open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jaamacadda Banaadir

**Jaamacada Banaadir** waa jaamacad ku taalo magaalada Muqdisho ee dalka Soomaaliya.

## Taariikh
Jaamacada Banaadir waxaa laga bartaa cilmiga dhakhtarnimada,iyo waxyaale ka oo fara badan sida engineering,education iwm waxaana lasameeyay sanadka marka oo ahaa 2002.

## Waxyaabaha laga barto
* jaamacada waxaa lagabartaa dhinaca dhaqtarnimada ama medicinka
* dhinaca injineernimada
* dhinaca cilmiga Kombyuterada iyo teknologiga.
* iyo dhinaca xukunka iyo shaeecada
* Cilmiga beeraha iyo xaywaanka.

## Qaraxii ardayda Jaamacada
Sanadka marka oo ahaa 3 Diseembar 2009 waxaa dhacday qarax ismiidaamin ah, oo lagu weeraray arday qalin jabisay oo xaflad loogu qabanaayay hotel shamo. Qaraxaas waxaa ku dhintay dad gaaraayo ilaa 22qof oo ka mid ah 3 wasiirada Dawladda iyo 40 ardayda jaamacada banaadir oo dhaawacantay.
Jaamacadda Boosaaso

**Jaamacada Boosaaso** waxee ku taalaa magaalada Boosaaso ee woqooyiga Soomaaliya. Jaamacadaan waa jaamacad ween oo waxbarasho heersaro laga barto.

## Sidoo kale fiiri
*Liiska Jaamacaddaha Soomaaliya
*Waxbarashada Soomaaliya

## Tixraac
Jaamacadda Sayniska iyo Teknolojiyada Jamhuuriya

**Jaamacadda Sayniska iyo Teknoolojiyada Jamhuuriya** (loo soo gaabiyo: **JUST**) (, ) waa jaamacad si gaar ah loo leeyahay, taasi oo waxbarasho sare ka bixisa magaalada Muqdisho wadanka Soomaaliya.

## Sidoo kale fiiri
*Liiska Jaamacaddaha Soomaaliya
*Waxbarashada Soomaaliya

## Tixraac
Kulliyadda Beeraha (faahfaahin)

* Kulliyadda Beeraha Baardheere
* Kulliyadda Fasamada Baardheere
* Kulliyadda Tababarka Macallimiinta
* Kulliyadda Waxbarashada
Biimaal

**Bimaal** ama **Bimale,** magaca saxda: **Jamaal,** (; ) sidoo kale loo yaqaano *Beesha Biimaal* , *Jamal* or *Beesha Jamal*, waa beelweyn ka tirsan qabiilada Soomaalida taasi oo juquraafi ahaan degta deegaano ku yaala Geeska Afrika.

## Hordhac
Biimaal waa beelo ka mid ah beelaha Dir, kuwaasi oo dega koofurta ıyo galbeedka wadanka Soomaaliya. Beesha biimaal waa boqortoyada kalii ee dagaal lagashay talyaniga konfurta soamlia. Beesha Biimaal waxeey degtaa Gobolka Shabeellaha Hoose iyo Gobolada Jubbada Hoose iyo Jubbada Dhexe, ethiopia ( Qoraxeey,nusdariiq, Kabtinur, qabridahar, jarati, doolow emeey) Kenya, Bangal,girifto qoofto, buura, Hoolaa.tanariver Shabeellaha Hoose Magalad Casimada marka,Janaale,Qoryooley,awdheegle,waagadi. mushani.sablaale,Degmad Raaxoole EX.N50 iyo Degmada Baraawe,Buulo Mareer,Galweyne,Ceelwaregoow,Muuri,Lanta Buur,Shalaanbood iyo Gaywaroow.

## Dir
Dir magaca saxda ah: **Abukar** waa beelweyn ka tirsan qabiilada Soomaalida taasi oo juquraafi ahaan degta afar wadan oo ku yaala Geeska Afrika. Beesha Dir waxaa laga helaa dhamaan deegaanada Shanta Soomaaliyeed kuwaasi oo kala ah: Djibouti(*ahaan jirtey: French Somaliland(1)*), Soomaaliya(ahaan jirtey: *British Somaliland(2) iyo Italian Somaliland(3)*), wadanka Kenya, Gobolka Waqooyi Bari(4) iyo dalka Itoobiya, deegaanka Soomaali Galbeed, iyo sidoo kale Deegaanada Oromia iyo deegaanka Canfarta(5).

## Sidoo kale fiiri
*Beelaha Soomaalida

## Tixraac
Jaamacadda SIMAD

**Jaamacadda SIMAD** (; laga soo gaabiyay "**Somali Institute of Management and Administration Development**" micnaheedu yahay "Machadka Maamulka iyo Horumarka Soomaalida") waa jaamacad si gaar ah loo leeyahay oo ku taala magaalada Muqdisho ee wadanka Soomaaliya.

## Sidoo kale fiiri
*Liiska Jaamacaddaha Soomaaliya
*Waxbarashada Soomaaliya

## Tixraac
Jaamacadda Bariga Afrika

**Jaamacadda Bariga Afrika** (; (**EAU**); () waa jaamacad si khaas ah loo leeyahay oo ku taala deegaano ka tirsan maamulgoboleedka Puntland ee waqooyi-bari Soomaaliya. 
Jaamacaddan waxaa asal ahaan lagu aasaasay magaalada Boosaaso, markii dambese waxay gaadhay magaalooyin badan oo deegaankaasi ka tirsan, sida Buuhoodle, Ceerigaabo, Galdogob, Gaalkacayo, Garoowe iyo meelo kale.

Guddoomiyihii ugu horeeyay wuxuu ahaa sheekh Dr Cabdulqaadir Maxamed cabdullaahi xilkana wuxuu hayay ilaa 2008

## Sidoo kale fiiri
*Liiska Jaamacaddaha Soomaaliya
*Waxbarashada Soomaaliya

## Tixraac
Jaamacadda Koonfurta Soomaaliya

**Jaamacadda Koonfurta Soomaaliya** () waa jaamacad heerka sare ee waxbarasho oo ku taala magaalada Baydhabo, wadanka Soomaaliya.

## Sidoo kale fiiri
*Liiska Jaamacaddaha Soomaaliya
*Waxbarashada Soomaaliya

## Tixraac
Jaamacadda Gedo

**Jaamacada Gedo** ( ) waa jaamacad bulsho taasi oo xarunteedu tahay magaalada Baardheere, gobolka Gedo ee wadanka Soomaaliya.

## Sidoo kale fiiri
*Liiska Jaamacaddaha Soomaaliya
*Waxbarashada Soomaaliya

## Tixraac
Jaamacadda Puntland

**Jaamacadda Dowliga Puntland** () waa jaamacad bulsho oo xarunteeda ugu weyni ku taalo magaalada Garoowe, maamulgoboleedka Puntland ee wadanka Soomaaliya.

## Sidoo kale fiiri
*Liiska Jaamacaddaha Soomaaliya
*Waxbarashada Soomaaliya

## Tixraac
Jaamacadda Maakhir

**Jaamacada Maakhir** (, ) waa jaamacad ku taala waqooyiga gobolka [Sanaag]] (hoostega maamulgoboleedka Maakhir) ee wadanka Soomaaliya.

## Sidoo kale fiiri
*Liiska Jaamacaddaha Soomaaliya
*Waxbarashada Soomaaliya

## Tixraac
Jaamacadda Eelo

**Jaamacada Eelo** (), loo soo gaabiyo **EU**, waa machad, iyo jaamacad si khaas ah loo leeyahay taasi oo xarunteeda ugu weyn ku taalo farasmagaalka magaalada Boorama, gobolka Awdal ee waqooyigalbeed wadanka Somaliland.

## Faallo
Jaamacada Eelo waxaa si rasmi ah u sharciyeysay Wasaarada Waxbarashada Somaliland badhtamihii 2007da.
Jaamacadda Eelo waxay dhacdaa waqooyiga maamulgoboleedka Somaliland; barta Isuduwaha Caalamiga 08°00′ – 11°30′ taasi oo ku beegan 42°30′ – 49°00′.

## Sidoo kale fiiri
*Liiska Jaamacaddaha Somaliland
*Waxbarashada Somaliland

## Tixraac
Jaamacadda Sayniska iyo Teknolojiyada Sanaag

**Jaamacadda Sayniska iyo Teknolojiga Sanaag** () (loo soo gaabiyo **USTec**) waa jaamacad dadweyne taasi oo xarunteeda ugu weyn ku taalo magaalada Ceerigaabo, magaalo madaxda gobolka Sanaag waqooyi-bari wadanka Soomaaliya.

## Sidoo kale fiiri
*Liiska Jaamacaddaha Soomaaliya
*Waxbarashada Soomaaliya

## Tixraac
Jaamacadda Nugaal

**Jaamacadda Nugaal** () waa jaamacad dadweyne taasi oo ku taala magaalada Laascaanood ee wadanka Somaliland.
Jaamacada Nugaal waxaa la aasaasay horaantii sanadkii 2004ta si ay u daboosho baahida waxbarasho heersare ah ee u baahnaayeen bulshada gobolada Sool.

