open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Shahaadah

**Shahaadah** (), ama shahaado waxa weeye qirista Ilaahay in uu yahay hal kaliya waaxid maba tawxis ka oo ah qirista Ilaahy.

shahadah waxey ka mid tahay shanta tiir oo ugu muhiimsan diinta Islaamka, waxaana weeye tiirk koowad oo ah shahaadada.

## Akhrinta

أشهد أن لا إله إلاَّ الله و أشهد أن محمدا رسول الله [luuqada carabiga]

**Waxaan qira'yaa in uusan jirin ilaah, Alle (Allaah) mooyee, waxana qirayaa in uu Muxamed (csw) yahay rasuulkii Alle (Allaah).**

I testify that there is no god (ilah) but God (Allah), and I testify that Muhammad is the messenger of God. [luuqada Ingiriiska]

Walaaleheyga muslimiinta ah waxaan jeclaan lahaa inaan halkan isku xasuusino tawxiidka ilaahey iyo fadliga uu leeyahay iyo dunuubta uu u dhaafayo qofkii la yimaada towxiidka, rabigeena tabaaraka watacaalaa wuxuu leeyahay ( قال تعالى:(الَّذِينَ آمَنُوا وَلَمْ يَلْبِسُوا إِيمَانَهُمْ بِظُلْمٍ أُولَئِكَ لَهُمُ الْأَمْنُ وَهُمْ مُهْتَدُونَ),) Ilaah wuxuu noo sheegayaa kuwii rumeeyay oo aan iimaankooda ku daboolin shirki kuwaas waa kuwa aduunka ku hanuunsan kana badbaada cadaabta ilaahey yoomul khiyaama. 
kuwaasu waa kuwee (waa kuwa cibaadadooda u baraxtiray ilaahey oo kaliya) waa sida uu leeyahay al imaam ibnu katheer tafsiirkiisa, nabigeena (n.n.k.h.) wuxuu yiri sida ay ka soo wariyeen al imaam al bukhaari iyo muslim saxaabiga la yiraahdo cubaada ibnu saamit (ilaahey haka raalli noqdo ) cubaada ibnu saamit wuxuu leeyahay rasuulka (n.n.k.h.) wuxuu yiri (man shahida anna laa ilaaha illa laaha waxdahu laa shariika lahu wa anna muxammadan cabduhu wa rasuuluhu wa anna ciisaa cabdullaahi wa rasuuluhu wa kalimatuhu alqaahaa ilaa maryam waruuxun minhu waljannatu xaq wannaaru xaq adkhalahu allaah al jannata calaa maa kaana minal camal) walahumaa ee waxaan ula jeedaa al imaam al bukhaari iyo muslim xadiith ay ka wariyeen saxaabiga la yiraahdo citbaan (ilaahey haka raalli noqdo) asagoo ka soo wariyey nabigeena (n.n.k.h ) wuxuu yiri (fa inna allaaha xarama callan naar man qaala laa ilaaha illa alaaha yabtagii bi daalika wajha allaah) maxaa loola jeedaa shahaadatu an laa ilaaha illa allaah? waxaa loola jeedaa ilaah xaq lagu caabudo inuusan jirin ilaahey kaliya mooyee, marka qofka ku dhawaaqo kalimadaan waxaa laga doonayaa inuu la yimaado sedex qodob. 
1- inuu kalimadaan micnaheeda ogyahay. 
2- inuu ku camal falo waxyaabaha ay fareyso muuqaal iyo qarsoodi. 
3- inuu ka haro waxyaabaha ay ka celineyso muuqaal iyo qarsoodi. 
Assagoo yaqiinka raacsinaayo. Walaalayaal waxaa halkan inoogu dhamaaday fadliga towxiidka.

* Islām​—The Way to God by Submission
Is-Dullayn

**Is-Dullayn** (is-dullayn) waa erey Af-Soomaali ah lana macno ah hoos isu dhigid ama hogaansan. Waxaana badanaa loo adeegsadaa is-dullaynta qofku isu dulleeyo Allaah iagoo muujinaya khushuuc.

Is-Dullayn waa macnaha Submission, oo marka laga soo gudbadda luuqadda Ingriiska ah filim-kii diinta Islaamka lagu aflagaadhaynayey oo ay qortay Ayaan Xirsi Cali.
Submission (film)

***Submission*** Is-Dullayn, waa filim Ingriis ah oo soconaya 10 daqiiqo. Waxaa tifaaftirey Theo van Gogh waxaana qortay Ayaan Xirsi Cali.

Filimkaan ayaa wuxuu muujinayaa dumar qaaqaawan oo dushooda lagu qoray Quraanka Sharafta leh.
Majladda Time

***Time*** (Af-Soomaali *Taaym*), oo sumaddeeda ganacsigu tahay ***TIME*** oo far-taagan ah (Waawayn), waa Shantiris (Majalad) todobaadle ah oo ka soo baxda waddankaMaraykanka. Waxay wada jaal yihiin dhiggeedda tifaaftirka Yurub *Time Europe* (Af-Soomaali *Taaym Yurub*) oo Landhan ka soo baxda, iyo *TIme Asia* (Af-Somaali *Taaym Eeshiya*) oo Hong Kong ka soo baxda.

Time, caddadkeedii ugu horreeyey wuxuu soo baxay sanadkii Maarso 3, 1923, waxaana soo saaray Briton Hadden iyo Henry Luce, waxayna noqotay Shantiriskii ugu horreeyey ee todobaadle ah ee ka soo baxa waddanka Maraykanka. *Time* waxaa looga hadlaa dadka caanka ah iyo waxyaalaha la xiriira, sida, 100 ka qof ee adduunka loogu jecel yahay, loogu necebyahay, ugu geesisan, uga dhiirran, iwm.

Waxaa la sheegaa in magaca *TIME* uu yahay ereyo laga soo gaabiyey "*The International Magazine of Events.*" oo la cno ah "*Shantiriska Caalamiga ah ee Dhacdooyinka*"

Waqtigaan la joogo, tifaaftiraha *Time* waa Richard Stengel; Priscilla Painton, Adi Ignatius iyo Michael Elliottna waa u qaybsanaaysha maamulka shantiriska.
Rey mysterio

**Rey Mysterio** (Dhashay 11. Diseembar 1974), waa nin Mareykan oo asal ahaan Meksikaan ah oo lagdamo. Ninkaan waxoo hadda ka midyahay kluub la dhaho WWE waxoona ka mid ahaan jiray World Championship Wrestling (WCW).
Ugaas Khalaf

**Ugaas NUUR ’’’Ugaas Hassan DHEERE’’’ Ugaas KHALAF’’’ ' wuxuu wakhtigisu ku aadanyahay xiligii u dhaxeeyay bilowgii 1400 **
Wuxuuna Ugaas NUUR ka talin jiray oo saldanada Absame ugu heyn jiray dhulkan la magac baxay Qoraxey.
Sida ilo kala duwan aan war kaga heyno waxey saldanadu uuga soo wareegtay Ugaas caamir Yusuf hayayna mudo sanado ah oo qoys ahaan isu dhow yihiin. Saldanadahan waxaa lagu qiyaasaa inay tahay Saldanadii ugu horeysay ee beesha Ogaden khaash uyeelato, Intii Ka horeysay waxaa hogaanka Hayay Garaad Faarax Ileey, Garaad WiilWaal oo beesha guud ee absame isku ahaayeen.
Cabdiraxmaan Tuur

Madaxwaynahii uu horreeyey ee Somaliland kuna dhawaaqay gooni isu-taagga Jamhuuriyada Somaliland. Wuxu ahaa Siyaasi wayn, wuxu ka soo shaqeeyey dawladdhihii hore ee Soomaaliya, Wuxu soo qabtay xilal badan, Wuxu uu soo halgamey dib uu soo-celintii Somaliland. Wuxu walaal la ahaa Aabihii Waxbarashada Soomaaliya (Maxamuud Axmed Cali oo lo yaqaaney Father of Education Of Somalia).

