open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dilla

**Dilla** () waa magaalo iyo degmo ka mida magaalooyinka somaliland, Dilla waxaa dagan reer maxamuud ee beesha Reer Nuur. Waxa ay kutaal Juquraafi ahaan woqooyi galbeed somaland, magaaladan waxa ay caan ku tahay xaga waxsoo saarka Waana degmo kamida shanta degmo ee uu Lahaa Gobolka Awdal 1991kii ,
                                                                    
Dilla waa magaaladii labaad ee lagu weeraro diyarad gayga somaliyeed .Dilla waa goob ku wanaagsan dalxiisaka soona jiidata indha dadka .dilla waxa ay ahan jirtay magaalo aad uwayn intii ka horaysay dagaladii sokeeye waxana dagi jiray dad ilbax oo leh   kala dambayn iyo xadarad leh.hadaba dilla waxay ka mid tahay magaloyinka uuka muuqdo diiftii iyo dagaladii sokeeye .magalada dilla waxa lo burburshay si a an lo burburin magaloyinka qaar sababo LA xidhidhay dadka daga oo ahaa dadka ugu ilbaxsan uguna kartida badan .hadaba akhriste dagmada dilla waxay ledahay tariikh aan lasoo kobi Karin 

waxa ay isku xidhaa magaalooyinka Wajaale iyo Borama sidoo kale waxa  ka baxa jidka dheer ee Taga magaalada Awbare ee Ismaamulka Soomaalida ee itoobiya jidkaasi oo ku xidha jida taga Hargaysa.waxaa dagan dilla reer maxamuud ee beesha Reer Nuur.

=Faalo=
**Dagmada Dilla** waa dagaan taarikhi ah wa deganka marka laidha bilicda ugu quruxda badan ee ku fican dalxiiska waa degan beereed oo ku yaalo gobolka awdal  ee Jamhuriyada somaliland. Dagmada Dila waxaa dagan ilaa 4,000 oo ku filiqsan dhamaan dagaanka, magaalada gaar ahaana waxa dagan 2700 oo qof. Dagmada Dila waa dagaan taarikh so jireena leh waa dhul beereed aad u balaadhan oo ay ku tiirsantahay jamhuuriyada Somaliland. reer ahaan waxa dagan dagaankan beelo ka mid ah beesha reer nuur ee samaroon gaar ahaan beesha maxamuud nuur. Waana Degmada ugu Dadka badan gobolka Awdal.

Magalada dila waxa ay caan ku noqotay markii laga furay dugsi hablo la qoro sanadkii 1958 ee noqday kii soomaaliya ugu horeeyey.
degmada Dilla waxaa ka soo jeeda aqoonyahano hal abuuryo Fanaaniin iyo qorayaal aad u fara badan, waxaana ka mida haddii aan qaarkamida soo maga caabo, Fanaankii ugu horeeyay ee afka somaliga ku heesa isagoo waliba isagu heesta samaystay .waxa kale oo xusid mudan ninkii la odhanjiray **kahiye** ninkii u horeeyay ee sameyay dawadii madax xanuunka ee somaliya ay yeelato kasi oo ay madax waynihii siyad bare ay isku qabteen ,waxa lagu qori *( made in kahiye iyo made in somaliya )* kadib waxa lagu qoray **made in somalia.**

=Qoraalo Kale=
*Borama
*Hargeysa

=Tixraac=
Moskow

**Moskow** (Af-Ruushka: *Москва́*) waa caasimada dalka Ruushka waana magaalda ugu wayn marka tirada dadka la eego.Moskow waa xaraunta Siyaasadda Dhaqaalaha Dhaqanka Gooshitaanka diinta iyo waxbarashada ee wadanka Ruushka.waana magaalda Todobaad marka la eego Liiska magaalooyinka adduunka dad ahaan magaalda moskow dadka kunooli waxa ay gaadhayaan ilaa 10,562,099 oo qof waxa ay kutaalaa duleedkqa Wabiga Moskow oo ah mandaqad katirsan qaybta Yurub ee wadanka Ruushka.waagii hore waxa ay ahyd caasimadii Midowga Sofiyet iyo Ambardooriyadii hore ee Ruushka.Moosko waa xarun dhaqaale oo aad u wayn waxa kuyaala xarumo waxbarasho iyo kuwo cilmibaadhis oo badan.

## Taariikh
Magaca moskow waxa uu kayimi wabi kuyaala duleedka magaalda Moskow.
Islii

**Islii** waa xaafad ku taalo caasimada Nayroobi ee dalka Kenya. Xaafadaan waa meel ganacsi oo aad looga ganacsado oo isku xirta qaar ka mid ah deegaanada Bariga Afrika.

Xaafadaan waxeena leedahay dukaamo waa weyn iyo kuwa yar yarba oo ganacsigooda aad u sareeya. Xaafadaan waxaa loogu magac daray "Muqdisho Yareey" sababtoo ah waxaa ku badan Soomaalida oo aad ugu ganacsato.
Cuud

**Cuud** waa wax carfaayo oo ka sameysan qoryo caato ah, waxaana lagu shidaa guryaha ama misaajidda. Cuudka waxaa aad aa looga yaqaana dhaqanka Soomaaliyeed iyo dhaqanka Carabta.
Dagaalkii Qaboobaa

**Dagaalkii qaboobaa** waxay ahayd colaad u dhaxaysey Midowgii Sofiyet iyo Mareykanka, taas oo bilaabatay taariikhdu markay ahayd 1945kii ilaa waqtigii  midowgi sofiyeti dhacay 1991. Colaadda iyo khilaafka mareykanka iyo sofiyetka waxay markii ugu horeysay dhamaatay, waqtigii la dumiyey Darbigii Barliin 1989, waxay colaaddaasu si sax u usoo idlaatay burburkii midowgi soofiyeeti
Dagaalkan waxa uu dhexeeyey labadii quwadood ee adduunka ku loollamaysay muddidii u dhaxaysay 1945-1991. Waxaa loollamayay MIdowgii Soviyetiga (xulufadii Warso) iyo NATO (ee uu Maraykanku horkacayey). sababta keenatay in dagaalkaa lagu magacaabo "dagaalkii qaboobaa" waxa aan dhicin mid kulul oo dagaalka si toos ah labada awoodood iskama horimaan. hase ahaatee marar badan ayey si dadban isaga horyimaadeen (sida Vietnam, Korea, Afghanistan)sida tusaalaha ka muuqata waxay isu adeegsadeen dadyowgii labada siyaasadood laka safnaa isla markaana xilliyadaa dabku ka shidnaa dalalkooda.
Midowga Sofiyet

**Midowgii Sofiyet** (Af-Ruush: **Союз Советских Социалистических Республик**) ama markii la soo gaabiyo **СССР** (af-Ingiriiska neh **USSR**), wuxuu ahaa dowlad ku taalay bariga Yurub iyo Aasiya gaar ahaan wadanka hadda loo yaqaano Ruushka. Wadankaan wuxuu jiray 1922dii ilaa 1991dii. Sofiyet waxee ka koobneet wadamo aad u badan isla markaas neh waxee eheed wadanka aduunka ugu weyn oo jamhuuriyad ah, waxaana looga hadli jiray luqada af ruushka iyo 14 luqadood.

## Dawladaha xubnaha ka ah
* Armania
* Azerbaijan

* Belarus
* Estoniya

* Joorjiya

* Kasakhstan

* Qargistan

* Latfiya
* Lithuaniya

* Moldofa

* Ruushka

* Tadsjikistan
* Turkmenistan
* Usbekistan

* Ukraine

## Dhaqaalaha
Tan eeg: Dhaqaalaha Midowga Soofiyeeti
Uunsi

waxaanu u baahanahay dareraha xabagta geedka maraaga (; ) magaca Saynis: *Boswellia Carterii*, waa xabag ama caano geed , qayb ka mida luubaanta ayaa la calaaliliyaa guryahana waa lagu uunsiyaa iyadoo leh caraf heer sare ah, waxaa kaloo loo adeegsadaa daawo dhaqameedka, fooxa waxaa aad loogu yaqaanaa dhaqanka Soomaaliyeed iyo kuwa carabta. Fooxa waxaa lagu shidaa Dabqaadka oo laga sameeyo dhagax khafiif ah sida digsiga cuntadda.

