Cabdulaahi bin zubeyr

**Cabdulaahi bin Zubeyr Al-Asadi Al-Qurashi** [1H-73H] (Afka Carabiga;  **عبدالله بن الزبير الأسدي القرشي**) wuxuu ka mid ahaa Saxaabada yaryar, waxaa dhalay saxaabiga weyn ee Zubeyr bin Cawaam oo ka mid ah Cashara Mubashiriin, hooyadiina waa gabadhii Abii Bakar Asma binti Abii Bakar.
}}}}
| colspan="2" style="font-size: larger; background-color: green; text-align: center;" | **Cabdulaahi bin Zubeyr<br /> عبد الله بن الزبير<br />
|-
! colspan="2" style="text-align: center; background-color: orange" |[[Saxaabi]]
|-
! colspan="2" style="text-align: center;" |xog ku saabsan
|-
!Aabihiisa:
|[[Zubeyr bin Cawaam R.C|Zubeyr bin Cawaam]]
|-
!Hooyadii
|[[Asmaa binti Abii bakar|Asmaa binti Abii Bakar]]
|-
!Dhashay:
|[[1H|1aad hijriga]]
|-
!Ku dhashay:
|[[Makka]]
|-
!Diintiisa:
|[[Islaam]]
|-
!Xaaska
|[[tamaadar binti manduur|Tamaadar binti Manduur]], [[zajla binti manduur|Zajla binti Manduur]]
|-
!Ilmahiisa
|[[Khubeyb bin cabdulaahi bin zubeyr|Khubeyb]], [[Xamza bin cabdulaahi bin zubeyr|Xamza]], [[Cabaad bin cabdulaahi bin zubeyr|Cabaad]]
|-
!Walaalihiis
|[[Muscab bin zubeyr]], [[Curwa bin zubeyr]],
|-
!Dhintay:
|[[73H]]
|-
!Ku dhintay:
|[[Makka]]
|}

== Bilaawgiisa ==
Waxa uu ku dhashay Cabdulaahi magaalada [[Madiina Al-munawara|Madiina]] bisha [[Shawaal|Soon fur]] sanadkii [[1H|1aad ee hjirada]] , Hooyadii [[Asmaa binti Abii bakar|Asma]] ayaa ahayd inay ka soo hajirtay [[Makka]] ayadoo uurkiis sida, Wuxuuna ahaa canugii ugu horeeyay ee [[Muhaajiriin|Muhaajiriinta]] ugu dhasha [[Madiina Al-munawara|Madiina]], taasi oo ku farxeen muslimiinta maadaama mudo canug u dhalan heer laga dhahay Yahuuda Madiina aa sixirtay , Hooyadii ayaa u geesay Nabiga scw wuxuu u af galiyay timir wuuna barakeeyay, magaca cabdulaahi ayuuna u bixiyay oo awowgiis [[Abu Bakr|Abuu bakar]] ayuu ugu magac daray .

Wuxuu ka soo jeeday ibni zubeyr qoys ilaahay barakeeyay oo sharaf iyo sareyn u dhameystiray:- 

Aabihiis waa [[Zubeyr bin Cawaam R.C|Zubeyr bin Cawaam]] oo ka mid ahaa [[10-ka saxaabi ee Janada loogu bishaareeyay|Tobanka saxaabi ee janad loogu bishaareeyay]] 

Hooyadiisna waa [[Asmaa binti Abii bakar|Asmaa]] inantii uu dhalay [[Abu Bakr|Abuu bakar]] 

[[Caa'isha binti Abiibakar|Caa'isha]] xaaskii Rasuulka scw waxey ahayd habaryartiisa  

[[Abu Bakr|Abuu bakar]] wuxuu u ahaa awowgiisa xaga hooyo 

[[Safiya binti cabdi mudalib|Safiya binti Cabdi mudalib]] eedada Nabiga scw waa ayeydii dhashay aabihiisa 

[[Khadiijo|Khadiija]] xaaskii u horeesay ee Rasuulka scw waxey ahayd eedada aabihiis. 

