open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Snoop Dogg

[2012.jpg|thumbnail|Snoop Dogg]]
 Snoop Dogg wa fanan marekyan eh
**Calvin Cordozar Broadus Jr.** (Long Beach, Kalifornia, 20 oktoobar 1971) ama **Snoop Dogg** , **Snoop Doggy Dogg** ama **Snoop Lion**, ama abdi sanbalooshe waa fanaan Maraykan ah oo heeso Rap qaado..........
Snoopp dogg waxaa layiri inuu islaamay allahu aclam.

waxa ay saaxiibtinimo dheeri ka dhexaysay fanaankii caanka ahaa tupac shakur,waxana soo saaray DRE oo ah DJ caan ah

snoop dogg waa jilaa,heesaa,abuwaan.wuxuu iibiyey ilaa 30 million oo copy album oo dunia oo dhan.album-kii uu kusoo shaacbaxay waxa la yidhaa doggy style 

wuxuu ka qayb qaatay aflaam badan sida

waxaanu yahay nin lagu xanto xagga xashiishadda !!!!

Legend snoop dogg
Warqadda aqoonsiga

**Warqadda aqoonsiga** Waa sharci si rasmi ay Dawladda usiiso dadkeeda si loogu aqoonsado, waana kuwa ugu muhiimsan xagga sharciga Dawladda, waxaa ka dambeeya baasaboor loo adeegsado isticmaalid wadan ka baxsan dalka laga bixiyey.

Soomaaliya Warqadda aqoonsiga waxaa la dhihi jiray Tessera municipio taas oo ah eray Talyaani ah, Laakiin 2009 kabacdi ayaa waxaa Dowladda somalia soo saartay eID ah Warqadda aqoonsiga oo loo adeegsan karo habka elektroonka ah isla markaana kaydinaysa macluumaadka qofka, Sida: Magaca, Meesha uu ku dhashay, Nuuca, Xaalkiisa (Haddii uu yahay xaasle), Iyo sawirka qfka iyo macluumaad dheeraad ah.
Waxa ay shaqaynaysaa muddop 5 sanadood ah.
Salagle

**Salagle** Waa mid ka mid ah afarta Dagmo ee Gobolka Jubbada Dhexe ee Dowlad Goboleedka Jubbaland ,Waxaana lagu dhawaaqay degmonimadeeda xiligii Dowladii Madaxwayne  Cabdullaahi Yuusuf, Degmada salagle waxaa dagan beel-Waynta CAWLYAHAN  **.**

**Salagle** waxa ay dhacdaa jiinka Wabiga Jubba waxaana magaalo hodan ku ah Khayraadka kaladuwan ee la beerto iyo dhaqashada xoolaha siiba Geela,Adhiga iyo Lo,da,waxaana sidookale ay   leedahay suuq wanaagsan oo xoolaha lagu iibiyo oo ku xiran suuqa ganacsiga Kenya ee Gaarisa, Waqooyi Bari Kenya, balse ogow maalintii dowladda Kenya ay xirtay xuduudka, welina ganacsiga ayaa si wanaagsan u socda, waxaana degmada Salagle ay leedahay. in ka badan 150 tuulo iyo qaar kale oo xoolo dhaqato ah oo ku wanaagsan daaqsinta xoolaha nool, ayaa ka samaysmay Degmada Salagle ilaa xuduudka Kenya.

## Dhaqaalaha
Degmada salagle waxay caan ku tahay beeraha iyo xoolaha gaar ahaan dhaqashada Geela, lo,da iyo ari oo loo iib geeyo suuqa weyn ee magaalada gaarisa kenya..
Degmada waxaa kala bara Wabiga Jubba, waxayna ka koobantahay afar xaafadood oo kala ah Towfiiq, Halagan, Kurman, Buulo Cadaan. waxaa hoostga 150 tuulooyinka oo kala ah,

●buulo bayow

●buulo galool

*Yucub Bule 
*Bulo Hareri 
*Shidlay 
*Abarow 
 *Labiley 2 
 *Buulo Barwaaqo 
 *Buulo Wayne 
 *Kumis 
 Hasan Marid 
 Bacaadlay 
  Habal Elber 
  Utaasha 
  Nur Gabo 
  Andha.dhagle 
  Buulo Har 
  Dudumo Golow 
  Qaruurax 
  Budhabow 
  Qordhoble 
 Shulug.Shuluq 
 Kunyo Gabow 
 Jacjacle 
 Gobso 
  Hudweyne 
  Baldos 
  Bulo Qaran 
  Dhumay 2 
  Ali Soldhow 
  Ali Fanay 
  Kabxan 
  KormariBusal Bisiq 
  Dhurwaa Faroole 
  Cod.Cod 
  Hargaanti Kuusow 
  Lafole 
  Maytafar 
  Madow 
  Yusuf Daro 
  Abdi mine 
  Libax Jid 
  Sagaaray 
  Abes 
  Kakane 
  Mad.Madowe 
  Abdi Gandho 
  Arouse Ura 
  Gaa.Guure 
  Barow.Diinle 
  Kotay 
  Laama.Loosha 
  Ibrahim Uray 
  Waney Kore 
  Waney Hose 
  Ali Goldhow 
  Ramo Shilimey 
  Abaq Hil 1 
  Rebow 
  Gol Siba 
  Dhumey 
  Injire 
Hassan Mariid 
  Bulo Golol 2 
 Aroogley 
 Raydab 
 Bulo Taray 
  Buulo Qansax 2 
 Golsinbay 
 Abshiil 
 Borow 
 Ashi Gardha 
 Bulo Boorow 
 Jarboole 
 Abaq Hil2 
 Labisable 
 Ali Farah 
 Shiidley 
 Buulo Qansaxalay 
 Buulo Galol 1 
 Kormarey 2 
  Buulo Farweyn 
  Ali Faney 
  Baldos 
  Buulo Garas 
  Halgan 2 
  Afgoye 
  Bilcin Bur 
  Towsi Bul 
  Iswarey 
  Labiley 1 
  Safar Noleys 
  Bulo Adey 
  Guba Kibir 
  Bulo Banan 
  Meyti Hafar 
  Aqal Ar 
  Gobso 
 Reydab 
 Mahbis 
 Gududey 
 Aros ura 
 Adho- Dhaho 1 
 Adho-dhaho 2 
 Sarguduud 
 Buulo Har 
 Warguduudo 
 Liban 
 Buulo kheyr 
 Reer Sabo 
 Ishaa Kudaal 
 Bundhabow 
 Buulo Adey 
 Dudumo Galow 
 Buulo jafey 
 Shidmariiq 
 Buulo.Rig 
 Buulo Bakal 
 Buulo Toosi 
 Nur Gab 
 Buulo Bisiq 
 Buulo Janey 
 Buulo Galool 
 Aboorow 
 Habaal Eber 
 Buulo Bishaaro 
 Dhakajo 
 Hilfato 
 Buulo kulan 
Hassan Kus 
Sheik Dhahir 
 Waabo 
 Buulo Ay.Shoobay 
 Warah.Ajuurka 
 Dagah ley 
 Buulo Qasalow
 Buulo Guduud
 Buulo yu,ub 
 Buulo onjir 
 Fadhiyare 
 Kuunyo Geedow 
 Kormarey 
 Inataray 
 Guux Wayne 
 Ramo.Shilimey 
Raamooley 
 Bisiq Badan

Waxaa si guud ah u dega Degmada beelaha dir gaar ahaan Surre iyo ogaadeen

## tixraac
Xirsi muumin

Qabiil Xirsi muumin, waa qabiil kamid ah 4ta Ugu Waa wayn  Muumin Aadan Ee Leelkase.  

Qabiilka  Xirsi muumin waxa Uu  ku caan Yahay  Nabadda, Geesinimada, Ganacsiga iyo maamul wanaagga.
 
Qabiilka  waxa ay degtaa Magaalooyin  kala duwan oo ku yaala Mudug iyo Bari,iyo gobolka Doolo, ee kililka shannaad ee Itoobiya.
Tirada ugu badan ee beeshaani waxa ay ku dhaqanyihiin Gobolka Mudug khaasatan magaalooyinka Gaalkacayo,  Galdogob, Bursaalax, Qodgaashaan, Nugaal gibin, is Qanbuus iyo deegano kale.

beesha Reer Xirsi Muumin waa beel ka tilmaaman dhanka difaaca deegaanka waxayna caan kuuihiin deegamadooda inaan cid kale kusoo xadgudbin, iyadoona dhanka kale ay ka mid yihiin beelaha Ugu hubka badan Reer Muumin Aaden iyo guud ahaan Leelkase.
  
Qabiilka Xirsi muumin waxa ay u kala baxdaa labo Beelood  oo waa wayn oo Kala Ah Beesha reer Cali iyo Beesha reer Ibraahim(Reer Gabanow). 
Reer Xirsi muumin waxaa lagu tilmaamaa in ay yihiin reerka ugu hantida badan Leelkase, marka ay noqoto xoolaha iyo hantida kale ee ganacsi. 

