open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Wanlaweyn

**Wanlaweyn** () waa magaalo ku taala koonfurbari gobolkaShabeellaha Hoose ee wadanka Soomaaliya. Magaalada Wanlaweyn waxay ku taala 50 miyl (80 kilomitir) waqooyigalbeed ee caasimada Muqdisho. Sidoo kale, magaaladani waxay xuddun u tahay Degmada Wanlaweyn.

## Bulshada
Magaalada Wanlaweyn iyo nawaaxigeeda waxaa ku dhaqan bulsho gaadhaysa ilaa 26,700 oo qof. Sida lagu xusay tirokoob la sameeyay sanadkii 2001da, guud ahaan Degmada Wanlaweyn waxaa ku dhaqan tiro dad ah oo ka badan 155,643 oo qof.
## Faallo
Wanlaweyn waa degmo ka tirsan degmooyinka Shabeellaha Hoose waxaa hoos yimaada tuulooyin badan dhaqaalaha dadka degmada ee ku tiirsanyihiin waxaa ka mid ah beeraha, xoolaha. Sidoo kale, Wanlaweyn waa degmo istaraatiji ah waxay muqdisho ujirtaa 90 kilomitir. Degmadu waxay caan ku tahay in loo caano doonto xiliga fasaxyada ama xiliga uu iskulku xiran yahay. Degmada Wanlewayn waxa kaloo ay caan ku tahay Shir taasoo sanadle ah oo sandkiba mar la qabto iyadoo ay isugu yimaadaan qabaailadas shanta ah ee walaalaha ah ee dega degmada taaso lagu shirbaayo waxa markaasi dhaca sanadka gudihiisa.

Wanlewayn waxa hoos yimaada tuuloyin aad utiro badan waxayna caan ku tahay wax soo saarka beeraha wa degmo aad ubarwaaqo ah dadkeduna waa dad nabadeed isla markaasna ku mashquul ah wax soo saarka beerahooda. 
Sidoo kale dadka degaanka waa xoolo dhaqato oo waxa ay dhaqdaan geela, lo'da iyo ariga hadaba degmadu waxa ay ka tirsan tahay degmoyinki ugu horeyay e la magacabo ee hoos yimaada gobolka Shabeelaha Hoose, sidoo kale degmada Wanle Wayn ama DAAFEET waxaa ku yaala Garoonka Millateriga ee Ballidoogle oo saldhig u ah dowlada Maraykanka.
## Meelaha Caanka
Magaalada Wanlaweyn waxaa 7 kilomitir u jira Gego diyaaradaha Baligubadle.
## Sidoo kale fiiri
*Gegada Diyaaradaha Borama
*Gegada Diyaaradaha Muqdisho
*Baligubadle
## Tixraac

*Wanlaweyn, Somalia
Madaxdii harar

U soo wareegidii Harer 1520. Madaaxdii taliska. 1520-29 Abubakar Muhammed. Amiirkii ugu horeyey ee qabta boqortooyada Soomaaliland. 1529-1543 Imaam Axmed I brahim Guray. Intii uu dagaalka ku jiray iyo dhimashadisii ka dib waxaa xarunta sii joogay Nuur. 1550-1567 Nuur Cali Cabdulleh. Waxa uu dhisay darbiga ku wegaarsan magaalada. (AMIIRKA 11aad) 1647-1671 Ali Dauud. Inta u dhaxaysa oo 80 sanno ah raadin ayay u baahantahay. 1671-1700 Cabdallah cali. 1700-1721 Taha Cabdalla. 1721-1732 Abubakar Cabdallah 1732-1733 Khalf Abubakar. 1733-1747 Hamid Abubakar. 1747-1755 Yusuf Abubakar. 1755-1782 Ahmed Abubakar. 1782-1783 Muhamed Abubakar. 1783-1794 Abdishakur Yusuf. 1794-1821 Ahmed Muhumed. 1821-1825 Abdirahman Mohamed. 1825-1834 Abdikarim Maxamed Abubakar.1 1834-1852 Ahmed Abubakar. 1852-1866 Amir Mohamed Ali. 1866-1875 Mohamed Ali Abdishakur. 1875-1884 Qabsi Masar ee Dalka. 1884-1930 Abdalla 11 Ali Abdishakur. ( Waana kan lo yaqaano emiirka [Diiriye Guure]) 1930-1975 Abdalla 111 Maxamed ( Waa wiilka emiirka [Diiriye Guure una taliyay iskaba dhaafe Soomaaliya ee Geeska Afrika. Intii ka dambaysay dagaalkii dunida ee labaad waxa uu ku magacona Boqor Haile111. 1975- Siyad Maxamed Qaabka doorashada boqorka dawlada somaalidu asaga oo ah dhaxal ayuu hadan qaab doorasho oo tan iyo heer hoose ee bulshada soo mara. Waxa iswaydiinta doorashada iyo caleemo saarka aan soo maray uu bilowday 1966 waxayna socotay ilaa iyo 1970. Waxa loo saaray guddi odoyaal ka kooban waxayna diraasaynayeen shaqsiyada qofka la caleemo saari. Waxana la galy Kambayn xasuus ahaana markasta oo aan ka helo tartanka xubnaha kale waxa guriga lagu qaban jiray ciyaaro dhaqameed, iyo isuimaatin xafladeed. Xiligaas oo aan jiro 6-10 jir waxa dhacayaba war buuxda uuma hayn. Ugu dambayn 1967 waxa la soo gaadhay gababadii doorashada. 9 JIRKAYGIINA WAXA UU AWOWGAY OO ah Abdalla 111 iigu bishareeyay qabashada xilkaasi. 1970 dugsiga aanu u tagnay Qabridahare waxa qasab noqotay in aan doorto xaaska tan ii noqon doonta. Taasi oo dhaqanku sheegi hadana waa in boqoraduna soo marto sidoo kale. Waxaana khasab ka dhigay oo kale nidaamka iyo xilka barii iman doona. 1970 dhamaadkii waxbarashada sanadka waxa aan ku dhawaaqay reerka ay gabadhaasi noqon doonto. Laga bilaabo xiligasna reerkasi gabdhihiisu waxay galeen maamulka oo xilkeedu u saarnaa Awowgay hooyo. Waxaana la dhahaa xuddun isugu xidhid. Doorashadayda waxa cod ku lahaa Linkolon iyo xaaskiisa. Caleemo saarka ka dib ninkani waxa uu toos uga gu' maamulka reerka dhalay.
[edit] Sources
Somali History, by I.M.Lewis 
Harar Emirate, by S.B.Mohamed 
Somali Research Academy, Mogadishu. 
Retrieved from "http://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia_talk:Articles_for_creation/%22_MADAAXDII_HARAR"
Astaannta Qaranka ee Imaaraatka

astaanta qaranka imaaraatka, waxaa la sameeyay 1973ii, waxee ka sameesantahay, Daffo oo dahab ah.
markii hore waxee xabadka ku laheed doon badda ku socoto, waxaana laga dhigay calanka imaaraatka oo todobo xidig watto 2008ii.
Eray bixin

**Eray bixin** waa sameyn weedh cusub, ayadoo dunida marba wax ku soo kordhaan teknoolajiyad ama Musibo dhacdo ama dhaqan cusub taas o ay ka dhalato Erayo ay dadka hore u maqli jirin. 
Tusaale ahaan kalmada Telefoon afkasta waa sidaas, iyadoo ay jirto erayo luqadeedyo kale oo loo yaqaano.
Marka aan u so laabano mawduucan waxaa kaga dan leeyahay waxa waaye inaan Afkeena hooyo loo sameeyo eray-bixin xaga teknoolajiyada cusub ah sida kombiyuutar erayo u qaas ah, isgaarsiinta erayo u qaas ah iyo xitaa warbaahinta erayo uqaas ah.

##### eray bixino cusub
Eray-bixintan waxa kasoo qabtay Baraha-doodaha ee Internetka waxaana kamid  ah eray-bixineedyadan:
*Pollution = Cakkir
*Compromise = Tanaasulaad
*Act of Union = Ballanxirkii Midnimo
*Project = Mashruuc
*Bir+Lab=BIRLAB=Magnet
*War+Faafin=WARFAAFIN=Broadcasting
*War+Baahin=WARBAAHIN=Mass-Media
*War+Geys=WARGEYS=Newspaper
*War+Baan=WARBAAN=Sentence(Marka ay tahay xukunka)
*Biiraa+Leh=BIIRAALE=Magazine
*Qor+Ool=QOROOL=Library
*Mash+Dhac=MASHDHAC=Music
*Beeg+Qaab=BEEQAAB=Format
*Meerane=OROG=Colloquial
*Garnaade=Grammar
*Hal+Ged=HALGED=Subject

waa baran kardaa ee niyada ha iska jabin adiga
Pokemon

**Pokémon** waa musalsal talefishinka laga daayo iyo vidio game, oo saarto shikata Nintendo oo ku taalo dalka Jabaan.
Ceelgaras

**Degmada Qadiimka ah Ee Ceel-garas** waa magaalo ku taalla Gobalka Bakool ee koofur Galbeed Somaliya

Magaalada Ceelgaras  waa mid kamid ah magaalooyin ka ugu faca wey ee Gobolka Bakool taas oo mudooyin qarniyo ah ladaganaa.