Dib kala soco Taariikhda Marxuumka, Madaxwaynahi sharaftalahaa C/raxmaan Tuur (Ahun)

C/Raxmaan (Tuur) Alle haw naraxariistee waxa uu ahaa nin fiican oo aan dada qadaf iyo gef toonna u geysan. Wuxu ahaa nin dhawrsan oo dadka dhegeysta oo inta erey ee uu yidhaa la tirin karay. C/Raxmaan waxa uu qabtay xilka Madaxweyne-ku-xigeenkii Dawladda Salbalaar ee uu madaxweynaha ka ahaaa Maxamed Faarax Caydiid (Ahun).  C/Raxmaan tuur wuxuu ahaa  madaxweynihii ugu horeeyey ee somaliland. M.Wayne Tuur ololihii doorashada Daahir Riyaale ayuu kala qeyb galay si uu uga saaro meesha in ay qabiil uun ku koobnaato xilka madaxweynanimada Somaliland.
C/Raxmaan (Tuur) wuxuu ahaa maskaxdii ka takhalustay dawladdii kali-taliska ahayd ee Moxamed Siyaad Barre, Wax uu ahaa nin maskax badan, isla markaana geesi ah Alle ha u naxariisto. Cabdiraxmaan (Tuur) waxa uu ahaa gudoomiyihii 5aad ee SNM, kaasoo ahaa hoggaamiyihii SNM isagoo muddo gaaban xilka Guddoomiyanimada SNM hayeyna suurtogaliyey in la burburiyo dawladdii kacaanka sheegan jirtay ee uu horboodayey askarigii Maxamed Siyaad Barre (Ahun).
Qalinkii Cabdinajiib Baashe Maxamed oo Hargaysa ku suagn

MILICSIGA MAALMIHII CABDIRAXMAAN TUUR..
Waa Qalinkii Qoraaga weyn Muj.Boobe Yuusuf Ducaale oo Hargeysa ku sugan. -
Qormaddii 3aad iyo 4aad. 
.
Tuesday, November 18th, 2003
Amistardam

**Amistardam** ama **Amsterdam** waa caasimada Dalka Holland waxaana degen in ka badan 851 573 oo qof (2017). Amsterdam waxay hoy u tahay dad kasoo kala jeeda aduunka dacaladeeda oo dhan waxaana ku nool in ka badan 170 jinsiyadood sidaa daraadeed waa magaalada aduunka ugu jinsiyadaha badan marka laga reebo New York. Amistardam waa magalada ay u soo hoydaan dadka ku nool qaarada yurub marka la gaadho dhaamadka todobaadka ama weekendga, sababtoo ah dadka ku nool qaarada, yurub ayaa u soo dalxiisa iyaga oo u imaada waxayabaha ay ka midka yihiin, xashiishka, waxyaabo kale oo fisqi ah oo ay dheertahay qarada %Yurub.

* [https://wol.jw.org/en/wol/d/r1/lp-e/101975126 The Witkars of Amsterdam​—Born of Necessity
Kobanhaygan

**Kobanhaygan** wa Casumada Denmark og uguna wayen dalka, waxa ku nool 1.145.804 dad Xafisya badan ba ku yalo iyo Sara da dar kuma yalo wadanka dan waxa ku nool 5.4 miljan. wagi horey waxi ahan jirtay magalo og alabta lago gato , sanada kadib ad bey u weynatay dadka nah wey ku batayn, markas ba laga digay casumada.kobanhaygan wa magalada. 
 sidoo kobanhegan waxay ku taal gobolka loo yaqaan shiiland oo qayb ka ah boqortooyada danmark
Ceel Muudaan

ceel muudaan waxuu ku yaala magalada galinsoor dhinaceeda qorax u dhaxa
wana tuulo yar oo daad yar dagan yi hiin wax ku kordhi haddii
Sadaam Xuseen

}}}}
| colspan="2" style="font-size: larger; text-align: center;" | **Sadaam Xuseen** 

|-
! colspan="2" style="background-color: #cdcdb4; text-align: center;" | Madaxwaynihii shanaad ee Ciraaq
|-
! Maqac
| Sadaam Xuseen
|-
! Dhashay
| 20 Abriil 1937
|-
! Dhintay
| 30 Deseembar 2006
|-
! Diinta
| Islaam, Sunni
|-

|}

**Abuu Cuday Sadaam Xuseen Cabd al-Majid al-Tikriti** (; Ṣaddām Ḥusayn ʿAbd al-Maǧīd al-Tikrītī; dhashay 28 Abril 1937 – dhintey 30 December 2006) waaxuu ahaa madaxweynihii Ciraaq, laga bilaado taariikhdu markey ahayd 16 Luuliyo 1979 ilaa 9 Abriil 2003. Sadaam Xuseen wuxuu noolaa, laga bilaabo 28 Abriil 1937 ilaa 30 Diseembar 2006, wuxuu jiray 69 sano. Abriil 28 1937 ayuu ku dhashay Al-Cawja, Ciraaq oo u dhow magaalada Tikrit oo u jirta 200km waqooyiga Baqdaad. Sanadkii 1956 ayuu ku biiray xisbiga Ba’ath. 1958 lix bilood ayuu xirnaa ka dib markii lagu eedeyay inuu waday dhaqdhaqaaq Dawladda looga soo horjeeday. 1958-waxaa uu ka qeyb qaatay afgambigii leysku dayey in xukunka looga tuuro Abdulkarim Qasim, wuxuuna ka dhaawacmay lugta kadibna waxaa uu ufakaday Syria ka dibna Masarayuu sii galay. Febraayo 25, 1960 ayaa dil lagu xukumay asaga oo dalka dibada kaga maqan. 1962 waxaa uu Masar ku dhameystay dugsiga sare.

Si kastaba ha ahaatee, sanadkii 1979 Sadam waxaa uu noqday madaxweynaha dalka Ciraaq.Ka dib markii uu xukunka kala wareegay madaxweyne Bakr taa oo ka dhalatay damacii Bakr ee ahaa in uu Syria la midoobo Sadamna taa waa uu ka soo horjeeday. Wuuxuna ku xukumay xabsi guri. Sebteembar 1980 Sadam waxaa uu ka baxay heshiiskii uu 75-kii la galay Iraan ee ku saabsanaa xuduudaha. Ciraaq ayada o kaalmo ka heleysa Ciidamada bada ee mareykanka ayey dib u qabsatay dhulkii Iraan kaga qabsatay intii dagaalka lagu guda jiray ee u dhaxeysay 1984-86. waxaa dhamaaday dagaalkii Iraan iyo Ciraaq. 1990-Ciraaq waxa ay qabsatay Kuwait. 1991-ayaa in ka badan 30-dawladood Ciraaq ka saareen dhulkii Kuwait.

## [[Tixraac]]
Yemen

**Yemen** (Af-Carabi: اليَمَن), ama **Jamhuuriyadda Yemen** waa wadan ku yaalo Bariga Dhexe. Yemen waxee xuduud la leedahay wadamada Sacuudi Carabiya oo ka xigta Woqooyiga iyo Galbeedka xeebta Baddacas, iyo Cumaan oo ka xigta Bariga, Dhinaca Koonfurta waxaa ka xiga Gacanka Cadmeed iyo Bada Carabeed, dhinaca Galbeedka neh waxaa ka xiga Bada Cas, wadanka caasimadiisa waa Sanca.wadanka Yemen waa wadanka kaliya ee Bariga dhexe oo isticmaalo Jamhuuriyad. yemen waa wadan aad u duqsan waxaana aad looga caabudaa diinta islaamka, dhinaca dhaqaalaha yemen uma taajirsano sida wadamada kale ee carabta, wadanka waxoo leeyahy shidaal iyo saliid, laakiin wax soo saarkooda aad ayoo u yaryahay.

## Xubin
* IMF *
* Bankiga Aduunka * *
* Qaramada Midoobay * * 
* Ururka Iskaashiga Islaamka * * *

* Unionka Mediterraneanka (baarlimentka waziirada “ Jaamacada (Ummadda) Carabta)..”.:•

## Waddanmaha la Degaan Yemen
*****:121+Mil++:

**:1,200+

**:2,000++

***:950,000+

***:124,000+

****:950,000+

*****:25,000+

*****:35,000+

[].

*** 4,940,000++:

[

## Taariikh

Yemen waa wadan aad u duqsan waxoona leeyahay guryo taariikhi ah oo ladhisay kumanaansano kahor, ilaa hadda dadka yemaniga waxee isticmaalaan dhaqanka guryihii ladhisi jiray waagaas.Wadanka Yemen waxoo xornimo ka helay Dawlada Cosmaniya iyo gumeestihii Boqortooyada Ingiriiska. Wadanka Yemen waxoo markiisa hore u kala qeebsanaa Woqooyi Yemen iyo Koonfurta yemen , taariikhda marka ee eheed 1962dii ayaa koonfurta Yemen la midowday woqooyiga Yemen, waa markii wadanka laisku dhahay Jamhuuriyada yemen.