* Xirsi Muumin
* axmed Cali
* Yuusf Cali
* Aaden Cali
* Reer Xidig oo Saldana reerka ah
* AXMED CALI AYAA USII KALA BAXA 
* REER Yuusuf Axmed Cali
* Reer Madaxey - Reer Axmed Cali
 
 
***** Xassan Cabdi-Xaaji
***** Yuusuf Cabdi-Xaaji
***** Cali Cabdi-Xaaji
***** Maxamuud Cabdi Xaaji
 
 
**** Cali Axmed
**** Yuusuf Axmed
*** Reer Aaden Cali
**** Cigaal Aadan
**** Faarax Aadan
*** Reer Maxamuud Cali
**** Maxamed-Xidig Maxamuud
**** Cali Maxamuud
** Reer Ibraahim Xirsi
*** Reer Xuseen CabdiRaxmaan-Gabanow Ibraahim
*** Reer Maxamed CabdiRaxmaan-Gabanow Ibraahim
*** Reer Maxamuud CabdiRaxmaan-Gabanow Ibraahim
*** Reer Yuusuf CabdiRaxmaan-Gabanow Ibraahim
** Reer Cumar Xirsi
*** Axmed Maxamuud
*** Siciid Maroodi ninkii geesiga ahaa
Reer Xuseen CabdiRaxmaan-Gabanow Ibraahim

Reer Xuseen CabdiRaxmaan waa beesha ugu ballaaran beelaha Reer CabdiRaxmaan-Gabanow. Waxay u badan yihiin degmada Bursaalax iyo sidoo kale degmada Galdogob oo ay dagaan. Reer Xuseen Gabanow waa reeraha ugu firfircoon dhanka siyaasada reer Xirsi Muumin, Waa reerka uu ka soo jeedo gudoomiyaha Galdogob  taasoo gudomiyayaasha iyo taliyayaasha ugu badan ee soo maray galdogob sidoo kale gudoomiyihii hore ee Galdogob. Waxayna u kala baxaan sidatan:
* Reer Aw Ismaaciil
* Reer Aw Faarax 
* Reer Xaaji Maxamuud 
* Ree ibraahim
    Yuusuf Xaaji
    Casayr Xaaji
    Cabdinaasir Xaaji
    Maxamed Xaaji
* Reer Cilmi-Hurre Ibraahim
Gegada Diyaaradaha ee Aadan Cadde

**Garoonka Caalamiga Aadan Cadde** (, ) , wakhtigii hore loo yaqaanay **Gegada diyaaradaha Caalamiga Muqdisho**, waa gego diyaaradeed caalami ah oo ku yaala magaalada Muqdisho, magaalo-madaxda wadanka Soomaaliya. Garoonkan waxaa loogu magacdaray madaxweynihii koowaad ee Soomaaliya, Aadan Cabdulle Cusmaan.

## Hordhac
Garoonka diyaaradaha ee Aadan Cabdulle Cusmaan waxaa loogu magac daray Madaxweynihii ugu horeeyey ee Soomaaliya markii la qaatay xoriyadda 1960 kii.

Waa garoon caalami ah waxa uuna ku yaalaa Magaalada Muqdisho koofurteeda waxaana astaan u ah 

Garoonka waxa uu kasoo kabanayaa dagaallo kadhici jiray dalka tan iyo markii la riday dowladdii Maxamed Siyaad Barre, waloow ayna jirin adeeg buuxa oo heer sare ah hadana waa uu shaqeeyaa Garoonko.

## Duulimaadyada iyo shirkadaha ka howl gala
### Shirakadaha soomaalida
* Daalo (Jabuuti, Hargaysa).
* Jubba Airways (Jabuuti, Barbara, Dubai, Jidda).

### Shirakadaha shisheeye

## Labaatan sano kadib
Mudo 20 sani kadib duulimaadyo caalami ah oo ay sameeyaan diyaarado laga leeyahay dal ka mid ah dalalka reer Yurub ayaa waxaa ay si rasmi ah uga bilaabmeen magaalada Muqdisho ayadoo munaasabad Xarigga looga jarayey duulimaadyada Turkish Airways ayna ka qeybgaleen Madaxweynahii hore Jamhuuriyadda Soomaaliya Mudane Sheekh Shariif Sheekh Axmed iyo Ra’isulwasaare kuxigeenka Turkiga lagu qabtay magaalada Muqdisho.

## Adeegga Garoonka
Malahan wali iftiin ku filan waloow la dayactiray, hadana diyaaraduhu waxay yimaadaan oo kaliya maalintii.

Shaqaalaha: waxaa ka shaqaysa in kabadan 1000 qof oo isugu jira shaqaalaha Dawladda iyo kuwa shirkadaha, waxaa kaloo dheeraad ku ah howl wadeenno ka socda AMISOM.

## Baasajeeriga

## Dhacdooyin

## Sidoo kale fiiri
*Gegada Diyaaradaha Borama
*Gegada Diyaaradaha Muqdisho
*Baligubadle

## Xigasho
Aqalka Madaxtooyada Soomaaliya

**Aqalka Madaxtooyada Soomaaliya** (, ) sidoo kale loo yaqaano **Villa Soomaaliya**, waa dhisme ku yaala magaalada caasimada Muqdisho, magaalo-madaxda wadanka Soomaaliya. Aqalkani waa fadhiga dowlada wadanka iyo xarunta Madaxwaynaha Soomaaliya.

## Hordhac
Aqalka Madaxtooyada waa xarunta rasmiga ah ee Jamhuuriyadda Soomaaliya Laga soo bilaabo Xilligii Gumeeysiga Talyaaniga, Waxay xarun unoqtay SYL, Aadan Cabdulle Cusmaan, Maxamed Siyaad Barre ilaa 1991.

Kadib waxay hooy unoqotay Jabhadaha soomaaliya ku loolami jiray oo midba mar la wareega ilaa laga soo gaaro xiliigii ay Dowladda itoobiya gacanteeda soo gashay iyadoo markaas gacan siineeysa Dowladdii Cabdullaahi Yuusuf Axmed 2007 dii. Filla Soomaaliya waxay ku taalaa Muqdisho Ex Wardhiigleey hada loo yaqaano Wartanabadda. 

## Taariikh
Dhismaha Fiila Soomaaliya waxaa nashqadeeyay isla markaana dhisay Maamulkii gumaystaha Talyaaniga, kuwaasi oo ugu tallogalay xarunta Badhasaabka.
Intas waxaa dheer, dhismaha Fiila Soomaaliya wuxuu ku yaalaa deegaan joogiisu sareeyo taasi oo si fiican loo arki karo Badweynta Hindiya, Dekeda Muqdisho iyo Gagada diyaaradaha Aaden Cade.

Guud ahaan, dhismaha Fiila Soomaaliya waxaa ku soo noolaa dhamaan Madaxweyneyaashii Soomaaliya wakhtigii ay xilka hayeen.

Maanta waxaa ku nool isla markaana ay u tahay xafiiska shaqo madaxwayne hassan sheikh mahamud

iyo dhamaan qeybaha dawlada kuwaas oo ku shaqeeya xaalad adag 

baarlamaanka somaliya ayaa ah mid wangsan kuna shaqeeya marxalad adag 

## Sidoo kale fiiri
*Madaxwaynaha Soomaaliya
*Baarlamaanka Soomaaliya

## Macluumaad kale
* Video of Villa Somalia in 1991
## Tixraac

                 ***wax ka ogow tariikhda bixiaankii talyaaniga***

# inuu kabaxo dalka gumeestihii talyaaniga waxaa sabab u ahaa qoys layiraahdo biimaal kadib marki talyaaniga laga dile nin kadibna bixitaankooda ay shuruud uga dhigeen  
# ilaa ninkii dile laga keeno nin reer baadiyo ah oo kasoo jeedo beesha biimaal aya wuxuu yiri aniga iigeya oo dhaha ninkii waakana ha idilaano hadeybo soomaaliya ay kabaxayan 
# sidii ayaa loogu geeye talyaaniga ninkii rer miyig aha weyna toogteen talyaanigana wadankii wuu isaga bexe 

#
Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya

**Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya** loo yaqaano **Golaha Shacabka Soomaaliya** (; ) waa Baarlamaanka Qaranka Soomaaliya. Waxaa la unkay Agoosto 2012, xaruntiisana waxay ku taalaa Muqdisho waxa uuna ka koobanyahay laba aqal, oo ukala baxa Aqalka sare iyo Aqalka hoose.

