Cabdulaahi bin mascuud

**Abuu Cabdiraxmaan Cabdullaahi bin mascuud Al-hudali** waa saxaabi ka mid ah saxaabada kuwa ugu caansan uguna aqoonta badan, waana mid ka mid ah kuwa u hijrooday xabasha iyo madiina, wuxuu wadi jiray kabaha rasuulka scw iyo cadaygiis  
. 
}}}}
| colspan="2" style="font-size: larger; background-color: green; text-align: center;"  | **cabdulaahi bin mascuud<br /> عبدالله بن مسعود<br /> 
|-
! colspan="2" style="text-align: center; background-color: orange" |[[saxaabi]]
|-
! colspan="2" style="text-align: center;" |xog ku saabsan
|-
!aabihiisa:
|mascuud bin gaafil
|-
!hooyadii 
|umu cabdi binti cabdi wud
|-
!Dhashay:
|594
|-
!Ku dhashay:
|[[makka]]
|-
!Diintiisa:
|[[Islaam]]
|-
!xaaska 
|Zeynaba binti abii mucaawiya 
|-
!ilmahiisa
|
|-
!walaalihiis
|Cutba bin mascuud
|-
!Dhintay:
|[[32H]]
|-
!Ku dhintay:
|[[Medina|madiina]]
|}
==Taariikh nooleedkiisa==

=== Bilaawgiisa ===
Cabdulaahi bin mascuud bin gaafil bin xabiib oo ku nisbo sheegto ree sacad bin hudeyl bin mudrika waxa oo ku dhashay [[makka]] 594 miilaadi, Hooyadii waxaa la oran jiray umu cabdi binti cabdi wud, waxeyna ahayd ree banii zuhra  magaalada [[makka]] ayuu ku barbaaray ibni mascuud, wuxuuna u raaci jiray dadka ree [[makka]] ariga.  

=== Islaamida ===
Islaamida ibin mascuud waa horeysay waxaa lagu sheegaa inuu ahaa qofkii lixaad ee islaama, Qisada uu ku islaamay waxey ahayd:

Maalin baa waxaa soo maray asigoo ari la jira [[Abu Bakr|Abuubakar]] RC iyo [[Nebi Maxamed c.s|Nebiga]] scw, waxey weydiisteen caano ay cabaan, ibni mascuud ayaa ugu jawaabay inay amaano ku yihiin agtiisa cidna uu ka waraabin karin, Nebiga scw ayaa ka dalbay inuu u keeno lax aana wali oorka boodin, markuu keenay candhada ayuu ka masaxay caanaaba ka imaaday weel ayee ku listeen asaga iyo abuubakar weyna cabeen, ibni mascuud wuu yaabay, wuxuuna ku dhahay Nebiga I bar hadalkaan fiican (quraanka), Nebiga scw ayaa ku dhahay "waxaa tahay canug wax la baray" . 

Maalinkaas wixii ka dambeeyay ibni mascuud wuu iska daayay qoosaarnimada wuxuuna u go'ay u khidmeena rasuulka scw, mana ka hari jirin safar iyo nagaasho. Hooyadii iyo walaalkiis ayaa iyagana qaatay diinta islaamka.

=== Qofkii u horeeyay ee Kor u qaada quraanka makka ===
Gaalada [[Quraysh|qureysh]] aa cadaadis daran ku heysay muslimiinta mana jirin cid ku dhiiran karto inay [[Qur'aan|quraanka]] muujiso aa ka ahayn [[Nebi Maxamed c.s|Nabiga]] scw. Maalin baa waxaa meel ku kulmay [[Saxaabi|saxaabada]] waxey is dhaheen [[Quraysh|qureysh]] waligeed ma arag [[Qur'aan|quraanka]] oo kor loo qaadayee miyuu jiraa qof maqashiin karo?. Ibni mascuud ayaa yiri aniga igu daaya, [[saxaabada]] ayaa ku dhaheen adiga qaraabo ku difaacdo ma qabtid waa kuu baqeenaa, wuxuu dhahay iga taga ilaah baa qabaa asaa I dhoorayo, [[Quraysh|qureysh]] oo [[kacbada]] ag dhooban ayuu u tagay [[suurada al-raxmaan]] buu ku dul aqriyay, [[Quraysh|qureysh]] baa ku xanaaqday waxey ku bilaabeen dil, dhaawac badan bay gaarsiiyeen, ibni mascuud oo dhaawaca ka muuqdo ayaa ku soo laabtay [[saxaabada]], waxey dhaheen; saan ayaa kaaga baqeenay, wuxuu u sheegay inuu diyaar u yahay bari inuu ku laabto, waxee dhaheen may waad maqashiisay waxey nacaayeen bas waay.

