open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Faras

**Faraska** (; Af Carabi: حصان)  gudaha waxaa iska leh boqortooyada xayawaanka, nooca chordate-ka, fasalka naasleyda, amarka solipeds, qoyska equine, genus Equus iyo caballus noocyada. Waxaa loo adeegsadaa beeraha.

Farasku wuxuu ku ordi karaa xawaare dhan 50 km/h.

Rabbigeena ALLAH subxaanahau Watacaalaa, Abuuraha xayawaankan, markii uu Ayuub canaananayay, wuxuu sharraxay qaar ka mid ah astaamaha faraska: xooggiisa weyn, sankiisa sankiisa waaweyn, sanqadha dhulka ku jiidaya dulqaad la’aan, xamaasadda rajada dagaalka, iyo inuusan ahayn ka argagaxay isku -dhaca hubka. Xayawaankan la yaqaan ayaa, laga soo bilaabo wakhtiyadii hore, si dhow ula xiriiray aadanaha, oo u adeegsaday xakamaynta iyo karbaashka.

"War ma adigaa faraska xooggiisa siiyey? Surkiisase ma adigaa guudka ruxma huwiyey? War ma adigaa ka dhigay inuu sida ayaxa u boodo? Haybadda bururufta sankiisu way cabsi badan tahay. Dooxaduu qoobka ku garaacaa, oo xooggiisuu ku reyreeyaa, Oo intuu baxo ayuu ka hor tagaa ragga hubka sita. Cabsida wuu ku qoslaa, oo ma uu baqo, Oo seeftana dib ugama noqdo. Korkiisa waxaa ka sanqadha gabooye, Iyo waran birbirqaya iyo hoto. Isagu dhulkuu ku liqaa gariir iyo cadho, Oo buunka codkiisa hadduu maqlona ma istaago. Oo mar alla markii buunku dhawaaqo ayuu “Haw” yidhaahdaa, Oo meel fog ayuu dagaalka ka uriyaa, Wuxuuna maqlaa saraakiisha qayladooda onkodaysa iyo hugunka”.

=Tixraac=
Dameer

**Dameer** waa xayawaan oo ku nool, Afrika iyo Aasiya.
dameerada way kala duwanyihiin, waxaana ka mid ah.
* Dameer Farow
* Dameer somali
Toyota

**Shirkada Gaadiidka Toyota** (; ; loogu dhawaaqo: ,  ) waa shirkad soo saarta gaadiidka, mashiinada iyo agabka motoorada taasi xaruntedu tahay magaalada Toyota, Aichi, wadanka Jabaan.

Toyota waa Shirkad sameysa Baabuurta waana shirkad caalami ah xarunteeda waxey ku taalaa dalka jabaan, shirkadaan waxaa u shaqeeya 320.808 Shaqaale oo dunida ku firirsan , shirkadiani waxaa aas'aasay Kiichiro Toyoda sanadkii 1937,
## Muuqaalo

2014 Toyota Corolla 1.8 LE (ZRE172), front left.jpg
File:Dakar-rally-paris-1992.jpg
Toyoda Standard Sedan AA 1936 Bertel Schmitt.jpg
Toyota Loom Mass Production Bertel Schmitt.jpg
File:Toyota Land Cruiser 70 001.JPG|BJ74 Mid wheelbase FRP-top 3.4D-T LX (Japan)
File:2008 Toyota Land Cruiser (VDJ78R) WorkMate Troop Carrier 3-door wagon (2009-08-21).jpg|VDJ78R Troop Carrier
File:1991 Toyota Land Cruiser (HZJ75RV) 3-door wagon (2015-07-03) 02.jpg|HZJ75RV 3-door wagon
File:2015 Toyota Land Cruiser (VDJ76R) GXL 5-door wagon (19039611238).jpg|VDJ76R GXL 5-door wagon
File:S130 Toyota Crown Hardtop 1.jpg|Crown Hardtop Royal Saloon (Japan)
File:Toyota Crown Van.jpg|Crown Van
File:Crowntaxi.jpg|Facelift model Crown Sedan Diesel for Taxi (YS130) with round headlights.
File:S130Toyota Crown Wagon.JPG|Facelift model Crown Station Wagon.
File:CrownGS131RoyalSaloon.jpg|Facelift model Crown Sedan 2.0i Royal Saloon (GS131, Indonesia).


## Sidoo kale fiiri
*Nissan
*Toyota
*Ford
*Mazda
*GMC
*Audi

## Tixraac
Nissan

**Shirkada Gaadiidka Nissan** (; ; loogu dhawaaqo:  ama ; Japanese: ) waa shirkad caalami ah oo soo saarta gaadiidka taasi oo degan Nishi-ku, Yokohama, wadanka Jabaan.

Nissan waa shirkad caalami ah oo sameysa baabuurta taas oo ay xarunteeda dhexe ay tahay Jabaan

## Muuqaalo

NISSAN GLOBAL HEADQUARTERS.jpg
A Nissan Dealership in Patiala, India.jpg
Petersen Automotive Museum PA140052 (45229770615).jpg
1938 Austin Seven Ruby Motor Centre, Gaydon.jpg
1966 Prince R380 01.jpg
2010 Nissan Maxima SV Sport -- 05-03-2010.jpg
Carlos Ghosn Leaf.JPG
2013 Nissan GT-R -- 06-23-2012 1.JPG
Nissan Head Office 2009.jpg

 

## Sidoo kale fiiri
*Nissan
*Toyota
*Ford
*Mazda
*GMC
*Audi

## Tixraac
Abuu Xaniifa

**Abuu Xaniifa** waa Al-Nucmaan ama nucmaan bin Thaabit bin zawdhan bin marzubaan. Wuxuu ahaa aqoonyahaan muslim ahaa, waana aasaasaha madhabka xanafiga ee ka mid ah afarta madhab ee Al-sunaha raacsanyihiin, waxaa loo yaqaanaa "**Al-imaam al-acdam**" waxuu dhashay sanadii 80 hijri (699 miladi). waxuu kudhashay kuufa magaalo katirsan koonfurta ciraaq una jirta 170 kiilo mitir (110 mayl) Baqdaad. asakiisa waxuu kasoojeedaa faaris, waxuuna ku geeriyooday sanadii 150 hijri ( 767 miyladi) isla ciraaq gudeheeda.

## Taariikhdiisa =imaau Abu xaniifa

## Madhabkiisa

## Xigasho
Imaam Maalik

waa **Maalik ibn Anas ibn Maalik ibn Camar Al-Asbaxi**
** Qisadii Dex martay Ninkii lacagta ka dhuntay iyo Imaamu Maalik

Habeen habeenada ka mid ah ayaa Imaamu Abaa Xaniifa waxaa u yimid Nin waxa uuna ku yiri Yaa Abaa Xaniinfa Mudo hada laga joogo Wakhti badana ayaan meel waxaan ku Qarsaday lacag kadibna waxaan hilmaamay Halkii aan ku qarsaday, sidaas darteed waxaan rabaa in aad igu saacidid sidaan Lacagtiis ku heli lahaa?

Imaamkii oo aad ula yaaban Su'aasha la waydiiyay ayaa waxa uu ku yiri Ninka Fiqiga wax laga waydiiyo Arinta aad ii sheegayso ma aha Shaqdiisa si uu xal kuugu keeno! Kadib wax yar ayuu fakaray Imaamkii waxa uuna ku yiri Tag oo Salaatu'layl Tuko ilaa Salaada Subax laga Adaamayo, insha allaah waad heli doontaa lacagtaada halka aad ku qarsatay.

Ninkii waa uu tagay Gurigiisa waxa uuna Bilaabay in uu Tukado, wax yar kadiba si lama filaan ah asaga oo Salaada ku jira ayaa waxa uu xasuustay halka uu ku Qarsaday lacagtiisa, kadibna asaga oo dag dagsan ayuu Meeshii ku tagay kalana soo baxay lacagtii.