## Af-hayeenka
20 Agoosto 2012, waxa afhayeen si kumeel gaar ah uqabtay Muuse Xasan Sheekh Sayyid Cabdulleh nin ka tirsan Ciidanka Soomaaliya, Cod bixin dhacday 28 agoosto 2012, Waxaa ku guuleeystay Maxamed Cusman Jawaari kadibna waxaa ku xigeeno loo doortay Jaylaani Nuur Iikar iyo Mahad Cabdalla Cawad

## Qaab dhismeedka
Baarlamaanka Federaalka, waa mid ah Golaha sharci dajinta oo ukala baxa Aqalka sare iyo Aqalka hoose waana kuwaan Liiska Xubnaha Baarlamaanka Federaalka ee Soomaaliya ee lasoo ban dhigay 17 agoosto 2012.

### Aqalka sare
Waxa 54 Matalaya Doowlad goboleeyada wali ilaa iyo ahdda lama dhisin.

### Aqalka hoose
Waa 275 xildhibaan oo matalaya shacabka

## Cod bixinta
Habka Codaynta waxa uu qabaa Qodobka: 47 ee Dastuurka Federaalka Kumeel gaarka waxa qeexi doona sharci gaar ah oo ay dajiyeen Golaha baarlamaan Federalka.

## Shaqadiisa
* Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya, Waxuu udiyaariyaa Xukuumadda sharciyadii ay ku howl gali lahayd.

* Waxa uu doortaa Gudoomiyeyaasha iyo ku xigoonadooda, waxa uuna leeyahay awooda sharci dajineed ee dalka.

* Waxaa taa udheer in ay soo xadeeyso xuduudaha Dawladda gobaleedyada ee ku dhax yaal Jamhuuriyadda Soomaaliya.

## Gudiyada Baarlmaanka
* Arrimaha dibadda

* Arrimaha gudaha

* Arrimaha difaaca

* Arrimaha federaalka

## Xigasho
Liiska Afhayeenada Baarlamaanka Soomaaliya

Kuwani waa **Liiska Afhayeenada Baarlamaanka ee [[Soomaaliya]]**. Waxaana ka mid ah midka hadda xilka haya ee Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya, Maxamed Cusman Jawaari.

## Afhayeenka golaha sharci dajinta ee hore

## Af hayeenada golaha qaranka

## Gudoomiyaha joogtada ah ee Golaha shacabka

## Af hayeenadii Kumeel gaarka ahaa iyo [[Dowladda federaalka kumeelgaarka]]

## Af hayeenada [[Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya]]

|-
|Mohamed Mursal Sheikh Abdurahman
|April 30, 2018 hadda jooga
Golaha Wasiirada Soomaaliya

**Golaga Xukuumadda** Waa golaha wasiirada ee Dawladda federaalka Soomaaliya. Waxayna ka koobantahay wasiiro uu soo xulay Ra'iisul wasaaradaha somalia 

## Xubnaha golaha wasiirada
Waxaa la magacaabay November 4, 2012, Golaha wasiirada ee Dawladda Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya waana sidaan

## Xigasho

Oceanmedia.so
Doorashada Madaxtinimada Soomaaliya, 1986

**Doorashada Madaxtinimada Soomaaliya** Waxay dhacday Diseembar 23, 1986 waxayna ahayd markii ugu horay oo la qabtay Doorashooyin Guud ee Doorasho Madaxweyne taasoo eheyd doorasho hal dhinac ah oo codka la siinayayXisbiga Hantiwadaagga Kacaanka Soomaaliyeed XHKS isla xoghayaha xisbiga ahaana Madaxweynihi xukunki kaligi taliska ahaaMaxamed Siyaad Barre ayaa ahaa Murashaxa kaliya ee u taagnaa xilkaas asagi ayaana ku guuleeystay.

## Codadkii uu helay
Doorashada Madaxtinimada Soomaaliya, 2012

**Doorashada Madaxtinimada ** aan toos ahayn ayaa ka dhacday Soomaaliya 10kii Sebteembar 2012. Baarlamaanka Federaalka Ayaa doortay Xasan Sheekh Maxamuud asigoo ah Madaxweynihii ugu horeeyey burburkii ka gadaal.

## Raad Raac
Markii uu dhacay Dagaalkii sokeeye december 1990kii lana eryey Siad Barre January 26, 1991  waxaa xukunka  si ku meel gaar ah loogu doortay Cali mahdi Muxamad 29-kii Jannaayo 1991-dii, waxaa 2000-2004 La soo doortay Madaxweyne Cabdiqaasim Salaad Xassan dowladii lagu magacaabi jiray TNG oo iyana ay ka horyimideen Hogaamiye Kooxeedyo. waxaa markaas hadana la soo doortay Madaxweyne Cabdullaahi Yuusuf Axmed Dowladda federaalka kumeelgaarka TFG oo iyadana ka horyimideen isla Hogaamiye kooxeedyadii Muqdisho waxaa sii xigay Ciidamo Itoobiya Ka socda oo dalka qabsaday iyagoo gacan siinaya Dawladda, Iscasilaadii Cabdullaahi Yuusuf Axmed kadib waxaa la soo doortay Sheekh Shariif Axmed Dawladiisiina waxaa ka horyimid Al-Shabaab dagaallo farabadan oo dhiig ku daatay ayaa dhacay, waxaa meeshaas ku dhamaaday Kumeel Gaarnimo.
Dawladda Soomaaliya Gacanteeda kuma jirto Dul fara badan ee Jamhuuriyadda ilaa Dagaalkii sokeeye ee Soomaaliya , Waxaa Dawladda Gacansiiya Ciidamada AMISOM, 
Xasan sheekh MaxamuudShariif sheekh Axmed
Fulinta (Dawlad)

**Awooda Fulinta** (; ) waxaa loo adeegsadaa qayb kamid ah dawladda ee ka masuulka ah siyaasadda si ku dhisan habka Baarlamaanka udhajiyey, waxayna ku dhisantahay qaabab kala duwan (Ra'iisul wasaare, Hogaamiye, ama Madaxweyne jamhuuriyadda) waxaana hoos yimaada madaxweynaha Wasiirada, Maamulka Siyaasadda ee joogtada ah iyo kuwa meertada ah sida Sida Booliska iyo militariga.

Golaha fulinta waa awood uu leeyahay wadan walba waxa ay golahu qabtaan adeegyada ay ubaahanyihiin bulsahadoda. Tusaale ahaan waxa ay ka doodayaan dhibaatada dhacda sida qaraxyada, dagaalada, iyo abaaraha waxa ay soo saarayaan war murtiyeeed ku saabsan waxa ay dawlada ama xukuumada ka go'aansatay dhibta dhacday. Marka aan ku hadleyno soomaaliya waxa ay leedahay golo fulineed oo ay dadka soomaalidu uyaqaanaan golaha xukuumada.
## Hordhac
Nooc kasta oo maamul ah ama xukuumada waxa ay leedahay ra'iisul wasaare kaas oo ah kan ugu sareeya golaha fulinta. hadaba sidee bay ku yimaadaan golaha fulinta yaase soo doorta. marka gole wsaiiro lasamaynayo soomaaliya ahaan waxaa marka hore lamagacaaba ra'iisul wasaare ka dibna ra'iiska isagaa ayaa soo magacaaba golaha fulinta goalaha fulintu waa gole ka koobnaado habda sida uu kusoo magacaabo ra'iisul wasaaraha magcaabistana waxa uu wada tashiyo badan kala sameeyaa xubnaha ugu sarsareeya dawlada sida madaxweynaha, gudoomiyaha baarlamaanka iyo xildhibaanada qaar waxaana ugu dambeyn lagu dhawaaqaa golaha lasameeyey shaqooyin badan ayey qabtaan golaha waxaa ka mid ah shaqooyinkooda:
::* Maamulka maaliyada, 
::* Maamulka hawada, 
::* Maamulka shaqada iyo shaqaalaha, 
::* Maamulka caafimaadka, 
::* Maamulka amniga,
::* Maamulka ciidamada sida Ciidanka Xooga, nabad sugida  iyo booliiska iyo shaqooyinka kale oo badan 
## Sidoo kale fiiri
* Maamul
* Dowlad
## Xigasho
* "The Executive Branch". The White House. Retrieved 4 July 2015.
* "Executive Branch of Government in Canada". Parliament of Canada. Retrieved 4 July 2015.
## Tixraac
Cabdi Shirdoon

**Cabdi Faarax Shirdoon** (, ) (dhashay 1958) waa Soomaali ganacsade ah, dhaqaale yahan iyo siyaasi ah. Waana Ra'iisul wasaaraha Soomaaliya.
Baasaboorka Soomaaliya

**Baasaboorka Soomaaliga** waa basaboor uu adeegsado muwaadinka Soomaaliga ah si uu dibadda ugu dhoofo, waana aqoonsiga qofka wata dalka uu ka soo jeedo.

Hay'adda Socdaalka iyo Jinsiyadaha ee Jamhuuriyadda Fedraalka ee Soomaaliya waxaa hogaankeeda haya :

Agaasimaha Guud G/Sare Maxamed Aaden Jimcaale (Kofi) & Ku-xigeenka Agaasimaha Guud Mudane Cabdullaahi Xaaji Bashiir Ismaaciil.

