Nabi

**Nabi**

**Nabi** sidoo kale loo qoro **[[Nebi]]** (ingiriis: Prophet; carabi: ﻧﺒﻲ, "Nabiyu"; wadar الأنبیاء, loogu dhawaaqo "Al-Anbiyaa"; sidoo kale: ﺭﺳﻮﻝ, "Rasuul"; wadar ahaan: الرسل; "Ar-Rasul") waa qof karaamaysan oo Ilaahay (s.w) u soo diray dadka.
Nabi kasta waxaa loo soo diray in uu baro, u digo, isla markaana hogaamiyo bulsho dad ah. 
Tirada Nebi ee Alle u soo diray shacabka, qabiilada iyo bulshooyinka dunida aad ayay u faro badan yihiin; sidoo kale, wakhtiyada ay soo baxeen aad ayay u kala duwan tahay. 

Kitaabka Quraanka kariimka ah ee diinta Islaamka waxaa ku xusan tiro 25 Nabi iyo Rasuul kuwaasi oo ugu horeeyo aabaheen Nebi Aadam (c.s) uguna dambeeyo nabiga lagu soo khatimay anbiyada iyo rususha waa Nebi Muxamed.
Intaasi waxaa dheer, Nebiyada iyo Rusushu waxaa Alle (s.w) u soo diri jirey qoomiyado kala duwan oo deegaano kala duwan ku nool, kuwaasi oo ku fasahaadey ama ka jeestay cibaadadii iyo diintii Alle u soo diray. Marka nebiyada iyo rusushu waxay ahaayeen kuwa dadka uga diga xumaha isla markaana fara wanaaga iyo wadada toosan. 

Sida ku cad kitaabka Quraanka kariimka ee aasaaska u ah diinta Islaamka, Ilaahay sareeye wuxuu soo dejiyay afar Kitaab oo la kala siiyay afar Rasuul.
Kutubtaasi waxay kala yihiin:
* Kitaabka "Al-Furqaan" ee lagu soo dejiyay Nebi Muxamed
* Kitaabka "Injiil" ee lagu soo dejiyay Nebi Ciise
* Kitaabka "Towraad" ee loo soo diray Nebi Muuse, iyo
* Kitaabka "Sabuur" ee Ilaahay ku soo dajiyey Nebi Daa'uud."*Kitaabka "Al-Furqaan" ee lagu soo dejiyay Nebi Muxamed"
Intaasi waxaa soo raaca dhowr suxufi oo lagu soo kala dejiyay anbiyo iyo Rusul, waxaana ka mid ah:
* Suxufta Ibraahim oo lagu soo dejiyay Nebi Ibraahim.

Guud ahaan, sida ku xusan diinta Islaamka, diinta Masiixiyada, iyo tan Yuhuuda, anbiyada waxaa ugu horeeyay isla markaana aabe u ah Nabi Aadam C.S. oo ah aabaha dhamaan dadka."diinta Islaamka, diinta Masiixiyada, iyo tan Yuhuuda 
Nabiyada Alle (s.w) soo diray waxaa ugu dambeeyay Nebi Maxamed (c.s.w) oo ka soo baxay qabiilka qureeysh sanadkii 570kii taariikhda miilaadiga ah."sanadkii 570kii"

= Rasuul iyo Nabi =

Markaan tixraacno sida diinta Islaamku xustey, Nebi waa qof (labka dadka) nin ah ka soo jeeda tafiirtii Nebi Aadam (lagu daro Nabi Aadam laftiisa) kaasi oo Alle (s.w) ku soo dejiyay waxyi iyo amar lagu faraayo in uu u digo, wax-baro, isla markaana hogaamiyo reer, qabiil, bulsho, qoom, dad ama shacab asago oo tixraacaya kitaab Alle ku soo dejiyay asaga ama Rasuul ka horeeyay.
Dhinaca kale, Ras'uul waa waa qof (labka dadka) nin ah ka soo jeeda tafiirtii Nebi Aadam kaasi oo Alle (s.w) u soo dhiibay fariin, laga yaabaa in kitaab lagu soo dejiyay ama aanan wax kitaab ah loo soo dirin, si uu hogaamiyo una fahansiiyo awooda weyn ee Alle."Ras'uul waa waa qof (labka dadka) nin ah ka soo jeeda tafiirtii Nebi Aadam kaasi oo Alle"
Haddii aanu qofkaasi wadin fariin uu gaadhsiinayo dad, shacab ama bulsho ninkaasi wuxuu ahaanayaa Nebi.
Sidaasi daraadeed Rasuul kasta waa Nebi, laakiin Nebi kasta ma ahan Rasuul."Rasuul kasta waa Nebi, laakiin Nebi kasta ma ahan Rasuul." 