## '''Waxbarashada'''

Dugsiyada Hoose, dhaxe iyo sare intuba waa kuyaalaan magaalada , Sidoo kale magaalada waxa ey leedahay Private Schools kuwaa oo lagu barto maadooyin gaar sida luqadaha, computer iyo Culuumta Seynika sida Physics, Math and Chemistry, Kama Marna in ey magaaladu leedahay tiro madarasado xifdinta QURAAN KARIIM kuwaa oo u qaabeysan Si aad u heer sareyso qaab dhigaalkooda. tacliinta ayaa ladhihi karaa waa mid si aad ah dhalinta magaalda u xiisey neyso eyna kubaratamaan waxaana arkeysaa ayada oo dhalintu isku boorinaya muhiimada ey tacliint u ledahay umada iyo oo farta isugu fiiqaya in ey waxbarashadu tahay Furaha hormarka.

## Caafimaadka

Adeega Caafimad ee Magaalada Ma ahan mid Sidaa u hormarsan oo bulshada magaalada bahiyahooda Caafimaad dabooli Karo OO magaaladu waxa ey leedahay Hal isbitaal Oo guud oo lagu magacaabo ceel-garas general hospital  *aya* ka kooban isbitaalka caruurta, Haweenka iyo isbitaalka Guud.

## Ganacsiga
Magalada ceelgaras, waxaa sanadihii ugu dambeyay hormar laxaadleh laga dareemayay ganacsidga magaalada tan iyo wixii ka dambeeyay Dagaalada aan dhamaad ka laheen ee ka jira Mogadishu markaas oo ey magaalada soo galeen dad badan oo ka soo bara kacay caasimada kuwaa maganacsiyo ka abuuray magaalda, Tiiyo ey meesha ka marneen in magaalada tahay magaalo ILAH ku maneystay wax Soo saar ey kamid ka yihiin beeraha iyo xoolaha.
Af-Faransiis

Luqada **Faransiiska** (Af-Faransiis : *français / langue française*). waa midkamaida luqadaha laatiinnka waxa sirasmiya amaba luqadooda hooyo ay u tahay in kabadan 80 milyan ooqof waxa ay luqada labaad u tahay in kabadan 190 milyan halka ay kuhadlikaraan inkabadn 200 milyan oo qof dadka Af-faransiiska kuhadlaa waxa ay kunooolyihiin in kabadan 53* dawladood.inta badan dadka sida rasmiga ha ugahadla Af-farnsiisku waxa ay kunoolyihiin wadanka Faransiiska afka faransiisku waa mid kamida afafka lagaga hadlo jamciyada quruumaha kadhaxaysa waxa kale oo adeegsada midawga Yurub.

=Wadamada uu Faransiisku yahay luqadda rasmiga ah ee la aqoonsan yahay=
*Faransiiska
*Jabuuti
*iyo kuwo kale.

=Tixraac=
* http://www.francophonie.org
Quang Binh

**Quang Binh** ( Af Vietnamees Quảng Bình) Waa Gobol ka mid gobolada dalka Vietnam.
## Dawladdaha hoose ee gobolka Koofurta Brabant

* Dong Hoi
* Le Thuy
* Quang Ninh
* Bo Trach
* Quang Trach
* Tuyen Hoa
* Minh Hoa
Wariye

**Wariye** ama **Saxafi** waa shaqsiga daneeya Shaqada Saxaafadda ama ha ahaado Qoraa, Shaqada Qofka Wariyaha ahna waa faafinta macluumaadka ama dhacdooyinka, iyo arrimaha Bulshada ka dhex dhaca, sidoo kale Shaqada Saxafigu waa diyaarinta Warbixinada hadey ahaan lahaayeen kuwa Idaacadaha, Wargeysyada,Talafishinada iyo Webseedyada.

Erayga Saxafi ama Wariye waxaa loo aqoon jiray kal hore, qofka isaga kaligii macluumaadka ka diyaarsada Kutubta ee aan la kaashanin Macalin.
Compaq

**Compaq** waa Shirkad Kombiyuutareed oo sameyso kombuutarada iyo qalabka kombiyuutarada. Shirkadaan waxaa la abaabulay 1982di, waxaana 2002 iibsaday shirkada HP.
Macawiis

**Macawiis** (; ) sidoo kale loo yaqaano **Guntiimo**, waa shay dabacsan oo ka samaysan dun, ama cudbi, ama harag kaasi oo la tolay. Macawiistu waxay ka mid tahay dharka ragga inkastoo dumarka laftoodu xidhaan mararka qaar. Dharka waxaa laga sameeyaa dun ka timaada haraga xoolaha, xayawaanka iyo cudbiga iyo noocyo aartifishal ah. Marka dharka la samaynayo waxa la isticmaalaa habab badan oo kala duwan, waxaa ugu caansan tolida, mareegida, iyo isku xidhxidhka dunta. 
## Hordhac
Macawiist waxay ka mid tahay dharka joogtada ah ee rag iyo dumarba. Macawiistu waa maro la tolay taasi oo leh qaab le'eg qofka xidhanaya ama isticmaalaya sheygaasi. Macawiistu wuxuu leeyahay astaamo u gaar ah oo ka duwan noocyada kale ee dharka. Astaamaha ugu muhiimsan ee shaadhasha waxaa ka mid ah raqabada, jeeb iyo galuusyo (badhano) badan oo laabta ku dhex yaala. 
## Magaca
Ereyga ***Macawiis*** asal ahaan waa mid Af-Faarisi kaasi oo luuqado badan ka soo amaahdeen. 
## Dharka
**[[Dhar]]ka** (; ) waa shay dabacsan oo ka samaysan dun la xardhay. Dharka waxaa laga sameeyaa dun ka timaada haraga xoolaha, xayawaanka iyo cudbiga iyo noocyo aartifishal ah. Marka dharka la samaynayo waxa la isticmaalaa habab badan oo kala duwan, waxaa ugu caansan tolida, mareegida, iyo isku xidhxidhka dunta. God ku yaala galbeedka wadanka Joorjiya ee bariga Yurub ayaa waxa laga helay qidcad harag oo lagu wado in dhar ahaan loo isticmaali jirey wakhti hada laga joogo 34,000 oo sano. Dharka guud ahaan waxaa la isku yidhaahdaa **Hu**; kaasi oo u kala baxa noocyo badan. Kugu ugu muhiimsan ee dadku isticmaalaan maalin kasta waxaa ka mid ah: surwaalka, shaadhka, diraca, shalmada, goonada, koodhka, kabaha iyo kuwo kale oo badan.
## Muuqaalo
 
|Rag Soomaali xidhan macawiis
Image:Sarungan.jpg
File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Sarongweefster uit Bandoeng Java TMnr 10014439.jpg
Image:Bait al-Faqih.jpg
Image:LungiBoypagne.jpg
File:Old man in Harar.jpg
Image:Khmer Traditional Dancing.jpg

## Sidoo kale fiiri
* Surwaal
*hoosgunti
* Shaadh
* Noocyada Dharka iyo Hu'ga

## Tixraac
Baras

**Baras** oo *([[ingiriis]]: Albino = maqaar cad oo lagu soo dhasho iyo Vitiligo = xanuun ku dhaca maqaalka)* waa mid ka mid ah cudurada faafa ama lagu soo dhasho ee ku dhaca Maqaarka bani-Aadamka, kaas oo badala midabka asalka ah ee qofka. Erayga Baras waxa luuqada af-Soomaaliga ah loo isticmaalaa dhammaan dadka maqaarkoodu is-bedelo oo laga yaabo inuu qofku ku soo dhasho (ingiriis: Albino) ama uu ka qaado qof kale oo xanuunka (ingiriis: Vitiligo).

