Salaaxudiin al-Ayyuubi

**Salaaxudiin Yuusuf bin Ayuub bin Shaadi bin Marwaan Suldaankii Masar iyo Shaam** (1138-1193) waa hogaamiye islaami ah oo ku caan baxay dagaaladii uu la galay Saliibiyiinta ee kaga soo ceshaday dhulalkii ay ka qabsadeen Shaam, Sidoo kale Salaaxudiin waxa uu ka taqalusay Dawladii Faadumiyiinta ee Masar ka talin jirtay, waxa uuna xukunkiisa ku mideeyay Shaam iyo Masar, Dhimashada Nuuradiin Zanki ka dib Salaaxudiin wuxuu aasaasay  Dawaladii Ayyuubiyiinta ee xukunkeeda ku fidsanaa Shaam, Masar, Xijaas, Yaman iyo qeybo ka mid ah Magrib.
}}}}
| colspan="2" style="font-size: larger; text-align: center;" | **Salaaxudiin<br /> صلاح الدين   <br />
|-
! colspan="2" style="background-color: #c1cdc1; text-align: center;" |
|-
! colspan="2" style="background-color: #c1cdc1; text-align: center;" | Suldaanka Ayuubiyiinta
|-
! colspan="2" style="text-align: center;" |mudada xukunkiisa
|-
| colspan="2" style="text-align: center;" |1174 ilaa  1193
|-
!Xil kaga horeeyay:
| ---------
|----
|-
!Xil kaga danbeeyay
|[[Cusmaan bin Salaaxudiin|Al-Caziiz Cusmaan]]
|-
!Dhashay:
|1137
|-
!Ku dhashay:
|[[Tikriit]]  [[Ciraaq]] 
|-
!Diintiisa:
|[[Islaam]]
|-
!Dhalasho:
|Ayuubiyiinta 
|-
!aabihiis
|[[Najmudiin Ayuub]] 
|-
!hooyadii
| -------
|-
!Dhintay:
|1193
|-
!Ku dhintay:
|[[Dimishiq]]
|}

Wuxuu ku dhashay magaalada [[Tikriit]] ee wadanka [[Ciraaq]] 1138 miilaadigii, Qoyskiisa ayaa ahaa asal ahaan [[kurdi]], [[Dimishiq|Dimashiq]] ayeena u soo wareegeen mar dambe, waxa ayna ahaayeen aabihiis iyo adeeriis taliyaal sare oo ka tirsanaa ciidankii Suldaanka [[Dimishiq]] [[Nuurudiin zanki|Nuuradiin Zanki.]] Salaaxudiin dhalinyaranimadiisii ayuu asna ku uu ku biiray ciidamada boqorkaas, kadib boqorku waxa uu ku daraya ciidamo wadanka [[Masar]] aadayay kaalmo ahaan, markii ay guuleysteen Kadib wuxuu noqday [[Asadu-diin shiirkuu|Asadu-Diin]] adeerka Salaaxudiin oo ahaa taliyihii watay ciidankaas wasiirka dhabta ah ee [[Masar]], adeerkii mudo yar kadib wuu dhintay Salaaxudiin ayaana buuxiyay booskiis oo qabatay awoodii xukunka [[Masar]], isaga oona sii xoojiyay awoodiisa ilaa uu ka Afgambiyay dawladii [[Masar]] 1169. Markii uu dhintayna Nuuradiin Salaxudiin wuu sii blaaarshay dawladiisa wuxuuna ku soo daray dhulka [[Shaam]], intaas ka dib Salaaxudiin waxa uu xooga saaray Siliibiyiinta oo dagaalo badan uga adkaaday Dagaalkii Xudiin ee dhacay 1187dii ayuuna ka soo hooyay guushiisii ugu weyneed waxaana mirihiisa kamid ahaa inuu dib u soo furtay [[Qudus]] bishii [[Oktoobar]] ee isla sanadkaas. Qaarada Yurub ayaa waxaa gilgilay guulaha Salaaxudiin Boqorkii ingiriiska Richard lion heart iyo Boqrkii faransiiska Filibka labaad iyo Bqorkii Jarmalka Fredrik Barboosa ayaa soo abaabuleen weerarkii seddexaad ee Siliibiyiinta (1189-1192) balse Salaaxudiin wuu ka hor istaagay Inay soo ceshadaa [[Qudus]]. Ugu dambeyn Salaaxudiin waxa uu ku dhintay [[Dimishiq]] 1193dii isaga oo da' yar (qiyaastii 55 sano jir ah) mana uusan ka tagin hanti badan oo laga dhaxlo. 

== Dhalashadiisa iyo asalkiisa ==
Salaaxudiin waxa uu ku dhasahy magaalada [[Tikriit|Takriit]] ([[Ciraaq]] maanta)sanadkii [[532H]]/1138, Magaciisa gaarka wuxuu ahaa "''Yuusuf bin Ayuub''"; Salaaxudiin waa naaneys sharafeed oo macnaheed yahay "''Toosnaanta diinta''"  

Waxaana muran badan la geliyaa asalka qoyska Salaaxudiin, balse waxaa loo badan yahay inay ahaayeen [[Kurdi]]. Waxaa la sheegaa [[Najmudiin ayuub|Najmu-Diin Ayuub]] aabaha Salaaxudiin iyo walaalkiis [[Asadu-diin shiirkuu|Asadu-Diin Shiirkuu]] iney degi jireen magaalada [[Duweyn]] ayagoo markii dambe u soo wareegeen [[Ciraaq]], Najmu Diin ayaana la shaqeeyay taliyhii [[Salaajiqada waaween|Salaajiqada]] ee [[Ciraaq]] [[Mujaad-Diin Bahruuz]] kaas oo u magacaabay maamulka [[Tikriit]]. 

wuxuu [[Najmudiin ayuub|Najmu-Diin]] wajahay eedeymo kala duwan sida inuu caawiyay talyihii [[Mowsil]] Camaadu-Diin Zanki markii lagu jabiyay dagaalkii uu la galay [[Khulafadii Cabaasiyiinta|khaliifka Cabaasiyiinta]] [[525H]] iyo walaalkiis Asadu-Diin oo taliye sare oo isku dhacayn ku dilay [[Tikriit|Takriit]], waxaana sidaas looga qaaday xilkii uu ka haayay [[Tikriit]] [[532H]] 

Sida la sheego isla habeenkii uu dhashay Salaxudiin ayaa Najmu-Diin laga qaaday xilkii uu ka haayay [[Tikriit]], waxeyna go'aansadayn asaga iyo walaalkiis [[Asadu-diin shiirkuu|Asadu-Diin]] inay u qaxaan dhankaa iyo [[Mowsil]] oo markaa maamulaayay [[Camaadu-Diin Zanki]] . Camaadu-Diin ayaa si fiican u soo dhaweeyay waxa uuna siiyay deegaano, sidaas ayeena ku bilaabeen iney u la shaqeyaan si daacad ah, wuxuuna ugu abaal guday Camaadu-Diin inuu u magacaabay Najmu-Diin magaalada [[Baclabek]] ka dib qabsashadiisa [[532H]] , halka [[Asadu-diin shiirkuu|Asadu-Diin]] uu ka yeelay talyaha guud ee ciidankiisa.  

Markii la dilay [[Camaadu-Diin Zanki|Camaadu-Diin]] 541H waxey la sii shaqeeyeen wiilkiisa [[Nuurudiin zanki|Nuuradiin Zanki]], Najmu-Diin ayaana ahaa inuu ka gacan siiyay qabsashada [[Dimishiq]] [[549H]] 

Salaaxudiin wuxuu ku barbaaray magaalada [[Dimishiq]] oo Caruurnimadiisa ku qaatay, Waxa uuna bartay culuumta kala duwan oo meel fiican ka gaaray, si gaar ah culuumta diiniga iyo Fiqiga islaamka, Xisaabaadka iyo Luuqada [[Carabi|Carabiya]] iyo gabayadeyda. Nuuradiin wuxuu ahaay inuu saaid u jeclaaday salaaxudiin uuna soo dhaweyn jiray, waxa uuna ku yeeshay saameyn xoogan shaqsiyada Salaaxudiin  

== Ka qeyb galkiisa weerarkii Masar ==
=== Weerarkii koowaad Sanadkii 1164 ===

[[Dawladii faadumiyiinta|Dawladii Faadumiyiinta]] ee [[Masar]] ka jirtay waxey mareysay waayaheydii u dambeeyay, waxaana sii wiiqay awoodeed wasiirada [[Masar]] oo dagaalo iyo fitan badan u dhaxeysay, heer ay [[Masar]] noqotay meel Saliibiyiinta damac ka galo , [[Nuurudiin zanki|Nuurudiin]] asna riyadiisa waxay ahayd [[Masar]] iyo [[Shaam]] in hal dawlad oo ku kulmiyo si loo wajaho Saliibiyiinta, labo wasiir oo la kala dhaho [[Dirgaam]] iyo [[Shaawar]] ayaa ku loolan sanaa [[Masar]] waxaana adkaaday [[Dirgaam]], 

23ka bishii [[Shawaal|Soonfur]] [[558H]] ayuu [[Shaawar]] soo gaaray magaalada [[Dimishiq]] isagoo taageero ka dalbanaya Nuurudiin wuxuuna u balan qaaday seddex meelo meel dhaqaalaha Masar, Nuurudiin wuxuu ka cabsi qabay in Masar ku dhacdo gacanta Saliibiyiinta maadaama ay gacan saar la lahaayeen Dirgaam waxaa uuna ku saaciday Shaawar ciidamo uu hor kacaayay talyihiisa [[Asadu-diin shiirkuu|Asadu-Diin Shiirkuu]] sanadkii 559H\1164, Salaaxudiin oo 26 jir ahaay ayaana qeyb ka ahaa ciidankan, [[Dirgaam]] wuxuu ka hiil doontay Saliibiyiinta , balse intuu gurmadkooda soo gaarin baa ciidankii soo duulay soo galeen Masar, Dirgaam ayaana kula dagaalamay [[Qaahiro]] agteed, waase laga adkaaday dagaalka baana lagu dilay 

