Xamza bin cabdi mudalib

**Xamza bin Cabdi Mudalib** waa adeerka Rasuulka Scw, waxaana loo yaqaan "**Sayidka Shuhadada"** iyo **"Libaaxii Allah iyo Rasuulkiis"** Xamza wuxuu islaamay sanadkii 6aad ee soo saarida Nabiga scw
}}}}
| colspan="2" style="font-size: larger; background-color: green; text-align: center;" | **Xamza bin Cabdi Mudalib<br /> حمزة بن عبد المطلب<br />

|-
! colspan="2" style="text-align: center; background-color: orange" |[[Saxaabi]]
|-
! colspan="2" style="text-align: center;" |xog ku saabsan
|-
!Aabihiisa:
|[[Cabdi mudalib|Cabdi Mudalib]]
|-
!Hooyadii
|[[Haala binti wuheeb|Haala bint wuheeb]]
|-
!Dhashay:
|568
|-
!Ku dhashay:
|[[Makka]]
|-
!Diintiisa:
|[[Islaam]]
|-
!Xaaska
|[[Salma binti cumeys|Salma binti Cumeys]], 
|-
!Ilmahiisa
|[[yacla bin xamza|Yacla bin Xamza]], Umaama binti xamza 
|-
!Walaalihiis
|[[Cabdillahi ibn Cabdi al Mudalib|Cabdulaahi]] aabaha Nabiga scw, [[Safiya binti cabdi mudalib|Safiya binti Cabdi Mudalib]], [[Cabaas bin Cabdul mudalib|Cabaas bin Cabdi Mudalib]]
|-
!Dhintay:
|[[3H]]/625
|-
!Ku dhintay:
|[[Madiina Al-Munawara|Madiina]]
|}

== Horaantiisa ==
Xamza bin Cabdi Mudalib bin Haashim waa adeerka Rasuulka scw, wuxuu ku bah ahaa [[safiya binti cabdi mudalib|Safiya binti Cabdi Mudalib]], Haala binti Wuheeb ayaa wada dhashay, Xamza waxaa nuujisay [[Suweyba al-aslamiya|Suweyba Al-Aslamiya]] taas nuujisay Rasuulka scw, sidaas ayuu ku noqday walaalka Rasuulka scw ee nuugmada .

Xamza waxa uu ka weynaa Nabiga scw labo sano ama afar sano, wuxuu ku soo koray daryeelka aabihiis [[cabdi mudalib|Cabdi Mudalib]] oo ahaa sayidka [[Quraysh|Qureysh]], waxa uuna ku soo barbaaray akhlaaqda wanaagsan  iyo qiyam carabta ee asalka ahaa sida geesinimada iyo deeqsinimo, wuxuu sidoo kale si fiican u bartay adeegsiga hubka iyo galida dagaalada, dagaalkii Al-fijaar ee dhax maray qabiilada kinaana iyo qeys calaan ayuu ka qeyb galay.

waxa uu ahaa qof ku xeel dheer legdinta, qaansada iyo dagaalka. Wuxuu aad u jeclaa ugaarsiga libaaxyada, waxaana lagu tilmaamaa inuu ahaa "**ninkii Qureysh ugu xoog badnaa, uguna jilicsan**". 