## Hordhac

Baasaboorka Soomaaligu waa nooca casriga ee loo yaqaan E-Passport, waxaa loo qoondeeyey in qofku isticmaalo mudo 5 (shan) Sano ah, ka dib waxaa lagu bedelayaa mid cusub, Waxaana gudihiisa ku xardhan naqshado qurxoon oo lagu bilayo quruxda Baasaboorka, ayadoo ay naqshadahaas ku dhex daabacan yihiin calaamado qarsoon oo si gaar ah loogu ilaalinayo inaan si sharci darro ah loogu xad-gudbin Baasaboorkaas.

Baasaboorka Soomaaliga waxaa hadda lagu daabacaa 2 (labo) madbacadood oo ku yaalla magaaladda Muqdisho, ka dibna waxaa lagu qaybiyaa Xarunta, waxaana sidoo kale loo diraa Goboladda iyo Safaaradaha Jamhuuriyadda Fedraalka Soomaaliya ay ku leedahay Caalamka. Baasaboorka Soomaaligu waxuu ka kooban yahay noocyo kala duwan oo ay kala qaataan Dadweynaha, Shaqaalaha, Mas'uuliyiinta, iyo Dibloomaasiyiinta ama Madaxda Qaranka, qof walba kan uu xaqqa u leeyahay.
## Maamulka
Agaasinka Guud ee Socdaalka iyo Jinsiyadda Soomaaliya, waxaa hadda xarun looga dhigay ex-gurigii Ururka Shaqaalaha Soomaaliyeed, wadada Maka Al-Mukarama, magaalo madaxda Soomaaliya ee Muqdisho, waxuuna xafiisyo ku leeyahay Degmooyinka Dowlad-Goboleedyadda ka tirsan Jamhuuriyadda Fedraalka ee Soomaaliya, waxaana fadhiya xafiisyadaas iyo kuwo ku yaala Safaaradaha iyo Qunsuliyadaha Soomaaliya ay dibadda ku leedahay, Shaqaale loo carbiyey dalabka, xareynta, iyo soo saaridda Baasaboorka Soomaaliyeed.

Agaasime-Guud Sareeye Gaas Cabdullaahi Gaafow Maxamuud, iyo Agaasime-Guud Xigeen Mudane Cabdullaahi Xaaji Bashiir Ismaaciil, iyo Saraakiil heerar kala duwan iyo waayo-aragnimo durugsan u leh Arrimaha Socdaalka iyo Jinsiyadda, oo dhamaantood ka tirsan shaqaalaha Jamhuuriyadda Fedraalka Soomaaliya, ayaa hogaanka u hayey shaqada iyo Siyaasadda lagu horumarinayo Hay'adda, ayadoo aad looga dharagsan yahay halka ay ka soo bilaabeen howlaha Socdaalka 2006, iyo halka ay maanta mareyso baaxad iyo qiimo ahaanba.

## Sidoo kale fiiri
*Xiriirka Arrimaha Dibadda Soomaaliya
*Golaha Wasiirada Soomaaliya
*Safaaradaha Soomaaliya

## Tixraac
Doorashada Baarlamaanka Soomaaliya, 1964

**Doorashada Baarlamaanka** waxay ka dhacday Soomaaliya 30 Maarso, 1964 .

Doorashadaan waxay ahayd tii ugu horaysay abid ee laga sameeyaa Jamhuuriyadda Soomaaliya kadib midowgii Dhulka Biritishka ee Soomaaliya iyo Dhulka Talyaaniga ee Soomaaliya 1960 waxaana doorashadaas ku guuleeystay Xisbigii Dhalin-yarada SYL .

## Natiijooyinka
Derbiga

Derbiga (Derbi) waa tuulo qadiimi ah kuna taal Bariga Ethiopia waxayna u dhaxaysaa Harar iyo Saylac dhankan kale waxay 8 km u jirtaa magaalada Jinacsani (Dakkar)oo ahayd caasimadii labaad ee Boqortooyadii Adal Sultanate.

Tuulada Derbiga waxaa ku yaala masaajidkii uu dhisay Imaam Axmed Guray masjidkaas oo ilaa iyo hada lagu cibaadaysto, sidoo kale tuuladani waxay ka mid ahaan jirtay saldhigyadii Imaam Axmed Guray ilaa iyo wakhti xaadirkan waxaa ka muuqo raadadkii Imaamka Raximuhulaah.

Waa deegaan caan ku ah waxsoo saark beeraha sida haada,hadhuudhka arabikhida  waxa dega Beelweynta Jaarso
Ejersa Goro

Ejersa Goro waxay ku taal Bariga Ethiopia meel aan ka fogayn magaalada Harar, Magalada Ejersa Goro waa magaalo taariikhi ah waa magaaladii uu ku dhashay boqor Xayla Siilaasi sanadkii 23 July 1892.
Dharkayn-Geenyo

Dharkayn-Geenyo Waa Degmo Ka Tirsan Gobolka Sool , Waqooyibari. Waxay Hilaadii 70KM dhanka Koonfur Galbeed Kaga Beegan tahay Magaalada Laascaanood Ee Xarunta Gobolka Sool, Dharkayn-geenyo Waa Magalo Qadiim ah Waxaana ay leedahay Taariikh soo jireen ah.

Dharkayn-Geenyo Waxay Xarun u ahayd Halgankii Barakaysnaa Ee Daraawiishta, Magaca Maagaaladu Wuxuu Ka Kooban Yahay Labo Magac Oo Kala ah Dharkayn Iyo Geenyo, Magacan Wuxuu ku baxay Dhacdo Taariikh ah
oo lawada garanayo
dharkayn geenyo waxay mar xarun u ahayd ciidankii SSC ee halganka waday 2010 ee xoraynta gobolada SSC 
Dharkayn wa meesha xad beenaadka  Soomaaliya iyo Itoobiya u dhexeeya uu maro. Waxaa ka socda horumar balaadhan oo dhinac kasta xaga diinta,maadiga,siyaasadda,dhaqaalaha,waxay deris la ledahay Degmada Faacween Ee  Domco ee 
waxa kuso noqnoqday dagaalo uu dheexya maamulada  SSC KhaaTumo  SNm ilahay hakala qaboojiyo. Waxaa deggan  beelaha Ciid-Nugaal, ama Si'iid Harti ama reer darawiish.
Tuli Guled

Tuli guled waa magaalo taariikhi ah, waxay ku taal bariga Ethiopia, waxay u jirtaa magaalada Jigjiga ilaa 30 Km, dhanka galbeedna waxaa ka xiga magaalada Jinacsani,
Tuli guuleed waa magaalo beeralay ah waxayna ka mid tahay degmooyinka ugu wax soo saarka badan Kililka Soomaalida Ethiopia.

waa degmooyinkii ugu horeeyay ee ka horyimid kaligii taliyayaashii Xayla Siilaasiiyo Mengista Xayle Maryam, tuli guleed waxay ka mid tahay meelihii lagu soo dhaweeyay qoraakii taariikhda geeska afrika ee la odhan jiray Richard F. Burton. 
Tuli guleed waxay ka mid ahayd magaalooyinkii looga qaadi jiray qamadiga iyo hadhuudhka wakhtigii ay abaarihii ba'naa ka dhaceen wadamadii india iyo china. sidoo kale waxaa raashiin looga qaadi jiray abaarihii ka dhacay wadama yurub wakhtiyadii ay socdeen Dagaalkii Labaad ee Aduunka sanadku markuu ahaa 1938-dii.

waxaa kaloo lagu xasuustaa dagaaladii badnaa ee ka dhacay degmada oo uu ugu darnaa dagaalkii Kanooniga ee u dhaxeeyay qabiilka Jaarso Cali Madaxwdyne Dir iyo boqor Xayla Siilasi.tuli guleed waxaa daga qabiilka Jaarso Cali Madaxwdyne 
gar ahaan beesha Sayo iyo Dhanqo ahaanhttps://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Francis_Burton
Tuli guled

The town is primarily inhabited by the Geri Kombo  Draood people. There are also some Oromo people called Jarso lives there. they both share common interests and they both farm together.
Suldanada Dawaro

Sultanate of Dawaro (Soomaali Saldaanada Jaarso) waa boqortooyo ka talin jirtay Gobolka Harerge, Gobolka Baali iyo Gobolka Shawa ee dalka Ethiopia sanadkii 1210 ilaa 1239 kii waxaana Amiir ka ahaa Sheekh Ḥaydar (Haydara), Dawaro waa beel ka mid ah qabiilka Jaarso.

