Mucaad Bin Jabal

**Mucaad Bin Jabal** R.C: Waa Saxaabi ka mid ah saxaabada, wuuxuu isku ahaa Faqiih iyo Qaari quraanka yaqaan, Furashada makka ka dib waxa oo Nabiga scw ku dhaafay makka si uu dadka u baro diinta, sanadkii 9aad ee hijriga yaman ayuu u diray asigoo ku maqan buu dhintay rasuulka scw.

}}}}
| colspan="2" style="font-size: larger; background-color: green; text-align: center;" | **mucaad bin jabal<br /> معاذ بن جبل<br />
|-
! colspan="2" style="text-align: center; background-color: orange" |[[saxaabi]]
|-
! colspan="2" style="text-align: center;" |xog ku saabsan
|-
!aabihiisa:
|jabal bin camar
|-
!hooyadii
|hinda bint sahal
|-
!Dhashay:
|18 sano ka hor hijrada 
|-
!Ku dhashay: 
|[[Medina|Madiina]]
|-
!Diintiisa:
|[[Islaam]]
|-
!xaaska
|Umu camar binti Khaalid 
|-
!ilmahiisa
|Cabdi raxmaan bin mucaad 
|-
!Dhintay:
|[[18H]]/639
|-
!Ku dhintay:
|Waqooyi<nowiki/>ga shawna, [[urdun]]
|}

Mucaad wuxuu ka qeyb ka noqday [[furashooyinka shaam]], sanadkii 18H ayuuna ku dhintay [[daacuunkii camwaas|daacuunkii]] 

[[daacuunkii camwaas|camwaas]]

== Taariikh nooleedkiisa ==
Mucaad wuxuu ku dhashay [[Madiina]] (yasrib) wuxuu ka ahaa [[Ansaar]] ree [[khazraj]], Aabihiis wuxuu dhintay asigoo yar, Hooyadii Hinda binti sahal ayaa guursatay nin reer [[Banii salima]] ahaa mucaad ayaa ku soo dhex koray reerkaas halka asaga uu laf ahaan ahaa ree banii udday, hooyadiina ree juhayna ahayd 

Wuxuu islaamay asigoo jira 18 sano, wuxuuna xaadiray [[Beycatu caqaba|beca caqaba labaad]].

Markuu nabiga u soo haajiray [[Madiina]]  wuxuu walaaleeyay Mucaad iyo [[Cabdulaahi bin mascuud|ibni mascuud]], waxa uu kala qeyb galy rasuulka scw [[Dagaalkii Beder|Dagaalkii badar]] iyo dhamaan dagaalada kale 

Markii la [[Furashada makka|furtay makka]] sanadkii [[8H|8aad hijiriga]] wuxuu Nabiga scw u xushay [[cataab bin useyd]] inuu tujiyo salaada, Mucaad na wuxuuna faray inuu dadka baro [[Qur'aan|Qur'aanka]] oo u sharaxo mabaadi'da diinta, Markii uu waajibkaas gutay oo uu [[Medina|Madiina]] ku soo laabtay, waxa uu sii waday baridda [[Qur'aan|qur’aanka]] iyo cilmiga diinta, wuxuu la tukan jiray Nabiga scw kadib  tolkiisa ree banii salima ayuu aadi jiray oo tujin jiray Waxaa dhacday mar inuu ka soo dacwooday nin ka cabanaya salaada oo dadka ku dheereen jiray, Nabiga scw ayaa aad uga carooday waxa uu faray inuu fududeeyo Salaada maadaama ay ku daba tukanayaan qof weyn, qof yar iyo mid dan leh 

[[9H|Sanadkii 9aad hijiriga]] Nabiga scw ayaa u diray cariga [[yaman]] si uu dadka diinta ugu yeero, waxa uuna siiyay dadrdaan oo ku dhahaayay; <blockquote> Mucaadow waxaa u tagi doontaa qolo [[ahlu kitaab]] ah waxa ugu horeeya aa ugu yeereeso ha ahaado inay Alla waxidaan, hadeey kaa yeelaan ogeysii inuu Alla ku faral yeelay shan salaadood maalin kasta iyo habeen kasta, hadeey kaa yeelaan ogeysii inuu Alla ku faral yeelay sadaqo laga qaadaayo kuwooda taajiriinta ah laguna celinaayo kuwooda fuqarada ah, hadeey kaa yeelaan iska jir xoolahooda wanaagsan kana dhowrso habaarka qofka dhibana ah uma dhaxeeyo asaga iyo Alla wax xijaab ah </blockquote>

