La Marseillaise

"***'" waa [[habbalk qaran|astaanta qaranka]] [[Faransiiska]]. Waxaa qoray 1792-kii [[Claude Joseph Rouget de Lisle]] isagoo jooga [[Strasbourg]] ka dib markii [[Jamhuuriyadda Koowaad ee Faransiiska]] ay dagaal ugu dhawaaqday [[Archduchy of Austria|Awstariya]], markii horena waxaa loogu magac daray "***'" (Heestii Dagaalka ee Ciidanka Rhin).
​Axdiga Qaranka ee Faransiiska ayaa u qaatay inay noqoto astaanta Jamhuuriyadda Koowaad sanadkii 1795-kii. Heestu waxay heshay naanaysteeda ka dib markii ay magaalada Baariis kaga dhex heeseen mutadawiciin ka timid Marseille oo u soo socday caasimadda. Laxanka kiciya dareenka iyo ereyada heesta ayaa horseeday in si weyn loogu isticmaalo hees ahaan xilliyada kacdoonnada, iyadoo lagu dhex daray qaybo badan oo muusigga caadiga ah iyo kan caanka ahba.
​Violin-ga Talyaaniga ah ee Guido Rimonda ayaa tilmaamay sanadkii 2013 in bilowga "Tema e variazioni in Do maggiore" ee Giovanni Battista Viotti uu aad ugu dhow yahay astaanta qaranka. Bilowgan markii hore waxaa loo maleynayay in la daabacay ka hor La Marseillaise, laakiin waxay u muuqataa inay ahayd faham khaldan maadaama Viotti uu daabacay dhowr nooc oo "La Marseillaise" ah sanadkii 1795-tii uuna qoraal ahaan u dhigay "Weligay ma curin koox-muusigga (quartets) hoos ku qoran" ().
​
​
## Taariikhda

​Iyadoo Kacaankii Faransiiska uu sii socday, boqortooyooyinkii Yurub ayaa ka walwalay in xamaasadda kacaanku ku faafto waddamadooda. Dagaalkii Isbahaysigii Koowaad wuxuu ahaa isku day lagu joojinayo kacaanka, ama ugu yaraan loogu xiri lahaa Faransiiska dhexdiisa. Markii hore, ciidanka Faransiisku ma muujin wax weyn, ciidamada Isbahaysiguna waxay ku soo duuleen Faransiiska. 25-kii Abriil 1792, Baron Philippe-Frédéric de Dietrich, oo ahaa Duqii Strasbourg iyo hoggaamiyaha ururka gobolka ee Masonic lodge, ayaa weydiistay martidiisii ahaa Rouget de Lisle inuu curiyo hees "isu keenta askarteena meel kasta oo ay joogaan si ay u difaacdaan dhulkooda hooyo ee khatarta ku jira". Isla fiidkaas, Rouget de Lisle wuxuu qoray "" ("Heestii Dagaalka ee Ciidanka Rhin"), wuxuuna heesta u hibeeyay Nicolas Luckner, oo ahaa askari Bavarian ah oo u adeegayay Faransiiska. De Dietrich waxaa la dilay sanadkii ku xigay xilligii Reign of Terror (Xukunkii Argagaxa).
​Laxanku wuxuu dhowaan noqday baaqii isku soo baxa Kacaankii Faransiiska, waxaana loo qaatay "La Marseillaise" ka dib markii laxanka ay markii ugu horreysay waddooyinka ka heeseen mutadawiciin ka timid Marseille dabayaaqadii bishii Maajo. Mutadawiciintan ayaa soo galay magaalada Baariis 30-kii Luulyo 1792 ka dib markii uu mutadawac dhalinyaro ah oo ka yimid Montpellier oo la odhan jiray François Mireur uu ka dhex qaaday kulan waddani ah oo ka dhacay Marseille, ciidamaduna waxay u qaateen heestii ay ku socon lahaayeen ilaalada qaranka ee Marseille. Heestu waxay si dhakhso ah u noqotay nooc ka mid ah borobaganda muusig ah, iyadoo faafinaysa mabaadi'da kacaanka iyo mideynta muwaadiniinta iyadoo loo marayo ereyadeeda waddaniga ah iyo laxankeeda kiciya dareenka. Mireur wuxuu markii dambe noqday jeneraal ka tirsan Napoléon Bonaparte wuxuuna ku dhintay Masar isagoo 28 jir ah.
​Ereyada heestu waxay ka turjumayaan duulaankii Faransiiska lagu soo qaaday ee ay wadeen ciidamada shisheeye (oo ka yimid Prussia iyo Awstariya). Strasbourg lafteeda ayaa la weeraray dhowr maalmood ka dib. Ciidamadii soo duulay waa laga saaray Faransiiska ka dib markii looga adkaaday Dagaalkii Valmy. Maadaama inta badan dadka reer Alsace aysan ku hadlin afka Faransiiska, nooc Jarmal ah ayaa la daabacay bishii Oktoobar 1792-kii gudaha Colmar.
​
Axdiga ayaa u aqbalay inay noqoto astaanta qaranka Faransiiska digreeto soo baxday 14-kii Luulyo 1795, taasoo ka dhigtay astaantii ugu horreysay ee Faransiiska. Markii dambe waxay lumisay maqaamkan xilligii Napoleon I, heestana waxaa gabi ahaanba mamnuucay Louis XVIII iyo Charles X, waxaana dib loo soo celiyay muddo kooban ka dib Kacaankii Luulyo ee 1830. Xilligii xukunka Napoleon I, *[[Veillons au salut de l'Empire]]* ayaa ahayd astaanta aan rasmiga ahayn ee nidaamka, xilligii Napoleon III-na waxay ahayd "Partant pour la Syrie", laakiin dawladdu waxay dib u soo celisay astaantan caanka ah iyadoo isku dayaysa inay dhiirigeliso dadka Faransiiska intii uu socday Dagaalkii Franco-Prussian. Qarnigii sagaal iyo tobnaad iyo horraantii qarnigii labaatanaad, *La Marseillaise* waxaa loo aqoonsaday inay tahay astaanta dhaqdhaqaaqa kacaanka ee caalamiga ah; sidaas darteed, waxaa qaatay Paris Commune sanadkii 1871. Sideed sano ka dib, 1879-kii, waxaa dib loogu soo celiyay astaanta qaranka Faransiiska, ilaa haddana sidaas ayay ku joogtaa.
​Wada-qaadashada heesta (refrain) waxay xasuusinaysaa xilligeedii, ereyada fudud ee heesaha kacaanka waxay u oggolaadeen dadka caadiga ah ee aan aqoonta lahayn inay ka qayb qaataan heesta.
​
### Muusigga

Dhowr raad oo hore oo muusig ah ayaa loo soo xigtay laxanka heesta:
​*Tema e variazioni in Do maggiore*, oo ah shaqo uu leeyahay violin-ga Talyaaniga ah ee Giovanni Battista Viotti; taariikhda qoraalka ee 1781 waa laga dooday, laakiin waxay u muuqataa in la daabacay ka hor "La Marseillaise", sanadkii 1795.
​Mozart qaybtiisa *Allegro maestoso* ee laga soo qaatay Piano Concerto No. 25 (la curiyay 1786).
​Shaqada *Esther* ee Jean Baptiste Lucien Grison (la curiyay 1787).
​Dhibco kale oo loo tiiriyay (sida *credo*-ka Mass-ka afaraad ee Holtzmann ee Mursberg) waa la beeniyay.
## Tixraac