open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Geledi

Geledi waa beel aad u fac weyn oo hadda ka mid ah isbahaysiga laysu  yiraahdo Digil iyo Mirifle.

Geledi sida ku xusan taariikhda sugan ee qadiimiga ah waxay ahayd boqortooyo awood leh oo jirtay qarniyo badan ka talin jirtay qaybo badan oo ka mid ah koonfurta iyo bartamaha soomaaliya.

Geledi waa boqotooyo Soomaaliyeed oo Talin jirtay geeska afrika Dabayaqadii Qarnigii !7aad ilaa iyo bilowgii Qarnigii 19aad. Waxaana xukunka heystay goobroon. Saldanada Geledi waxaa aasaasay Suldaan Ibraahim Adeer kadib markuu ka guuleystay dowladii ajuuraan, waxuuna dhisay qasrigii goobroon. Saldanadu waxey gaartay heerki ugu sareysay xilliyadii Suldaan Yuusuf Maxmuud markuu kaguuleystay jameecadii baardheere, iyo xiligii Suldaan Axmed Yuusuf.

## Taariikhda

Bartamihii qarnigii 19aad Saldanadda Geledi waxey gaartay heerki ugu sareysay kadib markey hantiyeen ganacsigii iyo siyaasaddii dhulka Banaadir iyo inta u dhexeysay labada wabi juba iyo shabeele waxaana u suura gashay in ay canshuur ka qaadaan Safarada, iyagoo ka faa’ideysanaya jidadka geediga safarrada ay maraan kuwaas oo xiriirinayey magaalooyinka xeebaha ku yaal iyo miyiga fog oo dhamaantood ku kulmi jiray magaalada Afgooye.

## Asalka Geledi
Geledi asal ahaan waxay ku abtirsadaan reer Cumar diini oo reer shaam ahaa, wuxuu ahaa cumar diini wadaad oo faafiya diinta wuxuuna markii ugu horreysay ku soo degay magaalada Harar dalka itoobiya kadibna wuxuu u soo guuray soomaaliya isagoo diinta faafinaya dabadeedna degay gobolkan shabeellaha hoose halkaas oo ku tarmay.

Waxa uu dhalay odayga cumar diini laba wiil oo la kala yiraahdo:

**1. Qarsin**

**2. Daab**
Al-Faatixa

**Suurada Al-Faatixa** 

**Al-Faatixa** **[[Suuratul Al-Faatixa]]** (ingiriis: Al-Fatiha; carabi: ﺳﻮﺭﺓﺍﻟﻔﺎﺗﺤﺔ; loogu dhawaaqo Sūrat al-Fātiḥah) waa suurada kowaad ee Quraanka kariimka ah ee diinta Islaamka kaasi oo Alle (s.w.t) ku soo dejiyay Nebi Muxamed (n.n.k.h). 

Suuradani Al-Faatixa oo macnaheedu yahay *fur-furid*, *fur-furasho* iyo *bilaabid* ayaa waxay ka kooban tahay todoba aayadood kuwaasi oo sharaxaya "mahadnaqa Alle", "naxariista Alle", cibaadada iyo ka cabsashada Ilaahay. Suurada al-Faatixa qof kasta oo muslim ah oo salaada tukada waxaa ku waajib ah inuu akhriyo suuradan 5ta jeer ee gudashada salaadaha faralka ah. Sida uu wariyey asxaabiga Cabdillahi ibnu Cabbaas iyo kuwo kaleba suurada Al-Faatixa waa mid Makki ah, taasi macnaheedu waa waxay Nebi Muxamed (n.n.k,h) ku soo degtay asagoo jooga magaalada Makkah.

* Islām​—The Way to God by Submission

= Xigasho =
Kitaab

:*Yaan lagu khaldin *'Buug**.''
**Kitaab**



**Kitaab** **Kutub''' (ingiriis: book, kitab; carabi: ﮐﺘﺎﺏ, "kitaab"; wadar: ﮐﺘﺏ, loogu dhawaaqo "kutub"; Giriig: κιτάπι, loogu dhawaaqo: "kitabi"; Kiswahili: kitabu; af-Hindi, af-Faarsi, Urdu, Af-Turki: "kitap"; Hebrew: מך, "kethav") waa erey af-Carabi ah oo macnaheedu tahay "buug"."Giriig: κιτάπι, loogu dhawaaqo: "kitabi"; Kiswahili: kitabu; af-Hindi, af-Faarsi, Urdu, Af-Turki: "kitap"; Hebrew: מך, "kethav"
Intaasi waxaa dheer ereyga "kitaab" waxaa loo isticmaalaa in lagu qeexo kutubta afarta ah iyo suxufiga Ilaahay (s.w) ku soo dejiyay ama u soo waxyooday Rasuusha iyo Nebiyada. Sidoo kale, marka la soo qaado ereyga Al-Kitaab waxaa loola dan leeyahay ama la sheegayaa oo loo adeegsadaa kitaabka Quraanka ah ee saldhiga u ah diinta Islaamka."Quraanka ah ee saldhiga u ah diinta Islaamka" 

Isku soo wada duuboo kutubta Alle (s.w) ku soo dejiyay Anbiyada iyo Rusuusha waa afar kitaab iyo dhowr suxufi. 
Sida ku cad kitaabka Quraanka kariimka ee aasaaska u ah diinta Islaamka, Ilaahay sareeye wuxuu soo dejiyay afar Kitaab oo la kala siiyay afar Rasuul.
Kutubtaasi waxay kala yihiin:
* Kitaabka "Al-Furqaan" ee lagu soo dejiyay Nebi Muxamed
* Kitaabka "Injiil" ee lagu soo dejiyay Nebi Ciise
* Kitaabka "Towraad" ee loo soo diray Nebi Muuse, iyo
* Kitaabka "Sabuur" ee Ilaahay ku soo dajiyey Nebi Daa'uud."*Kitaabka "Al-Furqaan" ee lagu soo dejiyay Nebi Muxamed"
Intaasi waxaa soo raaca dhowr suxufi oo lagu soo kala dejiyay anbiyo iyo Rusul, waxaana ka mid ah:
* Suxufta Ibraahim oo lagu soo dejiyay Nebi Ibraahim.

= Jadwalka Nabiyada iyo Rusuusha Kutubta lagu soo dejiyay =

Sida ku cad kitaabka Quraanka kariimka ah ee Alle u soo waxyooday Nebi Muxamed waxaa jira tiro badan oo nabiyo iyo rasuul ah oo Ilaahay (koreeye) ku soo dejiyay kutub.nabiyo iyo rasuul ah oo Ilaahay (koreeye) ku soo dejiyay kutub Kuwaasi waxaa ugu horeeyay Nabi Ibraahim oo Alle u soo diray qoraalada Suxufi Ibraahim, waxaana ugu dambeeyay kitaabka Al-Furqaan ee Alle u soo waxyooday Nebi Muxamed."Nabi Ibraahim oo Alle u soo diray qoraalada Suxufi Ibraahim"
Intaasi marka laga yimaado waxaa jira tiro kale oo nebiyo iyo rasuul ah oo Rabbi u soo diray kutub, laakiin inagu aqoon uma lihin kuwaasi, waxaana tusaale inoo ah: Nebi Ismaaciil, Nebi Yacquub iyo Nebi Yoonis oo dhamaantood leh kutub aynaan cilmi u lahayn."Nebi Ismaaciil, Nebi Yacquub iyo Nebi Yoonis"

Isku soo wada duuboo, kutubta ku xusan kitaabka Quraanka kariimka ah waa afar kitaab iyo labo suxufi kuwaasi oo kala ah:

= Qoraalo La Mid Ah =
* Diin
* Islaam
* Qu'raan
* Nabi Aadam C.S.
* Nebi Maxamed
* Nabi Ismaaciil C.S.
* Nabi Ayuub C.S.
* Nabi Muxamed (c.s.w)
* Nabi Daa'uud C.S.
* Nabi Suleymaan C.S.
* Nabi Nuux C.S.
* Nabi Idriis
* Nabi Saalax
* Nabi Shuceyb
* Nabi Yuusuf
* Nabi Muuse C.S.
* Nabi Ilyaas
* Nabi Ibraahiim C.S.
* Nabi Huud
* Nabi Ciise
* Kitaabka quduska
* Masiixiyad
* Luqmaan Alxakiim
* Sifaynta Diinta Islaamka
* Su'aallo Diini ah iyo Jawaaba hooda
* Islam

= Xigasho =

* Islām—The Way to God by Submission
Rabi' al-thani

**Rabi' al-thani** waa bisha Afaraad ee Sano dayax ama Hijriyad 
waxaa loogu magac daray **Rabi' al-thani** gu.
Magaca Muuse

::*Kani waa maqaal ku saabsan magaca Muuse ee raga loo bixiyo. Haku khaldin [[Nebi Muuse]].*

**[[Muuse]]** **[[Muusa]]** (ingiriis: Moses; Musa; carabi: ﻣﻮﺳﻰ, Mūsā, loogu dhawaaqo: "Muusa", sidoo kale: Moše, "Mose"; Luuqada Tiberiyaanka: Mōšéh; loogu dhawaaqo: "Moose" ama "Moseh"; Hebrew: מֹשֶׁה, loogu dhawaaqo "Mosheh"; Hebrewga Cusub: Moshe, loogu dhawaaqo "Mooshe"; Af-Faarsi: ܐܫܘܡ, Moushe, loogu dhawaaqo: "Muushe")"ingiriis: Moses; Musa; carabi: ﻣﻮﺳﻰ, Mūsā, loogu dhawaaqo: "Muusa", sidoo kale: Moše, "Mose"; Luuqada Tiberiyaanka: Mōšéh; loogu dhawaaqo: "Moose" ama "Moseh"; Hebrew: מֹשֶׁה, loogu dhawaaqo "Mosheh"; Hebrewga Cusub: Moshe, loogu dhawaaqo "Mooshe"; Af-Faarsi: ܐܫܘܡ, Moushe, loogu

= Jadwalka Magacyada =
:Sharaxaad badan iyo faahfaahin magacyada, fadlan fiiri Jadwalka Magacyada.

