.so

**.so** waa furaha Internetka ee dalka ee Soomaaliya. Furaha Internetka soomaaliya. 
(Af-soomaali: Soomaaliya - العربية: الصومال English: Somalia) 

11kii Luulyo 2013 xeerka ISO 3166-1 ee Soomaaliya ayaa isbeddelay si uu u muujiyo SO loo isticmaalo ccTLD .
Bishii Luulyo 8, 2015, diiwaanka .so ccTLD waxaa loo wareejiyay Xarunta Macluumaadka Shabakadda Soomaaliyeed (SONIC), taasoo soo bandhigtay xaddidaadyo cusub oo ku saabsan iibsiga magacyada .so ee shakhsiyaadka iyo ururada aan xiriirka la lahayn Soomaaliya Sidaas darteed, dhowr diiwaan-gelineed ayaa hakiyay diiwaangelinta magacyada cusub ee .so 
March 9, 2018, Hay’adda Isgaarsiinta Qaranka (NCA) ee dhawaan la aas aasay Soomaaliya ayaa si buuxda ula wareegtay DotSO-ka Internet-ka ee dalka ugu sarreeya Xarunta Warfaafinta Qaranka Soomaaliyeed (SONIC) iyo Cloudy Registry, kuwaasoo maamuli jiray howlaha iyo maamulka Diiwaangelinta Domain-ka.
## Taariikhda
### Dulmar
Dagaalkii sokeeye ee ka dhacay Soomaaliya dartiis , hawlgallada boggan waxaa hore si rasmi ah loogu wakiishay Monolith Innovation Group , oo ah shirkad ku taal Pittsburgh , Pennsylvania , oo hadda joogsatay. Domain-ka shirkaddan ayaa loo igmaday, inkastoo uu maqan yahay, illaa iyo 17-kii Abriil, 2009-kii, xilligaasoo diiwaanka .so laga beddelay root-ka aagga si loo tilmaamo server-yada shaqaalaha cusub ee diiwaan-gelinta, Wasaaradda Boostada iyo Isgaarsiinta Soomaaliya .
### Dhimashada Monolith (ml.org)
Hal-abuurka Monolith, sida magac domain, server-ka, ayaa caan ahaa bartamihii 1990-meeyadii.

Diiwaangelinta domain-ka heerka labaad ee wakhtigaa waxay ahayd (heerka casriga ah) waa qaali. Monolith waxa ay ku shaqaynaysay mashruucyo kala duwan kuwaaso u ogalaaday in shabakadaha yar yar ay helaan ciwaanka interneedka ee foomka example.ml.org si wax ku ool ah oo bilaa kharash ah halkii ay ka bixin lahaayeen qiimo buuxa ($50US sanadka ugu horeeya) domain sida example.com , example.org ama example.net 
Diiwaanka magaca domainka ee .so waxa markii hore la sameeyay 28kii Agoosto 1997, wakhtigaas oo u dhow ama u dhow meeshii ugu sarraysay ee caannimada adeegga ml.org. Waqtigaas, faa'iidooyinka iman kara waxay u muuqdeen wax ka badan kuwa muuqda. Qaadashada mas'uuliyadda domain code dalka , Monolith waxa laga yaabaa in ay awoodaan in ay soo saaraan * .so domains heerka labaad wax yar ama kharash la'aan ah, bixinta beddelka macquul ah ee qiimaha sare Network Solutions ee wakhtigaas.