In mudo ah ayuu ka waday Mucaad dacwad dhulka [[yaman]] wuxuuna ka xaqiijiyay guulo fara badan wuxuu soo saaray jiil door muhiim ah ka qaatay [[dagaaladii ridada]] iyo [[Furashada shaam|furashooyinka shaam]] iyo [[ciraaq]], sidoo kale masjidkii ugu horeeyay ayuu ka dhisay dhulka [[yaman]] , intuu ku maqnaa [[Yemen|yaman]] ayuu dhintay rasuulka scw.

=== Waqtigii khulafa raashidiin ===
khilaafada [[Abu Bakr|Abuubakar]] ayuu ka soo laabtay [[Yemen|yaman]] wuxuu ku sugnaa [[Medina|Madiina]]  ilaa waagii [[Cumar (saxaaba)|Cumar]] markaas oo dalbadeen ree [[shaam]] dad [[Qur'aan|quraanka]] bara iyo Axkaamta sharciga, [[Cumar (saxaaba)|Cumar]] ayaa isugu yeeray shan [[Ansaar|ansaarta]] ka mid ah oo xafideen [[Qur'aan|Quraanka]] Xilligii rasuulka scw, kuwaas oo kala ahaa; mucaad, [[ubay bin kacab|Ubayy bin kacab]], [[Abuu dardaa]], [[Abuu ayuub al-ansaari|Abuu ayuub]] iyo [[cabaada bin saamit]], waxa uuna u sheegay inay iska sooraan rag aado [[shaam]], waxey dhaheen [[Abuu ayuub al-ansaari|Abuu ayuub]] waa oday da' ah [[Ubay bin kacab|Ubayna]] wuu xanuunsan yahay, sedexda soo hartay ayaa baxeeso, [[Cumar (saxaaba)|cumar]] wuxuu u kala diray [[Ximsa]], [[dimishiq|Dimashiq]]  iyo [[Falastiin]], Mucaad wuxuu u baxay [[Ximsa]], halkaas ayuuna ka bilaabay faafinta diinta.

Mid ka mid ah [[taabiciinta]] oo sheekeenaya ayaa yiri; waxaa soo galay masjidka xamza waxaa uu ku arkay wiil dhalinyaro ah oo dadka ku hareersan yihiin iskuna cariirinaayaan, aad moodid inuu afkiisa kasoo baxaayo nuur iyo [[Luul (macdan)|luul]], waxaa  dhahay yaa waay qofkaan? Waxey dhaheen waa Mucaad .

=== Dhimashadiis ===


waxaa ka dilaacay dhulka [[shaam]] daacuun loo bixiyay [[daacuunkii camwaas]] kaas oo ay ku la'deen kumanaan muslimiinta ka mid ah, waxaa ku jiray dadka ku dhintay [[Abuu Cubeydah Caamir ibn Jaraax|Abuu cubeyda]] hogaamiyihii [[Shaam]]  wuxuuna ka dardaarmay inuu Mucaad hogaamiyo muslimiinta, Mucaad wuxuu ahaa inuu doon doonaayay la kulanka Alle, khudbab ayuu jeediyay oo ku lahaa: **«**Cudurkaan waa naxariis, waa ducada nabigiina iyo dhimashada dadka wanaagsan hortiina, Mucaad na wuxuu Alla weydiisanaa inuu ka siiyo mucaad iyo reerkiis qeybtooda**»**, wiilkiisa [[Cabdiraxmaan bin mucaad|Cabdiraxmaan]] ayuu cudurka ku dhacay wuu dhintay, labadiisa xaas ayaa cudurka u dhintay, kadib Mucaad ayuu cudurka haleelay asna wuu ku dhintay, daacuunkaan wuxuu ahaa sanadii [[18H|18aad ee hijriga.]]