Magacyada dadka Soomaalida ah iyo kuwa dadka Islaamka ahi aad ayay u badan yihiin, boqolka magac ee ugu muhiimsan isla markaana loogu isticmaalka badan yahay waxaa ka mid ah:

= Qoraalo La Mid Ah =
* Ayuub
* Aadam
* Axmed
* Aamina
* Aadan
* Abu Baker
* Aasiya
* Abiib
* Cali
* Canab
* Ciise
* Cumar
* Cabdi
** Cabdi Raxmaan
** Cabdi Raxiim
** Cabdi Qani
** Cabdi Rasaaq
** Cabdi Maalik
* Caynaan
* Daa'uud
* Dudub
* Geedi
* Foosiya
* Faarax
* Khadar
* Khadra
* Ibraahim
* Ismaaciil
* Ilyaas
* Iqbaal
* Idil
* Idiris
* Hibo
* Hodan
* Huud
* Luul
* Maxamed
* Muxumed
* Maxamuud
* Maryam
* Maslax
* Mowliid
* Raage
* Samatar
* Muuse
* Nuux
* Safiya
* Saynab
* Siraad
* Sacaada
* Suleekha
* Sacdiya
* Saalax
* Shuceyb
* Suleymaan
* Yuusuf
* Yaxye
* Yacquub
* Yoonis
* Xareed
* Xuseen
* Xasan
* Warfaa
* Waaberi

= Xigasho =
Luul Maxamed

**Luul Maxamed**

**Luul Maxamed Faarax** waa hooyo Soomaaliyeed oo degan magaalada Borama ee gobolka Awdal, maamul-goboleedka Soomaaliland ee wadanka Soomaaliya.
Abyoone

**Tirooyinka Abyoone** waa tirooyin ay suutowdo in loo qori karo iyadoon la adeegsan Jajab ama hakad tobanaale, waxayna noqonaysaa **urur tirooyin abyoone** -taasoo ka dhigan Hormo urur ka tirsan urur tiro maangal ah - laga soo bilaabo Tiro tirsiimo (1, 2, 3, ..) iyo Eber iyo tirooyinka taban ee ku beegan tirooyinka tirsiimaha (-1, -2, -3, ..), waa in ay ahaadaan ururta tirooyinka abyoone Urur makoobane waxayna la mid yihiin urur tirooyin tirsiimaha, sida caadiga ah waxaa loo suntaa xarafka **Z**.

Kuwaan soo socdana waa wax ka mkid ah aas aaska gaarka ah ee isugeynta iyo isku dhufada abyoone kasta *a*, *b* iyo *c*.
Malaku Jibriil

**Jibriil** ama **Jabraa'iil** waa adeege **Alle** u gaar ah  Alle uu ka abuuray nuur la soo daga waxyiga amarka alle ku soo dajiya nabiyada alle. Jibriil afka cibraaniga (afka yuhuuda) waxaa laga wadaa jabri waa nin iil na waa allaah marka waxay noqonaysaa ninkii alle lahaa sida Bukhaariga warinaayo in jibri iyo miiki iyo israafi laga wado cabdi ill na laga wado alle markaa noqonaya cubudullaahi.

**Jibriil jannada ayuu sarreeyaa**. Malaa'igta keliya ee quduuska ah - marka laga reebo Mikaa'iil - oo magaceedu Kitaabka ku jiro. Shan boqol oo sanadood kaddib sii sheegiddii Daanyeel, Jibriil malaaʼigtii Ilaahay baa u muuqday Maryan gabadh bikrad ah oo ahayd dhashii Boqor Daaʼuud. Jibriil baa Maryan ku yiri: “Nabad, adigoo nimcaysan, Rabbiga ayaa kula jira.” 

* Jibriil Maryan buu ku yiri Masiixa bay ummuli doontaa
Adoon

::*Kani waa maqaal ku saabsan adoon-ka, adoonsiga iyo wixii la hal maala. Qoraal kan ka duwan fiiri [[Gumeysi]]*

**Adoon**, **[[Adoonsi]]** (; ) waa qof nool oo xoriyada ka qaadeen qof ama tiro dad ka awood badan, kuwaasi oo u isticmaalaya sida ay ayagu ku qanacsan yihiin. Adoonsi waxaa lagu sharaxaa "Marka qof loo isticmaalo in lagu shaqeeysto ayadoo wax faa'iido ah ugu jirin qofka la adoonsanayo; sidoo kale waa qof loola dhaqmayo sida wax la leeyahay oo kale, kaasi oo la iibin karo, la iibsan karo, la calaamadaysan karo, la xoogi karo, xataa la dili karo."

Dadku waxay adoon noqon jireen marka la qafaasho, ama dagaal lagaga awood bato, la iibsado, ama adoon dhasho. Adoonsiga noocaasi ahaa wuxuu caan ka ahaa aduunyada qarniyo badan oo gaadhaya ilaa horaantii ilbaxnimada aadamaha goortaasi oo qabiilada isdagaala is gumeysan jireen ama bulshooyinka laga awooda badan yahay la gumeysan jirey. Adoonsigii ugu dambeeyay wuxu ahaa 2007dii wadanka Mauritania kaasi oo la xoreeyay dagaal iyo dacwad badan ka dib.

Dunida maanta waa laga mamnuucay in qof la adoonsado, dhamaan sharciyada wadanada caalamku midaasi ayay ka siman yihiin. Laakiin waxaa jira nooc kale oo lagu dhaqmo maanta. Waloow uu yahay qeyb ka mid ah adoonsiga; ayaa hadii qof lagu khasbo inuu shaqeeyo asagoon ka bixi karin heshiiska ama aan wax ka bedeli karin ayaa lagu magacaabaa *Adoonsiga Casriga ah*. Waxaa iyadna ka mid ah adoonsiga casriga ah: *Caruurta Askarta ah*, *dad lagu leeyahay amaah badan* kuwaasi oo lagu shaqeeysto maadaama aanay bixin karin lacagtaasi, *[[ilmo]] la xaday* oo lagu adeegto ilaa dhimashada (ama gabdhaha loo isticmaalo galmo), *tahriibinta dadka*, *guurka khasabka ah* iyo noocyo kale oo badan oo wadanada dunida sadexaad ku dhaqmaan intooda badan.

Sida ay ku soo warameen ururada xuquuqda aadamaha (human rights organizations) maanta waxaa dunida jira ilaa 36 milyan dad ah oo adoonsi ku nool, kuwaasi oo lagu heeysto meelo kala duwan oo dunida ah.

= Xigasho =
Xadiis

**Xadiis** () waa hadalkii iyo qowlkii Nebi Muxamed kaasi ooy ururiyeen isla markaana qoreen asxaabtu.

= Xigasho =

* Islām—The Way to God by Submission

islamway.com
Buurta Xira

**Buurta Xira**

**Buurta Xira** (ingiriis: Mount Hira; carabi: ﺣﺮﺍﺀ, Ḥirāʾ, "Xira") sidoo kale **[[Godka Xira]]** (ingiriis: Cave of Hira; carabi: ﻏﺎﺭ ﺣﺮﺍﺀ, "Ġār Ḥirāʾ", "Qaar Xira", "Godka Xira") waa god u jira 2 mayl (3.2 km) magaalada Makka ee deegaanka Xijaas dhulka Carabiya (maanta ah wadanka ) kaasi oo Nebi Muxamed ku cibaadaysan jiray, isla markaana markii ugu horeeysay uu malag Jibriil waxyiga ugu keenay nabiga.
Dhererka godka Xira waa 3.7 mitir baladhkiisuna waa 1.6 mitir 

= Xigasho =

* Islām—The Way to God by Submission
Amina bint Wahb

**Aamina bint Wahb** (ingiriis: Amina bint Wahb; carabi: ﺁﻣﻨﺔ ﺑﻨﺖﻭﻫﺐ, "ʼĀminah bint Wahb" "Amina bint Wahb") ku dhalatey magaalada Makka, Xijaas ee dhulka Carabiya markuu wakhtigu ahaa 549 C.D taasi oo u dhiganta 83/84 sano ka hor Hijrada, waa hooyada Nabi Muxamad scw waxeyna ka dhalatay qabiilka reer banii zuhra ee ka midka ah beel-waynta reer Quraysheed ee deegaanka ku ah magaalada Makka ee deegaanka Xijaas dhulka Carabiya (maanta ah wadanka ). 
Markeey taariikhdu ahayd Luulyo, 570 C.D - Janaayo, 571 C.D Aamina waxaa guursaday Cabdillahi ibn Cabdi al Mudalib oo ay u dhashay wiil nool Nebi Muxamed ku abtirsado.

