open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Achieng Oneko

**Ramogi Achieng Oneko** (1920–2007) wuxuu ahaa halgamaa iyo siyaasi u dhashay Kenya oo u dagaallamay xorriyadda, waxaana loo arkaa inuu ahaa geesi qaran oo ka soo jeeda Kenya.

## Xarigga
Oneko wuxuu ka mid ahaa lix dagaalyahan oo xorriyad doon ah oo ay dowladdii gumeysiga Ingiriiska ku xirtay Kapenguria sanadkii 1952. Xubnaha kale ee kooxda, oo loo yaqaanay " Kapenguria Lix " waxay ahaayeen Jomo Kenyatta , Paul Ngei , Bildad Kaggia , Kungu Karumba iyo Fred Kubai . Waxaa la xiray iyadoo lagu eedeeyay inay xiriir la leeyihiin dhaqdhaqaaqa fallaagada Mau Mau Oneko waxaa lagu soo oogay dacwad ah "Eedeysane Lambarka 3aad." Ka dib markii la xukumay, lixdooduba waxay racfaan ka qaateen xukunka.
Garsoorayaasha racfaanka waxay ogaadeen in Oneko inta badan lagu helay dambi culus oo ku saabsan kulan KAU ah oo uu ka qaybgalay Hadallada shirka ka soo baxay waxay u badnaayeen Kikuyu, taas oo uusan fahmin waqtigaas. Inkasta oo garsoorayaashu ay ka cafiyeen dacwadaha 15-kii Janaayo 1954, haddana wuxuu weli ku jiray xabsiga Kapenguria Shanta kale
Waxaa la sii daayay sagaal sano ka dib, sanadkii 1961, laba sano ka hor inta aysan Kenya xornimada qaadan.
## Siyaasadda
Doorashadii ugu horreysay ee baarlamaanka waxaa la qabtay markii xornimada la qaatay 1963-kii, Achieng Oneko-na wuxuu ku guuleystay kursiga Degmada Nakuru Jomo Kenyatta wuxuu noqday madaxweynihii ugu horreeyay ee Kenya, wuxuuna dhawaan u magacaabay Wasiirka Warfaafinta, Warbaahinta iyo Dalxiiska ee Achieng Oneko. Si kastaba ha ahaatee, 1966-kii Oneko wuxuu ka tagay dowladda wuxuuna ku biiray Ururka Dadka Kenya ee cusub , oo ah xisbi hantiwadaag ah oo uu hoggaaminayay saaxiibkiis Oginga Odinga .
## Tixraac
 Halganka Achieng Onekos 

 Siyaasadda iyo Xildhibaanada Kenya 1944–2007
Mũkoma wa Ngũgĩ

**Mũkoma wa Ngũgĩ** (wuxuu dhashay 1971) waa gabyaa, qoraa, iyo aqoonyahan u dhashay Kenya. Waa bare sare oo ku takhasusay suugaanta Ingiriisiga ee Jaamacadda Cornell iyo aasaasihii Abaalmarinta Safal-Cornell Kiswahili ee Qorista Afrika. Aabihiis waa qoraaga Ngũgĩ wa Thiong'o . Qoyskiisa waxaa si weyn u saameeyay caburintii Ingiriiska ee kacaankii Mau Mau .
## Nolosha hore iyo waxbarashada
Mũkoma wuxuu ku dhashay 1971 Evanston, Illinois , Mareykanka, laakiin wuxuu ku soo barbaaray Kenya, ka hor inta uusan ku laaban Mareykanka waxbarashadiisa jaamacadeed Wuxuu haystaa shahaadada BA ee cilmiga siyaasadda ee Kulliyadda Albright iyo shahaadada MA ee qoraalka hal-abuurka ee Jaamacadda Boston . Wuxuu shahaadada PhD ka qaatay Jaamacadda Wisconsin ee Madison , halkaas oo uu ku takhasusay sida su'aalaha Ingiriisiga la oggol yahay iyo kuwa aan la oggolayn, ama Ingiriisiga caadiga ah iyo kuwa aan caadiga ahayn, ay u saameeyeen bilicda suugaanta ee Boqortooyada Ingiriiska ee Jacaylka iyo Afrika xilligii Xorriyadda. 
## Tixraac
"Waaxda Ingiriisiga ee Jaamacadda Cornell | Dadka"

"Penguin Books SA waxay ku dhawaaqday liiska musharaxiinta abaalmarinta Penguin ee Qorista Afrika"  

"Kala furfur Dawlada Dhexe: Geerida Boqoradda Elizabeth waxay ku kallifaysaa in la xisaabiyo waagii gumeysiga ee Afrika"
Nanjala Nyabola

**Nanjala Nyabola** waa qoraa reer Kenya ah, falanqeeye siyaasadeed, iyo dhaqdhaqaaqe, oo fadhigeedu yahay Nairobi , Kenya.
## Xirfad
Nyabola waxay si ballaaran wax uga qortaa bulshada Afrika iyo siyaasadda, tignoolajiyada, sharciga caalamiga ah, iyo feminism-ka ee daabacaadaha tacliinta iyo kuwa aan tacliinta ahayn. Buuggeedii ugu horreeyay ee Dimuqraadiyadda Dijitaalka ah, Analogue Politics: How the Internet Era is Transforming Kenya ( Zed Books , 2018) waxaa lagu tilmaamay "mid ay tahay in dhammaan cilmi-baarayaasha iyo saxafiyiinta wax ka qoraya Kenya maanta
Nyabola waxay ku qaadatay Deeqda Waxbarasho ee Rhodes Kulliyadda Harris Manchester , Jaamacadda Oxford sannadkii 2009, wuxuu ka mid ahaa kooxdii ugu horreysay ee 2017 ee Foreign Policy Interrupted Fellows, wuxuuna ahaa Xubin Barnaamijka Nonfiction Fellow ee Logan 2017 ee Machadka Carey ee Global Good 
Nyabola wuxuu ka mid yahay guddiga Amnesty International Kenya.
## Tixraac
"Ardayda Abaalmarinta ayaa u soo baxay inay helaan Abaalmarinta"

"Dimuqraadiyadda Dijitaalka ah, Siyaasadda Analogga: Sida Waagii Internetka uu u Beddelayo Siyaasadda Kenya"
Wanjeri Nderu

**Wanjeri Nderu** (dhashay 1979) waa u dhaqdhaqaaqa xuquuqda aadanaha oo ka soo jeeda Kenya .
## Taariikh Nololeed
Nderu waxay dhalatay 1979 waxayna ku kortay Nairobi Waxay dhigatay Dugsiga Hoose ee Racecourse ee Kariakor, Akadeemiyada Mountain View ee Thika ka dibna Dugsiga Sare ee Gabdhaha Kahuhia Wacyigelinteeda siyaasadeed waxay bilaabatay carruurnimadeedii, markii hantideeda la weeraray iyadoo qayb ka ah rabshadihii 'Saba Saba Waxay ka baratay saxaafadda baahinta Machadka Isgaarsiinta Dadweynaha ee Kenya, ka hor inta aysan shaqo ka bilaabin 2005 warshadaha caymiska
Sannadkii 2013, Nderu waxay ka tagtay warshadaha caymiska iyadoo fikradda ah inay iskaa wax u qabso ugu shaqeyso ururada caddaaladda bulshada muddo hal sano ah Waa xilligan markii ay bilowday dhaqdhaqaaqeeda Si ay u maalgeliso dhaqdhaqaaqeeda una taageerto qoyskeeda, waa lataliye iskiis u shaqeysta oo u shaqeeya ururada qaybta saddexaad Waa Kikuyu waxayna guursatay afar carruur ah.
## Tixraac
"Wanjeri - Xarunta Xuquuqda Aadanaha ee La Adeegsaday, Jaamacadda York"

"Kenya: Hal qof oo dumar ah oo si aan kala joogsi lahayn ugu dagaallamaya xuquuqda aadanaha iyadoo ay jiraan hanjabaado iyo aargoosiyo"
Koigi wa Wamwere

**Koigi wa Wamwere** (wuxuu ku dhashay 18 Diseembar 1949 gudaha Rugongo , Degmada Nakuru ) waa siyaasi Kenyan ah, u dhaqdhaqaaqa xuquuqda aadanaha, wariye iyo qoraa. Koigi wuxuu caan ku noqday inuu ka soo horjeesto labada talis ee Jomo Kenyatta iyo Daniel arap Moi , oo labaduba u diray xabsiga.
## Nolosha hore
Aabaha Koigi, Wamwere , wuxuu ka soo jeeday Degmada Kiambu . Si kastaba ha ahaatee, sanadkii 1915, dowladdii gumeysiga Ingiriiska waxay ku dhawaaqday in dhammaan dhulka Kenya ay leeyihiin dadka degan. Natiijo ahaan, dhowr qof oo Kikuyu ah ayaa dhulkoodii laga qaaday. Aabaha Koigi (oo markaas ahaa 4 jir) iyo qoyskiisa ayaa ka mid ahaa dadkii la barakiciyay waxayna u guureen Gobolka Rift Valley , oo ah meel ay dhaqan ahaan ku noolaayeen dadka Maasai . Hooyada Koigi Wangu , waxay ka baxsatay guur qasab ah waxayna ku dhammaatay Rift Valley, si qasab ah ayayna ula guursatay aabihiis. Waxay dhaleen sagaal carruur ah, Koigina wuxuu ahaa kan ugu weyn. Aabaha Koigi wuxuu u shaqeynayay waaxda kaymaha gumeysiga.
## Tixraac
I Diiday In aan Dhinto: Safarkayga Xorriyadda