=== Barbaaristiisa ===
Wuxuu ahaa Cabdulaahi bin Zubeyr mid mar walba ku laab laabta guriga habaryartiisa [[Caa'isha binti Abiibakar|Caa'isha]] intuu noolaa Nabiga scw. Maalin ayuu Nabiga scw toobin isku sameeyay wuxuuna faray Cabdulaahi inuu soo daadiyo dhiiga, goortuu banaanka u soo baxay ayuu cabay Cabdulaahi dhiigii, markuu soo laabatay Nabiga scw ayaa weydiiyay wuxuu ku sameeyay, Cabdullaahi wuxuu dhahay "''Meel aan cidno ka gaareyn ayaa yeelay''" Nabiga scw oo dareen galay ayaa dhahay "''Miyaad cabtay''?!" wuxuu ku jawaabay Cabdulaahi "''Haa''" wuxuu dhahay Nabiga scw "***Maxaa u cabtay? Hoog ayaa dadka ka heli doontaa, ayagana hoog ayee kaa heli doonaan***" .

Wuxuu ku timaamnaa yaraantiisa geesinimo, Maalin ayaa dadka qaar waxey u ishaareen Nabiga scw inuu la mubaayacoodo ilmaha saxaabada si barako uga helaan hadhowna magac ugu noqoto waxaa la keenay ilmo ay ku jiraan [[Cabdulaahi bin jacfar]] Cabdulaahi bin zubeyr iyo [[Camar bin Abii Salama]] gadaal ayee u laabteen, ibni zubeyr ayaa soo galay Nabiga ayaa dhoola cadeeyay wuxuuna dhahay "***waa  aabihiis wiilkiis***" . Mar kale [[Cumar (saxaaba)|Cumar bin Khadaab]] ayaa soo maray ilmo ciyaarayaan uu ibni zubeyr ku jiro markey akeen way kala carareen, ibni zubeyr ayaana istaagay, [[Cumar (saxaaba)|Cumar]] ayaa ku dhahay "Maxaa u la carari waasay?" Wuxuu ku jawaabay ibni zubeyr "Dambi aa galay oo kaaga baqa ma jiro, wadadana ciriiri maahan oo kuu baneeya".

== Ka qeyb galkiisa dagaalada ==
Ibni Zubeyr wuxuu xaadiray [[Dagaalkii Yarmuuk]] Inkastoo uu dagaalka ka qeyb galin da'diisa oo yar awgeed , hadana dadka dhaawacmay ayuu saacidaayay .

Xiligii [[Cusmaan bin Cafaan|Cusmaan]] Ibni Zubeyr wuxuu ku jiray ciidan gurmad ah oo qeyb ka noqday [[Furshada Ifriiqiya]] oo Cabdullaahi bin Sacad hogaamiye ka ahaa, hogaamiyhii [[Imbiraadooriyada biriizanda|Ruum]] Jarjiir ayaa waxa uu shaaciyay in qofka dila hogaamiyaha Muslimiinta [[Cabdullaahi bin Sacad bin Abii Sarxi|Cabdulaahi bin Sacad]] uu isku siin doono gabadhiisa iyo waxey wadato oo adoomo iyo hanti ah, [[Cabdullaahi bin Sacad bin Abii Sarxi|Cabdullaahi bin Sacad]] ayaa markuu ogaaday wuxuu dhahay «''Qofkii dila Jarjiir waxaa siina gabadhiisa iyo waxey wadato''», Cabdulaahi bin Zubeyr oo la jiraan sodon dagaalyahano ah ayaa wuxuu dhax jeexay safafka gaalada wuxuuan fursad ku helay Jarjiir wuuna dilay, ciidanka muslimiinta ayaa aad ugu farxeen weyna jabiyeen [[Imbiraadooriyada biriizanda|Ruum]] . Kadib wuxuu Ibni zubeyr ka sii qeyb qaatay dhamaystirka [[Furashada Ifriiqiya]], Cabdullaahi bin Sacad ayaana u diray [[Cusmaan bin Cafaan|Cusmaan]] inuu ugu bishaareeyo furshada Ifriiqiya .