Mucaad wuxuu dhahay markuu sakaraadka u yimid:  **«**Fiiriya waaga ma baryay?**»** **«**waxaa la dhahay may wali ma baryin**»** xoogaa ka dib ayaa baa lagu dhahay wuu baryay, wuxuu dhahay: **«**Alla ayaa ka magan galay habeen subaxdeedu naar tahay, soo dhawaaw mowdoow mid booqdo oo la jecel yahow, Allahayow waxaa ahaa inaa kaa baqaayo, maantase waa ku rajeynaa, waa ogtahay inaa aduunyada u jecleen talaalida geedaha iyo dureerinta wabiyada, laakin inaa oomo maalin weynta oo dhibtooda saacadaha iyo inaa culumada ku cariirsado xalqadaha**»**.

== Darajadiisa cilmiga ==
Mucaad wuxuu laazimay Nebiga scw tan iyo markii [[Medina|madiina]] u soo hijrooday wuxuu ka bartay [[Qur'aan|Qur'aanka]]  iyo axkaamta shareecada heer wuxuu gaaray inuu ka mid dad yar waagii rasuulka scw dadka u iftoon jireen  

**Anas bin maalik** ayaa yiri «waqtigii rasuulka scw afar qof oo ree [[Ansaar]]  ah ayaa [[Qur'aan|Qur'aanka]]  dhan xifdiyeen waana [[ubay bin kacab]], [[Mucaad Bin Jabal|mucaad bin jabal]], [[zeyd bin saabit]] iyo Abuu zeyd oo ina adeertey ka mid ahaa»

Xadiis uu Nabiga scw ku xusay fadliga saxaabada qaar ayaa ahaa «Umadeyda waxaa ugu naxariis badan [[Abu Bakr|Abuubakar]], waxaa ugu daran diinta Allah [[Cumar (saxaaba)|Cumar]], waxaa ugu run sheeg badan xishoodka [[Cusmaan bin Cafaan|cusmaan]] waxaa ugu aqoon badan xalaasha iyo xaaraanta [[Mucaad Bin Jabal|Mucaad]], waxaa ugu dhaxal siin badan [[zeyd bin saabit]], umad kasta Amiin bay leedahay Amiinka umadaana waa [[Abuu Cubeydah Caamir ibn Jaraax|abuu cubeyda]]» 

== Dhaqankiisa wanaagsanaa ==
Mucaad wuxuu ku tilmaamnaa zuhdigiisa iyo dabeecad wanaagiisa xaga cibaadada aad buu ugu dadaali jiray, habeenka markuu istaago wuxuu ku duceysan jiray "Allahayow raadinteyda janada wey hooseysaa, ka cararideyda naartana wey liidataa ee agtaada iiga yeel hanuun maalinka qiyaama, adiga balanta kama baxdid".

== XirIirka Rasuulka kala dhexeeyay ==
Inkastoo Mucaad da'diisa ay yareed hadana wuxuu boos weyn ka joogay Nabiga scw agtiisa cilmigiisa awgiis iyo xifdintiisa Qur'aanka, wuxuu dhihi jiray Nabiga scw "**Waxaa fiicnaaday nin Mucaad ayaa fiicnaaday"** , kalsoonida uu ka heystay Nabiga scw waxey gaariisay marar badan inuu u diray meelo kala duwan si uu dacwada u faafiyo, marar badan wuxuu la socon jiray Nabiga scw xitaa farskiisa ayuu gadaal kala raaci jiray, Maalin ayuu rasuulka scw qabtay gacantiisa waxa uuna ku dhahay "**Mucaadow waa ku jeclahay aniga ee waa kuu dardaarmaa haka tagin salaad kasta gadaasheed inaa dhahdid: Allahayow igu kaalmeey xuskaaga, mahdintaada iyo cibaadadaada wanaageed"**. Mucaad ayaa si fiican u dhageysan jiray una qaadan jiray hadalka Rasuulka scw. Markii Mucaad oo u baxaayay [[Yaman]] rasuulka scw kusii sagootiyay dardaan iyo waano, Mucaad oo fuushan iyo rasuulka scw oo lugeynaya, waxaana hadaladiis ka mid ahaa "**Mucaadow waxaa laga yaabaa sanadkaan ka dib inaadan ila kulmin, laga yaabee inaa masjidkeeya soo martid iyo qabrigeeya** Mucaad ayaa is hayn waayay oo oohin la dhacay cabsi uu ka qabo inuu Rasuulka scw faaruqo**"'''. Wixii oo ka baqaayay ayaana dhacday Yaman asigoo ku maqan ayuu dhintay Rasuulka scw. 

## Xigasho