Qowmiyad Xun: Laga bilaabo Eex ilaa Xasuuqii, Warbaahinta Furan (2003)

 Natiijooyinka doorashadii baarlamaanka ee 1997
Makena Onjerika

**Makena Onjerika** (dhashay 1980-meeyadii) waa qoraa reer Kenya ah, oo ku guuleysatay Abaalmarinta Caine ee Qorista Afrika ee 2018 , taasoo ka dhigaysa qoraagii afraad ee ka soo jeeda waddankeeda oo sidaas sameeya—ka dib markii Binyavanga Wainaina ay ku guuleysteen 2002 iyo Yvonne Adhiambo Owuor sanadkii 2003, iyo Okwiri Oduor sanadkii 2013.
## Xirfad
Bishii Luulyo 2018, Makena waxay ku guuleysatay Abaalmarinta Caine ee Qorista Afrikaanka ee 2018 - oo inta badan lagu tilmaamo abaalmarinta suugaaneed ee ugu horreysa Afrika, sheekadeeda gaaban ee cinwaankeedu yahay "Fanta Blackcurrant", oo lagu daabacay joornaalka Wasafiri (2017). Guddoomiyaha guddiga garsoorka ee Abaalmarinta Caine, qoraa iyo qoraa u dhalatay Itoobiya-Mareykan oo abaal-marin ku guuleystay, Dinaw Mengestu , ayaa ku dhawaaqday Makena inay ku guuleysatay abaalmarinta £10,000 casho abaalmarin ah Xafladda ayaa markii labaad lagu qabtay Aqalka Senate-ka ee Jaamacadda London , iyadoo lala kaashanayo SOAS iyo Xarunta Daraasaadka Afrika. Mengestu wuxuu sheekada ku ammaanay hadalladiisa, isagoo leh: "...ku guuleystayaasha Abaalmarinta Caine ee sanadkan waa kuwo aad u daran sida ay u yimaadaan - sheeko la been abuuray laakiin aan lagu qeexin waddooyinka Nairobi , sheeko u taagan in ka badan markhaati kaliya. 'Fanta Blackcurrant' ee Makena Onjerika ayaa maamusha naxwaha iyo qaab-dhismeedka ay iyadu samaysay, mid ka fogeysa raad kasta oo dareen ah oo u janjeera sheeko ku mashquulsan kaftankeeda, murugadeeda iyo isku dhowaanshaheeda.
## Tixraac
"Guuleystaha 2018 - Makena Onjerika (Kenya)"  

 "Makena Onjerika oo la guddoonsiiyay Abaalmarinta Caine 2018, waa ku guulaystihii 4aad ee Kenya"

 "Makena Onjerika oo u dhalatay Kenya ayaa ku guuleysatay Abaalmarinta Caine ee Qorista Afrika ee 2018"
Wahu

**Rosemary Wahu Kagwì** , (waxay dhalatay Maarso 22, 1980) oo si xirfadeysan loogu yaqaanay magaca Wahu , waa heesaa-heeseeye Kenyaan ah, horey u soo noqotay moodel moodada, atariisho, iyo ganacsade.
## Nolosha hore iyo waxbarashada
Wahu waxay dhigatay Dugsiga Hoose ee Isbitaalka Hill waxayna u gudubtay Dugsiga Sare ee Precious Blood, kaas oo ku yaal Riruta . Intii ay dugsiga ku jirtay, waxay qortay heesteedii ugu horreysay Waa ardayad hore u ahayd moodel iyo Jaamacadda Nairobi , iyadoo ka qalin jabisay shahaadada Bachelor of Arts ee Xisaabta iyo Isgaarsiinta.
## Xirfad
Wahu waxay shaqadeeda muusigga bilowday 2000. Waxay soo saartay heesteedii ugu horreysay ee "Niangalie" taasoo si wanaagsan loogu soo dhaweeyay Afrika iyo caalamkaba. Saddexdeeda heesood ee ugu horreeyay waxay ahaayeen "Niangalie", "Esha" iyo "Liar Wahu waxay sii daysay heesteedii ugu horreysay ee weyn, "Sitishiki" qiyaastii 2005 Qaar ka mid ah muusiggeeda waxaa soo saaray DJ-yada Ogopa Wahu waxay madadaalisay dhagaystayaal badan oo Kenyan iyo Afrikaan ah sida Kleptomaniacs, Fally Ipupa , Nonini , Nameless , Wyre , Qqu , iyo P-Unit . Waa qofka ugu horreeya ee ku guuleystay Abaalmarinta Muusiga Afrika ee MTV 2008 , qaybta Fanaaniinta Haweenka ugu Fiican. Intaa waxaa dheer, waxay ku guuleysatay Abaalmarinta Muusiga Pearl of Africa , Abaalmarinta Chaguo La Teeniez iyo Abaalmarinta Muusiga Kisima Warshadaha jilitaanka, Wahu waxay door hoggaamineed ka ciyaartay taxanaha telefishanka Tazama Sannadkii 2017 waxay soo saartay hees cusub oo injiil ah oo la yiraahdo "Sifa Sannadkii 2013, waxay billowday ganacsigeeda qurxinta, Afrosiri Salon, kaas oo bixiya adeegyo sida spa, timaha, manicure, iyo adeegyada pedicure. 
## Nolosha shaqsiyeed
Waxay guursatay David Mathenge oo loo yaqaan Nameless , oo ah muusikiiste kale oo Kenyan ah oo abaal-marin ku guuleystay Waxay leeyihiin saddex gabdhood. Heesteedii ugu weyneyd ee ay qaaday ilaa maanta oo ah "Sweet Love" waxay u hibeeyay gabadheeda curadka ah, Tumiso.
## Tixraac
"#WCW: Wahu Kagwi - Muusigga, Guurka iyo Hooyada"

 La shaaciyay: Dadka caanka ah ee ugu saameynta badan Kenya

"Ku guuleystayaasha Abaalmarinta Kisima 2008/2009 ayaa la shaaciyay!"

"Wahu wuxuu ka tagayaa muusigga cilmaaniga ah, wuxuu xaqiijinayaa inuu dib u dhashay - FIIDIYOOW"
Moraa Gitaa

**Moraa Gitaa** waa qoraa u dhalatay Kenya, waxayna ku dhalatay Mombasa . Sidoo kale waa cilmi-baare ku takhasusay Daraasaadka Nabadda iyo Xallinta Khilaafaadka, u doodda dhaqanka iyo madaxa farshaxanka. Waa qoraaga sheekooyinka YA ee aan ka hadalno arrintan , The Kigango Oracle , Hila iyo The Shark Attack .
## Xirfad
Buuggii ugu horreeyay ee sheekooyinka dadka waaweyn ee Gitaa, Crucible for Silver iyo Furnace for Gold , wuxuu diiradda saarayaa laba jilayaal: Lavina, oo ah haweeney Afrikaan ah oo Kenyan ah oo la nool HIV , iyo Giorgio, oo ah nin Talyaani ah oo Lavina ay fasax ku tagtay Malindi oo ku taal xeebta Kenya Buugga labaad ee Gitaa waa Shifting Sands 
Crucible for Silver and Fountace for Gold waxaa dhaleeceeyay culimadu inay tahay dib-u-akhris iyo dib-u-qoris jinsiga ah waqtiyada HIV  Shaqadeeda Shifting Sands waxay heshay dib-u-eegis wanaagsan oo ku jirta Nairobi Star oo ay qortay Khainga O' Okwemba, oo tiri: "Waa kan qoraa leh dulqaad, dulqaad iyo anshax loo baahan yahay si loo abuuro jilayaal muuqda. Waa kan qoraa Kenyan ah oo casri ah oo awood u leh inuu la yaabiyo oo uu ku sasabo akhristaha sheeko si xirfad leh loo qoray oo dhalaalaysa.... Shifting Sands waa wax ay tahay in ardayda suugaanta ay akhriyaan." Sheekooyinka Gitaa waxay diiradda saaraan xubnaha nugul, kuwa aan la siinin adeegga, kuwa la takooro iyo kuwa la takooro ee bulshada Afrika ee casriga ah
Sheekooyinka aan khayaaliga ahayn iyo kuwa gaagaaban ee Gitaa ayaa lagu soo bandhigay Joornaalka Kala-guurka ee Jaamacadda Harvard , PEN OutWrite ee PEN International , IFLAC'S Peace & Anti-Terror Anthology, Spotlight Publisher's Sugitaanka iyo Sheekooyin Kale, Creatives Garage Anthology, dhowr Author Me Anthologies, dhowr G21 The World's Magazine Anthologies oo ay ku jiraan Africa Fresh! New Voices from the First Continent , The African Magazine, iyo Hekaya Initiativ
Sannadkii 2014, James Murua wuxuu Gitaa ku daray liiska 39 qoraa oo Afrikaan ah oo ugu sarreeya oo da'doodu ka yar tahay 40 sano oo ku qoraya Ingiriisiga. 
## Tixraac
"Naqdi ku saabsan Saaxiibtinimada Jinsiyadda iyo Qabiilka oo ka kooban laba sheeko oo Kenyaan ah"  