[[Shaawar]] markii la guuleystay oo wasiirnimada u soo laabatay wuxuu khiyaanay oo balantii uga baxay [[Asadu-diin shiirkuu|Asadu-Diin]] iyo ciidankiisa waxa uuna ka dalbay deg deg inay uga baxaan [[Masar]], [[Asadu-diin shiirkuu|Asadu-Diin Shiirkuu]] wuu diiday inuu ciidankiis kala baxo [[Masar]], maagaalada Balbiis ayuuna saldhig ka yeeshay, [[Shaawar]] ciidamadii saliibiyiinta ayuu markaan la soo heshiiyay oo soo watay waxaa ayna go'doomiyeen [[Balbiis]] ilaa mudo seddex bilood, [[Nuurudiin zanki|Nuurudiin]] soo uga fududeeyo ciidankiisa go'doominta saaran waxaa uu weeraray Saliibiyiintii Shaam [[Dagaalkii xaarim|Dagaalkii Xaarim]] ee dhacay 1164dii  buu ku jabiyay isaga oona ka qabsaday dhufeysyo muhiim ah sidoo kale madaxdoodii ugu sareysay buuna gacanta ku dhigay, ugu dambeyn [[Asadu-diin shiirkuu|Shiirkuu]] wax ay kala hadleen inuu laabto jidkana u furaan asna wuu yeelay.

=== Weerarkii labaad sanadkii 1167dii ===

Asadu-Diin wuxuu aad ugu ciil qabay inuu ku laabto [[Masar]] waxaa uuna helay fursadaas mar kale sanadii [[562H]] markaas oo [[Nuurudiin zanki|Nuurudiin]] ka war helay in [[Shaawar]] iyo Saliibiyiinta ay hishiisyo wada galeen, [[Asadu-diin shiirkuu|Asadu-Diin shiirakuuh]] ayaa ciidankiisa Kala soo baxay [[Dimishiq]] waxaana isku beegmay soo gaaridiisa [[Masar]] isaga iyo Saliibiyiinta, [[Asadu-diin shiirkuu|Shiirkuu]] iyo ciidankiisa oo aad u yaraayeen ayaa ku jabiyeen Saliibiyiinta iyo [[Shaawar]] oo isku dhinac ah [[Dagaalkii baabeen|Dagaalkii Baabeen]] ee dhacay 1167, Salaaxudiin dagaalkaan aad ayuu uaga dhex muuqday guutada dhaxda ayuuna hogaaminaayay waxaana u suurto gashay inuu qabto mid ka mid ah madaxdii Saliibiyiinta. Guushan ka dib magaalada [[Askandariya]] ayee qabsadeyn ciidankii reer [[Shaam]] oo dadkeyd aad u soo dhaweeyeen maadaama ay necbaayeen Shaawar. Dhanka kale [[Shaawar]] iyo Camuuri boqorkii [[Qudus]] ee Saliibiyiinta waxa ay dib u soo uruuriyeen ciidankooda [[Askandariya]] ayeena ku go'doomiyeen [[Asadu-diin shiirkuu|Asadu-Diin]] iyo ciidankiisa ilaa ay macluul kaga dhawaadeyn dadkeyda, Asadu-Diin  waxa kuu ka baxay magaalada isaga oona ku dhaafay Salaaxudiin, waxa uuna bilaabay deeganadii kale ee [[Masar]] inuu weeraro ku qaado in mudo ah markuu xaalku sidaas ahaay waxaa lagu hishiiyay inay isaga baxaan [[Masar]] ciidamadii reer Shaam iyo kuwa Saliibiyiinta labaduba, sidoo kale waxa uu balan qaaday Shaawar in aan laga aarsan doonin reer Askandariya, sidaas ayeena mar kale uga soo baxeyn [[Masar]] ciidankii Asadu-Diin 29ka [[Shawaal|Soonfur]] 562H oo ku beegan 18 Agoosto 1167 .

=== Weerarkii seddexaad dabayaaqadii 1168 ===
Waxaa dhacday Saliibiyiinta inay ku soo duulaan [[Masar]] ayagoo awoodood dhan isugu geynaaya ka dib markii uu [[Shaawar]] bixin diiday qarashaad uu kula hishiiyay, sanadii 1168 ayee Camuuri iyo ciidankiisa qabsadeen [[Balbiis]] waxaa ayna gowraceen dadkeyda si arxan daro leh, [[Shaawar]] aad buu uga argagaxay wuxuuna iska waayay tabar ama xeylad uu isaga difaaco markaas ayuu gubay caasimadiisa [[Fusdaad]] , khaliifka [[Dawladii faadumiyiinta|Faadumiyiinta]] [[Al-Caadid li dini laah]] ee mara saarka ahaay ayaa qeylo dhaan u dirsaday [[Nuurudiin zanki|Nuurudiin]] oo ka dalbaday inuu soo gaaro, [[Asadu-diin shiirkuu|Shiirkuu]] iyo ciidankiisa waxey mar kale u soo dhaqaaqeen [[Masar]], saliibiyiinta waxey isku dayeen inay Suweys agteeda u galaan laakin markey arkeyn Asadu-Diin oo ka gudbay waxey isaga baxeen Masar Asadu-Diin iyo ciidankiisa ayaana galeen Qaahira 8 [[Janaayo]] 1169

[[Shaawar]] wuxuu isku dayay inuu is jeclaysiiyo Asadu-Diin oo siiyo balan qaadyo hor leh dhanka kalena waxa uu ka watay shirqool uu u maleegay balse Asadu-Diin ayaa ogaaday dabinadiisa iyo inuu marna ayaga la ciyaarayo marna Saliibiyiinta  wuxuuna amray in la dilo  waxaa ayna xusayaan taariikhyahanada qaar in salaaxudiin iyo taliye kale oo Jurdiik la yiraahdo fuliyeen dilkiisa .

Khaliifka [[Dawladii faadumiyiinta|Faadumiyiinta]] ayaad ayuu taageeray dilka [[Shaawar]] waxaa uuna wasiir ka yeeshay badalkiisa [[Asadu-diin shiirkuu|Asadu-Diin Shiirakuu]] balse laba bil ka dib wuu dhintay [[Asadu-diin shiirkuu|Shiirkuu]], Salaaxudiin oo ahaa walaalkiis wiil uu dhalay ayaa badalay oo noqday wasiirka cusub ee [[Masar]], waxey xusayaan taariikhyahanada oo ugu horeeyo [[Camaadu-Diin Asfahaani]] in magacaabista Salaaxudiin ay ku timid dalabka taliyaasha ciidankii [[Liivoont|Shaam]] kuwaas oo ku cadaadiyay Khaliifka Faadumiiyiinta inuu ka yeelo wasiir.

== Xukunka Masar ==

=== Mucaaradkii uu wajahay bilawga xukunkiisa ===
Imaanshaha Salaaxudiin ee xukunka [[Masar]] ma uusan ku marin si nabad eh, bilooyinkin yar kadib waxaa ay qorsheeyeen taliyaal sare oo ciidankii [[Dawladii faadumiyiinta|Faadumiiyiinta]] ahaa iyo qaar taageerayaashood kamid ah inay ka takhalusaan Salaaxudiin ayagoo kaashanaya Camuuri boqorkii Saliibiyiinta, waxaana hor kacaayay taliyaashan Mu'taman khilaafa oo ahaay madaxa ilaalada qasriga waxaana taabacsanaa ciidamo badan oo madow suudaan ah, Salaaxudiin wuu ogaaday qorshahooda inta ayna fulin waxaa uuna dilay Mu'taman khilaafa bisha [[Dul al-Qacdah|Siditaal]] sanadkii [[564H]], sidoo kale dhamaan shaqaalihii qasriga ayuu ku beddelay kuwo cusub oo madax uga dhigay Qaraaquush. Maalintii xigay ciidankii madowga oo ka careysan dilka taliyahood misna kor u dhaafaya 50 kun ayaa soo weerar tagay waxaana la dagaalamay ciidankii salaaxudiin ilaa ay ka takhaluseen , intii hartayna waxaa laga saaray magaalada . 

Sidaasi kuma joogsan mucaaradka Salaaxudiin ee shiicada ahaay, waxaa isku yimid qaar badan oo haraadigooda ah markii uu Salaaxudiin si toos u riday dawladooda 1171, mu'aamaro lagu ridaayo xukunka Salaaxudiin bey dajiyeen ayagoo kaashanaya Saliibiyiinta misna ka faaideysanaya [[Tooraan-shaah]] iyo ciidamada badankood oo [[Yemen|Yaman]] ku maqanaa, waxeyna sidoo kale xiriir la sameeyeen Wilyam II boqorka Normaandiyiinta [[Sasiiliya|Siqliya]] siduu u weeraro [[Askandariya]], balse waxey ka fashilantay markii ay la wadaageen sirtooda Zeynu-ddiin bin Najaa oo daacad u ahaay Salaaxudiin, sanadii 1174 buuna soo qabqabtay Salaaxudiin dhamaan intii ku lug lahayd mu'aamaradan waxa uuna kuu fuliyay dil kadib markey culumada u fatwootay, saaxada Beynal-qasreyn baana lagu toogtay intii u dhaxeysay 6 [[Abriil]] ilaa 23 [[Maajo|May]]. waxaana ka mid ahaay dadkii dilka lagu filiyay Cumaara al-Yamani oo ahaay gabayaa lafdhabar u ahaay isu daba ridka mu'aamaradan in badana Faadumiiyiinta ku amaanay gabayadiisa. 

