Luuq Gananeh

**Luuq** (Soomaali: Luuq , Carabi: لوق , Talyaani: Lugh ) waa magaalo ku taal Koonfurta ee gobolka Gedo ee dalka Soomaaliya Waa mid ka mid ah deegaanada qadiimiga ah ee deegaanka. Waa xarunta degmada Luuq Magaaladu waxay ku taal leexsan wabiga Ganana , halkaas oo marin-biyoodku uu hoos uga soo qulqulo woqooyi ilaa koonfurta qaab kabo faras ah. Luuq waxaa kaloo loo yaqaanaa Luuq Ganaane .
## Dulmar
Magaca Luuq marka laga hadlayo af-soomaaliga waxa uu macnihiisu yahay “luuq” iyadoo loo eegayo halka ay magaalada ku taal deegaan ahaan. Wabiga ayaa saameyn weyn ku leh magaalada iyo agagaarkeeda. Albaabka laga soo galo magaalada ayaa ku yaal meel aan ka badneyn 100 mitir oo jiinka webiga ah ee labada dhinac ee bari iyo galbeed ee magaalada. Meel 4 km u jirta bartamaha magaalada iyo suuqa weyn ee Luuq, wabigu wuxuu mar kale xiray magaalada gabi ahaanba.
## Taariikhda
Markii uu ballaartay ganacsiga xeebaha iyo gudaha ee koonfurta, labadaba magaalo-xeebeedda Banaadir iyo walaasheeda gudaha "magaalada Luuq" ee ku taal Jubbada sare waxay noqdeen meel muhiim ah. Ganacsiga safarrada Bender-Luuq ayaa gobolka koonfureed ee Itoobiya u isticmaali jiray goob dhaqaale oo laga helo badeecadaha cusub iyo kuwa la qiimeeyo sida qaxwaha, dahabka, iyo adoomaha. Dooxooyinka Shabeelle iyo Jubba , soo ifbaxa awoodda siyaasadeed ee gasaargude saldante waxay ku soo beegantay xilli koonfurta uu ka socday ganacsiga safarrada gudaha taasoo kor u qaaday xarumaha magaalooyinka ee gobollada webiyada u dhexeeya. “Soomaalida Ajuuraan waxay dhisteen oo gacanta ku hayaan gobollada xeebta, waxayna dhisteen waddooyin isku xira magaalooyinka gudaha, taasoo sii kordhisay barwaaqada koonfurta Soomaaliya. Markii awoodda siyaasadeed ay korortay, sidaas darteed Ajuuraanku waxay kordhiyeen gacan ku haynta ganacsiga safarrada xeebaha iyo gudaha ee gaaray Itoobiya
Magaalooyinka ugu muhiimsan ee suuqa berriga waxaa ka mid ahaa Luuq iyo Baardheere oo ku yaalla webiga Ganana . Dabadeed alaabtii gudaha laga dhoofin jiray ilaa Koonfur Bari Aasiya.
### Casriga hore
Luuq waxa ay ka mid ahayd magaalooyinka ugu muhiimsan ee Saldanadii Geledi ee ay hogaaminaysay Boqortooyadii Gasaaragude ee ka tirsanayd Federal-ka Geledi ee ka arrimisa Gobolka Jubbada Sare . Luuq waxay ahayd magaalada ugu weyn webiga Jubba , waxayna ahayd xarunta militariga ee boqortooyada. Dhammaan maxaabiista ayaa lagu xiray xabsiga Luuq. Qofkii doonaya inuu ciidanka ka mid noqdo waxaa lagu soo tababaray Luuq. Hubkaas oo dhan waxaa lagu sameeyay Luuq Sida laga soo xigtay kabtan Thomas Smee warbixintiisii ​​1811 ee uu u gudbiyay maamulka British India wuxuu qoray in magaaladu ay ahayd mid aad loo adkeeyay oo waxay lahayd in ka badan 2 kun oo guri oo dhagax ah oo leh masaajido, wadooyin ay ku jiraan daaro, iyo qalcado ku yaal bartamaha
Sida laga soo xigtay Scott Rees, muhiimadda ay leedahay maro suuf ah oo gudaha laga sameeyo Futa Benaadir "ayaa ku jirta beddelkeeda". Xarumo ganacsi oo berriga ah oo ku yaalla Jubbaland “oo hore u ahaa goob ganacsi oo aad u kobcaysa, isla markaana ah dad ganacsi iyo kuwo ganacsiba leh” iyo marinnada ganacsiga ee xeebaha gobolka Banaadir, gaar ahaan Baraawe , ayaa laga heli jiray badeecadaha suuqyada gudaha. Gaadiidleyda G/Banaadir ayaa ku hakaday Bale si ay u soo jiitaan badeecooyinka ganacsi ee ka imaanaya gobollada ku xeeran. Kala iibsashada lo'da "kuul qaali ah, naxaas, iyo alaabo tayo wanaagsan" ayaa caan ahaa. Ganacsatadii Luuq “waxa ay gaadheen heer aad u sarraysa oo waxa ay heleen hannaan miisaan iyo cabbir ah oo aad u horumarsan, waxa la heli karayey ammaan, waxaana heshiisyo qoraal ah kala saxeexday ganacsatadii safarkii alaabtooda gudaha u soo geli jiray”. Muhiimada Luuqadu waxay ahayd u ​​dhawaanshaha ay ka jirto gobolada Arsi iyo Boorana . Wax kala iibsiga suuqa ee u dhexeeyay ganacsatada Soomaalida ee ku nool Luuq iyo Oromada ayaa ahaa mid aad u adag marka la eego hababka loo isticmaalo sidii loo heli lahaa maroodi maroodi oo ah badeecada ugu qiimaha badan ee laga keeno gudaha dalka: “Ganacsatada Soomaaliyeed (qabiilka Raxaaweyn) marka hore waxay ahayd in ay maryo suuf ah ku beddelaan lo’da xoolaleyda Oromada.
### Xiliga Gumaysiga
Luuq waxa ay si dadban gacanta ugu soo gashay talyaanigu 1907dii, danta Talyaanigu ka lahaa magaaladaa waxa ay ahayd mid aad u culus oo ku filnayd in ay xadeeyaan qaybta kaliya ee soohdinta Somaliya iyo Itoobiya si ay Luuq ugu daraan qayb ka mid ah Somaliland Talyaanigu .
### Casri ah
Xornimadii ka dib 1960-kii, magaalada waxaa laga dhigay xarunta degmada Luuq ee rasmiga ah , waxayna u ahayd xarunta siyaasadda gobolka Gedo .

