabdi Sinimo baabuurkiisi ku jabay meel u dhow Banka Giriyaad, wakhtigaasi ayuu sameeyay ereyada heestii ugu horeeysay uu ku luuqeeyay asagoo ka shaqaynaya baabuurka ka xumaaday. Heestaasi waxaa la yidhaahdaa **Balwo**; waxayna noqotay magaca iyo bilowgii suugaanta cusub ee Soomaalida iyo kooxdii ugu horeeysay ee fanaaniin leh: Kooxda Balwo.

## Kooxda Balwo
Kooxda Balwo waxaa xubin ka ahaa:

* Cabdi Deeqsi Warfa (Cabdi Sinimo)
* Kobali Ashad
* Xuseen Aare Miicaad
* Xaashi Warsame
* Khadija Eye Dharar (Khadija Balwo)
* Nuriya Atiq

## Qoraalo La Xidhiidha
*Fanka Soomaalida
*Fanaan Soomaali
*Halabuur
*Filim
*Madadaalo
*Waxbarasho
*Sheeko

## Cadaymo
*
*

## Tixraac
3G

**3G** loo soo gaabiyay *third generation* ama *jiilka sadexaad* waa nidaam ay isticmaalaan habka isgaadhsiinta shirkadaha telefanada iyo internetka.
Balwo

**Balwo** () waa nooc ka mid ah heesaha Soomaalida. Balwo waa heesihii ugu horeeyay ee jacayl iyo kalgacal ku salaysan kuwaasi oo muusik loo garaaco. Markii ugu horeeysay, heesahan waxaa sameeyay Aabaha Fanka Soomaalida Cabdi Deeqsi Warfa. Heesaha Balwo waxay ka bilaabmeen magaalada Borama, gobolka Awdal wakhti lagu qiyaaso intii u dhaxaysay 1940 ilaa 1945kii.

## Hordhac
Balwo waa hab iyo qeyb ka mid ah heesaha iyo Fanka Soomaalida taasi oo ah aasaas iyo sal u ah habka heeso Soomaaliga casriga ah. Heesaha Balwo waxaa bilaabay koox uu aasaasay aabaha fanka Soomaalida Cabdi Sinimo wakhti qiyaastii ku beegan 1935kii.
## Taariikh
Sida warbixinta lagu hayo, Cabdi Deeqsi Warfa "Cabdi Sinimo" wuxuu ahaa dirawalka iyo mulkiilaha gaadhi xamuulka iyo dadka u kala qaada magaalada Borama iyo Djibouti. Qiyaastii sanadkii 1943kii ayaa Cabdi Sinimo baabuurkiisi ku jabay meel u dhow Banka Giriyaad, wakhtigaasi ayuu sameeyay ereyada heestii ugu horeeysay uu ku luuqeeyay asagoo ka shaqaynaya baabuurka ka xumaaday. Heestaasi waxaa la yidhaahdaa **Balwo**; waxayna noqotay magaca iyo bilowgii suugaanta cusub ee Soomaalida iyo kooxdii ugu horeeysay ee fanaaniin leh: Kooxda Balwo.

## Xubnaha Kooxda
Kooxda Balwo waxaa xubin ka ahaa:

* Cabdi Deeqsi Warfa (Cabdi Sinimo)
* Kobali Ashad
* Xuseen Aare Miicaad
* Xaashi Warsame
* Khadija Eye Dharar (Khadija Balwo)
* Nuriya Atiq

## Qoraalo La Xidhiidha
*Fanka Soomaalida
*Fanaan Soomaali
*Halabuur
*Filim
*Madadaalo
*Waxbarasho
*Sheeko

## Cadaymo
*
*

## Linkiyo Banaanka
* Agabka Muusiga 
* Oud Cafe
* shanqadha kabanka

## Tixraac
Biyaano

**Biyaano** (; ) (loogu dhawaaqo ˈpjaːno; waa ereyga **pianoforte** oo la soo gaabiyay, loogu dhawaaqaa pjanoˈfɔrt) waa nooc ka mid ah qalabka muusiga taasi oo leh muusig lagu duubay, kuwo diyaar ah, iyo faro badan oo la garaaco (taabto) si ay shanqadh u sameeyso. Biyaanada Waxaa loo garaacaa si loogu qurxiyo iyo macaaneeyo dhadhanka hees, gabay iyo ereyo loogu talogalay in dad lagu madadaaliyo.

Biyaanadu waa qalab muusig taasi oo leh faro la taabto si ay u samayso cod muusiko. Sida caadiga ah waxaa biyaanada loo isticmaala heesaha qaraamiga, kalaasiga iyo jaaska kuwaasi ooy u sameyso dhadhan la jaanqaadaya heesta. Sidoo kale, biyaanadu waxay ka mid tahay qalabka ugu qaalisan agabka muusiga, waxayna inta badan leedahay miisaan culus.