Aamina waxay dhimatey markeey taariikhdu ahayd 577 C.D (taasi oo u dhiganta Dulhijja -46 Hijrad ka hor). Waxaa lagu aasay Al-Abwa, ee magaalada Madina Munawwara, ee dalka Sacuudi Carabiya."Darun-Nabiya, ee magaalada Madina Munawwara, ee dalka Sacuudi Carabiya"

= Xigasho =
Cabdillahi ibn Cabdi al Mudalib

**Cabdillahi ibn Cabdi al Mudalib aabaha rasuulka scw** 

**Cabdillahi ibn Cabdi al Mudalib** (ingiriis: Abd Allah ibn Abd al Muttalib; carabi: ﻋﺒﺪﺍﻟﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ ﺍﻟﻤﻄﻠﺐ, "Cabdillahi ibn Cabdi al Mudalib") ku dhashay magaalada Makka, Xijaas ee dhulka Carabiya markuu wakhtigu ahaa 545 C.D taasi oo u dhiganta 79/78 sano ka hor Hijrada, waa nin ka dhashay qabiilka reer banu Haashim ee ka midka ah beel-waynta reer Quraysheed ee deegaanka ku ah magaalada Makka ee deegaanka Xijaas dhulka Carabiya (maanta ah wadanka ). Markeey taariikhdu ahayd Luulyo, 570 C.D - Janaayo, 571 C.D Cabdulaahi wuxuu guursaday Āmina bint Wahb oo u dhashay wiil nool Nebi Muxamed ku abtirsado.

## Dhimashadiis
Cabdulahi ibn Cabdul Mudalib wuxuu dhintey asagoo da'diisu tahay 25 jir markeey taariikhdu ahayd Janaayo 571 C.D (taasi oo u dhiganta Dulhijja -53 Hijrad ka hor). Waxaa lagu aasay Darun-Nabiya, ee magaalada Madina Munawwara, ee dalka Sacuudi Carabiya."Darun-Nabiya, ee magaalada Madina Munawwara, ee dalka Sacuudi Carabiya"

= Xigasho =
* Islām​—The Way to God by Submission
Mowliidka Nebiga

::*Haku khaldin [[Magaca Mawliid]].*

 
**Mawliidtu Nebi**, **[[Dhalashada Nebiga]]** (; **Mawlid**; ; “**Dhalashaddii Nebiga**”; sidoo kale loo yaqaano: ﻣﻴﻼﺩ, mīīlāād, **"Miilaad"**) waa dhalashaddii nebiga iyo rasuulka diinta Islaamka ah ee Nebi Muxamed taasi oo ku beegan bisha sadexaad ee kalandarka Islaamka **Rabiical awal**."ingiriis: birth of the prophet, **Mawlid**; carabi: ﻣﻮﻟﺪ ﺍﻟﻨﺒﻲ, "
mawlidu nabbiyu" “**Dhalashaddii Nebiga**”; sidoo kale loo yaqaano: ﻣﻴﻼﺩ, mīīlāād, **"Miilaad"**" 
Nebi Muxamed Naxariis iyo Nabadgelyo Korkiisa Ha Ahaatoee wuxuu dhashay markey taariikhdu ahayd 570kii C.D (taasi oo u dhiganta 54 Hijrad ka hor)."Nebi Muxamed Naxariis iyo Nabadgelyo Korkiisa Ha Ahaato" 

Dadka muslimiinta ahi meel kasta ooy joogaan bisha Rabiical awal waxay xusaan dhalashada nebiga si ay u xasuustaan shafeecada nabiga."Dadka muslimiinta ahi meel kasta ooy joogaan bisha Rabiical awal waxay xusaan dhalashada nebiga"

= Xigasho =
* Islām—The Way to God by Submission

* Ilaahay Ibraahim iyo Reerkiisii Buu Barakeeyay
Banuu Haashim

**Banu Haashim**

**Banu Haashim** (ingiriis: Banu Hashim; carabi: ﺑﻨﻮ ﻫﺎﺷﻢ,"BanuHaashim") waa qabiil ka mid ah beel-waynta reer Quraysheed ee deegaanka ku ah magaalada Makka ee deegaanka Xijaas dhulka Carabiya (maanta ah wadanka ) kuwaasi oo Nebi Muxamed ku abtirsado.

= Xigasho =

* Islām—The Way to God by Submission
Aamina

**Aamina**
:Sharaxaad badan iyo faahfaahin magacyada, fadlan fiiri Jadwalka Magacyada.

**Aamina**, **Aamino** (ingiriis: Amina; carabi: ﺁﻣﻨﺔ, **Aaminatu**, "ʼĀminah", “Aaminah”; Faransiis: Amena) waa magac asal ahaan af-Carabi ah oo macnihiisu tahay “la aaminey” iyo “la fahemey”.

Aamina waxaa loo bixiyaa dhediga iyo dumarka dadka.

* Aamiin

= Dadka Caanka ah ee Magacan =
* Amina bint Wahb oo ahayd Nebi Muxamed hooyadii.
* Amina, gabadh uu dhalay boqorka Nigeriya.
* Amiina, aqoonyahanad reer Iceland ah.
* Amina Annabi, heesaa reer Faransiiska ah.
* Amina Rizk, atariisho Masaariyad ah.
* Amina Tyler, siyaasiyad u dhalatay Tuunisiya.
* Amina Wadud,
saynisyahan Ameerikaan ah.

= Jadwalka Magacyada =
:Sharaxaad badan iyo faahfaahin magacyada, fadlan fiiri Jadwalka Magacyada.

Magacyada dadka Soomaalida ah iyo kuwa dadka Islaamka ahi aad ayay u badan yihiin, boqolka magac ee ugu muhiimsan isla markaana loogu isticmaalka badan yahay waxaa ka mid ah:

= Qoraalo La Mid Ah =
* Ayuub
* Aadam
* Axmed
* Aamina
* Aadan
* Abu Baker
* Aasiya
* Abiib
* Cali
* Canab
* Ciise
* Cumar
* Cabdi
** Cabdi Raxmaan
** Cabdi Raxiim
** Cabdi Qani
** Cabdi Rasaaq
** Cabdi Maalik
* Caynaan
* Daa'uud
* Dudub
* Geedi
* Foosiya
* Faarax
* Khadar
* Khadra
* Ibraahim
* Ismaaciil
* Ilyaas
* Iqbaal
* Idil
* Idiris
* Hibo
* Hodan
* Huud
* Luul
* Maxamed
* Muxumed
* Maxamuud
* Maryam
* Maslax
* Mowliid
* Raage
* Samatar
* Muuse
* Nuux
* Safiya
* Saynab
* Siraad
* Sacaada
* Suleekha
* Sacdiya
* Saalax
* Shuceyb
* Suleymaan
* Yuusuf
* Yaxye
* Yacquub
* Yoonis
* Xareed
* Xuseen
* Xasan
* Warfaa
* Waaberi

= Xigasho =

* Islām—The Way to God by Submission
Maxamed

**Maxamed**, **Muxamed**, **Maxamad**, **[[Muxumed]]**, **[[Maxamuud]]** (ingiriis: Muhammad, Muhammed; carabi: ﻣﺤﻤﺪ, **Muxamed**, "Maxamed"; Faransiis: Mahmed, "Maxamed") waa magac af-Carabi ah oo macnihiisu yahay **amaanan**, **la amaanay**"ingiriis: Muhammad, Muhammed; carabi: ﻣﺤﻤﺪ, **Muxamed**, "Maxamed"; Faransiis: Mahmed, "Maxamed"" kaasi oo af-Ingiriis lagu dhaho Muhammad."waa magac af-Carabi ah oo macnihiisu yahay **amaanan**"
Magacan waxaa iska leh nebiga iyo rasuulka diinta Islaamka ee Nebi Muxamed Naxariis iyo Nabadgelyo Korkiisa Ha Ahaato.
Magaca Maxamed waxaa loo bixiyaa labka dadka."Maxamed waxaa loo bixiyaa labka dadka"
Sanadkii 2000 cilmibaadhis la sameeyay waxaa lagu ogaaday in Magaca Maxamed yahay magaca ugu badan ee dadka ku nool dunidu isticmaalaan taasi oo la sheegay in tiro dad oo ka badan 150 milyan lagu magacaabo Maxamed."Sanadkii 2000 cilmibaadhis Magaca Muxamed waa kan ugu badan ee dadku isticmaalaan.. tiro dad 150 milyan lagu magacaabo Maxamed.

