Habar Gidir

**Habar Gidir** () ama "Madarkicis" waa beel ka mid ah Beelweynta Hawiye ee dadka Soomaalida, " kuwaasi oo deegaan ku ah wadanka Soomaaliya.

## Hordhac
Beesha Habargidir waxay ka tirsan tahay beelweynta Hawiye, ee laga helo deegaano badan oo ka tirsan Geeska Afrika. Intaas waxaa dheer, beesha Habargidir waxay si rasmi ah u degaan caasimada soomaaliya ama gobolka banaadir, gobolka shabeelada hoose , gobolka shabeelada dhexe, gobolka jubada hoose ,gobolka jubada  sare, gobolka sool ,  gobolka nugaal, gobolka togdheer,iyo  Gobolada Dhexe ee wadanka Soomaaliya.
## Shaxda Beesha HABARGIDIR
magaca habargidir waxaa weeye bah_gidir ee ma ahan naanays  waayo waa laba bahood lkn hal bah oo ah bahda wayn baa magicii jiidatay oo ku caan baxday ilmaha bah gidir waa kala aabe. Waayo habar_gidir oo ah bah_gir magaceeduna yahay  caasho gidir karanle hawiye waxaa guursadey mudulood waxayna udhashay ciise mudulood markay kala tageen waxaa guursaday madarkicis waxayna udhshay sifaadle, maxamed, saruur markey kala tageen waxaa guursadey ogaaden waxayna udhashey muuse gumcadle marka shantaas ayaa ah -habar_gidir ama bah-gidir lkn madama ay saleebaan iyo siciid hooyadood, casho kaarshe maxamed  bahdii hore hooyadood ka xoogbadatay ayey iyana magaca la wadaagaan lkn waa kala bah waxaana shantaas , sifaadle ,cayr, saruur, saleebaan, siciid dhalay( MADARKICIS ) hiraab 

ABTIRKA MADARKICIS
----1, MADARKICIS

2, HIRAAB

3, MADABLE

4, ABKAAL

5, BARDAALE

6, SACMAAL

7, SARIIRE

8, BARAXOW

9, RAAGE

10, DAAME

11 , GORGAATE( muntasir) 

12, HAWIYE

13, IRIR

14, SAMAALE

15 , HIIL

16, ABROONE

beeshu waa badantahay oo waa  ballaarantahay waana kala bah shan ah .
----BAH WADALAAN  AMA BAH QUMIS..!!

BAH QUMIS  waxaa looga jeeda markii lakala qeybsaday dhaxalkii aabe madarkicis  ayaa siciid ku yiri saleebaan noo qumi oo ah  noo kaxee xoolaha  iyadoo lasheego inuu ka dhacay dhaxalkiisii kuna qasbay inuu raacssado amuu cidla uga dhaqaaqo . Ilaa lamoodo inuu abaankiisa yahay. Waatan layiraa. Saleebaan ma naqaane midiidin sacad baan naqaan .
----

1, bah wadalaan , ama . bah qumis 
----caasho 

kaarshe 

maxamed( wali wali )

muuse 

gumadle 

. dhiimaale .

Wadmahure .

Daaraanle .

Wadalaan .

Gorgaate ( muntasir) 

hawiye .

Irir . 

Samaale. 

Hiil . 

Abroone 

waxay dhashay  SICIID iyo SALEEBAAN 
----

BAH GIDIR, ama  BAH NOO CAYRI 
----waxaa layiri markey labada bahood kala saanyadeen dhaxalkii aabe madarkicis baa. CAYR  ku yiri SARUUR .Noo cayri oo ah noo kaxee xoolaha  . Waxaa dhacay magiicii noo cayri inuu naanays unoqdo beesha cayr

2, BAH GIDIR ama  BAH NOO CAYRI

Waxaa dhashey 

Caasho ( raareey) naanays weeyewaayo  raarbuu lahaa aqalkeedu oo gaari xaraga badana bey ahayd  

Caasho 

gidir 

karanle 

hawiye 

irir 

samaale 

hiil 

abroone

markii hore waxaa guursadey #mudulood  waxayna udhay , ciise mudulood ( udeejeen )

markey kala tageen waxaa guursadey , #madarkicis

waxay dhashay

1 , sifaadle

2 , M. Mathorkicis,( cayr ) 

3 , ibraahim  ( saruur ) 

caasho ( raareey) gidir karanle waxaa  guursadey   mudulood hiraab waxayna udhashay 

4 , ciise mudulood   ( udeejeen ) 

sidoo kale waxay nuujisey 

5 , ( duduble ) oo ilma  bah gidir adeerkood ah 

maadaama hooyadii ka umul raacatay 
----

SIFAADLE  wuxuu ukala baxa labo

1 , daangaale  sifaadle  . waxay ladeegaan iyo dhaqan soke laleeyihiin beesha saleebaan 