Fooxa  ayaa noocyo badan leh waxaana geedka fooxu soo saaraa ilaa sadex mar sanadkii, meelaha uu ka baxo geed fooxu ugu qaalisan dunida ayaa ah Somaliland , Cumaan iyo Yaman, waxaa kaloo laga hela jasiirada soqodra ee ku aadan woqooyi bari soomaaliya, ganacsi ayaa ka dhexayn jiray  soomaalida iyo faraacintii  fooxa ku salaysan, dhulkii uduga ayaa lagu magacaabi jiray dhulka soomaalida,

## Jaadadka lubaanka
waxaa kala duwan geedaha dhala luubaanta xaga jooga iyo xabagta ay soo saaraan, jaadadka geed lubaaneedka  waxaa ka mid ah

Waxaa geedahaas ugu muhiimsan Moxog (oo soo saara xabagta Beeyo)  iyo Yagcar (oo ay ka dhalato xabagta Maydi)

**MOXOR**:  waa geedka jiridiisa ay ka soo baxdo Beeyo.

### BEEYO
Beeyadu waa xabagta ka dhalata geedka Moxorka oo ka baxa meelaha banaanista ah, Moxorku wuxuu leeyahay jirid buuran oo ay ka buuxdo dheecaan (caano). Beeyada marka la soo guro waxaa lakeenaa magaalooynka, waxaana lookala saaraa afar (4) qaybood oo ah siddan.
* Casaan: oo ah miro gud guduudan. 
* Caddaan: oo ah miro cad cad 
* Qolof: oo ah jidhifta geedka 
* Shooto: oo ah haska iyo jajabka ka dhaca iyada.

**YAGCAR**: Waa geedka jiridiisa ay ka soo baxdo Maydi

### MAYDI:
Maydigu waa xabagta ka baxda geedka la yiraa Yagcar waanu kaduwan kii hore wuxuu ka baxaa dhadhaabaha waana geed dheecaan badan leh waana ka qaalisan yahay dhanka qiimaynta lacagta wxuuu leeyahay Calaal balaaran oo uu ku qabsado dhadhaabta, malaha xididdo dhulka ugu aasan. calaacashaas ayuu dhadhaabta ku qabsadaa. wuxuuna ka baxaa meelo halis ah haddii ruuxa gurayaa uu kasoo dhaco uu naftiisa halis u yahay.

Waxaa looo kala saaraa marka lasoo jadro(lasoo guro) dhawr qaybood oo ah sedan. 
* Mushaad: waa xabag dhaadheer 
* Mujarwal: waa iniini cad cad 
* Jibaan jib: waa xabag mad madaw 
* Shooto: waa haska kadaata oo ah niis oo kale. 
* Qolof : oo ah jilifta geedka.

## Taariikhda luubaanta
Luubaanta ayaa waxaa la yaqaanay miilaadiga ka hor, waxaa ku tiirsanaan jiray xadaarado hore oo qadiim ah sida xadaaradii saba iyo maciin, faraacintii, boqotooyadii beershiya (furus), ruumaanka, giriiga iyo hindiya una adeegsan jiray dhaqan diimeedyo iyo bukhuur ahaan, waxaa kaloo ka ganacsiga luubaanta ku xirnaa xadaaradii faraacinta kala dhaxaysay dhulka soomaalida gaar ahaan gobolada bari.

yurubta galbeed ayay luubaantu gaartay waqti dambe lagu qiyaaso waqtiyadii dhexe.

## Adeegsiga luubaanta
waxaa loo adeegsadaa xanjo ahaan ama bukhuur iyo uunsi, dadka qaar baa u adeegsada sixirka iyo dhaqamo diimeedyada kala duwan, waxaase ugu caansan u adeegsigeeda qaab udugsiga iyo daawo dhaqameedka,

## Tixraac
* **[https://www.jw.org/en/library/magazines/wp20150301/spices-in-the-bible/ Gifts Fit for a King (The frankincense)]**
* Frankincense
* Frankincense
Anne Frank

**Annelies Marie (Anne) Frank** 12-6-1929 Frankfurt- 31 bishii 3 1945 kaamka bergen ee Jarmalku dadka yuhuuda ah ku uruurin jiray waxaay ahayd gabadh yar oo Jarmal ah laakiin asalkeedu kasoo jeedo yuhuuda waxa ay kudhalatay magaalda Frankfurt inta badan nolosheedana waxa ay kunooleeday magaalda Amistardam ee dalka Holland waxa ay caan noqotay kadib markii ay dhimatay waayo waxa ladaabacay xusuus qorkeedii maalmihii ay gurigooda ku dhuumanayeen iyada iyo caa'iladeedu, kadib markii ciidamadii jarmalku ay qabsadeen wadanka Holland. waxa ay magalada Amistardam u guureen sanadkii 1933 kadib markii ay nasiyadu wadanka qabsatay intii jarmalku uu haystay wadanka hollnad waxa ay ku jireen guri sida ku dhacaday dhamaan yuhuudii halkaas joogtay godoominta iyo dhibata lagu hayo yuhiidii u baxsatay wadan hollnad awxa ay bilaabmatay sanadii 1940. kadib Anna iyo faamligeedu waxa ay dhuumasho rasmi ah bilaabeen sanadkii 1942 waxa ay galeen qol yar oo kadanbeeya xafiis uu aabeheed lahaa kadib labo sano waxaa dhacaday in lasoo sheegay oo halkii ay kujireen lagu ogaaday isla markaas waa laqabtay oo waxa loo mastaafuriayay mucaskara kuyaala wadanka Jarmalka kaas oo kamida kuwii dadka yuhuuda ah marka laqabto lagu hayn jiray inta aan ladilin Anna farank waxa ay dhimatay markii laqabtay 7 bilood kadib. Anna waxa ay katagatay buug laga helay halkii lagasoosaaray iyda iyo faamligeeda buugaas oo laqoaray markii danbe waxaana buugaas layidhaahdaa maalmihii gabadhii yarayd waxaana lagu qoray oo looturjay luqado aad u badan 
buugu waxa uu kahadlayay sidii ay noloshu ahayd maalmihii iyada iyo faamligeedu aya dhuumanayeen 
                                                                                                                                                                                                     
* http://www.annefrank.org
Dominika

**Dominika** waa wadanka jasiirad ah oo ku yaalo bariga badda Karabiya, Wadankaan waxoo ka koobanyahay jasiirado aad u yar yar oo aad u quxbadan.

## Taariikh
jasiiradaan waxaa soo gumeestay markeeda hore ingriiska.
waayadii hore waxaa intii ee yurubiyaanka imaanin waxaa degenaan jiray dad (Karab-indian) ah, isla markaas neh waxaa jasiirada lagu soo guray dad adooman oo afrikaan ah, si ee uga shaqeeyaan jasiirada. ajaanibta saaidka ah oo ku soo qul qushay jasiirada waxee la qabsadeen dhaqanka indianka ah. 1978ii wadanka waxoo helay xornimo.
Bada Kaariibiyaanka

**Bada Kaarabiya** waa bad ku taalo Badweynta Atlaantik. Waxee ku taalaa Bariga Meksiko iyo Bartamaha Ameerika. Badaan waxaa ku dhax yaalo jasiirado aad u badan.Badani waa farac kabaxa Badweynta Atlaantik.waxaana kuyaala dawlado badan oo jasiirado u badan
Badda Caribbean (Isbanishka: Mar Caribe, Faransiiska: Mer des Caraïbes; Dutch: Caraïbische Zee) waa badda badda Atlantik ee ku yaalla dhufaysyada Rugta Galbeedka. Waxaa ku xiran Mexico iyo Bartamaha Aasiya oo galbeed iyo koonfur galbeed, waqooyiga by Greater Antilles oo ka bilaabanaya Cuba, dhinaca bariga by Lesser Antilles, iyo koonfurta by xeebaha waqooyiga ee South America.

Meelaha oo dhan ee Badda Caribbean, jasiiradaha badan ee Hindida, iyo xeebaha ku dhow, waxaa si guud loo yaqaan Caribbean. Biyaha Caribbean waa mid ka mid ah badaha ugu weyn oo leh aag gaaraya 2,754,000 km2 (1,063,000 sq mi). [1] [2] Meelaha ugu qotomisan badda waa Cayman Trough, inta u dhaxaysa Cayman Islands iyo Jamaica, oo ah 7,686 m (25,217 ft) oo ka hooseeya heerka badda. Xeebaha Caribbean ee xeebaha waxaa ku yaala xeebaha Gacanka, Gacanka Venezuela, Gulf of Darien, Golfo de los Mosquitos, Gulf of Paria iyo Gulf of Honduras.
Badda Caribbean waxaa ku yaal geedka labaad ee ugu weyn ee adduunka, Mesoamerican Barrier Reef. Waxay soconaysaa 1000 km (620 mi) oo ku taal xeebta Mexico, Belize, Guatemala, iyo Honduras. [3]

## Wadanada Ku Yaala
Wadanada la isku yidhaahdo Kaaribiyaanka waxaa ka mid ah:

*  Bahamas
*  Kuuba
*  Jamayka
*  Haiti
*  Jamhuuriyada Domanikana
*  Buerto Riko
*  Antigua iyo Barbuda
*  Guwaadloob Fr
*  Dominika
*  Maareneek Fr
*  Saint Lucia
*  Barbados
*  gereenaada
*  Tirinidad iyo Tobago
*  Nederlaan Antiilis
*  Aruba

=Qoraalo Kale=

= Xigasho =
Bartamaha Ameerika

.