Boqrka [[Sasiiliya|Siqliya]] Wilyam II iyo ciidamadiisa waxey soo gaareen [[Askandariya]] 1174 weyna isku dayeen inay qabsadaan laakin ciidanka Salaaxudiin ayaa ku qasbay inay dib u gurtaan ayagoo ka cararay qaniimo badan. 

=== Weerarka Saliibiyiinta ee Dimyaad ===


Camuuri Boqorkii [[Qudus]] ee Saliibiyiinta wuxuu is tusay inay [[Masar]] qatar weyn uga soo socoto waxaana rajo galisay dhimashada [[Asadu-diin shiirkuu|Asad-udiin]] dadaalo dheer buuna u galay sidii uu ku abaabuli lahaa weerar saliibi hor leh, Bobka [[Roma]] iyo boqoradii [[Yurub]] ayuu ergay u diray hase ahaatee cid ajiibto muusan helin kaliya [[Imbiraadooriyada Biizantiin|Biriizandiyiinta]] baa ajiibeen ololihiisa oo ku saacideyn usduul dooma ah iyo ciidamo, isbahaysigan weerarkood dhanka badda ayuu ku yimid magaalada [[Dimyaad]] beyna go'doomiyeen 25 [[Oktoobar]] 1169 ilaa 19 [[Diseembar]] 

Salaaxudiin markuu ka war helay duulaankan waxaa uu u qoray [[Nuurudiin zanki|Nuurudiin]] "''Hadaan ka dib dhaco Dimyaad Saliibiyiinta ayaa qabsanaayo hadaa aadana masaarida ayaa kacdoon suubinaya oo daacada ka baxaayo markaasna wax noo haraayo ma jirto''" [[Nuurudiin zanki|Nuurudiin]] waxaa uu soo diray gurmad ciidan oo aad u badan waxaana qeyb ka ahaa [[Najmu-Diin Ayuub]] aabaha Salaaxudiin iyo walaalihiisa, sidoo kale waxaa uu cadaadis ka saaray Saliibiyiinta dhanka [[shaam]] oo dhufeysyadooda ku weeray. Waxaa dhacday ilaaladii maagaalada Dimyaad inay muujiyaan iska caabin daran salislada xoogan beyna ku xireen [[wabiga Niil]] oo u diiday doomihii cadawga inay ka gudbaan, sidoo kale roobab xoogan baa bilaawday Saliibiyiinta wey joogi waayeen weyna iska laabteen. 

Salaaxudiin wuxuu sii baacsaday Saliibiyiinta sii baxsaneysay [[Gaza]] ayuu ku weeraray wuxuuna burbrshay deegaanadood, sidoo kale qalcada Iilaat buuna qabsaday. 


=== Dhicitaanka dawladii Faadumiiyiinta ===
Guushaan danbe waxey idibada ugu sugtay Zankiyiinta gudaha [[Masar]], waxaana iska cadaatay in [[Dawladii faadumiyiinta|Faadumiiyiinta]] waayahoodu qariib yahay, [[Nuurudiin zanki|Nuurudiin]] waxa uu ka dalabaday Salaaxudiin inuu joojiyo ducada looga duceeyo masaajida [[Khulafada Faadumiiyiinta]] taasi oo u ahayd aqoonsi sharciyadooda, Salaaxudiin wuu ka cago jiiday in mudo ah dalabka [[Nuurudiin zanki|Nuurudiin]] cabsi uu ka qabo saameynta shiicada ee gudaha [[Masar]] awgeed, wuxuuna si tartiib ah u bilaabay inuu yareeyo saameyntooda isagoo garsoorka ku badalay garsooreyaal sunni ah, Aadaanka ayuu hadana ka saaray waxyaabihii shiicada soo kordhisay, wuxuu fara galiyay shaqadii khaliifka gaarka u lahaa shaqaalihiisa qasriga buu ka yareeyay, ugu dambeyn bilawga sanadii [[567H]] oo ku beegan [[Sebteembar]] sanadii 1171 buu ka gooyay khudbdii Faadumiiyiinta masaajida Masar isagoo ku beddelaya Cabaasiyiinta [[Baqdaad]]. [[Al-Caadid]] waqtigaas wxuu ahaay sakaraad mowdka ayaana u yimid maalmo yar kadib xilka qaadistiisa, Salaaxudiin ayaana la wareegay qasriyadiisa iyo hantidii uu ka tagay dhamaan wuxuuna u qeybiyay talyaashiisa qaarna madaaris cusub buu kaga dhisay [[Masar]]. 

=== Balaarinta dawlada ===
Salaaxudiin wuxuu ka shaqeeyay ilaalinta xuduudiisa iyo inuu kusoo daro dawladiisa meelihii ay Faadumiiyiinta horey uga talin jireen, sidaas darteed sanadii [[568H]] oo ku beegnayd 1173 waxa uu udiray Magribta soke (Liibiya maanta) ciidamo uu hogaaminayay Shafu-ddiin Qaraaquush, magaalada [[Triboli|Tiriibuli]], [[Barqa]] iyo deegaano kale oo [[Libiya|Liibiya]] maanta ka mid ah bey qabsadeen ilaa Qaabus oo [[Tuulo|Tuunus]] ka tirsan. Muwaxidiinta waxey u arkeen dhaqdhaqaaqan mid qatar ku ah jiritaankooda khaasatan markuu Qaraaquush la sameeyay isbahaysi qabiilada carbeeb ee degaanadaas kuwaas oo muujiyay siday daacad ugu yihiin [[Khulafadii Cabaasiyiinta|khulafada Cabaasiyiinta]] khudbadaha masjidkana uga duceeyeen .

Xuduuda koonfureed ee [[Masar]] waxaa kaga aadaneyd Nuuba oo ahayd boqortooyo [[Kirishtaan|kirishtan]] eh magaalada [[Aswaan]] beyna halis ku ahaayeen inay weeraraan, Salaaxudiin waxaa uu udiray walaakiis ka weyn [[Tooraan-shaah]] bisha [[Jumada al-thani|Jumaada aakhir]] ee sanadii [[568H]] wuxuu galay deegaanadood Qasri ibriim buuna ka furtay qaniimo iyo maxaabiis badana wuu kala soo noqday.

[[Yemen|Yaman]] waxaa ka jirtay xaalad deganaasho la'aan eh hadey tahay madhab ahaan iyo siyaasad ahaanba, Cabdi-Nabi Al-Madi nin la oran jiray oo mahdinimo sheegtay baa ka soo baxay wuxuuna la yimid waxyaalo khilaafsan islaamka oo dadka ugu yeeray , wuxuuna jaray sidoo kale khudbadii Cabaasiyiinta, dadkii reer [[Yemen|Yaman]] baa ka codsaday Salaaxudiin inuu ka dulqaado ninkan sheeganaya mahdinimada, Salaaxudiin wuxuu u diray 569H walaalkiis [[Tooraan-shaah]] iyo ciidamo dhowr ah waxeyna la dagaalamayn Cabdi-Nabi wey jabiyeen ciidankiisa asna waa dileen, magaalada [[Zubeyda]] buu furtay hadana [[Cadan]], Tooraan-shaah wuxuu u diiday ciidankiisa inay boobaan magaalada isagoo ku dhahay "''Uma imaan inaa kharibno deegaanada ee waxaan u imaanay inaa camirno''" waxaa u suurto gashay deeganadii kale ee [[Yemen|Yaman]] inay u soo gacan gasho, markaasna Xijaas waxaa laga iclaamiyay inay ku biirtay dawlada Masar. Tooraan-shaah ayaana joogay Yaman ilaa [[571H]].

=== Salaaxudiin iyo Nuurudiin ===
Inkastoo Salaaxudiin sheeganaayay inuu u adeegayo [[Nuurudiin zanki|Nuurudiin]] hadana wuxuu marar badan ka gaabiyay adeecida awaamirtiisa, Nuurudiin wuxuu ka cabsaday awooda Salaaxudiin ee sii kordheysa isagoona u arkay madax banaani inuu damacsan yahay, khilaafkooda wuxuu sii kordhay markii labadoodu ku heshiiyeen sanadii 567H\1172 in Salaaxudiin uu ka weeraro Qalcada Karki [[Masar]] halaka Nuurudiin iyo ciidankiisa ka soo weeraraan [[Shaam]], markaas buu Salaaxudiin dhaxda ka laabtay isagoo ka cabsi qaba in [[Nuurudiin zanki|Nuurudiin]] xilka ka qaado hadii uu la kulmo, [[Nuurudiin zanki|Nuurudiin]] aad buu uga xanaaqay falkaas heer uu go'aansaday inuu [[Masar]] la aado ciidamadiisa, Salaaxudiin wuxuu isku keenay taliyaashiisa u dhawaay oo kala tashaday sidii laga yeeli lahaa Nuurudiin, qaar baa waxey soo jeediyeen inuu la dagaalamo, hase ahaatee aabihiis iyo abtigiis oo goobta joogay weydiideen ra'yigaas waxeyna u soo jeediyeen Salaaxudiin inuu hadiydo u diro [[Nuurudiin zanki|Nuurudiin]] uuna marmarsiyo sameysto . 

Waxaase muuqatay in marmarsiyooyinkaas uusan ku qancin [[Nuurudiin zanki|Nuurudiin]] oo fursad kale raadinaayay. Gu'ii sanadii 1174 wuxuu aruuriyay ciidamo aad u badan oo ka kala keenay [[Mowsil]], Diyaar Bakar iyo deegaanada kale uu maamulo wuxuuna qorshuhu ahaa inuu aado [[Masar]], laakin waxaa si kadis ah ugu soo booday xanuun 15 beri kadibna wuu dhintay 15 [[Maajo|May]] 1174 . Waxaana taariikhda halkaan ka bilaabatay Dawladii Ayuubiyiinta .
== Qabsashada Shaam iyo dhisida dawlada ==

[[Nuurudiin zanki|Nuurudiin]] wuxuu ka tagay wiil yar oo 11 jir ah lana oran jiray [[Saalax ismaaciil]], waxaana mar qura halaabay nadaamkii dawlada, taliyaashii ugu sareeyay baana ku murmay cidii masuul ka noqon la hayd wiilkan yar, Saliibiyiinta ayagana dhaqdhaqaaq bey bilaabeen waxeyse ku xaliyeen taliyaashii inay hishiis kula galaan lacago ay bixinayaan, ugu dambeyn Sacdu-dawla Gumushtakiin ayaa la wareegay masuuliyada wiilka yar wuxuuna la aaday [[Xalab]] halka [[Dimishiq]] oo ku haray Shamsu-diin ibni Muqadam oo isku dhacsanaayeen Gumushtakiin.