"Kenya: Buugaag: Qorayaasha Kenya oo Dood Furan ka yeeshay Xuduudaha Musuqmaasuqa Cusub"

"39 Qoraa oo Afrikaan ah oo ugu Sarreeya Luqadda Ingiriisiga oo ka yar 40 sano"

ALPC Anthology 'Helitaanka Aasaaska iyo Sheekooyinka Kale
Amina Abubakar

*'KeAmina Abubakar*X waa barefisoor sare oo Kenyaan ah oo ku takhasustay cilmi-nafsiga iyo caafimaadka dadweynaha ee Jaamacadda Pwani . Waa cilmi-baare ka tirsan Machadka Cilmi-baarista Caafimaadka ee Kenya . Cilmi-baaristeedu waxay tixgelisaa dib-u-dhaca koritaanka ee carruurta qaba HIV , nafaqo-xumada iyo duumada . Waa xubin sharafeed ka tirsan Jaamacadda Oxford .
## Nolosha hore iyo waxbarashada
Abubakar wuxuu shahaadada koowaad ee waxbarashada ka qaatay Jaamacadda Moi , ka dibna wuxuu bartay cilmiga nafsiga waxbarashada Jaamacadda Kenyatta Waxay PhD-deeda ka dhammaysatay Jaamacadda Tilburg sannadkii 2008. Cilmi-baaristeedu waxay eegtay arrimo gacan ka geystay khatarta iyo adkeysiga carruurta yaryar ee ku nool Afrikada Saxaraha ka hooseeya Waxay ahayd dhakhtarad ka tirsan jaamacadda Utrecht iyo Machadka Cilmi-baarista Caafimaadka ee Kenya .
## Cilmi-baaris iyo shaqo
Sannadkii 2014, Abubakar wuxuu ku biiray Jaamacadda Lancaster isagoo ah Marie Curie Fellow Waxay haysataa abaalmarinta Golaha Cilmi-baarista Caafimaadka ee Waaxda Horumarinta Caalamiga ah ee Hogaamiyeyaasha Cilmi-baarista Afrika Waxay samaysay istaraatiijiyado lagu aqoonsanayo, lagula socdo loona dhaqan celinayo carruurta halista ku jira Waxay samaysay daraasad ku saabsan sida arrimaha macnaha guud ay u saameeyaan fayoobaanta in ka badan 7,000 oo dhallinyaro ah oo ku kala baahsan 24 waddan Waxay aqoonsatay faragelinno guul leh oo lagu taageerayo horumarka nafsiga ah ee carruurta qaba HIV ee Bariga Afrika. Waxay ogaatay inaysan jirin wax xiriir ah oo ka dhexeeya calaamadaha niyad-jabka ee hooyooyinka iyo natiijooyinka caafimaad ee carruurta Afrika
Abubakar waxaa loo magacaabay bare sare oo ka tirsan Jaamacadda Pwani sanadkii 2016 Waa madaxa kooxda cilmi-baarista neerfaha ee Kilifi . Waxay ahayd ku guuleysataha abaalmarinta Royal Society Pfizer Award sanadkii 2016 Sannadkii 2017 waxay daabacday Buug-gacmeedka Sayniska Horumarinta ee La Adeegsaday ee Saxaraha Hoose ee Afrika Sannadkaas waxaa loo magacaabay Xubin ka tirsan Akadeemiyada Sayniska Afrika .
## Tixraac
"Dhaqanka iyo Horumarinta Aadanaha"

"Qiimaynta Natiijooyinka Koriinka ee Carruurta ka yimid Kilifi, Kenya, Iyadoo la raacayo Kahortagga Suuxdinta Duumada Maskaxda"

"Carruurta halista ugu jira dib u dhaca koritaanka waxaa lagu aqoonsan karaa gabowga, miisaan la'aanta, caafimaad darrada, waxbarashada hooyada oo yar ama cuf-isjiidadka oo sarreeya"

"Waxqabadka Carruurta Uurka Kahor Ku Dhacay HIV ee Hawsha A-Not-B ee Kilifi, Kenya: Daraasad Hordhac ah"
Elizabeth Gitau

**Elizabeth Gitau** sidoo kale Elizabeth Gitau-Maina (waxay dhalatay qiyaastii  1988 ), waa dhakhtar Kenyan ah iyo madaxa fulinta shirkadaha , waana madaxa fulinta ee Ururka Caafimaadka Kenya, oo ah ururka warshadaha qaranka ee hiigsanaya u doodidda iyo ilaalinta danaha dhakhaatiirta caafimaadka ee ka shaqeeya dalka.
## Asalka iyo waxbarashada
Gitau waxay ku dhalatay Kenya qiyaastii  1988. Waxay ka qalin jabisay Jaamacadda Nairobi iyadoo haysata shahaadada Bachelor of Medicine iyo Bachelor of Surgery (MBChB) sannadkii 2012. Waxay sii wadatay inay shahaadada Master of Business Administration ka qaadato Jaamacadda Strathmore ee Nairobi sannadkii 2016. Sannadkii 2017, waxaa la siiyay deeq waxbarasho oo ka timid Adeegga Isweydaarsiga Waxbarashada Jarmalka (Jarmal: Deutscher Akademischer Austauschdienst) (DAAD), si ay wax ugu barato Jarmalka, halkaas oo ay ka qaadatay Koorsada Habka Cilmi-baarista & Maareynta Mashruuca ee Jaamacadda Sayniska ee Hamburg . 
## Xirfad
Ka dib markii ay ka qalin jabisay dugsiga caafimaadka, iyo ka dib tababarkii qasabka ahaa, waxay ka shaqaynaysay sarkaal caafimaad Isbitaalka Degmada Muranga muddo ku dhow laba sano ilaa Diseembar 2014. 
Laga bilaabo Abriil 2019, Gitau wuxuu macallin sare ka ahaa Kulliyadda Tababarka Caafimaadka ee Kenya , oo ah dugsi tababara saraakiisha caafimaadka (oo hore u ahaan jiray kaaliyeyaal caafimaad ) heer diblooma, oo xaruntiisu tahay xarunta jaamacadda ee magaalada Thika 
Iyada oo ah madaxa fulinta ee cusub ee Ururka Caafimaadka Kenya, waxay xilka kala wareegtay Stellah Wairimu Bosire-Otieno , oo hogaamineysay ururka laga bilaabo 2017 ilaa 2019. Hore, Gitau waxay ahayd khasnajiga Waaxda Caafimaadka ee Gobolka Nairobi (KMA) Bishii Maarso 2021, iyadoo uu socday cudurka faafa ee COVID-19 , Gitau wuxuu dhaleeceeyay Kenya inay mudnaanta siiso tallaallada diblomaasiyiinta marka loo eego shaqaalaha daryeelka caafimaadka iyo waayeelka
Bishii Maarso 2023, Dr Elizabeth Gitau waxaa loo magacaabay inay ka mid noqoto guddiga Golaha Dhakhaatiirta Caafimaadka iyo Ilkaha ee Kenya (KMPDC), iyadoo xubin ka ah Sidoo kale waa xubin iyo isuduwaha Shabakadda Dhakhaatiirta Da'da Yar .
## Tixraac
"Guddiga Dhakhaatiirta ayaa doortay guddoomiyaha haweeneydii ugu horreysay"

"Golaha Dhakhaatiirta Caafimaadka iyo Dhakhaatiirta Ilkaha ee Kenya: Dr. Elizabeth Gitau-Maina" 

"Xubnaha cusub ee guddiga KMPDC ayaa xafiiska la wareegaya, iyagoo lagu qasbay inay ilaaliyaan anshaxa xirfadeed"
Taariikhda Axmed guray iyo gaalada eri