**Ameerikada dhexe** waa mandaqad ku taala laba qaaradood ee ameerika ka koobantahay dhexdooda waxa ay ku fid santahay dhanka waqooyi ilaa maksiiko dhanka koonfurna waxa ay gaadhsiisantahay ilaa kolonbiya juquraafi ahaaan waxa ay raacsantahy ameerikada waqooyi .

## Dawladaha Ameerikada dhexe

* Belise
* Costa Rica
* Banama
* nikragwa
* guwatimala
* Hunduuraas
* El Salfador
Jamhuuriyadda Kongo

**Jamhuuriyadda Kongo** waa wadan ku yaala qaarada Afrika. Wadankaan waxaa soo gumeestay gumeestihii Faransiiska, waxoona xornimada siiyay1960kii.
Wadankaan waxoo xuduud la leeyahay wadamada Gabon, Kamiruun, Jamhuuriyadda Badhtamaha afrika iyo Angola. iyo Jamhuuriyada Dimuqaraadiga Kongo

* Republic of Congo (Brazzaville)

## Xigasho
Boland

**Boland** ama **Bolska** () ama **Jamhuuriyadda Bolska** () waa wadan ku yaalo bartamaha Yurub.

Dalka jamhuuriyada Boland. Dalka Poland waxa uu kamid yahay wadamada qaarada yurub gaar ahaan kuwa dhaca badhtamaha. Dalalka la jaarka ah dalka Boland waxa kamid ah jarmalka (Jarmal, Yukrayn, Belarus, Islofaakiya, Jamhuuriyadda Tashik
U bood: gooshitaan, raadi , Ruushka (Russia) iyo Lithuaniya. Dhinca waqooyi galbeedna waxa kaga talaa bada Baltic-ga (Baltic Sea). Caasimada dalka Boland waxa layidhaa Warsaw.

## Bedka
Bedka uu ku fadhiyo dalka jamhuuriyada Boland waxa lagu qiyaasaa 120,728.35, (mayl laba jibaaran) una dhiganta 312,679.00, oo (kiiloo mitir laba jibaaran). Qiyaas ahaan baaxada dalka Boland waxa ay ku dhowdahay bedka uu ku fadhiyo gobolka ( New Mexico) ee dalka Maraykanka.
## Dadka
Dadka ku dhaqan dalka Boland waxa ay tiradoodu ka badantahay
38-milyan oo ruux, waana tirakoobkii la qaaday sanadkii 2014-ki. Sidoo kale saadaasha dadka reer Boland ee sanadka 2050-ka waxa lagu wadaa in ay hoos ugu dhici doonto 33-milyan oo ruux, taas oo ka yar tiradii 2010-kii ee dadka Boland
5-milyan oo ruux.
## Afka
Luuqada lagaga hadlo dala Boland waa luuqada maxaliga ah ee Polish-ka ama sidow luuyaqana Afka-Boland. Aqoonta: Dadka aqoonta leh ee u dhashay dalka Boland waxa ay gaadhaan boqolkiiba 99.0%.
## Diinta
diimaha ay kala haystaan dadka reer Boland waxa kamid ah diinta kiristiaanka gaar ahaan mad-habta Kaniisadda Roma ee katholiga oo ay haystaan dad gaadhaya boqolkiiba 95% oo boqolkiiba 75% ka mid ahi ay ku dhaqan yihiin dhica bari ee dalka mad-habta Orthodox iyo Protestant-ka oo lagu daray diimaha kale ee dadka tiro yari haystaan waxa dadka haystaa dhanyihiin boqolkiiba 5%. Markhaatiyaasha Yehowah boqolkiiba 0,3%.

## Cimriga
Ragga reer Boland waxa da’doodu gaadhaa 69-sano, halka dumarka Polish-ka ah ay da’doodu ka gaadho 77-sano.

## Dawladda
Dawladda dalka Boland waxa ay u shaqaysaa nidaamka jamhuuriga ah (Government Type republic).
## Lacagta
Lacagta dalka Boland wax la yidhaa zloty (Zl).
## Warshadaha
Warshadaha dalka waxa lagu farasameeyaa alaab ay kamid yihiin mashiinada dhismaha, dhuxul dhagaxda, kiimikooyinka, dhismaha maraakiibta, cunto diyaarinta, birta, quraarada, sharaabka iyo dunta.
## Beeraha
Beeraha Jamhuuriyada Boland waxa laga beeraa dalagyo ay kamid yihiin khudaarta kala duwan Qamadiga, baradhada iyo midhaha.
## Xoolaha
Dadka bolish-ka ee u dhashay Jamhuuriyada wxa ay dhaqdaan khaansiirka iyo digaaga. Dhulka la adeegsado ee dalka Boland waa boqolkiiba 47%. Khayraadka: Khayraadka dabiicia ah ee dalka waxa kamid ah macdanaha dhuxul dhagaxda, gaaska dabiiciga ah (natural gas), sulfur, copper, qalin, lead, iyo cusbada.

* Warshada dhaldhalaalka ee Oskar Schindler
* Krzeszowice
* Markhaatiyaasha Yehowah ee ku sugan Kaamka Xoogaynta Auschwitz-Birkineu

## Sido Kale fiiri
* Hungariya
* Islofaakiya

## Xogta
Jamhuuriyadda Jek

**Jamhuuriyadda Czech** (Keska) (Jeeg: **Česká republika**) waa wadan ku yaalo qaarada Yurub.
wadankaan markiisa hore wuxuu ka mid ah doladii ladhihi jiray Czechoslovakia intii eenan kala go'goin 1992dii. wadankaan waxaa la sameeyay 1 Janaayo 1993, wuxuu ka koobanyahay 2 gobol oo taariikh dheer leh Bohemiya iyo morafiya iyo gobol yar oo ladhoho Silesiya.Wadankaan waa wadan Dhax kujir ah, wuxuu xad la wadaagaa wadamada Jarmalka, Austriya,Islofaakiya iyo Boland.
W:cs:Česko
Waa waddan horumarsan oo leh heer sare, dakhliga sare dhaqaalaha suuq-geynta dhaqaalaha bulshada oo saldhig u ah adeegyada, wax-soo-saarka iyo cusboonaanta. UNDP ayaa kaalinta 14-aad kaga jirta horumarinta aadanaha ee sinnaan la'aanta ah. Jamhuuriyadda Czech waa dawlad bulsho oo leh qaab 'bulsho' Yurub ah, nidaam daryeel caafimaad oo guud iyo waxbarasho jaamacadeed oo bilaash ah. Waxay u taagan tahay waddanka 6aad ee ugu nabdana ama ugu caansan oo waa mid ka mid ah waddamada ugu caansan dunida oo dhan, inta lagu gudajirayo waxqabadka xoogga leh ee maamulka dimoqraadiga ah.

Jamhuuriyadda Czech waxaa ka mid ah dhulalka taariikhiga ah ee Bohemia, Moravia, iyo Czech Silesia. Dawladda Czech ayaa la aasaasay qarnigii 9aad ee Duchy of Bohemia oo hoos timaada Boqortooyada Great Moravian. Ka dib dhacdadii Boqortooyada ee 907, xaruntii awoodda ayaa laga soo wareejiyay Moravia ilaa Bohemia hoosteeda hoosteeda Přemyslid. Sanadkii 1002, duchy waxaa si rasmi ah loo aqoonsaday inuu yahay qayb ka mid ah Boqortooyada Quduuska ah ee Boqortooyada, waxa uu noqday Boqortooyada Bohemia 1198 oo gaadhay heerkeeda dhuleed ee ugu weynaa qarnigii 14aad. Ka sokow Bohemia lafteeda, boqorkii Bohemia wuxuu xukumay dhulka Bohemian Crown, wuxuu codkiisa ka helay doorashadii Roomaanka Quduuska ah ee Quduuska ah, Pragna wuxuu ahaa kursi sarsare oo u dhexeeyay qarniyadii 14aad iyo 17aad. Hussy Wars ee qarnigii 15aad ee ay soo rideen Dib-u-soo-celinta Bohemia, boqortooyadu waxay la kulantay xayiraad dhaqaale oo ay ku badisay shan jeer oo xidhiidh ah oo ay ku dhawaaqday hoggaamiyayaasha Kaniisadda Katooliga.