Biyaanadu waxay ka samaysan tahay qolof sare oo alwaax ah, xadhko bir ah, iyo tiro badan oo faro madoow iyo cadaan iskugu jira. 

Biyaanada waxaa alifey nin u dhashay wadanka Talyaaniga oo magaciisa la odhan jirey Bartolomeo Cristofori.

=Taariikh=

Biyaanadu waxay ka mid tahay qalabkii ugu horeeyay ee la sameeyay wakhtiyadii xadaaradu aadka u koraysay. Jaadii ugu horeeyay ee biyaano ah Waxaa sameeyay nin u dhashay wadanka Talyaaniga oo magaciisa la odhan jiray Bartolomeo Cristofori. 

Qarnigii 17aad wixii ka dambeeyay aad ayaa loo horumariyay biyaanada waxaana lagu daray faraha cadaanka iyo madowga ah ee maanta lagu yaqaano.

=Muuqaalka=

File:Klavier.png

File:My Keyboard.jpg

File:Steinway Vienna 011.JPG


=Qalabka Muusiga=
Guud ahaan Waxaa jira noocyo badan oo qalab muusig ah, kuwaasi Waxaa ugu caansan wakhti badan la soo isticmaali jirey kuwan:

****[[Kaban]]***
****[[Durbaan]]***
****[[Narso]]***
****[[Turunbo]]***
****[[Gitaar]]***
****[[Biyaano]]***

=Qoraalo La Xidhiidha=
*Heeso Soomaali
*gitaar
*turunbo
*narso
*durbaan
*biyaano
*gabay
*hees
*laxan
*muusig
*qaaci
*qaraami

=Linkiyo Banaanka=
* A World of Music at Your Fingertips
* A Classical Pianist Explains His Faith
*  Can You Tell the Difference?
* History of the Piano Forte , Association of Blind Piano Tuners, UK
* Section '''Table of Music Pitches''' of the Virginia Tech Multimedia Music Dictionary
* The Frederick Historical Piano Collection
* The Pianofortes of Bartolomeo Cristofori, Heilbrunn Timeline of Art History, The Metropolitan Museum of Art
* Five lectures on the Acoustics of the piano 
* Agabka Muusiga 
* Oud Cafe
* shanqadha kabanka

=Tixraac=
Khadija Qalanjo

**Khadiija Qalanjo** () waxay ahayd fanaanad, heesa, halabuur, laxanmiiste, qoobka ciyaar, muusigyahan aad loogu aqoonsaday horumarinta Fanka Soomaalida wakhti dadku aqoon badan u lahayn fanka. Sidoo kale, Khadiijo Qalanjo waxay ahayd boqorada quruxda haweenka Soomaaliyeed wakhtiyadii u dhaxeeysan 1975tii ilaa 1983kii.
Khadiija Qalanjo waxay ku dhalatay meel u dhow deegaanka Jirjir, Awdal, Soomaaliya wakhti lagu qiyaaso 1948kii. Waxayna heesaha biloowday qiyaastii dhowr iyo lixdankii.

= Hordhac =
Khadiija Qalanjo waxay ahayd gabadh dheer, midab quruxsan oo joog iyo jamaal leh, taasi oo indhaha daawadayaasha soo jiidata. Heesaha fanaanadu waxay u badnaayeen kuwo shukaansi iyo dareen leh.

= Qoraalo La Xidhiidha =
*Fanka Soomaalida
*Fanaan Soomaali
*Halabuur
*Filim
*Madadaalo
*Waxbarasho
*Sheeko

= Cadaymo =
*
*

=Tixraac=
Xasan Sheekh Mumin

**Xasan Muumin** () (dhashay 1931 - geeriyooday 16 Janaayo 2008) wuxuu ahaa abwaan, ruwaayadiiste, halabuur, laxanmiiste, qoraa, muusigyahan aad loogu aqoonsaday horumarinta Fanka Soomaalida wakhti dadku aqoon badan u lahayn fanka. Abwaanku wuxuu ku dhashay magaalada qadiimiga ah ee Saylac goor lagu qiyaaso 1931kii wuxuuna ku geeriyooday magaalada Oslo ee wadanka Norway sanadkii 2008dii. Abwaanku wuxuu ku aasan yahay magaalada Borama.

Abwaan Xasan Sheekh waxaa aad loogu xasuustaa ruwaayadaha uu sameeyay ee ka mid tahay *"Shabeel Naagood"*.