## Sidoo kale fiiri
*Liiska Jaamacaddaha Somaliland
*Waxbarashada Somaliland

## Tixraac
Jaamacadda Gollis

**Jaamacadda Gollis** () (**GU**) waa jaamacad si gaar ah loo leeyahay taasi oo casharo ka bixisa magaalada Hargeysa, magaalo-madaxda maamulgoboleedka waqooyi-bari Somaliland wadanka Soomaaliya. Jaamacadani waxay u dhowdahay Buuraha Golis, oo ah meesha loogu magacdaray.

## Sidoo kale fiiri
*Liiska Jaamacaddaha Soomaaliya
*Waxbarashada Soomaaliya

## Tixraac
Dugsiga Sayniska iyo Teknolojiyada Abaarso

**Dugsiga Sayniska iyo Teknolojiyada Abaarso** () (sidoo kale loo yaqaano **Abaarso School**) waa dugsi iska-wax-u-qabso ah, ardeydu ku dhex nooshahay kaasi oo ku yaala tuulada Abaarso, Maroodi Jeex ee wadanka Somaliland. 

Sanadkii 2014ka, Dugsiga Sayniska iyo Teknolojiyada Abaarso waxaa Ururka New England Association of Schools and Colleges (NEASC) gudoonsiiyeen shahaado sharaf dugsigu ku mutaystay dadaalka iyo horumarinta adeyda.

## Sidoo kale fiiri
*Liiska Jaamacaddaha Soomaaliya
*Waxbarashada Soomaaliya

## Tixraac
Jaamacadda Teknolojiyada Somaliland

**Jaamacadda Teknolojiyada Somaliland** () (**SUTECH**) waa jaamacad dadweyne taasi oo ku taala magaalada Hargeysa, magaalo-madaxda u ah Jamhuuriyada Soomaaliland.

## Sidoo kale fiiri
*Liiska Jaamacaddaha Soomaaliya
*Waxbarashada Soomaaliya

## Kulliyadaha iyo machadyada
Jaamacaddu waxay ka kooban tahay kulliyadaha iyo machadyada soo socda:

* Kulliyadda Injineernimada iyo Dhismaha Machadka Daraasaadka Caalamiga ah  Kuliyada ICT & Sayniska Kombiyuutarka  Kulliyadda Dhaqaalaha iyo Maamulka Ganacsiga  Kuliyada Sayniska Isbahaysiga  Kuliyada Sayniska Dabiiciga ah  Kuliyada Daraasaadka Deegaanka  Kuliyada Cilmiga Bulshada  Kuliyada Tababarka Xirfadaha & Daraasadaha Kale: Hargeysa College
** Barnaamijka Farsamada Xisaabinta
** Maamulka Xafiiska
** Xirfadaha Kombiyuutarka
** Kordhinta Beeraha
** Awoodsiinta Haweenka

Waxaa jira laba xarumood oo madaxbannaan oo si dhow ula shaqeeya kulliyado kala duwan:

* Dugsiga Luqadaha Dibadda
* Barnaamijka shahaadada dugsiga sare

## Tixraac
Wasaaradda Caddaaladda Soomaaliya

**Wasaaradda Caddaaladda Soomaaliya** () waa wasaarada masuulka ka ah arimaha Cadaalada iyo Garsoorka ee wadanka Soomaaliya. Wakhti xaadirkan wasaaradan waxay hoostegtaa Wasiirka Cadaalada iyo Arima Dastuurka Soomaaliya, Mudane Faarax Sh. Cabdiqadir Maxamed.

## Habka iyo Nidaamka Wasaarada
* Wasiirka Cadaalada
**Wasiir ku xigeen
*** Xoghayaha Guud
*** Ku xigeenka Xoghayaha Guud
**** Waaxda Dhaqaalaha
**** Waaxda Garsoorka
**** Xafiiska Maxkamadaha
***arimaha Cadaalada iyo Garsoorka
**** Waaxda Nidaaminta
**** Waaxda Maamulka iyo Habaynta

## Sidoo kale fiiri
*Waxbarashada Soomaaliya
*Golaha Wasiirada Soomaaliya
*Guddiga Af Soomaaliga

## Xigasho
*
Wasaaradda Kheyraadka Dabiiciga Soomaaliya

**Wasaaradda Kheyraadka Dabiiciga** () waa wasaarada maamusha kheyraadka dabiiciga ah ee wadanka Soomaaliya. 
17kii Janaayo 2014, Ra'iisal Wasaare Cabdiweli Sheekh Axmed ayaa wuxuu wasaarada ku mideeyay Wasaarada Beeraha iyo Macdanta Qeyriin, Wasaarada Kalluumeysiga iyo Kheyraadka Bada, Wasaarada Deegaanka iyo Xoolaha, iyo Wasaarada Awooda iyo Biyaha, kuwaasi oo dhamaantood hoos keenay Wasaarada Kheyraadka Dabiiciga.

## Habka iyo Nidaamka Wasaarada
* Wasiirka Kheyraadka Dabiiciga
**Wasiir ku xigeen
*** Xoghayaha Guud
*** Ku xigeenka Xoghayaha Guud
**** Waaxda Dhaqaalaha
**** Waaxda Qorsheynta
**** Xafiiska Baddaha iyo Kheyraadka Badda
***Wakaalada Biyaha
**** Waaxda Nidaaminta
**** Waaxda Maamulka iyo Habaynta

## Sidoo kale fiiri
*Waxbarashada Soomaaliya
*Golaha Wasiirada Soomaaliya
*Guddiga Af Soomaaliga

## Xigasho
*
Wasaaradda Warfaafinta Soomaaliya

**Wasaaradda Warfaafinta Soomaaliya, Boostada iyo War-isgaarsiinta** () waa wasaarada maamusha warfaafinta iyo xidhiidhka dowlada wadanka Soomaaliya. 
Sidaasi ay tahay, wasaaradani waxay masuul ka tahay dhamaan warisgaarsiinta iyo Adeega Boostada Soomaaliya.

17kii Janaayo 2014, Ra'iisal Wasaare Cabdiweli Sheekh Axmed ayaa wuxuu wasaarada u kala jebiyay labo qeybood kuwaasi oo kala ah: **Wasaarada Boostada iyo Warisgaadhsiinta**, iyo **Wasaarada Warfaafinta**.

## Habka iyo Nidaamka Wasaarada
* Wasiirka Warfaafinta
**Wasiir ku xigeen
*** Xoghayaha Guud
*** Ku xigeenka Xoghayaha Guud
**** Waaxda Dhaqaalaha
**** Waaxda Qorsheynta
***Wakaalada Wararka Soomaaliya
**** Waaxda Nidaaminta
**** Waaxda Maamulka iyo Habaynta

## Warbaahinta Soomaaliya

**[[Warbaahinta Soomaaliya]]** () waa dhamaan aaladaha kala duwan ee loo isticmaalo warbaahinta iyo war-isgaadhsiinta wadanka Soomaaliya; kuwaasi waxaa ka mid ah idaacadaha raadiyowga, telefishanka, warbaahinta internetka iyo dhamaan noocyada kala duwan ee warbaahinta ka hoowlgasha wadanka Soomaaliya.
Sida lagu sheegay buugaag badan oo taariikhi ah, dadka Soomaalida ahi waxay tan iyo wakhtiyo hore ahaayeen kuwo ku safra badaha waaweyn ee caalamka, ayagoo u socdaalaya sababo kala duwan, sida ganacsi, aqoonraadis, dalxiis, iyo kuwo kale.

## Adeega Boostada

**Adeega Boostada Soomaaliya** () (**Boostada Soomaaliya**) waa adeega boostada iyo waraaqaha ee wadanka Soomaaliya.
Shaqada boostada waxaa masuul ka ah Wasaarada Boostada iyo Warisgaadhsiinta. 
Intaasi waxaa dheer, adeega boostada waxay xidhiidh quman la leedahay wakaalado kale oo caalami ah kuwaasi oo iska kaashadaan helitaanka iyo dirista buqshadaha iyo alaabta. Nasiib-daro, adeega boostada Soomaaliya wuxuu burburay wakhtigii |dagaalkii sokeeye sanadkii 1991kii. Dadaal badan iyo dhiiranaan ka dib, waxaa dib loo soo celiyay adeega boostada 1dii Noofember 2013ka, wakhtigaasi oo uu dhacay Heshiiskii Xidhiidhka Iskusocodka ee dowlada Soomaaliya la sexeexatay wakaalada Boostada Imaaraadka.

Guud ahaan, badhtamihii Oktober 2014ka waxaa Wasaarada Boostaha ku dhawaaqdey fureyaal u gaar ah dhamaan 18ka gobol ee wadanka.