## Xubin
* Qaramada Midoobay
* Midowga Yurub

## taariikh
Ciyaaraha Gobolada 2010

**Ciyaaraha Gobolada 2010** waa Ciyaarta Kubadda Cagta ee Gobolada Dalka Soomaaliya.Ciyaartaan waxaa lagu qabtay magaalada Garoowe ee Gobolka Nugaal. Ciyaartii ugu danbeesay ee gobolada soomaaliya waxee dhacday 23sano ka hor, waxaana lagu qabtay garoonka weyn oo ku yaalo magaalada Muqdisho. Ciyaartaan waxaa ka soo qeeb galay dad aad u badan waxaana la bilaabay taariikhda marka ee eheed Diseembar 15, 2010.
## Natiijoojinka
Belise

**Belise** (Belize) wa wadan yar oo ku yaalo Bartamaha Ameerika, dhinaca Badda Karabiya.
wadankaan waxoo xuduud la leeyahay wadamada Meksiko iyo Guatemala.

* A Visit to Belize
Antigua iyo Barbuda

**Antigua iyo Barbuda** waa wadan jasiirad ah oo ku yaalo Karabiya. waxee ka koobanyihiin 2 jasiiradood. wadanka waxaa ku wareegan jasiirado kale.
Antigua iyo Barbuda waddanka Galbeedka Hindiya ee Ameerika, oo u dhaxeeya Bada Kaariibiyaanka iyo Badweynta Atlaantik. Waxay ka kooban tahay laba jasiiradood oo waawayn, Antigua iyo Barbuda, iyo dhowr jasiiradood oo yaryar (oo ay ku jiraan Great Bird, Green, Guyana, Long, Maiden iyo Jasiiradaha York iyo koonfurta sii dheer, jasiirada Redonda). Tirada dadka joogtada ah ee ku saabsan 81,800 (Tirakoobka 2011) iyo dekedda iyo magaala weynta iyo magaalada waa St. John's, Antigua.

Halkaas oo u dhow midba midka kale (Garoonka ugu muhiimsan ee Barbuda) wuxuu ka yaryahay 0.5 ° riiqda, ama 30 nautical miles, woqooyiga gegada weyn ee Antigua), Antigua iyo Barbuda waxay ku yaalliin jasiiradaha Leeward, qayb ka mid ah Lesser Antilles, qiyaastii 17 ° N of the equator. Magaca dalka waxaa bixiyay Christopher Columbus 1493 ka dib markii uu ogaaday jasiiradda, oo lagu sharfayo Virgin of La Antigua ee Cathille Cathedral. Wadanku waa naane "Land of 365 Beaches" sababtoo ah xeebaha baddan ee ku wareegsan jasiiradaha. Xukunka, luqadda, iyo dhaqanka ayaa si aad ah saameyn ugu yeeshay Boqortooyada Ingiriiska, kaas oo dowlad-madaxbannaani hore u ahayd, oo u hoggaansamay xukunkii 1-da November 1981. Waxa uu xubin ka yahay Dawlada Dhexe iyo King Charles III waa madaxa dawladda .
Barbeydos

**Barbados** waa wadan jasiirado ka sameesan oo ku yaalo Karabiya. Waa jasiirada ugu yar aduunka, laakiin dadka aad ee iskuugu dhowyihiin. Jasiiradaan waxaa degen dad gaaraayo ilaa 300,000 oo qof.

*  Barbados, West Indies
Benin

**Benin** ama **Jamhuuriyadda Benin** waa wadan ku yaalo galbeedka Afrika. Wadankaan waxoo xuduud la leeyahay wadamada Togo, Nayjeeriya, Burkina Faso iyo Nayjar. Wadankaan waxaa soo gumeestay faransiiska, waxoona xornimada siiyay 1975tii. Wadanka waxoo leeyahay xeeb dhuuban, waana meesha ee dadka badankooda ee degenyihiin.
Guyana

**Guyana** (oo lagu magacaabo / ɡaɪɑːnə / ama / ɡaɪænə /), si rasmi ah **Jamhuuriyadda Iskaashatada Guyana**, waa dawlad madaxbannaan oo ku taal waqooyiga badhtamaha Koonfurta Ameerika. Hase yeeshee, inta badan waxay ka mid tahay qayb ka mid ah gobolka Kariibiyaanka sababtoo ah xiriiro dhaqameed, taariikheed, iyo siyaasadeed oo leh dalalka kale ee Anglo Caribbean iyo Bulshada Caribbean (CARICOM). Guyana waxaa xuddun u ah Badweynta Atlantic ee waqooyiga, Brazil oo ah koonfurta iyo koonfur galbeed, Suriname ilaa bari iyo Venezuela xagga galbeedka. Iyadoo 215,000 kilomitir kilomitir (83,000 sq m), Guyana waa waddanka saddexaad ee ugu yar ee ku yaala koonfurta Ameerika ka dib Uruguay iyo Suriname.

Goobta loo yaqaano "Guyana" waxay ka kooban tahay dhul-gariir weyn oo woqooyi ka xigta Wabiga Amazon iyo bariga Wabiga Orinoko oo loo yaqaan "dhul badan oo biyo ah". Asal ahaan asal ahaan kooxo badan oo asaliga ah, Guyana waxaa degay Dutch ka hor intaanay hoos iman xukunka ingriiska qarnigii 18aad. Waxaa lagu xukumay sida Guyaniyaanka Ingiriiska, iyada oo inta badan dhaqaalaha beeraha ilaa iyo 1950-kii. Waxay heshay xorriyad ahaan 1966-kii, waxayna si rasmi ah u noqotay Jamhuuriyadda Midawga Umadda ee 1970-kii. Dhaqanka Ingiriiska ayaa ka muuqda maamulka siyaasadeed ee dalka iyo dadka kala duwan, oo ay ku jiraan Hindiya, Afrikan, Amerindian iyo kooxo kala duwan.

**Guyana** ama **Jamhuuriyadda islashaqeenta Guyana** waa wadan ku yaalo dhinaca woqooyi bari ee qaarada Koonfur Ameerika.
* Guyana
Fowdo

**Fowdo** Micno badan ee leedahay. waxee noqon kartaa 
* siyaasiin micno darro la'aan uuga baxo kulan siyaasadeed
* siyaasad aan saxneen iyo jahwareer.
* Is casilid ku aadan Dawladda jirta, ama Khilaafsan Dawladda, sida wax loo qabanaayo.
* Xukun ama Maxukumeesid
* Sameey adiga oo Dawladda kuu fasixin.
Fowdo waxaa maanta lagu soo qaadan karaa, Siyaasadda qaabka darran oo ka jirta dalka Soomaaliya.
Kab Ferde