Sultanate of Dawaro waxay ka mid ahayd boqortooyinkii ka far camay Boqortooyadii waynayd ee Jaarso Sultanate ee uu hogaamin jiray Halgamaa Sheekh Abuubakar Waale Raximuhlaah ka dib markii ay burburtay saldanadaasi sanadkii 1200kii,

burburka ka dib waxaa awoodii boqortooyadii Jaarso la wareegay Saldanadan Dawaro iyadoo maamulkeeda ku balaadhisay meelo ka baxsan dhulkii ay saladanadii hore maamuli jirtay, inkastoo loo arkayay Saldanad beel gaar ah lee dahay ayay hadana dadaal dheer oo ay galeen madaxdii saldanadan oo uu ugu horeeyay Amiirkii boqortooyada Sheekh Ḥaydar (Haydara) waxay ku guulaysteen in ay qanciyaan umadahii kale, iyagoo awoodoodina ku balaadhiyay Bariga iyo Bartamaha Ethiopia kana mid noqday boqortooyoyinkii mandaqadan soo maray kuwii ugu awooda badnaa uguna waynaa ilaa iyo hadana la xuso taariikhdooda.

Sultanate of Dawaro waxaay markii danbe u xuub siibatay boqortooyadii Ifat Sultanate ee uu hogaaminayay Sultan SabiradDīn Maḥamed sanadku markuu ahaa 1329kii. sababihii keenayna in ay u xuubsibata waxaa ka mid ahaa boqortooyadan oo loo arkayay in ay xambaarsan tahay magac beel loona baahnayn boqortooyo magac beel xambaarsan in ay umada hogaamiso hadaba si loo helo magac kulminaya Muslimiinta Geeska Afrika ayaa la isku raacay in magaca lagu bedelo Ifat Sultanate sidaasayna boqortooyadii waynayd ee Sultanate of Dawaro iskugu badashay Ifat Sultanate sanadkii 1239kii madaxna waxaa looga dhigay Sultan SabiradDīn Maḥamed.
Sheekh Ḥaydar (Haydara)

Sheekh Ḥaydar (Haydara) waa amiirkii boqortooyadii Sultanate of Dawaro qarnigii 10aad xarunteeda ugu waynaydna waxay ahayd magaalada Harar.
Doorashada Baarlamaanka Soomaaliya, 1979

**Doorashada Baarlamaanka** waxay ka dhacday Soomaaliya 30 Diseembar 1979.
Doorashadaani waxay ahayd tii ugu horeeysay ilaa iyo 1969 waxayna ku dhacaysaa mid ka duwan kuwii hore oo waafaqsan dastuurka loo codeeyey ee aftidii loo qaaday agoosto 1979, ee dalka dhigtay Dawlad-hal xisbi ah. Natiijadiina, waxay noqotay XHKS cidda kaliya ee tartamaysa doorashooyinka, waxaana lakala dooranayay liis 171 xubnood haa iyo maya. Waxaa lasoo wariyey 99.91% in ay ku codeeyeen haa. Golaha qaranka waxay doorteen Siad Barre sida Madaxweyneyaashii Soomaaliya, kaasoo isisoo sharaxay kadibna soo sharaxay lix ka mid ah baarlamaan.

## Natiijooyinka

## Xigasho
Doorashada Baarlamaanka Soomaaliya, 1969

**Doorashada Baarlamaanka** waxay ka dhacday Soomaaliya 26 Maarso 1969. Waxaana ka qabgalay 64 xisbiyo siyaasadeen, qayba kamid ah xisbiyadaas waxaa la aasaaasay doorashada inta aaneey dhicin. Natiijooyinka doorashada waxaa ku soo baxay [SYL], iyagoo helay 73 baarlmaankuna uu ka koobnaa 123 Kursi. Wadarta, 27 xisbi ayaa helay, laakiin wax yar uun kadib doorashada, qaybo badan oo ka mid ah xildhibanada xisbiyada yeryer waxay ku biireen [SYL. Markaas SYL Waxay heshay 109 kursi dhamaankii bishii Maajo, waxaa kaloo la si jirta iyagoo gacan ka helayey xisbiga SNC. taasna, waxay dhalisay, in ay fursad uhelaan SYL kalsoonida 120 ee 123 kursi.

## Natiijada

## Xigasho
Doorashada Baarlamaanka Soomaaliya, 1984

**Doorashada Baarlamaanka** waxay ka dhacday Soomaaliya 15 November 2021.

dalka waxaa raisal wazaarw ka ahaa oo doorashasa dardae galinaayay mudane Maxamed xuseen rooble.

## Natiijooyinka

## Xigasho
Afti Dastuurka Soomaaliya, 1961

**Aftida Dastuurka** Waxay ka dhacday Soomaaliya 20 Juun 1961 si loogu codeeyo dastuurka cusub ee dalka waxaa soo abuubulay Dhulka Biritishka ee Soomaaliya iyo Dhulka Talyaaniga ee Soomaaliya. Waxayna ku ansixiyeen 90.56% ee codad.

## Natiijada

## Xigasho
Afti Dastuurka Soomaaliya, 1979

**Aftida Dastuurka** waxay ka dhacday Soomaaliya 25 Agoosto 1979. Waxaa dastuurkaan cusub lagubadalay kii 1961, wuxuuna ka dhigay Dawlad-hal xisbi ah madaxwenaha ayaa ahaanaya cidda kaliya ee saraysa. Waxaana lagu ansixiyey 99.78% ee codad.

## Natiijooyinka

## Xigasho
Degmada Tuliguled

Tuli guled waa magaalo taariikhi ah, waxay ku taal bariga Ethiopia, waxay u jirtaa magaalada Jigjiga ilaa 30 Km, dhanka galbeedna waxaa ka xiga magaalada Jinacsani,
Tuli guuleed waa magaalo beeralay ah waxayna ka mid tahay degmooyinka ugu wax soo saarka badan Kililka Soomaalida Ethiopia.

waa degmooyinkii ugu horeeyay ee ka horyimid kaligii taliyayaashii Xayla Siilaasiiyo Mengista Xayle Maryam, tuli guleed waxay ka mid tahay meelihii lagu soo dhaweeyay qoraakii taariikhda geeska afrika ee la odhan jiray Richard F. Burton. 
Tuli guleed waxay ka mid ahayd magaalooyinkii looga qaadi jiray qamadiga iyo hadhuudhka wakhtigii ay abaarihii ba'naa ka dhaceen wadamadii india iyo china. sidoo kale waxaa raashiin looga qaadi jiray abaarihii ka dhacay wadama yurub wakhtiyadii ay socdeen Dagaalkii Labaad ee Aduunka sanadku markuu ahaa 1938-dii.

waxaa kaloo lagu xasuustaa dagaaladii badnaa ee ka dhacay degmada oo uu ugu darnaa dagaalkii Kanooniga ee u dhaxeeyay qabiilka Xayla Siilasi.
Daahir Cilmi

**S/G Daahir Aadan Cilmi** taliyaha cusub ee Ciidanka Xooga Dalka Soomaaliyeed Waxa uu ku Dhashay, magaalada Gaalkacyo ee gobolka Mudug sanadkii 1948.

## Taariikh
General Daahir Aadan Cilmi oo loogu yeero "Indhoqarsho" waxbarashadiisi Dugsiga Hoose waxuu ku soo qaatay (Sudan Interior Mission School) ee magaalada Buuloburde, Dugsiga Dhexe waxuu ku soo qaatay ( American Minnenite Mission) oo la oran jiray "Shabeelle Intermediate School" ee magaaladda Jowhar, Dugsiga Sare wuxuu ku soo qaatay Banaadir Sare ee magaalada Muqdisho, waxuu aqoonta Jamacadeed ku soo qaatay Maraykanka "University of Massachusetts Boston". wuxuu kasoo jeedaa beesha sheekhaal

Wuxuu ku soo biiray Ciidanka Xogga Dalka Soomaaliyeed 1968, wuxune tababar ku soo qatay Kuliyadda Tababarka Ciidanka ee magaalada Odessa ee dalkii Midowga Sofiyet hadana ah Yukrayn, Sidoo kale wuxuu tababarro guud iyo kuwo khaas ku qaatay dalka gudihiisa (Tababar Abbanduul) iyo dibeddiisa (Command General Staff College, Kansas, USA).

General Daahir Aadan Cilmi Wuxuu ka soo shaqeeyay qeybo badan ee Ciidanka Xogga Soomaliyeed (Qeybta 60-aad, Qeybta 21-add, Qeybta 26-aad), isagoo ka qabtay xilal howlgal iyo mid hogaamiyeed.

Sidoo kale wuxuu jagooyin kala duwan ka qabtay Taliska Guud ee Wasaaradda Gaashaandhiga Soomaaliya iyo Kuliyadihii waxbarashada ee Xogga Dalka Soomaaliyeed. General Daahir Aadan Cilmi wuxuu mudadii Ciidanka uu ka tirsanaa muujiyay Hawlkarnimo, Hoggaamin, Maamul Hufan iyo Geesinimo.Waxuu sidoo kale qaatay billad dahabka ciidanka xooga dalka soomaaliya oo uu gudoonsiiyey General Maxamed Siyaad Barre waxuuna ku muteeystay wacdarihii u ka dhigay dagaalkii 1977 dii ee Xorayntii Soomaali galbeed ahaana guutadii qabatay qabri daharre waxay ahayd magaaladii labaad ay qabsadaan Ciidanka Soomaaliya.