Subaxdii ayuu Imaamkii u yimi una sheegay in uu helay lacagtii, ugna Mahad celiyay, kadibna waxa uu Imaamkii waydiiyay sidee baad ku ogaatay ayuu yiri in aan xasuusan doono lacagata halka aan ku qarsaday?
Imaamkii waxa uu yiri waxaan ogaa haddii aad Salaad u istaagtid in Shaydaan uusan marna ku dhaafi doonin Salaadana uu kaaga Mashquulin doono in uu ku soo xasuusiyo halka aad ku qarsatay lacagtaadii.
CD

**CD** (**C**ompact **D**isc) waa optical disc (saxanka indhaha) kaas oo loo adeegsado keydinta Digital data, markii hore waxaa loo isticmaali jiray keydinta codka oo kaliya waxeyna suuqyada soo gashay Oktoobar 1982, CD caadiga ah dhumuc ahaan waa 120 mm.
## Lambarada dibadda
*The Compact Disc​—What Is It All About?
DVD

**DVD** Dii Vii Dii oo laga soo gaabiyay (Digital Video Disc) waa keydiye optical disc, waxaana lasoo saaray 1995.

## Waddanmah
* Holland **Phillips**
* Jabaan **Sony**
Codlalis (Mobile)

**Codlalis debecsan** ama **Mobile** ( ) waa aalad wada xiriirin waa taleefan fiilo la'aan ah oo jeebka lagu qaadan karo, waxuu ku shaqeeyaa ateeno xiriir baahiye ah oo meel ka taagan markii uu galo xad cayimanoo uu kula shaqayn karo. 1973 Dr. Martin Cooper ayaa ahaa qofkii ugu horreeyay ee muujiya taleefanka gacanta ee gacanta lagu hayo.

ka dibna waxaa isku  xiraya xiriirka ateeno ama mid dayax gacmeed, Mobilka waxaa laga diri kara SMS ama wicitaan (call) dhow iyo mid fog, socodka samaanka ayaa mobilka ka dhigay mid aan kaliya loo adeegsan wicitaan, mobilku wuxuu noqday kumbuyuutar gacmeed (gacanta le'eg), wuxuu leeyahay kaladar, gambaleel, xasuus qor, shabakad internet, E-mail dirid iyo helid, sawiro, maqal iyo muuqaal iyo  GPS'ka. shirkadaha ayaa ku tartama suuqa taleefan gacmeedka ilaa laga gaaray meelo sare, xaga qaabka iyo midabka qaab adeegsiga iyo adeegyada ku jira. wuxuu gaaray meelo aad u fog oo aduunyada ka mida waxaana sii yaraanay taleefanada fiilada leh ee land-line-ka.

## Taariikhda mobileka

## Shaqadiisa aasaasiga ah

## Dhibkiisa iyo dheeftiisa

### Dheeftiisa

#### Xiriirka joogtada ah

#### Ineternetka

### dhibkiisa

#### Halistiisa caafimaad

### Talo ku aadan ka fogaanshaha dhibta mobileka

## Ma laga maarmaan baa in la damiyo mobileka xiliga duulitaanka?

## Liiska dowladaha hadba tirada mobileka

## Sidoo kale eeg

## Tixraac

## Xiriiriye banaanka ah

Oppo A16 Price in Bangladesh  - Friends, I am discussing with you all the aspects of the Oppo A16 price, its features, disadvantages, and complete specifications of Oppo A16 Price in Bangladesh. Currently, this mobile in Bangladesh is gaining popularity. If your budget is 12,000 or more then you can check this phone. I will discuss some information about the phone below.
Also, Read Here Another Post>>>>>
Oppo A16 features in this mobile phone and how much money you can buy this mobile phone in Bangladesh, you can definitely know the detailed information through this article today.

What is the price of Oppo A16 in Bangladesh? Oppo A16 price in Bangladesh
The price of Oppo A16 in Bangladesh is 12,990 (3/32 GB), 14,990 (4/64 GB) only officially priced. The 3/4 GB RAM + 32/64 GB storage variant of Oppo A16 is priced at Rs 12,990 (3/32 GB), and Rs 14,990 (4/64 GB). Read more.
Taleefoon

**Taleefoon** waa qalab loogu talagalay inuu qabto siina gudbiyo cod siiba kan dadka, waxaa jiray saynis yahano badan oo isku dayay iney soo saaraan laakiin markii ugu horey ku waxaa guuleystay cabdulaahi cabdi
Muuq-baahiye (farsamo)

::*Boga "[[tv]]" halkan aya laga soo toosiyay.*

**Telefishin** ama muuqbaahiye (TF/TV) sida badan waxaa loo isticmaalaa gudbinta iyo helida sawirada socda iyo maqal. Telefishinka waxaa badanaa laga fiirsada dhacdhooyinka aduunka waxyaabaha cusub ne waa lagu faaniyaa.

## Dulxaadis
**Muuq-baahiye** (ingiriis: tv, television)  ama **telefishinka** waa qalab koronto oo loo isticmaalo in lagu daawado warbaahinta muuqaalka, sida barnaamijyada, filimada, muuqaallada, iyo waxyaabaha kale ee la xiriira. Waxa uu badanaa shaqeeyaa iyadoo uu helo calaamadaha ka soo socda antennada, fiilooyinka, ama internet-ka, kadibna wuxuu soo bandhigayaa sawirro iyo codyo shaashadda. Muuq-baahiyaha casriga ah waxay yimaadaan noocyo iyo cabbirro kala duwan, sida LED, OLED, iyo telefishinnada casriga ah ee si toos ah uga daawan kara internet-ka.

## tixraac
Saxiixul Bukhaari

**Saxiixul Bukhaar** (Carabi:صحيح البخاري) waa mid ka mid ah Kutubta al-Sittah (axadiista waaweyn) ee islaamka.

* Islām​—The Way to God by Submission
Saxiixu Muslim

**Saxiixul Muslim** (Af-Carabi: **صحيح** **مسلم**) waa kitaab uu qoray imaam muslim oo ka hadla xadiiska, waxa oo kulmiyay 3033 xadiis oo saxiix ah marka laga reebo alxaadiista soo laalaabatay, waxey culamada islaamka isku raaceen inuu yahay kan labaad ee ugu ansaxsan kutubta axaadiista, marka laga yimaado sexiixu bukhaariga.
Guri

::*Boga "[[Aqal]]" waxaa laga soo toosiyay halkan."


*'Guri ama minin''' (; ) (sidoo kale loo yaqaano aqal) waa dhisme loogu talogalay in laga dhigto hooy. Guryaha waxaa laga dhisaa caro, geedo, biro, musbaaro, muraayado iyo noocyo kale oo qalab ah.

“Guri walba mid baa dhisay, laakiin kan wax walba dhisay waa Ilaah.” (Cibraaniyada 3:4)

=Muuqaalo=

File:Ranch style home in Salinas, California.JPG
File:La cabaña de Alpina.jpg
File:Faza in Kenya's Coast Province.JPEG
File:Kamena kuca u Pokreveniku.jpg
File:Houseoltreilcolle.JPG
File:HouseStructure.JPG
File:NorthYorkHouse2.JPG
File:Xaniyê Gundê Dîlan.JPG
File:Vogelhaus Modell Eduard 4.JPG
File:HouseStructure.JPG



=Caddayn=

*Puchowski, Douglas (2013). The Concise Garland Encyclopedia of World Music, Volume 1. Routledge, ISBN 9781136095702   

=Linkiyo Banaanka=

* Bclub19
* Markacadey 
* Sawiraan Kabanka Soomaalida iyo Masa 

=Tixraac=
Amedeo Avogadro

**Lorenzo Romano Amedeo Carlo Avogadro di Quaregna (Quaregga) e di Cerreto** (9 Agoosto 1776 – 9 Luulyo 1856)
Amedeo Avogadro Waa aqoonyahan Talyaani ah dhashay 1776-1856 waa aqoonyahan Fisikis ka aad uyaqaan, waxa uu ku dhashay Torino, waxa uuna kasoo shaqeeyey jaamacadda Torino.

Waxa uu ahaa qofka aad usii tixraacay "walxaha" Yeryer waxaana loogu magac daray qaanuunkii Avogadro ee sheegayey walxa kasta ee ah hawada muggooda waa isla egyihiin hadii uu heer kulkooda ay isla egyihiin iyo caburintooda, waxaa la ogaaday mar dambe 22.4L Gaas ah Muggoda in uu yahay heer kul kiisuna yahay 0 Ebar meel buuxintiisu waxa ay noqonaysaa 602,000,000,000,000,000,000,000 walxo, waxaana lagu magacaabaa tiradii avogadro sidaan ayaana loo qoraa 6,02 X 10^23 waxaana avogadro walaxaheda ee mater kesta lagu magacaabaa 1 Mol ama walxo 1 garaam oo ka mid ah maater kaas.
Khadiija binti Khuweylad

Khaddiija binti Khuweylad bin Asad Alqureyshiya waa xaaskii ugu horeysay ee uu guursaday Nabi Muxamed S.C.W, waxeyna aheyd qofkii ugu horeeyay ee rumeysay nabiga dhinaca Dumarka.
Haaruun Alrashiid

**Haaruun Alrashiid** (Tahraan 786 - Mashhad 809) : Dawladii Cabaasiyiinta.

* Medieval Masters of Medicine
Mitir

**Mitir**

**Mitir** (ingiriis: Meter) waa qiyaas caalami ah oo lagu qiyaaso dhererka iyo fogaanta. 
Soomaalida waxa ay isticmaali jireen qarniyo hore qiyaasta loo yaqaan Dhudhun
oo udhiganta 0.050 iyo qaybihiisa kala duwan sidaTaako0.020 mitir, Tilaabo iyo Baac