**Kab Ferde** (Kap Verde) Cap Verde **Jamhuuriyada Kap verde** waa wadan jasiirado ah oo ku yaalo Badweynta Atlaantik, waxee galbeedka Afrika u jirtaa . Magaca "Ferde" waa af bortuqiis, micnaheeda waa "Cagaar" laakiin magaca "Kab" waxaa laga soo qaaday xeebta sinigal oo la dhoho Kab-Fert. Jasiiradaan waxaa soo gumeestay gumeestihii Bortuqiiska.
Cape Verde (/ ˌkeɪp vɜːrd /) ama Cabo Verde (/ ˌkɑːboʊ vɜːrdeɪ /, / ˌkæb- /) (Bortuqiis: Cabo Verde, oo loo yaqaan [kabu veɾdɨ]), si rasmi ah Jamhuuriyadda Cabo Verde, [9] oo ah jasiirad ku taal 10 jasiiradood oo volcanic ah oo ku yaalla bartamaha Atlantic ee bartamaha. Waxay ka kooban tahay qeyb ka mid ah macdanta Macaronesia, oo ay la socdaan Azores, Canary Islands, Madeira, iyo Xeebaha Wabiga. Waqtiga qadiimiga ah ee jasiiradahaas waxaa loo yaqaan "jasiiradaha barakaysan" ama "isfaham wanaagsan". Waxay ku taallaa 570 kilomitir (350 mi) galbeedka Cape Verde Peninsula ee galbeedka Afrika, jasiiradaha waxay daboolayaan aag isku dhafan oo ka kooban 4,000 oo kiilomitir oo isku wareeg ah (1,500 sq m).
Jasiiradda Cape Verde ayaa ahayd mid aan la degganayn illaa qarnigii 15aad, markii sahamiyeyaashii Isbaanishka ahaa ee la helay oo lagu xaday jasiiradaha, taas oo abuurtay degsiimada ugu horreysa ee Yurub ee ku yaalla gawaarida. Fikrad ahaan waxaa ku yaal ganacsiga addoonta ah ee Atlantic, jasiiradaha ayaa ku baraarugsanaa qarniyadii 16aad iyo 17aad, iyagoo soo jiitay ganacsatada, ganacsatada, iyo budhcadbadeedda. Dhamaadka addoonsiga qarnigii 19aad waxay keentay hoos u dhac dhaqaale iyo socdaal. Cape Verde ayaa si tartiib tartiib ah dib loogu soo celiyay iyada oo ah xarun ganacsi oo muhiim ah iyo waddooyinka maraakiibta maraakiibta. Iyadoo lagu darayo waaxda dibedda ee Portugal sanadkii 1951, jasiiradaha ayaa sii waday ololihii madaxbannaanida, kaas oo si nabad ah lagu gaarey 1975.
Tan iyo horraantii 1990-meeyadii, Cape Verde waxay ahayd mid dimoqraadi ah, oo ah mid ka mid ah dalalka ugu horumarsan uguna dimoqraadiga ah ee Afrika. Helitaanka kheyraadka dabiiciga ah, dhaqaalaheeda soo koraya wuxuu inta badan u adeega, iyada oo xooga saaraya dalxiiska iyo maalgashiga shisheeye. Dadweynaha ku dhow 512,000 waxay badanaaba yihiin kuwa isku dhafan Yurub, Moorish, Carabta iyo Afrikaanka, iyo inta badan Roman Catholic, oo ka tarjumaya dhaxalka maamulka Bortuqiiska. Bulshada qurba-joogta ah ee dunida oo dhan waxay ka jirtaa adduunka oo dhan, wax yar ka yar dadka deggan jasiiradaha.
Taariikh ahaan, magaca "Cape Verde" waxaa loo isticmaali jiray Ingiriisi loogu talagalay jasiiradaha iyo, tan iyo markii xorriyadda 1975, ee dalka. Sanadka 2013, dowladda Cape Verdean ayaa go'aamineysay in barta Portugal ee Cabo Verde loo isticmaali doono ujeedooyin rasmi ah, sida Qaramada Midoobay, xataa xitaa Ingiriiska. Cape Verde waa xubin ka mid ah Midowga Afrika.

## sido kale fiiri
* Afrika
## Xigasho
Bada Carbeed

**Bada Carbeed** waa magac loo bixiyay biyaha Bariga Dhexe oo ka mid ah Badweynta Hindiya. badaan waxee ka bilaabataa, Gobolka Bari ee dalka Soomaaliya ilaa Galbeedka dalka hindiya iyo wixii ka koreeyo. ogsoonoow mararka qaar Gacanka Berbera waxee ka midtahay Bada Carbeed.
## Wadamada ee Badda carbeed la daristahay
**[[Cumaan]]*.* *

* Jabuuti.* *

* Soomaaliya+(SSL).*

**[[Yemen]]*.* 

* Iiraan.*

* Afghanistan.*

* Bakistaan.*

*Hindiya Sub_Hindian Continent.:

=Qoraalo Kale=

= Xigasho =
Mareerey

**Mareerey** waa magaalo ku taalo Gobolka Jubbada Hoose, Magaaladaan waxaa dhaxmaro wabiga ween oo loo yaqaano wabiga Jubba. Waxaa degan oo is kaleh qabiil ka Malonke iyo  Galimays. Jubbadan ayaa waxa looga yaqaan soo saaritaanka sonkorta, Bariiska.
Buurdhuubo

**Burdhubo** (Soomaali: Buurdhuubo ) waa magaalo ku taal koonfurta gobolka Gedo ee Jubaland, Soomaaliya Waa xarunta degmada Buurdhuubo

## Dulmar
Buurdhuubo waxay dhacdaa webiga Jubba ee mara dooxada Jubba oo u dhaxaysa magaalooyinka Baardheere iyo Luuq . Garbahaarreey , ee xarunta gobolka Gedo, waxay 60 km (37 mi) u jirtaa degmada Buurdhuubo.

Dadka magaalada ayaa ku beera dalag beeraha ku teedsan webiga jiinka. Dadka kale waxay ku dhaqmaan hab nololeedka xoola-dhaqatada, waxay dhaqdaan geela , lo'da , riyaha iyo idaha . Ilaa horraantii 1990-aadkii, Buurdhuubo waxay sidoo kale aragtay dhaqdhaqaaqyo ganacsi oo cusub iyo kobaca dadweynaha.

Bishii Maarso 2014, ciidamada qalabka sida ee Soomaaliya oo kaashanaya guutada Itoobiya ee AMISOM ayaa magaalada ka qabsaday Al-Shabaab Weerarku wuxuu qayb ka ahaa howlgallada milateri ee ay ciidamada huwanta ah ku doonayeen inay kooxda nabad-diidka ah kaga saaraan deegaannada ay kaga harsan yihiin Koonfurta Soomaaliya ee ay gacanta ku hayaan
Sida uu sheegay ra’iisul wasaare Cabdiweli Sheekh Axmed , dowladdu waxay intaas ka dib billowday dadaallo lagu xasilinayo deegaannadii dhawaan la xoreeyay oo ay ka mid ahaayeen Xudur , Rabdhuurre iyo Waajid . Wasaaradda gaashaandhigga waxay si joogto ah u hubinaysay dadka deegaanka, waxayna siinaysay taageero saadka iyo amniga si loo gaarsiiyo gargaarka. Intaa waxaa dheer, Wasaaradda Arrimaha Gudaha ayaa loo diyaariyay inay taageerto oo ay dejiso barnaamijyo lagu caawinayo maamulka iyo amniga deegaanka. Wasiir ku xigeen iyo culimo dhowr ah ayaa sidoo kale loo diray afarta magaalo si ay u agaasimaan una kormeeraan qorshayaasha xasilinta ee dowladda federaalka
## Tirakoobka dadweynaha
Degmada ballaaran ee Buurdhuubo waxaa ku nool dad gaaraya 119,006 qof.
## Xusuusin
"Soomaaliya: Ra'iisul Wasaaraha Soomaaliya oo ka hadlay weerarrada milateri ee ka dhanka ah Al-shabaab"

"Soomaaliya: Dowladda Federaalka iyo Ciidamada AMISOM oo iska-hor-imanaya Al-shabaab"

"SOMALIA: Ra'iisul Wasaaruhu wuxuu martigeliyay kulan uu la yeeshay dublamaasiyiinta Beesha Caalamka oo ku saabsan dadaallada xasilinta"

"Gobollada, degmooyinka, iyo dadkooda: Soomaaliya 2005 (qabyo)"
Shalaanbood

'''Shalaanbood' waa deegaan  ka tirsan gobolka shabeellaha hoose Hoostagana Degmada Marka waana deegaan caanku ah wax soo saarka beeraha iyo pizza.
Miracas

**Miracas** ama **Hohob**, waa miro iskood uga baxa geedka Hohobta, ee badi ka baxa dhulka Soomaaliya, qolofka dusha markii laga  ka qaado mirahaas cas-cas ee macaan baa kuu soo baxaya.
Quraansho

**Quraansho** waa xayawaan yar oo caqli badan oo aduunkooda ku nool. quraanshada sideedaba waa maskiin, ma ku qaniineeso ma ku dhibeeso, banaanka ee guri ka sameesataa. laakiin waxaa jiro kuwo oo maskiin aheen sida 

* Wariiriga (oo ku qaniinaayo
* Qorweytaalaha (oo guryaha kaa haleenaayo ama ku qaniinaayo
* Aboorka ( oo asiga neh guryaha kaa haleynaayo ama ku qaniinaayo
* Jilaca ( oo ur ku matageesid leh ama si xun kuu qaniinaayo

„ Kaaga caajiska ahow, bal qudhaanjada u tag, Oo bal jidadkeeda u fiirso oo caqli yeelo”

** Was It Designed? How Do Ants Avoid Traffic Jams? (en)
** The Ant’s Neck

** The Carpenter Ant’s Antenna Cleaner

** The Compound Heat Shield of the Saharan Silver Ant
Guinea

**Guinea** waa wadan ku yaalo Galbeedka Afrika. Wadankaan waxoo xuduud la leeyahay wadamada Guinea-Bissau, Maali, Sinigaal, Xeebta Foolmaroodi, Sierra Leone iyo Liberia. Caasimada waxaa la dhahaa Konakri.

Guinea (/ ɡɪni / (Ku dhawaad ​​codka maqalka)), si rasmi ah Jamhuuriyadda Guinea (Faransiiska: République de Guinée), waa waddanka xeebta galbeed ee Afrika. Dalka Guinea waxaa lagu magacaabaa Guinea-Conakry, oo loo yaqaan 'Guinea' oo magaciisa la yiraahdo Guinea-Bissau iyo Equatorial Guinea. Guinea waxay leedahay qiyaastii 12.4 milyan iyo aag 245,860 kilomitir square ah (94,927 sq mi).