* What Is Vitiligo?
Daariq ibn Ziyaad

**Daariq ibn Ziyaad** (670 - 720) waxa uu ahaa hogaamiye dagaal oo katirsan oo kusaabsan Andalus. waxa uu gacanta kudhigay goobta looyaqaano Andalus oo hada katirsan wadanka isbayn 
waxa kale oo uu hogaamiyay cidamadii islaamka ahaa ee gacanta ku dhigay dhula isbayn iyo burtugiiska ilaa iminka waxa lagu xasuustaa oo magaciisa xanbaarsan imarada ismaamul hoosaddka haysata ee jabal adaariq waxa uu dhintay sanadii 720kii
Mandheera

**Suftu** waa magaalo ku taalo dalka Itoobbiya.magaalada waxee xuduud la leedahay Soomaaliya iyo kenya.magaalada waxee ka midtahay gobolka Liban, ee killinks shanaad ama Ogaadeeniya .
magaalada Suftu waa magaalo aad muhiim u ah waxayna isku xertaa wadamada somalia,Kenya iyo Ethiopia waxay ku taalaa xadka u dhaxeeya sadaxdaas wadan waana magaalo taariikhi ah deegaan ahaan waxaa taariikhda ku qoran in dadkii ugu horeeyey ee daga ay ahaayeen somali magalada Suftu dadka ugu badan ee daga waa beeraleey iyo dad xoolo dhaqato ah magaalada Suftu deegaan ahaan waxaa u badan qabiilka Gurreh;**[[Degodie]]** mp ama xildhibaanka ka soo galo waa isla ayagaa Suftu waa magaalo dhaqaalaheedu hooseeyo balse waa magaalo ganacsi.
Ganacsigayada kala duwan ee Suuftu kala dhexeeya magaalooyyinka Mandera iyo Baladxawo maahan mid ku istaaga magaalada suuftu ee transit ayuu kudhaafaa sadaxda wadan ayuuna ukala gooshaa wax faaida weeyn oo kasoo gala dagmada sse majiraan waayo harumar fiican kama jiro.
Liboy

Liboy waa magaalo ku taalo dalka Kenya. waxee 18km u jirtaa xuduudka soomaaliya, magaalada liboy waxee ka middtahay, meelaha ee somalida dhibaateesan u soo qaxaan. dagaaladii soomaaliya sidi oo u bilaawday 1992dii, dad badan oo soomaali ayaa ayaa u qaxay magaalada!
Ras kambooni

**Raas kambooni**  () waa magaalo ku taala Degmada Badhaadhe ee gobolka Jubbada Hoose, wadanka Soomaaliya, taasi oo dhinaca ku heysa geeska xadka wadanka Kiinya. Magaaladani waxay dhacdaa 274 kilometer koonfurta magaalada Kismaayo.
Raas kambooni waa Magaalo ku taalo Jubbada Hoose ee dalka Soomaaliya.
Magaalada waxay u dhowdahay xadka kenya. Ras Kambooni waa dhul baaxadiisu ay aad u balaarantahay oo kayma fara badan ay ku yaalaan. 

## Dadka degan

Dadka deegaanka waxay isugu jiraan xoola dhaqato iyo beeraleey in kastoo ay jiraan ganacsato yar oo aad ku arkeyso daafaha magaaladda. 
Magaaladu waxay caan ku tahay kaymo badan oo ka xiga daafaha magaalada dadka degan waa dad horu marsan oo ku caan baxay isjacaylka iyo wada noolaanshaha in kastoo gobolku soo maray isbedelo siyaasadeed hadana saamayn saasa kuma yeelan daganaanshaha magaaladan taariikhiga ah.

## Sidoo kale fiiri
*Liiska magaalooyinka Soomaaliya dadka ku nool
*Liiska magaalooyinka Soomaaliya

## Xigasho
*Cidhifyada wadanka Soomaaliya
## Tixraac
Bacaad weyne

**Bacaadweyne** waa magaalo ku taal degmada Bacadweyne ee gobolka Mudug ee dalka Soomaaliya, waa magaalo qadiimi ah oo ku caan baxday barashada diinta Islaamka, ganacsiga iyo soo saarista milixda. Cusbada dabiiciga ah ee ka soo baxda degmada Bacadweyne ayaa lagu iibiyaa guud ahaan Soomaaliya iyo Itoobiya Waxa kale oo jira dhulal barwaaqo ah oo ku yaala qaar ka mid ah magaalooyinka ay maamusho dawlada hoose ee Bacaadweyne. Goobahaas cagaarka ah waxaa ka faa'iideysta beeraley, xoolo-dhaqato iyo geel-jire. Geela Bacadweyne ayaa muddo labaatan sano ka badan loo soo daabulay Sucuudiga, iyadoo la sii marinayo Shirkadaha Indho-deero. 

March 12, 2024, Maleeshiyada Al Shabaab ayaa Bacaadweyne kala wareegay ciidamada dowladda hoose, kadib markii ay isaga baxeen magaalada maalin ka hor 
Dowladda hoose ee Bacadweyne ayaa ka mid ah magaalooyinka ugu waaweyn Mudug.
## Horumarka
Bacadweyne si joogto ah ayuu u horumarayaa. Magaalada Bacadweyne waxay leedahay dugsi dhexe, dugsi sare, 16 machad oo lagu xifdiyo quraanka kariimka ah, saldhig boolis iyo xabsi.

Waxaa socda dhismo lagu dhameystirayo bartamaha magaalada, Isbitaalka deegaanka Bacadweyne, iyo Machadka Farsamada ee Bacaadweyne.
Garoonkii Bacadweyne waa la dhameeyay oo wuu shaqaynayaa.
## Tixraac
"Al-Shabaab oo dib u qabsadey Bacaadweyn iyo Camaara"

"Maxay sababta ka danbeysa in ciidanka xoogga ay ka soo baxaan furimaha dagaalka ee Galmudug?"
Ibn Nafiis

**Ibn al-Nafiis** waa (أبو الحسن علاء الدين علي بن أبي الحرم القَرشي الدمشقي) waxa uu ahaa dhakhtar carbeed waxa uu dhashay sanadii 1210 waxa uu ku dhashay magaalada dimishiq waana mid kamida culimada culuumta ee caalamka soo martay gaar ahaan baadhistii wareega dhiiga waana kii ugu horeeyay ee ogaaday wareega dhiiga 1288
Alexander Graham Bell

**Alexander Graham Bell** waa ninkii hindisay aalada Taleefoonka. aabihii iyo awoowgii labadunba waxa ay ahaayeen. amaba ka shaqayn jireen goobaha dadka hadalku ku adagyahay lagu baro hadalka isaga laftiisu goobtaas ayuu ka shaqayn jiray hooyadii iyo xaaskiisuba waxa ay ahaayeen dad dhaga la waxa uu iskuhawlay sidii uu hadalka u karsiin lahaa dadka hadalku ku adagyahay.
                                                                                               
## sanadihii hore ee nolashiisa
                                                                                                  
Alexander Graham Bell waxa uu ku dhay magaalda idinbara ee kutaala iskotland 1847 waxa uu lawalaal ahaa laba wiil labadiisa walaalba waxa dilay xanuunka qaaxada

## hindisihisii ugu horeeyay
Xiligii uu aadka u yaraa waxa uu caan ku ahaa in , uu baadho ama ogaado waxkasta oo uu arko waxa uu ahaa fasuuli.

Taas oo keenatay in uu isukeeno talaal uu kasoo qaaday dhamaaan dhirta oo dhan.

* “Engines of Destruction” Foreseen
* How Are Your Telephone Manners?
* Science​—Mankind’s Ongoing Search for Truth. Working 20th-Century “Magic”
Calanka Denmark

Calanka Danishka waxaa la dhahaa "dannebrog" calanka wadanka denmark waxa laisticmaalay markii ugu horaysay sanadii 1625
waa calanka aduunka uugu duqsan
Ankara

Istanbul (; ; Turkish&nbsp;), wakhtiyadii hore loo yaqaanay **Ancyra** iyo **Angora**, waa caasimad iyo magaalo-madaxda wadanka Jamhuuriyada Turkiga. Caasimadan waxaa ku dhaqan dad ka badan 4,587,558 kuwaasi oo ku dhaqan caasimada lafteeda (2014) iyo tiro bulsho ah 5,150,072 oo ku dhaqan Gobolka Ankara (2015),.