Salaaxudiin wuxuu dhaliilay siday wax u maamulayaan taliyaasha joogta [[Shaam]] wuxuuna bilaabay inuu raadiyo wadadii uu [[Shaam]] kula wareegi lahaay,  jaaniskaas oo helay markii taliyihii [[Dimishiq]] Shamsu-diin ibni Muqadam ugu yeeray inuu ku sallimo magaalada isagoo ka cabsi qaba Gumushtakiin wuxuu kala soo dhaqaaqay ciidanka [[Masar]] isagoo ku dhaafaya walaakiis [[Al-Caadil Abuu Bakar|Al-Caadil]] bisha [[Rabic al-awwal|Mowliid]] sanadii [[570H]] buu soo gaaray [[Dimishiq]] wuuna la wareegay. Kadib deegaanadii kale ee [[Shaam]] buu bilaabay qabsashadeyda sida [[Xamaa]] oo dadkeyda sahal ugu wareejiyeen.

[[Xalab]] ayuu u jaheystay Salaaxudiin wuxuuna shaaciyay inuu rabo la wareegida masuuliyada wiilka yar ee [[Nuurudiin zanki|Nuurudiin]] Gumushtakiin wuu diiday inuu magaalada dhiibo wuxuuna soo baxshay wiilka yaraa oo dadka ugu khudbdeeyay inay la dagaalamaan Salaaxudiin maadama uu yahay khiyaanoole taasi oo sii kicisay xamaasadii dadka. Gumushtakiin wuxuu la hishiiyay [[Xashaashiyiinta]] si ay u shirqoolaan Salaaxudiin, waxey soo direen naftoodi haligayaal oo ku dhex  milmay ciidankii Ayuubiyiinta balse isku daygooda wuu fashilmay waana la wada dilay, 

Mucaaradka Salaaxudiin oo ugu horeeyo Gumushtakiin waxay ku qaadayn dacaayad ka dhan ah isaga, iyagoo ku andacoonaya inuu hilmaamay xaaladdiisii ​​[addoonkii Nuur Ad-Diin]” oo uusan u mahad naqeynin sayidkiisii ​​odayga ahaa isagoo go’doomiyay wiilkiisa, sidaasna ku noqday fallaago.  

Salaaxudiin soo uga hortago dacaayaddan wuxuu soo afjaraya go’doominta, isaga oo ku andacoonaya in uu Islaamka ka difaacayo Saliibiyiinta; ciidankiisu waxay ku noqdeen Xama si ay uga difaacaan Saliibiyiinta oo weerar ku ahaay. Saliibiyiintu way ka baxeen ka hor, wuxuuna Salaaxudiin ku dhawaaqay "guul furaysa albaabada quluubta ragga". Wax yar ka dib, Salaaxudiin wuxuu galay Ximsa wuxuuna qabsaday dhufeyskiisa bishii Maarso 1175, ka dib iska caabin adag oo ka yimid difaacayaasheeda. 

=== Loolanka Ayuubiyiinta iyo Zankiyiinta ===

==== Dagaalkii Quruun_Xamaa ====
Seyfudiin Gaazi amiirka [[Mowsil]] wuxuu aad uga baqay guulaha Salaaxudiin, marna wuxuu is tusay inuu u xaq badan yahay dhaxalka [[Nuurudiin zanki|Nuurudiin]] sidaas darteed buu iclaamiyay dagaal ka dhan ah Salaaxudiin, ciidamo badan buu u soo diray [[Xalab]] oo hor kacaayay walaakiis Cizu diin Mascuud, waxeyna heleen ciidankii Salaaxudiin oo ka rartay, ka dib ciidamadii [[Xalab]] iyo ayaga wey isku biireen Xamaa beyna soo aadeen,  Salaaxudiin ayaa uga hortagay Quruun Xamaa meel loogu yeero oo aad ugu dhaw [[Xamaa]], Salaaxudiin ciidankiisu aad bey u yaraayeen mana jeclayn inuu dagaal la galo ciidamo kumanaan ah ilaa oo gurmad ugu yimaado, halka isbahaysigii Xalab iyo Mowsil ay fursad dahabi u arkeen markiina wey bilaabeen dagaalka, waana maalin 19 [[Ramadaan]] [[570H]], miilaadina13ka [[Abriil]] 1175 ciidankii yaraa ee Salaaxudiin iska caabin ba'an bey muujiyeen iyo Samir aad u weyn, mar dambe buu imaaday gurmadkii ay sugaayeen uu horcaayo Taqiyyu-ddiin Cumar waxeyna ka heleen xamaasad iyo dhiiranaan, ciidankii isbahaysiga ayaana jabay oo khasaaro lixaad leh gaartay 

Salaaxudiin wuxuu ku laabtay Xalab iyo go'doominteeda waxeyse kula hishiiyeen inay dhiibaan deegaano yar yar oo hoostago Xalab sida Macarra-Nucmaan iyo kuwo kale  

==== Dagaalkii Tal-Suldaan iyo wixii xigay ====

Ka gadaal guulahan is daba xiga uu ka gaaray Zankiyiinta Salaaxudiin wuxuu ku dhawaaqay inuu ka yahay Boqor deegaanada uu qabsaday,  masaajida ayaana looga khudbdeeyay, wuxuuna bilaabay inuu soo saaro lacago u gooni ah oo magaciisa wata, sidoo kale khaliifka cabaasiga ayaa siiyay aqoonsi isagoo ugu yeerayo magaca "***Suldaanka Shaam iyo Masar***"  

Intaas kuma ekaan loolanka Zankiyiinta iyo Salaaxudiin dawladiisa cusub, sanadkii 1176dii waxey isugu ciidan aruursadeen labada dhinac dagaal hor leh, [[Seyfudiin Gaazi]] oo markaan hogaaminayo ciidankiisa wuxuu la yimid awoodiis oo dhan, halka Salaaxudiin oo ciidamo badan ka keensaday Masar, meel la yiraahdo Tal-Suldaan oo aad ugu dhaw [[Xalab]] beena isaga hor yimaadeen dagaal aad u qaraar ka dib Zankiyiinta waxey awoodeen inay riixaan garabka bidix ee Ayuubiyiinta balse Salaaxudiin iyo ciidankiisa waxey suubiyeen rogaal celin xoogan safkii Zankiyiinta bey wiiqeen waxeyna seef la dhacayn ilaalada Seyfudiin ciidankii Zankiyiinta markaas bey argagaxayn waxeyna ka carareen goobta dagaalka khasaaro xoogan baana soo gaartay saraakiishii ugu sareesay badankoodna wey ku la'deen Seyfudiin Gaazi laftirkiisa wuxuu ku fakaday dirqis. 

Salaaxudiin iyo ciidankiisa waxey qaniimo ahaan u qaateen agabkii, hantidii iyo hubkii ay ka carareen Zankiyiinta, kadibna [[Xalab]] dhankeeda bey u jaheystayn, wuxuu Salaaxudiin dhex ku sii furtay dhufeyada Manbij iyo Bizaaca, Galbeed buu bu baxay hadana Aczaaz buu go’doomiyay 15<small>ka</small> [[Maajo|Meey]], markaas baa waxaa soo weeraray rag Xashaashiyiinta ka socday oo Gumushtakiin soo adeegsaday, Suldaanka ayaana uga badbaaday koofidii uu watay garaafo yar un baa gaartay ilaaladiisa baana toogtay dhamaan ragii weerarka soo qaaday. 
 

Aczaaz waxaa la qabsaday 21kii [[Juun]] ka dibna Salaaxudiin waxa uu u degdegay [[Xalab]] suu u ciqaabo Gumushtakiin iyo kooxdiisa, [[Xalab]] markaleeto waxey iska caabisay ciidankii Ayuubiyiinta weyna ku adkaatay qabsashadeed, Salaaxudiin ayaana u weecday hishiis inuu la galo kaas oo aan ahayn xabad joojin kaliya ee wuxuu ku guuleystay [[Xalab]] iyo Ayuubiyiinta inay noqdaan isbahaysi ka dhan ah saliibiyiinta taa beddelkeed wuxuu Salaaxudiin u ogolaaday Gumushtakiin iyo Salaax ismaaciil inay sii haystaan Xalab, ayana waxey Salaaxudiin u aqoonsadeen inuu ka yahay Suldaanka Shaam iyo Masar, sidoo kale amiirada Keyfa iyo Maardiin oo xulufo ahaayeen Xalab ayaa u qireen Salaaxudiin inay hoos tagi doonaan. Markii heshiiskii la soo gebagebeeyey, waxaa Salaaxudiin u timid Saalax ismaaciil walaashii ka yarayd oo ka codsanaysa in loo soo celiyo qalcadda Aczaaz; wuuna ka aqbalay Salaaxudiin oo waxa uu dib ugu celiyay irdaha [[Xalab]] iyada oo hadiyado badan wadata. 
=== Weerarida Xashaashiyiinta ===

Salaaxudiin markuu la hishiiyay Zankiyiinta kadib Wuxuu kala diray ciidankiisa, intii u soo hartay wuxuu la aaday Buuraleyda Nuseeriyiinta halkaas oo qalcado iyo dhufeysyo ku lahaayeen kooxda Xashaashiyiinta ee mayalka adag, Go'doon ayuu geliyay dhamaan qalacadahooda bishii [[Agoosto]] 1176<small>dii</small> balse mudo yar ka dib waxaa uu Salaaxudiin kala baxay ciidankiisa isagoo waxna ka qabsan, [[Ibni Kasiir|ibni kasiir]] iyo [[ibni Asiir]] waxey soo guurinayaan in Salaaxudiin oo kaga dilay xashaashiyiinta dhufeyska Misyaaf dhowr ciidamo ah qaar kalana uu ka qabtay kadib baa abtigiis Shihaabu-diin cafis u weydiiyay sidaas buuna ugu laabtay [[Dimishiq]]  . Halka xoga kalana ay sheegayaan in Salaaxudiin oo uga baqay naftiisa marar badanna ay Xashaashiyiinta gaareen aqalkiisa, heer uu gaaray habeenkii dambas inuu ku daadiyo agagaarka aqalkiisa soo u ogaado in loo soo dhawaaday iyo in kale.