Guinea waa jamiir. Madaxweynuhu si toos ah ayuu u doortaa dadka, waana madaxa dawladda iyo madaxa dawladda. Golaha Qaranka ee Guinea ayaa ah hay'adda sharci-dejinta ee dalka, xubnaha xubnahana waxaa sidoo kale si toos ah loogu soo doortaa dadka. Waaxda garsoorka waxaa hoggaaminaya Maxkamadda Sare ee Guinea, maxkamadda ugu sareysa iyo kan ugu dambeeya ee rafcaanka dalka.

Dalka waxaa loo magacaabay gobolka Geeska Afrika. Guinea waa magac dhaqameed ee gobolka Afrika ee ku yaal Gacanka Guinea. Waxay u fidisaa waqooyiga iyada oo loo marayo gobollada gawaarida gawaarida uurka leh waxayna ku dhammaanayaan Sahel. Giriigga Guinea wuxuu si toos ah uga yimid erayga Portugal ee Guiné, kaasoo ka soo baxay qarnigii 15-aad ee ku saabsanaa dhulalka ku yaal Guineus, oo ah erey guud oo loogu talagalay dadka madowga ah ee Afrika ee ka hooseeya webiga Senegal, marka laga reebo 'tawny' Zenaga Berbers, oo ka sarreeya, oo loo yaqaan Azenegues ama Moors.

* An Overview of Sierra Leone and Guinea

## Galerie

File:Guinea_sat.png|atlas Guinea
File:Dame_de_Mali_Guinée.jpg|Dame de Mali
File:Chute_de_Tabouna_à_Kindia_01.jpg|Chute de Tabouna à Kindia
File:Chute_de_Saala_vue_à_360°_Labé.jpg|Chute de Saala Labé
File:Chimpanzé_de_Bossou_33.jpg|Chimpanzé de Bossou
File:Plage_de_Roume.jpg|Plage sur les Ile de Loos


## Sido kale fiiri

*Midowga Afrika
Giinya-Bisaw

**Guinea-Bissau** waa wadan ku yaalo Galbeedka Afrika. Wadankaan waxoo xuduud la leeyahay wadamada Sinigaal iyo Guinea. Magaalo madaxda wadanka waa Bissau.
Guinea-Bissau (oo ku saabsan dhawaaqa maqalka)), si rasmi ah Jamhuuriyadda Guinea-Bissau (Bortuqiis: República da Guiné-Bissau), waa gobol madaxbannaan oo ku yaal Galbeedka Afrika. Wuxuu daboolayaa 36,125 kilomitir oo isku wareeg ah (13,948 sq m) oo lagu qiyaasey dad lagu qiyaasay 1,815,698. [2]
Guinea-Bissau wuxuu ahaa qayb ka mid ah Boqortooyada Gabu, iyo qayb ka mid ah Boqortooyada Mali. Qeybo ka mid ah Boqortooyadani waxay sii jirtey illaa qarnigii 18aad, iyada oo qaar ka mid ah kuwa kale ay hoos imanayeen xukumada Bortuqiiska tan iyo qarnigii 16aad. Qarnigii 19aad, waxaa loo xiray sidii Guinea Portuguese. Markii ay madaxbannaanideen 1973-dii oo la aqoonsaday sanadkii 1974-kii, magaca caasimadda, Bissau, ayaa lagu daray magaca dalka si looga hortago wareerka Guinea (oo horay loo oran jiray Faransiiska Guinea). Guinea-Bissau wuxuu leeyahay taariikh xasilooni siyaasadeed tan iyo xorriyadda, mana jiro madaxweyne la doortay oo si guul leh u adeegay muddo shan sano ah oo buuxa.
Kaliya 14% dadku waxay ku hadlaan af-noorwijiyaal, oo loo asaasay luuqad rasmi ah iyo mid qaran. Bortuqiisku wuxuu kudhisan yahay kooroole joogta ah Crioulo, oo ah bangiga oo ku hadlaya kala badh dadweynaha (44%) iyo lambar ka weynna wuxuu ku hadlaa luqad labaad. Inta soo hartay waxa ay ku hadlaan luqado afaf ah oo Afrikaan ah. Waxaa jira diimo kala duwan oo ku yaal Guinea-Bissau oo aan diin ku lahayn aqlabiyad. Xaqiiqooyinka CIA ee dunida (2018) ayaa sheegaya in ay jiraan qiyaastii 40% Muslimiinta, 22% Masiixiyiin, 15% Haweeneyda iyo 18% aan la sheegin ama kuwa kale. Qiimaha celceliska dalka oo dhan wuxuu ka mid yahay kuwa ugu hooseeya adduunka.
Guinea-Bissau waa xubin ka mid ah Qaramada Midoobay, Ururka Midowga Afrika, Bulshada Dhaqaalaha ee Wadamada Galbeedka Afrika, Ururka Iskaashiga Islaamka, Bulshooyinka Bariga Afqanistaan, La Francophonie iyo Aagga Nabadda iyo Iskaashiga Koonfurta Atlantic, oo xubin ka ahaa hadda Ururka Midowga Yurub.
* President: José Mário Vaz (2014)
* Prime Minister: Carlos Correia (2015)
Latfiya

**Latfiya** (lv: **Latvija**) waa wadan ku yaalo Woqooyiga Yurub. Wadankaan waxoo xuduud la leeyahay wadamada Estoniya, Lithuaniya, ruushka iyo Belarus.
Dalka jamhuuriyada Latvia. Dalka Latvia waxa uu ku yaalaa waqooyiga qaarada yurub. Wadamada la jaarka ahna waxa kamid ah dalalka Ruushka, Belarus iyo Lithuania. Caasimada jamhuuriyada Latvia waxa la yidhaa Riga, waxana ay ku taalaa waqooyiga xeebta gacanka Riga (Gulf of Riga). Waqooyi galbeedna waxa kaga talaa bada loo yaqaan Baltic Sea.

## Bedka
Bedka dalka Latvia waxa lagu qiyaasaa 24,937.95 oo (mayl laba jibaaran) una dhiganta 64,589.00 oo (kiiloo mitir laba jibaaran). Bedka dalka Latvia waxa uu ka balaadhan yahay gobolka ( West Virginia) ee dalka Maraykanka.
## Dadka
Dadka ku dhaqan dalka waxa lagu sheegaa in ay gaadhaan in ka badan 2.2milyan oo ruux, waana tirakoobkii la qaaday sanadkii 2010-kii. Sanadka 2050 waxa la saadaaliyay in ay dadka reer Latvia ay hoos ugu dhici doonaan 1.7milyan oo ruux.
Afka: Luuqadaha lagaga hadlo dalka waxa kamid ah luuqada maxaliga ah ee Latvian-ka oo loogu dhawaaqo (Lettish), iyo luuqadaha Lithuanian, Russian iyo kuwo kale.
Aqoonta: Dadka reer Latvia waa dad dhaamaan tood aqoon leh sida lagu shaaciyay tirakoob lagu sameeyay dadka reer Latvia.
## Diinta
Diimaha ay aaminsanyihiina waxa kamid ah diinta kiristanka gaar ahaan mad-habta Lutheran, Roman Catholic iyo Russian Orthodox-ka.
## Cimriga
Ragga reer Latvia waxay da’doodu gaadhaa 63-sano, dumarka u dhashay Latvia waxa ay gaadhana 74-sano.
## Dawlada

Qaabka ay u shaqayso Dawladda Latvia waa nidaamka Baarlamaaniga ah (Government Type parliamentary democracy).

## Lacagta
Lacagta laga isticmaalo dalka Latvia waxa la yidhaa
Latvian waxanay u qorantaa (LVL).
## Warshadaha
Warshadaha ka jira dalka jamhuuriyada Latvia waxa lagu farsameeyaa Baabuurta, Dunta, waxa soo saarka beeraha, mashiinada, bacrimiyeyaasha (fertilizers), Raadiyaha, qalabka Korontada, iyo dawooyinka. Beeraha: Beeraha dalkana waxa ka baxa dalagyo ay kamid yihiin sonkorta, baradhada iyo khudaarta.
Xoolaha: dalka Latvia waxa laga dhaqdaa qaybo kamid ah xoola nool oo caano ahaan iyo hilib ahaanba loo dhaqdo. Dadka reer Latvia waxa ay sidoo kale dhaqdaan digaaga waxana ay lasoo baxaan kaluunka. Dhulka la isticmaalo ee dalka Latvia waxa lagu qiyaasaa boqolkiiba 27% kamid ah cabirka guud ee bedka dalka.
Khayraadka: Khayraadka dabiiciga ah ee dalka waxa kamid ah awooda biyaha loogu bedelo korontada ee (hydropower) iyo macdanaha amber, peat, caro macdanaysan iyo dolomite.

