Kooxda Labaatanka

**G20** ama **Kooxda 20** waa gole dowladeed oo ka kooban 19 waddan oo madax-bannaan, Midowga Yurub (EU ) , iyo Midowga Afrika (AU) Waxay ka shaqeysaa wax ka qabashada arrimaha waaweyn ee la xiriira dhaqaalaha adduunka , sida xasilloonida maaliyadeed ee caalamiga ah , yaraynta isbeddelka cimilada iyo horumar waara , iyada oo loo marayo shirarka sanadlaha ah ee madaxda dowladaha iyo madaxda dowladaha .

19-ka dowladood ee xubnaha ka ah G20 waxay ka kooban yihiin qiyaastii 85% wax soo saarka guud ee adduunka (GWP),  75% ganacsiga caalamiga ah , 56% dadka adduunka ,  iyo 60% bedka dhulka adduunka ; oo ay ku jiraan Midowga Yurub iyo Midowga Afrika, G20 wuxuu ka kooban yahay 78.9% dadka adduunka iyo 83.9% qiiqa CO2 ee adduunka ee ka yimaada tamarta fosil 
G20 waxaa la aasaasay 1999-kii iyadoo laga jawaabayo dhowr dhibaato dhaqaale oo adduunka ah Tan iyo 2008 , waxay isugu imaan jirtay ugu yaraan hal mar sannadkii, iyadoo shir-madaxeedyo ay ku lug leeyihiin madaxa dawladda ama gobolka xubin kasta , wasiirka maaliyadda , ama wasiirka arrimaha dibadda , iyo mas'uuliyiin kale oo heer sare ah; Midowga Yurub waxaa matalaya Guddiga Yurub iyo Bangiga Dhexe ee Yurub  Dalalka kale, ururada caalamiga ah , iyo ururada aan dawliga ahayn ayaa lagu martiqaaday inay ka soo qayb galaan shirarka, qaarkoodna si joogto ah. Midowga Afrika wuxuu ku biiray xubintii 21-aad ee shir-madaxeedkii 2023 ee Hindiya waxaana si rasmi ah loogu matalay shir-madaxeedkii 2024 ee ka dhacay Brazil .
Shirweynihii 2009 , G20 waxay ku dhawaaqday inay tahay goobta ugu muhiimsan ee iskaashiga dhaqaalaha iyo maaliyadda caalamiga ah Heerka kooxda ayaa kor u kacay tobankii sano ee xigay, waxaana falanqeeyayaashu u aqoonsadeen inay leedahay saameyn caalami ah oo weyn;  waxaa sidoo kale lagu dhaleeceeyay xubinimadeeda xaddidan, la'aanta awoodaha fulinta,  iyo wiiqidda hay'adaha caalamiga ah ee jira Shirarka waxaa badanaa la kulma mudaaharaadyo, gaar ahaan kooxaha ka soo horjeeda caalamiyeynta .
## Taariikh
G20 waa kii ugu dambeeyay ee taxane ah oo ka dambeeyay Dagaalkii Labaad ee Adduunka oo loogu talagalay isku-dubaridka caalamiga ah ee siyaasadda dhaqaalaha, oo ay ku jiraan hay'ado sida " mataanaha Bretton Woods ", Sanduuqa Lacagta Adduunka iyo Bangiga Adduunka , iyo waxa hadda loo yaqaan Ururka Ganacsiga Adduunka
Shirka G20 waxaa lagu saadaaliyay shirkii Cologne ee G7 bishii Juun 1999, waxaana si rasmi ah loogu aasaasay shirkii Wasiirada Maaliyadda ee G7 26kii Sebtembar 1999 iyadoo la qabtay kulan hordhac ah oo dhacay 15-16 Diseembar 1999 magaalada Berlin. Wasiirka maaliyadda ee Kanada Paul Martin ayaa loo doortay inuu noqdo guddoomiyihii ugu horreeyay iyo wasiirka maaliyadda ee Jarmalka Hans Eichel oo martigeliyay shirka.
## Martiqaadyada

Caadiyan, dhowr ka qaybgalayaasha oo aan xubin buuxda ka ahayn G20 waxaa loo fidiyaa martiqaadyo ballaaran si ay uga qayb galaan shirarka. Martiqaadyada joogtada ah ee martida loo yahay waa: dowladda Spain ; Guddoomiyaha Ururka Qaramada Midoobay ee Koonfur-bari Aasiya iyo wakiil ka socda Iskaashiga Cusub ee Horumarinta Afrika ayaa lagu casuumaa awooddooda iyagoo ah hoggaamiyeyaal ururadooda iyo madax dowladeed oo ka tirsan dowladahooda. Intaa waxaa dheer, hoggaamiyeyaasha Guddiga Xasilloonida Maaliyadda , Ururka Shaqaalaha Caalamiga ah , Sanduuqa Lacagta Adduunka , Kooxda 24 , Ururka Iskaashiga Dhaqaalaha iyo Horumarinta , Qaramada Midoobay , Kooxda Bangiga Adduunka iyo Ururka Ganacsiga Adduunka ayaa lagu martiqaadaa waxayna ka qayb qaataan qorsheynta shir-madaxeedka ka horreeya iyada oo loo marayo siyaasadda ururkooda.
## Tixraacyo
* https://www.nationsonline.org/oneworld/country_code_list.htm#H
* https://www.chathamhouse.org/2024/11/africa-aware-what-african-unions-g20-membership-means-africa
* https://english.news.cn/20250330/0b5162d6027348dea4c42eb97c8ae41b/c.html
* https://worldpopulationreview.com/country-rankings/most-racist-countries