## Sidoo Kale Fiiri
*Istanbuul
*Adana
*Ankara
*Antalya
*Bursa
*Edirne
*Eskişehir
*Gaziantep
*Gebze
*Kayseri
*Konya
*İzmir
*İzmit
*Mersin
*Samsun
*Trabzon
*Yalova
## Tixraac
3. Ankara Travel Guide
Rodolfo Graziani

**Rodolfo Graziani** (1882-1955) waxoo ahaa sarkaal talyaani ah oo hogaamin jiray ciidamo militari oo baadigoob ka sameen jiray qaarada Afrika wixii ka horeeyay Dagaalkii Labaad ee Aduunka
## Baadigoobkiisa
Ninkaan waxoo ku dhashtay Filettino (meel u dhow magaalada Frosinone) dalka Talyaaniga
## Liibiya
Sanadihii 1920meeyadii waxoo graziani hogaamin jiray ciidamadiisa oo markaas ku sugnaa dalka Liibiya.
## Itoobiya
Ka bilaabato 1935 ilaa 1936di xiliyadii lagu jiray Dagaalkii labaad ee Abessinia-talyaaniga waxoo Graziani ahaa kii dagaalkaas ku hogaaminaayay ciidamada talyaaniga.Ciidamadiisa waxee weerar ka soo qaadeen Dhulka Talyaaniga ee Soomaaliya xiliyadii oo talyaaniga gumeesanaayay dhulka soomaaliyeed, sidoo kale waxoo ciidamada talyaaniga ku hogaaminaayay Dagaalkii Jenale Doria iyo Dagaalkii Ogaden

## Dagaalkii labaad ee aduunka
1964

1963 - **1964** - 1965

__TOC__

## Dhacdooyin
## Dhalashooyin
* Sheekh Shariif Axmed
* David Woodard

## Dhimashooyin
## Madaxda Aduunka
Urdun

**Urdun** (الأردن) waa maamul madaxbanaan oo ah boqortooyada Haashimiyad ee Urdun (Carabi: المملكة الأردنية الهاشمية, Al-Mamlakah Al-Urdunnīyah Al-Hāshimīyah) waa Gobolka Carabta ee ku yaal galbeedka Aasiya, oo ku taal Bankiga Bariga ee Webiga Jordan. Jordan waxaa xuddey Sacuudi Carabiya koonfurta, Ciraaq xagga waqooyi-bari, Suuriya woqooyiga, Israiil iyo Falastiin xagga galbeedka. Badda Dhimatay ayaa ku taal xudduudaha galbeedka, waddankuna waxa uu leeyahay xeebta yaryar ee Badda Cas ee koonfurta-galbeed ee aadka u xoogan, laakiin si kale ayaa loo wiiqay. Jordan waa istaraatijiyad ku taala bartamaha Asia, Afrika iyo Yurub. Magaalada caasimadda ah ee Cammaan, waa magaalooyinka ugu badan ee dadku u badan yahay iyo sidoo kale xarun dhaqaale, siyaasadeed iyo dhaqameed.

Imminka waxa uu Urdun ku noolaa dadka tan iyo xilligii Baleyolitiik. Saddex boqortooy oo xasillooni ah ayaa ka soo baxayey dhammaadkii Daaha Cagaasha: Caamoos, Moo'aab iyo Edom. Hogaamiyaasha dambe waxay ka mid yihiin Boqortooyada Nabata, Boqortooyada Roomaanka, Boqortooyada Boqortooyada. Kadib Carabta Carbeed oo ka soo horjeeday Cusmaani sanadkii 1916 intii lagu jiray Dagaalkii Dunida I, boqortooyadii Boqortooyada waxaa loo qaybiyay Ingiriiska iyo Faransiiska. Emirate of Transjordan waxaa la aasaasay 1921 by Hashemite, ka dibna Emir, Abdullah I, iyo emirate wuxuu noqday *British Guardianate* ah. 1946-kii, Jordan waxay noqotay waddan madax-bannaan oo si rasmi ah loogu aqoonsaday Boqortooyada Hashemite ee Transjordan, laakiin waxa loo beddelay 1949-kii boqortooyadii Hashemite ee dalka Jordan ka dib markii waddanku uu qabsaday Bankiga Galbeedka intii lagu jiray dagaalkii 1948-kii dagaalkii Carabta oo uu ku biiray ilaa uu lumay Israiil sanadkii 1967-dii. Jordan ayaa ku dhawaaqday dalabkii dhulkii 1988-kii, waxaana uu noqday mid ka mid ah laba dawladood oo Carbeed ah si ay heshiis ugu saxiixdeen Israiil 1994-kii. Urdun waa xubin muhiim u ah Ururka Jaamacadda Carabta iyo Ururka Iskaashiga Islaamka. Waddanku waa boqortooyo dastuuri ah, laakiin boqorku wuxuu leeyahay awood ballaaran oo sharci iyo sharci-dajin ah.

## Xubin
* IMF * 
* Bankiga Aduunka * *

* Jaamacada Carabta* * 

* Qaramada Midoobay * * 
* Ururka Iskaashiga Islaamka * *

## Daadka Deggan Urdun
* : 12,Millions++:

**: 2,2,000+

*  100+:

*   4.500,000+
*  200+

*  2,000+

   [].

## Sido kale fiiri
* Masar
* Falastiin
* Israaiil
* Bangalidesh
* Bakistaan
* Filibiin
* Hindiya
* Turkiga
## Tixraac
Cumar Mukhtaar

:.• Cumar Mukhtaar maxamed bin farhat al-Manifi loo yaqaanay "libaaxi saxaraha",Wuxuu dhashay 20 August 1858 dalka liibiya sawiyad,sansuur.Aabihii wuxuu ku dhintay xajka waxaa kafaal qaaday Ahmed qaryaani oo saaxiib dheh aabihiis wuxuuna u barbaariyay si fiican wuxuuna baray Qur'aanka,shirciga islamka iyo dagaalada ka dhanka ah gumeystayasha 1911 Talyaaniga wuxuu ku dhawaaqay   dagaal ka dhan dowlada cusmaniyiinta ee ku sugnaa dalka Libaya.Talyaaniga wuxuu markiisii ugu horeeyay ciidankiisa cirka ka soo dijiyay magaalo xeebeedka Banqaasi, xiligaas Cumar mukhtaar wuxuu ku sugnaa magalada Kafar ee saxaraha Liibiya Booqasho ayuu ugu yimi Imaamadiisa Nuusiniyiinta. Cumar mukhtaar wuxuu maqlay weerarkii ay gumeytaha ku soo qaadeen dalkiisa isla markiiba wuxuu u noqday Saawiyatil Qusuur  wuxuuna diyaariyay ciidamo dhan 1000 ciidan  wuxuuna saldhig kasameystay deegaanka Qaruuba ka dibna wuxuu u wareegay deegaanka Rajma asiguu ku biiray Cusmaniyiinta si wada jir ah ayayna iskaga caabiyiin gumeystaha.Intaa ka dib Cumar mukhtaar wuxuu la kulmay arrin dhabar jab ku  noqotay asiga  cusmaaniyiinta oo dib u gurasho ka sameeyay dalka Libiya arrimo siyaasado awgee.Laakiin uma joojin Cumar mukhtaar meesha ayuu ka sii waday halgankiisa ilaa markii dambi ay Talyaniga dagaal lama filaan ah ku soo qaadeen Cumar mukhtaar halkaasna ay ku  laayeen ciidamdiis  Cumar mukhtaarna meesha ay ka sii wateen asigo dhaawac ahaa ayna geeyeen saldhigooda halkaasna ayay mudo 4 maalin ah ku haayeen  ilaa markee dambi ay maxkamad wax kama jiraan ah ay saareen laguna xukumay Dil. Wayna daldaleen sanadkii 1931 september 16 sacadu markii ay aheyd 9:00 Subaxnimo.Waxaana jirta hadal dhaxal gal ahaa uu yiri Libaaxii saxaraha intuu san shawiidin ka hor." INAGU ISMA DHIIBNO EE WAAN GUULEYSANAA AMA SHUHADO AYAYNU NOQONAA DILKEYGA KAMA DHIGNA DHAMAADKA JIHAADKA IYO HALGANKA WAXAANA IDINLA DAGAALAMI DOONA JIILKA INAGA NAGA DAMBEEYA CUMRIGEYGU WUU KA DHEERAAN DOONA KUWA HADDA IDILAYA "-1858-1931]]
Tokyo

w:jp:東京都
**Tokyo** ama **Tookiyo** (東京) waa caasimada dalka Jabaan. Magaalada waxee ku taalaa dhinaca koonfur bari ee jasiirada Honshu. Tookiyo waxaa degan dad gaaraayo 13,010,279 oo qoys, waxeena magaalada ka midtahay magaalooyinka ugu waaweyn caalamka.
## Taariikh
Waayadii hore Magaalada Tokyo waxee ahaan jirtay tuulo yar oo kaluunka lagu gado oo la dhoho Edo. Sanadka marka oo ahaa 1457 ayaa ninka lagu magacaabo Ota Dokan waxoo dhisay dhul lagu magacaabo Edo Kastle. Sanadka marka oo ahaa 1590kii neh, Tokugawa Ieyasu waxoo Edo ka dhigtay degmadiisa, waxoona sanadka marka oo ahaa 1603 noqday shogun, isla markaas neh waxee Magaalada u noqotay saldhiga xukumadiisa militari. Intii lagu jiray Xiliyadii Edo, Edo waxee isku badashay magaalooyinka ugu waaweyn caalamka, waxaana waqtigaas degenaa 1 miliyan oo qoys. Magaalada waxee noqotay caasimada dalka jabaan ayada oo xattaa imbaradoorka oo degenaa magaalada Kyoto. 263 sano kadib ayaa waxaa la riday dowladii shogun, si mar kale loo sameeyo xukumad Imbaradoor ah.
Shaax