Sida laga soo xigtay aasaasaha ml.org, Aveek Datta, ee 1998, "Aniga shakhsi ahaan waxaan isku dayay inaan abuuro heer caalami ah oo BILAASH ah. Haddii tani run noqoto iyo haddii kale waa su'aal kale; wadahadalka lacagta iyo lacagaha waaweyn ayaa lagu gacan-saydhay dagaalka diiwaangelinta. Si kastaba ha noqotee, adeegga ml.org wuxuu joojiyay shaqadii dhamaadka 1998 sababtoo ah "dhibaatooyin farsamo iyo mid abaabuleed" oo ay ku jiraan guuldarrooyinka waaweyn ee server-ka Qaybaheeda heerka labaad ayaa wali ka diiwaan gashan Aveek Datta , madaxwaynihii hore ee Monolith Innovations Group, laakiin waxay u muuqdaan kuwo aan si firfircoon loo isticmaalin Intii lagu jiray taariikhda domainka, goob-haye hal bog ah oo ku taal ciwaanka nic.so ayaa sheegtay "ma jiro .SO domains mana raadineyno la-hawlgalayaasha diiwaan-geliyaha.
Si kastaba ha ahaatee, server-yada DNS ee magaca domainka ayaa si xun loo habeeyey sidaa darteed ciwaanka nic.so wuxuu ahaa mid la heli karo oo keliya.
### Dib u bilaw
Febraayo 3, 2009, ICANN waxay ansixisay in domainka .so dib loogu soo celiyo Wasaaradda Boostada iyo Isgaarsiinta ee Dowladda Federaalka Ku Meel Gaarka ah ee Soomaaliya. Daqiiqadihii kulanka ICANN, waxaa shaaca laga qaaday in Aveek Datta, hawlwadeenkii hore ee diiwaan gelinta, uu ku murmay codsiga dib u noqoshada balse kama uusan jawaabin codsigii ICANN ee ahaa in la xaqiijiyo xiriirka uu la leeyahay shirkadii hore.

Hawl-wadeenka cusub ee diiwaan-gelinta ayaa dib u hawlgeliyay domain-ka .so November 1, 2010. Codsiyada diiwaan-geliyaha waxaa mar horeba la soo gudbin karaa iyada oo la adeegsanayo mareegta dhawaan la furay ee Diiwaanka .SO.
### Wareejin
July 8, 2015, diiwangelinta .so ccTLD waxaa loo wareejiyay Xarunta Macluumaadka Shabakadda Soomaaliyeed (SONIC) March 9, 2018, Hay’adda Isgaarsiinta Qaranka (NCA) ee dhawaan la aas aasay Soomaaliya ayaa la wareegtay magaca Domain-ka ee SONIC iyo Cloudy Registry, kuwaasoo maamuli jiray howlaha iyo maamulka Diiwaangelinta Domain. Somaliland waxay mamnuucday isticmaalka TLD-gan natiijada wareejinta 2018 awgeed. 
## Magacyada meelaha
Domain-ka .so wuxuu hadda bixiyaa saddex iyo toban magac oo kala ah: heerka labaad-space .so waxaa loogu talagalay isticmaalka ujeedo guud, iyo heerka saddexaad-space .com.so , .me.so , .net.so iyo .org.so waxaa loo qoondeeyey hay'adaha ganacsiga, shakhsiyaadka, shabakadaha, iyo ururada aan faa'iido doonka ahayn, siday u kala horreeyaan Waxa kale oo jira .edu.so oo loogu talagalay machadyada tacliinta sare; .gov.so ee hay'adaha dawladda; .sch.so ee dugsiyada; iyo .gm.so , .hs.so , .jl.so , .pl.so , iyo .sw.so ee Galmudug , Hirshabeelle , Jubbaland , Puntland , iyo Koonfur Galbeed siday u kala horreeyaan.
## Diiwaan-geliyayaasha
SONIC waxay haysaa liiska diiwaan-geliyayaasha maxaliga ah ee iyo kuwa caalamiga  ee si rasmi ah loo aqoonsan yahay .
## Sidoo kale eeg
Isgaadhsiinta Soomaaliya

## Tixraac
"SO Registry"

"Bixiyaha Furan: Isbeddellada soo socda ee SO Domains"

"Hay'adda - SONIC"

"Ku saabsan .so Domains"

"Maamulka cusub ee isgaarsiinta Soomaaliya oo la wareegay maamulka sare ee domain - Xinhua | English.news.cn"

".so Domain Delegation Data"

"Adeegyada Internetka Monolith"

"Go'aamada Warbixinta Horudhaca ah ee Shirka Guddiga Gaarka ah - ICANN"

Somaliland oo ka aargudatey in ay la wareegto domain-ka heerka sare, mamnuucdayna in la kordhiyo dotSo"

"Diiwaan-geliyayaasha maxaliga ah"

"Diiwaan-geliyayaal caalami ah"

## Xiriirinta dibadda
Shabakada SO Registry

SO whois information center

IANA .so who is information