.
Galatasaray SK

**Galatasaray SK** waa koox-banooni oo ka dhisan magaalada Istanbuul ee wadanka Turkiga. Galatasaray SK waxaa la aasaasay sanadku markuu ahaa 1905, waxa ayna ku dheelaan garoon ay ayaga leeyihiin ee lagu magacaabo Türk Telekom Arena waxa uuna qaada garoonkaas in ka badan 52500 oo daawadayaal ah. kooxdani waa tan ugu guulaha iyo koobabka badan kooxaha kubadda ee dalka Turkiga. Galatasaray sidoo kale waxey ka mid tahay kooxaha ugu taageerayaasha badan dunida, ayadoo aduunka dacaladdiisa oo dhan ku leh taageeroyaal kor u dhaafaya ilaa 40 milyan oo qof.
## Tartanka Ka Dhexeeyo Galatasaray SK, Fenerbahce SK Iyo Beşiktaş JK

**Derbiga Qaardaha Caalamka**, (*Kitalar Arasi Derbi*); waa magaca ciyaar kasta oo dhexmarta Galatasaray S.K iyo Fenerbahce S.K. Labadan koox ayaa ah kuwa ugu guulaha badan islamarkaana loogu taageeridda badanyahay guud ahaan dalka Turkiga waxayna ka kala dhisanyihiin labada daamood ee magaalada Istanbul; Galatasaray waxay ka dhisantahay garoonka Turk Telekom Arena oo ku yaala daanta Yurub ee magaalada halka Fenerbahce ay ka dhisantahay garoonka Kadikoy Stadium ee ku yaal daanta Aasiya ee Istanbul. 

Sida caadada ah ciyaar kasta oo dhex marta labadan koox waa mid xamaasad badan lagana daawado dunida dacaladeeda oo dhan sawaxanka, foorida iyo qoobka ciyaarka taageeroyaasha ayaa xiiso usii yeela ciyaaraha Galatasaray iyo Fenerbahce dhexmara. Kooxahaan tartankooda ayaa ka talaaba kubada cagta oo gudubba suuqa kala iibsiga ciyaartooyda, dhaqaalaha, taageeroyaasha iyo qaybo kale. 

Sidoo kale waxaa jira koox seddexaad oo lagu magacaabo Besiktas J.K oo kooxahaan xifaaltan adag kala dhexeeyo ciyaaraha dhex marana aad loogu taxan yahay , Galatasaray, Fenerbahce iyo Besiktas waxaa la isku dhahaa *seddexda waaweyn*.

## Tixraac

## Eeg waliba
* GALATASARAY SK
* SOCCERWAY
* SOFASCORE
* FLASHSCORE
Liiska Xisbiyada Siyaasadda Soomaaliya

Halkan waxaa ku jira dhamaan **liiska xisbiyada siyaasada wadanka [[Soomaaliya]]**.
## Hordhac
Tan iyo wakhtigii dadka Soomaalidu qaateen xoriyada waxaa jiray xisbiyo siyaasadeed. Sanadkii 1969kii ayaa waxaa talada wadanka la wareegay Golaha Sare Kacaanka (SRC) kuwaasi oo dhowr nooc oo xisbiyo ah soo bandhigay; sida Xisbigii Kacaanka Hantiwadaaga.
Si kastaba ha ahaatee, waxaa wadanka Soomaaliya ugu horeeyay Xisbiga SYL, kuwaasi oo ahaa xisbigii la dagaalamay gumaystihii wadanka. 

Markii Jaale Siyaad Barre la wareegay talada wadanka, waxaa meesha ka baxday dhamaan xisbiyadii bulshada ee madaxa banaanaa, wakhtigaasi oo wadanka Soomaaliya iskubedelay nidaamka shuuciyada ee laga keenay wadanka Ruushka iyo Shiinaha. Ka dib, markii uu dhacay dagaalkii sokeeye ee wadanka sanadkii 1991kii ayaa waxaa meesha ka baxday dhamaanba nidaamkii dowladnimo ee wadanka Soomaaliya. Si kastaba ha ahaatee, dadaalo badan oo dawlad dhisid ah ka dib waxaa Soomaaliya dib uga soo noolaaday nidaamka xisbiyada kuwaasi oo ilaa maanta daciif ah.

## Xisbiyada
Xisbiga Midowga Dhalinyarada Soomaaliyeed (loo soo gaabiyo: **SYL**) wakhtiyadii hore loo yaqaaay **Kooxda Dhalinyarada Soomaaliyeed** (Somali Youth Club) (**SYC**), waxay ahaayeen xisbi siyaasadeed ka shaqayn jirey wadanka Soomaaliya. Xisbigani wuxuu ku bilaabmey urur dhalinyaro ah, markii dambe isku bedelay xisbigii dhaqdhaqaaqa ugu horeeyey ee Madaxbanaanida wadanka Soomaaliya sanadihii u dhexeeyay 1950kii ilaa 1960kii.

Ururka SYL (*laga keenay: Somali Youth League*) waxaa la'aasaasay 15 Maajo sanadkii 1943 wuxuuna qeyb wax ku ool ah ka qaatay Xoriyadii dalka Soomaaliya ee lahay 1960kii waxaana ku midaysnaa dhalin yaro Soomaaliyeed oo da, yar ah. Dhalin yartii u istaagay xornimada Soomaaliya waxey ahaayeen kuwo u baahnaa in wadanku xor noqdo isla markaana ka hoos baxo gumaystihii wakhtigaasi haystay.

### Xisbiyada Qaranka

Wadanka Soomaaliya waxaa maanta ka jira tiro badan oo xisbiyo siyaasadeeda ah, kuwa ugu muhiimsan waxaa ka mid ah:
*Xisbiga Midnimo 
*Midowga Dhalinta Soomaalida (SYL)
*Midowga Soomaaliweyn
*Xisbiga Hawl iyo Hantiwadaag
*Xisbiga SANU
*Xisbiga Cagaaran Soomaaliya
*Xisbiga Dimuqraadiga Soomaaliya
*Xisbiga Qaranka Soomaaliya
*Xisbiga Tayo 
*Xisbiga Nabadda iyo Horumarka 
*Daljir
*Xisbiga CAHDİ
*Xisbiga Tiir
*Hiil Qaran
### Xisbiyada Maamulgoboleedka
;Puntland
*Xisbiga Horseed

## Sidoo kale fiiri
*Liiska Xisbiyada Siyaasadda Soomaaliya
*Taariikhda Soomaaliya 
*Xisbiyo

## Maqaalo kale

* Somali Youth League 
* Elections in Somalia
## Tixraac
Bankiga Dhexe ee Soomaaliya

**Bankiga Dhexe ee Soomaaliya** (; ) waa bankiga dhexe ee dowlada wadanka Soomaaliya. Shaqooyinka bankiga waxaa ugu horeeysa maamulka iyo iskudheelitirka dhaqaallaha wadanka, xisaabinta miisaaniyada dowlada, ilaalinta qiimaha lacagta wadanka iyo nidaaminta koboca dhaqaalaha wadanka. Intaas waxaa u dheer, maamulka iyo dejinta siyaasada dhaqaalaha iyo maalgeshiga dowlada.

## Wasaaradda Maaliyada

Wasaaradda Maaliyadda Soomaaliya  waa wasaarada gacanta ku haysa isla markaana maamusha dhaqaalaha dowlada, canshuuraha, iyo kharashka wadanka Soomaaliya. Intaas waxaa dheer, wasaaradani waxay masuul ka tahay habaynta, dejinta iyo diyaarinta siyaasada dhaqaalaha iyo maamulka miisaaniyada dowlada fedraalka ah.
Sanad kasta bisha Oktoober, Wasaarada Dhaqaalahu waxay hortimaadaa Gollaha Baarlamaanka si ay u sharaxdo miisaaniyada sanadle ee dowlada federaalka.
Guud ahaan, Wasaaradda Maaliyada Soomaaliya waxay hoostegtaa Wasiirka Maaliyada; wakhti xaadirkan waxaa wasiir ah Maxamuud Aadan Ibraahim.
Bankiga Dhexe ee Soomaaliya waa bankiga dhexe ee dowlada wadanka Soomaaliya. Shaqooyinka bankiga waxaa ugu horeeysa maamulka iyo iskudheelitirka dhaqaallaha wadanka, xisaabinta miisaaniyada dowlada, ilaalinta qiimaha lacagta wadanka iyo nidaaminta koboca dhaqaalaha wadanka. Intaas waxaa u dheer, maamulka iyo dejinta siyaasada dhaqaalaha iyo maalgeshiga dowlada.