Ibni Zubeyr wuxuu ka mid noqday dadkii [[Cusmaan bin Cafaan|Cusmaan]] u xilsaaray qorista musxafyada Qur'aanka .

Maalintii khaliifka muslimiinta [[Cusmaan bin Cafaan]] ku hareereeyeen gurigiisa falaagadii xukunkiis diidaneyd Ibni zubeyr wuxuu juray dadkii difaacay oo ka hor dagaalamaayay, waxaana soo gaaray dhaawacyo halis ah, asigoo la sida ayaana laga soo bixiyay .

Dilka [[Cusmaan bin Cafaan|Cusmaan]] waxa uu kala qeybiyay safafka muslimiinta, Ibni zubeyr wuxuu la safatay garabka aabihiis [[Zubeyr bin Cawaam R.C|Zubeyr]], [[Dalxa bin Cubeydilah R.C.|Dalxa]] iyo [[Caa'isha binti Abiibakar|Caa'isha]] ee ka soo horjeeday [[Cali]], [[Dagaalkii ratiga|Dagaalkii Ratiga]] ayuuna ka qeyb galay wuxuu maalinkaas isku taagay [[Maalik Ashtar]] oo ahaa dagaalyahan carbeed labadooda ayaana isla dhaceyn ibni Zubeyr wuxuu ku qeyliyay "**War i** **dila, Maalikna haleyla dilo**" markii damba wey kala tageen, waxaa ka soo gaaray Ibni zubeyr dagaalkaas sagaal iyo toban dhaawacyo waxaana laga soo dhax helay dadka dhintay, [[Caa'isha binti Abiibakar|Caa'isha]] waxey u balan qaaday qofkii ugu bishaareeyo noloshiisa 10 kun oo [[Dirham]], markii ay indhaha saartay waxey la dhacday sujuudu shukri jaceylka ay u qabto awgiis . 

Xiligii [[Mucawiya|Mucaawiya]] uu talada haayay wuxuu Ibni zubeyr qeyb ka noqday jihaadka ka scoday [[Ifriiqiya]] ee uu waday talye [[Mucaawiya bin Xudeyj]] . Sanadkii [[49H]] Ibni zubeyr wuxuu ku juray ciidankii [[Yaziid bin mucaawiya|Yaziid]] ee go'doomiyay Qusdandiiniya .

== Kacdoonka ka dhan ah Yaziid ==
Khaliif [[Mucawiya|Mucaawiya]] wuxuu dhintay sanadkii [[60H]]<nowiki/>waxaana khilaafada loo magacaabay wiilkiisa [[Yaziid bin mucaawiya|Yaziid]], [[Xuseen Bin Cali Bin Abii Daalib|Xuseen bin Cali]] iyo Cabdulaahi bin Zubeyr waxey diideen khilaafada Yaziid, [[Yaziid bin mucaawiya|Yaziid]] wuxuu u qoray gudoomiyaha [[Madiina Al-munawara|Madiina]] [[Waliid bin Cutba]] inuu si qasab ah beycada uga qaado [[Xuseen Bin Cali Bin Abii Daalib|Xuseen]] iyo ibni Zubeyr, wuxuu siiyay gudoomiyaha hal habeen, ibni Zubeyr iyo [[Xuseen Bin Cali Bin Abii Daalib|Xuseen]]  habeenimadii waxey aadeen [[Makka]] , intii ay Makka joogeen Xuseen waxaa u timid waraaqo ka socotay reer [[Ciraaq]] oo dalbanaayay inuu u yimaado oo khilaafada u doortaan, [[Xuseen Bin Cali Bin Abii Daalib|Xuseen]] wuxuu aaday [[Ciraaq]] Inkastoo uga digeen [[Saxaabi|Saxaabo]] badan aaqirkii wuxuu ku dhintay [[Karbalaa]] sandkii [[61H]].