## Magaloyiinka
* Ibb 
* Sanca
* Mareb

* Cadan
* Ta'ezz
* Al Mahwit
* Al Mukalla
* Hadhramaut

## Sido Kale fiiri
*Yemeni rial
*Arabian Degaanka tectonic
Faarax Cabdulqaadir Geylan

Waxaan ahay madax waynaha mustaqbalka ee somali magacaygu waa cabdiraxman mahdi osman 

Cawra waa isagee beenbadanaa Ina Geylan, 

jaamacad inaad ka baxdo waxaa ka horeeyo dugsi hoose dhexe masoo dhigatay, maya sababtoo ah waan ku aqaan, Radio gaalkacyo ayaa aabahaa ku keenay markaad ka saaqiday waxbarashadii, Radio Gaalkacyo rag kula mid ah oo soo saaqiday ayaa jooga, waxaadna baratay beentii iyo khiyaaligii Ina Jidxun.

isku kalsoonow waxaad taqaano ku ekow, waxaanadan aqoonin ha u hanqaltaagin.

qoraalkii ina Geylan halkan gashadayna waa hoos.
bye nin ku yaqaan

**Faarax Cabdulqaadir Geylan** wuxuu ka mid yahay Wariyaasha Soomaaliyeed ,wuxuuna ka baxay Jaamacad ku taala Magaalada New York ee Mareykanka wuxuuna ka bartay Jaamacaddaasi arimaha Siyaasadda iyo dhaqaalaha.

Faarax wuxuu 1980- ka mid ahaa Wariyaashii dowladii Maxamed Siyaad Barre ,ayagoo markaasi ka dibna dibada loogu direy Waxbarasho dibadeeda.

W
Axdiga Cusub

**Cahdiga Cusub** waa qaybta labaad ee Baybalka oo ka ka kooban 27 cutub.
Waxaa ugu horreeya afarta Injiilood oo isugu xiga sidatan: Mateeyos, Maarkos, Luuka, iyo Yohaana. Ka dibna Hawlihii Nabiyada iyo 14 dhambaal oo uu Bool diray iyo 7 dhambaal oo ay qaar kale qoreen ayaa la raaciyey. Waxaa intaas dheer cutubka Muujintii oo lagu xiray.

* Kitaabka quduska
* Masiixiyad
* Ciise

* Kitaabka quduska
Calan

**Calan** waa cad ama gobal maro ah, taasoo lagu kor sawiray sawiro, loona isticmaalo astaan ahaan. Dal walba oo aduunka ku yaal wuxey leedahay calan u gaar ah oo lagu aqoonsado.calanka dunida ugu dada wayn ee intii lasameeyay aan wax aad ubadan laga bedelin ilaa iminkana la isticmaalo waxa loo aqoonsanyahay in uu ayahay calanka boqortooyada Denmark dawlad walibana waxa ay leedahay calan ka duwan calanka dawladaha kale xiliyadii fogaa calanka waxaa loo isticmaalijiray xilyada dagaalka in ay ciidamadu isku gartaan oo laysku fahmo waana uu sii hore maray isticmaalka calanku oo waxa uu ugudbay in loo isticmaalo bada iyo doonyaha taas oo calanka ka dhigatay wax aan laga maaarmikarin.

## Taariikhda calanka
Isticmaalka calanku waxa uu aad ugu faafay wadamada hindiya iyo [guurceel] waxa xili aad u fog laga isticmaalay calanka wadamada bariga aasiya waxa kale oo kamida calamada caalamka ugu dad way calanka holland waxyaabaha calamada loo isticmaalo waxa kamida in uu calaamd u noqdo wadanka iyo hscabka kunool waxa kale oo loo isticmaalaa waxaa astaan kadhigta sida shirkada iyo ururada ama hayadaha.

## calamada Degmooyinka Soomaaliya
Bulsho

**bulsho** waxa la yidhaahdaakoox dad ah oo ku nool meel cayiman,oo ay ka dhaxayso xidhiidh iyo cilaaqaad ay ku daneesanayaan qofka iyo
Dhaqaale

**Dhaqaale** waa lacag kororsi, Waana farac kamida cilmiga bulshada lacag la dhaqaaleesto, lacag meel la dhigto.Xarafka dhaqaale waxoo noqon karaa dhaqaale dowladeed, dhaqaale shirkadeed ama dhaqaalaha ganacsatada.Dhaqaalaha waa xisaab oo ku xiran wax soo saarka iyo shaqada.
Dhaqaalaha waa waxyaabo kala duwan waxoona markasto ku saabsanaadaha.Dhaqaale waa soosaaris iibgayn iyo iibsasho 

* Is a Fair Economic System Possible?
Xuseen Caydiid

}}}}
| colspan="2" style="font-size: larger; text-align: center;" | **Xuseen Maxamed Faarax Caydiid**
Xuseen Maxamed Faarax Caydiid wuxui u dhashay beesha Hawiye, Habargidir Sacad, reer jalaf.
Aabihiis wuxuu ahaa Hogaamiyihii USC, wuxuuna ahaa nin caan ku dhex ah beesha habargidir gaar ahaan, beesha uu ka dhashay ee sacad reer jalaf, Caydiid waxaa dagaal la galay maleeshiyo uu hogaaminayay General Cismaan Caato.

|-
|-
| colspan="2" style="text-align: center;" | 2 Agoosto, 1996 ilaa 22 Diseembar, 1997
! Dhashay:
| 16 Agoosto, 1962
|-
! Ku dhashay:
| Beledweyne, Soomaaliya

|-
! Diintiisa:
| Islaam
|-
! Dhalasho:
| **}** Soomaali
|-
|}

**Xuseen Maxamed Faarax Caydiid** waa wiilkii Maxamed Faarax Caydiid. Wuxuu ku dhashay Beledweyne taariikhdu markey ahayd 16kii bishii Agoosto sanadkii 1962.
Webiyada

Webi waa erey juquraafi ah micnihiisana uu yahey dhul biyo-mareen ah. Dalka Soomaaliya waxaa mara labo webi oo kala ah Webiga Jubba iyo Wabiga Shabeelle waxayna ka yimaadaan dalka Itoobiya. Waxaa ugu dheer Webiga Shabeelle oo dhererkiisu uu gaarayo 1500km, waxaase ugu weyn (ballaar ahaan) uguna biyo badan webiga Jubba oo dhererkiisu uu gaarayo 800km. Magaalooyinka ay dalka ka maraan hadaan soo qaadano webiga Shabeelle wuxuu dalka ka soo galaa xadka uu gobolka Hiiraan la leeyahay dalka Itoobiya meel u dhow magaalada Feer-feer; wuxuuna soo maraa magaalyooyinka Beledweyne, Buuloburte, Jowhar, Balcad, Afgooye, Jannaale wuxuuna ku dhamaadaa meesha la yiraahdo Dhaytubaako oo u dhexeysa Jilib iyo Shalaanbood. Wabiga Jubba isagu waxaa uu dalka ka so galaa xuduuda uu gobolka Gedo la leeyahay dalka Itoobiya wuxuuna soo maraa magaalooyinka Doolow iyo luuq. 
Halka liibaanta qoryooley ay tahey wax soo saarka soomaalida meesha ugu soo wax soo saar badan.

## Burqasho
Webiyada ugu burqashada badan ee qaarada Afrika:
*Webiga Kongo (Zaire)
*Webiga Kasai (Kwa)
*Wabiga Nijer
*Webiga Ubangi
*Webiga Ogooue
*Webiga Ruki
*Webiga Zambezi
*Webiga Benue
*Wabiga Niil
*Webiga Kwango
*Webiga Kross

 waa arun
Ra'iisul wasaarayaashii Soomaaliya

**Ra'iisul wasaaraha Soomaaliya** () waa madaxa dowlada wadanka Soomaaliya. Tan ilaa 1956dii, markii la aasaasay xafiiska Ra'isal Wasaaraha, waxaa wadanka Soomaaliya ra'isal wasaare ka noqdey 22 qof oo iska dambeeyay xilka. Qofkii ugu horeeyay ee xilka qabta wuxuu ahaa Cabdullahi Ciise Maxamuud kaasi oo talada hayay wakhti ka horeysay Xornimadii Soomaaliya.
Maanta waxaa xafiiska ra'isal wasaaraha Dawladda federaalka Soomaaliya ku fadhiya Xasan Cali Khayre, kaasi oo soo magacaabay Madaxweyne Maxamed Cabdulaahi Maxamed "Farmaajo". 