Si kastaba ha ahaatee Salaaxudiin wuu la hishiiyay Rashid-diin Sinaan hogaamyihii Xashaashiyiinta isagoona ku daray xufadiis, wuxuuna Salaaxudiin sidaas ku xaqiijiyay guul kale waana in Saliibiyiinta khasaareen saaxib u muhiim ah.

=== Qabsashada Xalab iyo dhamaadka loolanka ===
[[Seyfudiin Gaazi]] amiirka [[Mowsil]] waxa uu dhintay 3da [[Safar (bil)|Safar]] [[576H]] oo ku beegan 28ka [[Juun]] 1180-kii waxaana xilka ka dhaxlay walaalkiisa Cizu diin Mascuud, hadana sanadkii xigay 4 [[Diseembar]] waxaa dhintay [[Saalax ismaaciil]] wuxuuna ahaa Cizu diin Mascuud inuu u dardaarmay magaalada [[Xalab]], Cizu diin ayaa markuu yimid magaalada wuxuu dareemay inuu isku hayn karin Xalab iyo [[Mowsil]] sidaas darteed wuxuu [[Xalab]] ku wareejiyay walaakiis Camaadu-Diin Zanki isagoo uga beddelanaya Sanjaar, khaabuur, Riqqa, Nasiibiin iyo Saruuj.

Salaaxudiin wuxuu ka soo dhaqaaqay Masar Xalab ayuu yimid oo go'doomiyay [[Sebteembar]] 1182dii , markaas oo hishiiskii kala dhexeeyay Zankiyiinta waqtigiisa si rasmi ah u soo dhamaaday, mudo seddex maalin ah ka dib wuu isaga tagay [[Xalab]], Mudafir diin Kookbari ayaa u soo jeediyay qabsashada deegaanada Jasiira Salaaxudiin wuu ka yeelay, waxaa uuna ku qaaday weerar culus deegaanadii halkaas ayaa mid mid ugu soo dhacday gacantiisa Ruhaa, Saruuj, Nasiibiin, Riqqa iyo khaabuur waxaas oo dhan gacantiisa ayee soo galeen. Mar labaad buu hadana ku laabtay Xalab go'doominteeda 21ka May 1183dii maalmo dagaalka markuu socday wuxuu soo jeediyay Camaadu-Diin Zanki oo shacbiyad weyn ku lahayn Xalab gudaheeda inuu dhiibo magaalada beddelkeedna loo soo celiyo Sanjaar, Riqqa iyo Nasiibiin Salaaxudiin wuu ka yeelay dalbkiisa, [[Xalab]] waxey u gacan gashay [[Dawlada ayuubiyiinta|Ayuubiyiinta]] beshii [[Safar (bil)|Safar]] 18keedii [[579H]] oo ku beegan 12<small>ka</small> [[Juun]] 1183<small>dii</small> . 

Qabsashada Xalab Salaaxudiin waxey u lahayd muhiimad weyn oo sideed sano sugaayay sababtoo ah wuxuu aaminsanaay inay tahay albaabka u furi doono meelo badan, markaan waxaa u soo hartay [[Mowsil]] oo ahaay inuu dagaal ku qaaday [[Nofeembar]] 1182dii laakin markey u suurto geli weysay qabsashadeeda wuu ka laabtay wuxuuna isku mashquuliyay Sanjaar, Salaaxudiin waxa uu diiday wadaado waday dhexdhexaadin iyo ergay ka socotay khaliifka Cabaasiga oo nabad ku baaqayay, Sanadii 1185tii waxaa uu ciidankiisa kala dul dhacay [[Mowsil]] suu u go'doomiyo waxaana qeyb ka ahaa ciidankan taliyaashii ugu sareeyay Ayuubiyiinta, Cizu diin waa uu diiday inuu isdhiibo, mudo dheer oo go'doominta socotay ka dib waxaa leysla garwaaqsaday hishiis nabadeed, Cizu diin wuxuu ogolaaday madaxtinimada Salaaxudiin, wuxuuna balan qaaday inay ciidankiisa la safan doonaan Salaaxudiin marwalibo jihaad lala galaayo Saliibiyiinta. 

== Dagaaladii uu lagalay siliibiyiinta ==
Salaaxudiin iyo Saliibiyiinta waxey isla gaareen hishiis nabadeed horaantii 1176dii balse mudo dheer muu sii socon oo Saliibiyiinta ayaa jabiyeen waxeyna weerareen [[Dimishiq]] agagaarkeed [[Nofeembar|Nufeember]] 1177dii, Salaaxudiin wuxuu ku sugnaay markaas [[Qaahiro|Qaahira]] oo horumarinta difaacyadeeda ku howlanaa markiiba wuxuu iclaamiyay dhamaadka heshiiskii nabadeed duulaan ayuuna ku qaaday Falastiin, Saliibiyiinta see ugu jeediyaan dhinac kale waxay u direen qaybo badan oo ciidankooda ah qalcaddii Xaarim ee [[Xalab]] agteeda ah, Salaaxudiin se wuu ku sii socday weeraradiisa dhulka [[Falastiin]] oo difaacyadeedii yaraadeen wuxuu weeraray [[Lod]] iyo [[Ramla|Ramala]] ilaa [[Qudus]] oo ka gaaray, hadana [[Casqalaan]] buu u jeestay oo ugu yeeray "Aroosada Falastiin " lama ayna kulmin ciidankiisa wax iska caabin la sheego waxeyna ahaayeen kuwa ku kala firdhaday tuulooyinka oo bililiqo ka bilaaween, Isla markaas waxaa [[Casqalaan]] soo gaaray Boladiinkii Afaraad Boqorkii [[Qudus]] iyo ciidankiisa Taliyihii [[Karki]] Arnaad ayaana wehlinaay weerar gaadmo bey ku sameeyeen ciidamadii Ayuubiyiinta oo markaas [[Ramla|Ramala]] agteeda joogay, waxaana guuldaro aad ubalaaran la kulmay ciidamadii Ayuubiyiinta oo laga laayay madax badan, Taqiyyu-ddiin Cumar labo wiil uu dhalay midna waa la qabtay midna waa la dilay. Salaaxudiin wuxuu doortay haraadiga ciidankiisa inuu u la baxo [[Masar]]  

Guul daradan Salaaxudiin may niyad jabin oo dib ayuu u soo abaabulay ciidankiisa, Gu'ii sanadii 1178dii ciidanka Ayuubiyiinta waxey Ximsa agteeda iska hor imaad yar ku dhex maray ayaga iyo Saliibiyiinta, bishii [[Agoosto]] ee isla sanadkaas koox Saliibiyiinta ah ayaa soo weerartay Xamaa iyo tuulooyinkii ka ag dhawaa waxeyna laayeen rayidkii meesha deganaa ciidamadii Ayuubiyiinta Xamaa baa ku baxeyn weyna jabiyeen Saliibiyiintii maxaabiis badan ayeena ka soo qabteen Salaaxudiin wuxuu faray in la wada laayo maadaama mufsidiin ay yihiin. Sanadkaas intii ka harsanayd Salaaxudiin wuxuu ku qaatay [[Shaam]] isagoona wax dagaalo ah gelin, laakin xaalku sidaas kuma sii socon oo waxey jawaasiistiisa u soo gudbiyeen in Saliibiyiinta weerar aad u weyn qorsheynayaan oo Dimishiq ku aadan, waxaa uu faray Salaaxudiin Farukhshaah oo ah wiil uu adeer u yahay inuu xoojiyo aaga Dimishiq asaga iyo kun ciidamo ah oo heegan ugu juro weerar kasta. Bisha Siditaal 574H oo ku beegan [[Abriil]] 1179kii ayee ciidankii Saliibiyiinta u soo dhaqaaqeyn dhanka [[Dimishiq]] Farukhshaah iyo kooxdiisa ayaa ka hor istaagay magaalada, Saliibiyiinta ayaana ku qasbanaaday inay dib u gurtaan.

Jiidaalkii 1179kii waxaa ay Saliibiyiinta ka dhiseen Xuduudka Muslimiinta dhufeys ay ugu yeereen taariikhyahanada Muslimiinta "Beytul-axzaan" Salaaxudiin dhufeyskan khatar weyn buu u arkay wuxuuna ka dalbay Saliibiyiinta inay dumiyaan xitaa qarash dhan 100kun [[Diinaar]] buu u gaaray weyse ka diideyn. 