[[Xuseen Bin Cali Bin Abii Daalib|Xuseen]] ka dib [[Yaziid bin mucaawiya|Yaziid]] wuxuu xooga saaray arinta ibni zubeyr wuxuuna dhaar ku maray in la horkeeno asigoo silsiladeysan, ibni zubeyr asaga wuxuu ka faaideystay dilka Xuseen waxa uuna dadka ku kiciyay [[Dowladii Umawiyiinta|Umawiyiinta]], markiiba wuxuu helay koox garab istaagta oo ay ka mid yihiin [[Miswar bin Makhrama]] iyo [[Cabdulaahi bin Safwaan]], waxaana loo bixiyay ibni zubeyr "***Kii magan galay beydka***" .

Waxa uu gaaray ibni zubeyr xajka inuu la xajin [[Dowladii Umawiyiinta|Umawiyiinta]] , bal wuxuu u diiday [[Dowladii Umawiyiinta|Umawiyiinta]] inay tujiyaan dadka reer [[Makka]] , arintaan ayaa ku kalifaty gudoomiyaha [[Madiina Al-munawara|Madiina]] [[Camar bin saciid Ashduq|Camar bin Saciid]] inuu u diro ciidomo gaaraya 1000 askari [[Makka]], waxaana ciidanka hogaamiye ka ahaa Camar bin Zubeyr walaalka Cabdulaahi bin Zubeyr, balse Ibni Zubeyr iyo ciidankiisa ayaa jabiyeen waxeyna qabteen Camar bin Zubeyr, Cabdulaahi bin Zubeyr wuxuu istaajiyay walaalkiis dadka hortood asigoona amray inay ka goostaan dulmiga uu u geystay intuu ahaa talyaha ciidamada [[Dowladii Umawiyiinta|Umawiyiinta]], garaaca ayuuna u dhintay .

Sanadkii [[63H]] reer [[Madiina Al-munawara|Madiina]] ayaa ku biireen kacdoonka ka dhanka ah [[Dowladii Umawiyiinta|Umawiyiinta]] waxeyna toos uga baxeen daacadooda, [[Yaziid bin mucaawiya|Yaziid]] wuxuu soo diray ciidan uu hogaaminayay [[Muslim bin Cuqba]] asigoo faray inay ka bilaabaan [[Madiina Al-munawara|Madiina]] kadibna ay aadaan Ibni zubeyr, [[Madiina Al-munawara|Madiina]] markey yimaadeen waxey ka geesteen xasuuq ba'an ayagoo baneestay sedex bari oo kufsi, dil iyo boob ka wadeyn, ka dib [[Makka]] ayee soo aadeen waxaa dhax ku dhintay hogaamiyaha ciidanka [[Muslim bin Cuqba]], [[Xusayn bin Numeyr]] ayaana booskiis badalay, Ciidanka [[Dowladii Umawiyiinta|Umawiyiinta]] waxey soo gaareen [[Makka]] bilaawga sanadkii [[64H]], waxeyna go'doomiyeen 64 maalin, khawaarijta Yamaama uu [[Najda Al-Xanafi]] horkacaayay ayaa qeyb kala ahaa Ibni zubeyr difaacida [[Makka]], manjaniiqyo ayaa ku dhacay [[Makka]], waxaa gubatay [[Kacbada]], waxaa soo gaaray ciidaanka Ibni zubeyr qasaaro xoogan qaar badan oo dadkii ka ag dhawaa Ibni zubeyr ayaa dhintay, sida labadiisa walaal Mundir iyo Abuu Bakar  sidoo kale [[Miswar bin Makhrama]] , aydoo xaalada sidaas ugu xun tahay ayaa waxaa soo gaaray horaanta [[Rabic al-thani|Maalmadoone]] geerida [[Yaziid bin mucaawiya|Yaziid]], talyaha [[Dowladii Umawiyiinta|Umawiyiinta]] [[Xusayn bin Numeyr]] ayaana ka dalbay Ibni zubeyr inay kulmaan, wuxuu kala hadlay [[Khilaafada Islaamka|khilaafada]] iyo ciidankiisa inuu safkiisa ku daro kadibna ay aadaan [[Shaam]], laakin Ibni zubeyr wuu diiday  wuxuuna u arkay ciidankaan inay dhiig galeen, wuxuu u u sheegay inuusan aadeyn [[Shaam]] balse wuxuu ka dalabay [[Xusayn bin Numeyr|Xusayn]] inuu asiga [[Shaam]] uga qaado dadka beycada, Xusayn ayaa ku baraarujiyay inay jiri karaan Umawiyiin badan oo khilaafada dalbato kuwaas oo waaneyn dad taageera .