=Taariikh Kooban=
Abwaan Xasan Sheekh Muumin wuxuu ku dhashay magaalada qadiimiga ah ee Saylac wakhti lagu qiyaasay sanadkii 1931kii. Goortii uu abwaanku jiray sagaal sano ayaa asaga iyo qoyskiisa u guureen magaalada Borama oo iyadna ka mid ah isla gobolka Awdal. Waxbarashada Quraanka iyo tan kale wuxuu ka bilaabay isla magaalada Borama ilaa heer dugsi sare. 

Wakhtiyadii dhaqdhaqaaqa xoriyad doonka dhulka Soomaalida wuxuu Xasan Sheekh ku biiray ururka SYL (Somali Youth League), halkaasi oo uu ka mid noqday gudida kala wada ururka. Badhtamihii 1950kii wuxuu sameeyay oo soo shaac saaray gabaygii ugu horeeyay ee uu si rasmi ah u sameeyo.

= Qoraalo La Xidhiidha =
*Fanka Soomaalida
*Fanaan Soomaali
*Halabuur
*Filim
*Madadaalo
*Waxbarasho
*Sheeko

= Cadaymo =
*
*

=Tixraac=
Casab

**Cassab** ama **Caseb** (Tigrenya: ዓሰብ; **; ; ) waa caasimad xeebeed leh dekad taasi oo ku taala gobolka Koonfurta Bada Cas ee wadanka Eritrea.

=Qoraalo Kale=
*Casmara
= Link =
 
* Vergleich Strom Anbieter

=Tixraac=
Majaajilo

**Majaajilo** (; ) waa bandhig faneed iskugu jira qosol, shactiro, madadaalo, sheeko iyo ruwaayadeyn, kaasi oo loogu talogalay in lagu madadaaliyo dad. Majaajilada waxaa lagu soo bandhiga meel masrax ah, filim la qabtey, cod la duubay iyo qaabab kaleqaar kale.

Guud ahaan waxaa majaajilada waxaa marka hore alifa abwaan, halabuur ama qof asaga laftiisu majaajileyste ah, ka dib waa la qoraa, waxaana lagu daraa sheekooyin, muusig, iyo majaajilo ilaa ugu dambeynta loo dhiibo fanaaniin iyo jilaa soo bandhiga ruwaayadaas.

=Taariikh=
Majaajilada, ruwaayadaha iyo guud ahaan Suugaanta waxaa tan iyo wakhti hore loo samayn jiray si habsami iyo halabuur leh.
Majaajiladu waxaa lagu daraa ruwaayadaha Af Soomaaliga waxayna bilaabmeen badhtamihii qarnigii 20aad.

=Majaajilo iyo Ruwaayadaha Caanka=
* ***Shabeel Naagood***
****If iyo AakhiroAakhiro***
****Habloyahow Hadmaad Gursan doontaan?***
****Romeo and Juliet*** (ruwaayada ugu caansan Ingiriis ka)

=Qoraalo La Xidhiidha=
*Heeso Soomaali
*gitaar
*turunbo
*narso
*durbaan
*biyaano
*gabay
*hees
*laxan
*muusig
*qaaci
*qaraami

=Linkiyo Banaanka=
* Agabka Muusiga 
* Oud Cafe
* shanqadha kabanka

=Tixraac=
Alifbeet

**Alifbeet** (; ) waa nidaam xarfo loo habeeyay si kala horeeysa taasi oo loo isticmaalo in lagu qoro hal luuqad ama luuqado badan. Alifbeetku waa aasaaska dhamaan wax qorista far. Tusaale ahaan, Af Soomaaligu wuxuu leeyahay dhowr nooc oo Far Soomaali ah, laakiin waxaa si sharci ah loo isticmaala qaabka *laatiiniga* oo dowlada Soomaaliya sharciyeysay horaantii sanadihii 1970kii.

## Jaadyada Alifbeetka

File:Ba`alat.png
File:Ethiopic genesis.jpg
File:A Specimen by William Caslon.jpg
File:ZographensisColour.jpg


## Qoraalo Kale
*Far
*Far Soomaali
*Soomaali Alifbeet
*Qoraal
*Farta Boorama
*Farta Cismaaniya
*Farta laatiinka
* Alifbeetada indhoolayaasha

## Linkiyo kale

* The Origins of abc
* "Language, Writing and Alphabet: An Interview with Christophe Rico",  *Damqātum 3* (2007)
* Michael Everson's Alphabets of Europe
* Evolution of alphabets , animation by Prof. Robert Fradkin at the University of Maryland
* How the Alphabet Was Born from Hieroglyphs —Biblical Archaeology Review

* An Early Hellenic Alphabet 

## Tixraac