open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ufeyn

**Bosaso** (Soomaali: Ufayn ) waa degmada labaad ee ugu weyn waqooyi bari gobolka Bari ee dalka Soomaaliya.
## Goobta
Deegaankan ayaa ku yaala meel u dhow xuduudka gobolka Sanaag ee SSC iyo meel ka baxsan laamiga, inta u dhaxaysa Boosaaso iyo Iskushuban oo ah dhulka saxaraha ah ee dhanka koonfureed kaga beegan buuraleyda Ahl Mescat
## Waxbarashada
Ufeyn waxay leedahay dhowr xarumo waxbarasho. Sida ay sheegtay wasaaradda waxbarashada Puntland waxaa degmada Ufeyn ku yaalla 10 dugsi hoose dhexe. Waxaa ka mid ah Daarul Cilmi, Kobdhexaad, Geesa Qabad iyo Jedaal. Dugsiyada sare ee deegaanka waxaa ka mid ah dugsiga sare ee Cabdullaahi Ibraahim.
## Doorashada degmada
Bishii Oktoobar 2021, Puntland waxay qabatay doorasho degmo oo dimoqraadi ah oo ka dhacday saddex degmo oo midi ay ahayd Ufeyn. Hoggaanka dawladda hoose ee hadda jira waxa lagu doortay nidaamkaas dimuqraadiga ah.
## Xusuusin
"Puntland - Dugsiga Hoose"

"Puntland - Secondary Schools"

"Dowlad goboleedka Puntland waxaa ka dhacay doorasho taariikhi ah oo ka dhacday saddex magaalo"

## Tixraac
Ufeyn, Soomaaliya
Iskushuban

## Qoraalka madaxa hore
**Iskushuban** waa degmo ku taalo Gobolka Bari ee woqooyi-bari Soomaaliya.

Degmadaan waxaa degan dad ka badan 15000. qof. Waa Magaalo Taariikhiya , waxay leedahay dhul-beereed aad cajiib u ah iyo biyo dabiici ah oo alle ku manaystay Waxaa Ku Badan dhirta loo yaqaan timirta , wa meel ku haboon dalxiiska oo ad uqurux badan.sidoo kale degmadani waaa meel ku fiican dalxiiska 

Degmadan waxaa degan Beelaha Harti khaasatan Maxamed Harti (majerteen) Axmed Harti (moorcase)
Ceegaag

**Ceegaag** waa magaalo Hayaag ah, kutaal gobolka Cayn ee waqooyiga Soomaaliya, gaar ahaan waqooyiga gobolka cayn.Ceegaag waxaa la dagay 6 juun 2006, waana magaalo aad u cusub.Hadana marka la bar bar dhigo deegaanada qadimiga ah sida [Jarmal], [widhwidh, Goob weyne, Ballicad, Xamar lagu xidh, Horufadhi, Saax dheer , Karin dabayl weyn, iyo Caynabo ayaa la oran karaa in ay ka horumar badan tahay kana weyn tahay dhismo ahaan iyo dhanka arimaha Bulshada iyo amniga. balse iyana waxa ka wayn oo kahorumar badan magaalooyinka Marqaan wayne, Taleex , iyo Xudun, Magaalada Buuhoodle waxay masaafo ahaan ujirtaa 70km.
Jasiirada Marshall

**Jasiirada Marshall** ama **Jamhuuriyadda jasiirada Marshall** waa wadan jasiirado ah oo ku yaalo Badweynta Baasifik dhinaca qaarada Ooshiyaaniya. jasiiradaan waxaa soo gumeestay dalka Mareykanka, waxoona xornimada siiyay 1986dii. Dhaqaalaha jasiiradaan waxee aad ugu tiirsantahay dhinaca kaluumeesga, waxeena aad ula ganacsataa wadamada mareykanka iyo Jabaan. Jasiiradaan waxa ee soo saarto waxaa ka mid ah kaluunka, saliida, biyaha macaanka,sigaarka iyo saliida timaha. Luqada looga hadlo waa af ingriis.
Awdal (dhul)

**Awdal** ama **Jasiirad**, **[[Gasiirad]]** (; ) waa dhul ka go'an qaarad, waxaana ku wareegan biyaha badda. Sideedaba Jasiirad waxaa lagu magacaabaa dhul ka yar qaarad kana weyn dhagax.
Guuleed Casoowe

## Taariikh
Mudane **Guuleed Casoowe** Waxaa uu ku dhashey magaalada Jigjiga ee deegaanka Soomaalida Itoobiya sanadkii 1978. Wuxuu waxbarashadiisii dugsiyada Qur'aanka, dugsiyada hoose, dhexe iyo sareba ku qaatay magaalada Muqdisho. 
Wuxuu wax ka bartay maamulka dawladnimo, wuxuuna sameyay dhaqdhaqaaq ganacsi intii uusan ku biirin ka hor Xisbiga Dimuqraadiga Shacabka Soomaalida Itoobiya ee ESPDP bishii Febraayo sanadkii 1997. Sanadkii 2001 wuxuu ka mid noqday xubnihii maamulka ee Xukuumada Degaanka Soomaalida, waxaa uuna ka soo shaqeeyay waaxyo kala duwan oo ka mid maamulka.

Mudane Guuleed Casoowe wuxuu ku hadlaa afafka Soomaali, Ingiriiska Amxaari iyo Carabiga. Intii uu joogay maamulka Dawlad Degaanka waxaa uu qabtay waxyaabo badan oo ay ka mid yihiin Dhisidda taalada Lagu Xusayo Diiriye Guure. Waxaa uu aasaasay Idaacada ugu horeeysay ee uu yeesho Degaanka Soomaalida, iyo waliba Telefeshinkii u horeeyay ee Degaanka uu u madax banaanaado.
Ibrahim Affelay

Ibrahim Affelay waa ciyaaryahan udhashay wadanka Holland kana soo jeeda Marooko. Waxuu u dheelaa qaranka dutch iyo kooxda FC Barcelona, sanadii 2007 Afellay waxaa loo abaal marin ahaan loo siiyay cayaarahanka sanadka dhanka dhalinyarada,
Afellay waxuu kamid ahaa cayaartoydii dutch uga qaybgashay Koobkii Adduunka 2010 ee wadanka Koonfur Afrika
Luqadaha Kushiitiga

**<span lang="soomaali" dir="rtl">Alla</span> aniga hada ayaan ogaaday bal ila ogow adna. in ay Luqadaha Kushiitiga** ay yihiin luqadaha looga hadlo wadamada Geeska Afrika ee kala ah: **[[Soomaaliya|Soomaaliya]]**, **[[Suudaan]]**, **[[Masar]]** iyo **[[Itoobiya]]**, Luqada ugu weyn ee kushiitiga waa Af Oromo ee ku hadlaan dad ka badan 35 miliyan oo qof, waxaana ku xiga afka-Soomaaliga ee ku hadlaan dad lagu qiyaaso in ka badan 30 miliyan oo qof.

=Tixraac=
Boqolleey

**Boqolleey** (%) waa qeyb ka mid ah Xisaabta, micnaha 50% waa 100kiiba 50 ama 50/100.

*The “Steepest Street”?
Qaran

**Qaran** waxaa ladhahaa dad isku tagey oo hal wadan iyo hal calan kadhaxeeyo, waxee noqon kartaa dad wadani ah oo jecel dhulka ee degenyihiin. Qaran waxaa ladhahaa dowlad ama Wadan ama dal. Micanah qaran waxaa waaye dad hal meel wada degan oo taariikh u leh, waa dad xuduud loo sameeyay, waxee noqon karaan dad hal dhaqan leh iyo hal luqad iyo hal diin.