Waxaa jira dad badan oo Alle (s.w) soo diray kuwaasi oo ah Rasuul, Nebi ama labadaba. Tusaale ahaan, Nebi Muxamed waa Ras'uul iyo Nebi, halka Nebi Yuusuf, tusaale ahaan, yahay nabi oo kali ah. Dhinaca kale, Nebi Daa'uud wuxuu ahaa nin Rasuul iyo Nebi ah oo lagu soo dejiyay kitaabka Sabuur, halka wiilkiisa Nebi Suleymaan ahaa nebi oo kali ah.
Inta u badan Rasuushu waxaa lagu soo dejiyay kitaab ay ku xusan tahay shariicada iyo qawaaniinta bulshada lagu maamulayo, halka Nebiyadu ay dadka barayeen kitaabta lagu soo dejiyay Rasuusha ka horeeysay.

Rasuusha Alle soo diray ee ku xusan kitaabka Quraanka Al-Furqaan ee diinta Islaamka waa shan Rasuul oo kutub leh iyo sadex Rasuul oonaan aqoon u lahayn kutubta lagu soo dejiyay."sadex Rasuul oonaan aqoon u lahayn kutubta lagu soo dejiyay" Waxayna kala yihiin:

:1. Nebi Ibraahim oo lagu soo dejiyay Suxufta Ibraahim loona soo diray qoomkii ama shacabkii reer Ibraahim.
:2. Nebi Muuse oo Alle (s.w) ku soo dejiyay kitaabka Towraad isla markaana loo soo diray qoomkii reer bani Israa'iil ee wakhtigaasi ku hoos jiray boqorkii Fircoon ee maamulayay dalka Masar iyo agagaarkeeda.
:3. Nebi Daa'uud oo Ilaahay koreeyee u soo waxyooday kitaabka Sabuur si uu ugu digo isla markaan, u fahansiiyo weynida Alle, xaqa u tuso ugana reebo xumaanta, isla markaana ugu hogaamiyo wadada saxda ah ee Ilaahay faray qoomkaasi.
:4. Nebi Ciise wuxuu Rabbi (subxaanahu wa tacaalaa) ku soo dejiyay kitaabka Injiil si uu u baro cabsida Alle.
:5. Nebi Muxamed oo Alle (s.w) ku soo dejiyay kitaabka Quraanka ee lagu magacaabo Al-Furqaan. Nebi Muxamed  waa Rasuul iyo Nebi loo soo diray dhamaan shacabka, bulshooyink, qabiilada iyo dadka ku nool caalamka, taasi oo ah mid ka duwan Nebiyadii iyo Rusuushii ka horeeysay ee Alle soo diray.
:6. Rasuul kale oo aynaan aqoon iyo cilmi toona u lahayn kitaabta Alle ku soo dejiyay, waxaana ka mid ah:
::* Nebi Ismaaciil oo ah wiilka Nebi Ibraahim kaasi oo ka mid ah rasuusha Alle soo diray, in kastoo aynaan aqoon u lahayn diinta lagu soo dejiyay. Nebi Ismaaciil waa aabaha ay ka soo tafiirmeen dhamaan dadka Carabta ahi.
::* Nebi Yacquub oo asaga laftiisu ah wiilka Nebi Ibraahim kaasi oo ka mid ah rasuusha Alle soo diray, in kastoo aynaan aqoon u lahayn diinta lagu soo dejiyay. Nebi Yacquub waa aabaha ay ka soo tafiirmeen dadka Yuhuud ah.
::* Nebi Yoonis wuxuu ka mid yahay rasuusha Alle soo diray, in kastoo aynaan aqoon u lahayn diinta lagu soo dejiyay.

= Jadwalka Nabiyada Ku Xusan Quraanka =
Nebiya Ilaahay (s.w,t) ku sheegay kitaabka Quraanka kariimka ah ee lagu soo dejiayay Nebi Muxamed waa 25 Nabi kuwaasi oo kala ah:

  

Shaxda Nabiyada iyo Kutubtooda

= Qoraalo La Mid Ah =
* Diin
* Islaam
* Qu'raan
* Nabi Aadam C.S.
* Nebi Maxamed
* Nabi Ismaaciil C.S.
* Nabi Ayuub C.S.
* Nabi Muxamed (c.s.w)
* Nabi Daa'uud C.S.
* Nabi Suleymaan C.S.
* Nabi Nuux C.S.
* Nabi Idriis
* Nabi Saalax
* Nabi Shuceyb
* Nabi Yuusuf
* Nabi Muuse C.S.
* Nabi Ilyaas
* Nabi Ibraahiim C.S.
* Nabi Huud
* Nabi Ciise
* Kitaabka quduska
* Masiixiyad
* Luqmaan Alxakiim
* Sifaynta Diinta Islaamka
* Su'aallo Diini ah iyo Jawaaba hooda
* Islam

= Xigasho =
* Islām—The Way to God by Submission

* Ilaahay Ibraahim iyo Reerkiisii Buu Barakeeyay