== Sheegashadiisa Khilaafada ==

Oo sii dhimanaayay [[Yaziid bin mucaawiya|Yaziid]] [[64H]] Cabdullaahi bin Zubeyr waxa uu ku dhawaaqay khilaafadiisa waxaana la mubaayacooday reer [[Xijaas]] marka laga reebo shaqsiyaaad muhiim ah sida [[Cabdulaahi bin cumar|ibni Cumar]], [[Muxamad ibni Xanafiya|ibni Xanafiya]] iyo [[Cabdullaahi bin Cabbaas|ibni Cabaas]] oo ka gaabsadeen , waxaa beycada ugu timid [[Kuufa]], [[Basra]], [[Khuraasaan]], [[Yemen|Yaman]], [[Masar]] iyo badanaa dhulka [[Shaam]]  sida [[Ximsa]] oo talyaheeda [[Nucmaan bin Bashiir]] aqbalay beycada ibni zubeyr iyo [[Daxaak bin Qeys]] talyaha [[Dimishiq]] oo asna aqbalay sidoo kale, Cabdullaahi bin Zubeyr wuxuu u magacaabay gudoomiyayaal dhamaan meelaha daacadiis soo gashay, ayadoo la eegayo goobaha badan ee daacda ibni zubeyr laga qaatay marka laga reebo qeybo yar oo [[Shaam]] ka tirsan waxa ay u arkeen taariikhyahano badan sida [[ibni kasiir]]  [[ibni Cabdi barr]] , iyo [[Imaam dahabi|Dahabi]] inuu ahaa khaliifka sharciga ah [[Yaziid bin mucaawiya|Yaziid]] ka dib.

Dhimashada [[Yaziid bin mucaawiya|Yaziid]] ka dib iyo wiilkiis [[Mucaawiya bin Yaziid]] oo maalmo ka dib asna dhintay waxey ka yeeshay taageerayaasha [[Umawiyiin|Umawiyiinta]] kuwo isku dhax yaacsan, waxeyna noqdeen labo kooxood, Qabiilada Qeys oo raacday ibni Zubeyr, [[Daxaak bin Qeys]] ayaana horkacayay iyo qabiilada Yaman oo wali daacad u ahaa Umawiyiinta waxeyna raadinayeen hogaamihii u qalmi lahaa   Xasaan bin Bajdal ayaana horkacayay, kooxdaan markii dambe waxa ay heleen [[Marwaan bin xakam|Marwaan]] oo khaliif u doorteen  labada kooxood waxaa ka dhex abuurantay xiisad culus dhamaadka sanadkii [[64H]] ayee ku dagaalameen Maraj rahad, waxaana laga adkaaday qabiilada Qeys ee daacada u ahaa ibni zubeyr, [[Daxaak bin Qeys]] iyo qaar badan oo madaxdood ayaana laga dilay , intaas wixii ka dambeeyay gacan ku haynta dhulka [[Shaam]] waxey noqotay mid [[Dowladii Umawiyiinta|Umawiyiinta]] hoostimaada . [[Marwaan bin xakam|Marwaan]] iyo ciidankiisa waxa ay u dhaqaaqeen [[Masar]], gudoomihii u joogay ibni zubeyr ayee buriyeen, [[Masar]] ayaa ku biirtay dawladood [[Jumada al-thani|jumaada aakhir]] sanadkii [[65H]] , [[Marwaan bin xakam|Marwaan]] waxa uu [[Masar]] u magacaabay wiilkiisa [[Cabdi Caziiz bin Marwaan|Cabdi Caziiz]]. 