Ilaahay baa wax kasta oo nool abuuray. Ninkii ugu horreeyay Aadan baa la dhahay. Binu'aadankoo dhan waxay ka farcameen Aadan iyo Xaawa.
C/qaadir maxamed
Dowlad

**Dowlad** (; ) waa koox dad ah oo isu tagay oo dhaqdhaqaaqooda ku samaynaya hal meel ama hal gobol juquraafi ahaan hal meel wada dagan ama wada wadaaga oo wada hoostaga hal xukun oo ka jira goobtaas ay kunoolyihiin oo leh kala sarayn iyo maamul sidaas ayay dawlad ku yihiin dawladu waxa ay samaysaa dhaqdhaqaaq, siyaas, dhaqale, iyo mid ijtimaaci ah taas oo loola jeedo hagaajinta horumarinta mujtamaca goobtaas wada dagan caalamkuna waxa uu u qaybsamaan koox dawlada ah oo meel wada dagan. in kasta oo ay kala duwanyihiin afkaartooda iyo nidaamada ka jiraa.
## Hordhac
Nooc kasta oo maamul ah ama xukuumada waxa ay leedahay ra'iisul wasaare kaas oo ah kan ugu sareeya golaha fulinta. hadaba sidee bay ku yimaadaan golaha fulinta yaase soo doorta. marka gole wsaiiro lasamaynayo soomaaliya ahaan waxaa marka hore lamagacaaba ra'iisul wasaare ka dibna ra'iiska isagaa ayaa soo magacaaba golaha fulinta goalaha fulintu waa gole ka koobnaado habda sida uu kusoo magacaabo ra'iisul wasaaraha magcaabistana waxa uu wada tashiyo badan kala sameeyaa xubnaha ugu sarsareeya dawlada sida madaxweynaha, gudoomiyaha baarlamaanka iyo xildhibaanada qaar waxaana ugu dambeyn lagu dhawaaqaa golaha lasameeyey shaqooyin badan ayey qabtaan.
## Sidoo kale fiiri
* Maamul
* Dowlad
## Xigasho
* "The Executive Branch". The White House. Retrieved 4 July 2015.
* "Executive Branch of Government in Canada". Parliament of Canada. Retrieved 4 July 2015.
## Tixraac
Turkmenistan

**Turkmenistan** waa wadan ku yaalo bartamaha Aasiya. wadankaan waxoo xuduud la leeyahay wadamada Usbekistan, Afqaanistan, Kasakhstan iyo Iiraan. wadankaan caasimadiisa waxaa ladhahaa Cashgabaad.

## Taariikh
Wadankaan waxaa markiisa hore xukumi jiray dad taajiriin ah, dadkii ugu horeeyay oo wadanka soo galey waxee ka imaadeen Mongolia sanadihii 700, isla markaas neh waxee wadanka ku faafiyeen diinta islaamka. wadankaan waxaa ku soo batay ajaanib ka kala imaatay wadamada carabta iyo Turkiga, gaar ahaan kuwa turkiga sanadihii 800, sidaas darteed aa wadanka looga hadlaa luqada (Turkmen) oo asal ahaan looga hadli jiray wadanka turkiga.

Turkiga (/ tɜːrkmɛnɪstæn /) / tɜːrkmɛnɪstæn / ama / tɜːrkmɛnɪstɑːn / (ku saabsan codkani wuxuu dhagaystaa); Turki / Turkiga / Turkiga, oo loo yaqaan [tyɾkmeniθtɑn]), (oo hore loo yaqaanay Turkiya) [8] , oo ay xuddun u tahay Kazakhstan xagga waqooyi-galbeed, Uzbekistan oo ah waqooyiga iyo bariga, Afgaanistaan ​​ilaa koonfur-bari, Iiraan dhanka koonfureed iyo koonfur-galbeed, iyo badda Caspian galbeed. Ashgabat waa caasimadda iyo magaalada ugu weyn. Dadweynaha dalka ayaa ah 5.6 milyan, ugu hooseeya Jamhuuriyadaha Aasiyada Dhexe.

Turkiga wuxuu ku sugnaa isbedelka dhaqameedyada qarniyo badan. Waqtigii dhexe ee dhexmari jiray, Merv wuxuu ka mid ahaa magaalooyinka waaweyn ee adduunka Islaamka iyo duruuf muhiim ah oo ku wajahan waddada Aasiya, oo ah waddo safar ah oo loo adeegsado Shiinaha ilaa qarnigii 15-aad. Boqortooyada Boqortooyada Ruushka ee 1881-kii, ayaa markii dambe ka dhex muuqday dhaqdhaqaaqa ka soo horjeeda Bolshevik ee Bartamaha Aasiya. Sanadkii 1925, Turkiggu wuxuu noqday Jamhuuriyadda Federaalka ah ee Midowga Soofiyeeti, Jamhuuriyadda Soofiyeeti ee Turkiga (Turkmens SSR); waxay noqotay mid madax-bannaan markii ay burburtay Midowga Soofiyeedka 1991-kii. 

Turkigu wuxuu leeyahay kaydka lixaad ee ugu weyn caalamka ee dabiiciga ah ee dabiiciga ah. Dalka intiisa badani waxay daboolayaan Garakum (Black Sand). Laga soo bilaabo 1993 illaa 2017, muwaadiniinta ayaa heley koronto, biyo iyo gaas dabiici ah oo lacag la'aan ah.

Turkiga waxaa xukumay madaxweynaha Saparmurat Niyazov (oo sidoo kale loo yaqaano Turkmenbashi) ilaa uu geeriyooday sannadkii 2006-kii. Madaxweynuhu wuxuu madaxweyne u doortey 2007. Sida ay ku warameyso Human Rights Watch, "Turkmenistan waa mid ka mid ah dalalka adduunka ugu cibaadeysan. xidhitaanka baaritaan madaxbannaan, warbaahinta iyo xorriyaadka diineed waxay ku xiran yihiin xaddidaadaha xakameynaya, difaacayaasha xuquuqda aadanaha iyo dhaqdhaqaaqayaasha kale waxay la kulmaan khatarta joogtada ah ee aargoosiga dowladda.” Kadib markii la hakiyay ciqaabta dilka, isticmaalka xukun ciqaabeed ah ayaa si rasmi ah loo tirtiray Dastuurka 2008.
Seyul

**Asia** 

caasimada korea ee Aasiya, magaalooyin waaweyn oo leh Tokyo iyo magaalooyin waawayn oo udhaw caasimada Beijing, caasimada koonfurta korea, bariga Asia,
koonfurta korea magaalooyin waaweyn oo leh dad aad u tiro badan

## sido Kale fiiri

South Korean won
Bangkok

**Bangkok** (กรุงเทพ ฯ) waa caasimada dalka Tayland.
* 
* Bangkok​—A Medley of Past and Present

## .

* Bangkok
Wabxo

Wahbo District (Soomaali: Wabxo ), waa degmo qurux badan oo ku taal koonfurta gobolka Galguduud ee Soomaaliya . Fogaanta Wabxo iyo Ceelbuur waa 43 KM, Wabxo iyo Muqdisho waa 333 KM.

Bishii Juun 5, 2009, Wabxo waxaa ka dhacay dagaalkii Wabxo , waxaa ku dagaalamay hal dhinac, jabhado ka tirsan Xisbul Islaam iyo Al-Shabaab iyo dhinaca kale maleeshiyaad taabacsan dowladda kumeelgarka ah ee Ahlu Sunna Waljameeca . In ka badan 123 ayaa la dilay, waxay noqotay mid ka mid ah dagaalladii ugu cuslaa ee ka dhaca dagaalladii sokeeye ee Soomaaliya .
## Tixraac
Wabxo

Halkan ka daawo sawirka hawada sare ee Wabxo.
Bada Dhexe

::*Boga "[[Bada Mediterraniyan]]" halkan ayaa laga soo toosiyay.*

**Badda Dhexe**, ( ; loogu dhawaaqo: ) waa bad ku taalo inta u dhaxeeso Yurub, Afrika iyo Aasiya.

* Kanaalka Suweys
=Qoraalo Kale=

= Xigasho =
* The Mediterranean—A Closed Sea With Open Wounds
Concepción

**Concepción** waa Caasimada labaad ee dalka Jili, sidoo kale waa caasimada Gobolka - biobio ama gobolka VIII.Magaaladaan waxaa degan dad gaaraayo ilaa 292,589 oo qof.Magaaladaan waxee daris la tahay Badweynta Baasifik.

## Taariikh

File:|
File:Arco de Medicina UdeC.jpg|
File:Moderno Edificio en Concepción.jpg|
File:Desembocadura del Biobío.jpg|
File:Ex Catedral de Concepción.jpg|
File:Biobus01.jpg|
File:Hotel El Araucano.JPG|
File:Plaza de Armas Concepción.jpg|


* Official Website
Xusni Mubaarak

**Xusni Mubaarak** waxa uu ahaa madaxweynihii masar. Wuxuu xukunka hayay 14 Oktoobar 1981 ilaa 11 Febraayo 2011 

## Tixraacyada
Jubba raas

Madaxweynaha Maamul Goboleed lagu Magacaabo JUBA RAAS STATE ayaa lagu caleema saaray Dalka Sweden

Aarannews (Stockholm) Waxaa shalay oo taariikhdu ahayd 11/January 2011 lagu qabtay xaflad ay dad badani isugu yimaadeen caasimada Sweden ee Stockholm .Waxaana Xafladaas lagu caleemo saarayey Madaxweynaha Maamul goboleed cusub oo lagu magacaabo JUBA RAAS STATE. Xafladaas oo ahayd mid si 
## heer sare ah loo soo agaasimay ayaa waxaa ka soo qaybgalay dadweyne aad u badan. Waxaana xafladaas ka hadlay dadkii ka soo qaybgalay sida: Aqoonyahanada,Haweenka, odoyaasha iyo dhalinyarada. Waxaana xafladaas lagu caleemo saaray Madaxweynaha Maamul goboleedka Juba Raas State ENJ.C/Qaadir Maxamuud Yuus

Madaxweynaha Juba Raas State oo halkaas ka hadlay caleema saarkiisa kadib ayaa balanqaaday in uu la imaandoono waxqabad dhab ah. Waxa uuna balanqaaday in uu tagidoono halka maamulkiisu ka shaqayndoono degmooyin ka mid ah koofurta Dalka Soomaalia.