Imaam axmed gurey wuxuu ahaa shiikh faafiya diinta islaamka iyo suldaan wuxuu ahaa hogaamiye aad ugu halgamay difaaca diinta islaamka iyo umadda islaamka ah ee uu kasoo jeeday

Imaamku wuxuu ka soo jeedaa soomaaliya gaar ahaan beesha Daarood 

saldanadiisii waxaa amaanduule u ahaa Faarax Cismaan oo lagu naanaysi jiray gaalaeri Cismaan 

Gaala eri oo isna kasoo jeeda Soomaalida gaar ahaan beesha Daarood wuxuu magaca kulabaxay dagaalkii kaartada ee bariga Soomaaliya
Moses Rugut

**Prof. Moses Kipng'eno Rugutt** OGW (wuxuu dhashay 22 Agoosto 1956) waa Saynisyahan Cilmi-baaris oo Kenyan ah , waana Madaxa Fulinta ee Guddiga Qaranka ee Sayniska, Teknolojiyadda iyo Hal-abuurka Prof. Rugutt waxaa loo magacaabay jagadaas 2014 isagoo ka soo shaqeeyay jagooyin kale oo sare oo ka tirsan Dowladda Kenya.
## Nolosha hore
Rugutt wuxuu ku dhashay Soliat Location, Soin Division ee Degmada Kericho ee xilligaas.
## Waxbarashada
Wuxuu dhiganayay Dugsiga Sare ee St. Patricks, ka dibna wuxuu ku qaatay Degmada Elgeyo Marakwet waxbarashadiisa Sare, wuxuuna u gudbay Jaamacadda Nairobi si uu u sii wato Shahaadada Koowaad ee Sayniska ee Daawada Xoolaha (1983). Wuxuu haystaa Shahaadada Masterka ee Sayniska Xoolaha ee Tropical Veterinary Science oo ka qaatay Jaamacadda Edinburgh (1992) iyo Shahaadada PhD ee Cilmi-baarista Xoolaha ee Jaamacadda Glasgow (1999).
## Adeegga Dadweynaha
Rugutt wuxuu ka soo shaqeeyay jagooyin kala duwan oo ka tirsan adeegga dadweynaha, kuwaas oo muddo ka dib ku jiray guddiyo dhowr ah. Wuxuu ka soo shaqeeyay Guddiga Shaybaarka Xakamaynta Tayada Qaranka, Ururka Cilmi-baarista Beeraha iyo Xoolaha Kenya, Xubin Guddiga Diiwaangelinta Daroogada ee Guddiga Farmashiyaha iyo Sunta tan iyo 1999 iyo Matxafyada Qaranka ee Kenya.
Waxa kale oo uu ahaa Saynisyahankii Cilmi-baarista ee ugu Sarreeyay ee KARI-gii burburay ee laga saaray wargeysyada, waxaana ku xigeen u noqday hay'ad dawladeed oo cusub oo la aasaasay oo KALRO ah iyo Sarkaalka Cilmi-baarista ee Wasaaradda Tacliinta Sare, Sayniska iyo Teknolojiyadda ka hor inta aan loo magacaabin Ku-xigeenka Xoghayaha Golaha Qaranka ee Sayniska iyo Teknolojiyadda oo ahaa kii ka horreeyay Guddiga Qaranka ee Sayniska, Teknolojiyadda iyo Hal-abuurka. Kadib wuxuu noqday Agaasime Ku-xigeenka Guud ee Guddiga Qaranka ee Sayniska Teknolojiyadda markii la aasaasay 2013. Waxaa la guddoonsiiyay Ammaanta Madaxa Dawladda sannadkii 2008 adeeggiisii ​​sharafta lahaa ee uu u hayay qaranka ka dibna waxaa la guddoonsiiyay Amarka Dagaalyahankii Weyn, OGW sannadkii 2016.
## Tixraac
"Moses Rugutt waxaa loo magacaabay madaxa Nacosti"

"Waxyaabaha uu Qoraagu yahay "Rugutt, Moses Kipngeno Arap" - Iftiimin: Theses"

"Haweeney Kenyan ah Cadadka 31"
Eric Njuguna

**Eric Damien Njuguna** (wuxuu dhashay qiyaastii 2002) waa u dhaqdhaqaaqa cimilada ee ka soo jeeda Kenya .

Njuguna waxay bilaabeen dhaqdhaqaaqooda cimilada sanadkii 2017 ka dib markii abaaro ba'an ay ka dhaceen Nairobi ay saameeyeen biyaha iskuulkooda iyagoo abaabulay kooxda Zero Hour ka dibna Jimcaha loogu talagalay Future Kenya Bishii Agoosto 2021, Njuguna waxay si wadajir ah u qortay qoraal ay la qortay Greta Thunberg , Adriana Calderón , iyo Farzana Faruk Jhumu kaas oo lagu daabacay The New York Times Qoraalkooda ay wada qoreen wuxuu iftiimiyay warbixin ay soo saartay UNICEF sanadkii 2021 oo sheegtay in 2.2 bilyan oo carruur ah ay "khatar aad u weyn ugu jiraan" inay la kulmaan cawaaqib xumada isbeddelka cimilada Dabayaaqadii 2021, Njuguna waxay ka qaybgashay Shirkii Qaramada Midoobay ee Isbeddelka Cimilada (COP26) waxayna u matashay Jimcaha Future Kenya. Shirka COP26, Njuguna, oo ay weheliyaan Vanessa Nakate iyo Elizabeth Wathuti , waxay la kulmeen Xoghayaha Guud ee Qaramada Midoobay Antonio Guterres si ay uga wada hadlaan isbeddelka cimilada .
## Tixraac
DEEGAANKA EE QARAMADA MIDOOBAY 5.2: Sarkaal ka tirsan Qaramada Midoobay ayaa ku eedeeyay hunguri xumada iyo siyaasadda waxyeelada deegaanka, wuxuuna ku dhiirrigeliyay dhalinyarada inay caradooda u adeegsadaan inay wax ka beddelaan"

"Waa kan waxa ka qaybgalayaasha da'da yar ee COP26 ay u sheegayaan hoggaamiyeyaasha adduunka ee ku saabsan isbeddelka cimilada"

"Haweenka Da'da Yar ayaa Hogaaminaya Mudaaharaadyada Cimilada. Qiyaas Yaa Maamula Wadahadallada Caalamiga ah?"

"Dhalinyarada u dhaqdhaqaaqa cimilada ayaa la kulmay madaxa Qaramada Midoobay Antonio Guterres"
Mohammed Naseehu Ali

**Mohammed Naseehu Ali** (wuxuu dhashay 1971) waa qoraa u dhashay Ghana oo degan magaalada New York.
## Taariikh Nololeed
Cali wuxuu ku dhashay Kumasi , Ghana, wuxuuna aaday Mareykanka sanadkii 1988 si uu wax u barto.
Buuggiisii ​​ugu horreeyay, oo ah ururin sheekooyin gaagaaban oo cinwaan looga dhigay The Prophet of Zongo Street , ayaa la daabacay 2006 waxaana la helay faallooyin wanaagsan. Ali wuxuu qirtay inuu saameyn ku yeeshay qorista buuggan oo ay qortay VS Naipaul 's Miguel Street Wuxuu daabacay sheekooyin gaagaaban iyo maqaallo aan khayaali ahayn oo ku qoran dhowr daabacadood, oo ay ku jiraan The New Yorker ,  New York Times , Mississippi Review , BOMB , Gathering of the Tribes , iyo Essence . Ali hadda wuxuu ku nool yahay Brooklyn, New York .
## Tixraac
 "'Nebigii Wadada Zongo': Imaatinka Ameerika"

"Cali, Mohammed Naseehu"

"'Magacaygu Maaha Mid Fiican Hadda'"
Golakataag

**golakataag** (ingiriis: unique, uniqueness) ama golakataagnimo waa faallo ama afaaro ama nuxurka gaar ahaansho, iyo shay gaar ah; waana tayada ah in wax ka duwan yihiin dhammaan waxyaabaha kale, iyadoo lagu garto astaamo, fikrado, ama sifooyin ka sooca qof, shay, ama fikrad kuwa kale. Waxay muujisaa shakhsiyad iyo kala duwanaansho, iyadoo tusaysa in wax aan si buuxda loo koobiyeyn karin. Gaar ahaanshuhu badanaa wuxuu ka yimaadaa isku darka kala duwanaanshooyin badan halkii uu ka ahaan lahaa hal sifo.
Samwel Mohochi