=== Soo bixida Mukhtaar ===
[[Ciraaq]] waxa ay ahayd meel aad looga neceb yahay [[Umawiyiin|Umawiyiinta]], waxyna dadkeed u badnaayeen shiicada Cali, aad ayeena uga xumaayeen dilkii [[Xuseen Bin Cali Bin Abii Daalib|Xuseen]], waxey ka shalaayeen inay hiilkiis ka gaabiyeen , bishii [[Rabic al-awwal|Mowliid]] [[65H]] koox la magac baxday **Al-Tawaabuun** oo madax u ahaay [[Suleymaan bin Surad]] ayaa sameysantay, waxey u baxeen la dagaalanka ciidanka ibni ziyaad , [[Dagaalkii Ceynu Warda]] ee isla sanadkaas dhacay ayaa lagu jabiyay kooxdaan waxaana laga dilay hogaamiyaashood .

sanadkii xigay waxaa soo baxay [[Mukhtaar Al-thaqafi|Mukhtaar]] oo ahaa qof han weyn, wuxuu [[Shiica|shiicada]] uga sheekayay inuu yahay qofka u aar gudi lahaa [[Xuseen Bin Cali Bin Abii Daalib|Xuseen]] iyo inuu amar ka haysto [[Muxamad ibni Xanafiya|ibni Xanafiya]] , dad badan ayaana raacay oo ka mid ahaa [[Ibraahiim bin Ashtar]] talyihii ciidamada, intaas wixii ka dambeeyay kooxda [[Mukhtaar Al-thaqafi|Mukhtaar]] waxa ay [[Kuufa]] ka saartay [[Cabdullaahi bin Mudiic]] gudoomiyaha ibni zubeyr, [[Mukhtaar Al-thaqafi|Mukhtaar]] waxa uu muujinaayay daacad inuu u yahay Zubeyriyiinta mana ahayn sidaas, wuxuu [[Kuufa]] gudaheed ku laayay qaar badan oo qeyb ka ahaa dilka [[Xuseen Bin Cali Bin Abii Daalib|Xuseen]] iyo Ahlubeydkiisa, sanadkii [[67H]] [[Mukhtaar Al-thaqafi|Mukhtaar]] waxa uu diray ciidan uu horkacayay [[Ibraahiim bin Ashtar]], [[Cubeydilaahi bin ziyaad|Cubeydilahi bin ziyaad]] iyo ciidankiisa oo ka socdayn Shaam ayee kula dagaalameen wabiga khaariz oo [[Mowsil]] u dhaw agtiisa, ciidankii [[Shaam]] ayaana la jabiyay, waxaana laga dilay [[Cubeydilaahi bin ziyaad|ibni ziyaad]] iyo [[Xusayn bin Numeyr]] . Intaas wixii ka dambeeyay awooda [[Mukhtaar Al-thaqafi|Mukhtaar]] aad ayee u sii korortay wuxuu u hanqal taagay [[Basra]] oo gudoomiye ka ahaa [[Muscab bin zubeyr|Muscab bin Zubeyr]], balse [[Muscab bin zubeyr|Muscab]] wuxuu awooday inuu jabiyo ciidanka [[Mukhtaar Al-thaqafi|Mukhtaar]], qasriga [[Kuufa]] ayuuna ku go'doomiyay, [[Mukhtaar Al-thaqafi|Mukhtaar]] ayaa dagaalamay ilaa laga dilay, [[Muscab bin zubeyr|Muscab]] waxa uu ku xukmay dil dhamaan intii qasriga ku go'doon sanayd .

=== Qabsashada Umawiyiinta Ciraaq ===
Dhanka kale [[Dowladii Umawiyiinta|Umawiyiinta]] waxa ay doorteen [[Cabdilmalik bin marwaan|Cabdi Malik bin Marwaan]] kaas oo soo celiyay awoodii [[Dowladii Umawiyiinta|Umawiyiinta]], waxaana dib u cusboonaaday loolankii ay ku la jireen ibni zubeyr, sanadkii [[71H]] [[Cabdilmalik bin marwaan|Cabdi Malik]] waxa uu hishiis la galay [[Zufar bin Xaaris]] iyo Qabiilada Qeys kuwaas oo joogeen [[Qureyqiisaa]] , Cabdi Malik intuu jidka ku sii jiray waxa uu u qoray talyaasha [[Muscab bin zubeyr|Muscab]] iyo kaaba qabiilada [[Ciraaq]] balan qaadyo hadii uu adkaado , [[Muscab bin zubeyr|Muscab]] iyo [[Cabdilmalik bin marwaan|Cabdi Malik]] waxa ay isku fara saareen [[Dagaalkii Deyr Jaasliiq]] ee dhacay [[72H]], badanaa talyaasha [[Ciraaq]] ayaa isaga baxay dagaalka, waxaana adkaaday ciidanka [[Cabdilmalik bin marwaan|Cabdi Malik]], [[Muscab bin zubeyr|Muscabna]] dagaalka ayuu ku dhintay, [[Cabdilmalik bin marwaan|Cabdi Malik]] wuxuu awooday qabsashada [[Ciraaq]] .