Waxaana dad badini isweydiinayaan sida ay maamulo lagu dhiso dalka dibadiisa ay si toos ah uga shaqayndoonaan dalka Soomaaliya gudahiisa oo intiisa badan ay ka taliyaan Xoogaga hubaysan ee Alshabaab.

Waxaase looga fadhiyaa maamulkan cusub in uu ka mira dhaliyo balanqaadkiisa, haddii kale waxa uu ka midnoqonayaa Maamulo farabadan iyo Madaxweyneyaal farabadan oo aan dhaafin halkii lagu caleemo saaray.
Eswatini

**Eswatini** ama **Boqortooyada Eswatini** waa wadan yar oo ku yaalo koonfurta hoose ee qaarada Afrika. wadankaan wax xeeb ah badda kuma lahan, waxoo u dhaxeeyaa wadamada Koonfur Afrika iyo Musanbiig. Wadankaan waxaa loogu magacdaray qoomiyad bantu ah oo la dhoho "Swasi".
Magaalo madaxda wadanka waxaa ladhahaa Mababane. Wadankaan waxaa degan dad gaaraayo ilaa 1,104,479  oo qof. sida la sheegaayo Swasiland waa wadanka ugu nolol yar, marka la fiiriyo dadka badankooda inta sano ee ku dhimanaayaan.Dadka degan Swasiland badankood waa beeroleey ama reer baadiye, dhaqaalaha wadanka waxoo ku tiirsanyahay dalka Koonfur afrika. Swasiland waxaa xukumo boqortooyo.
Drogbaa

**Didier Drogba** (Abidjan, 11 March 1978) waa cayaaryahan u dhashay wadanka Ivory Coast , waxoona hadda u ciyaaraa kooxda Galatasaray SK ee ka dhisan magaalada Istanbul ee wadanka Turkiga, waa kaptanka sadexaad ee kooxda Drogba wuxuu ku soo biiray cayaaraha isagoo jira 15 sano, waxoona bilaabay iskuuul ku yaalo magaalo madaxda labaad ee wadanka Faransiiska, Marseille.Wuxuu ku soo biiray marseil sanadki 2000. Kow iyo tobanka ugu horaysa kooxda wuxuu u cayaarayayay mudo dhan 4 sano, isagoo dhashay 95 gool. Sanadii 2004kina waxaa la soo wareegta kooxda ee Chelsea oo la ciyaare 8 sanado. Hadda wuxu la ciyaara kooxda Galatasaray SK ee Turkiga.
Mukhtar Hussein

Sheikh Mukhtar Mohamed Hussein Wuxu Dhashay Taarikhda Markey Ehed (1912) Sheekh Mukhtaar wuxu Ahaa Gudoomiyaha Barlamaanka Kadibna Wuxu Noqday Madaxwanaha Dalka Tarikhda markey Ehed 1969 Wuxuna Xilka Madaxtinimada Hayey Hal Isbuuc Intaaso Uu Ku Simayey Qofka Dib Lo Doran Doono. Sheekh mukhtar Wuxu U Dhashay Qabiilka "Hadame" Oo Ah Qabilka ugu badan Beesha Raxwayn Bartahama Xudur Gobolka Bakool

Xaaji Mukhtaar wuxuu ahaa madaxweynihii sadexaad oo ey yeelato dalka jamhuuriyada Soomaaliyeed. Wuxuuna qabtay jagadaan intii u dhaxaysay 15/10/1969 illaa 21/10/1969 kadib markii dil loo geystay madaxweynihii ka horeeyey ee C/rashiid Cali Sharmaarke. Xaaji Mukhtaar isagoo booska madaxweynaha buuxiyey ayaa waxaa dalka ka dhacay inqilaab oo ey soo abaabuleen ciidamadii qalabka sida. Wixii intaas ka dambeeyey, Xaaji Mukhtaar wuxuu noloshaddiisa ku dhameystiray hoygiisa ku yaal degmada Afgooye. 

Xaaji Mukhtaar waxyaabihii laga xasuusto waxaa kamid ah, bilaabinta dooda baarlamaanka oo ku saabsanaa doorasho cusub iyo wanaajinta xiriiriyaha siyaasiyiinta Soomaaliyeed.
Lesotho

**Lesotho** ama **Boqortooyada Lesotho** waa wadan yar oo ku yaalo koonfurta hoose ee qaarada Afrika. Wadankaan wax xeeb ah badda kuma lahan, waxaa ku wareegan dalka Koonfur Afrika.
* Lesotho VIsa Dalalka
## Taariikh
Lesotho waxaa la abaabulay 1822di, waxaana gumeesan jiray gumeestihii ingriiska. wadankaan markiisa hore waxaa la dhihi jiray "Basutoland" waxaana loogu magac daray qoomiyada degan oo la dhoho "sotho".
Radio Muqdisho

**Radiyo Muqdisho** codka Jamhuuriyadda Soomaaliya, waa idaacad ku hadasha codka dowladda federaalka ee Soomaaliya .
## Taariikh

Raadio muqdisho Waxaa la aasaasay xilligii gumeysiga talyaaniga ee Dhulka Talyaaniga ee Soomaaliya.  Raadiyo Muqdisho ayaa markii hore ku baahin jirtay wararka afka soomaaliga iyo talyaaniga . idaacadda ayaa markii ugu horreysay la bilaabay 1951 9 sano ka hor intii aan dalku xor noqon.

raadio muqdisho waxaa la xiray Dagaalkii sokeeye ee qarxay 1991, waxaana si rasmi ah dib loogu furay horaantii sanadkii 2000 dowladii ku meel gaarka ahayd ee Madaxweynihii hore ee Soomaaliya, Cabdiqaasim Salaad Xassan .
VOASomali

**VOASomali** waa raadio idaacadeed, waxaana laga dhageestaa dalka soomaaliya iyo deegaanada soomaalida degto. Magaca VOA waxaa loola jeedaa codka mareykanka waxeena sii deesaa idaacad ku baxda afka soomaaliga. raadiyahaan waxaa la dhageesan karaa nusaac ama halsaac oo affar jeer ah maalintii. Raadiyahaan xaruntiisa waxee ku taalaa Washington ee dalka Mareykanka.

## bogga internetka ee VOA
Voasomali
Radio Bar-kulan

**Bar-kulan** waa raadiye bulshada u adeega, baahiyana warar dhexdhexaad ah iyo barnaamijyo ku qotoma dhaqanka, nabadda, horumarka Soomaaliya iyo Soomaalida Qurbaha. Sidoo kale raadiyuhu wuxuu barnaamijyo madaddaallo ah ku baahiyaa bogga ama website-ka www.bar-kulan.com. Bar-kulan waxaa laga dhageysan karaa Mowjadda FM-ka 92.0 ee **Muqdisho,Kismaayo,Baladweeyne,Baydhabo** Livestream oo bogga idaacadda laga dhageysan karo meel kasta iyo Thaicom 5 Satellite. Bar-kulan Mar Walba iyo Meel Kasta.

''
Radio Hargeysa

**Radio Hargeysa** ( Af-Inqiriisi  Radio Hargeisa),  (Af-Carabi  راديو هرجيسا) waa warbaahin ka shaqeysa adeegga bulshada Somaliland, xaruntiisuna waa Wasaaradda Warfaafinta, Hargeysa . 

## Taariikhda
Waxaa la aasaasay 1943 ee Maxmiyaddii hore ee British Somaliland oo ahayd idaacadii ugu horeysay ee ku hadasha Afka Soomaaliga, waxay ku hadashaa inta badan afsoomaali laakiin sidoo kale waxaa lagu soo qoraa qoraalo warar ah oo ku baxa Amxaariga, Carabiga iyo Ingriiska. Channel ayaa mas'uul ka ahaa faafinta baahsan ee cusub Balwo ku sifayn horumariyo by Cabdi Deeqsi iyo *Heellooy* ku Kaban music in Abdullahi Qarshe dhisnayd Balwo leh.  