* Matxafka Kitaabka Quduuska ah ee Ernst Glück
* Hawlgalka Woqooyi
Estoniya

Estonia (Estonian: Eesti [eːsti] (ku saabsan codkan maqal)), si rasmi ah Jamhuuriyadda Estonia (Estonian: Eesti Vabariik), waa waddan madax bannaan Waqooyiga Yurub. Woqooyi waxaa ka xigta dhinaca Gacanka Finland ee ku taal Finland dhinaca galbeed ee badda Galbeedka Badda Galbeedka ee Iswiidhan galbeed, koonfurta waddanka Latvia (343 KM), iyo dhinaca bari ee Lake Peipus iyo Ruushka (338.6 km). Jasiiradda Estonia waxay ka kooban tahay dhul baaxad leh iyo 2,222 jasiiradaha badda ee Badda Galbeed, oo daboolaya guud ahaan 45,227 km2 (17,462 sq mi), biyaha 2,839 km2 (1,096 sq mi), dhul dhulka 42,388 km2 (16,366 sq mi), waxaana saameyn ku leh cimilada hawada ee qoyan. Ethnic Ethnic - waa koox qowmiyadeed oo ugu weyn dalka - waa dad finni ah.
## Xubin
* Midowga Yurub
* Qaramada Midoobay

## Daadka degaan Estonia
*  3000+
*  3000+
*  5000+
Xuduudda Estonia ayaa la degay tan iyo ugu yaraan 9000 BC. Estooniyaanka hore waxay ahaayeen qaar ka mid ah kuwii ugu dambeeyay ee Yurubta ah, waxaana lagu qaxay xilligii kacdoonkii qarnigii 13aad. Ka dib qarniyo badan oo jarmal ah, Danish, Swedish iyo xukunka Ruushka, Estoniyan waxay la kulmeen waxa loo yaqaan "awooda qaranka" 19-aad iyo qarnigii 20-aad. 24kii Febraayo 1918, madaxbannaanidu waa la dhawaaqay, kadibna waxaa loo xaqiijiyey dagaalkii dagaalkii. Ka dib markii xukunka dimoqraadiyadeed laga soo bilaabo 1918 ilaa 1934, Estonia waxay noqotay autocratic intii lagu jiray Era Silence. Intii lagu guda jiray dagaalkii labaad ee dunida, Estonia waxay la kulantay shaqooyin isdaba joog ah oo ay qabsadeen Midawga Soofiyeeti, Nazi Jarmalka, iyo Midowga Soofiyeeti, taasoo keentay in dib loo dhigo sida Estonian SSR. Ka dib markii la waayay xornimadeeda xaqiiqda ah, joogteynta joogtada ah ee waddanka Estonia waxaa ilaaliyay diblomaasiyiin iyo xukuumad dibedda. Sannadkii 1987, xukunkii nabada ee nabadgelyo ee ka soo horjeeda xukunka Soofiyeedka ayaa bilaabmay, isaga oo ku dhammaaday dib u soo celinta madaxbanaanida 20kii Agoosto 1991. Tan iyo markii dib loo soo celiyay xorriyaddiisa, Estonia waxay ahayd waddan dimoqraadi ah oo diimuqraadiyad ah oo u qaybsan shan iyo toban gobol. Magaalada caasimada ah iyo magaalada ugu weyn waa Tallinn. Iyadoo dadweynaha 1.3 milyan, ay ka mid tahay dalalka ugu yar ee ka mid ah Midowga Yurub, Eurozone, Isuduwidda Dhaqaalaha iyo Horumarinta, Aagga Schengen iyo NATO.

* Hawlgalka Woqooyi
Mareer

**Mareer** sidoo kale loo yaqaan **Cordia sinensis** waa nooc ah geedaha ubax leh oo ka mid ah qoyska Boraginaceae. noocyada geedkaan wuxuu ka baxaa laga bilaabo Koonfur Afrika , illaa Bariga Afrika, Madagaskar , Galbeedka Afrika iyo Bariga Dhexe illaa koonfurta hindiya iyo Bariga Indunisiya.
sidoo kale nooca geedkaan waxaa lagu beeray bariga Australia. miraha geedkaan waa sida xabagta oo kale wuu dhag dhagaa, waa miro la cuni karo.midabka mkraha waa oranji.

## Magacyada
magacyada luqadaha kale looga yaqaan waxaa ka mid ah 
C. sinensis (af Laatiin), Harores, Mader, Mader boor, Mader
qoowe (af Boran); Mkayukayu (af Chonyi); Madeer (af Gabra); Mderia, Mkayukayu (Giriama); Tadana (af Hausa); Salapani, Lgweita (af Ilchamus); Kithea, Muthei munini, Kithia (af Kamba); Nokirwet (af Kipsigis); Oldorko (af Maasai); Mutalya chana (af Riverine, Tana River),
Mutaa1e (af Malakote); Adomoyon (af Marakwet); Mader (af Orma); Muhale, Mhali (af Pokomo); Adomeyon, Adome (miraha kaliya) (af Pokot); Gaer, Koh, Madeer, Gayer (af Rendille); Ilgoita, Ikweite, Dorgo, Lmanturre, Lgueita, Lgweita orok, Silapani (af Samburu); Hoorocha (af Sanya); Mareer, Marer (af Soomaali); Mkamasi, Mnya mate (af Swaaxili); Adumewa, Edoma (af leaves), Adomewa (af Tugen); Edome (af Turkana); Marer (af Wardei).
## Faahfaahin

## Tixraac
Murcood

**Murcood** waa miro dhanaan ah oo ka baxa dalka [Soomaaliya]. Mirahaan waxa uu ka baxaa jidadka geesaskooda amd dhinacooda, gaar ahaan agagaarka magaalada [Jowhar dhinaca wabiga shabeele. Waagii hore waxa uu ka bixi jiray bannaanka Mogadishu, dhulka ka dambeeyay Qubuuraha Genraall Daa'uud ilaa iyo dhinac Yaaqshiid. Waxayse u badan tahay sida aan u maleynayo in uu ka baxo dalka oo dhan.
Litwaaniya

Lithuania: Lietuva: Lietuva [lʲɪɛtʊvɐ], si rasmi ah Jamhuuriyadda Lithuania (Lithuanian: Lietuvos Respublika), waa waddanka gobolka Bada Baldiiqa ee waqooyi-bari ee Yurub. Mid ka mid ah saddexda gobol ee Bada Baldiiqa, waxay ku taala xeebta koonfureed ee Badda Badda, dhinaca bariga Sweden iyo Danmark. Waxaa xuduud u leh Latvia dhanka woqooyiga, Belarus oo ah bariga iyo koonfurta, Poland iyo koonfurta, iyo Kaliningrad Oblast (Ruushka) ee koonfur galbeed. Lithuania ayaa lagu qiyaasay dad gaaraya 2.8 milyan oo qof oo ah 2017, caasimaddeeda iyo magaalada ugu weyn waa Vilnius. Magaalooyinka waaweyn ee waaweyn waa Kaunas iyo Klaipėda. Dadka Liibiya waa dad Baltiid ah. Luuqada rasmiga ah, Lithuanian, oo ay la socoto Latvian, waa mid ka mid ah laba luuqadood oo ku hadasha laanta Baltic oo ka tirsan qoyska luqadda Indo-Yurub.

Qarniyo badan, xeebaha koonfur bari ee Badda Badda waxay ku noolyihiin qabiilooyinka kala duwan ee Baltic. Sanadihii 1230aad, dhulalka Lithuania waxaa ka mid ahaa Mindaugas, King of Lithuania, iyo dawlad-kan ugu horeeyay ee Lithuanian ah, Boqortooyada Lithuania, waxaa la abuuray 6 July 12, 2003. Qarnigii 14aad, ee Yurub; Lithuania, Belarus, Ukraine, iyo qaybo ka mid ah Poland iyo Ruushku waxay ahaayeen dhulalka Grand Duchy. Iyadoo Ururka Lublin ee 1569, Lithuania iyo Poland ay sameysteen urur iskaa wax-u qabso ah oo laba-dowladeed ah, oo ah Polish-Lithuanian Commonwealth. Dawlada Commonwealth waxay sii jirtey in ka badan laba qarni, illaa iyo markii dalalka deriska ah si nidaamsan u burburay 1772 ilaa 1795, iyada oo Ruushka Boqortooyada Ruushka ay ku biiraan badi qaybaha Lithuania.