**'Samwel Mukira Mohochi** (wuxuu ku dhashay Juun 26, 1972, Nairobi , Kenya ) waa garsoore Kenyan ah oo ka tirsan Maxkamadda Sare, u dhaqdhaqaaqa xuquuqda aadanaha , iyo qareen. Waa u doode caalami ah oo xuquuqda aadanaha ah oo ka hor yimid hay'adaha la socodka heshiisyada iyo Golaha Xuquuqda Aadanaha ee Qaramada Midoobay .
## Waxbarashada hore
Samwel Mohochi wuxuu wax ku bartay dugsiyada dadweynaha ee Kenya. Wuxuu dhiganayay Dugsiga Hoose ee Kimathi Estate intii u dhaxaysay 1980 iyo 1985, Dugsiga Hoose ee Rabai Road intii u dhaxaysay 1985 iyo 1987, halkaas oo uu ku muteystay Shahaadada Imtixaanka Hoose ee Kenya (KCPE). Kadib wuxuu dhiganayay Dugsiga Sare ee St Paul's Amukura ee Degmada Teso intii u dhaxaysay 1988-1990 iyo Dugsiga Sare ee Kisii intii u dhaxaysay 1990 iyo 1991, halkaas oo uu ku muteystay Shahaadada Waxbarashada Sare ee Kenya (KCSE).
## Waxbarashada sare
Samwel Mohochi wuxuu shahaadada koowaad ee sharciga ku qaatay LLB isagoo ka qaatay Babasaheb Dr. Ambedkar Law College, Jaamacadda Nagpur ee Hindiya, intii u dhaxaysay 1992 iyo 1997; isagoo ka qalin jabiyay shahaadada heerka labaad ee sare
Wuxuu iska diiwaan geliyay inuu wax ka barto imtixaanadiisii ​​qareenka ee Dugsiga Sharciga ee Kenya sanadkii 1998, ugu dambeyntiina wuxuu ka qalin jabiyay shahaadada sare ee sharciga sanadkii 2000.
Wuxuu waxbarashadiisa sare ee heerka sare ka qaatay shahaadada Master-ka ee Sharciga LLM ee Machadka Caddaaladda Ku-meel-gaarka ah ee Jaamacadda Ulster 2009–2010 isagoo qalin-jabintiisa cinwaan uga dhigay "Xukunka ICC: Siyaasadda Dhabta ah ee ay Dowladuhu ku dhaqmeen Xeerka Rome iyo Golaha Amniga ee Qaramada Midoobay ee Waxtarkiisa.
## Tixraac
http://www.imlu.org/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=15&Itemid=29&limit=9&limitstart=9

http://www.unog.ch/80256EDD006B9C2E/(httpNewsByYear_en)/A80BB210F356BF46C12575CA0040E40E?OpenDocument/

http://www.omct.org/index.php?menuId=97&lang=eng
Kwesi Arthur

**Emmanuel Kwesi Danso Arthur** (wuxuu dhashay 18 Diseembar 1999), oo si xirfadle ah loogu yaqaan Kwesi Arthur , waa heesaa reer Ghana ah, heesaa iyo qoraa heesaha ah oo ka soo jeeda Tema Wuxuu caan ku noqday 2017 heestii caanka ahayd ee "Grind Day", taas oo heshay ammaan ballaaran, calaamad wadaag ah iyo remix sare oo ka yimid ragga culus ee rap-ka Sarkodie iyo Medikal . Sannadkii 2019, EP-giisii ​​​​labaad, Live oo ka yimid Nkrumah Krom Vol II , wuxuu ururiyay in ka badan 2 milyan oo daawasho ah usbuucii ugu horreeyay ee la sii daayay. 
## Nolosha hore iyo waxbarashada
Kwesi Arthur wuxuu ku dhashay 18 Diseembar 1999 magaalada Tema . Wuxuu ku soo barbaaray Tema Community 9 waana kan labaad ee afar carruur ah oo uu dhalay walaalkii oo lagu magacaabo Benjamin Danso Arthur, kaasoo si weyn loogu yaqaan Dayonthetrack sidoo kalena ah muusikiiste. Kadib markii uu dhammeeyay waxbarashadiisii ​​dugsiga sare ee Temasco sanadkii 2013, qorshihii Kwesi ee ahaa inuu sii wado waxbarashadiisa si uu u barto cilmi-nafsiga iyo sharciga Jaamacadda Ghana ayaa istaagay sababo la xiriira lacag la'aan. Tani waxay keentay in fanaanka heesaha rap-ka uu tixgeliyo dalab shaqo oo ah ilaalo ammaan ah oo ka jira Tema. Kwesi Arthur wuxuu helay shaqada amniga wuxuuna shaqeeyay maalin (wuu ogaa inaysan ahayn wicitaankiisa) ka dibna wuxuu go'aansaday inuu ku sii wato shaqadiisa muusikada istuudiyaha duubista maxalliga ah beddelkeeda. Halkan, wuxuu heshiis la galay milkiilaha istuudiyaha duubista si uu u barto wax soo saarka muusikada oo uu u duubo si bilaash ah; taa beddelkeeda, Arthur wuxuu ku qasbanaaday inuu qabto hawlo yar yar oo ka dhaca istuudiyaha sida nadiifinta iyo dayactirka guud. Sannadkii 2016, wuxuu la kulmay maamulka Ground Up Chale, oo ah dhaqdhaqaaq baraha bulshada ah oo loogu talagalay fanaaniinta da'da yar ee Galbeedka Afrika, halkaas oo uu ku duubay rikoodhkiisii ​​caanka ahaa ee "Grind day" istuudiyooyinkooda sannad ka dib.
## Xirfadda muusikada
Kwesi Arthur waxaa helay heesaa rap ah oo u dhashay Ghana iyo ganacsade Sarkodie , kaasoo uu ku soo bandhigay mid ka mid ah heesihiisa caanka ah ee la yiraahdo "Grind Day", oo ay weheliso Medikal 
Kwesi Arthur wuxuu bilaabay qorista heesaha raps ka dib markii uu dhageystay albamkii ugu horreeyay ee Drake , Thank Me Later 
Sannadkii 2017, wuxuu sii daayay heesta ugu horreysa ee "Grind Day" ee EP-giisii ​​​​ugu horreeyay, Live oo ka timid Nkrumah Krom (2017). Rikoodhka waxaa la sii daayay isagoo hoos yimaada kooxdiisa madaxa bannaan waxaana taageeray dhaqdhaqaaq bulsho oo la yiraahdo GroundUp Chale. Kadib wuxuu sii daayay remix-ka "Grind Day", oo ay ku jiraan Sarkodie iyo Medikal .
## Tixraac
"Abaalmarinnada BET: Kwesi Arthur wuxuu helay magacaabis qaybta Xulashada Daawadayaasha"

"Hooyaday waxay rabtay inaan sameeyo muusigga injiilka—Kwesi Arthur"

"Kwesi Arthur Reps Ghana at 2020 BET Hip Hop Awards Cypher"

"MUUQAAL: Wali lacag ayaan ku leeyahay Temasco - Kwesi Arthur wuxuu la wadaagayaa sheeko murugo leh oo ku saabsan safarkiisii ​​​​guusha"
Donae'o

**Ian Greenidge**, oo si fiican loogu yaqaan magaciisa masraxa Donae'o doh-NAY-oh ; oo macnaheedu yahay Hadiyad ka timid Ilaah ), waa heesaa Ingiriis ah, qoraa heeso iyo heesaa rap ah oo ka soo jeeda Waqooyi-Galbeed London. Wuxuu la shaqeeyay muusikiisteyaal badan oo Ingiriis ah intii uu ku jiray xirfadiisa oo dhan oo ay ku jiraan The Streets , Giggs , Lethal Bizzle , Dizzee Rascal , Jme , iyo Calvin Harris .
## Xirfad
Heesta "I'm Fly", oo uu sii daayay Donae'o sanadkii 2009, ayaa gaartay lambarka 129aad ee Shaxda Singles ee UK Albamkiisa istuudiyaha ee Party Hard ayaa la sii daayay isla sanadkaas
Sannadkii 2016, Donae'o wuxuu soo saaray oo ka soo muuqday heestii Giggs ee "Lock Doh". Waxay gaartay kaalinta 52aad ee Shaxda Keli-keli ee UK, lambarka 5aad ee Shaxda Madaxbannaan ee UK iyo lambarka 12aad ee Shaxda R&B ee UK , taasoo noqotay heesta ugu sarreysa ee Giggs ee shaxda Abriil 2017, heesta waxaa shahaado siisay BPI Music iyadoo heshay 400,000 oo iib ah
Sannadkii 2017, Donae'o wuxuu sii daayay cajaladdiisii ​​​​mixed, Sixteen , oo ay ku jiraan heeso Fredo , Young T & Bugsey , Ghetts , Wretch 32 iyo Cadet- kii geeriyooday 
Sannadkii 2019, Donae'o wuxuu bilaabay shirkaddiisa rikoodhka ah ee Movin Anti, oo ah shirkad ay si wadajir ah ula shaqeeyaan Island Records .
## Tixraac
"Donae'o | Farshaxanada | Diiwaanada Jasiiradda" 

"GIGGS FT DONAEO | Taariikhda Shaxda Rasmiga ah oo Buuxda | Shirkadda Shaxda Rasmiga ah"

"Waxaan ku dhashay London UK hooyaday waxay ka timid Ghana aabahayna wuxuu ku dhashay kuna soo barbaaray Guyana. Xaggee baad ka timid adiga iyo hooyadaa iyo aabahaa?"