## List

## Sawiro Ra'iisal Wasaarayaasha

File:Cabdullaahi Ciise.jpg
File:Sharmaarke.jpg
File:M Cigaal.jpg
File:Dr. Ali Khalif Galaydh Photo.JPG
File:Ali Mohammed Ghedi in Kenya.jpg

File:Nuur Xasan Xuseen.jpg
File:Cabdiweli Maxamed Cali.jpg
File:Mahdi Mohammed Gulaid - 2020.jpg|Abdiweli Gaas 2011 - 2012
|Abdi farah Shirdon
|Abdiwali sheikh Ahmed


## Sidoo kale fiiri
* Madaxweyneyaashii Soomaaliya
* Siyaasadda Soomaaliya
* 오빠시대 투표하기
waxaa jira xog intaan kabadan oo ay Soomaaliya leedahay

## Tixraac
Astaanta Calanka Jabuuti

* **Erayadii Astaanta Calanka [[Jabuuti]] **

Hinjinne u sara kaca
Calankaan harraad iyo 
Haydaar u mudateen. 
Hir cagaarku qariyayiyo 
Habkay samadu tahayoo 
Xiddig dhi igleh hoorshoo 
Caddaan lagu hadheeyaay. 
Maxaa haybad kugu yaal!
Ibnu Baduuda

**Ibnu Batuuta**   wuxuu ahaa nin socdaal ku maray meelo badan oo dunida ka mida gaar ahaan Afrika, Aasiya, wuxuu ku dhashay Danja wadanka marooko. wuxuu leeyahay kitaab uu ku qoray wixii uu safarkiisii dheeraa ku arkay تُحفة النُّظار في غرائب الأمصار وعجائب الأسفار.
Buugiisa waxaa ka mida meelo uu kaga hadlayo magaalooyin uu ka tagay soomaaliya sida saylac iyo  Muqdisho, 

*  - saylac Magaloyinka doofinka Kof
Doolow

**Degmada Doolow** waa magaalo ay degenyiin dad badan oo soomaaliyed. Waana dagmo ku taal Gobolka Gedo dhanka waqooyi bari waxa ayna u dhaxaysaa magaalooyinka Buula-Xawo iyo Luuq Waxayna degmadu xaduud laleedahay Gobolka libaan oo ka mid ah dhulka ay itoobiya xoogga ku heysato waxana degmada mara labo wabi wabiga jubba iyo wabiga dawo .Waa magaalo qadiimi ah, dagaaladii sokeeye ee ka qarxay dalka Soomaaliya way ka badbaaday. Waxaa ku nool Doolow  dad gaaraya ilaa 125,000 oo qof. Guud ahaan waxaa aga qabaa'ilo kala duwan oo ay kamid yihiin beelaha  surre , Garamare, Gawaawayn iyo Mareexaan,  waxay laf dhabar u tahay reer guuraaga dega deegaankaasi. waxaayna leedahay beero waawayn oo bilic qurxoon

## Maamul
Degmada Doolow waxay degmo noqotay horaantii 197yadii. Doolow waa magaalo weyn degmooyinka 6da ah ee Gobolka Gedo. Waxaana Doolow daga Qabaailada surre, Garamare, Gawaaweyn iyo Mareexaan.
Sasiiliya

Sasiiliya, Talyaaniga.
Sicily (Talyaani: Sicilia [sitʃiːlja]; Sicilian: Sicìlia) waa jasiiradda ugu weyn ee badda Mediterranean. Waa gobol madaxbannaan oo Talyaani ah, Koonfurta Talyaaniga iyo jasiiradaha yar yar, oo si rasmi ah loo yaqaano Regione Siciliana.

Sicilyadu waxay ku taallaa Badda Mediterranean dhexe, koonfurta jasiiradda Talyaaniga, taas oo ay kala soocaan Biyaha Dhuxul ee Messina. Meelaha ugu caansan waa Mount Mount, oo ah kan ugu dheer ee firfircoon ee Europe, [4] iyo mid ka mid ah kuwa ugu firfircoon adduunka, hadda waa 3,329 m (10,922 ft) sare. Jasiiradu waxay leedahay jawi caadi ah Mediterranean.

Caddaynta ugu horreeya ee suugaanta ee hawlaha bani'aadamka ee jasiiradda waxay ka timaadaa 12,000 BC. [5] Qiyaastii 750 BC, Sicily waxay lahayd saddex fannaani ah iyo daraasiin gumeysi oo Giriig ah, iyo 600-sano ee soo socda, waxay ahayd goobta Sicilian Wars iyo Dagaalkii Punic. Xilligii dayrta ee Boqortooyada Roomaanka ee qarnigii 5aad AD, Sicily waxaa lagu xukumay inta lagu guda jiray qarniyadii Hore ee Vandals, Ostrogoths, Boqortooyada Byzantine, iyo Emirate of Sicily. Nimanka Norman oo ka soo jeeda Koonfurta Talyaaniga ayaa keenay in la abuuro Boqortooyada Sicily, taas oo markii danbe ay xukuntay Hohenstaufen, Aqalka Capetian ee Anjou, Spain, iyo House of Habsburg [7] Ugu dambeyntii waxaa lagu soo koobay Golaha Bourbon ee Boqortooyada Naples sida Boqortooyada Labaad Sicil. Waxay noqotay qayb ka mid ah Talyaaniga sannadkii 1860 ka dib markii uu soo kiciyay masruufka masruufka, kacdoon uu hoggaaminayey Giuseppe Garibaldi inta lagu guda jiray mideynta Talyaaniga iyo codsi. Sicily waxaa la siiyey xaalad khaas ah oo ah gobol madax-bannaan 15-kii Maajo 1946, 18 maalmood ka hor aftidii dastuurka Talyaaniga ee 1946-kii. Inkastoo, madax-bannaanida intooda badani weli wali ah mid aan la fahmin, gaar ahaan madax dhaqaale, sababtoo ah sharci-dejinta madaxbannaan ayaa dib loo dhigay by guddiga parityetic (50% Talyaaniga, 50% Gobolka Siciliana), tan iyo 1946.

Sicily waxay leedahay dhaqamo taajir ah oo gaar ah, gaar ahaan marka la eego farshaxanka, muusikada, suugaanta, cunnooyinka, iyo dhismaha. Waxay sidoo kale ku jirtaa meelaha muhiimka ah ee qadiimiga ah iyo qadiimiga, sida Necropolis of Pantalica, Dooxada Temples, Erice iyo Selinunte.
* Palerme
* Catania
* Messina
* Siracusa
* Caltanissetta
* Trapani
* Agrigento
* Ragusa
* Enna

Palermo-102-Fontana Pretoria-1986-gje.jpg|Palermo
Catania-104-Elefant-Santa Agata-1986-gje.jpg|Catania
Messina bei der Ueberfahrt-1986-gje.jpg|Messina
Siracusa-106-Theater-1986-gje.jpg|Siracusa
Ragusa-122-Ibla-San Giorgio-1986-gje.jpg|Ragusa
Segesta-112-Tempel-1986-gje.jpg|Segesta
Selinunte-102-Tempel E-1986-gje.jpg|Selinunte
Agrigento-104-Concordia-Tempel-Oelbaum-1986-gje.jpg|Agrigento
Iswisarland

Iswisarland (Af-Jarmal: Schweiz; Af-Faransiis: Suisse; Af-Talyaani: Svizzera; Af-Romansh: Svizra; Af-Jarmal Swiss: Schwiz) waa waddan yar marka la barbar dhigo Galbeedka Yurub.  Magaca rasmiga ah ee Iswisarland waa *Confoederation Helvetica*.  Kani waa Laatiinka oo inta badan lama isticmaalo marka laga reebo dukumentiyada kantoonka.  Iswiiska waa isbahaysi ay ku mideysan yihiin xitaa kuwa yaryar, kuwaas oo ah 26 kantoonka.

## Juqraafiga
Bedka Iswisarland waa 41,285 km².  Konfedereeshinku wuxuu u qaybsan yahay 23 gobol oo buuxa oo loo yaqaan gobollo.  Dhammaan 26-ka gobol waa: Aargau, Appenzell Innerrhoden, Appenzell Ausserrhoden, Basel-Stadt, Basel-Land, Berne, Fribourg, Geneva, Glarus, Graubünden, Jura, Lucerne, Neuchâtel, Nidwalden, Obwalden, Schaffhausen, Sohurnz, Galotwyz, Thurgau, Ticino, Uri, Valais, Vaud, Zug, iyo Zürich.

## Dadweynaha
Iswisarland waxaa ku nool 8.4 milyan oo qof.

Caadi ahaan dadka Iswisarland waxay ku hadlaan Af-Jarmal.
## Dalxiiska
Iswisarland waxay caan ku tahay shukulaatada, farmaajo, nidaamka bangiyada, saacadaha iyo buuraha.
## Suugaanta
Suugaanta Iswisarland waxay u qaybsantaa iyadoo loo eegayo luqadda la isticmaalo.  Suugaanta Swiss-ka inteeda badan waxaa lagu qori jiray Af-Jarmal laga soo bilaabo 1291 ilaa 1798. Faransiisku waxa uu caan ka noqday Bern iyo meelo kale qarnigii 18-aad erayo badan oo sidoo kale qaybaha Jarmalka lagaga hadlo ee Iswisarland waxa ay ka soo jeedaan Faransiiska oo aanay Jarmalku aqoon.  Luqadda Talyaaniga iyo suugaanta Roomaanka-Laatiinka ayaa ku yar Iswisarland.