Qiyaasta caadiga ah Mitir waxay la mid tahay hal talaabo. 
Cabirkan waxa ka yar Sentimitir oo u dhiganta 0.01 mitir, waxaana ka wayn Kilomitir oo u dhiganta 0.001 mitir. 
= Taariikhda Halbeega =

= Isticmaalka Halbeega Mitir =
Shirkada Isgaariinta ee Nationlink

**Shirkada Isgaariinta ee Nationlink** waa shirkad  isgaarsiin xarunteedu tahay muqdisho kana shaqaysa koofurta iyo woqooyiga soomaaliya. 
## Hordhac
NationLink Telecom waa shirkad isgaarsiin oo saldhiggeedu yahay Soomaaliya. NationLink Telecom waxaa la aasaasay Bishii Sebtembar 1997kii, Abdirizak Ido, oo ah ganacsade Soomaali ah oo hadda u shaqeeya madaxweynaha shirkadda. Shirkaddu waa mid ka mid ah bixiyeyaasha adeegga isgaarsiinta ee ugu sarreysa Soomaaliya waxayna bixiyaan adeegyadeeda guud ahaan dalka.
## Adeegyada
Shirkaddu waxay diiradda saareysaa qaybaha muhiimka ah ee adeegyada moobiilka, internetka iyo khadka tooska ah. Ujeeddadeeda guud waa in ay bixiso adeegga isgaarsiinta ee dhammaan Soomaalida, iyo geedi socodka, waxay gacan ka geystaan hagaajinta heerka nolosha. Nationlink wuxuu ka mid yahay shirkadaha ugu waawayn ee moobiilka ee dalka.

## Sido kale firri

* Liska Shirkad Somaliland/Somalia
10-ka saxaabi ee Janada loogu bishaareeyay

Ilaahay SWT raali ha ka ahaadee tobanka saxaabi ee jananada loogu bushaareeyey waa 
1- ABUBAKAR ALSADIQ R.C. 
2- CUMAR BIN KHADAB R.C.
3- CUSMAAN BIN CAFAN R.C.
4- CALI BIN ABIDALIB R.C.
5- SUBEYR BIN CAWAAM R.C.
6- DALXA BIN CUBEYDILAAH R.C.
7- CABDIRAXMAAN BIN COWF R.C.
8- SACAD BIN ABI WAQAAS R.C.
9- ABI CUBEYDAH BIN JARAAX R.C.
10- SACAD BIN SEYD R.C. 

*
runtii ibliis wuxuu kamid ahaa jinka midka ugu fadliga badan balse ilaahey buu ku caasiyey

* **[https://www.jw.org/en/library/books/Mankinds-Search-for-God/Islām-The-Way-to-God-by-Submission/ Islām—The Way to God by Submission] **

waxaa qoray saciid
Shirkada Isgaariinta ee Telcom Somalia

**Shirkada Isgaariinta ee Telcom Somalia** waa shirkadii ugu horeysay ee nidaam isgaarsineed oo xor ah ka hirgelisay Magaalada Muqdisho, Shirkadaan ayaa waxa horey loo dhihi jiray **AST Olympic**, waxeyna xarunteeda dhexe ee Muqdisho ku taalaa Suuqa Bakaaraha ee Degmada Howlwadaag, xarunteeda labaadne iyadana waxa ay ku taalaa Degmada Shibis,
## Sidoo kale fiiri
* Shirkada Isgaariinta Hormuud
* Shirkada Isgaariinta ee Telcom Somalia
* Shirkada Isgaariinta ee Nationlink
waa shirkad muhiim u ah umada somaliyeed
Saciid bin Zeyd

**Sacad Bin Zeyd R.C** Waa sannadkii lixaad ee hijriyada kahor. Goobtuna waa magaallada Makka. Wuxuu Rasuulka (scw) ka sheeganayay dhibaatooyinkii iyo hagardaamooyinkii kaga imaanayay gaallada qureysh isaga iyo asxaabtiisa, isagoo uu Rasuulkuna (scw) waqtigaas ku howlanaa gaarsiinta iyo fidinta dacwada Islaamka.
}}}}
| colspan="2" style="font-size: larger; background-color: green; text-align: center;" | '''Saciid bin zeyd سعيد بن زيد
|-
! colspan="2" style="text-align: center; background-color: orange" |saxaabi
|-
! colspan="2" style="text-align: center;" |xog ku saabsan
|-
!aabihiisa:
|zeyd bin camar
|-
!hooyadii 
|faaduma binti bacja
|-
!Dhashay:
|600
|-
!Ku dhashay:
|Makka
|-
!Diintiisa:
|Islaam
|-
!xaaska 
|faadima binti khadaab
|-
!ilmahiisa
|cabdulaahi, cabdiraxmaan, ibraahiim
|-
!walaalihiis
|caatika binti zeyd
|-
!Dhintay:
|51H/671
|-
!Ku dhintay:
|Madiina
|}

## Noloshiisa

## Xigasho
Riyaalu Saalixiin

**Riyaalu Saalixiin** waa kitaab uu qoray Imaam Nawawi kaas oo ka kooban 1896 Xadiis oo u qeysama 372 Qeybood,
Fiisigis

**Fiisigis** waa erey Giriig ah (φύσις) oo macnahiisu yahay Dabeecad (Carabi:فيزياء Ingiriis: Physics) waa cilmiga barashada Maatarka iyo dhaqdhaqaaqiisa ee u dhaxeeyso mudo, sida Ileyska. Kulka, Dhaqdhaqaaqa IWM,
Taagta Walxaha
Xoog oo la hoos dhigay Bed, ama awooda xoog uu ku hayo qeyb dululaatiga ka mida waxaa loo yaqaanaa cadaadis. Waxaana cadaadiska lagu suntaa xaraf giriiga, kaasoo ah σ (sigma). 

σ = F/A

Haddii cadaadisku togan yahay waxaa loo yaqaanaa cadaadis kala-jiidan, haddii uu taban yahayna waa cadaadis isku urur.

Tusaale:- 

labo tuubo oo qaab dhululubo leh kalana ah AB iyo BC, ayaa la iskula alxamay barta B ee jaantuska hoose, kadibna la saaray xoogaga ka muuqda jaantuska. Soosaar laxaadka xooga P, haddii cadaadis kala-jiidanka tuubada AB uu la mid yahay labanlaabka laxaadka cadaadis isku-ururka tuubada BC.

## Qoraalo La Xidhiidha
*Kimisteri

waa cilmi laku barto fahamka asaasika eh sida (culeyska-awooda-zamanka,waqtika) iyo waxwalbo oo kafarcamo, waa falaqeeynta guud ee dabeecadda, waxana oo kuu sheeygaa fahmaka caalamka ama aduunka aan ku noolnahay.
qoraaka: Yusuf shaami
Cumaan

w:ar:oman

**Cumaan** waa wadan ku yaalo koonfurta bari ee jasiirad dhuleedka Bariga Dhexe.Cumaan waxee xuduud la leedahay wadamada Sacuudi Carabiya, Imaaraadka Carabta iyo Yemen.Wadankaan waxaa xukumo dowlad suldaaneed, ninka suldaanka ah ayaa doorto wasiirada maamulo dalka, run ahaantii asiga ayaa haayo xukumada wadanka dhan, shacabka cumaan neh aad ayee ula jiraan ama ee garab istaagsanyihiin suldaanka xukumada 30ka sano haayo.Wadanka tartiib tartiib oo u noqonooyaan wadan dimoqraadiyad ah, 1990kii suldaanka waxoo ku dhawaaqay in ee shacabka doortaan xildhibaano lataliye ah golaha (Majlis ash-Shura), doorashadaas neh dad aad u yar ayaa ka soo qeeb galay. 2003ii waxaa la hirgaliyay in da'da doorashada ee noqoto 21jir,dadkii da'daas qabay ama ka weynaa waxee doorteen 84kursi, waxeena dadkaas tiradooda ahaayeen ilaa 190,000 oo qof. Cumaan maanta waxaa ka shaqeeyo shirkado badan oo ajaanib oo wadamo badan ka kala yimaaday,shirkadahaas neh waxaa loogu tala galay in ee dadka cumaanka ah ee shaqo geeyaan. wadanka waxoo ku dadaalooyaa horumarinta bulshada, dhaqaalaha cumaan neh aad ayee u kordhoosaa.