= Luuqadaha Kale =
Magaca Maxamed waxaa lagu isticmaalaa dunida oo dhan waloow qoraalka iyo ku dhawaaqistu kala duwan tahay.
Dadka Talyaaniga waxaa magacan loo qoraa **Mahometus** taasi oo ka timid ereyga *Maometto* oo la mid ah Muxamed; halka wadanka Giriiga looga yaqaano **Μωάμεθ** taasi oo loogu dhawaaqo "Moameth". 
Dhinaca kale, dadka Kaatalaanka iyo wadanka Isbayn waxaa la dhahaa **Mahoma**, laakiin dadka Burtuqiiska ahi waxay magaca u qoraan **Maomé**. Sidoo kale, dadka Gaalishiyaanku waxay yidhaahdaan **Mamede** oo la mid ah Muxumed. Intaasi waxaa dheer dalka Boland magaca Maxamed waa **Mahomet**; halka wadanka Ruushka uu ka yahay **Мухаммад** taasi oo loogu dhawaaqo *Mukhammad*. Sidoo kale qeybo ka mid ah Ruushka bari waxay u qoraan magacani **Магомед** oo dhawaaqeedu noqonayo "Magomed". 
Isku soo wada duuboo dadka Soomaalida ahi waxay u yaqaanaan **Maxamed**.
Wadanka Sinigaal iyo dalal kale oo galbeedka Afrika ahi waxay ugu yeedhaan siyaabo kala duwan ooy ugu badan tahay **Mamadou**. Dadka reer Kazakh, magaca Muxamed waxay dhahaan **Мұхаммед** oo loogu dhawaaqo "Mukhammed".

Ugu dambeyn dhulka Shiinaha waxaa magaca Muxamed loo qoraa sidani 穆罕默德 (Mùhǎnmòdé).

= Dadka Caanka ah ee Magacan =
* Nebi Muxamed nebiga diinta Islaamka.
* Maxamed Siyaad Bare, madaxweynihii hore ee Dawladda Soomaaliya.
* Maxamed Ibraahim Cigaal madaxweynihii hore ee Dawladda Somaliland.
* Maxamad Aziz, siyaasi u dhashay wadanka Malaysiya.
* Mohamad Bazzi, qoraa reer Lubnaan ah.
* Maxamad Elzahabi, hogaamiyaha milatariga wadanka Lubnaan.
* Maxamad Nor Ismail, 
* Maxamad Kasebi, filimsameeye reer Iiraan ah.
* Maxamad Abdul Tayyab, saynisyahan Hindiya u dhashay.
* Maxamad Zbida, ciyaartooy Suuriya u dhashay.

= Jadwalka Magacyada =
:Sharaxaad badan iyo faahfaahin magacyada, fadlan fiiri Jadwalka Magacyada.

Magacyada dadka Soomaalida ah iyo kuwa dadka Islaamka ahi aad ayay u badan yihiin, boqolka magac ee ugu muhiimsan isla markaana loogu isticmaalka badan yahay waxaa ka mid ah:

= Qoraalo La Mid Ah =

= Xigasho =
Sahra Axmed

**Sahra Axmed Jaamac** (dhimatay 2018), kuna magac dheeraa **Sahra Axmed**, waxay ahayd fannaanad Soomaaliyeed oo caan ah.

*

*

## Taariikh nololeedka
Sahra AhmedJaamac waxa ay ku dhalatay kuna kortay magaalada Burao, iyada iyo qoyskeeda ayey u guureen Ceerigaabo, kadibna waxa ay ku soo laabatay Hargeysa oo ay ku noolayd ilaa ay ka geeriyootay.  Jaanis ay wax ku barato oo ay iskool ku aaddo may helin.

Sahra Ahmed Jaamac waxa ay fanka si rasmi ah ugu biirtay sannadkii 1969-kii, waxa ay yaraanteedii ku soo korodhay jacaylka fanka iyada oo ka qaybqaadanaysay durbaanka Soomaalida. Waxay tan iyo markii ay ku soo biirtay fanka ku soo bandhigtay hanjabaado badan waxayna soo jiidatay taageerayaal badan.

Sahra Ahmed Jaamac dagaaladii sokeeye ka dib dalka kamay bixin, nolosheedana waxa ay ku qaadatay dagaaladii Hargeysa, iyada oo la tacaalaysay sidii ay u korsan lahayd carruurteeda oo hadda badankoodu reer leeyihiin. Waxa ay sidoo kale kala shaqeysay Laanqeyrta Cas intii uu dagaalku socday caawinta barakacayaasha (IDPs) iyo kor u qaadista wacyiga baahida is-caawinta.

### Geerida
April 4, 2018, geerida Jaamac ayaa lagu dhawaaqay, sababta dhimashada lama shaacin laakiin waxay u badan tahay sababo caafimaad. Jaamac waxa ay ku soo beegantay Hargeysa, waana hooyo haysata 9 carruur ah, 5 hablood iyo 4 wiil.

## Tix
Cabdi Tahliil

::*Sharaxaad badan iyo faahfaahin [[fanaan]]iinta, fiiri [[Fanaaniinta Soomaaliya]].*

**Maxamed Cabdi Warsame** (; ) ku magacdheeraa **[[Tahliil]]**, waa fanaan Soomaaliyeed oo aad looga yaqaanno gayiga Soomaalida, kuna caan baxay magaca **Cod Wanaagsane** sababtoo ah wuxuu ka mid yahay kuwa ugu sareeya fanaaniinta codka fiican dhammaan fanaaniinta ku heesa af-Soomaaliga."fanaan Soomaaliyeed oo aad looga yaqaanno gayiga Soomaalida"

Tahliil heesihiisa aad ayaa loo jeceyahay waana mid ka mid ah fannaaniinta qiimaha mugga weyn ku dhex leh umadda Soomaaliyeed. Fanaanka Maxamed Cabdi Warsame wuxuu uu ku dhashay gobolada dhexe ee Soomaaliya sanadkii 1953dii taariikhda Miilaadiga."Tahliil wuxuu uu ku dhashay gobolada dhexe sanadkii 1953dii taariikhda Miilaadiga"

cabdi tahaliil warsamew waxa uu iminka ku xanuun sanayaa magaalada muqdisho.

= Heesaha Fanaanka =

Fanaanka Maxamed Cabdi Warsame wuxuu leeyahay tiro badan oo heeso ah, kuwaasi oo iskugu jira wadani, jacayl, guubaabin, dhiirigelin, haasaawe, amaan, duco, wacyi, wargelin iyo wax-sheeg."Tahliil waxuu leeyahay tiro badan oo heeso ah, kuwaasi oo iskugu jira wadani, jacayl, guubaabin, dhiirigelin, haasaawe"

Fanaanku waxuu ka tirsanaa Hobolada Waaberi ee hogaanka u ahaa fanka iyo suugaanta Soomaaliyeed."Hobolada Waaberi ee hogaanka u ahaa fanka iyo suugaanta Soomaaliyeed"

Fanaankani wuxuu heeso badan la qaaday hobolo dumar oo badan, kuwaasi ooy ka mid yihiin fanaanada Xaliimo Khaliif Magool, Hibo Maxamed Hodoon (Hibo Nuura), Maandeeq, Saynab Cige iyo kuwo kale oo badan. 
Si kastaba ha ahaatee, heesaha Tahliil aad ayay u badan yihiin, kuwa ugu caansan waxaa ka mid ah:

* Albumka Onkod

* Heesta Onkod

* Heesta Hoowlahaadii

* Heesta Waayaha

* Heesta Gobanimodoon: waxay si talantaali ah u wada qaadaan fanaanada Hibo Nuura

* Heesta Casar

* Heesta Sida Faras Bulaalo

* Heesta Jacayl Aayatiin Leh 

* Heesta Maxaan Xabadeed Ku Nacay (shirkii Djibouti)

Heesaha fanaankan waxaad ka dhageesan kartaa websitekan Halkan Riix.

= Fanaaniinta Soomaaliyeed =

Fannaaniinta Soomaaliyeed ee caanka ah aad bay u badan yihiin rag iyo dumarba; haddaynnu dhawr ka xusno fannaaniintii hore ee waaweynaa waxa ka mid ah kuwa ku xusan jadwalka hoose.

fanaaniinta hobolada waaaberi dhaman intoda dhimatay allaha u raxmado iyo inta xanuunsan sida Cabdi tahliil warsame
maxamed mooga ma'aha madaadalaha waaberi. khaqiiq ahaan muu ahayn xubin hobaladii waaberi. wuxuu kaqayb qaatay laba riwaayadood oo kaliya oo ay kooxuhu matalayeen. xogtan aad usoo xaqiiji kana saar magaca qaldan ee ah madaalaha funka waxaad kubadashaa aabihii ama adeerkii fanka.