2 , mariid sifaadle . wuxuu degaa min galbeed illaa ceelcade mariid  

galbeed iyo ethopia kuwa dega qabaailkaas bey xeer soke la leeyihiin 

kuwa ceelcade mariid degana waxay xeer soke la leeyihiin wacaysle iyo wacbuudhan 

SIFAADLE waa curadkii iyo saldanaddii madarkicis balse deegaankaa kala sharay  waayo waxay dhaxleen boqortooyadii ajuuraan 24 sano 
----

2, Maxamed madarkicis ama cayr
----Cayr waa laba beel  iyo   10.  jufo

1, mucle 

2 , wace 

cayr waa beesha ugu badan bah gidir
----IBRAAHIM MADARKICIS  ama  SARUUR

waa laba BEEL  iyo 17 jufo 

1 , WACDAAN 

2, NABADWAA

Waxaa layiri. Markii ay ladagaal galeen boqortooyadii ajuuraan hadana saldanadii sifaadle  oo lajebiyey oo mudooyin badan dhaqdhaqaaq laga waaye. 

DUMAAL AJUURAAN DAMAQEED SARUUR XILDOONAYA DUNI LAGUMA ARAG,

sidoo kale waxaa jira iney waa dambe is qabteen saruur iyo sacad sababtuna waxay tahay .

Sacad waxay galaan wadalaan ama  lkn maadaama nagu hooyo noqdeen  waxaa jirtey in aan laga hadli jirin  wadadhalashada lkn dhanka hooyo la isu ogaa .

Lkn waxaa la arkay iyagoo oranaya habargidir baan nahay. 

Hadaba dooda saruur waa sidaan. Sacadoow sida udeejeen abkii uhaysto uhaysta abkiina oo sida duduble abkii uhaysto uhaysta abkiina  iyagaba waanu wada dhalanee.

Iyaguna mayeelin 

waxaa dhacday in la takooro beesha sacad mudo dheer kadib ayaa waxaa xalliyey beesha sheekhaal.

waatuu sacad lahaa. 

"ilaahii wadalaan iga sameeyayoow

oo sifaadle sadix ka yeelayoow

saleebaan sumuni ulihiye

saruur iga reeb cayr igama sareeyee"

lkn takoorkii  markay kabaxeena waa tuu sacad lahaa

SACAD WADALAAN KA QABAYSAY  

OO QULLATEYN DHAAF,  

sidaas darteed baa  sacad waxay ka faafiyeen  saruur inuusan madarkicis dhalin  

ilaa waa la coloobeene. 

Sanweynaa oo sarara weynaa saruur allow kayeel

Sidaas ayey dacaayadii ku faaftay

----SICIID MADARKICIS

WAA CABDALLE IYO CAWAREERE iyo 17 jufo

Waxaa layirii aabayaasha sacad iney galaan wadalaan sida waraasile iyo kabaale lkn maadaama ay bah wadalaan isku hooyo yihiin booskii sifaadle bey ku jiraan . 

waxaa loodiidi jirey iney habargidir kamid noqdaan  , aakhirkii markey noqdeen oo la weydiiyey takoorkii iney ka baxeen bey waxay ku jawaabeen .

SACAD WADALAAN IYO SILCIS KA QABAYSAY OO QULLATEYN DHAAF,
----SALEEBAAN MADARKICIS 

waa sadex beel ka badan   iyo 20 jufo kabadan 

1, warsame saleebaan ( dashame) 

2, faarax saleebaan ( farax ) 

3, maxamed saleebaan ( arab)

4, kuwo badanna galbeed iyo woqooyi bey ku maqal dambeeyeen  

Sidoo kale waxay qabaan taariikhyahanno dhaqan oo badan in sifaadle iyo saleebaan isku hooyo yihiin oo bah wadalaanku iyaga  bis yahay

gabagabo . Waxaan qalday iga sax waxaan ka tagay kudar 

mahadsanid.

***Hawiye**
**Haba Gidir (Haber Gedir)
***Sacad
***Saleebaan
***Cayr
***Saruur
***Sifaadle
**Duduble(Grable)

## Hawiye
Hawiye () waa beel ka mida qabiilada Soomaalida, kuwaasi oo ku dhaqan deegaano ka tirsan wadanka Soomaaliya, Itoobiya, iyo Kiinya. Sida lagu xusay taariikhda, beesha Hawiye waxay walaalo yihiin Beesha Dir iyagoo ku wada abtirsada odayga Irir Samaale. Hawiye ayaa kow ama laba kaga jira badnaanta tirada qabiilooyinka soomaalida, waxay degaan caasimada Muqdisho.

## Sidoo kale fiiri
*Beelaha Soomaalida
## Tixraac