## Sidoo kale eeg

* Warbaahinta Somaliland
* Wasaaradda Warfaafinta iyo Hanuuninta Qaranka (Somaliland)
* Dawan (wargeys)
* TV-ga Qaranka Somaliland
* Somali Music
* Cabdullaahi Qarshe
* Cabdi Deeqsi
* Cali Feiruz

## Tixraacyo
Radio Shabelle

**Radio Shabelle** waa raadiyo iyo taleefishin soomaaliyeed oo laga dhageesan karo ama laga daawan karo magaalo yaal badan oo ku yaalo dalka soomaaliya. Raadiyahaan waxee xaruntiisa waxee kutaalaa degmada Waaberi ee magaalada Muqdisho.
Radio Banaadir

**Radio Banaadir** waa raadio oo ku yaalo magaalada muqdisho. raadiyahaan waxaa laga dhageesan karaa magaalo yaal badan oo ku yaalo dalka, woxoona sii daayaa idaacado, heeso, warar, muxaadaro, quraan iyo waxyaabo badan oo kale.
Radio Garoowe

**Radio Garowe** waa raadio soomaaliyeed oo laga dhageesan karo magaalo yaal badan oo ku yaalo gobolada Woqooyi Bari. Raadiyahaan xaruntiisa ku taalaa magaalada Garowe ee woqooyiga dalka Soomaliya.
Radio Tusmo

**Radio Tusmo** waa raadiyo oo laga dhageesto magaalo yaal badan oo ku yaalo gobolada Koonfurta dalka Soomaaliya. Raadiyahaan waxoo ka midyahay raadiyaasha loo diiday in ee isticmaalaan heesaha, Radio Tusmo waxee sii deesaa idaacado iyo warar iyo waxyaabo badan oo kale.
Radio Hornafrik

**Radio Hornafrik** waa raadio oo laga dhageesto muujada 99.9 FM ee magaalo yaal badan oo ku yaalo gobolada Koonfurta dalka Soomaaliya, waxaa u maleenaa in laga dhageesan karo gobolada woqooyi xataa. Raadiyahaan woxoo ahaa raadiyo cod dheer leh, waxeena ka midtahay raadiyaasha loo diiday in ee sii daayaan heesaha. raadiyahaan waxoo sii daayaa, idaacado, warar, sporti iyo wax yabao badan oo kale.
Raadiayahan qalabkiisii waxaa qaatay Al-shabaab sidaas ayuuna ku borboray oo hada ma jiro.insha allah wayso laban doontaa gor dhow idacada 
Xaqa markuu dilaaco oo wadanku nidaamkiisa uu i noohagaago waa ay soo laabanaysaa Hornafrik 

## Tixraac
Radio Laascaanood

**Radio laascaanood** waa raadio oo laga dhageesto woqooyiga dalka soomaaliya,raadiyahaan xaruntiisa waxee ku taalo magaalada Laascaanood ee gobolka Sool woqooyiga dalka Soomaaliya, Raadiyahaan waxaa laga dhageestaa magaalo yaal badan oo ku yaalo gobolada Woqooyiga.
Dhanaane

Dhanaane waa Tuulo ka tirsan Gobolka Shabeelada Hoose waxeyna hoos timaada magaalada markcadeey ee Gobolka shabelada hoose,Degaanka dhanaane wuxuu saaranyahay xeebta waxaana dega beelaha Sheekhaal Jaziira iyo Sheekhaal Gendershe iyo biimaal afaaf iyo duduble oo  si walaalnimo iyo  kuwad nool, dhanaane waxey 5 kilo mitir u jirtaa degaanka gandershe ee gobolka sh.hoose.
Qoone

**Qoone** waa Miro qolof adag, waxoo ka baxaa dalka Soomaaliya gaar ahaan Hirshabele sate, waa miro la cuni karo.
Raqay

**Raqay** ama **xamar** waa geed miro dhanaan ah waxuu ka baxaa dalka Soomaaliya iyo meelo badan oo caalamka kamid ah gaar ahaan wadamada Afrika qaarkood iyo wadamada Aasiya. geedkaan waa la cuni karaa, waxaana lagu daraa bisbaaska la shiiday ama cuntada lagu sameesto kushiinka.geedkan midhihiisa iyo caleentiisuba waa dhanaan geedkani sanadka oo dhan waa cagaar waana geed kamida dhirta sare amaba dhirta dhaadheer geedkan midhihiisa waxa laga sameeyaa waxyaabo badan oo ay kamid tahay in laga sameeyo, shayga ay soomalidu u taqaano shigniga ee lagu daro cuntada kaas oo ah in midaha geedka lagu dhex googooyo ama lagu raqdo bisbaas iyo Cusbo ama waxyaabo kale loo isticmaalo macaynta cuntada. wadan kastaa waxa uu isticmaalaa si gooniya.wadamada aadka looga isaticmaalaa waxaa ka mid ah soomaaliya iyo meelo badan oo afrika ka mid ah iyo dalka hindiya iyo wadamada dariska la ah.

## halka uu kasoo jeedo geedkaan
Geedkaan waxoo asal ahaan ka soo jeedaa dalka Suudaan oo halkaas aad uuga baxo iyo wadamo badan oo kamid ah afrika.Waxaa kale oo geedkaan waqti aad u dheer laga isticmaali jiray dalka masar xiligii faraacinta iyo waliba wadanka hindiya.Raqayga waxaa waxkhti aad u dheer laga isticmaali jiray caalamka.
Beydaan

**Beydaan** waa geed weyn oo ka baxa dalal ay ka mid yihiin Soomaaliya, Soomaaliland iyo wadamo badan oo ku yaalo caalamka.
Dheddin

**Dheddin** waa geed ka baxo dalka Soomaaliya oo dhan ama Geeska Afrika oo dhan iyo Bariga Dhexe, geedkaan waxaa laga sameeyaa luubaanta.

* Myrth
Cadaad

**Cadaad** () waa geed yar oo qodxo leh, geedkaan caleentiisa waxoo labada dhinac ku leeyahay caleemo badan oo qaliir ah.Ubaxiisa neh waa jaalo ama kalar isku dhaxqas ah.Miraha oo dhalo waxee u ehyihiin sida cambuulada waxee ku jiraan qolof dheer.Geedkaan waxoo ka baxaa Afrika iyo Aasiya.

* Golden Wattle—Welcoming Spring Down Under
Boordi

**Boordi** waa geed ka baxo koonfurta dalka Soomaaliya, geedkaan af ingriiska waxaa lagu dhahaa (Cassia siamea).
Baar

**Baar** waa geed ka baxo wadamada kuul oo dhan. waxoona ku badanyahay wadamada ku yaalo dhul baraha aduunka.Baarka soomaaliya aad oo uuga baxaa, gaar ahaan meelaha wabiyada iyo xeebaha, waana geed kala duwan, oo nuucyo badan leh.Mid waxaa jiro oo af ingriiska lagu dhaho (Hyphaene compressa), waa geed labo madax ama sadax madax yeeshto, waxoo aad uuga baxaa meelaha ee wabiyaasha maraan iyo dhinacyada xeebaha. geedka nuucaan oo labada madax leh waxoo u badanyahay bariga afrika.Geed timirka oo asiga neh u eg baarka balse ka balaaran ayaa waxoo u kala qeybsamaa nin iyo naag, sida geedka ba baayga oo kale. mid waxaa jiro oo timir dhaleenin mid timirta oo dhalaa. Baarka waxoo dhalaa Qumbo.

* Have You Ever Seen a Stilt Palm?
Dhamaag

**Dhamaag** waa Miro ka baxo dalka Soomaaliya iyo wadamada qaarkood ee afrika. (miraha aa arkoosid waxaa u maleenaa in oo yahay dhamaag, waa sixi kartaa haddii oo qaldanyahay)
Waqtiga Bariga Afrika

**Waqtiga Bariga Afrika** waa waqtiga laga isticmaalo bariga afrika, waxeeyna +3saac ka horeysaa waqtiga (UTC) oo ah waqtiga Moskow iyo bariga Yurub xiliga Xagaaga ah ama sammarka.
waqtiyada wadamadaan mala bedelo sanadkii oo dhan.
 