"Jadwalka Rasmiga ah ee Keli-yaasha Qoob-ka-ciyaarka 40-aad − 1 Oktoobar 2010 − 7 Oktoobar 2010"

"Jadwalka Rasmiga ah ee Madaxbannaan ee Keli ah ee ugu Sarreeya 50 − 1 Oktoobar 2010 − 7 Oktoobar 2010"
Gaalaeri

Faarax Cismaan wuxuu ahaa hogaamiye ciidan islaami ah 

Gaalaeri Cismaan wuxuu diidan gumaysiga diinta iyo dadka islaamka ah

Wuxuu dagaal adag la galay kaniisadihii iyo kufaartii ka soo dagtay xeebaha bari ee Soomaaliya 

Isagoo ka saaray dhamaan deegaanada Soomaalida

Isaga iyo imaam axmed gurey
Xaliimaale

Deeganka xaliimale waa balaadhan oo ku yaala Gobolka awdal gaar ahan dagmada Boon waa Deegan ku Caan ah wax soo sarka beeraha iyo xoolaha nool oo uu hodan ku yahay waxanu dhaca woqooyiga malada Boon ee gobolka awdal 

Waxaa ku nool qabiilada habar cafan iyo jibril yoonis gaar ahan xeebjire iyo reer axamed oo majority ka ah
Dahab Tower

**Dahab Tower** waa taawar dheer oo ku taal Muqdisho, Soomaaliya. Dhismaha ugu dheer dalka, Dahab Tower wuxuu ka kooban yahay guryo la deggan yahay, dukaamo, masaajid, baarkin, goob jimicsi, sauna, saaloon iyo barxadda baabuurta la dhigto oo sugan.

Dahab Tower ayaa marka laga reebo inay saameyn dhaqaale ku yeelato Soomaaliya si kor loogu qaado heerka nolosha dadka, sida uu yiri madaxa Suuqgeynta Dahab Real Estate maadaama ay jiraan fursado badan oo maalgashi, iyo sidoo kale in dadka ay helaan hanti ma guurto ah oo wanaagsan.

## Macluumaadka
Mashruucan waxa hirgalisay shirkadda Dahab Real Estate oo ah shirkad hoos timaada Dahabshiil Group, sanadka 2021. Dhismuhu waxa uu ka kooban yahay guryo la deggan yahay, dukaamo, masaajid, baarkin, goob jimicsi, sauna, saaloon iyo barxadda baabuurta la dhigto oo sugan. Mashruucu wuxuu si rasmi ah u bilaabmay Oktoobar 1, 2021.

## Tix
Doorashooyinka degmooyinka Gobolka Banaadir (2025)

Doorashooyinkan waa doorashooyinka Golaha Deegaanka ee 16-ka degmo ee Gobolka Banaadir, oo qeyb ka ah hirgelinta nidaamka "Hal qof – Hal cod" (One Person, One Vote) ee Soomaaliya — waa doorasho toos ah oo dadweynaha fursad u siinaysa inay doortaan wakiilladooda hoose ee Degmooyinka Gobolka Banaadir, marka laga reebo afar degmo, kuwaas oo kala ah: 1 Garasbaaleey 2 Gubadleey 3 Kaxda 4 Darasalaam, waxaa sabab looga dhigay in laga reebo doorashooyinka maadaama aan la aqoon xudduudahooda.
Guddiga Madaxa-Bannaan ee Doorashooyinka Qaranka iyo Soohdimaha ayaa si rasmi ah u sheegay in doorashooyinka degmooyinka Banaadir loo qorsheeyay in la qabto 25-ka December 2025.

Doorashada qof iyo cod ah ee loo qorsheeyay 25-ka Diseembar 2025, waxaa lagu tartamayaa kuraas badan oo heer degmo ah:
Warta Guud: Waxaa jira 390 kursi oo ah golayaasha deegaanka ee 16-ka degmo ee gobolka Banaadir.
Qaybinta Kuraasta Degmooyinka:
Sideed degmo (Hodan, Yaqshid, Dayniile, Kaaraan, Dharkeenley, Wadajir, Warta Nabadda, iyo Hiliwaa) waxay leeyihiin min 27 kursi oo gole deegaan ah.
Sideeda degmo ee kale waxay leeyihiin min 21 kursi oo gole deegaan ah.
Golaha Dhexe ee Caasimadda: Waxaa la dhisi doonaa Gole Caasimadeed oo ka kooban 97 xubnood.

## Qeybaha muhiimka ah ee doorashada
* Diiwaangelinta codbixiyeyaasha

Diiwaangelinta codbixiyeyaasha ayaa si ballaaran uga dhacay degmooyinka gobolka Banaadir, iyadoo la diiwaangaliyay in ka badan 900,000 codbixiye. 

* Bixinta kaararka codbixinta

Guddiga Doorashooyinka ayaa bixiyay kaararka codbixinta ee cod-bixiyeyaasha degmooyinka qaarkood ee Muqdisho. 

* Ururrada siyaasadeed iyo musharaxiinta

Ilaa 12 urur siyaasadeed ayaa soo gudbiyay liisaska musharaxiinta ee doorashooyinka, kuwaasi oo buuxinaya shuruudaha musharax kasta degmo.

## 20 Urur Siyaasadeed ee ku tartamay doorashada goleyaasha Gobolka Banaadir

## Doorashada iyo nabadgelyada

Guddiga Doorashooyinka ayaa digniin u sii diray maamulada degmooyinka si ay u suurtageliyaan in ololayaasha siyaasadeed iyo bixinta kaararka codbixiyeyaasha ay u socdaan si xalaal ah, xor ah, oo ammaan ah. 

Waxaa la sheegay in degmooyinka loo baahan yahay inay si buuxda uga qeybqaataan diyaar-garowga doorashada iyo in la xoojiyo jawi nabdoon (taageero amni).

## Muhiimadda doorashooyinkan

Doorashooyinkan waxay u yihiin tillaabo muhiim ah Soomaaliya, maadaama ay metelayaan hirgelinta nidaamka doorasho toos ah ee deegaanka ugu horeeya muddo tobanaan sano kadib.

## Xarumaha iyo goobaha codbixinta gobolka Banaadir

## Natiijada

## Linkiyo dibadda ah
Garoonka Diyaaradaha Caalamiga ah ee Cusub ee Muqdisho

**New Mogadishu International Airport** (, )  waa gego caalami ah oo hadda dhismihiisu ka socdo magaalada Muqdisho ee caasimadda Soomaaliya. Mashruucan ayaa ujeedkiisu yahay in lagu taageero casriyeynta iyo ballaarinta waaxda duulista hawada Soomaaliya. gego waxa loo qorsheeyay in uu yeesho casri;, dhabbaha dayuuradaha oo la fidiyay, iyo awooda saadka oo la wanaajiyay si loo maareeyo gaadiidka rakaabka iyo xamuulka labadaba.

NMIA ayaa la filayaa in ay door muhiim ah ka ciyaarto sare u qaadida isku xirka hawada Soomaaliya iyadoo la yareynayo ciriiriga ka jira Gegada Diyaaradaha ee Aadan Cadde iyo in dalka laga dhigo xarun duulista gobolka. Garoonku wuxuu taageeri doonaa dalxiiska, saadka xamuulka, dadaallada bini'aadantinimo, iyo howlaha dowladda. Waxa kale oo ay taageertaa qorshayaasha dawladda ee dib-u-soo-nooleynta Somali Airline iyo kor u qaadida isku xirka gobolka iyo caalamka iyo The New Mogadishu Development Corporation (NMDC).

## Tixraac
Katseye

**Katseye** ("cat's eye") waa koox gabdho ah oo fadhigeedu yahay Los Angeles. Kooxdu waxay ka kooban tahay lix xubnood: Daniela Avanzini, Lara Raj, Manon Bannerman, Megan Skiendiel, Sophia Laforteza, iyo Yoonchae Jeung. Xubnaha ka socda Filibiin, Kuuriyada Koonfureed, Switzerland, iyo Mareykanka, Katseye waxaa badanaa lagu tilmaamaa "koox caalami ah".

Katseye waxay caan ku tahay aqoonsigooda moodada, iyagoo si muuqata saameyn ugu leh moodada Y2K. Sawirkooda summaddooda sii kordheysa ayaa u horseeday inay xayeysiisyo badan ku sameeyaan shirkadaha sida: Fendi, Gap, Lush, Coach, iyo Jollibee.