.

= Xigasho =
Quljeed

Isuduwe: 10.090991, 43.009147

**Quljeed** waa Degmo ma ka mida degmooyinka Gobolka Awdal. Waxayna degmadda Boorama ee caasimadda Gobolka Awdal u jirtaa masaafad dhan 30km dhinaca W/Galbeed. QUNJEED 
## Tilmaan
Quljeed waa magaalo dhulbeereedka ku caan ah dalagyada ka soo baxana waxaa ka mid ah hadhuudhka , arabikhida Galley , cambaha , tamaandhada , qaji ama Basbaas , i.w.m . quljeed waxa kale eey caan ku tahay xaga xoolaha iyo dhuldaaqsimo Aad u balaaran . Quljeed waxa kale oo ay magaalooyinka Waawayn u dirtaa caanaha iyo qudaarta kala duwan . Quljeed waxa dhexmara dariiq isku xira magaaloyinka Jabuuti iyo Boorama   .  Quljeed waxa ay xad la leedahay Itoobiya dhenka galbeedka.

 quljeed waxaa ka dashay dadka ugu dhaqan fiican oo ui ka mid yahay xuseen cali saban oo ku nanaysdheer (daabad) ilahay ha u naxaristo.
Quljeed Waxa ku taala Buur u jeeda dhanka Qiblada ee salaada loo tukado ama maka. Sidaa darteed ayaa magaca loogu bixiyey Qiblo-u jeed(Quljeed). Quljeed Waxay leedahay Taariikh Facweyn oo Ah in Ay Tahay Degmadii Ugu horeysay Ee yeelata Gobolka Awdal oo dhan Goob wax barasho Wakhtigii Ingriiska.
Reer xuseen Axmed

Lelkase reer Axmed: reer Cilmi Axmed ,reer Maxamed madoobe , reer Maxamed yare,reer Cumar Axmed , reer xuseen Axmed , reer muse Axmed ,reer Ibrahim Axmed , reer Cisman Axmed .
Vizija

**Vizija** waa koox reer Makedoniya dhagax weyn aasaasay bishii November 2011 ee Skopje, Makedoniya .

## Xubnaha
* Marko Dzambazoski
* Marko Gapo 
* Liljana Jankova
* Sinisa Gjorgjevic 

## Heeso
* "Glasot na mojata dusha"
* "Paga Mrak"
* "Psihopat"
* "Iluzija"
* "Zivej"

## Tixraacyada
Kuwayd

Mohamed Shiine Abdullah waxuu ku dhashtay muqdisho.
Sanad kii 2001. Mohamed wuxuu soo maray nolol ka duwan.
Barkhad Cabdi

**Barkhad Cabdi** (; dhashay 10 Aprial 1985), waxa uu ku dhashay Magaalada Muqdisho ee caasimada Soomaaliya, waa atoore ka qeyb qaatay Filimkii Captain Phillips ee soo baxay 2013 dii, waxaana uu ku guuleystay abaalmarino badan oo ay ka mid yihiin Best Actor in a Supporting Role at the Academy Awards iyo BAFTA.
Abdi ayaa markii ugu horeysay sameeyay filimkiisii ​​2013-kii Captain Phillips. Wuxuu ciyaaray markabka afduubka iyo hoggaamiyaha budhcad-badeedka Abduwali Muuse. [6] [7] Waxaa la tuuray ka dib raadinta adduunka oo dhan kaalinta hogaanka ah. Cabdi iyo saddex kale oo ka mid ah jilayaasha kale ayaa markii dambe loo doortay in ka badan 700 oo ka mid ah wicitaankii 2011 ee Minneapolis. Sida laga soo xigtay Agaasimaha Ganacsiga, afarta xul ayaa loo doortay sababtoo ah waxay ahaayeen "kuwa la doortay, oo ah kooxdii la subkay oo soo xaday." [8] Waxa la siiyay kaliya $ 65,000 muuqaalkiisa muuqaalka filimka wuxuuna dib ugu soo laabtay dukaanka walaalkiis ka dib. [9]

Hawshiisa, Cabdi waxaa loo magacaabay Abaalmarinta Abaalmarinta Abaalmarinta Abaalmarinta Abaalmarinta Abaalmarinta Wanaagsan, Abaalmarinta Abaalmarinta Abaalmarinta Abaalmarinta Wanaagsan iyo Abaalmarinta Abaalmarinta Dahabka ah. Wuxuu ku guuleystay abaalmarinta BAFTA ee loogu talagalay Actarka Taageerada Wanaagsan [10] Khibradda Cabdi ee Captain Phillips wuxuu ahaa kii ugu horreeyay ee warshadda filimka. [11] Waxa la siiyay $ 65,000 doorkiisa filimka. [12] Ka dib markii la soo gabagabeeyay, ayuu ku soo noqday inuu ka shaqeeyo dukaanka walaalkiis. [13]

Bishii Janaayo 2014, Abdi wuxuu akhriyay qoraallada telefishanka. [14] Waxa uu door ka ciyaaray dhacdadii koobaad ee Hawaii Five-0, isagoo ciyaaray dagaalyahankii hore ee Roko Makoni. [15] Sannad ka dib, wuxuu bilaabay inuu ka shaqeeyo filimada majaajilada ee Trainwreck, inkastoo uusan muuqan filimka la dhammeeyey. [16] Waxa kale oo uu ka muuqday sawirada "Eye in the Sky 2015", isagoo ciyaaraya Jama Faarax; oo wuxuu ka soo muuqday Brothers Grimsby. [17] Sannadkii 2016-ka Cabdi Cabdi wuxuu ciyaaray doorka hogaanka ah ee A Stray, oo ah filim madaxbannaan oo uu hogaamiyo Musa Syeed oo lagu aasaasay bulshada Soomaalida Minneapolis. [18]

Cabdi wuxuu ka noqday doorka Captain Phillips ee filimka 2017-ka, Burcad-badeedda Soomaaliya, oo ciyaaraya wakiilka maxaliga ah ee dawladda iyo turjumaanka dowladda Soomaaliya ee Jay Bahadur. Cabdi wuxuu isku-duwaha wareysiyada u dhaxeeya hoggaamiyeyaasha burcad-badeedda iyo Bahadur, kuwaas oo diiwaan-galinaya dhiirigelinta budhcad-badeednimada ee Soomaaliya toddobaadyadii ugu dambeeyay ee lagu sii daayay Merseyside Alabama. [19]

Bishii Oktoobar 2017, Abdi wuxuu ku ciyaaray Denis Villeneuve's Blade Runner 2049, doorka yar ee aqoonyahanka. Waxa uu hal goob kula wadaagay Ryan Gosling, isaga oo siinaya macluumaad ku saabsan halka uu tagayo. [20]

Cabdi wuxuu amar ku siiyay filim, Ciyaala Xashi, iyo sidoo kale dhowr fiidiyoow oo muusikada ah [2]
## link Dibadda

* Barkhad Cabdi - Internet Movie Database
Sow Bawlo

::*Kani waa maqaal ku saabsan [[Sao Paulo|magaalada Sao Paulo]]. Qoraal ka hadlaya gobolka fiiri [[Gobolka Sow Bawlo|Sow Bawlo]].*
::*Magaalo la magac ah fiiri [[Saint Paul|Saynt Bawl]] ee [[Maraykanka]].*

**Sow Bawlo**, **[[Saw Bawlo]]** (; Bortaqiis: São Paulo /ˌsaʊ ˈpaʊloʊ/) waa magaalada ugu dadka badan wadanka Barasiil ee Koonfurta Ameerika, magaalada ugu wayn dhamaan deegaanada koonfurta dhulbadhaha, iyo mida 11aad ee ugu balaadhan iyo dadka badan ee dunida.

Sidoo kale, magaaladan Saw Bowlo waa caasimada iyo magaalo madaxda Sow Bawlo, oo ah deegaanka ugu dadka badan wadanka Baraasiil. 
Magaaladani waa xarun ganacsi, waxbarasho, diin, madadaalo iyo bar-tilmaameed dalxiise.

Saw Bowlo waxa tiraba labo jeer lagu qabtey koobka Ciyaaraha Kubada Cagta sanadadii kala ahaa 1950kii iyo 2014ka.