## Qaabdhismeeka Wasaarada
* Wasiirka Maaliyada
**Wasiir ku xigeen
*** Xoghayaha Guud
*** Ku xigeenka Xoghayaha Guud
**** Waaxda Dhaqaalaha
**** Waaxda Xisaabta
**** Xafiiska Miisaaniyada
***Bankiga Dhexe
**** Waaxda Nidaaminta
**** Waaxda Maamulka iyo Habaynta

## Sidoo kale fiiri
*Dhaqaallaha Soomaaliya
*Golaha Wasiirada Soomaaliya
*Wasaaradda Maaliyadda Soomaaliya

## Xigasho
Robin Packalen

Robin (magaciisa. Robin Packalen, s. 24. augustusti 1998) on finishs heesaale. Isaga waxalaa arke 16. janyari 2012 hestiisia Frontside Ollie, oo na dadkasto arkeen mediaga. Maailma ayuu dadka ku arkeen  miljan yeer YouTubeeka.
Xiriirka Turkiga-Soomaaliya

**Xiriirka Turkiga-Soomaaliya** waa xiriir diblomaasi ee udhexeeya Soomaaliya iyo Turkiga. Xiriirkaan oo ah mid taariikhdiisa fogtahay ayaa waxa aan ku soo xasuusan karnaa dawladii cusmaaniga oo uu hogaaminaye cusmaan oo soo gaaray koonfurta dalka soomaaliya dawladaan oo aheyd dowlad islaam ah oo ka dhisneen dalka turkiga magaalo madaxna u aheyd istanbul ayaa dawladaan ayaa soomaaliya ka talineyse ku dhawaad 300 oo sano.

Halka Xiriirka Soomaaliya-Turkiga xiriirkooda uu si sax u bilaabday xiligii Suldaan Suleymaan AL-Qaanuuni.

## Sidoo kale fiiri
*Xiriirka Arrimaha Dibadda Soomaaliya
*Golaha Wasiirada Soomaaliya
*Safaaradaha Soomaaliya

## Tixraac
Kalandar:11 Abriil

## Dhacdooyinka
*  - Safiir loo magacaabay Kenya Axmed Cabdisalaan Safiirka Kenya.

## Dhalasho
*  - Cali mataan Ciidan Soomaalia 

## Dhimasho
*  - Tomas, Falaago Ingriiska.

## Munaasabad am Ciid
* Maanta waxay ku beegantahay maalintii uu dhintay Sayid maxamed Cabdulle.
Kalandar:12 Abriil

## Dhacdooyinka
*  - Sanad Guurrada 53aad Ee Aas Aaska Ciidammada Xoogga Dalka Soomaaliya.

## Dhamasho

## Ciidaha iyo Dabaadagga
* Maalinta Cirbixiyeenada, Dabal dag caalami ah Yuuri Gaagariin Nin kii ugu horeeyey.
G-Spot

Xarunta G-Spot ayaa ah mid ka mid ah goobaha ugu xaraarada badan dhanka kacsiga waana goob inta badan ragga aysan aqoon ama qaarkood aysan waligood maqal . Goobtaas loogu magac daray G-Spot ah ayaa ah qeyb ka tirsan xubinta taranka haweenka waana goob yar oo ku taal meesha sedexaad ee ka sareysa darbiga hore ee xubinta haweenka waan meel aad u dareen badan marka la taabto . 

Rag iyo dumar badan ayaan goobtaas qaarkood aqoon ama iska indha tira in ay raaxo waali leedahay , goobtaani aad ayay haweenka uga kacsadaan raaxo afka ay la qalashana waa ay ka helaan . 

Goobtaan G -Spot loo yaqaan waxa ay ka kooban tahay xooga xidido u aruursan sida kubadii waxaan ka buuxa dareen waxa ayna afka xubinta haweenka ka fog tahay 4 ilaa 10 santi mitir waxa ayna ka soo horjeedaa kintirka . Taabashada goobtaan waxa ay shabahdaa laab laabka ku jira dhanxananka sare ee afka marka aynu carabka ku taabaneyno dhabxananka
Fiiro Gaar Ah : Carabkaada Ku Taabo Dhaxananka Sare Ee Afka Goobtaas G-Spot mararka qaar waxa ay soo deysaa dareero maadama ay u dhawdahay kaadi hayska ,waxa ayna dumarka qaarkii u maleyaan kaadi taasi oo keeneysa in ay diidaan in loo dhawaado balse xaqiiqda wax ay tahay waa uun dareero xita malaha wax shiir ah waxa uuna u nugul yahay in uu durbo qalalo . 

Sidee Goobtaan G-Spot Ku Heli Karaa Oo Aan Ku Soo Saari Karaa . Ragga ayaa aamisaneyn in helitaanka bartaas ay tahay mid sahal ah kaliya waxaa ninyahow aan xariifka aheyn lagaaga baahan yahay in aad usii diyaargaroowdo(Marxalada fara ka cayaarka , baashalka ka hor ) maxaa yeelay goobtaas ma soo muuqato in illaa haweeneydu ay ka gaarto kacsi ay la ooyso oo uu afka la qalalo . 
Ninyahoow ogaaw goobtaas horay dareenkeeda kama kacayo sida kintirka ee waxa ay u baahan tahay xogaa daqiiqado . Goobtaan waxa si weyn loogu kiciyaa cadaadis xoogaa dhex dhexdaad ah oo aad ku sameeyso malabyarwoga ama gacanta . 

Goorma Ayaan Oganayaa In G-Spot Aan Kululeeyay (Meeshii La Rabay Gaarsiiyay) G-Spot marka si weyn loo kiciyo waxa uu soo daayaa dheecaano yar markaas ayay gabarta u qaadaneysa in ay u baahan tahay in ay kaadi hayso oo waxa ay ku leedahay waan soo soo xaajoonayaa , waxaana muhiim ah in gabarto ay soo baneyso kaadi hayska ka hor kulanka macan ee sariirta thumbnail
18 Abriil

## Dhacdo
* Kalsan TV - Oo ku soo biiray TVda Soomaalida kaasoo la furay maanta.

## Dhalasho
## Dhimasho

## Dabaaldag iyo munaasabado
* Maalinta xoriyadda Simbaabwi.
* Dabaaldagga ciidanka Iiraan.
Xiriirka Qadar-Soomaaliya

**Xiriirka Soomaaliya iyo Qadar** waa xidhiidhka arimaha dibeda iyo iskaashiga labada wadan ee Soomaaliya iyo Qadar.

## Sidoo kale fiiri
*Xiriirka Arrimaha Dibadda Soomaaliya
*Golaha Wasiirada Soomaaliya
*Safaaradaha Soomaaliya

## Tixraac
Xiriirka Talyaaniga-Soomaaliya

**Xidhiidhka Soomaaliya iyo Talyaaniga** waa xidhiidhka arimaha diblomaasi ee u dhexeeya wadanada Soomaaliya iyo Talyaaniga.
## Sidoo kale fiiri
*Xiriirka Arrimaha Dibadda Soomaaliya
*Golaha Wasiirada Soomaaliya
*Safaaradaha Soomaaliya

## Tixraac
Gaadiid

::*Kani waa maqaal ku saabsan guud ahaan Gaadiidka. Maqaalo kale fiiri [[Baabuur]] ([[Gaadhi]])*

**Gaadiid** (Ingiriis: vehicle; carabi: مركبة) waa aalad mashiin ah oo qof ama labo jiheeynayaan oo loo isticmaalo in lagu safriyo dad ama alaabo. Guud ahaan kalmada **Gaadiid** waa magaca la isku yidhaahdo dhamaan baabuurta, diyaaradaha, tareenada, markabyada, mootooyinka iyo bushkuleetiyaasha, laakiin si gaar ah waxaa loo yaqaanaa aaladaha dad-sameega ah ee mara laamiyada. Sida dhamaan noocyada baabuurta, tareenada IWM.

Guud ahaan Gaadiidku wuxuu isticmaalaa biyo, shidaal, saliid iyo waxyaabo kale. Gaadiidku wuxuu maraa laamiyada, biyoha (sida badaha, webiyada iyo haraha waaweyn) dushooda iyo [[cir]ka dhexdiisa.
Guud ahaan gaadiidka waxaa laga isticmaalaa meel kasta oo dunida ka mid.
Telefonka gacanta

**Telefanka Gacanta** oo luuqada qalaad loo yaqaano (ingiriis: Mobile Phone) waa aalad yar oo loo isticmaalo in lagula hadlo shakhsi kale oo meel kale jooga iyadoo la adeegsanayo shabakada khadka. 

Telefanka Gacantu waa uu yar yahay taasina waxay awood u siineysa qofka wata in uu cid kale la hadlo ama lala soo hadlo isagoo jooga meelo kala duwan.

Marka laga yimaado isticmaalka wada hadalka, telefanada gacanta ee casriga ahi waxay leeyihiin adeegyo fara badan sida dirista qolaalada gaaban (SMS), kamarad wax lagu sawiro, qeeybo codka lagu dhageeysto iyo waliba internet.