== Dilkiisa ==
[[Ciraaq]] markii ay ka baxday gacanta ibni zubeyr waxay khilaafadiisa ku soo aruurtay [[Xijaas|Xijaaz]] oo kaliya, sandkii [[71H]] [[Cabdilmalik bin marwaan|Cabdi Malik]] waxa uu diray ciidan uu Daariq bin Camar horkacaayay, waxa ayna  qabsadeyn [[Madiina Al-munawara|Madiina]], Dalxa bin Cabdilaahi gudoomiyihii Ibni Zubeyr u joogaay ayaana isaga cararay .

[[Cabdilmalik bin marwaan|Cabdi Malik]] waxa uu is tusay in la joogo waqtigii laga taqalusi lahaa ibni zubeyr [[Xajaaj bin yuusuf|Xajaaj bin Yuusuf]] ayuuna u xil saaray howshaas, waxa uuna raaciyay ciidan badan, Sanadkii [[72H]] ayee ciidanka [[Xajaaj bin yuusuf|Xajaaj]] [[Makka]] soo gaareen wayna go'doomiyeen, waxa ayna la dhaceen majaniiq waxaana dadka qabatay baahi daran heer ibni zubeyr oo faraskiisa u qalo asxaabtiis , Mudo lix bilood oo go'doonka socday waxaa ibni zubeyr ka tagay badanaa taageerayaashiisa xitaa labadiisa wiil Khubeyb iyo Xamza waxa isku dhiibeen oo magan galyo weydiisteen Xajaaj .

Cabdullaahi bin Zubeyr markii uu quus dareemay waxa uu kala hadlay hooyadiis [[Asmaa binti Abii bakar|Asma]] dhibka uu dareemayo, ayadana waxa ay siisay dhiira galin , ugu dambeyn ibni zubeyr waxa uu go'aansaday inuu u dagaalamo si mitidnimo leh, waxaana la dilay 17 da [[Jumada al-thani|Jumaada Aakhir]] [[73H]], waxaana lala dilay [[Cabdulaahi bin Mudiic]] iyo [[Cabdulaahi bin Safwaan]] .

Markii la dilay ka dib waxaa la gooyay madaxiisa waxaana loo diray [[Cabdilmalik bin marwaan|Cabdi Malik bin Marwaan]] , [[Xajaaj bin yuusuf|Xajaaj]] ayaa jirkiisa ka lalmiyay gudaha [[Makka]], [[Cabdulaahi bin cumar|Cabdilaahi bin Cumar]] ayaa soo maray maalin waxa uuna dhahay «''Allah ha kuu naxariisto Abuu Khubeybow waxaad ahayd qof soon badan oo salaad badan''» ka dib waxa uu ka dalabay [[Xajaaj bin yuusuf|Xajaaj]] in la duugo, waa laga soo dajiayay waana la duugay, walaalkiis [[Curwa bin zubeyr|Curwa]] ayaana salaada ku tukaday .