## Xirfad
Kooxda waxaa la sameeyay iyada oo loo marayo barnaamijka tartanka 2023 *Dream Academy*, oo ay iska kaashadeen Hybe iyo Geffen Records. Habka samaynta kooxda ayaa markii dambe lagu taariikheeyay taxanaha Netflix *Popstar Academy: Katseye*. Katseye waxa ay soo saartay heestoodii ugu horaysay ee "Debut" bishii Juun 2024 ka dibna waxa ay sii daayeen heesta "Touch". Waxay sii daayeen albamkoodii ugu horreeyay ee mini-ga (EP), *[[SIS (Soft Is Strong)]]*. Bishii Abriil 2025, waxay sii daayeen heesta "Gnarly" iyo albamkooda labaad *[[Beautiful Chaos]]* (2025). "Gnarly" waxa ay kooxda kasbatay gelitaankoodii ugu horeeyay ee ''Billboard'' Hot 100. Katseye waxa uu ku mutaystay Abaalmarinta Grammy.

## Tix
Manon Bannerman

**Meret Manon Sarpong Bannerman** (born June 26 2002), loo yaqaan Manon, waa heesaa iyo moodel reer Iswisarland ah. Waxay markii ugu horreysay caan ku noqotay akoonnada warbaahinta bulshada ee Instagram iyo TikTok. Fanaanad ahaan, waxay xubin ka tahay kooxda gabdhaha caalamiga ah ee Katseye, oo ay sameeyeen HYBE iyo Geffen Records sanadka 2024.

## Nolosha
Manon waxay oo dhalatay hooyo Iswisarland Talyaani ah iyo aabe reer Gaana ah.

## Tix
Hayat Market

**Hayat Market** waa supermarket-ka ugu weyn uguna casrisan magaalada Muqdisho, Soomaaliya.

## Macluumaadka
Hayat Market ayaa laantii ​​ugu horreysay la furay Abriil 2020, taasoo ka dhigaysa dukaamada ugu weyn Soomaaliya. Waxaa aasaasay Safa International, oo ah ganacsade weyn oo ka ganacsada badeecadaha iyo cuntada. Safa International waxaa la aasaasay 1989 waxayna ka shaqeysaa 10 suuq oo ku yaal Bariga Afrika iyo gobolka Bariga Dhexe/Waqooyiga Afrika.

Dukaamada Hayat Market waxay caadi ahaan leeyihiin dabaqyo badan. Waxay leedahay tafaariiq cunto oo dabaqa hoose ah iyo cunto aan cunto ahayn oo la taaban karo, oo ay ku jiraan qalabka elektaroonigga ah, dharka, alaabta carruurtu ku ciyaarto, alaabta guriga iyo alaabta guriga, ee dabaqyada sare ah.

## Saamayn

### Dhaqaalaha Soomaaliya
Hayat Market waxa uu abuuray in ka badan 1000 shaqo oo rasmi ah laamihiisa, isku xidhka saadka, iyo hawlgallada taageerada. Shaqooyinkan waxaa ka mid ah khasnajiyaal, karraaniyayaal kayd, nadiifiyeyaal, maamulayaal, darawallo, iyo shaqaalaha bakhaarka.

Beeralayda Soomaaliyeed Hayat Market waxa uu u tahay halbowle u ah xasilloonida. Berigii hore, beeralaydu waxay goosan jireen dalagyadooda iyadoon la hubin inay iibin karaan. Qaarkood waxay lumiyeen dhammaan xilliyadii wax soo saarka sababtoo ah iibsada la'aanta ama hoos u dhaca qiimaha degdega ah. Hayat Market waxa uu bedelay dhaqdhaqaaqaas isagoo heshiisyo iibsi joogto ah la saxeexday wax-soo-saareyaasha maxalliga ah. Qandaraasyadani waxay u oggolaadeen beeralayda inay qorsheeyaan, maalgashadaan qalab wanaagsan, oo ay balaadhiyaan hawlahooda. Dhallinyarada ku nool miyiga ayaa hadda u suurtagashay in ay shaqo ka helaan beeraha soo koraya si ay u daboolaan baahida Hayat Market.

## Adeeg LTD
Adeeg LTD waa dukaan tafaariiqeed online ah oo ay leedahay Suuqa Xayaat. Waxay bixisaa wax iibsiga cuntada, raashinka, elektarooniga ah iyo telefoonada gacanta. Dhaqaaleyahannada iyo dadka falanqeeya arrimaha ganacsiga ayaa ku ammaanay Adeeg inay astaan ​​u tahay sida ay Soomaaliya ugu diyaarsan tahay isbeddelka dhijitaalka ah.

## Tix
Pop

Muusiga **Pop**-ka waa nooc ka mid ah muusigga caanka ah ee asalkiisu yahay qaabkiisa casriga ah bartamihii 1950-meeyadii ee Maraykanka iyo Boqortooyada Ingiriiska. Intii lagu guda jiray 1950-meeyadii iyo 1960-meeyadii, muusiga pop-ga wuxuu ka koobnaa Rock and roll iyo qaababka dhalinyarada ku jihaysan ee ay saamaysay.

In badan oo ka mid ah muusiga pop-ka ayaa sidoo kale ka soo amaahda walxaha qaababka kale sida rock, hip hop, dance, muusiga Laatiinka, iyo muusiga country.

## Tix
Cali Yuusuf Keenadiid

**Ali Yusuf Kenadid** (, (; dhintay 1927) waxa uu ahaa Suldaan Soomaaliyeed iyo taliyihii labaad ee Saldanadii Hobyo.

## Taariikh
Cali Yuusuf wuxuu ku dhashay qoys Majeerteen Daarood ah . Aabihiis, Suldaan Yuusuf Cali Kenadiid , wuxuu ahaa aasaasihii Saldanada Hobyo oo xarun u ahayd waqooyi-bari iyo bartamaha Soomaaliya maanta . Siyaasadda waxaa la aasaasay 1870-meeyadii dhul laga soo gooyay Saldanada Majeerteen ee xukunka haysay (Migiurtinia) Walaalkii Cali Yuusuf, Cusmaan Yuusuf Kenadiid , wuxuu sii wadi doonaa inuu alifo qoraalka qoraalka Cusmaaniya ee luqadda Soomaaliga .

Isagoo isku dayaya inuu horumariyo ujeeddooyinkiisa ballaarinta, Kenadid père dabayaaqadii 1888 wuxuu heshiis la galay Talyaaniga , isagoo ka dhigaya boqortooyadiisa maxmiyad Talyaani ah Qodobbada heshiiska ayaa qeexayay in Talyaanigu uu ka fogaado faragelin kasta oo lagu sameeyo maamulka saldanadda
Si kastaba ha ahaatee, xiriirka Hobyo iyo Talyaaniga ayaa xumaaday markii oday Kenadid uu diiday soo jeedintii Talyaaniga ee ahayd in ciidan Ingiriis ah ay ka degaan Saldanadiisii ​​si ay markaas u sii wadaan dagaalkooda ka dhanka ah garaadka Dhulbahante iyo boqorka Daraawiishta Diiriye Guure iyo amiirkiisa, ciidamada Daraawiishta ee Maxamed Cabdullaahi Xasan
## Eeg sidoo kale
Cismaan Keenadiid
## Tixraac
"Qabrigii Cali Yuusuf, Suldaan Obbia"

Alifbeetada: Furaha Taariikhda Aadanaha, Mugga 1aad

Burburkii Dowladdii Soomaaliya: Saamaynta Dhaxalka Gumeysiga
## Xiriiriyeyaasha dibadda
Saldanada Majeerteen
Cabdi Xaashi Cabdullaahi

​**Abdi Hashi Abdullahi** (; 1 December 1946, ) waa siyaasi Soomaaliyeed oo laba jeer loo doortay inuu noqdo Guddoomiyihii ugu horreeyay ee Aqalka Sare isagoo metelaya Somaliland.  Wuxuu xafiiska la wareegay 22-kii Janaayo 2017. Markii hore, wuxuu ahaa Wasiirkii Hiddaha iyo Hidaha iyo Wasiirka Caafimaadka ee Dawladda Federaalka Kumeelgaarka ah ee Soomaaliya.
​

## Noloshiisa qaaska ah
Wuxuu dhashay 1-dii Diseembar 1946, magaalada Babile xilligii gumeysigii Talyaaniga ee Bariga Afrika. Cabdullaahi wuxuu ka soo jeedaa beesha Sacad Muuse ee Habar Awal, Isaaq, kuwaas oo dega Hargeysa isagoo ka mid ah wakiillada deegaannada Somaliland ee Soomaaliya.
​
## Shaqada
Cabdullaahi wuxuu noqday shaqaale dowladeed isagoo xilal kala duwan ka soo qabtay Jamhuuriyadda Dimuqraadiga Soomaaliya intii u dhaxeysay toddobaatanaadkii iyo siddeetanaadkii, gaar ahaan wuxuu ahaa guddoomiyaha gobolka Shabeellada Hoose (Marka) intii u dhaxeysay 1979 ilaa 1990.
​Ka dib burburkii dowladdii dhexe 1991-kii, xilligii maamulkii Cabdullaahi Yuusuf Axmed, Cabdullaahi wuxuu soo noqday Wasiirka Hiddaha iyo Tacliinta intii u dhaxeysay 2004 ilaa 2007, iyo sidoo kale Wasiirka Caafimaadka ee Dawladda Federaalka Kumeelgaarka ah ee Soomaaliya sanadkii 2008.
​Wuxuu kaloo dhowr jeer kuraas ka soo qabtay Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya.
​
## Guddoomiyaha Aqalka Sare

Bishii Janaayo 2017, Cabdullaahi waxaa loo doortay guddoomiyihii ugu horreeyay ee Aqalka Sare ee Soomaaliya tan iyo markii la aasaasay 2016.