**Shaax** ama **Shaah** waa cabitaan kulul, oo dadka energi siiyo
shaaxa waxaa laga sameeyaa geed caleentiis, waxoona ka baxaa wadamada qaarkood, soomaaliya woo ka baxaa. shaax waxoo dhaqan ka yahay wadamada aasiya gaar ahaan wadanka hindiya, aduunka oo dhan neh waa laga isticmaalaa.
soomaalida badankooda shaaxa waxee isticmaalaan galabtiga cassirka iyo subixi aroorti.
Cuntada neh wee ku cunaan, sida Canjeerada ama Muufada.

* Drinking Tea the Chinese Way

## Sidoo kale eeg
*Bun
*Matte
Behra

**Behra** waa xayawaan sida Sagaarada oo kale, waxeena ku nool yihiin waqooyiga Soomaaliya iyo jabuuti.

## Tixraac
Shimbir soomaaliyeed

shimbirtaan oo kalarka ku leh xabadka, waxee ku nooshahay, shabellaha dhexe, gaar ahaan gobolka hiiraan.

haddii aa shimbirtaan magaceeda taqaanid, maqaal cusub ama bog cusub u sameey..
Daango

**Daango** waa Galey la dubay. oo korkana kaleh wax cadaan ah. Daango waa cunto lagu baashaalo ama la iska cuno, oo aan lagu dhargin.

* Popcorn​—A Satisfying Snack
Sagaaro

**Sagaaro** waa nooc ka mid ah xayawaanka duur joogta oo kali ah laga helo dhulka soomaalidu degto ee geeska Afrika. Waa nooc sidoo kale ka mid ah xayawaanka naaslayda ah. [5] IUCN  waxay ku sheegeen xayawaankan mid aan baaritaan ku filan lagu samayn, wax badana aduunyadu kama taqaano.Xayawaankan waxaa lagu qiyaasaa dheerarka jidhkiisa [madax iyo jidh-] 45-50 cm waana midka ugu yar xayawanka ay isku nooca yihiin. Dhogorteeda jilicsan waa mid midabkeedu dameeri dusha ka ah. Madaxeeda waxaa lagu gartaa inuu gobol tin oo kuusan oo midab gaduud xigeen ah leeyahay. Intaas waxaa dheer in sanka dushiisauu guduud xigeen yahay. Caloosha waxaa ku leedahay xargo daliig dhaadheer iyo hareeraha indhaha oo aan muujin giraanta cad ee loo yaqaan. Dhadigedu waxay leedahay laba naas. Sagaarada waxaa laga helaa  Konfur bari Somalia iyo dhulka Somaligalbeed ee bariga Itoobiya. Waxay badanaa ku nooshahay kaymaha duurka fog.

By:NUUR APDULAHI HASSAN
Nafto

**Nafto** (; ) waa dareere loo adeegsado makiinadaha ku shaqeeya naftada, sida baabuurta, Matoorada Korontoda iyo Maraakiibta qaarkood.

=Qoraalo kale=
*Shidaal
*Saliid

=Tixraac=
*  Oil​—How Do We Get It?
Awood

**Awood**

**Awood** (ingiriis: Force) waa astaamaha kartida shay leeyahay. Guud ahaan awooda waxaa loo qaybiyaa Awood Socota (kinetic Force) iyo Awood Kaydsan] (potential energy), laakiin intaas uun kuma koobna ee waxaa jira noocyo badan oo awood ah, sida: Awooda Korontada, Awooda Codka, Awooda Ileyska, Awooda Kulka, Awooda Cufisjiidadka, Awooda Falgalayasha iyo kuwo kale oo badan. 

Si waafaqsan heshiiska *Nidaamka Caalamiga ee
Halbeega* ee loo yaqaano SI, magaca halbeega lagu cabiro awooda dhamaanteed waa Juul oo astaantiisu tahay j; inkastoo qeybaha kala duwan ee awooda loo isticmaalo cabir halbeegyo kala duwan. Tusaale ahaan, dhererka waxaa lagu cabiraa mitir, awooda socota ee dhererka waxaa lagu cabiri mitir-juul. 

Guud ahaan, noocyada awooda intooda u badan waa la isku bedeli karaa ayadoo la isticmaalayo habab kala duwan. Awooda korontada waxaa loo bedli karaa *awood kul*, *awood cod* iyo *awood iftiin* iyo noocyo kale oo badan. Laakiin waxaa jira noocyo badan oo awooda ka mid ah oon la bedeli karin, sida awooda awooda cufisjiidadka lama bedeli karo. 

Shey kasta oo leh cuf taagan (rest mass) wuxuu la mid yahay awood taagan (rest energy) waxaana lagu xisaabin karaa qaacidada saynisyahanka Albert Einstein's E = mc2.

Dhinaca kale, noolaha dhamaantiis wuxuu u baahan yahay awood diyaar ah si uu u noolaado; bani-aadamku wuxuu ka helaa awooda cuntada taas oo la falgasha Ogsajiin. Sidoo kale, ilbaxnimo ama xadaarad kasta waxay u baahan tahay illo awoodeed, sida **Kheyraadka Dabiiciga** ah ee shidaalka, saliida, dhuxul dhagaxa ka midka yahay. 

Meerahan aan ku nool nahay ee dhulka wuxuu awooda inta ugu badan ka helaa Qoraxda qaab iftiin ama ileys ah.

Ilaahay awood weyn buu leeyahay.

= Jaadyada Awooda =
=Isku-bedelka Awooda=
= Sharciga Awooda =
=Qiyaasta Awooda=

=Tixraac=
Matoor

**Matoor** waa wax wareeganaayo oo mashine.
matoorka waxaa lagu isticmaalaa waxyaabaha sida baabuurta, maraakiibta diyaaradaha.
waxkasto oo koronto leh waxoo ku shaqeeyaa matoor.
Koronto

**Koronto** (; ) waa awooda socodka elektaroono danabeysan. Sida caadiga ah korontadu waa ili-maqabatey, awood unugyo dabaysan oo socda kuwaasi oo qeyb ka ah awooda electromagnetismka. Jiritaanka korontada waxaa xidhiidh dhow la leh waxyaabo dhowr ah kuwaawi oo ka mid yihiin hilaaca, danabka, biriqda iyo noocyo kale. 

Si kastaba ha ahaatee, korontadu waa halbowlaha dhamaan teknoolojiyada casriga ah ee maanta dunidu isticmaasho. 
## Hordhac
Qulqulka elektaronada dabaysan, kuwaasi oo iskugu jira positive iyo negative, ayaa waxay keenaan xidhmo koronto, taasi oo sameysa xidhmo magned. Sidoo kale, qulqulka elektaronada markuu taabto shay iska-caabin adag leh waxaa khasab noqota in elektaroono badan meeshaas isku soo gaadhaan taasi oo keenta in awoodii korontada loo badelo awood kuleyl taasi oo meesha ka soo saarta awood iftiin. Habkani waa sida laambadaha iyo laydhku ku shaqeeyo.