## Sido kale fiiri
* Faransiiska
* Jarmalka
* Iswiidhan

## Tixraac

* English homepage of the Federal Authorities of the Swiss Confederation  
* The Swiss Confederation: A Brief Guide  
* Pictures from Switzerland
Baddacas

**Bada Cas** (Af Carabi: البحر الأحمر ) Bada Cas waxey ku taalaa Inta u dhaxeysa Afrika Iyo Aasiya, badani waxey ku darsantaa Badweynta Hindiya. bada cas waxa ay u dhaxaysaa Jasiirada Carbeed iyo Afrika waxaana wadaaga wadamada kala ah Jabuuti, Sucuudiga, Masar, Urdun, Yaman, Eratareya, Suudaan Falastiin iyo Somalia oo ay qayb aad uyari kasoogaarto. 

## Magaalooyinka ku yaala Bada Cas

* Eratareya Casab
* Eratareya Hirgigo (ሕርጊጎ)
* Eratareya Massawa (ምጽዋ)
* Masar Al-Gowna (الجونة)
* Masar Al-Qusayr (القصير)
* Masar Dahab (دهب)
* Masar Dekeda Sfaaja (ميناء سفاجا)
* Masar Gurdaqada (الغردقة)
* Masar Marsa Calam (مرسى علم)
* Masar Nuyibic (نويبع)
* Masar Sharma Sheikh (شرم الشيخ)
* Masar Soma Bay (سوما باي)
* Masar El Suweis (السويس)
* Masar Taba (طابا)
* Masar Xalaa'ib (حلايب)
* Sacuudiga Jeidah (جدة)
* Sacuudiga Raabig (رابغ)
* Sacuudiga Yanbu (ينبع)
* Suudaan Port Sudan (بورت سودان)
* Suudaan Sawaakin (سواكن)
* Urdun Caqaba (العقبة)
* Yaman Al Xudaydah (الحديدة)
* Somalia Berbera
(بربرة)

=Qoraalo Kale=

= Taariikhda. Nabi Muuse =
Fircoon dagaalyahan  Muuse iyo Israa'iil gaadhifardo buu ku ceersaday oo ilaa Badda Cas buu ka daba tagay. Yehowah Badda Cas wuu kala goʼyay. Reer binu Israaʼiilna dhulkii badda oo engegnaa bay cag ku mareen. Biyihiina sidii derbi bay xagga midigta iyo bidixda uga xigeen. Masriyiiintii markay ka daba yimaadeen Ilaahay baa biyihii ku soo dumiyay. Fircoon iyo ciidankiisiiba way dhinteen.

= Xigasho =
Bayoloji

**Cilmiga Nooloha**, **Bayoloji** (; ; ;) Bayooloji waa eray ka kooban laba eray oo giriig ah oo kalla ah > oo ah nolol iyo > oo ah barashada ama cilmiga. Haddaba bayoolojigu waa barashada waxa nool. Muxuu ka samaysan yahay waxa nooli? Sidee buu u habaysan yahay? Barashada waxa nool waxaa sal u ah barshada unugga. Unuggu waa waxa ugu yar wax nool ee uu ka samaysan yahay jirka nooluhu; ha ahaado mid dhir ama mid xayawaan. Aqoonyahannada bayoolojigu waxay waqti dheer ku lumiyeen barashda dhirta iyo xayawaanka; sida ay u noolyihiin, sida uu jirkoodu u shaqeeyo iyo sida midba midka kale noloshiisa u saameeyo.

Qarniyaddi hore, aqoonta cilmiga bayoolojigu sida saynisyada kaleba heer wanaagsan lagama gaarin, sababtuna waxay ahayd iyada oo aan teknoolojigu heer fiican marayn. Qarnigii u dambeeyay aqoontiisu way sii korodhay waana sii ballaaratay, taasna waxaa u suurto geliyay heerka wanaagsan ee uu gaaray teknolojigu.

* Was Life Created?
* The Origin of Life​—Five Questions Worth Asking

## Qeybaha Noolaha
Guud ahaan Noolaha waxaa loo qeybiya shan qeybood oo waa weey kuwaasoo kala ah.

*Prokaryota
**Bakteriya
**Archaea
*Eukaryota
**Brotist
**Xayawaan
**Dhir
**Fungi

## Bayoloji
                                                   
Bayolojiga waxaa soo saaray niman giriig u dhsahay oo sahamiyey wal xo kla dugan ku waas ku guulaystay shamintii ay wadeen 
Bayolojigu waa cilmiga barashada noolaha iyo ma noolaha ; noolahaasi siduu doonoba ha u jiro ama ha u ekaadee. Barashada habka uu nooluhu u shaqeeyo. Qofka baranaya cilmiga bayolojigu waa qof raba inuu wax ka ogaado sida ay waxa nooli u shaqeeyaan iyo waxa ay ka dhisan yihiin. iyo sida waxaa aan noolayn lo is ticmaalo sida wal xo badan o aduunka dulyaal sida dhagaxa                                                                                   
Nooluhu muxuu ka samaysan yahay.
Nooluhu wuxuu ka samaysan yahay unugyo. Unugu waa waxa ugu yar ee waxa nooli uu ka dhisan yahay. Unuggu wuu qaybsamaa si uu u bato ama u tarmo. Unugga waxaa ku jira unugyo yar yar oo u ogolada inu unugu kobco ama u koro una ogolada inu unugu siijiro lana dhaxlo . Waxyaalaha ay nooluhu iska dhaxlaan wexey ku jiraan unugga bu´diisa. 

Qaybaha bayoolojiga

Noloshu xaggee bey ka timid
Nooluhu ma aha wax ku yimid tadawur. Rabbi ayaa abuuray/khalqay.
Nooluha dhammaantiis waxaa abuuray Alle wax walba kara. 
Nooluhu ma aha wax iska yimid oon la garanaynin meesha uu ka yimid.
Dadku wexey ka yimaadeen Aadam, nebi Aadan. Aadanna waxaa laga sameeyey ciid.
Dhirta Allaa khalqay ee iskama iman.
Noolaha dhammaantiis ujeeddo ayaa Alle u khalqay. Ujeedadaasina waa iney ogaadaan inuu Alle wax abuuraa uu jiro. Isagaasna ay caabudaan.
Unugga Allaa khalqay, amar Allena waa ku shaqeeyaa.
Baayoolojigu waa cilmiga barashada noolahaBilogy

File:Animal diversity.png|Animalia
File:Diversity of plants (Streptophyta) version 2.png|Plantae
File:Fungi collage.jpg|Fungi
File:Fucus serratus2.jpg|Stramenopila/Chromista - Fucus serratus
File:Gemmatimonas aurantiaca.jpg|Bacteria - Gemmatimonas aurantiaca (- = 1 Micrometer)
File:Halobacteria.jpg|Archaea - Halobacteria
File:Gamma phage.png|Virus - Gamma phage
Soomaali Galbeed

**Dawladda Deegaanka Soomaalida ama Soomaali Galbeed** oo loo soo gaabiyo DDS waa maamulka iyo dowlada deegaada Soomaali Galbeed ee maanta ka tirsan dowlada Itoobiya.Dawladda Deegaanka Soomaalidu wuxuu ka mid yahay sagaalka dawlad deegaan ee Jamhuuriyadda Dimuqraadiga Federaalka Itoobiya Wuxuu ku fadhiyaa dhulka bariga iyo bari-koonfureed ee dalka Itoobiya. Baaxadda dhulka waxa lagu qiyaasaa 350,000 km2.Deegaanku wuxuu ku dhacayaa inta u dhaxaysa loolka  40-110 Waqooyi iyo Dhigta 40 -48 0E Bari.

Deegaanku wuxuu xad la leeyahay, dhinaca konfureed waxa ka xiga Kenya, dhinaca bari iyo koonfur bari waxa ka xiga Soomaaliya, dhinaca galbeed iyo koonfur waxa ka xiga deegaanka Oromiya, dhinaca galbeed iyo waqooyi galbeedna waxa ka xiga deegaanka canfarta.Deegaanku inta uu ka sarreeyo badda waxa lagu qiyaasaa inta u dhaxaysa 500-1600 meters. Cimilada deegaanka soomaalida waxa lagu qiyaasaa dhul daaqsin isugu jira oomane, dhul kooban oo hela roob ku filan iyo dhul ay maraan wabiyo kala duwan. Heer-kulka deegaanku wuxuu u dhaxeyaa 20-45°C Celceliska roobka degaanku helaa wuxuu u dhaxeeyaa 300-500 mm.

Tirada dadka ku nool deegaanka waxa lagu qiyaasaa 8.4 million (Tiro-koobkii la sameeyey 2007 - CSA census), 86% shacabka deegaanka waxay ku nool yihiin dhulka miyiga ah badankooduna waa xoolo-dhaqatoMaamul ahaan degaanku wuxuu ka kooban yahay 11 Gobol,6 maamul magaalo iyo 93 degmo.