Ciidankii Saliibiyiinta oo hogaaminayay Boladiinka Afaraad waxey u ruqaansadeyn waqooyi si ay ula socdaan dhaqaaqayada Salaaxudiin waxey yimaadeen Maraj cuyuun ayagoo si fiican u sii sahmin, Salaaxudiin ayaa ahaa meelo sare inuu kaga jeeday, ay sii galayeen togga waxaa bilaawday dagaalka ciidankii Saliibiyiinta waa ay iska caabiyeen Muslimiintii waxeyna u maleeyeen inuu dhamaaday dagaalka nasiino ayee galeen maadaama ay daalanaayeen, Fardooleyda macbadka ciidankooda waxey u baxeen dalcada kore, markaas baa si kadis ah waxaa ku soo weeraray Salaaxudiin iyo ciidanka Muslimiinta xoogooda waxeyna gaarsiiyeen jab aad u xoogan taliyaal badan oo Saliibiyiinta ah ayaana goobta lagu dilay qaar kalana oo ka mid yihiin hogaamiyaha fardooleyda macbadka iyo hogaamiyaha isbtibsaariyiinta waa la qabtay, Boladiinkii Afaraad oo xanuunsanaa fuulida faraskana dhibaayay wuxuu ku badbaaday si layaab leh. 

Salaaxudiin isagoo ka faaideysanaya guushiisan wuxuu weeraray dhufeyskii Beytul-axzaan go'doon ayuu geliyay waxaana u suurto gashay inuu burburiyo intuuna gurmadka soo gaarin waxaa uuna laayay ilaaladii dhufeyska waana 30 ka [[Luuliyo|julaayo]] 1179 

Gu'gii 1180-kii Salaaxudiin wuxuu ku sugnaa aagga Safad isagoo qorsheynayay inuu bilaabo olole xooggan oo ka dhan ah Boqortooyada Qudus baa Boladin u soo diray wargeeyayaal isagoo dalbanaya hishiis nabadeed Salaaxudiin na wuu ka aqbalay sababtoo ah abaaro ayaa jiray sanadkaas dalagyaduna aad bey u yaaraayeen. Rimond talyihii Daraabulis ayaa dhaleeceeyay xabbad joojinta laakiin waxaa lagu qasbay inuu aqbalo ka dib weerar Ayuubiyiinta ku qaadeen dhulkiisa bishii [[Maajo]] iyo markii ay soo baxeen muuqaalka ciidamada badda ee Salaaxudiin oo ka baxay dekedda Darduus 

=== Xad gudubyadii Arnaad ee ka dhanka ah xujayda iyo ganacsatada Muslimiinta ===
Arnaad taliyaha Saliibiyiinta ee Karki wuxuu ahaay kan ugu neceb Muslimiinta wuxuuna  sameystay maraakiib daagaal oo ku weeraray xeebaha [[Baddacas]] sanadii 1183dii, ciidankiisa ayaana gaareen dakadda Ciidaab waxey guubeen doomo ay lahaayeen ganacsato Muslimiin ah iyo kuwo xujeey ah hantidoodna wey qaateen, ayagoon u aabo yeeleen hishiiksii ay la galeen Ayuubiyiinta, [[Al-Caadil Abuu Bakar|Al-Caadil]] walaalka Salaaxudiin ee joogay [[Masar]] wuxuu ka dabo diray maraakiibta Muslimiinta oo hogaaminayo [[Xusaamu-diin Lu'lu']] waxaana u suuro gashay inay gaarsiiyaan jab xoogan saliibiyiintii maraakiib badana wuu ka burburiyaan

Salaaxudiin falkaan uu ku kacay Arnaad aad buu uga dhiidhiyay wuxuuna u qoray inuu soo celiyo hantii iyo maxaabiistii oo kaxaystay hadii kale uu la kulmi doono cawaaqib aad u xun, Arnaad wuu iska diiday warkaas wuxuu sii waday weerardiisii ku adaana safarka xujeyda Muslimiinta, wuxuu xitaa ku sii goodiyay inuu weerari doono [[Makka]] iyo [[Madiina Al-munawara|Madiina]] suu qabriga [[Nebi Maxamed c.s|Nabi Muxammad SCW]] u soo bixiyo, Salaaxudiin wuxuu kaga falceliyay inuu dagaal ugu baaqay dhamaan Muslimiinta wuxuuna ciidankiisa kala talaabay [[wabiga Urdun]] 9-ka Jumaada aakhir 579H oo ku beegan 29-ka [[Sebteembar]] 1183-dii ujeedkuna wuxuu ahaa Qabsashada oo heleen in laga guuray dab ayeena qabad siiyeen, kadibna waxey u jaheysteen galbeyd dhankeeda si ay uga hortagaan ciidamada Arnaad ee ku sugnaay wadada Nabulis, waxaana dhacday Gey de Luzinyan iyo ciidankii ugu badnaay ee Saliibiyiinta ebid aruuriyaan inay ka soo Gudbeen Safuuriya oo soo gaareyn Cafuul, ciidamadii salaaxudiin bey isku dagaaleyn halkaas weyse is mari waayeen, dagaalka Aqxuwaan oo asna dhex maray natiijo ma keenin, Salaaxudiin wuxuu weeraray Qalcada Arnaad ee Karki labo jeer sanadihii kala ahaa 1183dii iyo 1184tii dhufeyadeeda oo adag iyo gurmadka ay ka helaayeen [[Qudus]] awgood wey ku adkaatay Salaaxudiin inuu qabsado, ugu dambeyn Boladiinkii Afaraad wuxuu ka dalbay Salaaxudiin hishiis mudo gaaban oo bilooyin bas ah maadama uu xanuun la ildaranaa oona rabay xalinta khilaafaadka gudaha dawladiisa, dhanka kale Salaaxudiin waxaa uu hishiiska uga faaideystay xalinta khilaafkii kala dhexeeyay [[Mowsil]] 1185tii 

=== Dagaalkii Xudiin ===

Jaradu aad bey ugu sii darsatay Boladiinkii Afaraad waxa uuna dhintay sanadkii 1185tii, Boladiinka shanaad oo canug yar ahaa walaashiisna ay dhashay baa xilka qabtay isna wuxuu dhintay 1186dii, Hooyadiis Sabeela iyo ninkeedii Gey de Luzinyan baana loo caleemo saaray xilka, khilaafkii Saliibiyiinta u dhexeeyay markaan wuu sii kordhay Taliyihii Daraabulis Remond wuu ka soo horjeestay Gey wuxuuna la hishiiyay Salaaxudiin isagoo uga degaya magaalada [[Dabariya]], Salaaxudiin iyo ciidankiisa ayaana qabsaday magaaladaas, Gey de Luzinyan wuxuu bilaabay inuu ciidamo soo  aruuriyo oo dagaal u diyaar garoobo, Rimond ayaana kula soo biiray ciidankiisa isagoo qarinaya falkiisan

4-tii [[Luuliyo]] 1187 Ciidamadii Gey de Luzinyan, Boqorka cusub ee Qudus iyo Raymond III waxey gaareen Quruun_Xadiin meesha lagu magacaabo, Salaaxudiin iyo ciidankiisa ayaana uga sii horeeyay meesha, dagaalkii taariikhda galay ee Xadiin baa bilaawday ciidamadii Saliibiyiinta oon daran baa haayay waxeyna dagaalka ku galeen bilawgii si xamaasadeesan see u helaan biyo waxey ku sigteen [[Dawlada ayuubiyiinta|Ayuubiyiinta]] inay jabaan markaas bey dib isu soo xoojiyeen, dhamaadkii Dagaalka ciidamada Saliibiyiinta ayaa si weyn loo baabi’iyay waxaana ku habsatay masiibo aad u weyn oo Boqorkii Gey de Luzinyan iyo walaalkiisa iyo [[Arnaad]] iyo taliyaal kale oo aad u badan waxey maxaabiis u noqdeen Salaaxudiin, halka Rimond oo isaga baxay dagaalka isagoona dagaalamin haba yaraatee, sidaas ayuuna ku noqday dagaalkii Xudiin mid kamid ah dagaaladda lagu kala baxo taariikhda.

Salaaxudiin waxa uu gacantiisa ku dilay [[Arnaad]]  ​​isaga oo ka aargoosanaya weeraradii uu ku qaaday safarrada Muslimiinta iyo ka bixidiisa hishiisyada ayna u sii dheer tahay aflagaadeeynta Nabi Muxammad, wuxuuna xusay horey inuu ugu dhaartay gacantiisa inuu ku dili doono haduu  qabto, waxaa uuna ku yiri Gey de Luzinyan isagoo dajinaya baqdintiisa "''Ma aha caadada boqorrada, in la dilo boqorrada; laakiin ninkaasi wuxuu ku xadgudbay dhammaan xuduudaha, sidaas darteedna sidaas ayaan ula dhaqmay''." Si weyn buuna ula dhaqmay Gey de Luzinyan iyo maxaabiistii kale Qalcada Dimishiq baana loo kaxeeyay

=== Furashooyinka xigay Xudiin ===
Salaaxudiin guushiisan isagoo guranaya miraheyda wuxuu weeraray magaalo xeebeedyada [[Shaam]], [[Cakaa]] buu ka bilaabay oo qabsaday maalin [[Khamiis]] ah bilawgii [[Jumada al-awwal|Jumaada awal]] 583dii Hijrada, waxaa uuna qabsaday hantidii iyo badeecooyinkii yaalay oo aad u badnaay maadaama ay u ahayd Saliibiyiinta dekadooda ugu muhiimsan, maxaabiis gaaraya afar kun oo muslimna wuu ka soo fakiyay, ciidamadii Ayuubiyiinta waxey sii furteen [[Nabulis]], [[Xeyfaa]], [[Naasira]], [[Safuuriya]] iyo [[Qeysaariya|Qeysariya]] oo dhamaantood maanta dhaca dhulka [[Falastiin]],  waxaa ku xigay qalcada Tabniin oo qabsaday 12 Jumaada awal ee isla sanadkaas, [[Seydaa]] baa ku sii xigtay hadana, [[Beyruut]] bey u dhaqaaqeyn ciidankii Ayuubiyiinta waxa ayna ka go'doomiyeen badda iyo dhulka 12 [[Agoosto]] 1187dii wuuna socday dagaalka ilaa dhamaadka [[Sebteembar]] markaas oo la qabsaday magaalada, Salaaxudiin wuxuu u dhaqaaqay [[Casqalaan]] dhankeeda ciidankiisa ayaana go'doomiyay magaalada dagaal adag ka daib ayadana waa ay ku qasbanaatay inay is dhiibto, ciidankii Ayuubiyiinta waxaa ay sii furteen deegaanadii ka ag dhawaa sida [[Gaza]] iyo [[Beyt-jibriin]] oo kale waxaana sidaas kaga soo xeebaha Shaam kaliya magaalooyinka Suur, Daraabulis iyo qeybo kamid ah [[Andaakiya]].
=== Furshada Qudus ===