## Muuqaalo

File:Hassan Sheikh Mohamud-vf.jpg
File:Satelpunt.jpg


## Sidoo kale fiiri
*Waxbarashada Soomaaliya
*Golaha Wasiirada Soomaaliya
*Guddiga Af Soomaaliga

## Xigasho
*Official Ministry website 
*
Jaamacadda Rajada

**Jaamacadda Rajjada** (; ) sidoo kale loo yaqaano **Jaamacadda Hope** (**HU**) waa jaamacad dadweyne, taasi oo ka shaqeysa danta dadweynaha, bixisa waxbarasho bilaa lacag ah cidii u qalanta. Jaamacada Hope waxay ku taala magaalada Hargeysa, magaalo-madaxda u ah Jamhuuriyada Soomaaliland. 
Horaantii sanadkii 2008da ayaa Dr. Najiib Sheekh Cabdikariim aasaasay jaamacada.  

## Sidoo kale fiiri
*Liiska Jaamacaddaha Soomaaliya
*Waxbarashada Soomaaliya
## Xigasho
*Hope University 
## Tixraac
Jaamacadda Hargeysa

**Jaamacadda Hargeysa** () (loo soo gaabiyo: **UOH**) waa jaamacad dadweyne taasi oo xarunteeda weyn ku taalo magaalada Hargeysa, magaalo-madaxda u ah Jamhuuriyada Soomaaliland. Jaamacadda Hargeysa waxaa la aasaasay horaantii sanadkii 2000, waxaana maanta dhigta ardeg gaadhaysa ilaa 4,600 qof.
  

## Sidoo kale fiiri
*Liiska Jaamacaddaha Soomaaliya
*Waxbarashada Soomaaliya

## Tixraac
Ciidanka Badda

**Ciidanka Badda** ama Ciidamada Badda (, ), waa ciidanka loo qorsheeyay difaaca badda iyo xeebaha dalka kana dagaallama Badda si ay u ilaaliyaan waddooyinka badda iyo in ay beegsadaan maraakiibta cadawga. Waxaa hoos imaanaya gaadiid ciidanka badda sida: burburiyaha, markab dagaal, dooman, gujisyo iyo markab xamuul kana samaysan si guud loo yaqaan Xoon Bad. Waxaa suurtowda in ay ka mid noqdaan xoon ka kooban quwadda niyuklerka ee adeegsiga sawaariiq.

## Magaca
Waxaa laga soo qaatay magaca ciidanka badda ama Cidamada Badda  magaca ah Badda sababtoo ah waa meesha ay ka howlgalaan.

## Taariikh

## Caadooyinka
## Hawlgallada

## Aasaaska ciidanka Badda
### Maraakiib

### Dooman

### Unugyada
Ciidamada badda sida caadada ah waxa ay ka koobmaan unugyo oo kala sar-sarreeya marka la eego tirada maraakiibta oo koobaysa, markab qura waa kan ugu yar unugga shaqada. waxa ay dhammaan noqon karaan wax ka billowda maraakiib  ilaa xooman ama Koox maraakiib ah kuwaas oo noqon kara kuwo u samaysma qaab koox maraakiib dagaal ah. 

## Eeg sidoo kale
* Taariikhda Ciidanka Badda
* Ciidanka Badda Soomaaliya
## Tixraac
Wasaaradda Maaliyadda Soomaaliya

**Wasaaradda Maaliyadda**  (), (**MOF**), waa wasaarada gacanta ku haysa isla markaana maamusha dhaqaalaha dowlada, canshuuraha, iyo kharashka wadanka Soomaaliya. Intaas waxaa dheer, wasaaradani waxay masuul ka tahay habaynta, dejinta iyo diyaarinta siyaasada dhaqaalaha iyo maamulka miisaaniyada dowlada fedraalka ah.
Sanad kasta bisha Oktoober, Wasaarada Dhaqaalahu waxay hortimaadaa Gollaha Baarlamaanka si ay u sharaxdo miisaaniyada sanadle ee dowlada federaalka.
Guud ahaan, Wasaaradda Maaliyada Soomaaliya waxay hoostegtaa Wasiirka Maaliyada; wakhti xaadirkan waxaa wasiir ah Maxamuud Aadan Ibraahim.

## Qaabdhismeeka Wasaarada
* Wasiirka Maaliyada
**Wasiir ku xigeen
*** Xoghayaha Guud
*** Ku xigeenka Xoghayaha Guud
**** Waaxda Dhaqaalaha
**** Waaxda Xisaabta
**** Xafiiska Miisaaniyada
***Bankiga Dhexe
**** Waaxda Nidaaminta
**** Waaxda Maamulka iyo Habaynta

## Bankiga Dhexe
Bankiga Dhexe ee Soomaaliya waa bankiga dhexe ee dowlada wadanka Soomaaliya. Shaqooyinka bankiga waxaa ugu horeeysa maamulka iyo iskudheelitirka dhaqaallaha wadanka, xisaabinta miisaaniyada dowlada, ilaalinta qiimaha lacagta wadanka iyo nidaaminta koboca dhaqaalaha wadanka. Intaas waxaa u dheer, maamulka iyo dejinta siyaasada dhaqaalaha iyo maalgeshiga dowlada.

## Sidoo kale fiiri
*Dhaqaallaha Soomaaliya
*Golaha Wasiirada Soomaaliya
*Bankiga Dhexe

## Xigasho
Wasaaradda Arrimaha Bulshada iyo Dib u dejinta Soomaaliya

**Wasaaradda Arrimaha Bulshada iyo Dib u dejinta** () waa wasaarada masuulka ka ah arimaha dib u dejinta iyo dib u dhiska wadanka Soomaaliya.

## Habka iyo Nidaamka Wasaarada
* Wasiirka Dib u dejinta
**Wasiir ku xigeen
*** Xoghayaha Guud
*** Ku xigeenka Xoghayaha Guud
**** Waaxda Dhaqaalaha
**** Gollaha Amaanka
**** Xafiiska Sirdoonka
***Xafiiska Ciidanka
**** Waaxda Nidaaminta
**** Waaxda Maamulka iyo Habaynta

## Sidoo kale fiiri
*Ciidanka Xooga Soomaaliya
*Golaha Wasiirada Soomaaliya
*Ciidanka Soomaaliya

## Xigasho
Dekada Berbera

**Dekada Berbera** ( ) waa dekad rasmiga ah ee magaalada Berbera, taasi oo u adeegta howlaha  Somaliland. Dekadani waxay ka mid tahay kuwa ugu weyn ee mashquulka badan Geeska Afrika.

## Dekadaha Somaliland

* Dekada Berbera
* DP World Berbera
* Dekada Laasqorey
* Dekatul Maydh
* Dekada Saylac

## Sidoo kale fiiri
*Socdaalka Somaliland
*Dekadaha Somaliland

## Tixraac
Dekada Boosaaso

**Dekadda Boosaaso** () waa dekada rasmiga ah ee magaalada Boosaaso, taasi oo u adeegta howlaha maamulka Puntland. Dekadani waxay ka mid tahay kuwa ugu weyn ee mashquulka badan Soomaaliya.
Warbixin ay sii daysay Idaacada BBC waxaa lagu sheegay in Dekeda Boosaaso tahay tan koowaad ee xoolaha Soomaalida laga dhoofiyo.

## Dekadaha Soomaaliya

Wadanka Soomaaliya waxay leedahay xeebta ugu dheer qaarada Afrika, taasi oo u suurtogelisay ineey yeelato tiro badan dekado ah.
Si kastaba ha ahaatee, dekadaha ugu waaweyn ee si xoogan uga shaqeeya wadanka Soomaaliya waxaa ka mid ah:
* Dekada Berbera
* Dekada Boosaaso
* Dekada Kismaayo
* Dekada Laasqorey
* Dekada Marka
* Dekatul Raxmaan
* Dekada Muqdisho
* Dekada Saylac

Dhinaca kale, wadanka Soomaaliya waxaa ku yaala tiro badan oo dekedo dabiici ah, qaar kale qadiimi yihiin. Dekeda ugu weyn wadanka waa Dekada Muqdisho oo Dawlada Federaalku gacanta ku hayso. Sidaas ay tahay waxaa jira tiro badan oo dekedo ah; kuwaasi waxaa ka mid ah: Caluula, Maydh, Dekatul Raxmaan, Lughaya, Eyl, Qandala, Xaafuun, Hobyo, Garacad iyo Ceelmacaan.

## Sidoo kale fiiri
*Socdaalka Soomaaliya
*Dekada Boosaaso
*Dekada Muqdisho
*Dekadaha Soomaaliya

## Tixraac
Wasaaradda Ganacsiga iyo Wershadaha Soomaaliya

**Wasaaradda Ganacsiga iyo Wershadaha Soomaaliya** () waa wasaarada masuulka ka ah habaynta iyo horumarinta ganacsiga iyo warshadaha wadanka Soomaaliya. Sidoo kale, wasaaradani waxay dowlada uga masuul tahay qorshaha iyo qorsheynta maalgeshiga iyo horumarinta horumarinta wershadaha. Wakhti xaadirkan waxaa maamulkeeda gacanta ku haya Wasiirka Ganacsiga Khaliif Cabdi Cumar. 