## Taariiqda cumaan

## Xubin
*_IMF
_-_-_-_-_:
**Bankiga Aduunka_*
_-_-_-_-_-_-_-_-_-___-_:.

* Jaamacada Carabta_*
_-_-_-___-_-_-__—_-_-_-:..:.:

* Ururka Iskaashiga Islaamka_* *

_-_-_-_-_-_-_-_-__-_-_-_-_-__:
* Qaramada Midoobay_*
_-_-_-___-_-_-_-_-_-_-___-.:

## Waddanmaha Degaanka Oman

* : 40,000+

* :30,000+

* :20,000+

* :120,000+

* :50,000++
Sheeka Xariir

**Sheeka Xariir** Waa hab Suugaaneed caan ah oo Dunida oo dhan dadka ku nool ay ka siman yihiin , sheeka xariiradu noocyo badan ayey u qeybsantaa kuwa ayaa ku saabsan Xayawaanka, nolosha, dadkii hore.
Buraanbur

**Buraanbur** waa nooc ka mid ah Suugaanta Soomaaliyeed waxaana caan ku ah ama uu gaar u yahay Dumarka.

=Qoraalo Kale=
* Hees Soomaali
* Gabay
* Geeraar
* Tix

=Tixraac=
*
*Ministry of Information and National Guidance, Mogadishu, Somalia (1974). Somali Culture and Folklore
*Mukhtar, Mohamed Haji (2003) Historical Dictionary of Somalia. Scarecrow Press.  ISBN 0-8108-4344-7 
*Puchowski, Douglas (2013). The Concise Garland Encyclopedia of World Music, Volume 1. Routledge, ISBN 9781136095702   

=Linkiyo Banaanka=

* Bclub19
* Markacadey 
* Somali Music
* Interview About Somali Music
* Sawiraan Kabanka Soomaalida iyo Masa 
* Oud Cafe
* shanqadha kabanka

=Tixraac=
BBC Soomaali

**BBC Soomaali** waa raadiyo idaacadeed waxeena ka midtahay raadiyaasha ugu duqsan oo laga dhageesto dalka Soomaaliya iyo deegaanada soomaalida degto. raadiyahaan waxoo siidaayaa idaacad kaliya iyo warar. waxaana la dhageesan karaa nusaac ama hal saac oo affar jeer ah maalintii.raadiyahaan xaruntiisa waxee ku taalaa magaalada London ee dalka Ingriiska.
* BBC afka soomaaliga

https://www.bbc.com/somali
Afartan Xadiis

**Afartan Xadiis** ama afartanka Nawawi (Carabi: الأربعون النووية) waa kitaab ka kooban Afartan iyo labo xadiis oo uu qoray Imaam Nawawi kitaabkan waxa ka kooban yahay intii ugu muhimsanayd hadaladii Nabi Muxamed S.C.W. waa muunad ka turjumaysa xigmadiisii C.s 

## Sidoo kale eeg
* Islām​—The Way to God by Submission
* Aqriso kitaabka iyo sharaxiisa 
* Dhageyso kitaabka iyo sharaxiisa oo af-carabi ah
Qalimoow

**Qalimoow**

**Qalimow** waa degmo kamid Shabeellaha Dhexe Qalimoow waxey isku xertaa Degmada Balcad iyo Caasimada Hirshabeele ee Jowhar. degmada Qalimoow waa degmo dhul beereedka caan ku ah degmada waxaa hoosyimada deegano badan sida Gololey keeysaney  saarsaare Jameeco Buurfule Gawaaney Malkaroor Doonka lafogare

Xafadaha degmada Qalimow waa 2 xaafad

1:Buulo macaaney     2: kiimka xafada ugu wayn waa buulo macaney

Qalimoow waa deegaan cagaran dhulberadka ku fiican isku xira muqdisho iyo jowhar Caasimada Hirshabeele degmada qabiilada degan waxaa ugu badan Udejeen iyo moobleen . Abgaal
Fiat 682 N3

**Fiat 682 N3**
Waa gaadiid xamuulka qaada oo ay soo saari jirtay Shirkadda Fiyaat intii u dhaxaysay 1950 ilaa 1988.

N3 Matoorkiisu waa 6 Bustin Fiat 203 ee 11.548 Sentimitir cubo cm3 iyo 140 CV oo loo rogay 1.900 g/min.

Waana gaarigii ugu horreeyey ee ay soo saarto Fiyaat oo rimoor jiida.
Raage Ceele

**Raage Ceelle** (Arabic: *  راغ عيلى * , English: (*Rage-Elle*)  waa degmo ka tirsan gobolka Shabeellaha Dhexe

Raaga Ceele waxay ku talaa wadada xeebta isku xirta Muqdisho ilaa gobolada dhexe. Caasimada waxay u jirtaa 107km. Raage Ceele waxay u qaybsanta 5 waaxyood waax walbana waxaa hoostimaada 4 laamood waxayna kala yihiin:

1: Waaxda Warkulan
2: Waaxda Geyfo
3: Waaxda Qoordheere 
4: Waaxda Bakajeex 

Degmada waxay ku caantahay maahmaahyo ay kamid tahay “Raage Ceele ayaa la rogaa ee marabtaa rooti iyo caano".

Degmada waxaa dego qabiilka Maxamed Muuse oo ka mid ah beesha Galmaax oo ka tirsan beelweynta Abgaal.

Degmada  waa degmo taariikh leh wuxuuna jiraa boqolaal sano.
Degmo ahaan waxaa u aqoonsaday Dowladii Kacaanka, hadana  waxaa gacanta ku haayo [[Dawladda federaalka Soomaaliya iyo Hirshabelle.

**Masaajida**
Degmada waxaa ku yaalo 20 masaajid oo qadiimi ah
Ibn Khalduun

** Ibn Khalduun** Abuu Zeyd Cabdiraxmaan bin Muxamed ibnu khaldun alhadrami, (1332 - 1406 miladiga) wuxuu ku dhashay waqoyiga africa, tunis, andlus, af-carabi **عبد الرحمن بن محمد** wuxuu ku noolaa kadib markii uu ka qalanjabiyay jamacada (zaytuuna) dalalkii ku yaalay waqooyiga africa oo ay kamid ahaayeen (sakra, qarnada, jaya, talmasan). wuxuna gaaray dalka masar, oo suldaanki masar (Al dahir barquuq) kusoo dhaweeyay, waxaana loo xilsaaray garsoor inuu u noqdo madhaka malikiga, oo halkaa wuxuu degenaa in ku dhow rubac qarni ( 784 - 808 hijriga ).wuxuuna geeriyoday allaha u naxriistee 1406 miladiga, oo cumrigiisa ahaa todobatan iyo lix sano, waxaana lagu aasay meel u dhow albabaka (nasr) ee ku taala waqooyiga qaahira oo loo yaqaano qubuuraha suufiyada.waxaa loo yaqaanaa Ibnu Khalduun aasasaha cilmiga taarikhda.

**Yaa Amaanay** 

*waxa amaanay niman reer galbeed ah oo kamid yihiin.*

"arnuuld tuwinbii" markii uu yiri, Ibnu Khalduun wuxuu soo saaray falsafo taariikheed, falsafadaasna waa middii ugu weeyneed uu bini aadan gaaro, cusuuraha ha is badalaan bee.

"joorj marsiiz" waxyaabihii uu so alifay Ibnu khalduun waxay kamid yihiin, wax la alifaa midkii ugu muhimsanaa uu bini aadan gaaro.

## kitaabadiisa:
* taarikhda ibn khalduun تاريخ ابن خلدون
* شفاء السائل لتهذيب المسائل
* muqadamat ibn khalduun مقدمة ابن خلدون

*
Ibn Haytham

**Ibn Heytham** (Carabi: ابن الهيثم) Muxamed bin Xasan bin xuseyn bin Heytham Abuu Cali Albasri 965-1039, waa caalim Muslim ah kaas ku caan baxay aqoonta Xisaabaadka, Araga ( Optics ), Ingineernimada.

* Alhazen

* ابن الهيثم
Araga

**Cilmiga barashada Araga** (*optics*) waa qeyb ka mid Cilmiga Fiisikiska taas oo ah barashada dabeecada iyo sifada Ileyska.