= Taariikhda Telefon Gacmeedka =

Taariikhda Kala Duwan ee Telefon Gacmeedku soo Maray

= Muuqaalada Telefonka Gacanta =

Muuqaalada iyo Qeeybaha Telefonka Gacanta
fiiri sidoo kale|Smartphone

## SIMI Kaadh

Simi Kadhka Telefonka Gacantu ku Shaqeeyo
 (ingiriis: Sim Card) oo loo soo gaabiyay *Subscriber Identity Module*

= Shirkadaha Sameeya Telefonka Gacanta =
Suuqa Shirkadaha Sameeya Telefanka Gacanta
Xasharaad

**Xasharaad** ama **Cayayaan** waa qeeyb ka mid xayawaanka bilaa laf-dhabarta ah kuwaas oo jidhkoodu u sameeysan yahay sadex qeeybood: Madax, Ubuc iyo dabo, kuwaas oo leh lix logood, tiro badan oo indho ah iyo labo gees oo dareemayaal ah. Xasharaadka waxa uu ka kooban yahay qeeybo aad u fara badan oo kor u dhaafaysa hal milyan oo nooc.

Cimriga xasharaadku wuxuu u dhexeeyaa (noocyo hal maalin nool ilaa noocyo dhowr sano gaadha), laakiin dhamaantood waxay ka dhashaan ukun.

* Copiopteryx jehovah
Isuduwaha Waqtiga Caalamiga

**Isuduwaha Waqtiga Caalamiga**, **UTC** (Af-Talyaani: Tempo coordinato universale, Af-Ingriis: Coordinated Universal Time) waa halbeegga ugu sareeya ee lagu cabiro deegaanada wadaaga saacada. sidoo kale waxaa loo yaqaan waqtiga madaniga ama rayadka UTC.
Soosaarid xor ah

::*Sidoo kale fiiri "[[Xoriyad]]"*
**Soosaarid xor ah** () waa dhamaan noocyada kala duwan ee shaqo, xirfad, aqoon, cilmi, farshaxan, alifaad iyo noocyada kale ee shaqada taasi oo mulkiilaha (qofka xuquuqda iska leh) u ogol yahay in qof kasta u isticmaalo si ka faa'iideysi. Intaas waxaa dheer, akhbaarta ku jirta dhamaan xeedhasha xorta ah waa kuwo loo isticmaalo si bilaa lacag ah.
Fekradda xorta ah waa fekrad ku saabsan inaad wax allifi karto taasoo aan ku xirnayn shuruudo ama xakamayn.

Sidoo kale waxaa lagu soo koobaa howl kasta ee si gaar ah looleeyahay sida xuquudka qoraha, faafinta iyo mid dadka kawada dhaxeeysa.

=Tixraac=
Xiriirka Ingiriiska-Soomaaliya

**Xidhiidhka Soomaaliya iyo Ingiriisku** waa xidhiidhka xiriir diblomaasi ee udhexeeya Soomaaliya iyo Boqortooyada Biritayn.
Xoghayaha Arrimahja Dibedda ee Biritan William Hague ayaa furay 22 sano kadib safaaraddii ay ku lahaan jirtay Soomaaliya 25 abriil, 2013.

## Sidoo kale fiiri
*Xiriirka Arrimaha Dibadda Soomaaliya
*Golaha Wasiirada Soomaaliya
*Safaaradaha Soomaaliya

## Tixraac
Kalandar:25 Abriil

## Dhacdooyinka
* 2013 - Xoghayaha Arrimaha Dibadda ee Biritan William Hague oo booqasho ku tagay Muqdisho ayaa furay munaasabadda lagu furayay safaaradda ingiriiska.

## Dhalasho

## Ciidaha iyo Dabaadagga
* Maalinta wacyi gelinta Cudurka Duumada
Isuduwe Habka Juqraafiga

**Isuduwe Habka Juqraafiga** Waa hab Loolka iyo Dhigta ee ka soo bilaabata labada Xarriiq ee eberta ah waana Dhig-dhexada iyo Dhul-baraha kuwaas ah bar kulankooda Gacanka Gaana.

## Loolka iyo Dhigaha

Dhigaha waa xarriqo xoodan oo lagu cabiro xaglaha kuwaas oo ka bilaawda (0) wadartooduna waa 360 waxayna iska jeraan laba cirif ee dhulka.

Loolka oo isna ah xarriiq beenaad barbarre ah tiradooduna waxay gaareeysaa 180 waana kaalmeeye Isuduwe Habka Juqraafiga si loo abaaro Baraha Juqraafi, Waqti iyo heer-kulka.
Muusa Guudwaa

Muuse Guudwaa oo loo yaqaano Guudwaa waa beel ka mid ah beelweynta Jijeele, beeshu waxaay ukala baxaa laba oday oo kala ah Doollow iyo Maxamed Kheyr. Muuse Guudwaa waa beel facweyn ku leh Bartamaha iyo koofurta Soomaaliya. Beeshu waxaay degtaa Soomaaliya iyo Ethopia gaar ahaan Soomaaliya waxaay ka degtaa Hiiraan, Bakool, Bay, Gedo, Shabelada Hoose iyo Banadir, hal ka Ethopia ay ka degaan Dollo Ado, Mustaxiil iyo Godey. Beeshu waxaay caan ku tahay dhaqashada xoolaha nool sida Geela iyo Ariga. Waxaa kale at beeshu ku can tahy farxad marwalaa iyo dabeecad wanaag. Ileen waxaa ka dhashay non lo yaqan (Aadan Haji Abdi Warsame Ciyow ) waxaw ahaa nin karti badan.
Daladda isku xirka wabarashada soomaaliyeed

Tariikhdii Daladda isku xirka wabarashada soomaaliyeed ee SOFEN SOMALI FORMAL EDUCATION NETWORK daladda sofen waxa lagasoo gabshay magacan kore,waxayna kashaqeysaa gudaha somalia waxana la asasay 26 june 2004 waxana lagu asasay magalada mugadishu waxana loo asasay in ay haqabtirto bahida dadka soomaaliyeed ay uqaban waxbarashadda kadib markii lawayay dowladii dhexe ee soomaaliyeed waxa sameysmay daladdo waxbarasho waxana kamid ah daladda SOFEN oo kashaqeyso koonfurta iyo bartamaha soomaaliya waxayna leedahay dugsiyo isgu jiro kuwo nidaami ah iyo emergence education ah tiradda dugsiyadda waxay garayaan haatan 55 formal ah iyo 21 iskuuladka degdega ah dagalada waxay galafteen 25 iskuul oo uu burbur kudhacay waa dagalada hada socdo daladu waxa gacan siyo hayadaha qaramada midobay iyo kuwo kale oo ay kamid yihiin UNICEF,UNISCO,UNDP,EDC,EAT,NRC iyo dadweynaha soomaaliyeed,daladdu waa mid ka madax banaan arimaha Dawladda iyo kooxaha Siyaasadda dalka ku hardamaya mudo 20 sanadood,xafiiska ugu sareyo daladda waxa uu kuyaalaa magaladda mugdishu.
26 Abriil

## Dhacdooyinka

## Dhalasho

## Dhimasho
* Ku-xigeenkii garyaqaanka guud ee dawlada Soomaaliya oo xalay lagu dilay magaalada Muqdisho Axmad Shiikh Nuur Maalin.

## Ciidaha iyo Dabaadagga
*
Chernobyl

magaalo ku taal europa oo looyaqaanay shilkii nukliyeerka 1980s iyada oo lagu tijaabinayo cadaadiska falcelinta ayaa sababtay qarax weyn, oo sababay carqalad iyo dabaylo agagaarka aagga bariga yurub.
Pitty

**Priscilla Novaes Leone** (ku dhalatay El Salfador 7 Oktoobar 1977), loona yaqaan Pitty, waa fanaan Barasilian ah oo heesto heesaha rock'ka loo yaqaan.
Bianca Castanho

**Bianca Castanho Pereira** (ku dhalatay Santa Maria, 25 Janaayo 1979), loona yaqaan Bianca Castanho, waa Jilaa barasiiliyan ah.
Cali Cadde

**Cali Cadde** waa magaalo xeebeed oo ku taalo gobolka Cali Sabiix ee dalka Jabuuti.
Ali Adde taariikhda dib dhowr qarniyo, iyo waa mid ka mid ah magaalooyinka ugu qadiimsan ee Jabuuti ka dib markii Tajuura iyo Obokh. Sida ay sheeko hore duug ah, dhul-maanta of Ali Adde ee qariyeen by geedaha, oo leh Wadi a gudbaya goobta. Cali Cadde waxa uu leeyahay culeys duug ah oo u dhow Danan Wadi ah, taasoo la dhisay by Ciidamada Faransiis ee qarnigii 19aad.