== Islaamidiisa ==
Dhamaadka sanadkii lixaad ee Bicsada ayuu islaamay Xamza , Sababta islaamidiisa waxey ahayd; [[Abuu jahal|Abuu Jahal]] ayaa maalin uga horyimid Rasuulka scw [[Safa iyo Marwa|buurta Safaa]] agteed, wuu dhibay si fool xun ayuuna u caayay, Rasuulka scw uma jawaabin, [[abuu jahal|Abuu Jahal]] wuxuu qaatay dhagax Nabiga scw ayuu madaxa ayuu uga daqray , naag adoon u ahayd [[cabdulaahi bin judcaan|Cabdulaahi bin Judcaan]] oo [[Safa iyo Marwa|Safa]] agteen daganeed ayaa arkeesay falkaan, Xamza oo ka yimid ugaarsi qaansadiisana garabka ugu xiran tahay ayaa soo maray, naagtii ayaa u sheegtay arintii meesha ka dhacday, Xamza aad buu uga carooday wuu soo baxay kulan [[Quraysh|Qureysh]] oo [[kacbada]] agteed ka socday ayuu yimid, [[Abuu jahal|Abuu Jahal]] oo meesha joogay ayuu dul istaagay wuxuu ku dhahay: "kan dabada jaalaha leh!! ma inanka walaalkeey ayaad caynee anoo diintiis ku sugan?!" Kadib qaansadii ayuu ku garaacay daqar xun ayuu gaarsiiyay, ragii ree banii Makhzuum (tolka Abuu Jahal) ayaa ku soo yaaceen, [[Abuu jahal]] oo raba inuu dajiyo ayaa dhahay: "iska daaya abuu Camaara anigaa inanka walaalkiis caayay caay xun", Xamza wuxuu ku laabtay gurigiisa, habeenkii [[Shaydaan|Sheydaan]] ayaa u yimid oo ku furay waswaas, waxa uuna u muujiyay inuu wax fiican sameen, Xamza ayaa naftiisa ku jeestay oo Alla baryay oo dhahay: "Allahayow hadee hanuun tahay rumeenta qalbigeeya gali, hadii kale ii yeel meel aa uga baxo waxaa ku dhacay" Subixii wuxuu u tagay rasuulka scw arinta haysata ayuu u sheegay, rasuulka scw ayaa wacdiyay oo waaniyay wuuna u bishaareeyay, Alla SWT ayaa galiyay qalbiga Xamza iimaanka, markiiba wuxuu ku dhawaaqay ashahaada↑

Islaamida Xamza waxey u yeeshay muslimiinta awood, sedex bari ka dib waxaa islaamay [[Cumar|Cumar bin Khadaab]], awoodii islaamka ayaa sii xoogeesatay, Guriga [[Zeyd bin Arqam]] ayuu Nabiga scw ka baxay, dacwada ayaa la muujiyay, muslimiinta waxey ka sameeyeen [[Makka]] banaan bax ayagoo labo saf ah, safna oo hor kacaayo [[Cumar (saxaaba)|Cumar]], safka kalana **Xamza**.

Markii uu sii kordhay dhibka [[Quraysh|Qureysh]] ay ku hayso muslimiinta oona ka nabad gali waayay kan xooga leh iyo kuwa liita wuxuu u fasaxay rasuulka scw [[Saxaabada]] inay u haa jiraan [[Medina|Madiina]], Xamza wuxuu u ahaajiray [[Medina|Madiina]] maalmo yar ka hor [[Hijrada Madiina|hijrada Rasuulka]] scw, waxaana la jiray walaashii [[safiya binti cabdi mudalib|Safiya binti Cabdi Mudalib]] iyo wiilkeed [[Zubeyr bin Cawaam R.C|Zubeyr bin Cawaam]] Rasuulka scw markuu [[makka]] gaaray wuxuu bilaabay inuu labo labo u walaaleeyo  saxaabada Xamza wuxuu la walaaleeyay [[Zeyd Binu Xaaritha|Zeyd bin Xaarisa]] .

== Jiihaadkiisa ==

=== Hawlgalkii Xamza ===
bisha [[Ramadaan]] sanadkii koowaad ee hijrada Nebiga scw ayaa u xeray Xamza calan wuxuuna la diray sodon kamid ah [[Muhaajiriin|Muhaajiriinta]] oo gaadiidleey ah si ay uga hortagaan kolonyo [[Quraysh|Qureysh]] leedahay oo ka timid [[Shaam]] oo [[Abuu jahal]] hogaamiye ka ahaa, meel la yiraahdo seeful-baxar oo dhulka juhayna ayoo kula kulmay gaalada, Nin oday ah oo la yiraahdo [[majdi bin camar|Majdi bin Camar]] ayaa kala dhex galay wax dagaal ah ma dhicin, [[abuu jahal|Abuu Jahal]] wuxuu la aaday kolonyadiisa [[Makka]], halka xamza uu usoo gadoomay [[Medina|Madiina]]. 

Sida ay qabaan culumo badan calankii ugu horeeyay ee Rasuulka scw qof u xiro wuxa uu u xiray Xamza, culamada qaar oo kamid yahay [[ibnu isxaaq]] ayaa ku tagay [[cubeyda bin xaaris|Cubeyda bin Xaaris]] inuu uga horeeyay.