* Why We Have Faith in . . . God’s Existence
* Seeing the Unseen​—The Science of Optics
Mowjad

**Mowjad** ama **Hirr** waa biyaha Badda marka ee kacsantahay.
mowjada badda waa wax normal ah, laakiin kuwo waxaa jiro sida Tsunamiga oo kale oo dadka baabi'naayo.Mowjadii ugu weeynaa oo ahaa tsunaami, waxoo dhacay 2004. Waxaa ku dhintay dad kumaan qof ah oo soomalaiya ka mid ah.
Cafar

**Cafar** waa qowmiyad  degta ama nool Geeska Afrika, gaar ahaan Danakhil ee Itoobiya, waxay kaloo degaan Eratareya iyo Jabuuti, waxaa lagu qiyaasaa iney ka badan yihiin 1,500,000 oo qof,

## Diiintooda
Diintooda waa Islaam h

## Linkiga Caddaynta
Xawaalad

**Xawaalad** (; ) (sidoo kale loo yaqaano "**[[Xawilaad]]**") waa meherad ka shaqaysa diritaanka iyo bixinta lacagta; taasi oo u adeegta bulshoweynaha caalamka.  
Xawilaada lacagta waa ganacsi weyn oo ka jira dhamaan wadanada caalamka. Wadanka Soomaaliya waxaa caanka aha xawilaadaha u adeega bulshada kuwaasi oo ukala safriya lacagta meel ilaa meel kale. 

Dunida casriga ah maanta iyo shalay waa been, xawaaladuhu waxay isticmaalaan barta internetka si adeegooda u fududeeyaan.

## Hordhac

Sida caadiga ah, nidaamka xawaaladuhu wuxuu caan ka yahay Geeska Afrika, Bariga Dhexe, Waqooyiga Afrika, iyo meelo ka mid ah Hindiya. 

Adeega xawaaladaha waxaa ka mid ah dirista iyo bixinta lacagta, keydinta lacagaha, maalgelinta, amaahinta iyo noocyo kale oo adeeg la xidhiidha lacagta ah.

## Xawaadaha Soomaaliya
*Taaj
*Dahabshiil
*Xawaalada Hodan
*Xawaalada Kaah
*Xawaalada Amaano
*Xawaalada towfiiq
* iyo kuwo kale oo badan

## Sidoo kale fiiri
*Banki
*Lacag
*Xawilaad

## Tixraac
Tareen

**Tareen** (af-carabi قطار, af-ingiriis: train) waa nooc ka mida gaadiidka dadku u adeegsadaan inay meel dheer ama meel ku gaaraan xilli gaaban, tareenka ayaa qaada dadka iyo alaabada, waana wax ka samaysan qolal la isku xiray iyo silsilado lugo leh oo ku dul roora bir loogu tala galay loona yaqaan birta tareenka. tareenada qaar baa ku shaqeeya dhuxul dhagax, qaarna shidaal, qaarka casriga ah ayaa ku shaqeeya korontada.

* A Train With No Wheels

## Album


File:Tren a las nubes cruzando Viaducto la Polvorilla.jpg|
File:ID_diesel_loco_CC_201-05_060327_4217_kta.jpg|GE U20C in Indonesia, #CC201-05
File:Diesel locomotive CC 203 22 at Gambir Station.jpg|GE U20C "Full-Width Cabin" in Indonesia, #CC203-22
File:ID_diesel_loco_CC_204-06_060403_2512_mri.jpg|GE U20C full computer control locomotive in Indonesia, #CC204-06
[...]
Bariga Afrika

**Bariga Afrika** (; ) waa gobolka dhaca bariga qaarada Afrika, taasi oo aad ugu kala duwan deegaan ahaan, juquraafi ahaan iyo siyaasad ahaan. Sida ku xusan qawaaniinta gobolada ee dejisay Jimciyada Qarama Midoobay deegaanka Bariga Afrika waxay ka kooban tahay ilaa 20 wadan, kuwaasi oo kala ah:

* Tanzania, Kenya, Uganda, Rwanda, Burundi iyo Koonfurta Suudaan – wadanadan oo dhaca Badhtamaha Bariga Afrika waxay dhammaan xubin ka yihiin ururka Bulshada Bariga Afrika (East African Community) (EAC).
* Soomaaliya, Djibouti, Eritrea iyo Ethiopia– dhowrkan wadan waxaa loo yaqaana Geeska Afrika.
* Comoros, Mauritius iyo Seychelles – kuwani waa gasiirado ku dhex yaala Badweynta Hindiya.
* Réunion iyo Mayotte – gasiirado yaryar oo gacanta ku hayso wadanka Faransiiska.
* Mozambique iyo Madagascar – kuwaasi oo marar badan lagu xisaabiyo wadanada Koonfurta Afrika.
* Malawi, Zambia iyo Zimbabwe.

## Faalo Kooban

Bariga Afrika waa bariga Qaarada Afrika:
* Soomaaliya, Jabuuti, Eratareya iyo Itoobiya, oo iyagana marka laso gaabiyo lagu magacaabo wadamada Geeska Afrika. 
* Tansaaniya, Kiinya, Yugandha, Ruwanda iyo Burundi, iyadoona Ruwaanda iyo Burundi mar marka qaarkood lagu daro wadamada ku yaala bartamaha Afrika.

## Sidoo Kale Fiiri
* Badhtamaha Afrika
* Galbeedka Afrika
* Waqooyiga Afrika
* Koonfurta Afrika

## Tixraac
Iidi Amiin Daada

**Iidi Amiin Daada** c.1925 – 16 August 2003. Waxoo ahaa sargaal ka tirsan ciidanka Ugaandha, waxa uuna noqday madaxweynaha dalka Ugaandha, sanadka marka uu ahaa 1971 ilaa 1979.
Salaad

**Salaada**: Waa tiirka labaad ee shanta Tiirarka Islaamka waana laf dhabarka diinta. Waxaa la tukadaa Salaada Subax, Salaada Duhur, Salaada Casir, Salaada Magrib iyo Salaada Cishe.
## Tixraac
* Islām​—The Way to God by Submission

## Sidoo kale fiiri
* Salaada Subax
* Salaada Duhur
* Salaada Casir
* Salaada Magrib
* Salaada Cishe
Af-Amxaari

**Amxaari** (; ; Amarəñña, IPA: [amarɨɲːa]) waa luqad looga hadlo waqooyiga dhexe ee Itoobiya, waana luqada rasmiga ah ee Dawladda Federaalka ee Itoobiya. Luqadaha Semitiga.
## Hordhac
Af-Amxaari waa mid ka mid ah luqadaha Itoobiyaanku, kuwaas oo ah Qayb ka mid ah qaybta hoose ee laanta Semitic ee luuqadaha Afroasiya. Waxaa lagu hadlaa afafka ugu horeeya ee Amhariska iyo lingua franca dad kale oo ku nool magaalooyinka iyo magaalooyinka waaweyn ee Itoobiya. Luuqaddu waxay u adeegtaa luqadda rasmiga ah ee shaqada ee Itoobiya, sidoo kale waa luuqada rasmiga ah ama luuqadaha shaqada ee dhowr waddan oo ka tirsan nidaamka federaalka. Iyadoo 21,811,600 wadarta wadaxaajoodka laga soo bilaabo 2007, oo ay ku jiraan ku dhowaad 4,000,000 L2 ku hadla, Amxaariyadu waa luqadda labaad ee ugu badan ee lagu hadlo af-Soomaaliga, ka dib Carabi.
Amharic waxaa loo isticmaalaa habka bidix-ku-xigga adoo isticmaalaya nidaam ka soo baxay qoraallada Geese, oo loogu yeero luqadaha Itoobiyaanka ah, Fidäl, "nidaamka qoraalka", "warqad", ama "dabeecad" ama abugida (አቡataanዳ ), laga soo bilaabo afartii calaamadood ee ugu horraysay, taas oo keentay ereyga casriga ah ee abugida.

Ma jiro qaab la isku raacay oo loo yaqaan 'Amharic' oo loo yaqaan 'script'. Tusaalayaasha Amharic ee qaybaha hoose waxay isticmaalaan hal nidaam oo caadi ah, inkasta oo aysan ahayn mid caalami ah, oo ka mid ah luqadaha ku hadla luqadaha Semitic ee Itoobiya.

## Qoraalka

* Amxaari አማርኛ
Shiilaabo

**Shiilaabo** waaa magaalo taarikhi ah oo ku taala bariga gobalka Ogaden. Waana caasimada Gobalka Doh. 
Shilaabo waxay caan ku tahay khayraadka dabiiciga gaar ahaa shidaalka iyo saliida cariinka ah, waxay kaloo caan ku tahay xoolaha nool.

Magaalada Shilaabo oo ah magaalo madaxda GObalka Doh waxay gubatay ugu yaraan 3 jeer waxayna ka dhisan tahay meeshii afraad hada.

Shilaabo waxaa ku dhashay oo ka soo jeeda dad badan oo caan ka ahaa taariikhda geeska afrika iyo guud ahaanba afrika.

Waxaana ka mid Diiriye Guure oo ahaa halyaygii xorriyada geeska afrika iyo somalida guud ahaanba.