== Dhisida Kacbada ==
waagii [[Cabdulaahi bin zubeyr|Cabdullaahi bin zubeyr]] baa dib loo dhisay Kacbada tasina waxaa keentay dabkii ka soo gaaray Manjaniiqyadii ku duqeeyeen  ciidankii [[Yaziid bin mucaawiya|Yaziid bin Macaawiya]] ee go'doomiyay magaalada [[Makkah al-Mukarama|Makkah]] [[64H]]. Markii [[Cabdulaahi bin zubeyr|Cabdullaahi bin Zubeyr]] loo doortay Khilaafada wuxuu damcay Kacbada inuu dumiyo si uu dib ugu  dhiso. taaso ugu wacneed xadiis uu ka maqlay [[Caa'isha binti Abiibakar|Caa'ishah]] RC ka warinayso [[Nebi Aadam C.S|Nebiga]] C.S.W  uu ku lee yahay **(Hadeysan jiri la heyn cidaada-**<sup>''wuxuu ula jeedaa Qureysh''</sup>**- islaam ee ku cusub yihiin Kacbada ayaan dib ugu celinlahaa halkii Nabi ibraahiim, Dhagaxana gudahaan soo galin lahaa, labo ilina waan u yeeli lahi mid bari iyo mid galbeed, iridana dhulkaan la simi lahaa, waayo cidaada ayaa kor u qaaday si cidee rabaana u soo gasho kee rabaan au diidaan*' ) xadiis saa oo kale ah [[Kacbada]] wuxuuna gaarsiiyay aasaaskii [[Nabi Ibraahiim C.S.|Nebi Ibraahiim]] CS wuxuuna gaarsiiay joogeeda todobo iyo labaatan dhudhun, dhumucda darbiyadana labo dhudhun, wuxuuna usameeyay labo irid oo aan dhulka saro ooga qaadneen labo ilin mid laga galo oo dhanka bari ah iyo mid laga baxo oo dhanka galbeed ah. sanadkii [[65H]] ayuu dib u balaariyay kadib markii dadkii bateen wuxuu gaarsiiyay Toban kun oo mitir iskuweer ah., ibni zubeyr waxa uu mariyay darbiyada [[Kacbada]] miski wuxuuna ku asturay Diibaaj.

Hase yeeshee dhismahaan ibni zubeyr wax badan sii majiirin oo [[Xajaaj bin yuusuf|Xajaaj]] ayaa ku celiyay qaabkeedii hore [[73H]].

== Qiimeynta ==
Waxaa lagu yaqiinay Ibni zubeyr inuu ahaa qof aqoon u leh diinta, wuxuuna ahaa qof cibaado badan markii uu salaada galo wax walba oo aduunya wuu hilmaami jiray , [[Ibni Kasiir]] waxa uu soo guurinaa (*Maalin ibni zubeyr oo salaad ku jira ayaa waxaa soo dhacay mas, canugiisa yar ee Haashim ayuu isku duubay, naagihii iyo dadkii guriga joogay ayaa naxayn oo qeyliyeen, markii damba maska ayee dileen canugana wuu badbaaday, intaas oo dhan ibni zubeyr salaad ayuu ku juray marna ma uu milicsan*) , Camar bin Diinaar waxa uu dhahay; «waligeey ma arag qof tukanaya oo ka salaad qurxoon ibni zubeyr», Cusmaan bin Dalxa asna wuxuu dhahay «ibni zubeyr sedex lagu lama doodi jirin: geesinimo, cibaado, iyo fasaaxad» , Mid ka mid ah ragii yaqiinay ibni zubeyr waxa uu ka dhahay «M*ar kastoo fiiriyo howlihiisa  aduunya waxaa dhahaa waa qof aaba aakhiro lala doonin, hadaan eego howlihiisa aakhiro waxaa dhahaa waa qof aaba aduunyo lala doonin''».

Ibni zubeyr wuxuu ahaa mid aad u mucaaradsan hab maamulka umawiyiinta ee ku dhisan dhaxaltooyo iyo kaligii talisnimo, wuxuu ku ahaa siyaasadiisa maaliyadeed mid ku ad adag oo wuxuu ku bixin jiray qaab sharci ah, sidaas darteed marar badan wuxuu wajahay in lagu tilmaamo baqiilnimo .

Umawiyiinta iyo dadka ay is haayaan waxay ku tilmaami jireen ibni zubeyr inuu yahay qof xurmada magaalada barakeysan ee Makka dhowreyn.

## xigasho