## Taariikhda Magaalada

**São Paulo** waa magaalo ku taalo dalka Barasiil. Magaaladaan waxaa degan dad gaaraayo ilaa (11,037,593 qof). Sidoo kale waa caasimada Gobolka São Paulo. Magaaladaan waxee ka midtahay magaalooyinka ugu weyn aduunka.
Assisi

KALE adiintii Yemen ka timi Saldanadii Cadal, Saldanadii Warsangeli. Dhammaadkii qarnigii sagaal-iyo-tobnaad waxaa Ingriiska iyo Talyaanigu soo galeen dhulalka xeebaha ah ee Soomaaliya halkaasoo ay ka asaaseen Dhulka Biritishka ee Soomaaliya iyo Dhulka Talyaaniga ee Soomaaliya[5] oo loo kala baxshay dhulalkii ay qabsadeen. Dhaqdhaqaaqyadii ka soo horjeeday qabsashada gumeysiga waxaa ka mid ahaa Diiriye Guure oo afar jeer jebiyey Ingiriiska, haseyeeshee waxaa boqortooyadii Diiriye Guure jabtay 1920 markii Ingiriisku u adeegsaday diyaaradaha dagaalka, taasoo Soomaaliya ka dhigaysa waddankii ugu horreeyey ee Afrikaan ah oo loo adeegsado diyaaro dagaal. Jabkii garaadtooyada Diiriye Guuure ka dib, Talyaanigu wuxuu si buuxda ula wareegay qaybtii uu Soomaaliya ka gumeystay 1927, halkaas oo ay haysteen illaa 1941 ka dibna waxaa kala wareegay maamulkii millateriga ee Biritishka. Woqooyiga Soomaaliya wuxuu ku sii nagaaday ilaalada Biritishka halka Koonfurtuna ay sugeysey madaxbannaani. 1 Luulyo 1960kii waxaa fadhi baarlamaan oo uu gudoominayey Mudane Xaaji Bashiir Ismaaciil Yuusuf lagu ansaxiyey midnimadii Soomaaliya, waxaana labadii gobol ee Woqooyi iyo Koonfur ku midoobeen magaca Jamhuuriyadda Soomaaliya, waxaana xukunka qabtay dawlad shibil ah oo Madaxweyne ku-meel gaar ah loogu doortay Mudane Aaden Cabdulle Cismaan.[6] 1969 waxaa afgenbi millateri xukunka kula wareegay Maxamed Siyaad Barre wuxuuna asaasay Jamhuuriyadda Dimuqraadiga Soomaaliya. Dawladdii Siyaad Barre waxay burburtay 1991, waxaana qarxay dagaal sokeeye.

Tan iyo 1991, ma jirin dawlad dhexe wada hanatay maamulka dalka inkastoo ay jireen dhowr iskuday oo lagu doonayey in lagu mideeyo dalka, haseyeeshee fashilmay[7]. gobolda waqooyi waxaa ka jira maamul goboleedka somaliland oo kamid ah soomaaliya walow ay ku doodaan iny ka goeen Soomaaliya inteeda kale[8] Gobollada woqooyibari waxaa ka jira Dawlad-goboleedka Puntland oo sheegtay
Dawlad goboleed

**Dawlad-goboleed** (; ) waa gobollo dal ka tirsan isla markaana leh xukkun hoosaad kuna dhisan qaabka ah in ay degmooyinka ka kala yimaadaan ergooyin ka kooban siyaasiin iyo odayaal dhaqameedyo ayaa waxay magacaabayaan ergo 100 qof ah waxay dooranayaan 4 qof oo ka socda degmada una gudbaya heer gobol.

## Faallo
Degmooyinka iskugu yimid heerka gobol ayaa waxay la macaamilayaan gobol kale haddii uu ku qanco in ay isku biiraan.

Waxaa jira Soomaaliya in la yiri waa dawlad federaal ah qaabkaasna kuma salaysna waxayna ku salaysanyihiin qaab ay doonayaan dalalka diriska iyo qabiillo gaar ah.

Soomaaliya waxaa ka jira isqabqabsi farabadan iyo faragalin dalalka deriska, waxaa dhismayaasha maamulada gacan saar la leeyihiin dalalka kala ah Itoobiya iyo Kiinya, maamulada hadda dhisan waxaa ka mid ah Somaliland waloow ay sheegato in ay Soomaaliya kala noqotay madax bannaanideedii waxayna kacan saar dhow la leedahay Itoobiya, sidoo kale waxaa jira Puntland oo iyana gacan saar la leh Itoobiya waxayna ahaayeen maamullo hore u dhisnaa inta aan la shaacin Soomaaliya in ay noqotay dawlad federaal ah.

Waxaa jira iyana kuwa ay dabada ka riixayaan Itoobiya iyo Kiinya kuwaasoo ku yaala koofurta Soomaaliya waxaana ka mid ah **Maamulka kumeel gaarka ah ee Jubba** oo ay Kiinya soo aasaastay, waxaa la sameeyey maamul kale oo isna lagu lagu fogaynayo Jubba, kaasoo loogu magac daray **Koonfur galbeed Soomaaliya** kaasoo ah lix gobol isla markaana ay qorshaheeda leedahay Itoobiya iyadoo uga gol leh in ONLF aysan fusad u helin hanashada maamulka Jubba ay wado dawladda Kiinya.

Dawladda Soomaaliya, iyaduna waxaa cuuryaamiyey in ay wax ka qabato kala boodka qabiilada iyo faragelinta dalalka deriska ah, wasiirka arrimaha gudaha Cabdullaahi Goodax Barre ayaa kasoo horjeeda dhammaan qaab dhismeedka maamul goboleedyada ayna ogayn dawladda dhexe .

## Sidoo kale fiiri

## Tixraac

## Xigasho
Oday

**Oday** si guud waa duq waxaana loola jeedaa ninka marka uu **Da**' noqdo ayaa oday lagu magacaabaa.

waxaa kale oo oday loogu yeeraa qofka caaqilka ah ee dadku ay jecelyihiin iyadoo aan da'da laga fiirin.

oday waxaa kaloo la yiraahdaa qofka meel masuulka ka ah.

## Sii fiiri
*waayeeltooyo
Jumada al-awwal

**Jumada al-awwal** (, mararka qaar loogu dhawaaqo **', ; **', ) waa bisha shanaad ee Kalandarka Hijriga. Bishani waxay ku dhamaataa 29 ama 30 maalmood.

## Hordhac

Bisha Jumadul Awal waa bisha shanaad ee maalintiriska Hijriga ah.
Sidoo kale, bishan waxaa loogu magac daray **Jumada al-awwal** biyaha oo barafooba. 

## Wakhtiga
Sida caadiga ah, bilaha sanadka Hijriga ah waxay la bilaabmaan dhalashada (soo bixitaanka) dayaxa, waxayna inta ugu badan 11 ilaa 13 maalmood ka gaaban yihiin Kalandarka Miilaadiga ee la shaqeeya qoraxda.

Hoos waxaad ku arkaysaa waa qiyaasta wakhtiga ay bilaamayso iyo dhamaanayso bishani (qiyaastani waxaa laga soo xigtay Maalintiriska Umm Al-Qura ee Sacuudi Carabiya):

## Kalandarka Hijriga
Kalandarka Islaamka waa maalintiriska (Kalandarka) bulshada Islaamka kaasi oo loo yaqaano **[[Hijri]]**. Si la mid ah kaalandarka Miilaadiga ah, sanadka Hijriga ah waa labo iyo toban bilood kuwaasi oo leh 354 ama 355 maalmood (cisho).

Kalandarka Hijriga ah waxaa laga isticmaalaa wadamo badan oo Islaam ah, waxaana dadka Muslimka ah ku xisaabshaan isla markaana kala socdaan bilaabida bisha barakaysan ee Ramadaan, soo gudashada waajibaadka Xajka, iyo Ciidaha.

## Bilaha Hijriga

Afar ka mid ah bilaha Hijriga waxaa loo yaqaana kuwo barakaysan, sababtoo ah waa billo aad muhiim ugu ah taariikhda Islaamka. Afartaasi bilood waa: Rajab (bisha 7aad), iyo sadex bilood oo ku xiga Dū al-Qa‘dah (bisha 11aad), Dul al-Ḥijjah (bisha 12aad) iyo Muxarram (bisha 1aad). 

## Sidoo Kale Fiiri
* Maalintiris 
* bilaha
* Todobaadyada iyo 
* Maalmaha
* Kalandar
* Kalandarka Hijriga
* Kalandarka Miilaadiga
* Bil
* Bilaha Islaamka

## Tixraac
Sanca

Sana'a (Arabic: صنعاء Ṣan'ā 'ayaa lagu qeexay [sˤɑnʕaːʔ], soomaali carabi: [sˤɑnʕɑ], ayaa sidoo kale ku magacawday Sanaa ama Sana, waa magaalo weyn oo ku yaalla Yemen iyo bartamaha gobolka Sana'a. Magaaladu maaha qayb ka mid ah Gobollada, laakiin waxay ka kooban tahay degmo maamuleed oo gooni ah "Amanat Al-Asemah". Sida ku cad Dastuurka Yemen, Sana'a waa caasimadda dalka, [1] inkasta oo kursiga caalamiga ah ee la aqoonsan yahay uu u soo guuray Aden ka dib markii uu dhacay kacdoonkii 21-kii September. Aadan ayaa lagu dhawaaqay inuu yahay caasimad ku meel gaar ah oo uu madaxweyne Abdrabbah Mansuur Hadi bishii Maarso 2015 ku dhawaaqay. [2]
Sana'a waa mid ka mid ah magaalooyinka ugu da 'weyn ee ku nool adduunka. Marka sare loo qaado 2,300 mitir (7,500 ft), sidoo kale waa mid ka mid ah magaalooyinka ugu waaweyn caasimadda. Sana'a waxay leedahay qiyaastii 3,937,500 (2012), taasoo ka dhigaysa magaalada ugu weyn ee Yaman.
The Old City of Sana'a, oo ah UNESCO World Heritage site, waxay leedahay dabeecad dhisme oo kala duwan, oo sida ugu badan lagu muujiyay dhismayaasheeda badan oo lagu qurxiyo qaababka joometeriga. Dagaalkii dhacay sanadkii la soo dhaafay, bambooyin ayaa ku dhacay goobo UNESCO ah [3] [4] Halkan waxaa ku yaal Masjidka Al Saleh, oo ah kan ugu weyn magaalada.
**Sanca** (; ) waa caasimada wadanka Yemen.