Waxaa ka mid ahaa oo kale oo ku dhashay sareeye guuto Maxamed siyaad barre oo ahaa madax waynihii Soomaaliya intii udhaxaysay 1969 ilaa 1991,
iyo qaar kale oo badan.

Shilaabo waxay kaloo caan ku tahay dhinaca isgaarsiinta iyo isu socodka, waana magaalo isku xirta inta badan magaalooyinka geeska afrika. Waxaana mara jidad badan oo u kala goosha guud ahaan geeska afrika.

waxay leedahay Gagi ama garoon diyaaraded oo caalami ah kaas oo qayb wayn ka qaatay isku socodka wadamada geeska Afrika iyo ganacsiga magaalada shilaabo.

Magaalada shilaabo waxay daris la tahay dhinaca koonfurta iyo bariga Somalia, dhinaca galbeedka Qabridahar, dhinaca Waqooyiga wardheer, koonfurgalbeedna Godey.

Dadka ugu caansan ee wax ka dhisay magaalada Shilaabo waxaa ka mid ah Adan sacab Kunool, Xaalays iyo Aw cabdi Aw Mohamed Daman oo ah ninkii Shilaabo aaskeeda lahaa, ayna ku Baxaday magaalo laga cararay camirahayaw Cabdi aw maxamed.
Zain Bikha

**Zain Bikha** (waxa uu dhashay Agoosto 9, 1974) waxa uu u dhashay wadanka Koonfur Afrika, waana nin Muslim ah oo ku luuqeeya nashiidooyinka.
Nashiido

**Nashiido** Ereygaan oo asalkiisa uu Carabi yahay ayaa micnahiisu yahay in codka kor loo qaado iyadoo lagu qurxinaayo gabay,waxeyna caan ku tahay Nashiidada muusik la'aan.

Nashiido waxay door weyn ka ciyaartay Dhaqanka Umadaha Islaamka, waxaana loo adeegsadaa qaabab kala duwan, iyadoo laga dhowrayo waxyaabaha fisqiga ah ee Muusigga Gaalada looga daydo.

Nashiidadu waxay leedahay shuruudo, qofka qaadayana ay tahay inuu shuruudahaasi ka soo baxo, waxaana kamid ah:-

1-In Nashiidadu aysan u ekaanin sida Heesaha dadka halleysan ay ku heesaan.

2-Haddii Nashiidadu ay qaadeyso haweeneey, ragga uma banaana inay dhageystaan sida ilaahey qur'aankiisa uu ku yiri (ولا تخضعن بالقول )

3-Nashiidadu waa inay noqotaa gabay wanaagsan, kana maran yihiin erayada jaceylka iyo haasaawaha ee ragga iyo dumarka ka dhaxeeya.
Axmed Bukhaadir

**Axmed Bukhaadir** (Carabi: احمد بوخاطر‎) waa nin qaada nashiidoyinka islaamiga ah una dhashay wadanka imaaraadka carabta waxow dhashay 16 October 1975, waxowna ka soo jeedaa qoys caan ka ah wadankiisa waxow ka qeyb qaatay xaflado badan wadana kala duwan.

## Albumadiisa
* *Xasanaat* - 2007
* *Dacaanii* - 2005
* *Samtan* - 2004
* *Fartaqi* - 2003
* *Alqudus Tunaadiinaa* - 2001
* *Intisaaf Alleyl* - 2000

* Islām—The Way to God by Submission
Mona Lisa

**Mona Lisa** waa sawir gacmeed uu sawiray farshaxankii samir
aa ee Talyaaniga ahee ee magaciisa la odhan jiray Leonardo da Vinci waxa uu sawirkan sawiray sanadii, 1615 waana sawir gacmeedka ugu caansan dunida maanta waayo waxa uu koobay waxyaabo badan 
waxa aad waxloola yaabo ah sida uu u sawiray farshaxankani qosolka ama dhoolo adaynta gabadhan iyo qaabka wajigeedu u muuqdo sawirkani hada waxa uu yaalaa, guri dhaqameedka Louvre sawirkan waxa di vinci ka iibsaday boqorkii la odhanjiray *Francis II, Holy Roman Emperor*
Mona Lisa (luuqada Talyaaniga): Monna Lisa [mɔnna liːza] ama La Gioconda [la dʒokonda], Faransiis: La Joconde [la ʒɔkɔd]) waa farshaxan sawir ah oo nusqaan ah oo uu sameeyay farshaxanka Talyaaniga Leonardo da Vinci waxaa lagu sharxay "sida ugu caansan, ugu booqashada ugu badan, qoraalka ugu badan ee ku saabsan, ugu heesaha badan ee ku saabsan, shaqada ugu caansan ee farshaxanka adduunka". [1] Mona Lisa sidoo kale waa mid ka mid ah sawirada ugu qiimaha badan adduunka. Waxay haysataa Diiwaanka Guinness World World ee qiimaha ugu sarreysa ee caymiska ee taariikhda $ 100 milyan sannadkii 1962, [2] taas oo u dhiganta qiyaastii $ 800 milyan sannadka 2017. [3]

Rinjiyeynta waxaa loo maleynayaa inay tahay sawir galka Lisa Gherardini, xaaskiisa Francesco del Giocondo, waxayna ku jirto saliid ku jirta guddi cadaan ah Lombardy. Waxaa la rumaysan yahay in la rinjiyey inta u dhexeysay 1503 iyo 1506; Si kastaba ha ahaatee, Leonardo ayaa laga yaabaa inay sii wado shaqadeeda dhammaadka 1517. Shaqooyinka waxbarashadu waxay soo jeedinayaan in aan la bilaabin 1513 ka hor. [5] [6] [7] Waxaa soo iibsaday King Francis I oo Faransiis ah oo hadda waa hantida Jamhuuriyadda Faransiiska, oo muujinaysa joogtayn joogto ah Matxafka Louvre ee Paris tan iyo 1797. [8]

Mawduuca mawduuca, oo si joogta ah loogu sharraxo inuu yahay mid adag, [9] muxuu ka kooban yahay qaabka, qaabka ugu fudud ee qaababka, iyo dabeecadda atmospheric ah ayaa ah tayada cusub ee ka qaybqaatay xiisaha joogtada ah iyo barashada shaqada.
* http://www.louvre.fr/
Leonardo da Vinci

**Leonardo da Vinci**, wuxuu dhashay 15 april 1452. waxa uuna ku dhashat magaalada lagu magacaabo frazione Anchiano oo u dhow Vinci Toscana, Italien. Leonadro wxa uu dhintay markay taarikhdu ahayd 2 may 1519 meesha uu ku dhintay waa Amboise oo ku taala Frankrike. leonardo waxa uu ahaa nin italian ah oo ku caan sawiraada gacmaha lagu sawiro. Leonardo ayaa xitaa ahaa sawire, injineer, farsamo yaqaan, soo saare, iyo kuwa dhirta baara, leonadro waxa uu ka qayb ahaa renässansens oo kuwa oogu qiimaha badan.asaga sawirkiisa uu caan lu yahay waa Mona Lisa, waxa uuna sameeyay sanadkii 1503-1506 iyo fresken Nattvarden, waqtigii 1498. Leonardo magaciisa buuxa ayaa la dhahay Leonardo di ser Piero da Vinci, taaso micneheeda uu ahaa Leonardo, herr Pieros wiilkiisa. magacaan ayuu haystay sababtoo ah waxa uu ahaa wecel.
Dadka Tigrega

**Dadka Tigrega** waa dad degan dalka Ereteriya iyo suudaan. Dadkaan waa dad muslimiin oo reer baadiye ah. waxee u badanyihiin woqooyiga galbeed ee dalka Ereteriya, iyo bariga Suudaan. Qaxootiga tigrega waxee ku kala noolyihiin wadamada carabta, woqooyiga ameerika, ingriiska iyo australiya.Dadkaan waxee ku hadlaan luqada Af-Tigre oo ah lahjo ka mid ah luqada Af-Tigrinya.
Mishelangelo

**Mishelangelo di Lodofiko Buonarroti Simoni** waxoo ku dhashtay wadanka Talyaaniga 1475ii waxoona dhintay 1564tii. waxyaabaha oo khatarta ku ahaa, waxaa ka mid ah, sharaxaadaha oo ku kor sawiray, kaniisadaha waaween oo ku yaalo Rom, talyaaniga. Sida Sistine kabel.

**dhalinyaronimadiisa**
Mishelangelo marka oo ahaa, dhalinyaro, waxoo qaatay aabihiis jidka oo la rabay, oo ahaa wax sawir.
waxoona guul ween ka gaaray, wax sawirkii, oo aabihiis la rabay. Markaas oo noqday gacanyare asiga oo 13jir.