* 
* 
* 

* 

* 
* 
* 

* 

* 

## ERETREA
Luqmaan Alxakiim

**Luqmaan Alxakiim** Eebbe kor ahaaye wuxuu qur'aankiisa ku yiri: Oo runtii waxaanu siinay Luqmaan xikmad. Luqmaan nasabkiisa layskuma raacsano iyo goortuu noolaa. Sidoo kale layskuma raacsano ma wuxuu ahaa nebi mise nin suubban? hase ahaatee culumada badankood waxay leeyihiin wuxuu ahaa nin suubban. Xikmaddii Eebbe uu siiyeyna waxay ahayd fahamka diinta iyo caqliga.
Booc

Calotropis gigantea
Scientific classification
Kingdom:	Plantae
(unranked):	Angiosperms
(unranked):	Eudicots
(unranked):	Asterids
Order:	Gentianales
Family:	Asclepiadaceae
Subfamily: Asclepiadoideae
Tribe:	  Asclepiadeae
Subtribe: Asclepiadinae
Genus:	Calotropis

**Booc** ama **Geed Caanoole** loona yaqaano "Booc Booc" waa geed caleemo balaaran leh oo hadii aa caleenta ka jartid caano sii deenaayo. geedahaan caanahiisa waa sun. hadii oo indhaha kaa galo indhoole aa noqon kartaa. Booc booca waxuu aad uuga baxaa koonfurta Soomaaliya iyo wadamada caalamka gaar ahaan dalalka saxaraha ah.
Uburow

**Uburow**  waa shimbir dalqo weyn leh oo afka biyo ama malaay(kalluun ) ku qaadata.

Shumbirtani waxay u badan tahay meelaha biyo deegeenka ah ama xeebaha. Shimbiraha noocan waxaa laga helaa aduunka oo dhan.

* Pelican
T-pain

**T-pain** magaciisa runta ah (**Faheem Najm**), waa fanaan oo ku heeso rap-ka, waxoo dhashtay 30. Sebteembar 1985, waxoona ku dhashtay gobolka Florida ee dalka Mareykanka.T-Pain waxoo 

## Taariikh nololeed
T-pain waxoo ku dhashay magaalada Tallahassee ee gobolka Florida dalka mareykanka. Ninkaan Musqushiisa oo ka dhigtay meel studio ah oo heeso lagu sameeyo, waxoona muslimay asiga oo toban jir ah.

## Wax qabadkiisa
Awdalka Qabrus

**Jasiirada Qabrus** (Ingiriisi: Cyprus), beddelaada: (Qabrus),(Saybrus),(Kibris) ama **Jamhuuriyadda Qabrus**, waa wadan yar oo jasiirad ah, wadankaan waxaa degan labo qoomiyadood oo u kala dhashtay wadamada Giriig iyo Turkiga. labadaan qoomiyadood markii hore waxaa ka dhaxeen jiray colaad, isla markaas neh 1974ti waxaa wadanka soo galay ciidamo ka socdo wadanka Turkiga, waxeena qabsadeen woqooyiga Qabrus oo ah meesha ee ku badantahay turkida, waqtigaas ka dib, jasiirada labo ayee u kala qeebsamtay, dadka badankooda ama kuwa giriiga ah waxee u guureen koonfurta. Jasiirada waxee yeelatay Labo maamul oo kala ah kuwa turkida iyo kuwa giriiga. Jasiiradaan maanta waxee u shaqeesaa dhinaca dalxiiska, waxeena ka tirsantahay qaarada Yurub.
## Tixraacyada
Azania

**Azania** waa Dhulka Soomaaliyeed ee dhinaca koonfurta laga soo bilaabo Baledwayne ilaa iyo Kenya iyo Ithobiya xuduudahooda laga gaaro. Magacaan waxaa bixiyay Masaaridii hore oo dhulka Soomaaliyeed u soo baayacmushtari jirtay kuwas oo ka tirsanaan jiray Faraacintii Masar maamuli jirtay dhalashadii Nabi Ciise ka hor "NNK". Masaaradii markii ay yimaadeen dhulkii Soomaliyeed waxaa ay kula kulmeen laba shay oo kala duwan oo laga kala helay dhinaca waqooyi iyo dhinaca koonfureed. Dhinaca waqooyi waxaa ay ka heleen geedo udgoon oo aad u carafa oo ay u isticmaali jireen waxyaalaha udugga; halka dhinaca koonfureedna ay ka heleen Barwaaqo, Baad iyo biyo leh taas oo ay u bixiyeen magacaan "Azania". Dhinaca waqooyi ee Soomaliya waxay u bixiyeen "Punt" dhulkii udgoonaa, dhinaca kalena "Azania" dhulkii Barwaaqada ahaa.

Dhulkaan Azania waa inta u dhaxaysa labada Webi ee Soomaliya marta. Webi Shabeelle iyo Webi Jubba. waana dhulka ugu barwaaqada badan Soomaaliya oo ay ku noolaan karaan Dad iyo Duunyo. dhulkaan waxaa isaga soo dabamaray Boqortooyin maamuli jira ilaa iyo muddo badan, waxaa ka mid ahaa Boqortooyooyinkaas: Boqortooyada Geledi, Boqortooyada Ajuuraan iyo kuwa kale. Boqortooyooyinkaan waxaa ay ka mid ahaayeen kuwii ugu fican ee Soomaaliya soo mara gaar ahaan dhinaca koonfureed waxaana ay gaarisiyeen dhulki ay maamuli jireen hor mar siyaasadeed, mid dhaqaale iyo mid bulsho. Dhinaca waqooyi waxaa maamuli jiray Boqortooyadii Zaylac.

Khubarada cilmiga casriga ah ee Taariikhda waxaa si buuxda isugu raaceen in dhulkaan uu yahay dhulka hadda ay deganyihiin, leeyihiina Bulshada Soomaaliyeed ee "Reewing" ama Raxanwayn. Ummadaan dhulka ay degto ayaa ah kan ugu barwaaqada badan Soomaliya marka laga hadlaayo khayraadka dabiicga ha oo Ilaahay nagu manaystay kaas oo Soomaalida oo dhan ay xusul duub ugu jiraan sidaa ay halkaas mar un lugta ula galin lahayn balse cashar lama ilaawaan ah ay kula kulmeen sanadka markuu ahaa 1999-kii ka dib markii si qasab ah looga soo eryaday iyagoo waliba balan qaaday in mar dambe ay cag soo saari doonin balse ay ogolyihin Soomaalinimo. Waana tii markii hore ay diidanayeen in Soomalinimada wax lagau qaybsado oo rabay in ay marka hore boob wax ku radiyaan hadase runtu run gaartay.

Sida laga soo bartay Taariikhihii iyo Ilbaxnimooyinki hore ayaa cadaynaya in Ummada walba oo degan meel biyo leh ay yihiin kuwa ugu ilbaxsan oo nabaduna ay mar walba raadiyaan si ay dannahooda ay u gaareen. dhinaca kale bulshada xoolo-dhaqatada waa midda ugu dhibka badan oo ilbaxnimadu ay ku yartahay waase ay taariikhdu cadaynayso.

* Where was Ophir, which the Bible refers to as a source of gold of superior quality?
* Put
Dagaalkii Labaad ee Aduunka

**Dagaalkii Labaad ee Aduunka** wuxuu ahaa dagaalka taariikhda aduunka ugu fooshaxun, dagaalkaan waxaa ku waxa ku waxyeeloobay inakabadan 60 milayan, wuxuuna ka bilaawday qaarada Yurub sanadka marka oo ahaa 1939kii ilaa 1945tii. Waa markii uu wadanka Jarmalka xukumi jiray ninkii naasiga ahaa oo la odhan jiray Adolf Hitler. Ninkaan ciidamadiisa waxay qabsadeen wadamo badan oo Yurub ka mid ah,  Dagaalkiisa wuxouu gaadhay Aasiya, woqooyiga Afrika ilaa Ameerika. Ninkaan waxoo xasuuqay 6 miliyan oo yahuud ah. Dagaalka oo bilaabay neh waxaa ku dhimatay 60 miliyan oo qof. Dhimasho intaas la eg wali aduunka kama dhicin, waxayna u badnaayeen dad rayid ah. Dagaalkaan inta oo socday dhulka soomlida  waxaa gumeesanjiray gumeestiyaashii ingriiska,talyaaniga iyo faransiiska.
Murtimaal

**Murtimaalka** (;) ama **filasoofiyada** ama **falsafadda** waa cilmiga waaya-aragtida. Murtimaal waxaa sii kale lagu dhahaa filasoofiyada. Filasoofiyada waxa ay kasoo goday odhaahda giriiga ah ee φιλοσοφία oo macneheedu tahay jacaylka xigmada waa dhaqdhaqaaq fikradeed oo insaanku sameeyo kuna waajahan dhamaan dhinacyada nolosha oo dhan. Haddii aynu afsoomaali ku qeexno waxa ay noqon kartaa xigmad in aad waxkasta u eegto si xeel dheer siyaabo kalo duwan ayaana looga yaqaanaa dhamaan bulshooyinka caalamka waxa la adeegsanayay mudo aad u fog gaar ahaan waxaa adeegsan jiray giriigii hore.