## Warka

* https://www.japantimes.co.jp/tag/yemen/
* https://www.japantimes.co.jp/tag/houthis/

## Cimilada

## Tixraacyada
Al Mukalla

**Al Mukalla** ( **) waa magaalo ku Yemen.
Mukalla (Carabi: Mohkall Al Mukallā) waa dekad iyo magaalada caasimadda ee Jabhadda Hadhramaut ee Yemen. Magaaladu waxay ku taallaa qaybta koonfureed ee Carabta oo ku taal Gacanka Cadmeed, dhinaca xeebaha badda Carabta. Mukalla waa 480 kilomitir oo bariga Aden ah oo ah dekedda ugu muhiimsan ee Hadhramaut, oo ah guddoomiyaha ugu weyn Yemen.

Mukalla waa magaalada shanaad ee ugu weyn Yemen, oo leh qiyaastii 300,000 oo qof. Magaaladu waxaa u adeega garoonka diyaaradaha ee Riyan.
Tusmo
Taariikhda 1.1 Dagaalkii sokeeye ee Yemen 2002 1.1 Dib u soo noqoshada Al Qaacida
Taariikhda
Mukalla wuxuu ku yaalaa meel aan ka fogeyn "Cane" ama "Qana", oo ah ganacsigii hore ee ganacsiga Hadrami u dhexeeya Hindiya iyo Afrika, oo leh goobo feyl ah oo ka soo jeeda dhulkeeda.

Mukalla waxaa la aasaasay 1035 keli keli keli ah. Meelahan waxay qayb ka ahayd Oman ilaa bartamihii qarnigii 11aad, ka dibna dhulkani wuxuu noqday qayb ka mid ah Yemen.

Waxay ahayd caasimadda Qu'aiti State of Hadhramaut ilaa 1967, markii ay noqotay qayb ka mid ah Koonfurta Yemen. Dawlada Quariiti waxay qayb ka ahayd Mashruuca Bariga Aden ilaa iyo markii la midoobey, lataliyaha rasmiga ah ee Britishka ayaa ku sugnaa Mukalla.

Captain Haines, oo ahaa sarkaal British ah oo baadhitaan ku sameeyay Yemen 1830-kii, ayaa ku tilmaamay Mukalla oo ah magaalo 4500 oo qof oo leh ganacsiyo aad u tiro badan. Sannadkii 1934, safiirkii Britishka ahaa iyo baadigoobka Freya Stark ayaa safarkeeda u bilaabay hareeraha Hadhramaut ee magaalada Mukalla, iyada oo joogtana magaaladaas waxaa lagu qoray buugeeda, Gawaarida Koonfureed ee Carabta. [3]

Dagaalkii sokeeye ee Yemen

Maqaalka ugu muhiimsan: Dagaalkii sokeeye ee Yamen
AQAP waxay martigelisaa tartan ballaaran, oo ku dhex yaal caasimadooda, Mukalla 4-tii March 2016.
Intii lagu jiray dagaalkii sokeeye ee Yemen, Abriil 2, 2015, Al-Qaacida ee Jasiiradda Carabta (AQAP) ayaa weerartay xabsiga dhexe, iyaga oo xoraynaya boqollaal maxaabiis ah oo ay ka mid yihiin laba taliye oo ka tirsan saraakiisha sare ee AQAP. Waxay weerareen bangiga dhexe waxayna qaadeen 17 bilyan oo riyaal ah iyo 1 milyan oo doolarka Mareykanka ah ka hor inta aysan gacanta ku dhigin xarunta madaxtooyada ee magaalada. Waxaa la soo wariyay in magaalada oo dhan ay gacanta ku hayaan oo ay qorsheynayaan in ay sameeyaan amar diin ah oo ku yaal gobolka Hadramaut oo ballaaran. [4] Mukalla wuxuu noqday xaruntii AQAP, iyo caasimadii ay Emirate ku lahayd Yemen ka dib markii ay qaadeen.

Bishii Abriil 2015 Nasser bin Ali al-Ansi ayaa lagu dilay weerar duqayneed oo Maraykan ah oo ka dhacay magaalada, SITE Intelligence Group ayaa sidaas sheegtay.

3dii Noofembar 2015, Cyclone Chapala ayaa ku dhuftay magaalada waxayna burburisay biyaha magaalada. [6]
Al Mahwit

**Al Mahwit** () waa magaalo ku Yemen.

## Sawirada


Image:Al Mahwit, Haraz Mountains, Yemen (4325414996).jpg|
Image:Al Mahwit, Haraz Mountains, Yemen (4324669551).jpg|
Image:Al Mahwit, Haraz Mountains, Yemen (4325397276).jpg|
Suftu

**Suufka** ama **Softu** waa magaala ku taala Liibaan (gobol) ka mid ah Soomaali Galbeed ee hadda loo yaqaano Gobolka Soomaalida Itoobiya. kuna taal meel u dhow xuduudka Mandheera Kenya.

Suftu waa magaala aad muhiim u ah waxayna isku xertaa wadamada somalia Kenya iyo Ethiopia waa degmo aad u weyn waa magaalo ay degaan beelaha  Garre ,Masarre, Degoodiye Iy o Beelokale.
Magaalada Waxaa degan dad lagu qiyaaso tiradooda 160,000 oo qof. Qabalahan Suftu waxay ka koobantahay 13 xaafadood.
Magaalada waa magaalo mashquul ah oo aadan ka helayn maqaaxi aad wax ka cunto marka la dhaafo 11:00pm habeenkii sidoo kale hotelada magaalada ayaa buux dhaafa 5 galabnimo. Magaalada dhaqaalaheedu wuxuu ku tiirsan yahay ganacsiga xuduudda ganacsiga,  beeraha iyo xoolaha,iyadoo la tilmaamo in magaalada Suftu ganacsatadeedu yihiin kuwa ugu dhaqaale soo saarka badan marka loo eego degmooyinka kale ee Gobolka, iyo qabalayaasha kale. Waxbarashada magaalada aad ayay u fiican tahay iyadoo cayaalka magaalada oo dhami ay wax ka bartaan Suftu. Caafimaadka magaalada aad buu u wanaagsanyahay maadama ay magaalada leedahay isbitaal weyn oo ay dowladu leedahay iyo xaruma kale oo caafimad.
* Xafadaha ugu caansan magalada.
# *[[Xafada Fulham]]*
# Xafada Lamagalaay
# Xafada Horseed
# Xafada Bulla-libbi
# Xafada Afcara
# Xafada Gazza
# Xafada Istanbul
#Xafada Shantii
#xaafada mudulawda
#xaafada garba addo
# xaafada cadileey
#xaafada dalmar
#xaafada tuula wariiri
#xaafada kawaanka hilibka
By bodhari vs dhala
#
Sung Jae-ki

}}}}
| colspan="2" style="font-size: larger; text-align: center;" | **Sung Jae-ki**성재기 / 成在基
|-
----
|-
! Dhashay:
| 
|-
! Ku dhashay:
| Daegu, Koonfur Kuuriya
|-
! Dhintay:
| 
|-
! Kudhintay:
| Mapo, Seoul, Koonfur Kuuriya
|-
! Diintiisa:
| 
|-
! Career:
| U dhaqdhaqaaqa xuquuqda Aadanaha, dhaqdhaqaaqe bulshada, Filasoofiyaasha 
|-
! Dhalasho:
| **}** Koonfur Kuuriya
|-
|}

**Sung Jae-ki** ama **Sung Jae-gi** (Korea:성재기 / 成在基, 11 Sebteembar 1967 - 26 Luuliyo 2013) waa Human right activists ama Civil right activists, Liberalinimo Filasoofiyaasha ee Koonfur Kuuriya. Sannadkii 2008, aasaasaha ee Midowga urrurka sare ee Korean lab(남성연대 / 男性連帶).

In 2013, wuxuu ahaa sucide, oo iska soo horjeeda oo takoor ah galmada.