=== Dagaalkii Badar ===


Xamza RC wuxuu xaadiray [[Dagaalkii Beder|Dagaalkii Badar]] wacdaro loo wada qiray ayuuna ka dhigay, Bilaawga dagaalka gaalada waxaa helay oon daran Muslimiinta ayaa ka xigsadeen xaga biyaha, mid gaalada ka mid ah ayaa ku dhaartay "inuu darta biya ka soo cabaayo ama oo ku ag dhimanaayo" Xamza RC ayaa ka hor tagay oo ku dhuftay [[seef]] lugta ayuu ka gooyay, ninkii ayaa gadaal u dhacay, hadana ma hakan wuxuu rabaaday inuu ka dhabeeyo dhaartiisa dhanka darta ayuu u soo guur guurtay lugtiisa oo dhiig ka tifqaayo, darta agteed markuu yimid Xamza ayaa ka daba yimid oo ka takhalusay.

Dagaalka ayaa bilaawday [[Quraysh|Qureysh]] waxey soo dirtay sedex nin oo kala ahaa [[cutba bin rabiica|Cutba bin Rabiica]], walaalkiis [[sheyba bin rabiica|Sheyba bin Rabiica]] iyo wiilkiis [[waliid bin cutba|Waliid bin Cutba]], waxeyna dalbadeen inay u soo baxaan dhigood ina adeertood ah, Nabiga scw ayaa u soo saaray Xamza RC,  [[Cali bin Abii Daalib]] RC iyo [[cubeyda bin xaaris|Cubeyda bin Xaaris]] RC, waxaa isku baxay xamza iyo [[Sheyba bin rabiica|Sheyba]], [[Cali]] iyo [[waliid bin cutba|Waliid bin Cutba]] iyo [[cubeyda bin xaaris|Cubeyda bin Xaaris]] iyo [[Cutba bin rabiica|Cutba]], Xamza RC iyo [[Cali]] RC markiiba way dileen labadii u soo baxday, halka Cutba iyo Cubeyda bin Xaaris labadoodu ay is dhaawaceen Xamza RC iyo Cali RC ayaa ku soo noqdeen oo dhameestireen [[Cutba bin rabiica|Cutba]], [[Cubeyda bin xaaris|Cubeyda]] ayeena soo xambaareen.

[[Quraysh|Qureysh]] markay aragtay in sedexdoodi nin la dilay hal mar ayee soo yaaceen waa leys dex galay, Xamza waxaa calaama u ahayd maalinkaas baal [[goronyo]] labo seef ayuu ku dagaalamaayay rasuulka scw hortiisa,  wuxuu ka laayay gaalada rag badan sida [[duceyma bin cadiy|Duceyma bin Cadiy]] iyo [[Zamca bin aswad.|Zamca bin Aswad]], [[umaya bin khalaf|Umaya bin Khalaf]] ayaa waydiiyay [[Cabdiraxmaan bin Cawf|Cabdi Raxmaan bin Cawf]] RC "waa kuma ninkaas baasha goronyada ku leh xabadkiisa?" waxa oo ugu jawaabay waa Xamza RC, umaya ayaa dhahay: "waa kan nagu sameeyay wax kasta".
== Dagaalkii Uxud iyo shahiidnimadiisa ==
  

[[Dagaalkii uxud|Dagaalkii Uxud]] [[Quraysh|Qureysh]] waxa ay u soo baxday siday uga aargudan la hayd jabkii ka soo gaaray [[Dagaalkii Beder|Badar]], waxa ay aad uga xanuunsadeyn Xamza waxa uu ku dhigay iyo dadkii uu ka laayay, [[Jubeyr bin Mudcim]] oo adeerkii [[Duceyma bin Cadiyyi|Duceyma bin Cadiy]] Xamza uu ku dilay [[Dagaalkii Beder|Dagaalkii Badar]] ayaa ku dhahay adoonkiisa xabashiga ahaay ee [[Waxshi]] "''Xamza hadaa dishid xur baa tahay''", [[Hinda binti Cutba|Hinda]] ayaa ayadana ku sii boorisay dilkiisa.  

Dagaalka markuu bilaawday Xamza wuxuu ku dagaalamayay labo seef, Nabiga scw cadawga cidna kama xigin aa Xamza ahayn, maalinkaas Xamza waxa uu ka dilay gaalada 31 qof  oo ka mid yihiin Cusmaan bin Abii Dalxa calan wadihii Qureysh iyo Arda'a bin Shuraxbiil oo asna calan wade ahaay. 