Salaaxudiin iyo ciidankiisa waxey soo gaareen Qudus 20ka [[Sebteembar]] 1187dii waxaa ayna bilaabeen go'doominteeda, ciidankii Saliibiyiinta ee magaalada ku haray aad bee u tiro yaraayeen mana dhaafsanayn 1400 askari halka inta kale ahaayeen dad shacab ah oon dagaal waxbo ka aqoon, Baliyaan oo ahaay taliyaha Saliibiyiinta ee  magaalada haystay wuxuu ka baqaayay hadii Muslimiinta xoog ku qabsadaan magaalada inay dilaan dhamaan dadkeeda kirishtan ah sidii horey Saliibiyiinta ugu sameeyeen muslimiinta qarni ka hor markii magaalada la wareegeen sidaas darteed waxaa uu ka dalbay Salaaxudiin inuu siiyo amaan dadka magaalada ayna gacan gelin doonaan magaalada Salaaxudiin wuu ka diiday dalbkiisa wuxuuna ku adkeystay xoog inuu ku qabsan doono, markaas buu Baliyaan ku goodiyay inuu dili doono ilaa 4000 maxaabiis oo gacantooda ku jirto uuna burburinaayo goobaha Muslimiinta qadariyaan sida [[Masjid al-Aqsa|Beytul-Maqdis]] iyo [[Quba Sakhra|Qubba Sakhra]], Salaaxudiin ayaa ugu dambeyn u ogolaaday Saliibiyiinta dalabkooda waxaa uuna ka qaaday qof waliboo rag ah 10 [[Diinaar]], dumarkana 5 [[Diinaar]], caruurtana labo [[Diinaar]]. Waxaa ayna galeen Muslimiinta habeenka Micraajka 27 ka [[Rajab]] 583H Kuna beegan 2-da [[Oktoobar]] 1187dii, Salaaxudiin wuxuu dib u hagaajin ku sameeyay [[Masjid al-Aqsa|Masjidka Al-Aqsa]] oo ka suuliyay raadadkii Kirishtanka ay Saliibiyiinta uga tageen, waxaa uuna keenay minbar qadiimi ah oo Nuurudiin ugu talo galay in la dhigo masaajidka markii la furto. Salaaxudiin wuxuu u fasaxay [[Yuhuuda|Yahuuda]] inay dib ugu soo laabataan.  
  

Dhamaan dunida Muslimka waxaa ka bilaawday dabaal degyo lagu soo dhaweenayo futashada Qudus sidoo kale Boqorada Muslimiinta ayaa ugu hambalyeeyeen Salaaxudiin guushiisan ayagoo u diraayo hadiyado faro badan.


Ciidankii [[Dawlada ayuubiyiinta|Ayuubiyiinta]] waxey sii wadeen furashooyinkooda waxaa ayna qabsadeyn [[Safad]] kadib todobo bilood oo go'doon ku haayeen, [[Laadiqiya]] ayee qabsadeyn iyo [[Karki]], waxaa ayna go'doomiyeen [[Suur]] oo ahayd meesha ay isugu tagaayeen dhamaan ciidankii Saliibiyiinta ee ka soo jabay meelaha kale waxaana haystay taliye loogu yeero Konrad de Monferat oo markaas ka soo gaaray bada, si kastaba ha ahaatee ciidankii Ayuubiyiinta markaan mudo bilooyin oo go'doominta wadeen waa ay isaga tageen maadaama uu magaalada gurmad kaga imaanayay dhanka bada ayna ku daaleen oo nasiino u baahdeen.

Sanadii 1188 Salaaxudiin waxa uu sii daayay Gey de Luzinyan ka dib markii uu ku shardiyay inuu isaga tago Shaam oo dagaalkiisa ka qeyb qaadan laakin Gey wuxuu toos u aaday Suur Konrad ayaa u diiday galitaankeeda isagoo ku eedeeyay jabka gaaray Saliibiyiinta, Gey wuxuu bilaabay inuu aryuriyo ciidan aad u balaaran wuxuuna la aaday Cakaa oo bilaabay go'doominteeda 28 [[Agoosto]] 1189<small>-kii</small> bad iyo dhul ayee ka go'doomiyeen magaalada, Gey wuxuu rabay inuu soo ceshado sumcadiisa, Salaaxudiin iyo ciidankiisa ayaa soo gaaray magaalada waxeyna isku dayeen inay ka qaadaan go'doonka magaalda saaraan maraakiibta Muslimiinta ayana wey soo gaareen goobta dagaalkuna wuxuu noqday mid mar waliba sii dabo dheeraanayo.


=== Weerarkii seddexaad ee Siliibiyiinta ===
Khasaarooyinka is xiga ee ku dhacay Saliibiyiinta Shaam oo ugu weyn tahay furashada Qudus waxey saameyn aad u weyn ku yeelatay Qaarada [[Yurub]] oo dhan, Bobka Rooma Griigori siddeedaad wuxuu ugu baaqay boqorada Yurub abaabulka weerar cusub oo lagu soo ceshanaayo dhulka barakeysan. Waxaana ugu hor ajiibay baaqiisa imbiraadorka Jarmalka [[Fredrik Barboosa]] kaas oo ciidankiisa la soo qaaday dhulka isagoo sii maraya [[Hungariya|Hangari]] iyo [[Romania|Roomaaniya]] ilaa uu ka gaaray Qusdandiiniya wuu ka sii scoday laakin intuuna dhaafin [[Anatooliya|Anadool]] ayuu ku quusay wabi isagoo ka talaabayo ciidankiisana badankood wey iska laabteen, Sidaas ayuuna fashil xoogan ugu soo dhamaaday ololahaan ka dhanka ahaa Salaaxudiin, waxaase soo baxay labo Boqor oo kale kuwaas oo kala ahaay Boqorkii ingiriiska Rijard koowaad Qalbi libaax iyo Boqrkii Faransiiska Filib Agusdus kuwaas oo ku maal geliyeen weerarkooda waxey ugu yeereen "''Canshuurta Salaaxudiin''".

Boqoradii ingiriiska iyo Faransiiska waxey ku soo biireen Go'doominta Cakaa 1191-<small>dii</small> waxaa ayna u diideen inuu gaaro wax raashiin ah, dhufeysyadii magaalada waxey ku dhawaadeen inay dumaan, ilaalada magaalada oo xaaladii ku adkaatay ayaa isku dhiibeyn Saliibiyiinta 12-ka [[Luuliyo|Julaayo]] 1191-dii, Saliibiyiinta Inkastoo ay amaansiiyeen hadana waa ay uga baxeyn markii magaalada ay qabsadeyn waxaa ayna ku hor dileen ciidanka Salaaxudiin ayagoo seddex ku ah Kuna jiraan caruur iyo dumar. 

Ciidamadii Saliibiyiinta hadana waxaa ay u dhaqaaqeyn [[Casqalaan]] Salaaxudiin iyo ciidankiisa waa ay daba socodeen iska hor imaadyo yar ayaana dhex maraayay, Rijard wuxuu la kulmay [[Al-Caadil Abuu Bakar|Al-Caadil]] ka dalbay inay soo celiyaan Muslimiinta magaalooyinka xeebaha ay qabsadeyn iyo [[Qudus]] Al-Caadid isagoo careysan buu isaga tagay, waxaa ayna ku dagaalameen ciidankii Saliibiyiinta iyo kuwa Ayuubiyiinta Arsoof 7-<small>da</small> [[Sebteembar]] 1191-<small>dii</small> waxaana ku adkaaday Saliibiyiinta halka Salaaxudiin uu ciidankiisa ula baxay dhanka [[Ramla]] si nadaamsan  . Saliibiyiintu waxaa ay qabsadeyn [[Yaafa]] oo ka yeesheen saldhig markaas buu Salaaxudiin burbriyay dhufeyada [[Casqalaan]] seena ugu xoogeysan Saliibiyiinta. 

Bishii [[Luuliyo|julaayo]] sanadii 1192 wuxuu Salaaxudiin ku qaaday Yaafa weerar culus oo kadis ah wuxuuna ku sigtay inuu qabsado Rijard iyo iyo ciidankii ingiriiska baa ka soo gaarsiiyeen maahinee. 