26-kii Abriil 2022, Cabdullaahi waxaa mar kale loo doortay Guddoomiyaha Aqalka Sare ee Soomaaliya markii labaad.
​3-dii Diseembar 2024, markii lagu dhawaaqay dhimashadii ninkii beddelay ee Maxamed Cali Yuusuf oo ku geeriyooday Istanbul, Turkiga, Cabdullaahi wuxuu soo saaray bayaan uu ku sheegay dhaxalkiisa, isagoo ku sifeeyay "shaqsi waddani ah, iimaan leh, kalsooni iyo hoosnimo." Ka dib aas qaran, Cabdullaahi wuxuu ku tukaday salaadda Janaasada garoonka diyaaradaha ee Garoonka Muqdisho 6-dii Diseembar 2024.
​
## Tixraac

​
## Xiriirinta dibadda

​
​
James Kwalia

**James Kwalia C'Kurui** (wuxuu dhashay James Kwalia Chepkurui 12 Juun 1984) waa orodyahan matala dalka Qatar ka dib markii uu ka soo wareegay dalkiisii hooyo ee Kenya. Wuxuu ku takhasusay tartamada 3000 iyo 5000 mitir, iyadoo waqtiyadiisa ugu fiican ay yihiin 7:28.28 daqiiqo iyo 12:54.58 daqiiqo siday u kala horreeyaan. Wuxuu ku dhashay Trans Nzoia. Isaga ayaa hadda haysta rikoorka gudaha ee Aasiya ee 5000 m kaas oo uu ku jabiyay magaalada Düsseldorf bishii Febraayo 2009.
​
## Taariikh nololeedka
Guushiisii ugu horreysay wuxuu gaaray isagoo u tartamaya dalka Kenya markii uu ku guuleystay billadda naxaasta ee 3000 m ee Horyaalka Dhallinyarada Adduunka 2001. Billaddiisii ugu horreysay ee heer sare ah waxay timid 2004 IAAF World Athletics Final, halkaas oo uu ka qaatay billadda qallinka ee 3000 m. Wuxuu u wareegay inuu matalo dalka Qatar ka dib tan, wuxuuna guulo waaweyn ka gaaray tartamada Aasiya, isagoo ku guuleystay Horyaalka Cayaaraha Fudud ee Aasiya 2005 iyo Cayaaraha Aasiya 2006.
​Wuxuu matalay Qatar ee Olombikada markii ugu horreysay isagoo ka qayb galay Cayaarihii Beijing 2008 – wuxuu ku dhameystay kaalinta sideedaad ee 5000 m. Wuxuu horumar sameeyay tartankii xigay ee weynaa, isagoo qaatay billadda naxaasta ee Horyaalka Adduunka ee Cayaaraha Fudud 2009. Guulo isdaba joog ah oo horyaallada Aasiya ah ayaa xigay: wuxuu dhigay rikoor cusub oo tartanka ah 3000 m ee Cayaaraha Gudaha ee Aasiya 2009, wuxuu ku guuleystay horyaalka 5000 m ee Horyaalka Aasiya 2009 markii labaad, wuxuuna ku guuleystay horyaalkiisii ugu horreeyay ee gudaha waxyar ka dib Horyaalka Cayaaraha Fudud ee Gudaha ee Aasiya 2010. Tan iyo bilowgii xirfadiisa, waxaa tababare u ahaa ninka reer Talanti ee Renato Canova, iyadoo maamulkiisana uu hayay Gianni Demadonna.
​Wuxuu ka soo jeedaa Kaptama oo ku taal Mount Elgon District. Orodyahanka caanka ah ee Edith Masai waxay iyaduna ka soo jeedaa isla deegaankaas.
​
## Tartamada Caalamiga ah

​​
## Waxqabadka tartanka
​

## Tixraacyo

​
## Xiriirinta dibadda
​
Oussama Khennoussi

​**Oussama Khennoussi** (dhashay 28 Diseembar 1999) waa ciyaaryahan Aljeeriyaan ah oo ku tartama ciyaaraha fudud, waana ninka haysta rikoorka qaranka ee tuurista saxanka.
​
## Nolosha hore
Wuxuu ka soo jeedaa Chlef Province, markii hore wuxuu ahaa ciyaaryahan laliska (volleyball) ka hor inta uusan u wareegin tuurista saxanka.
​
## Shaqada

Bishii Juun 2022, wuxuu kaalinta toddobaad ka galay Horyaalka Afrika. Khennoussi wuxuu noqday horyaalka qaranka Aljeeriya ee tuurista saxanka markii ugu horreysay 31 Luulyo 2022, gudaha Dély Ibrahim. Wuxuu ahaa ku guulaystaha billadda naxaasta ee Ciyaaraha Midnimada Islaamka ee ka dhacay Konya bishii Agoosto 2022 isagoo tuuray 60.59 mitir.
​Bishii Juun 2023, wuxuu kordhiyey tuuristiisii ugu fiicnayd isagoo gaarsiiyey 61.78 mitir gudaha Veszprém, Hungary. Wuxuu sii haystay horyaalnimada qaranka Aljeeriya gudaha Algiers bishii Luulyo 2023. Isla bishaas, wuxuu ahaa ku guulaystaha billadda naxaasta ee Ciyaaraha Carabta 2023 ee ka dhacay Bir El Djir. Bishii Agoosto 2023, wuxuu ahaa ku guulaystaha billadda naxaasta ee saxanka ee Ciyaaraha Jaamacadaha Adduunka ee Chengdu, isagoo tuuray 61.33 mitir.
​Khennoussi wuxuu ahaa ku guulaystaha billadda qadda ee saxanka ee Ciyaaraha Afrika 2023 ee Accra isagoo tuuray 59.97 mitir.
​Wuxuu kaga qayb galay tartanka tuurista saxanka Ciyaaraha Olombikada ee xagaaga 2024 ee Paris bishii Agoosto 2024.
​
## Tixraac

## Xiriirinta dibadda

​
Ibraahim Ismaaciil Muftaax

**Ibraahim Ismaaciil Muftah Faraj** (; dhashay 10 Maayo 1972, kuna dhashay Doha) waa orodyahann reer Qatar ah oo fariistay kaas oo inta badan ku tartami jiray orodka 400 mitir. Natiijooyinka ugu wanaagsan ee uu gaaray waa 20.96 ilbiriqsi (200 m) iyo 44.66 ilbiriqsi.
​
## Diiwaanka tartanka
​

1Wuxuu matalayay Aasiya
​
## Tixraac

​
## Xiriirinta dibadda

​
Mubaarak Al-Nubi

**Mubarak Sultan Faraj Al-Nubi** (; dhashay 30 Diseembar 1977) waa ciyaaryahan orodka fariistay oo reer Qatar ah kaas oo ku takhasusay 400 mitir caqabadaha. Waa walaalka orodyahanka Olombikada ee boodada dheer Abdul Rahman Al-Nubi. Wuxuu dalkiisa ku metalay Olombikada Sydney ee 2000 wuxuuna ku tartamay Horyaalka Adduunka ee Ciyaaraha Fudud sannadihii 1997 iyo 2003. Laba jeer ayuu ahaa ku guulaystaha billadda qadda ee Koobka Adduunka ee IAAF.
​Heer gobol, wuxuu ku guulaystay saddex billadood oo dahab ah orodka 400 m caqabadaha ee Horyaalka Ciyaaraha Fudud ee Aasiya wuxuuna ka qayb galay saddex jeer Ciyaaraha Aasiya, isagoo noqday kaalinta labaad sannadkii 2002. Intaas waxaa u dheer, wuxuu billado ka helay Horyaalka Ciyaaraha Fudud ee Golaha Iskaashiga Khaliijka iyo Horyaalka Ciyaaraha Fudud ee Carabta. Natiijadiisa ugu wanaagsan oo ah 48.17 ilbiriqsi waa rikoorka Qatar ee tartankan.
​
## Tartamada caalamiga ah

​
## Tixraac

​
## Xiriirinta dibadda

​