## Habka iyo Nidaamka Wasaarada
* Wasiirka Ganacsiga
**Wasiir ku xigeen
*** Xoghayaha Joogtada
*** Agaasime  Guud
**** Waaxda Maamulka iyo Maaliyadda
**** Waaxda Ganacsiga
**** Xafiiska Maalgashiga
***Xafiiska Warshadaha
**** Waaxda Qorsheynta & Xariirka Dibadda

## Sidoo kale fiiri
*Dhaqaalaha Soomaaliya
*Golaha Wasiirada Soomaaliya
*Taariikhda Dhaqaalaha Soomaaliya

## Xigasho

wasiirka ganacsiga waa inuu keenaa qorshe eey ku shaqeeyaan wasaaradiisa hadii kale waxaa lumaya hanaanka wasaarada iyo qeybinta shaqada xafiiska .

wasiirku waa in  uu xog isbuucla ka helaa waax yada shaqada u diiwan galiyay .

Soomaaliya maanta wasaaradaha ka shaqeeya ma ahan wax la dhihi karo waa wasaarad waayo ma arkin wasaarad gudaneysa shaqadeeda sida loogu tala gelay  tusaale:- 

wasaarada ganacsiga waa wasaarada kaliya ee ka imaaneyso dhaqaalaha dalka waa wasaarada kaliya ee la xariirto wasaarado badan oo muhiim ah soomaalida inta badan waxey sheegaan wasaarada maaliyada waa wasaarada ugu daqliga fiican dalka haa waa sax balse ma is weydiisey intee dhaqaalaheedu ka imaadaan .

wasaarada ganacsiga waxaa looga baahan yahay bulshada iney u ogolaato fikirka qofka uu keensado si uu uga faa'ido hey'adaha dowladaena canshuur fiican eey ka  qaadato

in qofka fikirka keensadey la siiyo waqti uu kor ugu qaado dhaqaalihiisa asigana uu u helo dhiiragelin ka imaada wasaarada iyo ganacsigiisa .

waad mahadsan tihiin hadii aan sii wado waxaa laga yaabaa inaan xanuunsado xanaaq dartiis waayo waxaan aragnaa qof saliim ah oo keensaday fikir saliim ah hadana dad eey copy yeysanayaan muwaadinka fikirkiisa asigana meeshii uu ku joogsanaayo fikirkiisa   taasina waxey ka mid tahay shaqda wasaarada eey ka gaabisay iney qabato waana shaqada ugu muhiimsan ee larabo in dalka lagu dhiira geliyo waayo waxaan ognahay dad badan oo haya fekero kala duwan hadana aan banaanka keeni karin fekeradooda taasina waa sababta keeneysa hadii qofkan uu fekerkiisa banaanka keeno waxaa imaanaya dad badan oo heysta lacag kabadan mida uu heeysto ninka fikirka keensady
Wasaaradda Qorshaynta Qaranka iyo Xiriirka Caalamiga Soomaaliya

**Wasaarada Qorsheynta iyo Xiriirka Caalamiga** (**MOPIC**) () waa wasaarada masuulka qorsheynta dhaqaalaha-bulsho ee wadanka Soomaaliya. Sidoo kale, wasaaradani waxay dowlada uga masuul tahay qorshaha iyo qorsheynta tirokoobta iyo maamulka tirobulshada. Wakhti xaadirkan waxaa maamulkeeda gacanta ku haya Wasiirka Qorsheynta Cabdiraxmaan Yuusuf Xuseen. 

## Habka iyo Nidaamka Wasaarada
* Wasiirka Qorsheynta
**Wasiir ku xigeen
*** Xoghayaha Guud
*** Ku xigeenka Xoghayaha Guud
**** Waaxda Dhaqaalaha
**** Waaxda Horumarinta Waxbarashada
**** Xafiiska Imtixaanada
***Xafiiska Horumarinta Manaahijta
**** Waaxda Nidaaminta
**** Waaxda Maamulka iyo Habaynta

## Sidoo kale fiiri
*Waxbarashada Soomaaliya
*Golaha Wasiirada Soomaaliya
*Guddiga Af Soomaaliga

## Xigasho
Dekada Laasqorey

**Dekada Laasqory** () waa dekad ku taala xeebta magaalada Laasqorey ee Jamhuriyada Somaliland. Dekadani waxay ka mid ahayd dakadihi ugu weyn ee ugu mashquulka badnaa Geeska Afrika.

## Dekadaha Soomaaliland
Wadanka Soomaaliland wuxu leeyahay xeebta ugu dheer qaarada Afrika, taasi oo u suurtogelisay ineey yeelato tiro badan dekado ah.
Si kastaba ha ahaatee, dekadaha ugu waaweyn ee si xoogan uga shaqeeya wadanka Soomaaliland waxaa ka mid ah:
* Dekada Berbera
* Dekada Maydh
* Dekada Laasqorey
* Dekada Saylac

Dhinaca kale, wadanka Soomaaliland waxaa ku yaala tiro badan oo dekedo dabiici ah, qaar kale qadiimi yihiin. Dekeda ugu weyn wadanka waa Dekada Berbera oo Dawlada Somaliland gacanta ku hayso Sidaas ay tahay waxaa jira tiro badan oo dekedo ah; kuwaasi waxaa ka mid ah: Lughaya, Ceelayo, Ceelsheekh iyo Xiis

## Sidoo kale fiiri
*Socdaalka Soomaaliya
*Dekada Boosaaso
*Dekada Muqdisho
*Dekadaha Soomaaliya

## Tixraac
Liiska Gegooyinka Diyaaradaha Soomaaliya

Halkan waxaan ku soo ururinay **liiska [[gego diyaarad|gegooyinka diyaaradaha]] wadanka [[Soomaaliya]]**.

## Hordhac

Gegooyinka diyaaradaha Soomaaliya waxay si toos ah u hoostegaan Wasaaradda Gaadiidka taasi oo kaashanaysa Ururka Adeega Duulista Caalamiga ee Qaramada Midoobay ayaa dib u habayn ku sameeysay tiro badan oo gegodiyaaradeed ah. Gegoda Diyaaradaha Aadan Cadde wuxuu ka mid ah garoonada dowlada fedraalku ka kaashatay wadanka Turkiga si dib u habayn laxaad leh loogu sameeyo.

Sida sheegtay Qaramada Midoobay sanadkii 2012, wadanka Soomaaliya waxaa ku yaala 62 garoon kuwaasi oo u diiwaangashan Ururka Adeega Duulista Caalamiga (ICAO). 7 ka mid ah waxay leeyihiin wadooyin laami ah oo heersare ah. Sidoo kale, afar garoon waxay leeyihiin laamiga diyaaraduhu ku soo degaan oo ka dheer 3,047 m.

## Muuqaalo

File:Aden Abdullah Airport.jpg|Aden Adde International Airport, magaalada Mogadishu
File:Kismayo Airport.jpg|Kismayo Airport, magaalada Kismayo


## Gegooyin diyaaradeed

Hoos waxaa ku xusan liiska gegooyinka diyaaradaha wadanka Soomaaliya.
badarwanag eirport

## Sidoo kale fiiri
* Ciidanka Cirka Soomaaliya
* Socdaalka Soomaaliya
* 

## Akhris dheeraad

* 
* 
* 
*  - includes IATA codes
* Great Circle Mapper: Airports in Somalia - IATA and ICAO codes

## Tixraac
Xiriirka Arrimaha Dibedda Soomaaliya

**Xiriirka arrimaha dibadda ee [[Soomaaliya]]** waa mid ku jira gacanta Madaxweynaha kaa soo ah hogaanka qaranka, Ra'iisul wasaaraha kaa soo ah Hogaanka xukuumadda, iyo wasiirka arimaha dibadda ee Dawladda federaalka Soomaaliya.

## Taariikh kooban
Soomaaliya Kadib xornimadii 1960s waxay xiriir la lahayd dalal farabadan (46-57+..) oo ay ka heli jirtay caawinaad waxaana ugu muhiim sanaa Talyaaniga; Turkiga; Midowga Sofiyet; dalalka ku bahoobay Jaamacada Carabta, Maraykanka, Jarmalka;  Midowga Yurub; Shiinaha, iyo Midowga Afrika.:•

## Wasaarada Arimaha Dibeda

Wasaarada Arimaha Dibada Soomaaliya waa wasaarad ka tirsan Dawlada Soomaaliya taasi oo maamusha arimaha xidhiidhka dibada ee Soomaaliya. Wasaaradani waxay hoostegtaa Wasiirka Arimaha Dibeda Soomaaliya, xilkaasi hada waxaa haya Cabdisalaam Cumar.