Iyadoo dagaalkii Dunida ku dhamaaday dhammaadkeeda, Sharciga Laanta ee Lithuania ayaa la saxiixay 16kii Febraayo 1918, isagoo ku dhawaaqay aasaaska Jamhuuriyadda casriga ah ee Lithuania. Dhexdhexaadinta Dagaalkii Labaad ee Adduunka, Lithuania waxaa markii ugu horreysay ay qabsadeen Midowga Soofiyeeti, ka dibna waxaa soo galay Germany Nazi. Iyadoo dagaalkii labaad ee dunida uu u dhawaa dhamaadkii iyo Jarmalku dib u gurteen, Midowga Soofiyeeti ayaa dib u furay Lithuania. 11kii Maarso 1990, sannadkii ka horreeyay burburkii rasmiga ahaa ee Midowga Soofiyeeti, Lithuania waxay noqotay dalkii ugu horreeyay ee Baltiga [12] in uu iskiis u madaxbannaanaado, taasoo keentay dib u soo celinta Dawlad madaxbannaan oo Lithuania ah ka dib 50 sano oo ka soo wareegtay qabyaaladda.

Lithuania waa xubin ka mid ah Midowga Yurub, Golaha Yurub, xubin buuxda oo ka mid ah lacagta euro, Heshiiska Schengen, OECD iyo NATO. Sidoo kale xubin ka mid ah Bankiga Maalgashiga Nordic, iyo qayb ka mid ah wadashaqeynta Nordic-Balttic ee wadamada Waqooyiga Yurub. Heerka Horumarinta Aadanaha ee Qaramada 

 

* Hawlgalka Woqooyi
* Candhuufta Curonian

* A Paradise Reclaimed From the Desert
Koonfur Suudaan

**Koonfur Suudaan** ama **Jamhuuriyada Koonfurta Suudaan** waa dal ku yaal bariga afrika waxaana caasimada u ah Jubba waxeey xad la wadaagtaa Suudaan oo ka xigta woqooyiga, Itoobiya oo ka xigta bariga, Yugandha, Kenya oo ay ka xigaan koonfurta, iyo Jamhuuriyadda Bartamaha Afrika oo ka xigta galbeedka. Koonfurta suudaan waxey mar ka mid ahaan jirtay dalka Suudaan, waxayna kala go'idooda u sabab noqotay 2dii dagaal ee Suudaan, waa markii ee Koonfurta Suudaan noqotay gobol ka madax banaan. Shacabka reer Koonfur Suudaan waxaa afti laga qaaday 9 Janaayo ilaa 23 Janaayo 2011, waxayna 98,83% doorteen in ay go'aan. Taariikhda markay ehayd 9kii Febaraayo 2011, Koonfurta Suudaan waxay ka mid noqotay Qaramada Midoobay, sidaas darteed waxay noqotay wadanka 193aad ee caalamka ama wadanka 54aad ee Qaarada Afrika.

## Taariikh
Ma jirto taariikh horay looga qoray Koonfurta Suudaan, laakiinse waxaa jirto hadalo afka laga soo dhahay, oo ah in Koonfurta Suudaan markeeda hore ee wada degenaan jireen dad reer baadiya ah, intii aysan imaanin qoomiyadaha Dinka iyo Nuer sanadihii 800. Taariikhda marka ay eheed 1822kii Woqooyiga Suudaan waxaa qabsaday Cusmaaniyiinta Masar, Koonfurta Suudaan way madax banaaneed, laakiin 1899kii ayaa Ingiriiska iyo Masaarida qabsadeen dhamaan woqooyiga iyo koonfurtaba. Sanado yar ka hor intii ay Suudaan ka madaxbanaaneed Ingiriiska, wuxuu Koonfurta Suudaan iyo Woqooyiga Suudaan ula dhaqmi jiray gobolo kala go'an, sababo la xiriiro cabsi laga qabay cuduro. Gobolada waxay xornimadooda heleen 1956kii. Intii aysan madaxbanaanidooda si rasmi ahaan u helin 1955kii, Koonfurta Suudaan iyo Woqooyiga Suudaan waxaa dhexmaray dagaalo oo ay Koonfurta Suudaan ku diidayso in ay hoostagto caasimada Khartuum, dagaaladaas waxay noqdeen kuwa aad u xun oo xukumada Khartuum ku layneeso shacabka Koonfurta Suudaan.

## Gobolada
Koonfurta Suudaan waxa ay ka koobantahay 10 gobol. 

## Tixraacyada
Shambay

**Shambay** waa Yaanyuur oo ku nool duurka. yaanyuurtaan wee ka duwantahay kuwa kale ee masaakiinta, waxeena leedahay indho waaweeyn oo wareegan. Shambayga yaanyuuraha kale oo dilaa, laakiin dadka woo ka ordaa. Shambayga waa bahal la xanaaneen karin, dadka oo xagtaa.
Kab town

**Kab Town** ama **Cape town** (keb Town) waa caasimada labaad ee dalka Koonfur Afrika. Magaaladaan waxaa degan dad gaaraayo ilaa 3.5 miliyan oo qof. magaalada Cape town waxaa abaabulay gumeestihii holandeeska taariikhda marka ee eheed 1652.

Kab town iyo Pretoria waxay ka mid ahayd magaalooyinka martigeliyay Koobka Adduunka ee FIFA 2010 ee koobka aduunka
Ciyaartii finalka ahayd ee **[[Isbania]]** ka oo haysata koobka Yurub ayaa markii saddexaad ee finalka ku soo baxday 1-0 ku garaacday Holland oo waqtigii dheeriga ahaa ee lagu daray ay ku guulaysteen koobkoodii ugu horeeyay ee aduunka.!!`
.

## Ugaarsiga…“Ganacsatada Soomaaliyeed”
Magaaladaan waa magaalada ugu xun aduunka marka la fiiriyo dhinaca tuugada ama mooryaanta. Cape town waa meesha kaliya ee aduunka oo lagu soo raasado ganacsatada soomaaliyeed.Magaaladaan dad badan oo ganacsato Soomaaliyeed aa lagu dilaa ayaga oo waxba sameenin, dadka la soo ugaarsado waa Soomaalida kaliya ayada oo halkaas ee joogaan qoomiyado kale Suudaan badan oo wadankaas ka ganacsato. tuugada so raasato waa madowga Koonfur Afrika oo diidan in ee shacabka soomaaliyeed ka furtaan ganacsi dalkooda, siyaasiinta Koonfur Afrika neh maka hadlaan. Wadanka Koonfur Afrika waa meesha ugu cusuriga badan caalamka, waana meesha ugu tuugada badan…!!’

“صيد الطيور التجار الصوماليون وغيرهم الكثير..!!'؟'..”
Simbaabwi

**Simbaabwi**, **Zimbabwe** ama ***Jamhuuriyadda Simbaabwi*** (wacitaanka aan rasmiga ahayn: *Simbabwe*, *Simbabwi*) waa wadan ku yaalo Koonfurta Afrika. wadankaan waxoo xuduud la leeyahay wadamada Musanbiig, Koonfur Afrika iyo Botswana. Wadankaan waxaa soo gumeestay gumeestihii Ingriiska, waxaana markiisa hore la dhihi jiray koonfurrodesiya, waxoona xornimada ka helay 1965ti, waqtigaas waxaa xukunka sii haayay nin cadaan oo beeroleey ah, waxaana ladhihi jiray Ian Smith, waxoona asal ahaan ka soo jeeday ingriiska. xukunkiisa waxoo dhamaaday taariikhda marka ee eheed 1980kii, waa markii wadanka lagu aqoonsaday magaca simbaabwi, waxaana isla markaas xukunka qaaday madaxweynaha hadda ka ah simbaabwe waa bannaan. Ninkaan cunsuri oo ku yahay cadaanka ku noolaa dalka simbaabwi, waqtiga oo madaxtinimada qaaday cadaanka woo ka yaraaday wadanka simbaabwi.

=Wax aan macquul ahayn=

### Sawir

### Gobollada

=Tixraacyo=
Guumees

**Guumees** waa shimbir indho waaween leh, sida shambayga oo kale, shimbirtaan waxee cuntaa dooliga ama masaska, waxeena ku nooshahay geedaha korkooda. Guumeeska dadka woo ka nixiyaa, waxoo leeyahay cod laga cabsanaayo. Waxay dad badan aaminsanyihiin inuu guumeysku yahay qumay ama asbax waxayna somalidu tiraah guriguu kusoo dago geeri ayaa kusoo fool leh.

* “The Most Beautiful Forest Dweller”
São Paulo (Gobol)

**São Paulo** waa gobol ka mid ah Gobolada dalka Baraasiil. Gobolkaan caasimadiisa waxaa la dhahaa São Paulo.