=== Hijradiisa xabasha kadibna madiina ===
Ibni mascuud wuxuu maray dhibkii kasoo gaaray muslimiinta hore xaga [[Quraysh|Qureysh]] taas oo keentay inuu u [[Hijrada xabasha|hijroodo xabasha]] soo u la badbaado naftiisa iyo diinkiisa, sanado ka dib [[makka]] ayuu ku soo noqday hadana [[Medina|madiina]] ayuu u haajiray kadib markuu Nebiga scw faray saxaabada inay u haajiraan.

=== Hijrada ka dib ===
markuu [[Medina|madiina]] u haajiray,  rasuulka scw ayaa la walaaleeyay [[sacad bin mucaad]] ama [[Mucaad Bin Jabal|mucaad bin jabal]] sida riwaayaadka qaar qabaan, wuxuuna kala qeyb galay nabiga scw dhamaan dagaalada, [[Dagaalkii Beder|dagaalkii badar]] wuxuu qofka dhameystiray [[abuu jahal]] ka dib dhaawacii ilmo cafraa ey gaarsiiyeen, Nabiga scw ayaana siiyay seefta abuu jahal. [[Dagaalkii uxud]] wuxuu ku juray in yar oo Nabiga scw ku hartay dadkii markey yaaceen

=== Watigii khulafa raashidiin ===
wuxuu qeyb ka qaatay ibni mascuud [[furashada shaam]], [[dagaalkii yarmuuk]] ayuu xaadiray, asigaana qeybiyay maalinkaas ganiimada, Furashooyinka ka dib wuxuu jecleestay inuu dago [[ximsa]], ilaa oo uga yimid amarka khaliifka labaad [[Cumar (saxaaba)|cumar]] inuu aado [[Kuufa]] [[Ciraaq]] si dadkeeda oo u baro diinta una saacido talyaheeda cusub [[camaar bin yaasir]], ibni mascuud waxaa uu tagay kuufa faafinta diinta ayuuna ka bilaaway dad badan ayuu soo saaray ilaa 4000 oo qof baa la sheegaa inay gaarayaan dadkii uu wax baray

=== Geeridiisa ===
kolkii uu bukooday bukaankii dhimashada ayaa waxaa u booqasho ugu yimid khaliifka muslimiinta[[Cusmaan bin Cafaan]], wuxuuna ku yiri: " maxaad ka sheegaynaysaa?. Ibni Mascuud ayaa ku jawaabay: "Denbigayga ayaan ka sheeganayaa". Cusmaan ayaa dhahay: "Maxaad u baahan tahay?" Cabdullaahi bin Mascuud: "Naxariista Rabbigay". [[Cusmaan bin Cafaan]]: " mushaarkii aad sannado kahor diiday inaad qaadato ma kuu amraa in lagu siiyo?" Cabdullaahi bin Mascuud: " uma baahni mushaarkaas". [[Cusmaan bin Cafaan]]: " haddaba, gabdhahaada ayaa qaadanaya adiga gadaashaa". Cabdullaahi Ibnu Mascuud: Gabdhahayga miyaa waxaad uga cabsanaysaa faqrinimo?, waxaan faray inay habeen kasta aqriyaan [[Suurada Al-waaqica|suuradda Al-waaqica]].., maxaa yeelay Rasuulka (scw) ayaa waxaan ka maqlay isagoo leh: ruuxii aqriya habeen kasta [[Suurada Al-waaqica|suuradda Al-waaqica]] faqri kuma dhaco weligii "

Dhimashadiisa waxey ahayd sandkii 33aad ee hijiriga, dhoor iyo lixdan sano ayuuna jiray waxaa ku tukaday [[Cusmaan bin Cafaan|Cusmaan bin Cafaan RC]], [[Qabuuraha baqiic]] ayaana lagu aasay .