Adoonkii waxshi ahaay asaga waxaa dilka Xamza ahayn maba u soo aadin dagaalka, wuxuu ahaay geedaha ama dhagaxda inuu ku gambanayo oo Xamza kor ka eeganayo, wuxuu arkay Xamza oo rati barooran camal oo marba dhinac u la boodayo seeftiisa, nin lagu magacaabo Subaac bin Cabdi Cuzza ayaa ka soo hor bxay, Xamza ayaa ku dhahay "''ii kaalay midka habartiisa kintirada gooni jirtoo''" markaasuu seefta madax uga gooyay , intaas ka dib Xamza waxa uu ku soo dhawaaday Waxshi, Waxshi ayaa ku gamay waran oo kala helay caloosha hoosteed waxa uuna ka baxay lugaha hoostood, Xamza waxa uu isku dayay inuu kaco balse wuu awoodi waayay oo meesha ayuu ku dhintay . 

Intaas ka dib gaalada waxa ay jeexeen Xamza xabadkiisa, calooshiis ayee banaanka keeneen, sidoo kale xubnaha jirkiisa ayee suurad xumeeyeen, [[Hinda binti Cutba]] waxa ay la baxday beerkiisa ayadoo calalajisay kadibna way tuftay . 

=== Dhimashadiisa ka dib ===
Markii dagaalka dhamaaday Nabiga scw wuxuu arkay Xamza sida loo galay aad ayuuna uga murugooday waxa uuna dhahay "***Walaahi* *Safiyaa dhibsanaysa maahane waa ka tagi lahaa ilaa laga   soo saaro qiyaamaha caloolaha bahalaha iyo shimbiraha***" sidoo kale waxa uu Nabiga scw ku goodiyay hadii uu maalin ka adkaado gaalada inuu suurad xumeynayo todobaatan ka mid ah, balse waxaa ku soo dagay Nabiga scw aayado Qur'aan oo lagu lee yahay:  

**(Hadaa wax ciqaabaysiin ciqaaba sidii niila ciqaabay oo kale, hadaase sabartaan sabarkaa u fiican inta sabarta, sabir sabirkaagu alla qabidiis ayuu ahaaday hana ka murugoon hana dhibsan hagarta ay sameynayaan)**  

Nabiga scw wuxuu qaatay sabirka, waxa uuna diiday suurad xumeynta . 

Dilka Xamza waxa uu ahaa [[Shawaal|Soonfur]] kala barkeed sanadii [[3H|3aad hijiriga]], waxa uuna jiray 57 sano ama 59 sano, waxaana lagu duugay dhiigiisa lamana dhaqin, asiga iyo [[Cabdulaahi bin jaxshi]] ayaana hal qabri lagu wada duugay. 

Geeridiisa waxey saameyn ku reebtay guud ahaan muslimiinta, abwaanada muslimiinta sida [[Xasaan bin saabit|Xasaan]] iyo [[Kacab bin Maalik]] ayaa tiriyeen tixyo gabay oo ugu baroor diiqayaan. 

Xamza wuxuu ka tagay ilmo; Yacla bin Xamza, Camaara bin Xamza oo saqiiro ahaayeen  iyo Umaama binti Xamza oo markii dambe Nabiga scw u guuriyay Salama bin Abii Salama, sidoo kale Faaduma bint Xamza gabar la dhaho waa la sheegaa. Dhamaan ilmaha Xamza wax farac kama tagin Yacla maahanee asna faraciisa wuu go'ay .  

== Fadliga Xamza ==
Wuxuu yiri Nabiga scw: «**Shuhadada sayidkood waa Xamza iyo qof u istaagay hogaamiye daalim ah oo faray kana reebay ka dibna la dilay**».

Mar kale wuxuu dhahay: «**Walaalahey kan ugu fiican waa Cali, adeeradeyna waxaa ugu fiican Xamza'''»  

Sida ay soo guuriyeen culamada qaar Nabiga scw waxa uu ku tukaday Shuhadada Uxud mid mid, mar kasta Xamza wuu ku tukanaayay, qof kalaa la lakeynaa hadana wuu ku tukanaayay ilaa tobaatan iyo labo salaad oo ku tukaday .

## Xigasho