Murtimaalka ama falsafada waa jacaylka aqoon is-weydaarsiga iyo murtinimada. Cilmiga waaya-aragtida waa edbin iyo anshax oo tixgelisa ka fikirka aduunka, koonka, fagaagga, maangalka, macquulka, milicsiga, laftarka is-milicsiga, qiimaynta ifafaalaha asbaabta, luuqadaha, bulsho-daaqa, asluubta, kutiro-kuteenka, cillanaadaha, nuxurka iyo bulshada. 

Faracyo ka mid ah murtimaalka waxaa ah:
*Aqoondirsad, 
*Xiliga baraarujinta
*Gaarka maadleyda

## Waamaxay macnaha filsoofiyadu
Magaca faylasoofiyadu waxa uu kayimi kalmada 2 kalmadood oogiriig ah oo kala ah fila oo macneheedu yahay jacaylka iyo sofi oo macneheedu yahay xigmada markaa kalmadu waa jacaylka xigmada laakiin maaha haysashada xigmada waxay tilmaamaysaa kaliya jacaylka xigmada casrigan aynu joogno waxa ay sheegaysaa
oo looisticmaalaa waxyaabaha nolosha ku qiimaha leh sida dhimashada noloshawaxyaabaha waaqiciga ah iyo haddii aynu eegno xiligii giriigii hore oo laisticmaalay filasoofiyada waxa jiray rag badan oo kucaanbaxay ama macalimiin ku ahaa sida

* sokrades Socrates
* afladon Plato
* aristo Aristotle

iyo qaarkale oobadan waxa ay filasoofiyadu sifiican u hana qaaday qarniyadii dhexe

* Filasoof

## Tixraac
Pawlo Kuwelho

**Pawlo Kuwelho** (Paulo Coelho), waa qoraa wayn waxa uu u dhashay wadanlka Barasiil.

## Taariikhdiisa
Paulo Coelho waxa uu kudhashy magaalada Rio de Janeiro ee wadanka baraasiil sanadii 1947 
kahor intii aanuu noqon qoraaga waxa uu ahaaa soosaare riwaayadeed waxa kale oo uu ahaa saxafi, waxa kale oo uu samayn jiray heesaha waxa uu heeso u alifay in kabadan 60 heesaa oo ah kuwa uguwaawayn baraasiil waxa uu yaraantiisii kamidnoqday kooxada ruuxaaniga ah ee hippie waxa uu booqday in badan caalamka isga oo baadhaya diimo ama qawmiyada qadiimiah oo soojireena waxaanuu in badan booqday wadamada aasiya bari 
buugiisiigi ugu horeeyay waxa uu soosaaray 1982 buugasna waxa uu u bixiayay magaca kaydkii cadaabta laakiin buugaasi muu caanbixin
                                                                                                                                                                                                      
## Buugtiisii
* The Alchemist
* Brida-1990
* The Valkyries (sheeko)
* The Fifth Mountain
* Veronika Decides to Die
* The Devil and Miss Prym
* Eleven Minutes

ilaahada waxa laga iibsaday in kabadan 75 malyan oo kitaab buugta uuqoray waxa ugu caansan buuga The Alchemist oo soobaxay 1988.

## Facebook
Pawlo Kuwelho waxa uu xiligan tafatira qoraalda gaagaban ee ay dad badani ka qaybqaataan kuwaas oo kusaabsan weedhaah amaba kalmadaha ku haboon in uu adeegsado qoraagu. Pawlo Kuwelho waxa aad loogu bartay in uu buugtiisa kaga waramo qoraalo ruuxi ah isaga oo isticmaala badanaa kalmado aanay qorayaashu adeegsan.

## Xiligan Lajooga
Pawlo Kuwelho waxa uu sanadkan 2011 qoray Buug lamagacbaxay Alph waxa kale oo uu balanqaaday in uu soo wado buug kale oo aad ubadan.
Masaajid Cali Guduud

** Degmada Masaajid Cali Guduud** wa dagmo ka tirsan Gobolka Shabeellaha Dhexe.
Degmada waxaa hoos yimaad tuulooyin badan oo ay kamidyihiin ,Daarasalaam, Tawakal, Towfiiq, Geedi-xeyr, Xassan-geedi, Qaahira, Maxaa-siciid, xagareey, faqayaale, Al-furqaan, ceel-barwaaqo  iyo kuwo kale oo fara badan.

Degmada Masaajid Cali Gaduud waxa ay caan ku tahay waxyaabo badan oo ay kamid yihiin beerah, xoolaha, iyo duur joog tiro badan. waa magaalo hodan ka ah dhinaca waxsoosaarka 
Waxaaa in muda ah ka talin jiray kooxda khawaajirta oo la hartay hormarkii eey laheed  lkn hada sameyneyso horumar dagmada masaajidka cali gaduud qabil ahan waxa daga besha Harti abgaal gar,ahaan warsangali caleed
Faransiis Guyana

**Faransiis Gwiiyan** () waa dhul ka mid ah dalka Faransiiska, waxoona ku yaalaa Ameerikada koonfureed. Gobolkaan waxoona xeeb ku leeyahay Badda Karabiya. Magaalo madaxda gobolkaan waxaa ladhahaa Kayene.

* *[[Copiopteryx jehovah]]*

## Tixraac
Kayene

**Kayene** () waa magaalo madaxda gobolka Faransiis Guyana; waana magaalada ugu weyn gobolkaas waxa ay gaadhayaan dadka kunooli ilaa  kun oo qof.

* Bar-internetka magaalada ''Kayene'' **(fr)**
Koonfur Joorjiya iyo Koonfurta Jasiiradaha Sanwij

**Koonfur Joorjiya iyo Koonfurta Jasiiradaha Sanwij** waa Jasiirado ka tirsan dalka Ingriiska, waxeena ku yaalaa koonfurta Badweynta Atlaantik.
Jiicdheere

**Jiicdheere** waa degmo ku taalo Gobolka Mudug waxeena daris la tahay degmada Bacaadweyne.Waana meel caan ku ah wax soo saarka cusbada.

Degmadaani waxa ay caan ku tahay waa cusbada oo goballo ka tirsan wadan soomaaliya loo qaado sidoo kale waxaa cusbadaas loo iib geeyaa dalalka dariska la ah soomaaliya.

Cusbadaan laga qaado degmada jicdheer badanaa waxaa la geeyaa degmada kalkacyo ee xarunta gobalkaka mudug.

Dada ku dhaqan degmada jicdheer waxa ay badanaa noloshoodu ku tiirsan tahay dhaqashada xoolaha iyo bixida cusbada waxbarashada
Waxbarashada degmada jiicdheere waa mid sanadahaan dambe soo hagaageysa,waxbarashada diinta ayaa si aan caadi aheyn uga socota 
Culumada ugu waaweyn ee degmada jiicdheere waxaa ka mid ah. 
Sheekh xuseen sheekh axmed.
Macalin cabdulaahi maxamed yuusuf.
Macalin maxmuud cali baraale ganacsatada.
Ganacsiga degmada jiicdheere waa mid si heer sare ah u socda,waxaana ganacsigaas ka mid ah bixida cusbada oo ah degmada ugu  cusbada badan degmooyinka iyo deegaanada galmudug.
Ganacsatada degmada jiicdheere waxaa ka mid ah xaawo yuusuf cabdi oo ah haweeney magac weyn ku leh degmada jiicdheere xasan aadan galaal  xaaji cali dhoore tahaliil cali yuusuf cabdulaahi cali madoobe cabdulaahi yuusuf cabdi cadaciito.
Karkaar

**Karkaar** waa buuralay dhacda Woqooyi bari Soomaaliya, gaar ahaan maamul goboleedka Puntland waxayna ka dhigtay gool taasoo ayna aqoonsanayn dawladda dhexe, sida rasmiga ah waxay hoos timaadaa Gobolka Bari ee woqooyiga dalka Soomaaliya.
 