## Hordhac
### Goor hore

Somali Galbeed waxee leedahay taariikh aad u dheer. gumeestihii ingriiska ayaa soo gumeestay dhamaadkii 1890ki, waxaana la dhihi jiray ingriiska somaliland, waxoona ku daray dalka itoobiya 1897. ingriiska markale ayoo isku dayay in oo ka soo saaro ogadenia dalka itoobiya,waa markii oo ingiriiska iyo talyaaniga ee wada shaqeen ee sameeyeen, sida ee gobolada soomaalida u miday lahaayeen. Waqtiga xukunka Diiriye Guure dhulka waxaa la odhan jirey Huwan.

### Diiriye Guure ka dib
Dagaalkii Labaad ee Aduunka itoobiya waxee isku dayday in ee qaadato, dhulka Eratareya iyo ogadenia. ingriiska dhul yar ayoo ka qaatay ogadenia oo ka bilaawdo, magaalada haud ilaa fransiiska somaliland oo hatta la dhoho Jabuuti. ingriiska dhulkaas ma ku darin itoobiya ilaa sanadka marka oo ahaa 1954tii. 1977 ayaa waxaa dhacday, dagaalkii xoreenta Soomaali galbeed, waa markii ee itoobiya dhibaateysay shacabka ogadenia, waagaas itoobiya waxee iskugu wici jirtay libaaxyada afrika, laakiin madaxweynihii soomaaliya Maxamed Siyaad Barre oo dhalasho ahaan ka soo jeedo dhulka soomaali galbeed ayaa aad uuga xumaaday, dhibaatada ee itoobiyaanka ku haayeen dhulkaas, waa markii oo duulaan ku qaaday itoobiya.ciidamada Soomaaliya iyo somaligalbeed, ayaa isku dayay, in ee itoobiya ka bixiyaan dhulka ogadenia. ciidmada soomaaliya waxee markaas gacanta ku haayeen dhulka ogadenia oo dhan.

## Luqada
98.82% waxaa looga hadlaa Af soomaali. luqadaha yar-yar oo looga hadlo waxaa ka mid ah Af Amxaari  (0.67%), iyo Af Oromo (0.51%).

## Diinta
99.4% shacabka deegaanka waxee haystaan diinta Islaamka , 0.50% Karishtaanka Orthodoks, iyo 0.10% oo ah kuwo raaco diimo kale.
## Liiska madaxweyneyaasha soomaali galbeed

## Sidoo kale fiiri
*Soomaali Galbeed
*Beelaha Soomaalida
## Tixraac
New Delhi

w:it:New Delhi
Wa magaalo-madaxda Hindiya oo ukalaqeybsan delhicusub iyo duug
w:it:New Delhi
New Delhi (liiskan liiska codadka)) waa degmada magaalada Delhi oo u adeegta caasimadda Hindiya iyo saddexda dal ee Hindiya.
Dhagaxa aasaasiga ah ee magaalada waxaa dhigtay George V, Emperor of India intii lagu jiray Dushar ee 1911. Waxaa loo qaabeeyey nashqadeeyadii Ingiriiska, Sir Edwin Lutyens iyo Sir Herbert Baker. Caasimadda cusub ayaa la furay 13 February 1931, Viceroy iyo gudoomiyaha Indian Lord Irwin.

Inkasta oo dariiqada Delhi iyo New Delhi loo isticmaalo si is-beddel ah loo isticmaalo si loo tixraaco National Capital Territory of Delhi (NCT), kuwani waa laba qaybood oo kala duwan, iyadoo New Delhi ay sameysey qayb yar oo ka mid ah Delhi. Gobolka caasimadda ayaa ah mid aad u weyn oo ka kooban NCT oo dhan oo ay weheliyaan degmooyinka is qabqabta ee dalalka deriska ah. New Delhi ayaa loo soo xulay mid ka mid ah boqollaal reer Hindiya ah oo hoos imaanaya Raysal Wasaaraha Hindiya Narendra Modi ee Cimilada Aqoonta Smart.

Calcutta (hadda Kolkata) waxa uu ahaa caasimadda Hindiya inta lagu guda jiray Rajada Koobaad ee Ingiriiska ilaa December 1911. Calcutta waxa uu noqday xarun dhaqdhaqaaqa qaranimada tan iyo dhammaadkii qarnigii sagaal iyo tobnaad oo uu keenay qaybta Bengal kadibna Viceroy ee British India Lord Curzon. Tani waxay abuurtay kobcin ballaaran oo siyaasadeed iyo mid diimeed oo ay ka mid yihiin dilal siyaasadeed oo ka socda saraakiisha Ingiriiska ee Calcutta. Dumarka ka soo horjeeda colonial ee ka mid ah dadweynaha u horseedaya in ay dhameeyaan qulqulka alaabada Britishka ayaa ku khasbey xukuumadda gumeysiga in ay dib ula midoobaan qaybta Bengal iyo gabi ahaanba caasimadda New Delhi. 

Old Delhi waxay u adeegtay xarun siyaasadeed iyo dhaqaale ee dhawr dal oo kala ah Hindiya iyo Sultanate Sultanate, ugu badnaantii Boqortooyada Mughal ee laga soo bilaabo 1649 ilaa 1857. Intii lagu jiray bilowgii 1900, waxaa la soo jeediyey in loo gudbiyo maamulka Ingiriiska si ay u wareegaan caasimadda Boqortooyada Ingiriiska ee Hindiya, sida Hindiya loo magacaabay, oo ka timid Calcutta oo ku taal xeebta bari, Delhi. Dawlada Hindiya Hindiya waxay dareensan tahay in ay si fudud u sahlanaan lahayd in ay u maamulaan Hindiya Delhi oo ku taal bartamaha waqooyiga Hindiya.

Dhulkii dhismaha magaalada cusub ee Delhi waxaa lagu qabtay Sharci Dejinta Dhulka 1894.
Afmadow

**Afmadoow** () waa magaalo ku taala koonfurta wadanka Soomaaliya, taasi oo dhacda badhtamaha gobolka Juba isla markaana xad la leh wadanka Kenya, magaalada Badhaadhe, Kismaayo, Jamaame, Jilib, Xagar, Baardheere iyo Ceelwaaq. Magaalada Afmadoow waxay ku jirtaa caasimada Muqdisho baaxad dhan 401 km.
## Taariikhda
Afmadow waxaa la wareegay sanadkii 2006-dii waxaana gacanta ku dhigay midowgii Maxkamadaha Islaamiga ah si la mid ah degmooyinka kale ee gobolkaas oo ay qabsadeen dagaaladii sokeeye ee Soomaaliya . 
21-kii Nofembar 2009, Maleeshiyada Islaamiga ah ee Al-Shabab ayaa la wareegay gacan ku haynta Afmadow, taasoo keentay in boqolaal qoys iyo sidoo kale samafalayaal reer galbeed ah ay isaga cararaan cabsi ay ka qabaan colaad. Koox kale oo Islaami ah, Xisbul Islaam , ayaa maalin ka hor isaga baxday, taasoo u ogolaatay Al-Shabaab inay gudaha u galaan iyaga oo aan iska caabin badan lahayn.
Xiisad ayaa ka dhex aloosantay labada maleeshiyo tan iyo markii ay isbahaysigii hore ku dagaalameen Kismaayo bishii October, taasoo keentay dagaal iyo Al-Shabaab oo Kismaayo la wareegtay bishii Oktoobar 2009. 
18kii Oktoobar 2011, goob joogayaal ayaa soo sheegay in diyaaradaha Kenya ay joog hoose ku dul heehaabayaan magaalada, al-Shabaabna ay diyaarinayeen nidaamyo ay kaga difaacaan weerarro la filayo in ay kala kulmaan ciidamada Kenya ee qeybta ka ah faragelinta Kenya ee Soomaaliya . Xiligaas, dowladda Muqdisho waxay dafirtay joogitaanka ciidamada Kenya ee Soomaaliya.
31-kii Maajo 2012, waxaa la sheegay in ciidamada Jubbaland oo taageerayay KDF ay qabsadeen magaalada, iyadoo Al-Shabaab ay magaalada isaga baxeen dagaal la’aan.
## Hordhac
Afmadow waa magaalo aad u facweyn oo ka mid ah degmooyinka Gobolka Jubbada Hoose waxa dago qaabilka somaliyeed ee Ogadeen lakiin waxaa dhinaca dhobley ka dago Gaadsan.  Waxay ka mid tahay degmooyinkii ugu horreeyey ee koofurta Soomaaliya.  Gumestihii talyaaniga ayaa degmo u magacaabay sanadkii 1889 kii. Bariga waxaa ka xigta degmada Jilib, Woqooyiga waxaa ka xigta degmada Xagar. Woqooyi galbeed waxaa ka xigta degmada Ceelwaaq.  Koofur waxaa ka xigta degmada Kismaayo. Koofur bari degmada Jamaame. Koofur galbeedna degmada Badhaadhe.  Galbeedna waxa ka xiga degmada Dhobley  oo xuduuda Gobolka woqooyi bari ee Kenya u jirto 18KM. Afmadow dadka ku nool waxay ku tiirsan yihiin dhaqashada iyo ka ganacsiga xoolaha nool, ganacsiga yar yar ee badeecooyinka kala duwan iyo beeraha yar yar ee roobka ku baxa.  