Sida caadiga ah, Wasaarada Arimaha Dibedu waxay u qaabilsan tahay xidhiidhka arimaha dibeda, siyaasada dibeda, go'aanada dowladaha kale iyo metelida dowlada Dowlada Federaalka Soomaaliya. Sidoo kale, wakaaladani waxay uga qeybgashaa dowlada wadanka dhamaan shirarka Qaramada Midoobay, Ururada Siyaasi, iyo dhamaan xidhiidhka caalami.

## Sidoo kale fiiri
*Xiriirka Arrimaha Dibadda Soomaaliya
*Golaha Wasiirada Soomaaliya
*Safaaradaha Soomaaliya
*Liiska ergeda dibloomaasiyiinta

## Xigasho
LTE (isgaarsiin)

**Adeega LTE** () (**LTE**) waa adeeg isgaarsiinta ka  mid ah kaasi oo degdeg badan. 

## Sidoo kale fiiri
*4G LTE
*Isgaarsiin
*Taleefoon

## Tixraac
Wado

**Wado** () sidoo kale loo yaqaano **[[Jid]]**, waa dariiq ama meel ka mid ah dhulka oo la simay isla markaana laga dhisay laami ama sibidh si turxaanta looga ilaaliyo. Wadooyinku waxay ka mid yihiin waxyaabaha dadku isticmaali jireen tan ilaa horaantii ilbaxnimada.
Wadooyinka waxaa isticmaala dadka, gaadiidka, baaskiiladaha, xoolaha iyo wixii la xidhiidha.
## Laami

Laami waa aalad la dulsaaro meelo ka mid ah oogada dhulka, si looga sameeyo wado siman oo dadka ama gaadiidku ku dulsocon karaan si sahal ah. Sida ugu badan laamiga waxaa laga sameeyaa quruurax (dhagaxaan la jajabshey), sibidh, dhoobo iyo gaamur la iskuqasay. 
Meelaha qaar laamiyada waxaa laga sameeyaa sibid iyo jaajuur la iskudhex laaqay.
## Waddoweyn

Wadoweyn sidoo kale loo yaqaano **Jid**, waa meelo la simay oo dadka ka dhexeysa taasi oo loo isticmaalo socdaalka.
Wadooyinka waaweyn waxay ka samaysan yihiin dhowr haad (qaarkood ilaa 10 haad) oo u kala socda labo jiho oo lid isku ah. Inta ugu badan wadooyinka waaweyn waxay ka xidhan yihiin dadka lugeynaya, baaskiiladaha iyo aqalada si loo ilaaliyo amniga dadka. Sidoo kale waxay leeyihiin meelo loo isticmaalo *nasiimada* iyo xaaladaha degdega ah. Dhinaca kale, wadooyinka waaweyn waxay isku xidhaan deegaano badan oo kala duwan.

## Muuqaalo
 
File:High Peak Trail - geograph.org.uk - 106306.jpg|Jidweyn dhexmara waqooyiga Ingiriiska
File:Blick auf A 2 bei Raststätte Lehrter See (2009).jpg|Wadoweyn dhexmarta wadanka Jarmalka
File:NH_73_from_Bangalore.JPG|Wadoweyn dhexmarta Hindiya
File:Atlanta 75.85.jpg|Wadooyin waaweyn dhex mara Maraykanka
File:Ruta Panamericana Buenos Aires Florida.jpg|
File:Traffic congestion along Ontario Highway 401 in Pickering, Ontario, Canada.jpg|Ontario Highway 401, Kanada.
File:Road and towers in Manama.jpg|King Faisal Highway, Baxrayn
File:Delhi Noida Direct flyway (Uttar Pradesh - 2011-06-18).jpg|Hindiya
File:Ayalon22.jpg|Jidweyn dhexmara Israaiil


## Sidoo kale fiiri
*Wadoweyn
*Wado
*Jid

## Tixraax
Gujis

**Gujis** () waa gaadiid biyo-mareen ah taasi oo quusta biyaha hoostooda ayadoo wada dad, hub, alaabo iyo badeecad. Gujisku wuxuu ka samaysan yahay farsamo bir ah, taasi oo u suurtgelisa in biyuhu soo dhexgalin. 

## Muuqaalo


File:Kiosk Casabianca.jpg
File:USS Greeneville (SSN 772) - dry dock Pearl Harbor (1).jpg
File:SRH025-p40.jpg
File:U Boot 212 HDW 1.jpg


## Sidoo kale fiiri
*Markab dagaal
*Dooni

## Tixraac
Liiska ergeda dibloomaasiyiinta Soomaaliyeed

Dawladda Soomaaliya waxay safaarado ku leedahay wadamo badan oo caalamka ah; kuwaasi oo tirsan dhamaan qaaradaha aduunka.

Wasaaradda Arrimaha Dibedda Soomaaliya iyo safaaradaha ayaa masuul ka ah xidhiidhka, heshiisyada iyo cilaaqaadka dowlada Soomaaliya la leedahay dunida inteeda kala.

## Afrika

*
** Jabuuti (safaarad)
*
**Qaahiro (Safaarad)
*
** Addis Ababa (safaarad)
*
** Nairobi (safaarad)
*
** Tripoli (safaarad)
*
** Kigali (Embassy)
*
** Pretoria (Embassy)
*
** Juba (Embassy)
*
**Khartoum (Embassy)
*
** Kampala (Embassy)

## Ameerika
*
** Washington, D.C (Embassy)

## Sidoo kale fiiri
*Xiriirka Arrimaha Dibadda Soomaaliya
*Golaha Wasiirada Soomaaliya
*Safaaradaha Soomaaliya

## Tixraac

## Tixraac
Liiska ergeda dibloomaasiyiinta ku sugan Soomaaliya

Waa **Liiska ergeda dibloomaasiyiinta ku sugan [[Soomaaliya]]**. Inta badan safaaradaha waxa ay ku yaallaan, Muqdisho.

## Safaaradaha jooga Muqdisho
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Safaaradaha Dib loo furay
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Safaaradaha aan joogin Muqdisho
;Addis Ababa
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

;Cairo
*
*

;Dar es Salaam
*

;Djibouti
*

;Khartoum
*
*

;Nairobi
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

;New York
*
*

;Pretoria
*

;Sana'a
*
*

## Sidoo kale fiiri
*Xiriirka Arrimaha Dibadda Soomaaliya
*Golaha Wasiirada Soomaaliya
*Safaaradaha Soomaaliya

## Caddaymaha
ISO 3166-2:SO

**ISO 31166-2:SO** waa qayb u gaar ah dawladda Soomaaliya ee ISO 3166-2, waana qayb ka mid ah halbeegga ISO 3166 ay faafisay Ururka calamiga ee midaynta qiyaasta  (ISO), kaasoo laguna yaqaan summadda magacyada qaybaha muhiimka ah (sida gobollada, jihooyinka, ama maamul goboleed ) dhammaan dalalka ee Summad ISO 3166-1.

Waxa ay ka kooban tahay summad kasta laba qaybood ee kala go'an ee xiriira. Qaybta koowaad waa , waa summad iyo ISO 3166-1 alpha-2 ee dal. Laakiin qaybta labaad waa wax ah xaraf ama  laba xaraf waxaana loo suntaa qaybinta laamaha ama waaxaha.

## Sidoo kale eeg
*Gobollada Soomaaliya

## Furaha jira
Qaybinta magacyada sida ISO 3166-2 heerka caalamiga ah ee ISO 3166 wakaaladda (ISO 3166/MA).

*Guji botoonka.*

## Linki dibedda ah
* Ururka caalamiga ah ee midaynta qiyaasta ISO 3166-2:SO
## Tixraac
Liiska gobollada Soomaaliya marka loo eego Tilmaanta Horumarinta Aadanaha

Tani waa liiska gobollada Soomaaliya marka loo eego Tusmada Horumarinta Aadanaha, laga bilaabo 2022. Xogtu waxay ku salaysan tahay Tusaha Horumarinta Aadanaha ee Qaybta 8 ee Global Data Lab

## Sidoo kale eeg
Liiska dalalka ee tusmada horumarinta aadanaha

## Tixraacyo
globaldatalab.org. 2019-03-09.
Göbekli Tepe

**Göbekli Tepe** () waa goob taariikhi ah oo ku taalo koonfur-bari dalka Turkiga, gaar ahaan gobolka Şanlıurfa. waxay 12 km (7 mi) dhanka wuqooyi-bari ka xigtaa magaalada Şanlıurfa. Göbekli Tepe waa meeshii ugu horeysay ee aadamahu uu ka dhisto goob uu ku cibaadaysto ama macbad 12,000 oo sano ka hor (10,000 C.H).
## Tixraac
Gegada diyaaradaha Kismaayo

**Gegada diyaaradaha Kismaayo** (); , waa gego diyaaradeed ku taala magaalada Kismaayo, wadanka Soomaaliya.

## Garoono Kale Soomaaliya
Gobolka Geeska Afrika waxaa ku yaala tiro badan oo gegooyin diyaaradeed ah; kuwaasi waxaa ka mid ah Garoonada waawayn ee Soomaaliya, Somaliland iyo Puntland.