 
File:Autori vari, arca di san domenico, angelo reggicandelabro di michelangelo, 1494, 01.jpg|
File:Madonna michelangelo1.jpg|Madonna 

File:StPetersDomePD.jpg|
File:Buonarotti-scala.jpg|Madonna
File:Michelangelo's Pieta 5450 cut out black.jpg|
Sako

**Sako** waxee ka midtahay Shanta tiir ee Islaamka, waana markii lacag ama shay kale la bixinaayo intii lagu jiro ramadaanka.
Xaj

**Xajka** waa camal cibaado ah ay muslimiinta sameeyaan, wuxuuna ka mid yahay shanta tiir ee islaamka  Qofkastoo muslim ah waxaa waajib ku ah inuu mar guto xajka cimrigiisa oo dhan  qofkaa dhaqaalo u heynin ama dhinac laga heesto, qasab ku ma ahan inuu xajiyo. Xajka sanad kasto waxaa guto dad ka badan 2 miliyan oo qof oo daafaha aduunka ka kala yimaado.

Acmaasha la qabto xajka inta lagu jiro waxaa ka mid ah dawaaf oo kacbada lagu wareego 7 jeer, orodka safa iyo marwa dhexdooda 7 jeer la dhax ordo iyo in la istaago banka carafo.

Wuxuu Nabiga scw yiri "Q*ofkii xajiya oona xumaan iyo faasuqnimo ku dhax sameyn wuxuu u laabanaa sidii maalinkii hooyadii dhashay*" .

## Taariikda

## Acmaasha xajka

## Fadliga xajka

## Xigasho
Tiirarka Iimaanka

**Tiirarka Iimaanka** waa lix tiir 

# Rumaynta Ilaahay nasahnaa oo korreeye:- oo ah in addoonku rumeeyo kalinimada Ilaahay, isla markaana uu qalbiga ka rumeeyo in Ilaahay mooyee aanu jirin Ilaah xaq lagu caabudaa, rumeeyana in Ilaahay nasahnaa oo korreeye uu abuuray adduunka iyo waxa ku gudo jiraba cir iyo dhulba,isaguna uu iska leeyahay wax kastoo uuman, Eebbana yahay arin iyo taloo dhamiba ay gacantiisa ku jirto, cid la wadaagta maamulidda uunkanna aanay jirin.o 
# Rumaynta Malaa'igta:- oo ah in addoonku uu rumeeyo jiritaanka Malaa'igta oo ah addoomo Ilaahay , amaradiisana ku shaqeeya wuxuu fara sameeya, waa addoomo Ilaahay ka abuuray nuur, dadkuna aanay arki karin ciddii Ilaahay tuso mooyaane. 
# Rumaynta Kutubta Ilaahay soo dejiyay:- Oo ah in addoonku uu rumeeyo kutubtii Ilaahay ku soo dejiyay Rusushii uu u soo dirayay addoomadiisa si ay u raacaan jidka toosan ee uu Ilaahay addoomadiisa kaga raalli ahaaday, jidkaas oo ah in Eebbe nasahnaa oo korreeye ay caabudaan, jidkaas oo ah ka ay dhammaan Rusushii Ilaahay naxariis iyo nabadgalyo Eebbe korkooda ahaataye ay ugu baaqayeen addoomadiisa. 
# Rumaynta Rusushii Ilaahay soo diray:-Oo ah inaynu rumaynu dhammaan Rusushii Ilaahay (naxariis iyo nabadgalyo Eebbe korkooda ahaatee) uu u soo diray addoomadiisa si ay u gaarsiiyaan amarada iyo distuurka uu Ilaahay nasahnaa oo korreeye u dejiyay addoomadiisa inta ay adduunka sii joogaan si aanay u raacin jidka uu Shaydaan la doonayo inay raacaan si uu uga leexiyo jidkaas toosan ee uu Eebbe nasahnaa oo korreeye uu addoomadiisa raalli uga noqday. 
# Rumaynta Maalinta Qiyaame:- Oo ah in addoonku uu rumeeyo jiritaanka maalin dadka oo dhan lasoo bixin doono marka la wada dhinto, lana xisaabin doono, maalintaas oo noqon doonta maalin Ilaahay nasahnaa oo korreeye uu xisaabin doono addoomadiisa, qof kastana uu heli doono abaal marin wixii uu gaystay ah intii uu adduunyada joogay xumaan iyo samaanba, waana maalinta dadku ay taagan yihiin maxkamaddii uu Eebbe nasahnaa oo korreeye uu ku ballan qaaday inuu dadkoo dhan taagi doono maalintaas, maalintaas oo sida uu Eebbe nasahnaa oo korreeye Quraanka innoogu sheegay maalin ku adag ah dadka argagaxa wayn ee jira darteed, si aynu sawir guud uga qaadanno 
# Rumaynta Qadarka (U garashada Eebbe addoonkiisa u garto) sharkiisa iyo khayrkiisa:- Oo ah in addoonku rumeeyo wixii Eebbe nasahnaa oo korreeye uu qadaro inta nolosha adduunka la joogo, qadarkaas oo noqon kara mid khayr ah iyo mid dhib ah, iyadoo uu addoonku qalbigiisa ka rumaynayo in adduunkan hagistiisu ay Ilaahay nasahnaa oo korreeye gacantiisa ku jirto,wax aanu Ilaahay dooninna aanu adduunkan ka dhici karin wax uu doonay inuu ka dhacana cid horjoogsan kartaa aanay jirin ,
Shingaani

**Shangani District** (Soomaali: Degmada Shangaani ) waa xaafad ku taal koonfur-bari gobolka Banaadir ee Soomaaliya. Waxay dhacdaa bartamaha Muqdisho . Shingaani oo ay weheliso Xamarweyne ayaa ah fariisimaha ugu faca weyn Muqdisho Shangani waxaa loola jeedaa Bacaadka Sawaaxiliga , maadaama Degmadaan ay markii hore ahayd deegaan Banaadiri ah .
## Masaajidada
Inkastoo ay yihiin degmooyinka ugu yar magaalada Muqdisho , Shingaani iyo degmada Xamar weyne oo daris la ah ayaa caan ku ah masaajido iyo madarasooyin badan. Degmadan waxaa ku yaal in ka badan 15 masaajid, kuwaasoo ay ka mid yihiin:

*Arbaca Rukun

*Aw Kampay

Aw Mojow

*Aw Muqfi

Aw Faraj Bin Cali

*Awo Shariif Cali

*Jaamac Shingaani (Masjidka Jimcaha)

*Mala

*Rowda

*Sheekh Axmed Shariif

*Sheekh Maxamed Cabdisamad

*Sheekh Cumar & Sheekh Nuureey (Masaajid mataano ah)

*Sheekh Saciid Bin Ciise

*Wafle
## Degmooyinka la deriska ah
* Degmada Cabdicasiis
* Degmada Boondheere
* Degmada Xamarweyne
* Degmada Shibis
## Tixraac
http://www.jstor.org/stable/41931111

Aadam, Anita. Reer Banaadiriga Soomaaliyeed oo si gaar ah ula socda Reer Xamarka Muqdisho . p. 205.

Degmooyinka Soomaaliya

Khariidadda maamulka ee Degmada Shangani
Bursaalax

**Buur Saalax** waa magaalo ku taal waqooyi-bartamaha gobolka Mudug ee Soomaaliya Waxay u dhaxaysaa Beyra iyo Rigomane .
## Gaadiidka
Waddo weyn oo isku xirta Buur Saalax iyo magaalada Gaalkacyo ee xarunta gobolka Mudug
## Waxbarashada
Bur Saalax wuxuu hadda leeyahay hal dugsi oo hoose iyo mid sare, iyo sidoo kale dugsiyo badan oo Islaami ah ( madrasooyin ). 
## Tixraac
"Hagaajinta amniga & ganacsiga iyada oo loo marayo shaqo-abuurka Soomaaliya - Soomaaliya"

"Barnaamijka Waxbarashada"

"Akhri Geeska Afrika USA - GuideStar Profile"

TAARIIKHDA AKHRISKA GEESKA AFRIKA (MAASHRUUCA BUR SALAH)
Bu'aale

**Bu'aale** waa degmo ka tirsan Gobolka Jubbada Dhexe isla markaana ah magaalo madaxda Gobolka Jubbada Dhexe degmadan  waa magaalo istaraatiiji ah waxaa magaaladaan mara wabiga jubba magaalada waxaa ka howl ka degan waa beeroleey iyo xoolo dhaqato.