## Waxaa Raaca Xilalkii Madaxwayne


## Site link
* ''Suicide performance and journalist ethics News Dongah'' (English)
* Police continue search for missing men's rights activist yonhapnews 2013.07.27 (English)
* Body of Sung Jae-gi found in Han River Koreaherald 2013.07.29 (English)
* Seoul ‘Bridge of Life’ Attracts More Suicide Attempts korearealtime 2013.11.08 (English)
* South Korean channel films suicide  (English)
* In memoriam 2013:Sung Jae-ki  (France)
* Grabación de un suicidio en Corea del Sur abre el debate sobre la ética de los medios de comunicación (Español)
* Activista Sung Jae-ki se suicidó frente a las cámaras de televisión (Español)
Arday

**Arday** waa  oo ku jira jaamacad ama meel waxbarasho loo talagalay kale.

* Waxbarashadee Bay Horseedyada Helaan?
Universidade Federal de Minas Gerais

**Universidade Federal de Minas Gerais** (**UFMG**) waxa ay ku taala magaalada Belo Horizonte, Minas Gerais, Barasiil.
Jaamacadda Federal Minas Gerais (Bortuqiis: Universidade Federal Minas Gerais, UFMG) waa jaamacad federal ah oo ku taal Belo Horizonte, gobolka Minas Gerais, Brazil. UFMG waa mid ka mid ah shanta jaamacadood ee ugu weyn Brazil, oo ah jaamacadda ugu weyn ee federaalka. Waxay bixisaa 75 shahaadada jaamacadeed, oo ay ku jiraan shahaadada dawada, sharciga iyo dhaqaalaha, oo lagu daray jaamacadda iyo sayniska iyo shahaadooyinka farshaxanka. Waxay bixisaa 57 barnaamij oo PhD ah, 66 MSc barnaamijyada, 79 barnaamijyada Dugsi-Baccalaureate iyo 41 barnaamijyo degenaansho caafimaad. UFMG waxay leedahay dad gaaraya 49,254 arday.

Ardayda shahaadada hoose waxaa la dhigaa imtixaanaadka sannadlaha ah ee loo yaqaan Exame Nacional do Ensino Médio (Imtixaanka Qaranka ee Dugsiyada Sare). Koorasyadii shahaadada jaamacadeed ayaa kaalinta koowaad kaga jira kaalinta 1aad [2] natiijooyinka 2007 ee Imtixaanka Isbedelka Ardayda Qaranka (ENADE) [3] iyo meel 4aad [4] natiijooyinka 2008. Koorsada Kombiyuutarka Sayniska waxaa loo tixgeliyey sida ugu fiican dalka, iyo sidoo kale koorasyada sayniska bulshada, oo ka socota FAFICH [5] daabacadii ugu dambeeyay ee ENADE.

Dareeraha UFMG waa Sandra Goulart Almeida [pt]. Ardayda hore waxa ka mid ah madaxweynihii hore ee Brazil Dilma Rousseff, Juscelino Kubitschek iyo Tancredo Neves; Guddoomiyaha Gobolka Minas Gerais Rondon Pacheco; [6] qoraa, dhakhtar caafimaad iyo diblomaas João Guimarães Rosa, qorayaasha Fernando Sabino, Pedro Nava iyo Cyro dos Anjos; qaliinka caagga ah Ivo Pitanguy, gabayaaga Carlos Drummond de Andrade iyo muusikada Fernando Brant, Samuel Rosa oo ka tirsan Skank iyo Fernanda Takai of Pato Fu.

UFMG ayaa ah midka tobnaad ee jaamacadaha ugu wanaagsan ee Latin America ah, sida laga soo xigtay jaamacadda QS World Rankings (2011/12). [7] Sida lagu soo xigtay Jaamacadda Aduunka (ARWU), UFMG waa mid ka mid ah shanta jaamacadood ee ugu wanaagsan Brazil sanadkii 2013, waxaana ku jira World Rank oo ka mid ah 301-400 jaamacadaha ugu fiican.
* Jaamacadda UFMG
Centro Federal de Educação Tecnológica de Minas Gerais

**Centro Federal de Educação Tecnológica de Minas Gerais** (**Cefet-MG**) waxa ay ku taala magaalada Belo Horizonte, Minas Gerais, Barasiil.

* Jaamacadda Cefet-MG
Centro Federal de Educação Tecnológica Celso Suckow da Fonseca

**Centro Federal de Educação Tecnológica Celso Suckow da Fonseca** (**Cefet-RJ**) waxa ay ku taala magaalada Rio de Janeiro, Barasiil.

* Jaamacadda Cefet-RJ
Universidade Estadual de Feira de Santana

**Universidade Estadual de Feira de Santana** (**UEFS**) waxa ay ku taala magaalada Feira de Santana, Bahia, Barasiil.

* Jaamacadda UEFS
Qabiil

::*Kani waa maqaal ku saabsan qabiilka guud ahaan. Qoraalkani ma khuseeyo, kama hadlayo qolo ama qabiil gaar ah.*
::*Boga [[beel]] waxaa laga soo toosiyey halkan.*

**Qabiil**, **Qollo** (ingiriis: tribe; carabi: قبيلة) sidoo kale loo yaqaano beel waa guuto dad ah oo uu ka dhexeeyo dan guud, heyb, magac, dhiig, isir iyo farac raac. Meelaha qaar ereyga "Qabiil" waxaa lagu micneeyaa in uu ka turjumaayo dad wadaaga dan guud, meel wada degan ama fikir iyo siyaasad ka mideeysan.
Wadanka Soomaaliya qabiilku micne gaar ah ayuu ku leeyahay. Dadka Soomaalidu waxay u isticmaalaan qabiilka ineey isku aqoonsadaan oo heyb iyo isir ahaan isku ogaadaan. In kastoo micnoyaal iyo ujeedooyin badan loo isticmaalo qabiilka; tan la isku waafaqsan yahay waa in qabiilku yahay "dad isku isir ah,wadaaga magac,deegaan, gobol iyo heyb u gaar ah".
Maxamed Giriig

**Maxamed Giriig** (, ) (dhashay horaantii 1935 - geeriyooday 2002) wuxuu ahaa fanaan, heesa iyo laxamiiste aad caan ugu ahaa fagaaraha suugaanta Soomaalida. Maxamed Nuur Giriig wuxuu ka mid ahaa fanaaniinta Soomaalida ee ugu caansana wakhtigoodi, waxaana aad loogu xasuustaa heesaha jacaylka iyo amaanta ah. 

=Taariikh=
Maxamed Nuur Giriig wuxuu ku dhashay magaalada Berbera, Waqooyiga Soomaaliya,  Fanaanku wuxuu dhashay horaantii sanadkii 1935kii wuxuuna geeriyooday sanadkii 2002da magaalada Hargeysa dhexdeeda asaga oo da'a ah.waxa ay soowada galeen fanka fanaankii weynaa e cismaan gacanlow heesa uu qaaday hobol giriig waxa sameeyay hormuudyada suugaanta codkiisa halaasiga ah awgeed

=Fanka=
In kastoo Maxamed Mooge iyo walaalkii Axmed ay sameeyeen iyo ku luuqeeyeen heeso badan oo dhinacyo badan taabanaya waxaa ugu caansanaa kuwan hoos ku xusan:

**Jacaylka Dadweynaha*
**Caashaq maanta*
**Dalxiis*

=Sidoo Kale Fiiri=
*Hobolada Waaberi
*Fanka Soomaalida
*Balwo

=Cadaymo=
*SomaliLyrics.net accessed October 8 2007 
*Heesaaga Somaliland, accessed October 8, 2007 
*Somali Classic Songs accessed October 8 2007 
*Somaliland Democracy Watch Organization accessed October 8 2007 (translation necessary) 

=Xidhiidhyo Banaanka Ah=
* 
*Biography at fansite (link broken archived version)
*Mohamed Mooge Songs

=Tixraac=
Dastuur

**Dastuur** (; ) waa qaanuunka ama heshiiska ugu sareeya ee xadida haykalada aasaasiga ah ee dawladi leedahay iyo nidaamka xukunka ee xeer u ah shacab ama bulsho nidaam wadaaga, nidaamkaasi ha ahaado mid jamhuuri ah am mid boqortooyo ah waxaa kale oo uu dastuurku xadidaa sawirka xukuumadda sida jamhuuriyad barlamaani ah ama mid raysalwasaare leh. Dastuurku waashayga qofkasta xaqiisa u damaanad qaadaa.

maamulku waxa uu ka koobanyahay sadaex oo kala ah maamulaka sharciyaynta oo ah baarlamaanka iyo maamulka fulinta oo ah madaxa dawladi leedahay sida golaha wasiirada ama madaxwaynaha ama boqorka iyo golaha xeerilaalinta sadexdaba waxa maamula dastuurka

## Sharaxaad
Macanaha kalmada dastuur asal ahaan waxay kasoo jeedaa af faarisiga ee lagaga hadlo wadeanka Iiraan dastuur waa qaanuunka wadamada ama dawladuhu ay ku maamulaan dadka kunool

## Sidoo Kale Fiiri
*Dastuurka Soomaaliya
*Dastuurka Somaliland
* Destuur
## Tixraac