## Muuqaal
 
File:GravesendNewTavern3320.JPG|Biofuel power plant, United Kingdom
File:Taichung Thermal Power Plant.JPG|Coal-fired power plant, Taiwan
File:SevillaPV.jpg|Concentrated photovoltaic power plant, Spain
File:Solarplant-050406-04.jpg|Concentrated solar thermal power plant, United States
File:Canal Top Solar Power Plant.jpg|Flat panel photovoltaic power plant, India
File:Surgut-2 Power Station.jpg|Fuel oil power plant, Russia
File:HellisheidiPowerStation01.jpg|Geothermal power plant, Iceland
File:ThreeGorgesDam-China2009.jpg|
File:Tataragi Dam01n4272.jpg|Pumped-storage hydroelectric power plant, Japan
File:Chief Joseph Dam.jpg|Run-of-the-river hydroelectric power plant, United States
File:Rance tidal power plant.JPG|Tidal power plant, France
File:Pelamis bursts out of a wave.JPG|
Image:NSRW Direct Connected Dynamo and Engine.png|
File:Dampfkessel für eine Stationärdampfmaschine im Textilmuseum Bocholt.jpg|Boiler
File:RatcliffePowerPlantBlackAndWhite.jpg|Cooling tower
File:Stella north power station electrostatic precipitators.tif|Electrostatic precipitator
File:Generator-20071117.jpg|Generator
File:Dampfturbine Laeufer01.jpg|Steam turbine
Image:Electric_wires_in_Norway.jpg|Transmission line in Norway
Image:XN Power pole 01.jpg|Transmission line tower
Image:Electric wiring near Helsinki.JPG|Transmission line tower in Finland
File:Electicaltransmissionlines3800ppx.JPG|
Image:GalesbergSubstation.jpg|Substation
Image:Power pole.jpg|
File:2002 Chunghsin V-X3A watthour meter.jpg|
Image:Toggleswitch.PNG|

## Tixraac
*  Energy​—Why Essential for Life?
Galley

**Galleyda** waa dhir iniin weyn ah, oo ay beeristeeda ay ugu horreeyeen dadyowga ku noolaan jirey Ameerikada Dhexe waayihii taariikh-ka-horaadka. Geedka galeydu wuxuu ka tirsan yahay qoyska cowska kaasi oo dhala midho firi ah. Galleyda waa dhirta sadexaad ee ugu muhiimsan waxa la beerto adduunka kaddib qamadiga iyo bariiska. Galleyda waa cunto nolol-maalmeedka dad farabadan oo dunida ku nool. Galleyda waxaa laga soo saaraa cunnooyin farabadan oo kala duwan (sida booshada) iyo saliid cuntada lagu bislaysto. Galleyda waxay ka baxdaa goobaha cimiladda dhexdhexaadka leh waxaana la beeraa xilliga gu'a.

## Taariikh

Dadyowgii la oran jirey Olmekista iyo Mayaniska ayaa dhowr jaad oo galley ah beeran jirey iyagoo karsan jirey iyadoo baduugan (iyadoo budo laga dhigey) ama farsamaysan (nixtamalization). Laga billaabo markii ay ahayd 2500 BC, dalagga wuxuu ku faafay labada qaaradood ee Ameerika (Waqooyi iyo Koonfur), waxaana ka billaabmay ganacsi ku saabsan dhowrka jaad ee ay leedahay galleyda. Markii reer Yurub ay soo gaareen qaaradaha Ameerika dabayaaqadii qarniga 15aad iyo billowga qarniga 16aad, sahimyayaal iyo ganacsadayaal ayaa galleyda geeyay Yurub halkaasoo ay ka bareen dadkii Yurub ku noolaa. Galleyda waxayna dunida intiisa kale oo dhan ku faaftay maadaama ay leedahay awood ay ku bixi karto cimiladdo kala duwan. Jaadad galleyda kamid ah oo kaarbohaydareytyada hodan ku ah waxaa la dhahaa galleyda macaan waxaana loo beeraa si ey dadka u cunaan, jaadad kalena waxaa loo beeraa si ay quud u noqdaan xoolaha. 

File:Maize plant diagram.svg|Jaantuska galleyda

Galleyda waa dallagga loogu beerista badan yahay qaaradaha Ameerika, iyadoo 332 milyan oo tan sanadkiiba uu Mareykanka ka baxo. Qiyaas ahaan 40% soosaarista beeraha ee dallagan - 130 milyan oo tan - waxaa loo adeegsadaa sameynta ethanol. Galleyda la hidde-baddallay (genetically modified) waxay ka koobnayd 85% galleyda 2009kii laga beeray Mareykanka.

=Qoraalo La Xidhiidha=

## Tixraac

* The Wonders of Corn
* Roney, John (Winter 2009). "The Beginnings of Maize Agriculture". Archaeology Southwest 23 (1): 4.
*  Food and Agriculture Organization of the United Nations, Statistics Division (2009). "Maize, rice and wheat : area harvested, production quantity, yield"
* "US Approves Corn Modified for Ethanol". The New York Times. February 11, 2011.
* Genetically modified plants: Global Cultivation Area Maize GMO Compass, March 29, 2010, retrieved August 10, 2010.
Lafdhabar (yadhax)

**Lafdhabar** ama **yadhax** waxay ku taalaa, Dhabarka, waxeena ka koobantahay 24 laf, oo la tixay,lafaha dhaxdooda waxaa ku yaalo, wax laastiig camal ah, oo nuux nuuxsan karo ama qaloocan karo.
lafaha tixan waxee gaarayaan ilaa jeegada ama dhuunta gadaasheeda, ayaga oo kala dhee dheer. lafdhabarka waxaa loo kala qeebiyaq 3 qeebood oo kala ah
* qeebta feeraha
* qeebta dhuunta 
* qeebta simanka
haddii oo lafdhabarka soo qaloocdo, waxoo noqon karaa Tuur. aduunka waxaa ku nool, dadbadan oo Tuur leh.

* Do You Suffer With Back Pain?
Xasuuqii Wagalla

**Dad dilkii Wagalla** waxee eheed askarta kiinyaatiga marka ee dilaayeen dad soomaali oo aad u badan. dad aa ku qayaasaayo in ee askarta kiinyaatiga dileen, somali ka badan 5000 oo qof, meel ee u jirto 15km caasimada wajir. arintaan waxee dhacday 10kii febraayo 1984tii.
madaxda kiinyaatiga weediidanaayeen in ee ka hadlaan arintaan oo askartooda dhameesay somalida.
waxee dhihi jireen 57 qof kaliya aa ku dhimatay meel ee wax qabad ku sameenaayeen.

oktoobar 2000, ee madaxda kiinyaatiga qirteen, in ee askartooda ku laayeen dad badan oo soomaali ah, Gobolka wajir.
Schiphol

**Schiphol** 
Amsterdam Airport Schiphol (IATA: AMS, ICAO: EHAM), oo loo yaqaan 'Schiphol' (Dutch: Luchthaven Schiphol), ayaa lagu magacaabaa [ˌlʏxtɦaːvə (n) sxɪp ()) ɔl]), waa garoonka weyn ee caalamiga ah ee Netherlands. Waxay ku taal 9 kiiloomitir (5.6 mayl) [4] koonfur galbeed ee Amsterdam, degmada Haarlemmermeer, Waqooyiga Holland. Waa garoonka saddexaad ee ugu dhow ee Yurub ah marka la eego mugga rakaabka. Madaarka waxaa loo dhisay sidii fikrad hal-kiilo ah: hal terminaal oo waaweyn ayaa u kala qaybiyay saddex hool oo ballaaran.
Schiphol waa xarun KLM iyo shirkadeeda gobalka KLM Cityhopper iyo sidoo kale shirkadaha Corendon Dutch Airlines, Martinair, Transavia iyo TUI duulimaadka Netherlands. Madaarka ayaa sidoo kale u adeega xarun Europe ah oo loogu talagalay Jet Airways iyo saldhig u ah EasyJet, Airways Planet iyo Vueling.
Schiphol ayaa la furay 16kii Sebtembar 1916 iyada oo ah saldhigga militariga. Dhamaadka dagaalkii koowaad ee aduunka ayaa sidoo kale arkay bilawga isticmaalka dadweynaha ee garoonka diyaaradaha ee Schiphol, garoonka diyaaradaha ayaana ugu dambeyntii ku waayay doorka milatari ee gabi ahaanba. Sannadkii 1940-kii, Schiphol wuxuu lahaa afar wadiiqooyin wiqiyadood oo ah 45-darajo. Madaarka ayaa waxaa qabsaday milatariga Jarmalka isla sannadkan waxaana loo badalay Fliegerhorst Schiphol. Garoonka diyaaradaha waxaa lagu burburiyey bam-gacmeed laakiin dhamaadkii dagaalka ayaa garoonka diyaaradaha si dhakhso ah dib loogu soo celiyay. 1949-kii, waxaa la go'aamiyay in Schiphol uu noqon lahaa garoonka diyaaradaha ee Holland.