Rijard wuxuu qorsheeyay inuu weeraro Qudus laakinse markii ay u jirsadeyn meel aad u dhaw buu kala laabtay ciidankiisa isagoo ka baqayay biyo la'aan iyo in Salaaxudiin go'doonkiisa mid kale dul dhigo, ugu dambeyn bishii Sebteembar 1192-dii waxaa ay labada dhinac isla gaareen hishiiski Ramala kaasi oo ugu muhiimsaned qodobadiisa 

*<small>**In la joojiyo dagaalka mudo seddex sano iyo siddeed bilood ah**</small>

*<small>**Qudus inay ku sii jirto gacanta muslimiinta**</small>

*<small>**Kirishtanka booqashada u socda in loo ogolaado Qudus ayadoon la carqaladeyneen**</small>

*<small>**Iyo in Saliibiyiinta sii haystaan magaalooyin Suur iyo Yaafa inta u dhaxeyso*'</small>

Hishiiska kadib wuxuu Salaaxudiin tagay Qudus oo si fiican u xoojiyay dhufeysyadeeda wuxuuna ku qaatay bishii Ramadaan 588H kadib Dimishiq ayuu aaday oo ku qaatay maalmihiisii u dambeeyay ilaa uu ka dhinto 

== Dhimashadiisa ==
20-<small>ka</small> [[Febraayo]] 1193-<small>dii</small> Suldaanka waxaa soo food saartay xumad ama qandho aad u daran taasoo ku keentay hurdo la'aan, cudurka maalinba maalinta ka dambeyso wuu ka sii daraayay inkastoo dhaqaatiirtiisa waday dedaalo aad u weyn laakin waxbo iskama beddelin caafimaadkiisa, waxaa uuna dhintay maalin [[Arbaco]] ah 4-<small>ta</small> [[Maarso]] 1193-<small>dii</small>, waxaana aad uga naxay geeridiisa dhamaan Muslimiinta gaar ahaan reer [[Dimishiq]] in badan waxaa ay bilaabeen inay ooyaan oo la murugoodaan, xitaa Saliibiyiinta wey la murugoodeen runtiisa iyo balan oofintiisa awgeed.

Waxaa lagu aasay Salaaxudiin Madarasada Al-Caziiziya ee u dhaw Masaajidka Umawiyiinta [[Nuurudiin zanki|Nuurudiin Zanki]] dhinaciisa, mana ka tagin hanti badan iyo guryo sida boqorada camal oo wuxuu ka tagay xitaa kuma filnayn diyaarinta janaasadiisa.

Wilyam-<small>kii</small> labaad Boqorkii Jarmalka markii uu soo booqday [[Dimishiq]] 1898-<small>dii</small> wuxuu tagay dariixa oo ugu deeqay sarcophagus marmar ah oo cusub oo mausoleum ah iyo Bouquet ubaxyo ah oo ku qoran tahay "<small>*Boqor aan cabsi iyo eed lahayn, wuxuu cadawgiisa baray raganimada dhab ah*</small>".

== Xaasaskiisa iyo caruurtiisa ==
Sida uu sheegay Camaadu-Diin Asfahaani Salaaxudiin wuxuu dhalay 15 wiil. Si kastaba ha ahaatee meelo kale ayaa sheegaya inuu lahaa 17 wiil iyo hal gabadh Wax badana lagama oga magacyada xaasaskiisa iyo naagihiisii ​​addoomaha ahaa. Mid ka mid ah xaasaskiisii oo Shamsa la oran jiray waxaa lagu aasay Qabuuraha al- Shaafici ee [[Qaahira]], iyada iyo wiilkeedii ​​Al-Caziiz Cusmaan, Sanadkii 1176 waxa uu guursaday xaaskii uu ka dhintay [[Nuurudiin zanki|Nuurudiin Zanki]] Cismatu-diin khaatuun, wax caruur ahna ma ay dhalin.

Sida laga soo xigtay taariikhyahanka [[Ibni Kasiir]] ( <abbr>c.</abbr> 1300-1373), magacyada ilmaha Salaaxudin iyo sidee isugu xigaan waa sida soo socota: 

* Al-Afdal Nuurudiin Cali (b. 1169 – d. 1225) — waa kan ugu weyn ilmaha Salaaxudiin waxaana uu noqday Amiirkii [[Dimishiq]] (1193–1196)
* Al-Caziiz Camaadu-Diin Cusmaan (b. 1171 – d. 1198) — wuxuu noqday Suldaankii Ayuubiyiinta Masar (1193–1198)
* Al-Daahir Gıyaasu-diin Gaazi (b. 1172 – d. Oktoobar 1216) — wuxuu ahaay Amiirkii [[Xalab]] (1193–1216)
* Al-Daafir Mudafir diin Khadir (b. Abriil 1173, Masar )
* Al-Caziiz Fatxudiin Isxaaq (b. 1174, [[Dimishiq]] ).
* Najmudin Mascuud (b. 1175, Dimishiq)
* Al-Agar Sharafudiin Yacquub (b. 1176, Masar)
* Al-Zaahir Mujiirudiin Daauud (b. 1177, Masar)
* Mudafir Qudbudiin Muusa (b. 1177, Masar)
* Al-Ashraf Mucizzudiin Muxammad (b. 1179, Dimishiq)
* Al-Muxsin Dahiirudiin Axmad (b. 1181, Masar)
* Al-Mucaddam Fakhrudiin Tooraan shaah (b. 1181, Masar – d. 1260)
* Al-Gaalib Nasiirudiin Malik shaah (b. 1182, Dimishiq)
* Al-Jawaal Ruknudiin Ayuub (b. 1182, Dimishiq)
* Al-Mansuur Abuu Bakar (b. 1193, Xarraan )
* Nasiirudiin Marwaan (b. 1193, Dimishiq)
* Cimaadudiin Shaadi (b. 1193, Dimishiq)
* Mu'nisa Khaatuun gabar waaye waxaana guursday ina adeerkeed Al-Kaamil Muxamad ibnil Caadi

== Shaqsiyadiisa ==
Waxaa lagu tilmaamaa Salaaxudiin inuu ahaay hogaamiye kulansaday sifaadka la wada jecel yahay sida geesinimo, deeqsi, cadaalad, iyo naxariista, ma jeclayn is muujinta iyo faanka oo wuxuu la fariisan jiray masaakiinta oo la cuni jiray waxey cunayaan isagoon ka kibrayn , wuxuuna u lahaay iimaan xoogan caqiidada islaamka ee [[Ashcariya|Ashcariyada]] oo ka dhaxlay Alle ka cabsi iyo dhowrsanaan, wuxuu ahaay mid cibaado badan oo badiya salaadaha habeen iyo soonka iyo aqrinta Qur'aanka.

Waxa uuna Muslimiinta agtooda ka noqday halyeey lagu daydo magaciisana wuxuu la xiriisaday midnimada islaamka iyo xoreynta [[Qudus]] 

Kirishtanka agtooda Salaaxudiin wuxuu ka helay xushmad iyo qadarin wuxuuna tusaale uga noqday Boqorada wanaagsan ee cadaalada badan, waxaana lagu sheegay magaciisa sheekooyin iyo gabayaal badan oo la sameeyay qarniyadii dhexe. Majaajilada *rabbaaniga ah'' (1308-1320), Dante wuxuu ku xusayaa inuu yahay mid ka mid ah kuwa aan Masiixiyiinta ahayn ee wanaagsan ee limbo. 

### Wax qabadka kale ee Salaaxudiin

Salaaxudiin ma ahayn dagaalyahan oo kaliya ee wuxuu sidoo kale hormariyay aqoonta waxa uuna ka dhisay Masar iyo Shaam madaaris aad u badan oo lagu faafiyo diinta islaamka waxaana laga xusi karaa Madarasada Al-Naasiriya ee Qaahira iyo Madarasada Al-Salaaxiya ee Dimishiq, dhanka caafimaada Salaaxudiin aad buu u taageeray waxa uuna ka dhisay Qaahira iyo Qudus goobo caafimaad oo loo aqoon jiray waayahaas "Biimaaristaan" oo ku diyaarsanaayeen daawooyin iyo dhaqaatiir heegan u ah bukaanka. 

Sanadii 576H Salaaxudiin waxa uu bilaabay inuu adkeeydo difaacayada Qaahira isagoo u yeelayo xeendaab Sidoo kale wuxuu dhisay Qalcada Qaahira ee markii dambe loo bixiyay qalcaddii Salaaxudiin waxeyna Madaxtooyo u ahayd Masar mudo dheer ilaa waayihii ismaaciil Baashaa  

## Dhaxalkiisa

In kasta oo Dawladii Ayuubiyiinta ee uu aasaasay ay ka cimri dheeraan doonin 57 sano oo keliya, haddana dhaxalka Salaaxudin wuxuu si isku mid ah u soo jiitay muslimiinta iyo reer galbeedkaba, waxaana laga qoray buugaag aad u badan sooyaalkiisa. Shacbiyada Salaaxudiin waxey ku sii weyn tahay dhaqamada Carabta, Turkida iyo Kurdida 

Markii ay kor u kacday wadaninimada Carabta qarnigii 20aad, gaar ahaan marka la eego iska horimaadka Carabta iyo Israa'iil , geesinimada Salaaxudiin iyo hoggaankiisu waxay heleen macno cusub. Dib u qabsashada Salaaxudiin ee Falastiin ee Saliibiyiintii Yurub waxaa loo arkaa inay tahay waxyiga Carabta casriga ah ee ka soo horjeeda Sahyuuniyadda . Waxaa intaa dheer, sharafta iyo isbarbardhigga midnimada dunida Carabta ee Salaaxudiin ayaa loo arkay inay tahay astaanta ugu habboon ee midnimada cusub ee ay raadinayaan waddaniyiinta Carabta, sida Jamaal Cabdinaasir.  Sababtaas awgeed, Gorgorkii Salaaxudiin wuxuu noqday astaanta Masar ee kacaanka, ka dibna waxaa qaatay dhowr waddan oo Carab ah ( Jamhuuriyadda Carabta, Ciraaq, Liibiya, Dawladda Falastiin iyo Yaman ).

Dawaladaha Carabeed ee casriga ahi waxey siyaabo kala duwan u maamuuseen Salaaxudiin, Dalka Ciraaq wuxuu ugu magac daray gobolka ay dhacdo Takriit oo ahayd magaaladii uu ku dhashay, iyo Jaamcada Salaaxudiin ee Erbil oo ah magaalada ugu weyn Kurdistaan, waxaa sidoo kale waxaa xambaarsan magaca Salaaxudiin madarsooyin, wadooyin iyo taaloyin oo dhaco wadamo badan.

## Xigasho
*  Israel and Jordan
* Maimonides​—The Man Who Redefined Judaism
* Islām​—The Way to God by Submission