* Berbera
* Boosaaso
* Gaalkacyo
* Hargaysa
* Muqdisho
* Caabudwaaq
* Boorama
* Burco
* Jowhar
* Cisaleey
* Garoowe
* Caluula
* Baydhabo
* Baardheere
* Beledweyne
* Ceerigaabo
* Eyl
* Garbaharey
* Guriceel
* Kismaayo
* Hobiyo
* Qandala
* Qardho
* Taleex
* Baladweyne

## La Xidhiidha
* (ASN|BXX)
* Aeronautical chart at SkyVector
## Sidoo kale fiiri
*Gego Diyaarad
*Socdaalka Soomaaliya
*Liiska Diyaaradaha Soomaaliya
*
*Liiska Gegooyinka Diyaaradaha Soomaaliya

## Tixraac
Gegada diyaaradaha Berbera

**Gegada Diyaaradaha Berbera** (; ) waa gego diyaaradeed ku taala magaalada Berbera, maamulka Somaliland. Inkastoo caalamku ku tiro madaar Soomaaliyeed, Garoonka Berbera wuxuu hoostegaa Wasaarada Gaadiidka iyo Duulista Somaliland.
Dib u cusboonaysiin lagu sameeyay sanadkii 2015ka ayaa waxaa laga dhisay wado laami ah oo dhan 12&nbsp;km.

## Garoono Kale Somaliland
Gobolka Geeska Afrika waxaa ku yaala tiro badan oo gegooyin diyaaradeed ah; kuwaasi waxaa ka mid ah Garoonada waawayn ee Somaliland.

* Berbera
* Hargaysa
* Boorama
* Burco
* Laascaanood
* Ceerigaabo
* Taleex

## La Xidhiidha
* ICAO
* Aeronautical chart at SkyVector

## Sidoo kale fiiri
*Gego Diyaarad
*Gegada Diyaaradaha Muqdisho
*Baligubadle

## Tixraac
Hello Kitty

**Hello Kitty** (Af-Jabaan: ハローキティ) waa qof khayaali ah oo uu abuuray farshaxanka Yuko Shimizu ee loogu talagalay shirkadda Jabaan Sanrio. Waxa lagu sawiray bisad Ingiriis ah oo cad oo aan af lahayn oo qaanso guduudan dhegta ugu jirto.
Gegada diyaaradaha Ceerigaabo

**Gegada diyaaradaha Ceerigaabo** ()  waa gego diyaaraded u adeega bulshada magaalada Ceerigaabo, gobolka Sanaag ee Waqooyibari.

## Dhismaha
Madaarka Ceerigaabo wuxuu dhacaa joog dhan  biyaha bada korkeeda. Sidoo kale wuxuu garoonku leeyahay wado laami oo dhererkeedu le'egyahay .

## Garoono Kale Waqoyibari
Gobolka Geeska Afrika waxaa ku yaala tiro badan oo gegooyin diyaaradeed ah; kuwaasi waxaa ka mid ah Garoonada waawayn ee Somaliland.

* Laascaanood
* Ceerigaabo
* Taleex

## La Xidhiidha
* (ASN|BXX)
* Aeronautical chart at SkyVector
## Sidoo kale fiiri
*Gego Diyaarad
*Socdaalka Soomaaliya
*Liiska Gegooyinka Diyaaradaha SSC-Khatumo

## Tixraac
Jooga bada

**Jooga badda** () waa iskucelceliska dhererka biyaha badaha marka la barbardhigo jooga dhulka intiisa kale. Cabirka jooga bada waxaa loo isticmaala si loo ogaado dhererka joog ee meeli leedahay marka la barbardhigo heerka jooga biyaha bada. Tusaale ahaan, magaalada Boorama, Gobolka Awdal waxay leedahay joog dhan 1472.05 m (4829.57 ft); taasi oo macnaheedu tahay in magaalada Boorama ka sareyso 1472.05 m (4829.57 ft) biyaha bada. Dhinaca kale, magaalo-madaxda Muqdisho wadanka Soomaaliya waxay leedahay joog dhan 9 mitir biyaha bada, sababtoo ah magaaladu bada ayay dhinaca ku haysaa.

## Sidoo kale fiiri
*Bad
*Joog
*Dherer
## Tixraac
Wax soo saarka gudaha

**Wax soo saarka gudaha** (**GDP**) waa Qiime suuqeed kama dambaysta ah ee dhammaan badeecadaha iyo adeegyada gudaha ee la  is la wada yaqaan oo uu soo saaray dal uun xilli aha mudda kooban. Inta badan waxaa la eegaa wadarta wax sooraaka gudaha ee qofka (Per Capita) tusha Heerka nolosha ee dawladeed.
Lama xisaabo wadarta guud ee wax soo saarka gudaha ee qofka iyadoo laga qiyaas qaadanayo Dakhliga. Sida aya tahay aragtiga dhaqaalaha, waxaa isle'eg wadarta guud ee waxa soo saarka gudaha ee qof gabi ahaan wadarta guud ee dakhliga gudaha ee qof GDI   .
Waxaa la xiriira wadarta guud ee wax soo saarka gudaha Xisaabaadka Qaranka, waa maaddo ku saabsan Dhaqaalaha guud (Macroeconomics). Waxaa lagama maarmaan ah in aadan isku qaldin  Wadarta guud ee wax soo saarka gudaha iyo wadarta guud ee wax soo saarka qaranka (GNP) kaa oo u gooni ah wax soo saarka hadba milkiyadda.

## sido Kale fiiri
* Dunida

## Tixraacyada
Kayserispor

**Kayserispor** Waa koox-banooni oo ka dhisan magaalada Kayseri ee dalka Turkiga, Kooxdani waxaa la aasaasay sanadku markuu ahaa 1966dii, waxayna ku guuleystay Koobka-Turkiga sanadku markuu ahaa 2008dii sidoo kale waxay soo qaadeen koobka *UEFA Intertoto Cup* sandku markuu ahaa 2006dii.
## Tixraac

## Eeg waliba
* SOCCERWAY
* SOFASCORE
* FLASHSCORE
* Transfermarkt
* Globalsportsarchive
Gegada diyaaradaha Taleex

**Gegada diyaaradaha Taleex** () sidoo kale loo yaqaano **[[Garoonka Diiriye Guure]]** waa gego diyaaradeed ku taala magaalada Taleex ee wadanka Waqooyibari.

## Garoono Kale Waqooyibari
Gobolka Geeska Afrika waxaa ku yaala tiro badan oo gegooyin diyaaradeed ah; kuwaasi waxaa ka mid ah Garoonada Waqooyibari ee Waqooyibari.

* Garoonka Laascaanood
* Garoonka Buuhoodle
* Ceerigaabo
* Taleex

## La Xidhiidha
* (ASN|BXX)
* Aeronautical chart at SkyVector
## Sidoo kale fiiri
*Gego Diyaarad
*Socdaalka Waqooyibari
*Liiska Diyaaradaha Khatumo
*
*Liiska Gegooyinka Diyaaradaha Khatumo

## Tixraac
Liiska Diyaaradaha Soomaaliya

Halkan waxaa jira **liiska diyaaradaha ka howlgala [[Soomaaliya]]**.

## Sidoo kale fiiri
*Gego Diyaarad
*Socdaalka Soomaaliya
*Liiska Diyaaradaha Soomaaliya
*
*Liiska Gegooyinka Diyaaradaha Soomaaliya

## Tixraac
Gegada diyaarada Qandala

**Gegada diyaarada Qandala** ()  waa gego diyaaradeed ku taala magaalada Qandala, gobolka Bari ee wadanka Soomaaliya.

## Garoono Kale Soomaaliya
Gobolka Geeska Afrika waxaa ku yaala tiro badan oo gegooyin diyaaradeed ah; kuwaasi waxaa ka mid ah Garoonada waawayn ee Soomaaliya, Somaliland iyo Puntland.

* Berbera
* Boosaaso
* Gaalkacyo
* Hargaysa
* Muqdisho
* Caabudwaaq
* Boorama
* Burco
* Jowhar
* Cisaleey
* Garoowe
* Caluula
* Baydhabo
* Baardheere
* Beledweyne
* Ceerigaabo
* Eyl
* Garbaharey
* Guriceel
* Kismaayo
* Hobiyo
* Qandala
* Qardho
* Taleex
* Baladweyne

## La Xidhiidha
* (ASN|BXX)
* Aeronautical chart at SkyVector
## Sidoo kale fiiri
*Gego Diyaarad
*Socdaalka Soomaaliya
*Liiska Diyaaradaha Soomaaliya
*
*Liiska Gegooyinka Diyaaradaha Soomaaliya

## Tixraac
Tiro atam

**Tirada Atamka** ama **lambarka atamka** (Z) (Ingriis: Atomic number) Waa ereybixin loo adeegsado Kimistari iyo Fiisikis ee ka socda tirada Borotoonnada ee ku jirta bu'da Atamka. Atamka waxaa ku jira danab dheellitiran, waxa ay noqonaysaa tirada Elektaroonno isle'eg ee tirada atam.