Burburkii Jamhuuriyaddii Dimuqraadiga ahayd ee Soomaaliya 1991-kii ka dib, waxaa Luuq laga furay Maxkamad Shareecada Islaamka ku dhaqma , iyadoo degmada ku xeeran ay noqotay mid ka mid ah gobollada ugu nabdoon Soomaaliya xilligii dagaallada sokeeye Magaalada markii dambe waxaa maamuli jiray Al-Itixaad Al-Islaamiya ilaa ay maamulkeeda ka tuureen ciidamada Itoobiya 1996 - kii 
March 7, 2011, ciidamada dowladda ku meel gaarka ah iyo maleeshiyaadka huwanta ah ayaa magaalada Luuq ka qabsaday falaagada Al-Shabaab , lamana la kulmin wax iska caabin ah ama wax iska caabin ah
Sanadkii 2013, Luuq iyo deegaano kale oo ka tirsan gobolka Gedo ayaa si rasmi ah loogu daray maamulka cusub ee Jubaland
## Tirakoobka dadweynaha
Luuq waxaa ku nool ilaa 41,000 oo qof Degmada ballaaran ee Luuq waxaa ku nool dad gaaraya 185,703 qof
## Cimilada
Luuq waxay leedahay cimilo saxare ah oo kulul ( Köppen weather classification BWh ). Waxay leedahay laba xilli-roobaad oo aad u gaaban , bilaha Abriil/May iyo Oktoobar/Noofambar, taasoo ay ugu wacan tahay marinnada Aagga Isku-xidhka Kulaylaha . Si kastaba ha ahaatee, labadan xilli roobaadyadu waa kuwo aan la isku halayn karin xitaa marka loo eego gobollada kale ee kulul iyo qalalan ee adduunka oo dhan Celceliska heerkulka sare wuxuu dhaafaa 40 °C (104 °F) bisha Maarso, bisha ugu kulul sanadka. Celceliska heerkulka sare ayaa ka sarreeya 33 °C ama 91.4 °F inta lagu jiro Luulyo iyo Agoosto, bilaha ugu kulul sanadka. Celceliska heerkulka hooseeya ayaa had iyo jeer ka sarreeya 20 ° C ama 68 ° F sanadka oo dhan. Celceliska roobabka sannadlaha ahi waa 272 millimitir ama 10.71 inji, magaaladuna waxay heshaa roob sanadle ah oo aad u yar si loo gaaro kala soocida cimilada "semi-emane" . Luuq waa mid ka mid ah meelaha ugu kulul aduunka sanadka oo dhan iyadoo celceliska celceliska sanadku uu ka sareeyo 30 °C ama 86 °F. Cirku had iyo jeer waa nadiif sanadka oo dhan cimiladuna waa mid aad la isku halayn karo.

## Dad xusid mudan
*Maxamed Cumar Saalixi (1952-2021) - Saynis yahan iyo Injineer

*Suud Olat waa jilaa Soomaali Mareykan ah, u dhaqdhaqaaqa qaxootiga iyo sheeko-yaqaan. Markii uu lix bilood uun jiray, Sucuud iyo qoyskiisu waxay ku qasbanaadeen inay noloshooda oo dhan ka tagaan oo ay u qaxaan dalka deriska la ah ee Kenya, ka dib markii ay dagaallo sokeeye ka qarxeen waddankiisii ​​Soomaaliya.
## Xusuusin
La qabsiga Isbeddelka Cimilada ee Afrika

"Muqdisho Qarnigii Sagaalaad: Aragti Goboleed", Joornaalka Taariikhda Afrika

Fahamka is-burburka Soomaaliya: Aqoonsiga, Islaamka Siyaasadeed iyo Nabadaynta

"Xasilinta iyo aqoonsiga guud: ka-fiirsashada Midowga Maxkamadaha Islaamka iyo Al-Itixaad"

"Madaxweynaha Soomaaliya oo guulo ka sheegtay dagaal uu la galay jabhado"

Ciidamada Soomaaliya iyo Maleeshiyada ayaa laba magaalo ka qabsaday jabhado"

Soomaaliya: Jubaland oo aqoonsi heshay ka dib wadahadalo laba geesood ah oo ka dhacay Itoobiya"

"Gobollada, degmooyinka, iyo dadkooda: Soomaaliya 2005 (qabyo)"
## Tixraac
Luuq, Soomaaliya