## Sidoo kale fiiri
*Liiska magaalooyinka Soomaaliya dadka ku nool
*Liiska magaalooyinka Soomaaliya

## Xigasho
*Cagaaran
## Tixraac
Gabay bilicda dooy abwaan kulmiye

Waa gabay ka hadlaya degmooyinka, buuraha iyo beeraha Dooy qayb ka mid ah, waxaa tiriyey abwaan kulmiye 30kii septembar 2025kii, wuxuu yiri:

**Baaley gabay indhoweyd ma tirin baydka maansada e

**Bolli weyne igu deeqay inaan kala bayaanshaaye

**Marse haddaan baabkeedi furo layga baqayaaye

**Boqolkii lahaa dooy afariyo tobanka buuroode

**Yaaqbaraawe buulo ooman iyo beledka diinsoore

**Bu'aale arawow iyo aagyadii muuqa bilnaaye

**Kuma buuxsan karo cadow aragga baarkiise

**Intaan beledda kuu sheegay dooy bilicdiisii dheh

**Waa hoygii lagu beeray nabad iyo barwaaqa dheh

**Beeshii ilaahay makanayey beledyadoodii dheh

**Afartaan baro kuu mariyey waa beleddadaydiiye.

**Haddaan baydka sii wado ama ku baandheeyo

**Boqollaal ka tagay haddaan kuu yare bayaansho

**Buurmadowe qododiyo bohoraar naawaxeeda

**Buundadii waraabowiyo tuurwaluun balligeede

**Intaan beledda kuu sheegay dooy bilicdiisii dheh

**Waa hoygii lagu beeray nabad iyo barwaaqa dheh

**Beeshii ilaahay makanayey beledyadoodii dheh

**Afartaan baro kuu mariyey waa beleddadaydiiye.

**Haddaan baydka sii wado ama ku baandheeyo

**Boqollaal ka tagay haddaan kuu yare bayaansho

**Beledkii misirre kanaanax iyo buulo fulaay oode

**Galgal biciid dugaroos iyo lama warood baashe

**Aan kula baayacayn cadow beel ku soo duulay

**Intaan beledda kuu sheegay dooy bilicdiisii dheh

**Waa hoygii lagu beeray nabad iyo barwaaqa dheh

**Beeshii ilaahay makanayey beledyadoodii dheh

**Afartaan baro kuu mariyey waa beleddadaydiiye.

**Haddaan baydka sii wado ama ku baandheeyo

**Boqollaal ka tagay haddaan kuu yare bayaansho

**Biilile cadaad gare agagaarka duuray iyo beeraha

**Bisigley oonley ciiddii samayd ku wacan beerashada

**Intaan beero kuu sheegay dooy bilicdiisii dheh

**Waa hoyga lagu beeray nabad iyo barwaaqa dheh

**Beeshii ilaahay makanayey beledyadoodii dheh

**Afartaan baro kuu mariyey waa beerahaygiiye.

**Haddaan baydka sii wado ama ku baandheeyo

**Boqollaal ka tagay haddaan kuu yare bayaansho

**Buurtii meel daaqa iyo muun quruxda buurshiidle

**Bidhaantii qarsoona hayn ilaa docda baardheere

**Buurihii ahaa goray god xigay bariga diinsoore

**Intaan buuro kuu sheegay dooy bilicdiisii dheh

**Waa hoygii lagu beeray nabad iyo barwaaqa dheh

**Beeshii ilaahay makanayey beledyadoodii dheh

**Afartaan baro kuu mariyey waa buurahaygiiye.

**Beled iyo beeriyo maka tagay buuro iyo hawde

**Balaan dabciyo gabayga intaan beeshu ila aadin

**Dooy baa lehe quruxdan sow ilaah ma barakaynin.
Somaliweyn

Macnaha Soomaaliweyn, waxa weeyi, shan qaran oo wadaga magaca iyo qomiyada somali sadex ka mid ahina ay madaxbananyihiin labana ay haysan dowladaha kenya iyo Ethiopia,
Somaliweyn wa shantan Djibouti,somaliland,somalia,NFD,somaliregion
Afguri

**Afguri** ama **Lahjad** waa af shabaha luqada, waxana badanaa ku hadla dad meel wada dagan sida magaalo ama gobolo.
Luqad waliba waxay leedahay lahjado u gaar ah.

## Faah faahin dheeraad ah
Ereyga lahjad (laga soo bilaabo lahjadda Laatiinka, lahjadaha, laga soo bilaabo ereyga Giriiggii hore διάλεκτος, diálektos, "hadal", laga bilaabo διά, diá, "iyada oo loo marayo" iyo "," legō, "Waan ku hadlaa") waxaa loo adeegsadaa laba siyaabood oo kala duwan oo loola jeedo laba nooc oo ifafaale afeed kala duwan:

Hal adeegsi waxaa loola jeedaa luqado kala duwan oo astaamo u ah koox gaar ah oo ku hadasha luqadda. Qeexitaankan, lahjadaha ama noocyada luqad gaar ah waa isku dhowyihiin, inkasta oo ay ku kala duwan yihiin, badiyaaaba waa kuwo inta badan la wada fahmi karo, gaar ahaan haddii ay isku dhowyihiin lahjadda sii socota. Ereyga waxaa badanaa loo adeegsadaa qaababka hadalka ee gobolka, laakiin lahjad ayaa sidoo kale lagu qeexi karaa arrimo kale, sida dabaqadda bulshada ama isirka. Lahjad la xiriirta dabaqad bulsho oo gaar ah waxaa lagu magacaabi karaa dhaqan-yaqaan, lahjad la xiriirta qoomiyad gaar ah ayaa lagu magacaabi karaa isir-dhaqameed, iyo juquraafi ahaan.
Degmooyinka Gobolka Banaadir

**20 Ka degmo ee Muqdisho** ay ka kooban tahay caasimada dalka Soomaaliya ee Muqdisho ama Xamar iyo qabiilada leh ama maamulka ka ah.
* Boondheere 
* Cabdicasiis 
* Deyniile 
* Dharkeenley 
* Darusalam 
* Hodan
* Wadajir 
* Wardhiigleey 
* Xamarjajab 
* Xamarweyne 
* Yaaqshiid 
* Howlwadaag 
* Huriwaa
* Kaxda
* Kaaraan 
* Shibis 
* Shingaani
* Waaberi
* Gubadley
* Garasbaaleey
* Hargeisa
Af Oromo

**Af Oromo** waa luqad kamid ah baahda Afro-Aasiyatik. 38 millyan oo qof ayaa ku hadla, Af-oromadu, waa luqada ugu wayn Qooska Kushiitiga. Wadamada lagaga hadlo waxaa ka mid ah, Itoobiya, iyo Somaliland.

* Afaan Oromoo
Faanoole

faanoole waa xaafad ka mid ah degmada kaaraan , faanoole waa xaafadaha ugu qadiimsan degmada kaaraan ,
faanoole fari kama qodna , faanoole waxay leedahay xaafado badan sida : arjantiin suuq iyo xaafad , al shareeca , sanca
Liiska dalalka dad ahaan

**Liiska dalalka caalamka dad ahaan** liiskani waa liiska wadamada adduunkaan ku yaala sida ay u kala dad badan yihiin waxeyna isugu jiraan wadamo xor ah iyo wadamo ku hoos nool dal kale, iyadoo haatan dadka ku nool adduunka lagu qiyaaso 6,794,600,000.
{| class="wikitable"
|-
! Boos
! Dal
! Tirada dadka
! % Tirada dadka adduunka
|-
| style="text-align:left;" | 1 
| Shiinaha
| 1,335,100,000
| 19.65%
|-
| style="text-align:left;" | 2 
| Hindiya
| 1,175,200,000
| 17.3%
|-
| style="text-align:left;" | 3
| Maraykanka
| 308,306,000
| 4.54%
|-
| style="text-align:left;" | 4
| Indunisiya
| 231,369,500
| 3.41%
|-
Gaas

Gaas magaciisa oo dhameystiran waa maxamud maxamed maxamed waa somali wuxuu kudhashay wadanka Soomaaliya gaarahaan gobolada dhexe ee Soomaliya.

*  Natural Gas​—Energy for the Home
Liiska magaalooyinka adduunka dad ahaan

**Liiska magaalooyinka ugu dadka badan adduunka**

{| class="wikitable"
|-
! Boos
! Magaalo shanghai
! Tirada dadka 17.836.133
! Bed (km²)
! Dal china
|-
| style="text-align:left;" | 4 
| Mumbai
| 13,922,125 
| 603
| Hindiya 
|-
| style="text-align:left;" | 1 
| Shangahai
| 13,831,900
| 1,928
| China 
|-
| style="text-align:left;" | 3
| Karachi
| 12,991,000
| 3,527
| Baakistaan
|-
| style="text-align:left;" | 4
| Delhi
| 12,259,230
| 431.09
| Hindiya
|-
| style="text-align:left;" | 5
| Istanbuul
| 11,372,613
| 1,831
| Turki
|-