## Sido kale fiiri

Holland
Dhuuso

**dhuuso** *Flatulence* waa neef caloosha ka soo fuqdo. waxaana lagu yaqaanaa ur. dhuuso waxa ay leedahay codad kala duwan. waayahan danbe dhuuso waaba lagu shactareestaa. warshadaha yurubiyaanka waxee soo saareen, waxyaabaha lagu cayaaro, oo sida dhuusada camal u yeero, qofka marka oo hurdaayo ee wajiga uugu yeeriyaan. 

dhuusoyen o noc nocah bajeran; kuwa oo shanqar dan sobinin, lakeen urkotha dee lala ilah, maxxan maqli enaa loo esticmalee yahuud d'aamesski, maxa ladaha 'susac san gal' ama 'babis'(slient but vicious). dhusada oo 'turbanka' ama 'weeqay war daar',oo nagaha ugubadan, maxa lasubiya cyb la'an. no nagaha badana aarosyada eyo baranboryada ee eska daayan. jamacdah oo dalka 'dhusa maryeeb', aakutakha- susaan celmiga oo dhusotha,waka sanaddki oo horay ee bixian jaeezado oo qathanian estudentska ;hafsa abdullahi, estudentkana oo ugufica..ona ahh halka oo haysano. 'dhusaa rate'-ka oo wadamda maxa ugu mada chinseka kadibny somalida, chinseka walgratee. lakeen somalida qofny magranin WHY?? maybe cambola and calboka and diger? dhuusadu waa nafis ama hawo marka ay soo baxdo dadku nafisaan, waa gaas qurmuun oo ur badan soomaalida waxaa ugu dhuuso qurmuun sac gusleh oo caan ku ah markuu turubka ciyaarayo , sac gusleh wxuu ku nool yahay edmonton dalka canada. WAXAA kale oo jira mid isna layiraahdo dhuuso madfac ama anwar sheekh oo hablaha uu dhali karo isku daya inuu kufsado ,hadaba dhuuso madfac ama Anwar sheekh. odey biqle hala barto. cuqdada qabiilku wey ku weyntahay. **Dhuusada** waa waqtiga gaaska mindhicir ama xiidmaha futada ka baxo, oo urin xun leh.

Maxamed
Dooro

**Dooro**  waa xayawaan la cuno.
Doorada waa xayawaanka ugu badan adduunka dhinaca faafidda, waxaana u ahaa 2003 24 bilyan, dadka ayaa waxey u isticmaalaan iney cunaan Hilibkooda iyo waliba Ukuntooda. Sidoo kale waxaa la sheegaa in dadka vietnameska ey yihiin dadkii u horreeyey ee dhaqda doorada. Beerahadoorada a ku yaala dunida oo dhan ayaa waxaa lagu qiyaasaa in ey barbaariyern 70 bilyan oo dooro. Magaceeda guud waa dooro. Odaga waa diiq. Habarta waa dooro. Ukunta marka la fiiqo waxa ey noqotaa jiijiil. Marka laba jir gaarto waa boojaal ama boojaal. Waa isku qoraal labka iyo dheddigga balse dhawaaqa ayaa kala beddalan. Doorada ukunta waxay ku fadhiisataa oo ay huurisaa 21 habeen. Qaarbaa hallaaba oo loo yaqaano af soomaali ahaan fuunto. Doora ada caadiyan waxa ay dhashaa sida badan ukumo gaarayo 12 xabbo. Kaddibna waxay noqotaa uq haddii aana loo dhigin ukun. Dooradaa waa dabjoog. Waxa aan uga faa'iidaysan karnaa hilib ahaan ama ukun ahaan. Soomaaliya aad bay ugu fiican tahay dhaqashada doorada. Ilaa haddase lagama faaiidaysan ishaas oo ah il dhaqaale.

* Lessons From the Birds of the Heavens
Hilib

**Hilib**(; ) waa jiidhka xayawaanka kaasi oo dadku u quutaan cunto ahaan. Sida caadiga ah, aadamuhu (dadka) waa gebi-quute (Saynis ahaan *omnivorous*), taasi micnaheedu waa in dadku quutaan hilibka iyo caanaha xayawaanka iyo dhamaan kheyraadka dhirta.

Tan ilaa iyo kumanaan sano ka hor dadku waxay ku tiirsanaayeen hilibka xayawaanka iyo midhaha dhirta ayagoo isticmaali jirey Ugaadhsi iyo Qadhaabsi. Si kastaba ha ahaatee, horaantii ilbaxnimada aadamaha ayaa dadku bilaabeen ineey dhaqdaan xoolo si loo manaafacaadsado kheyraadkooda.
Hilibku wuxuu ka kooban yahay biyo, borotiin, iyo dux waana cunto aad ugu muhiim ah jidhka iyo caafimaadka dadka.

Hilibka waxaa laga helaa xayawaanka. Hilibka waxoo ka sameysanyahay, murqo,ama seed, iyo subak. Hilibka waxoo leeyahay brotiin, aad u badan oona muhiim u ah, korka ama jirdhiska bini aadanka. Hilibaha la cuno wee kala duwan yihiin. Hilibka soomaalida cunto, waxaa ka mid ah, hilbaha xalaasha ah, sida Hilibka Lo'da, Geelka,ariga, Idada, Malaayga,doorada iyo Sagaarada.Dadka aduunka ku nool waxaa saaid uugu ah Hilbaha ee cunaan, sida Hilibka Doofaarka, Eyga, Fardaha, yaanyuurta,Dooliga,Masaska,iyo Caaro caaro. Iyo wax badan oo la tiri karin.

## Sidoo kale arag
*Calooleey

## Tixraac
* Meat
New York

w:es:New York
**New York** ama **New York City**, waa magaalo ku taalo dalka Mareykanka.
New York waa magaalada ugu dad tirada badan dalka Marrykanka marka lafiiriyo sida ee iskuugu dhawyihiin, waana meesha hogaamiso ganacsiga aduunka.

Magaalada New York waxaa lagu yaqaanaa Hurdo la aanta, waa magaalo shaqeeneeso habeen iyo maalin.
tirada dadka magaalada New york waa 8.336.697 (2012), waxaana lagu hadlaa luqado gaareeso, ku dhawaan 170 luqad, ajnabiga ayaa ku badan magaalada. New york waa magaalada la soo weeraray 11kii sebteembar 2001. waxaana ku dhintay dad gaareeso ku dhawaan 3000 oo qof, labo dabaq oo la soo riday.

* Yankee Stadium (1923)

## Waddamha degaan New York

*  150,000+:

*  States:951,000+:

*  250 000+

*  50,000+:

*  100,000+

*  650 000+

=Tixraac=
Martin Luther King

**Martin Luther King** (dhashay Janaayo 15, 1929 – dhintey Abril 4, 1968) wuxuu ahaa nin dadka madoow ee wadanka Mareykan, kaasi oo u ololeen jiray xaqa iyo xuquuqda dadka laga tirada badan yahay, gaar ahaan dadka madoow, ee caraiga Maraykanka.
woxoo ahaa nin firfircoon oo radinaayey xoreenta dadka madowga mareykanka.
waxoo caan kuyahay, qudbadii " waxan heysta Riyo " (I have a dream).
Martin waxoo ku dhashay Atlanta gobolka Georgia , janaayo 15 1929kii.
waxaana la dilay Abriil 4 1968. martin wuxu dhashay January 15 , 1929
Dad Qalato

**Dad qalato** (; ) waa ficilka ama ku dhaqanka dadka cuna hilibka aadamaha ama xubno ka mid ah hilibka aadamaha. Qofka dhaqan ka dhigta cunitaanka ama isticmaalka hilibka dadka waxaa loo yaqaanaa **Dad qalato**.

## Sharaxaad
Dadqalatada waxay ka jirtaa meelo badan oo caalamka ka mid ah; kuwaasi oo dhamaantood si joogto ah ama goosgoos ah u cuna qeybo ka mid ah hilibka dadka. Sababta qaar ka mid ah dadkaasi u isticmaalaan hilibka ilaa hada si fiican looma fahansana laakiin waxaa la sheegay in qaarkood u geeyso aqoon daro, xanuun ama majaro habaabin been ah.

## Sidoo kale fiiri
*Buti

## Xigasho
* Cannibalism
* Escape to Vanuatu
Ukun

**Ukun** waa wax daanyeeradaha dhalaan, Ukunta wee wareegantahay, dhaxda neh waxaa uuga jiro wax jaale ah. Ukunta waxaa ka dhashto Shimbir yar ama jii jiil.

Ukunta waxaa aad loogu yaqaanaa doorada, ayada oo lawada cuno, macal ukunteeda.