Degmooyinka ku dhow ama hoos yimaada Buuralayda Karkaar waxaa ka mid ah:
* Qardho
* yake yaka
* Waaciye
* Rako Raaxo
* Dhudhub
* Bander bayla
* Xumbays
* Xaafuun
* Shaxda.

Caasimada Gobolka Karkaar Waa Magaaalda Qardho
Bander Beyla

**Bandar Beyla** (, ), waa magaalo xeebeed ku taala waqooyibari gobolka Bari ee wadanka Soomaaliya. Magaaladani waxay xudun u tahay Degmada Bayla.
Bander Beyla waa degmo xeebeed oo ku taalo Gobolka Bari ee woqooyiga soomaaliya. Degmadaan waxee magaalada Qardho u jirtaa  dhinaca bari.Degmadaan waxee ka midtahay meelihii ku burburay Tsunamigii dhacay 2004ta.Bandar beyla waxee daris la tahay Badweynta Hindiya.

## Taariikh
Bayla waxay dhacdaa juquraafi ahaan madaxa sare ee deegaanka loo yaqaano *Raas Macbar* (*Cape Ma'bar*). Wakhtiyihii hore magaaladani waxay ahayd meel aad ugu muhiim ah badmaaxiinta iskaga gudbeysa Gacanka Cadmeed, Badweynta Hindiya iyo qaarada Afrika.

Waxyaabaha taariikhiga ah ee magaaladan qadiimiga ah lagu yaqaaney waxaa ka mid ah dhisida dooni a soohay, oon lahayn wax musbaar ah.

Badhtimihii sanadkii 2004ta waxaa dhaawac daran soo gaadhsiiyay magaaladan duufaantii (tsunami) ka dhalatay dhulgariirkii Badweynta Hindiya, kaasi oo khasaare naf iyo xoolo geystay.

## Maamulka
Magaalada Bayle waxay ka tirsan tahay maamulka Puntland.

## Bulshada
Magaalada Bayla waxaa ku dhaqan dad tiradoodu gaadhayso ilaa 16,700 qof. Dhinaca kale, Degmada Bayle waxay leeday bulsho gaadhaysa ilaa 14,376 qof. 

## Waxbarashada
Sida ay sheegtay Wasaaada Waxbarashada Puntland, magaalada Belye waxay leedahay 13 dugsi kuwasi oo ku baahsan dhamaan Degmada Bayla. Dugsiyada ugu caansan waxaa ka mid ah Rasul-Macbar, Kulule, Caris iyo Qoton.

## Sidoo kale fiiri
*Liiska magaalooyinka Soomaaliya dadka ku nool
*Liiska magaalooyinka Soomaaliya

## Xigasho
*Bayla, Somalia
*Duufaantii dadka laysay
## Tixraac
Tsunami

**Tsunami** waxaa la dhahaa Hirr ama Mowjad aad u weyn oo biyaha badda hoostooda ka soo kaco, waa marka oo Dhulgariir badda ka dhaco. Tsunamiga waxoo geestaa khasaaro aad u weyn, waxoona aad u burburiyaa guryaha xeebaha u dhow.

## Tsunamiyaasha u danbeeyay
* 2011 waxaa magaalada Sendai ee dalka Jabaan ka dhacday dhulgariir aad u weyn oo tsunami kadhashtay, tsunamigaan woxoo aad u jajabshay xeebaha dalka jabaan, waxaana ku dhintay dad gaaraayo ilaa 1,897 oo qof.

* 2006 waxaa jasiirad ka mid ah dalka Indonesia ka dhacay dhulgariir oo tsunami dhaliyay,waxoona ka soo bilaawday biyaha badda hoosteeda. waxaa ku dhintay dad kabadan 700 oo qof.

* 2004 waxaa Badweynta Hindiya ka dhacday dhulgariir aad u weyn oo tsunami aad u culus dhaliyay, dhulgariirkaan waxoo ka soo bilaawday jasiirad ka mid ah dalka indonesia, woxoona soo maray wadamada kala ah Tayland, Siri Lanka, Hindiya, Jasiirada Maldiif, Malaysiya, Bangladesh, Mayanmar, Soomaaliya, Kenya, Tansaaniya, Madagaskar, Seyshelles ilaa Koonfur Afrika. Waxaana ku dhintay dad ka badan 230,000 oo qof.

## Warka
*https://www.theguardian.com/global-development/2014/dec/25/indian-ocean-tsunami-survivors-stories-aceh
*https://www.france24.com/en/20191226-indian-ocean-india-sri-lanka-thailand-indonesia-tsunami-commemoration
Turdho

**Turdho** waa magaalo ku taal Koonfurta Soomaaliya Jubbada Hoose (Jubbada Hoose) ee dalka Soomaaliya.
## Tixraac
Turdho (af-Ingiriis)
Nikaragiwa

**Nikragua** ama (Nikragwa) waa wadanka ugu wayn Badhtama Ameerika iyada oo ay sidaas tahay hadana waa wadanka wadamada bartamaha amerika ugu dadka yar wadankaas dadka kunooli sida wadamada lajaarka ah oo kale waxa ay isugu jiraan hindi iyo dad kasoo haajiray wadanka isbayn caasimada wadnkan waxa lagu magacaabaa manguwa

* A Visit to Nicaragua
Guwatimala

**Guatemala** ama Guwatimala, Jamhuuriyadda Guatemala (Af-Isbaanish: República de Guatemala) waa wadan ka mida wadamada kuyaala deegaanka Bartamaha Ameerika.

=Tixraac=
Kosta Rika

**Kosta Rika** (Costa Rica) waa wadan ku yaala ameerikada dhexe waxa uu xuduudo la wadaaga laba wadan oo kala ah banama iyo wadanka nikragwa waxa uu dhanka waqooyi xuduud kala wadaagaa wadanka nikragwa dhanka koonfurna wadanka banama dhanka galbeed waxa uu xuduud ka leeyahay bada 
Badweynta Baasifik dhanka barina bada Badda Karabiya waxa qabsaday boqortooyadii isbayn sanadii 1563 waxa ay madaxbanaanida qaadatay sanadii 1821 kadib waxa gacanta ku dhigatay wadanka Meksiko waxa ay madax banaanidoodii kalasoo noqdee maksiko sanadii 1848 masaaxo ahaan dhulka ay ku fadhido dawlada costa rica waa 50700 klm dadka kunool tiradooda waxa lagu qiyaasaa 2066,000 kun oo qof caasimada wadankani waa magaalada Sankhose.

* A Visit to Costa Rica

## Dadka

Inta badan dadka kunool costarica waxa ay kasoo jeedaan wadanka isbayn waxa kale oo kunool xoogaa aan sidaas usiibadnayn oo ah dadka looyaqaano hindida cas 

## ciidanka qalabka sida
costa rica waxa ay ka mid tahay wadmada aan lahayn ciidamo malateri oo habaysan ciidanka wadankan waxa lakala diray sanadkii 1948.wadankani waa mid kamida wadamada soosaara muuska.
Timor

**Timor** waa Jasiirad ka tirsan dalka Indunisiya, waxaana loo kala qeebiyay Bariga Timor iyo galbeedka timor. bariga timor, waxaa laga qaaday codbixin oo ku aadan muqstaqbalka dadka degan jasiirada qeebteeda kale, waxeena codsadeen wadan xor ah sanadka marka oo ahaa 2002.
Burcad Badeed

**Burcad Badeed** waa tuugo ama mooryaan oo qoryo ku hubeesan isla markaas neh bada ka soo afduubato maraakiib. Burcad badeednimada waxee jiri jireen boqolaal sano ka hor, waxaana aad looga yaqaanaa wadamo badan oo ka mid ah caalamka. Burcad Badeenimada waxee ka joogsatay wadamada galbeedka boqolaal sano ka hor, waxeena wali ku sii danbeeyaan qaaradaha koonfur ameerika,aasiya iyo galbeedka afrika.

## Qarniga aa ku jirno
Qarnigaan aa ku jirno burcad badeednimada waxee ka soo dhashteen bariga Afrika, oona waligeed laga aqoon. koonfurta aasiya iyo bartamaha ameerika burcad badeednimada waligeed wee ka jiri jireen, waxaana maanta burcad badeeda ku arkee biyaha u dhaxeeyo D
aduunka.