Tirada Atamka waxaa xaddida nooca Curiyaha Kiimikada e Jadwalka Curiyayaasha. 
* Tirada atamka waxa ay la mid tahay 1 haydarojiin oo ay ka koobantahay bu'diisa la dulsaaray 1 Borotoon, 
* iyo Hiliyaam tiradiisa atamku waa 2 bu'diisna waxaa ku jirta 2 oo ah Borotoonno iyo 2 ah Niyutaroonno), 
* Kaddib waxaa ku xiga Liithiyaam ee Jadwalka Curiyayaasha waxaa bu'diisa ku jira 3 Borotoon (tiradiisa atamna waa 3) iyadoo lagu darayo 4 Niyutaroonno, 
* Sidaas oo kale bay u sii kordhayaan tirada atam ee ee curiyayaasha ، ilaa laga gaaro curiyayaasha culus sida Balambam (tiradiisa atam waa 82) iyo Yuraaniyam (tiradiisa atam waa 92) .

Waxaa la jira Tirada Atamka Z Tirada Borotoonada aan doonayno waa Kimistariga iyo Fiisikiska sidoo kale Cufka atamka **"A"** waa kooxda Borotoonnada iyo Niyutaroonno ee bu'da atamka, lagu magacaabo A Tiro cuf.

## Tixraac

## EEg sidoo kale
* Aysotoob
* Jadwalka Curiyayaasha.
Golahi Sare Kacaanka Soomaaliya

**Gollaha Sare ee Kacaanka** (, ) wuxuu ahaa golle maamul dowladeed ka talin jirey wadanka Soomaaliya wakhtiyadii u dhaxaysay 1969 ilaa 1976.

## Xubnaha
Hoos waxaa ku xusan liiska xubnihii Golahi Sare Kacaanka Soomaaliya February 1970:

## Sidoo kale fiiri
*Taariikhda Soomaaliya
*Liiska Xisbiyada Siyaasadda Soomaaliya
*Dowlada Soomaaliya
## Tixraac
Aragti

**Aragti** (; ) waa aragtida, fikrada, aaminka iyo sida ay wax ula muuqdaan qof, koox ama bulsho. Sida saxda ah aragtidu waa waxa uu qof aaminsan yahay inay tahay saxda. Intaasi waxaa dheer, dunida maanta waxaa jira tiro badan oo aragtiyo ah, kuwa ugu muhiimsan waa:
*Aragti siyaasadeed: oo ah fikradaha iyo odhaahda uu qof aaminsan yahay ineey tahay tan ugu haboon.
*Aragti urur: oo ah nidaamka iyo qaabka howsha urur ama koox wax u maamulaan.
*Aragti kooxeed: oo noqoneysa sida ay koox dad ah u taageersan yihiin mabda' iyo fikrad u gaar ah taasi oo dad badan oo kale kaga duwan yahay.

## Sidoo kale fiiri
*Siyaasad
*Xisbi

## Maqaalo kale

* Aragtiyo urursan 
* Elections in Somalia
## Tixraac
Midowga Soomaaliweyn

**Xisbiga Midowga Soomaaliweyn** (, (GSL)) wuxuu ahaa xisbi siyaasadeed ka shaqayn jiray wadanka Soomaaliya.

## Taariikh
Xisbiga Midowga Soomaaliweyn wuxuu ka samaysmay hadhaagii Xisbigii SYL; waxaa hogaan u ahaa Xaaji Maxamed Xuseen.

## Liiska Xisbiyada Siyaasada

Tan iyo wakhtigii dadka Soomaalidu qaateen xoriyada waxaa jiray xisbiyo siyaasadeed. Sanadkii 1969kii ayaa waxaa talada wadanka la wareegay Golaha Sare Kacaanka (SRC) kuwaasi oo dhowr nooc oo xisbiyo ah soo bandhigay; sida Xisbigii Kacaanka Hantiwadaaga.
Si kastaba ha ahaatee, waxaa wadanka Soomaaliya ugu horeeyay Xisbiga SYL, kuwaasi oo ahaa xisbigii la dagaalamay gumaystihii wadanka. 

Markii Jaale Siyaad Barre la wareegay talada wadanka, waxaa meesha ka baxday dhamaan xisbiyadii bulshada ee madaxa banaanaa, wakhtigaasi oo wadanka Soomaaliya iskubedelay nidaamka shuuciyada ee laga keenay wadanka Ruushka iyo Shiinaha. Ka dib, markii uu dhacay dagaalkii sokeeye ee wadanka sanadkii 1991kii ayaa waxaa meesha ka baxday dhamaanba nidaamkii dowladnimo ee wadanka Soomaaliya. Si kastaba ha ahaatee, dadaalo badan oo dawlad dhisid ah ka dib waxaa Soomaaliya dib uga soo noolaaday nidaamka xisbiyada kuwaasi oo ilaa maanta daciif ah.

## Sidoo kale fiiri
*Liiska Xisbiyada Siyaasadda Soomaaliya
*Taariikhda Soomaaliya 
*Xisbiyo

## Maqaalo kale

* Somali Youth League 
* Elections in Somalia
## Tixraac
Cuf atam

**Cufka Atamka** waa wax ka mid ah astaamaha dhamaan Isotope Curiye (waxaa sidoo kale lagu magacaabaa **Saamiga Cufka Atamka** ama **Culeys atomeed**) waa Cuf Atom kaliya halbeega (*[[Ururta Cufka Atamka]]* U.C.A. taasoo u dhiganta 1 Garaam \ Mole) tusaale ahaan Karboonka-12 waxa uu leeyahay cuf atam u dhigma 12. mana jiraan wax u dhigma waxa uu leeyahay Isotope cuf qaab ahaan ah Abyoone marka laga eego saamaynta Tamar is-haynta. 

Cufka atamka waxa uu leeyahay Isotope qiyaastii waxa uu noqdaa Tiro Abyoone, inta badan xaaladdu waxa ay noqonaysaa lambarka koowaad waxa uu ka dambeeyaa calaamadda tobanaale eber ama 9. lambarkaas waxaa lagu magacaabaa tirada atamka, waa wadarta guud ee tirada Borotoonno iyo Niyutaroonno ee Bu'da Atamka.

## Eeg sidoo kale
* Tiro cuf
* Jadwalka Curiyayaasha
* Isotope

## Linkiyo dibedda ah
* Cuf atam dhamaan Aysotoobyada
* http://www.goodreads.com/book/show/11968590goodreads
Dadka Baajuuni

**Dadka Baajuuniga** () waa dad laga tiro badan yahay oo ku dhaqan Gasiirada Baajuuniga, xeebaha ku hareersan wadanka Kiinya, iyo meelo ka mid ah Koonfurta wadanka Soomaaliya. Tirokoob laga soo xigtay Ururka Qaramada Midoobay, dadka Baajuuniga ah waxaa lagu qiyaasay wax ku dhow 100,000 qof kuwaasi oo intooda ugu badan ku nool yihiin wadanka Kiinya. Dhinaca kale, wadanka Soomaaliya waxaa ku nool tiro lagu qiyaasay ilaa 20,000 qof kuwaasi oo intooda ugu badan ku dhaqan koonfurta dalka.
## Hordhac

Dadka Soomaalidu waa kuwa ugu badan ee ku dhaqan wadanka Soomaaliya; ayadoo lagu qiyaasay ilaa 85% oo bulshada ahi ineey tahay Soomaali sax ah, halka inta kale ka soo jeedaan meelo kale oo caalamka ah. 

Intaasi marka laga yimaado Soomaalidu waxay isku qeybisaa reero iyo qabiilo kuwaasi oo guud ahaan ah 4 beelood.

## Bulshada Soomaaliga

Bulshada Soomaaliya waa mashruuc xambaarsan macluumaad badan oo ku saabsan beelaha, reeraha, luuqadaha, tirada bulshada, heerka waxbarasho, caafimaadka, dhaqaalaha, diimaha iyo qodobo kale oo saamayn ku leh bulshada.
## Dadka Soomaalida
Dadka Soomaalid waa bulsho ku dhaqan Geeska Afrika; gaar ahaan wadanka Soomaaliya, Jabuuti, deegaano ka tirsan wadanka Itoobiya, deegaano ka mid ah wadanka Kenya iyo meelo badan oo caalamka ah. Dadka Soomaalida ah waxay ka mid yihiin kooxaha Bulshada Soomaaliya; waana dadka ugu badan bulshada ku nool wadanka Soomaaliya.
Intaas waxaa dheer, dadka Soomaalidu waxay ku hadlaan Af-Soomaali oo kamid ah luqadaha Kushitiga Faraceeda Afro Aasiya.