Ukumaha wee kala ween yihiin, kalaradooda neh, wee kala duwan yihiin. Ukun waxee Noqon kartaa, ayada oo Cadaan ah, ama Gaduud biyabiyaa. Ukunta uugu ween waxaa dhasho, Goronyada, ayada oo ukumaheeda kaween yihiin, kuwa shimbiraha ama doorada.Ukunta wexey u kala baxdaa 4 nooc ukun caadi ah Madax dhuuban salna weyn iyo Ukun Madx iyo sal siman iyo Ukun Qalooc ku jiro madaxa iyo salka tan u danbeyso ukun Ukun dhexda ka wareegsan. Muuqa Ukunta oo caadigaa ayaa noqonaya Ilmo haddii ay iska dhleen Diiq iyo dooro

*  The Miracle That Is the Ostrich Egg
Burj Khalifa

**Burj Khalifa** (, turjumaad: "Dabaqa Khalifa"; loogu dhawaaqo  ), sidoo kale loo yaqaano **Burj Dubai** waa dabaqa ugu qawga dheer aduunka kaasi oo ku yaala magaalada Dubay, Imaaraatka Carabta. Burj Khalifa waa dabaqa aduunka uugu dheer, oo dhirirkiisu yahay 828 meter . Waxoona ku yaalaa magaalada Dubay ee dalka Imaaraatka Carabta. Burj khalifa waxaa la bilaabay, 21 sebteembar 2004.
waxaana la dhameeyay 2009 oona la furay 4 Janaayo 2010.
Dabaqaan dheer waxaa ku dhaxyaalo Hotelal iyo guryo.

### Muuqaalo

## Xigasho
U qeybin

**U qeybi** (÷)
Si gaar ahaaneed, haddii *c* lagu dhuftay *b* ay lamid tahay *a*, oo loo qoro:
:c \times b = a\,
taas oo *b* aysan aheyn Eber, kadibna *a* loo qeybiyay *b* waxey la mid tahay *c*, oo loo qoro:
:\frac ab = c
xaqiiqo, 
:\frac 63 = 2
maadaama
:2 \times 3 = 6\,.
Qaanso

**Qaanso** (carabi: قوس taliyaani: arco ingiriis: bow) waa ul xoodan oo xadhig adag ku xidhan yahay. 

Leebka dabadiisa ayaa lagu xidhaa xadhiga qaansada ka dib, leebka ayaa gadaal loo jiidaa lana sii daaya ayadoo lala shiishayo bar ama meel. 

Marka la tixraaco taariikhda aadamaha, leebka iyo qaansadu waa hub la isticmaali jirey tobanaan qarni ka hor wakhtigii ilbaxnimadu bilaabantey. 

Leebka iyo qaansadu waa labo shey oon kala hadhin, sababtoo ah waa la isla isticmaalaa. 

Wakhtiyadii hore leebka iyo qaansada waxaa loo isticmaali jirey in lagu ugaadhsado.
Baraf

**Baraf** waa biyo qaboobay, oo dhagax noqday.
wadamada qaarkood baraf ayaa ka dhaco oo budo ah ama buunsho camal, mararka qaar barafka asiga oo yar yar oo dhagax camal ah, oo soo dhacaa.

* Ice
*  The Allure of Ice Fishing
Cir

**Cir** () waa dahaarka sare ee aduunyada taas oo ka samaysan neefo iyo uumi biyo. 
## Cirka Dhulka

Cadaadiska oogada cirka isku cel-celiskiisu waa 101.325 (kPa), laga soo bilaabo dherer dhan 8.5 km.
Waxaanay ka kooban tahay 78% nitrojiin iyo 21% Ogsajiin ah, iyo xoogaa yar oo uumi biyo ah iyo Kaarboon labo Ogsaydh iyo neefo kale. 
Dhererka cirku u jiro oogada dhulka waa kala duwan tahay, waa 8 km cidhifyada iyo 17 km dhulbadhaha. 

Maqaarka cirku aad ayuu muhiim ugu yahay nolosha dhulka, caawinta wareega biyaha sida roobka iyo difaacida falaadhaha khatarta badan ee ka yimaada qoraxda ayaa ka mid ah faa'iidooyinka cirka. 
Sidoo kale, aqalkacagaaran (greenhouse) oo ka samaysan uumi biyo, kaarboon-labo-ogsaydh, miithayn (methane) iyo ozoneka oo masuul ka ah dheelitirka heerkulka dunida ayaa ka mid ah faa'iidooyinka cirku u leeyahay dhulka. 
## Cimilada Dhulka
Cirka dhulku ma lahan wax xad ah, si tartiib ah ayuu u noqonayaa khafiif sababo la xidhiidha wasakhowga hawada darteed. 
3/4 muga cirka dunidu wuxuu u jiraa oogada dhulka 11 km oo kali ah, kuleylka ka imanaya qoraxda markuu soo gaadho meeshan wuxuu keenaa in hawadu kala baxdo ka dib ku qaboowda lakabka saree cirka. 
Taas ayaa keenta isbedelka cimilada, sida roobka, dabaylaha IWM.
 
Badaha waaweyn ayaguna qayb ayay ka yihiin isbedelka cimilada, sababto ah uumiga biyuhu wuxu ka yimaada badaha, kuwaas oo ku qabooba cirka dibna ugu soo noqda dhulka ayagoo roob ah. 

Biyaha roobka ayaa sameeya wabiyada iyo haraha leh biyaha macaan. 
Isku-wareega biyaha ee noocan (water cycle) ayaa si fiican u taageera nolosha iyo dhulkaba. 

Cimilada dhulka waxaa loo kala saari karaa waaxyo badan ayadoo la tixraacayo heerkulka iyo roobka. Nooca ugu caansan kala saarka cimilada, **Köppen climate classification** oo uu sameeyay Wladimir Köppen, ayaa loo kala saaraa shan qaybood oo kala ah: saxare qalayl ah, torobika (tropics), dhulka sareeya, qaboow-dhexe iyo qaboowga cidhifyada, kuwaas oo weli la sii qeeybiyo.
 
Habka sameeynta cuntada ee dhirta (Photosynthesis) ayaa asna kaalin libaax ka qaata dheelitirka hawooyinka cirka, sababto ah dhirtu waxay isticmaashaa kaarboon-labo-ogsaydhka kuna sii daysaa cirka ogsajiin saafi ah. 
Haydarojiin oo ayadu ku badan cirka ayaa la falgasha Ogsajiinta dhirtu soo daysto taas oo ayadna dhalisa isku dhisyo biyo ah oo keena roob.

## Sidoo kale fiiri
* Dhul
* Samo
* Qorax
* Daruuro
## Tixraac
Qaansa Roobaad

**Qaansa Roobaad** waa ifafaalo iyo muuqaal indho ah oo sabab u ah xoogga iftiinka, dib u milicsiga gudaha iyo kala firdhinta iftiinka ee dhibcaha biyaha, taasoo keenta in loo soo muuqdo muuqaal isdaba joog ah oo iftiin ah oo ka muuqda cirka. Qaanso roobaadku wuxuu qaataa qaab go'aan midabyo badan leh oo wareegsan. Qaanso roobaadyada ay sababeen iftiinka qoraxda mar walba waxay ka muuqdaan qaybta cirka ee si toos ah uga soo horjeeda qoraxda. Qaanso roobaadyadu waxaa sababi kara noocyo kala duwan oo biyo hawada ku jira. Kuwani waxaa ka mid ah roobka, laakiin sidoo kale ceeryaamo, qoyaanka, iyo xiidmaha hawada.
Dayr

**Dayr** (; ) waa mid ka mid ah afarta xili ee sanadka, waana xiliga uu wadanka ka da'o roobab badan oo qaarkoodna geystaan biyo fatahaad badan, waana bilaah (Oktoobar, Nofeembar iyo Diseembar).

## Sidoo Kale fiiri
* Xilli
* Gu
* Dayr
* Xagaa
* Jiilaal

## Xigasho

* Autumn—A Spectacular Time of Year
Jiilaal

**Jiilaal** (; ) waa wakhtiga ugu qaboowga badan xilliyada sanadka taasi oo leh dabaylo, qaboow daran, roob, meelaha qaar duufaano. Jiilaalku waa xilli u dhexeeya dayrta iyo gu'ga. Sida dabiiciga ah jiilaalka waxaa keena wareega Dhulka ku meerayo Qoraxda.

Xiliga jiilaalka waa xiliga ugu qaboow uguna qaleylka badan dhinaca Qaarada Afrika, uguna qabow waxaana dhaca baraf dhinaca qaarada Yurub waana bilaha Janaayo, Febraayo iyo Maarso. Jiilaalku waxa uu ku xigaa dayrta oo bilaabmata 21 Sebteembar dhamaadata 20 Maarso.

## Sidoo Kale fiiri
* Xilli
* Gu
* Dayr
* Xagaa
* Jiilaal

## Xigasho