Xaafadaha waaweyn ee magaalada Afmadow waxaa ka mid ah: Waamo, Faanoole, Hodan, Buuloweyn, Adablaha, Buulogumar, Barxadda, Adoole, Baldooska, Danwadaag, Cameroon iyo kuwo kale.

## Sidoo Kale Fiiri
* Jubbada Hoose
* Webiga Jubba

## Tixraac
"Map of Afmadow, Somalia, Africa - Collins Maps"

"Masaafada u dhaxaysa Meelaha Magaalooyinka ee Maabka Masaafada Xisaabiyaha"

"Somalia: Maxkamadaha Islaamiga ah oo la wareegay Afmadow ee Gobolka Jubbada Hoose"

: Dad badan ayaa ka qaxay iyadoo maleeshiyaadku ay la wareegeen magaalada koonfurta"

"Ciidamada Kenya oo ku soo wajahan Soomaaliya meel u dhow Afmadow

"Ciidamada Soomaaliya ayaa la wareegay gacan ku heynta degmada Afmadow ee gobolka Jubbada
Shilin Soomaali

**Shillin Soomaali** (Astaanta lacagta: Sh.So.; ; ; ; ISO 4217 code: SOS) waa lacagta lacagta rasmiga ah ee dowlada Jamhuuriyada Soomaaliya taasi oo laga isticmaalo dalka Soomaaliya, marka laga reebo gobolada Waqooyiga. 
Lacagta Shillin Soomaaliga waxaa loo sii kala qeybiyaa (loo jejebiya) 100 *senti* (English: *cents*, Af-Talyaani: *centesimi*).

Lacagta shilinka soomaaliga ah waxaa bangiga dhexe soo saartay taariikhda marka ee eheed 1962i.Markii hore waxaa la isticmaali jiray lacagta talyaaniga.

**Shilinka soomaaliga** (1 Taano) (1 Cent) Kumi (10 Cent) Nus Shilin (50 Cent)
Lacagta shilinka soomaaliga ah waxee markeeda hore ka koobneed warqado iyo birar. Lacagta ugu yareed neh waxee eheed 5senti. Maanta soomaaliya lacagta ugu yar waa 1000 shilin.Sidii ee u dhacday dowladii dhexe, bangiga dhexe ee soomaaliya ma soo saarin lacag cusub, sidaas darteed ayaa lacagti tartiib tartiib uuga dhamaatay dalka.wixii ka danbeeyay 2000 waxaa dhacday in shilin soomaaliga lagu soo sameeyo dalka dibadiisa. lacagihii 20, 50 iyo 100 oo soomaaliya inteeda badan ka suushay xiligii ee dowladii siyaad barre dhacday ayaa wali laga sii isticmaalaayay magaalada burco oo kaliya ilaa 2011, waa markii laga joojiyay. Lacagtii ugu danbeesay oo soomaaliya ka dhacdo waxee eheed 500 oo soomaaliya oo dhan ka dhamaatay sanadihii 2000. shilimadii ay kamidka ahaayeen 5, 10 50, waxa la adeegsan jiray sanadihii 1976.Badanaa lacagta soomaaliga waxaa la sameeyay markii la qoray farta soomaaliga ka dib 1975.

## Sidoo kale fiiri
* Lacag
* Shilin
* Bankiga Dhexe ee Soomaaliya
* Xawaalad
## Tixraac
Jamhuriyadda

**Jamhuuriyadda federalka** (; ) waa hab maamul ee wadan kaas oo aanan aheyn Boqortooyo

=Asalka Ereyga=
Maadaama luuuqada Soomaaliga weli korayso ereyga *Jamhuuriyad* waxaan ka soo amaahanay Af Carabiga.

=Wadano Jamhuuri ah=

Wadanada qaatey nidaamka Jamhuuriga ah aad ayay u badan yihiin waxaa tusaale inoogu filan:

* Faransiiska
* Jamhuuriyadda Jabuuti
* Jamhuriyadda Kiinya
* Jamhuriyadda Soomaaliya
* Jamhuriyadda Turki

=Qoraalo Kale=
*Dowlad
*Wadan
*Dimuqraadi

=Tixraac=
Giriiga

::* Eeg [[w:el:Ελλάδα|Ελλάδα]]*

**Giriig** (Giriig: **Ελληνική Δημοκρατία**) waa wadan ku yaala qaarada Yurub. Waxay xuduud la leedahay Albaniya, Waqooyi Masedooniya iyo Bulgariya  dhanka woqooyi, iyo Turkiga bari.  Badda Aegean waxay ka xigtaa Bari iyo Koonfurta dhul weynaha Giriiga, Badda Ionian-na waxay ka xigtaa Galbeedka. Labaduba waa qayb ka mid ah Bariga Badda Mediteraaniya waxayna leeyihiin jasiirado badan. 80% dalka waa buuro, iyadoo Buurta Olimbuus uu yahay meesha ugu sarreysa.

Giriigii hore waxa ay abuurtay dimuqraadiyad, falsafad, saynis iyo xisaab, riwaayad iyo masraxiyad iyo Ciyaaraha Olombikada.  Tani waa sababta luqadaha kale ay u isticmaalaan erayo badan oo Giriig ah.  Giriiga waa jamhuuriyad baarlamaani ah, oo hogaamiyaha xisbiga kuraas badan ku leh baarlamaanka uu yahay Ra'iisul Wasaaraha.  Dalku wuxuu leeyahay Madaxweyne, laakiin awooddiisu waa xaflad.  Isagu waa madaxa dawladda, maaha madaxa dawladda, si la mid ah sida Boqorrada iyo Boqorradu uga shaqeeyaan boqortooyooyinka dastuuriga ah oo ay doortaan Baarlamaanka  ee maaha dadka.  Dhaqaalaheedu waa kan ugu sarreeya gobolka Balkans , in kasta oo ay soo food saartay dhibaatooyin dhaqaale oo ay ugu wacan tahay xiisadda deynta dawladda Giriigga.  Dalku waxa haystey Boqortooyadii Cusmaaniyiinta ilaa 1821kii.

Giriiga waxaa lagu yaqaanaa taariikhdeeda qani ah.

Gobolka Masedooniya ee Giriiga waxa uu ahaa boqortooyadii hore ee Masedooniya (mararka qaar waxaa la odhan jiray Makedon).

Waxay ahayd boqortooyadii *Alexander the Great*.  Giriigii hore waxa uu ka koobnaa dhawr dawladood oo magaalo-magaalo ah oo mid walba uu leeyahay dastuur u gaar ah.  Athens, Sparta iyo Corinth waa tusaalayaal magaalo-goboleedyada.

Luuqadda rasmiga ah ee lagaga hadlo Giriiga waa Giriiga, oo ay ku hadlaan 99% dadweynaha iyo 90% dadweynaha iyo sidoo kale Jamhuuriyadda Qubrus.  Waxa ay u aqoonsanaysaa Ortodokska Masiixiga. Giriig badan ayaa sidoo kale fahma Ingiriisi, Faransiiska iyo  Jarmal, kuwaas oo lagu dhigo dugsiyada.  Giriiga waxa uu ahaa xubin aasaasi ah oo ka tirsan Qaramada Midoobay, waxa uu ku biiray NATO 1952, waxa uu noqday xubin ka tirsan Midowga Yurub 1981, waxana uu qaatay Euro 2001. Dalxiiska oo ballaadhan, waaxda dhoofinta awoodda leh, iyo muhiimaddeeda juqraafiyeed, waa  mararka qaarkood waxaa lagu tilmaamaa awood dhexe.

## Juquraafi

## Taarikhda
::*Bogga ugu muhiimsan: [[w:simple:History of Greece|Taarikhda Giriig]]*
Taariikhda Giriiga waa mid ka mid ah kuwa ugu qanisan adduunka. Giriiggu waxa ay ka mid ahaayeen ilbaxnimooyinka ugu horumarsan.

Isku soo wada duuboo, Giriiga waxaa lagu daray Boqortooyadii Roomaanka, oo Cusmaaniyiintu ay gumeysan jireen, dibna u qabsadeen. Kadib, 1940kii, Giriiga waxa qabsaday Talyaanigu, laakiin muddo gaaban gudaheed Talyaanigu waa laga adkaaday.