Soomaalida waxaa kala qaybiyey gumeysigii qarnigii 19aad, kaas oo ukala qaybsaday 5 qaybood oo kala ah: Talyaani Oo haystay Koofurta Soomaaliya; Ingriiska oo haystay Waqooyiga Soomaaliya (Somaliland); Faransiiska oo haystay Xeebta Soomaaliya (Jabuuti); Itoobiya iyo Ingiriiska oo haystay Soomaali Galbeed (Soomaali galbeed); iyo Kenyaoo haystay deegaanka NFD. 
## Sidoo kale fiiri
*Bulshada Soomaaliya
*Dadka Soomaalida
## Tixraac
Ogaadeen (beel)

**Ogaadeen** (, ) waa qabiilka ugu badan beesha Daaroodka, ee ku nool dhulbaxsinta konfuur iyo galbeed, ee Dadka Soomaalida. Ogaadeenku waxay deegaan ku yihiin Itoobiya (gaar ahan deegaanka Ogaden), wadanka Soomaaliya (gaar ahaan koonfur), iyo wadanka Kiinya. Deegaan ahaan, wuxuu Ogaadeen soohdin qabiil la leeyahay Isaaq iyo reer darawiish dhinaca waqooyi, iyo qowmiyadda Oromo dhinaca galbeed, iyo dhinaca koonfur wuxuu Ogaadeen soohdin la leeyahay Rahanweyn.

## Daarood
Daarood waa beel ka mid ah beelaha Soomaalida kuwaasi oo degan Geeska Afrika. Beesha Daarood waxaay degtaa wadanka Soomaaliya, wadanka Itoobiya iyo deegaano ka tirsan wadanka Kiinya.
Guud ahaan, beesha Daarood waxaa ka farcama reero badan oo ka mid yihiin: Absame, Ogaadeen, Harti (Reer Darawiish, Majeerteen iyo Warsangali), Dishiishe, Lailkase,  iyo beelo kale.

Lahjadaha ay ku hadlaan daaroodku waa ay kala duwan yihiin oo iskuma dhowa, tusaale ahaan meesha ay kuwa dega Itoobiya lahjad gooni ah uga hadlaan kuwa dhinaca bari degana lahjad gaara ayay ku hadlaan, kuwa sanaag segana lahjad gaara ayaabay ku hadlaan.
Asal ahaan odaygii Daarood ahaa waxa uu ku yimid Yaman Jabarti Ismaaciil isaga oo sheekh ah oo faafinaya diinta Islaamka gaar ahaana waxa uu ka soo degay meel u dhaw degmada Laasqoray ee gobolka Sanaag waxaa uu mudo diinta Islaamka ka faafinayey dhulka Bariga iyo Bartamaha Geeska Afrika. Daarood waxaa dhashay Doombiro Dir.

## Sidoo kale fiiri
*Beelaha Soomaalida
## Tixraac
Surre (beel)

**Surre** (, ), sidoo kale loo yaqaano **Dirta Dhexe**,  waa qabiil ka tirsan Beelaha Dir, ee Dadka Soomaalida. Beesha Surre waxaa loo yaqaanaa **Cabdalle iyo Qubeys** waxayn deegaan ku yihiin gobolada dhexe ee wadanka Soomaaliya iyo deegaano ka mid ah Soomaali Galbeed wadanka Itoobiya.

## Hordhac
Gobolada Bari iyo Nugaal waxaa deegaan ku ah qeybo ka mid ah Beelweynta Dir, kuwaasi waxaa lagu magaacaabaa Surre ama Cabdale iyo Qubeys.
## Dir

**Dir,** magaca saxda ah: **Abukar** waa beelweyn ka tirsan qabiilada Soomaalida taasi oo juquraafi ahaan degta afar wadan oo ku yaala Geeska Afrika. Beesha Dir waxaa laga helaa dhamaan deegaanada Shanta Soomaaliyeed kuwaasi oo kala ah: Djibouti(*ahaan jirtey: French Somaliland(1)*), Soomaaliya(ahaan jirtey: *British Somaliland(2) iyo Italian Somaliland(3)*), wadanka Kenya, Gobolka Waqooyi Bari(4) iyo dalka Itoobiya, deegaanka Soomaali Galbeed, iyo sidoo kale Deegaanada Oromia iyo deegaanka Canfarta(5).http://dspace-roma3.caspur.it/bitstream/2307/4150/1/Clanship,%20conflict%20and%20refugees_An%20introduction%20to%20Somalis%20in%20the%20Horn%20of%20Africa.pdf 

CLANSHIP, CONFLICT AND REFUGEES: AN INTRODUCTION TO SOMALIS IN THE HORN OF AFRICA Guido Ambroso
Gurgura (beel)

**Gurgura**, **Gorgorah** ama **Gurgure** (, ) waa qabiil ka tirsan Beelaha Dir, ee Dadka Soomaalida. Qabiilka Gurgure waxaa intooda ugu badan degaan ku yihiin deegaanka Oromada (Kilidhka 4aad) wadanka Itoobiya. Sidoo kale waxaa laga helaa deegaanada Soomaali Galbeed, deegaanka Canfarta iyo meelo ka mid wadanka Soomaaliya.

## Hordhac

Beesha Gurgure waxay ka mid tahay Madaxweyne Dir, taasi oo iskuxidha Gurguraha, Gurreha iyo Gariireha iyo beelo kale oo Madaxweyne Dir ka tirsan.
## Dir

**Dir,** magaca saxda ah: **Abukar** waa beelweyn ka tirsan qabiilada Soomaalida taasi oo juquraafi ahaan degta afar wadan oo ku yaala Geeska Afrika. Beesha Dir waxaa laga helaa dhamaan deegaanada Shanta Soomaaliyeed kuwaasi oo kala ah: Djibouti(*ahaan jirtey: French Somaliland(1)*), Soomaaliya(ahaan jirtey: *British Somaliland(2) iyo Italian Somaliland(3)*), wadanka Kenya, Gobolka Waqooyi Bari(4) iyo dalka Itoobiya, deegaanka Soomaali Galbeed, iyo sidoo kale Deegaanada Oromia iyo deegaanka Canfarta(5).

## Sidoo kale fiiri
*Beelaha Soomaalida
## Tixraac
Silcis (beel)

**Silcis** () waa beel ka mid ah qabiilada Hiraab ee ka farcanta Beelweynta Hawiye ee dadka Soomaalida, kuwaasi oo deegaan ku ah wadanka Soomaaliya.
## Hordhac
Beesha Silcis waxay ka tirsan tahay beelweynta Hiraab, ee laga helo deegaano badan oo ka tirsan Geeska Afrika. Intaas waxaa dheer, beesha Habargidir waxay si rasmi ah u degaan Gobolada Dhexe ee wadanka Soomaaliya.
## Shaxda Beesha

***Hawiye**
**Haba Gidir (Haber Gedir)
***Sacad
***Saleebaan
***Cayr
***Saruur
## Hawiye
Hawiye () waa beel ka mida qabiilada Soomaalida, kuwaasi oo ku dhaqan deegaano ka tirsan wadanka Soomaaliya, Itoobiya, iyo Kiinya. Sida lagu xusay taariikhda, beesha Hawiye waxay walaalo yihiin Beesha Dir iyagoo ku wada abtirsada odayga Irir Samaale. Hawiye ayaa kow ama laba kaga jira badnaanta tirada qabiilooyinka soomaalida, waxay degaan caasimada Muqdisho.

## Sidoo kale fiiri
*Beelaha Soomaalida
## Tixraac
Degoodi

**Dagoodi** (; ) waa beel ka mid ah Beelweynta Gardheere Samaale ee dadka Soomaalida, kuwaasi oo deegaan ku ah wadanka Soomaaliya, Kiinya iyo Itoobiya.
## Hordhac
Beesha **Degoodiya** waxay ka tirsan tahay beelweynta Saransoor Gardheere Samaale ee laga helo deegaano badan oo ka tirsan Geeska Afrika. Ilma Saransoor waa afar oo kala ah: Gaaljecel Saransoor, Dagoodiye Saransoor, Ciise Saransoor iyo Masarre Saransoor.

## Shaxda Beesha

*Gardheere Samaale
****Degoodiya**
** Gaaljecel
** Masarre
** Ciise

## Samaale
Samaale, waa aabaha faraca koox beelo waaweyn oo ka tirsan Soomaalida. Beelahaasi waxaa ka mid ah Dirta, Hawiyeha, Gardheere, Meyle, Ajuuraanka kuwaasi oo dhamaantood laga helo deegaano badan oo ka tirsan Geeska Afrika. Intaas waxaa dheer, beelaha Samaale waxay si rasmi ah u degaan Soomaaliya,  Itoobiya . Sidoo kale waxaa tiro fiican degan tahay gobolka NFD ee wadanka Kiinya.

## Sidoo kale fiiri
*Beelaha Soomaalida
## Tixraac