[[Catego
Burcad badeeda waxa ay keenan dhibaatoyij badano oo sameysa bulshada dhan dhaqaale amni iyo iso socod.
Kuruweshiya

W:hr:Hrvatska
Kroos-AY-shə; Croatian: Hrvatska [xř̩ʋaːtskaː]), si rasmi ah Jamhuuriyadda Croatia (Croatian: Republika Hrvatska, ku saabsan codkan dhegeysiga (gargaar · info)) [b] waa waddo isgoysyada Bartamaha iyo Koonfur Bari ee Yurub, Badda Adriatic. Magaaladda Zagreb waa mid ka mid ah qaybaha hoose ee dalka, oo ay weheliso labaatan gobol. Croatia waxay leedahay aag 56,594 kilomitir oo isku wareeg ah (21,851 mayl laba jibaaran) iyo dad gaaraya 4.28 milyan, kuwaas oo intooda badani yihiin Roman Catholics.

Croats ayaa soo gaadhay aagga qarnigii 6aad, waxaanay dhul-beereedka u abaabuleen laba duchis qarnigii 9aad. Tomislav wuxuu noqday Boqorka ugu horeeyay 925, oo kor u qaaday Croatia si ay u aqoonsato boqortooyadii, taasoo haysatay awooddeeda ku dhowaad laba qarniyadood, iyagoo gaadhay heerkii ugu sarreeyay ee boqorradii Petar Krešimir IV iyo Dmitar Zvonimir. Croatia waxay ku biirtay urur shaqsi ah Hungary sanadkii 1102. 1527-kii, ayaa la kulantay qabsashadii Ottoman, Baarlamaanka Croatia ayaa u doortay Ferdinand I Habsburg inay carshigii Croatia. Bishii Oktoobar 1918, maalmaha ugu dambeeya ee Dagaalkii Dunida I, State of Slovenes, Croats iyo Serbs, oo madaxbannaan ka ahaa Austria-Hungary, ayaa lagu dhawaaqay Zagreb, Bishii Disember 1918 waxaa lagu biiriyey Boqortooyada Serbs, Croats iyo Slovenes. Ka dib dagaalkii Axis ah ee Yugoslavia bishii Abriil 1941, badi dhulka Croatia waxaa lagu daray macaamiisha taageera Nazi oo taageera dhaqdhaqaaqa is-caabinta iyo abuurista Dawladda Federaalka ee Croatia, ka dib markii dagaalku noqdo aasaas xubin ka ahaanshaha federaalka ee Jamhuuriyadda Federaalka ee Yugoslavia. 25kii Juunyo 1991kii, Croatia waxay ku dhawaaqday xornimadeed, taasoo gebi ahaanba dhaqan gelisay 8dii Oktoobar ee isla sannadkan. Dagaalkii Croatia ee madaxbannaanida ayaa si guul ah ugu dagaalamay afar sano kadib markii lagu dhawaaqay.

## Xubin
* NATO
* Midowga Yurub
* Qaramada Midoobay

## Waddanma Degaaan Kuruweshiya
*  3000+
*  2000+
*  2000+

Croatia waa Jamhuuriyad lagu maamulo nidaamka baarlamaanka iyo waddan la horumariyey oo leh heer aad u sarreeya oo nool. Waa xubin ka mid ah Midowga Yurub (EU), Qaramada Midoobay (UN), Golaha Yurub, NATO, Ururka Ganacsiga Adduunka (WTO), iyo xubin ka mid ah Ururka Midawga Yurub. Ka qaybgalayaasha firfircoon ee ciidamada nabad-ilaalinta ee Qaramada Midoobay, ayaa Croatia ka qaybqaatay howlgalkii NATO ee hoggaamiyihii NATO ee ka socday Afgaanistaan ​​oo uu kursi aan joogto ah ku lahayn Golaha Amaanka ee Qaramada Midoobay muddadii u dhaxaysay 2008-2009. Tan iyo sanadkii 2000, dawladda Croatia waxay si joogto ah ugu maal-galisay kaabayaasha, gaar ahaan waddooyinka gaadiidka iyo tas-hiilaadyada ee ku yaalla hareeraha Pan-Europe.

* The Danube—If Only It Could Talk!
*  Europe’s Delta of Striking Contrasts
Huriwaa (Askari)

LIXLE waxa uu ahaa mujaahid,aad u geesiya waana mujaahidiintii ugu cuslaa mana jirin nin snm ah oo ka geesisan
waxa uu geeriyooday 1984 taariikhdaa waa uu ahaa qabiilkiisa HABARYOONIS MUUSE CABDALE WAXAANU AHAA HALYAY QARAN
WAXA UU WATAY CIIDANKII BERBERA MARKII GEERIYOODAY WAA MUJAAHID TAARIIKH KU DHEX LEH UMADA REER SOMALILAND
Ceel Cali

**El Ali District**(Soomaali: Degmada Ceel Cali) waa degmada ku taalla bartamaha gobolka Hiiraan ee Soomaaliya Ceel Cali waxay leedahay qiyaastii 120,000 oo qof oo deggan Degmada ballaaran ee Ceel Cali waxay leedahay guud ahaan 543,345 oo qof. Magaca Ceel Cali wuxuu macnihiisu yahay “Ceelka Cali”. Dadka deggan Ceel Cali badankoodu waxay ka tirsan yihiin sub-clanka Galje’el (ama Gaaljecel) ee Dirisame.
## Taariikhda
Saadaasha hawada ee Ceel Cali waxaa aqoonsaday shaqaalaha shirkadda Kureym Mining and Rocks 2020 waxaana loo soo raray dhanka Muqdisho . Intaa ka hor, dhagaxa waxa loo dabbaal degi jiray inta u dhaxaysa shan ilaa toddobo fac, oo lagu soo bandhigi jiray heeso, suugaan, ciyaaro, iyo gabayo.  2022, macdanta elliite waxaa loo magacaabay El Ali ka dib markii lagu aqoonsaday meteorite saynisyahano ka tirsan Jaamacadda Alberta 
## Goobta
Waxay 75 km dhanka koonfur galbeed kaga beegan tahay magaalada Beledweyne ee xarunta gobolka Hiiraan.
## Tirakoobka dadweynaha
Ceel Cali waxaa inta badan dega dad ka soo jeeda qowmiyada Soomaalida , iyadoo beesha Dirisame oo ka mid ah beesha Gaaljecel ay si gaar ah u matalaan.
## Tixraac
"Bulletin Meteoritical: Entry for El Ali"

Meteorite, cilmi-baarayaasha Alberta waxay ogaadeen 2 macdan oo aan hore loo arag dhulka

Ceel Cali, Hiiraan Soomaaliya
Degmada Maxaas

**Mahas District** (Soomaali: Degsiimada Maxaas ) waa degmo ku taal gobolka Hiiraan ee bartamaha dalka Soomaaliya Waxay ku taal bariga gobolka Hiiraan Waxay xad la leedahay Degmada Ceel Buur, Degmada Aadan Yabaal, Degmada Matabaan Degmada Guriceel, iyo Degmada Beledweyne. Degmadan ayaa waxaa degan beelaha Murusade iyo Xawaadle ee Hawiye.
## Sidoo kale eeg
Maxaas xarunta degmada
## Xusuusin
Maxaas, Hiiraan, Soomaaliya

## Tixraac
"Arrimaha Bulsho-Demographic iyo Dhaqaale ee la xidhiidha iyo ka qaybgalka haweenka da'da taranka".

http://mptf.undp.org/document/download/5463 

http://allafrica.com/stories/201403080083.html
Matabaan

**Matabaan** waa Dagmo ku taala dhank waqooyi ee gobolka Hiiraan, una jirta 75 kiilo mitir magalada Baldweyne ee Caasimada gobolka Hiiraan.

Warbixinta degmada mataban oo koban: 

 Wadanka:  Soomaaliya 

 Mamulka:  Hirshabeelle 

 Gobolka:   Hiiraan 

 Beesha Dagta:   Agoon cabdalle   

 Tirada dadka magalada: 225,000 

 Taariikhda tira koobkan: 2023

 Ganacsiga: xoolaha iyo qudaarta

Degmada Matabaan waxay ka mid tahay degmooyinka gobolka Hiiraan 

Baaxadda Magaalada:
Dagmada matabaan Baaxadeedu waxa ay ku fadhisaa 5𝑘𝑚2, Dismaha magaalada ayaa u qaybsan jihooyinka waqoyin,kofur,bari iyo galbeed.

## Cimilada
Cimilada magaladu wa mid qaboow xiliga subixi iyo habeenki. Waqtiyada duhirki , gar ahan xilayada abarata ah magaladu wa kulushahay, oo heer kulku waxa uu gaara ilaa 30&nbsp;°C (91&nbsp;°F), lakiin habenki cimiladu wa qabowda.

Magaladu roob fiican ayeey heshaa xiliyada Guga iyo Deyrta.

#