Tompolo

**Oweizidei Thomas Ekpemupolo** , oo sidoo kale loo yaqaan Tompolo, waa hogaamiye diimeed ee Diinta Woyin, nidaamka caqiidada wadaniga ah ee dadka Ijaw. Waxa uu ahaa hoggaamiyihii hore ee Dhaqdhaqaaqa Xoraynta Niger Delta (MEND), oo uu saameeyay Egbesu Deity, kaas oo u taagan runta, caddaaladda, iyo sinnaanta - magac kale oo Woyin ah. Tompolo iyo xertiisa waxay ka qaybqaateen halganka hubaysan ee Niger Delta ee xoraynta gobolka.

Naaneystiisa "Tompolo" waxaa laga soo qaatay magaca aabihiis, Chief Thomas Osen Ekpemupolo. Gaar ahaan, "Thomas" waxaa lagu soo koobay "Tom" iyo "Ekpemupolo" waxaa lagu soo koobay "Polo", taasoo keentay naanaysta "Tompolo".
## Nolosha hore
Tompolo waxa uu ku dhashay 1971 qoys boqortooyo oo ku nool Okerenkoko, Boqortooyadii Gbaramatu ee dhaqameed, Warri South West Local Government ee Gobolka Delta . Ekpemupolo waxa uu waxbarashadiisa aasaasiga ah ku qaatay Dugsiga Hoose Okepopo ee Warri .
## Dhaqdhaqaaqa iyo xagjirnimada
Sanadkii 1993, Tompolo wuxuu ka baxay kulliyad wuxuuna ku biiray koox iska caabin ah oo Niger Delta ah . Sanadkii 1998-dii, Tompolo waxa uu ku biiray golaha cusub ee dhalinyarada Ijaw , waxa uuna noqday xubin si weyn loo ixtiraamo. Maadaama uu jiray horumar aad u yar oo laga gaaray Golaha Dhallinyarada Ijaw, Tompolo wuxuu ku biiray Dhaqdhaqaaqa Xoraynta Niger Delta . Casuumaada Tompolo ee Mujahid Dokubo-Asari , hogaamiyaha kooxda Niger Delta People's Volunteer Force (NDPVF) si uu magangalyo u galo gobolka Delta 2005tii waxa ay caawisay soo dedejinta samaynta MEND wax yar ka dib Ekpemupolo waxa uu si degdeg ah ugu kacay taliye sare oo ka tirsan MEND, hantidiisa faraha badanna waxa uu awooday in uu MEND siiyo hub badan iyo qalab cusub. Tompolo waxa uu taliye u ahaa kumanaan dagaalyahano ah waxana uu aad ugu guulaystay in uu weeraro dareen la’aanta dawladda iyo shirkadaha shidaalka ee caalamiga ah ee dhiig-miirashada iyo xaalufinta dadka iyo deegaanka Niger Delta .
Muddo sanado ah Tompolo waxa uu ahaa taliye ka tirsan kooxaha jabhadaha ee Niger Delta kuwaas oo dhamaantood ka careysnaa dareen la'aantooda dowladda federaalka iyo shirkadaha shidaalka caalamiga ah ee ku wajahan ka faa'iidaysiga iyo xaalufinta Niger Delta.
## cafis
Muddadii uu ahaa taliyaha jabhadda, isaga oo hoos taga MEND waxa uu awooday in uu dawladda Nigeria kaxeeyo si ay cafis u siiso xubnaha MEND ee go'aansaday in ay is dhiibaan. Tompolo ayaa cafis buuxa loo fidiyay iyo sidoo kale dhammaan raggiisa markii uu aqbalay cafiskii dowladda Federaalka Nigeria ee uu madaxweynaha ka ahaa Umaru Musa Yar'adua bishii June 27, 2009. 
### Waaran xadhig
Bishii Janaayo 2016, xilligii dowladdii Muhammadu Buhari , waaran qabasho oo Tompolo ah ayaa la soo saaray iyadoo lagu eedeeyay xatooyo iyo lacago la dhaqay Taas ka hor, muuqaalkiisii ​​ugu dambeeyay ee fagaare wuxuu ahaa 2014 lix sano ayuu goobta iyo meesha uu ku sugnaa qarsoodi ahaa ilaa 2020 markii uu dib ugu soo noqday macbadkiisii ​​Egbesu Bishii Agoosto 2022, Muhammadu Buhari wuxuu cusboonaysiiyay qandaraas faa'iido leh si uu ula socdo dhuumaha gobolka Delta Tompolo.
## Nolosha gaarka ah
Tompolo waa dhaqameed waana wadaadka sare ee ilaahyada Egbesu  oo ah ilaaha dagaalka ee qabiilka Ijaw
## Tixraac
"Tompolo: Dagaalyahanka Bilyaneerka ah -TheNEWS Africa"

"Maxaa runtii ka khaldamay Buhari, Tompolo?"

"Jabhada Saliida ee Nigeria oo hogaaminaysay hub ka dhigis"

"Tompolo 4 sano oo hurdo la'aan ah ayuu ku qaatay kaynta, oo ay ka tageen saaxiibbadii - IPDI"

"Tompolo oo markii ugu horeysay kasoo muuqday fagaare lix sano kadib

"Nigeria: controverse autour d'un renouvellement de contrat au bénéfice d'un ex-seigneur de guerre"

"Anigu waxaan ahay Wadaadka Sare ee Egbesu Shrine; soo celi calaamadeyda maamulka - Tompolo wuxuu ka baryayaa Buhari"

"Dhallinyarada Ijaw oo 47 jir ah waxay u hambalyeeyeen hoggaamiyihii hore ee xagjirka ahaa Tompolo"

"Tompolo: Askartu waxay nijaaseeyeen macbadkaygii… waxay qabsadeen astaanta ilaah ee maamulka"

"Maxay UK ugu ogolaatay Norway inay ka iibiso hubkii hore hogaamiye kooxeedka Nigeria? | Ra'yi"

"Norway waxay ka xuntahay iibinta maraakiibta dagaalka ee xagjiriinta Niger Delta, Tompolo | Premium Times Nigeria"

"Nigeria 2015: 'General' Tompolo Wuxuu Mar Kale Galay Dagaal By Ola' Idowu"

"Dadka Nigeria waxay u falceliyaan sidii Hogaamiyihii hore ee xagjirka ah, Tompolo oo dib u soo noqday ka dib 6 sano oo dhuumasho ah"