== La saaxiibidiis rasuulka ==
Ibni mascuud wuxuu u laazimay Nabiga scw sidii hooskiis oo kale, marna kama hari jirin safar iyo nagaasho, waxa uu wadi jiray kabaha wuu u galin jiray markuu u baahdo, markii kalana asaa hayn jiray, wuxuu hagaajin jiray firaashkiisa, cadayga iyo weysada ayuu u wadi jiray Rasuulka scw, haduu Nebiga scw xaajo gudanaayo asagaa ahaay inuu asturaayo, siduu Nabiga scw uga dhawaay heer wuxuu gaaray loogu yeero "Saaxibu swaad" yacni sir hayaha rasuulka scw  wuxuu aad u badin jiray inuu ugu galo Nebiga scw guryihiisiisa, [[Abuu Muusa Ashcari|abuu muusa ashcari]] ayaaba mooday markuu [[Yemen|yaman]] ka yimid ibni mascuud iyo hooyadii inay ka mid yihiin [[Ahlu-Beytka|Ahlu-Beytka nabiga]] scw badnaasha u galidood Nabiga scw awgeed. 

==Darajadiisa cilmiga ==
Ibni mascuud wuxuu Nabiga scw ka qaaday cilmi aad u badan, 848 xadiis ayuu ka wariyay Nebiga scw  wuxuuna ka mid ahaa dadka diinta loogu noqdo, gaar ahaan [[Qur'aan|quraanka]] iyo tafsiirkiisa, wuxuu dhahay ibni mascuud "Rasuulka scw ayaa afkiisa ka qaatay dhowr iyo todobaatan [[suurad]] " Mar kale wuxuu nftiisa ka dhahay "ilaahay baa ku dhaartee ma jirto [[suurad]] kitaabka Alla ka midah aana ogeyn meeshee ku dagtay,  aayadna ma soo dagin illaa waa ogahay sababta ay ku soo dagtay ". Wuxuu lahaay ibni mascuud cod aad u macaan Nabigana scw wuxuu jeclaa inuu ka maqlo maalin buu ku dhahay «igu dul aqri suurada al-nisa» wuu yaabay ibni mascuud wuxuu dhahay «see kugu aqriyaa adigaaba laguugu soo dajiyee» Nabiga scw ayaa dhahay «waxaa jeclahay inaa ka maqlo qof kale» wuu ku dul aqriyay markuu gaaray [ فَكَيْفَ إِذَا جِئْنَا مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ بِشَهِيدٍ وَجِئْنَا بِكَ [عَلَى هَؤُلَاءِ شَهِيدًا, ayuu nabiga scw ilmeeyay.

Wuxuu dhahay Nabiga scw "[[Qur'aan|Quraanka]] ka qaata Afar ibni mascuud, [[Ubay bin kacab|Ubay]], [[Mucaad Bin Jabal|mucaad]] iyo [[saalim mowla abii xudeyfa]]" 

Sidoo kale Wuxuu dhahay Nabiga scw; "Qofkii farxineeso inuu [[Qur'aan|Qur'aanka]] aqriyo asigoo u qoyan sidii lagu soo dajiyay haka aqristo ibni mascuud"  

**Abuu muusa ashcari** ayaa dhahay "yaana wax lee weydiin caalimkaan intuu nii dhax joogo"
==Fadligiisa==
Ibni mascuud wuxuu qaatay hanuunkii Rasuulka (scw), sidoo kalena wuxuu ka akhlaaq qaatay sifooyinkii suubanaa ee Rasuulka (scw), wuxuu Rasuulka kaga dayday dhammaan astaamihiisii wanaagsanaa, ilaa laga yiraahdo: Cabdullaahi wuxuu aad ugu eg yahay Rasuulka (scw) xagga hanuunka iyo xagga muuqaalkaba 

Imaamu **axmad''' ayaa ku wariyay musnadkiisa ibni mascuud oo geed ka goosanaya caday inay dab\eeshu marba dhinac u leeleexisay, saxaabada ayaa ku qosleen, Nabig scw ayaa dhahay maxaad la qosleysaan? Waxey dhaheen jilicsanaanta luguhiisa Nabigii allow wuxuu dhahay: Allaha nafteeya haaya baa ku dhaartee miizaanka qiyaama wey ka culus yihiin buurta uxud.

Online Fiqh Course

## Xigasho