## Xubin

* IMF *`

* Bankiga Aduunka *`

* Midowga Yurub * *`

* Qaramada Midoobay * *`

## Dadka Degaan Giriiga
.
*  100,000+:[.
*  100+:

* 2,000+;+[].

*  300+ [].
 [].

## Tixraacyada
Nayjeeriya

**Nayjeerya** () waa wadan kuyaala galbeedka afrika caasimadiisuna waa Abuja laakin magaalada ugu weyn waa Lagos waa magaalo ganacsi oo qurux badan waxa uu xad la leeyahay wadamada **[[ghana]]**, **[[Niger]]** **[[Karamaruun]]** iyo wadan **[[Jad]]** 
**Nayjeeriya** (*Nigeria*), Afrika
Nigeria (oo ku saabsan dhawaaqa maqalka)), asal ahaan waa Jamhuuriyadda Federaalka ee Nigeria, waa Jamhuuriyadda Federaalka ee Galbeedka Afrika, oo xuduud la leh Benin ee galbeedka, Chad iyo Cameroon oo ku yaal bariga, iyo waqooyiga Niger. Xeebta koonfureed waxay ku taal Gacanka Guinea ee ku taala Badweynta Atlantic. Waxay ka kooban tahay 36 dawladood iyo Xarunta Dhexe ee Federaalka, oo ah caasimadda, Abuja. Nigeria waa mid si rasmi ah u ah dalal dimuquraadi ah.

Nigeria waxay ku taalla dhowr dal oo boqortooyo ah iyo qabaa'illo qabaa'il ah oo ka soo jeeda millennia. Dalkan casriga ahi wuxuu ka soo jeedaa xukunka Britishka ee gumeysiga ee qarnigii 19aad, waxaana la wareegay qaabka xudduudaha hadda jira ee la jaan qaadaya Koontada Koonfureed ee Nigeria iyo ilaalinta Waqooyiga Nigeria sannadkii 1914. Britain waxay dejisay qaab dhismeed iyo sharci sharci ah iyada oo ku dhaqma sharciyada aan tooska ahayn iyada oo loo marayo madaxda dhaqameedyada . Nigeria waxay noqotay koox madax-bannaan oo madaxbannaan sanadkii 1960-kii. Waxaa soo maray dagaallo sokeeye laga soo bilaabo 1967-kii illaa 1970-kii. Kadibna waxaa is bedelay dawladaha dimoqraadiga ah ee doorashooyinka iyo kali-talisyada militariga illaa ay gaadhay dimoqraadiyad xasilloon sannadkii 1999-kii, iyada oo doorashadii madaxweynenimada ee 2011-ka la tixgeliyey markii ugu horeysay ee si macquul ah xor ah oo cadaalad ah.

Nigeria waxaa badanaa lagu magacaabaa "Giant Africa", iyada oo ku xiran dadkeeda iyo dhaqaalaheeda. 186 milyan oo qof, Nigeria waa dalka ugu badan ee ku yaal Afrika iyo kan toddobaad ee ugu dad weyn adduunka. Dalka Nigeria wuxuu ku nool yahay adduunka saddexaad ee ugu weyn adduunka, ka dib Hindiya iyo Shiinaha, iyada oo in ka badan 90 milyan oo ka mid ah dadka ay da'doodu ka yar tahay 18 jir  Waddanka waxaa loo arkaa inuu yahay waddan caalami ah iyada oo ay ku noolyihiin in ka badan 500 kooxood, kuwaas oo saddexda ugu weyn ay ka mid yihiin Hausa, Igbo iyo Yoruba; kooxdan qowmiyadeed waxay ku hadlaan in ka badan 500 luqadood oo kala duwan oo lagu aqoonsado dhaqamo kala duwan. Luuqadda rasmiga ah waa Ingiriis. Nigeria waxaa loo kala qaybiyaa qiyaastii kala bar Masiixiyiinta, kuwaas oo inta badan ku nool qaybta koonfureed ee dalka, iyo Muslimiinta, oo inta badan ku nool waqooyiga. Dad tiro yar oo ka mid ah dadku waxay ku dhaqmaan diimaha asaliga ah ee Nigeria, sida kuwa ku dhaqan Igbo iyo Yoruba.
## Sawiro

## Xubin

* ICAO
* UNICEF
* Ecowas
* UNESCO
* Midowga Afrika 
* Bankiga Aduunka 
* Qaramada Midoobay 
* Hayada Cuntada Aduunka
* Ururka Iskaashiga Islaamka 
* Ururka Caafimaadka Aduunka

## Waddnamha degaan Nigeria

* 2,00++:

* 20,000++:

## Sido Kale fiiri

* Angola
* Ghana
* Togo

## Tixraac
Minnesota

Minnesota (/ ˌmɪnɪsoʊtə / (Sannadkan maqlaa) waa gobol ku yaalla gobollada Upper Midwest iyo waqooyiga ee Maraykanka. Minnesota waxaa loo aqoonsaday inay tahay waddanka 32aad ee Maraykanka bishii May 11, 1858, oo laga sameeyay qaybta bari ee Gobolka Minnesota. Gobolka wuxuu leeyahay tiro ballaadhan oo haraha ah, waxaana loo yaqaan 'slogan "Land of 10,000 Harag". Qorsheha rasmiga ah waa L'Etoile du Nord (Faransiiska: Star of the North).

Minnesota waa meesha 12aad ee ugu weyn ee degaanka ah iyo tan ugu badan ee ku nool Mareykanka. ku dhowaad 60% deganayaasheeda waxay ku nool yihiin magaalooyinka Minneapolis-Saint Paul (oo loo yaqaan 'Twin Cities'), xarunta gaadiidka, ganacsiga, warshadaha, waxbarashada, iyo dawladda, iyo guryaha bulshada caalamka la yaqaan. Inta ka harsan qaranku waxay ka kooban tahay jamacadaha reer galbeedka ee hadda la siiyay beeraha qallafsan; xayawaanka cagaaran ee koonfur-bari, hadda qayb ahaan ayaa la nadiifiyey, beerey, oo degay; iyo Waqooyiga Woods oo yar, oo loo isticmaalo macdanta, dhirta, iyo madaddaalada.

Minnesota waxaa lagu yaqaanaa heerkeeda sare ee noloshooda iyo heerkeeda sare ee kaqaybgalka bulshada iyo cod bixinta codbixiyayaasha. Ilaa wakhtigii xalalkan cad, Minnesota waxaa degganaa Dakota iyo Ojibwe / Anishinaabe. Intii lagu jiray qarnigii 19aad iyo qarniyadii 20aad, tiro badan oo reer galbeed ah ayaa galay dalka oo badiba ka soo haajiray Scandinavia iyo Germany. Gobolka ayaa maanta ah xarun ka tirsan dhaqanka Mareykanka ee Maraykanka iyo Jarmalka. Sannadihii ugu danbeeyay, soogalootiga Aasiya, Geeska Afrika, Bariga Dhexe, iyo Laatiin Ameerika waxay ballaariyeen qaabka dadweynaha iyo dhaqanka. Heerka qiyaasta nolosha ee Minnesota wuxuu ka mid yahay kuwa ugu sarreeya Maraykanka, gobolkuna sidoo kale wuxuu ka mid yahay kuwa ugu wanaagsan ee ugu aqoonta badan dalka.

**Minasota** waa Gobol ku yaalo, dalka Mareykanka. magaalda ugu wayn ee goblkani waa Minneapolis waxa soo labaysa magalda Saint Paul oo ah caaasimada gobolka waxaana lagumagacaabaa labaads magaalo mataanaha waxa uu gobolkani kuyaalaa badhtamaha qaybta waqooyi ee maraykanka waxa uu xuduudo la leeyahay dhanka waqooyi xuduud waxa uu kalleeyahy wadanka Kanada waxa uu gobolkani xuduud laleeyahy laba gobol ee kuyaa wadnka kanada ee montariyo iyo manitoba waxa kale oo xuduud la leeyahy goblka dakota oo kaxiga dhanka galbeed iyo gobolka aywa oo koonfur kaxiga waxa kale oo uu wali xuduud la leeyahy gobolka Kanada oo kaxiga dhanka isna dhanka galbeed. Minnesota waxa ay gashay midawga gobolda maraykanka sanadii 1858 waxa uu ahaa gobolkii 32 ee kusoobiira midawga gobalada maraykanka 

## taariikh
Magaca Minnesota waxa bixiyay dakii asalku ulahaa deegaankaas ingiriiska kahor 
waxa kale oo gobolkan lagumagacaaba ama naanays u ah gobolkii lahaa kunka haro waayo waxaa kuyaalo harooyin aad u badan

            
                                                                                              
=Magaalooyinka iyo Gobolada=

                                                                  
* Saint Paul (Minnesota)
* Minneapolis
** Dugsiyada Dadweynaha Minneapolis

## External links
* Minasota (ingiriis)