open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aadan Yabaal

**Adan Yabal District** (Soomaali: Degmada Aadan Yabaal) waa degmo ku taalla gobolka Shabeellaha Dhexe ee Koonfur-bari Soomaaliya. Degmadan waxaa la aasaasay sanadkii 1942.
## Taariikhda
Ciidamada XDS iyo Macawisley ayaa Al - Shabaab ka qabsaday Aadan Yabaal sanadkii 2022 . 
## Tixraac
"Ciidanka Soomaaliya oo Al-shabaab ka saaray fariisimo muhiim ah"

Al Shabaab oo la wareegay Magaalada Aadan Yabaal

## Xiriirinta dibadda
Degmooyinka Soomaaliya

Khariidadda Maamulka Degmada Aadan-Yabaal
Degmada Ruun Nirgood

**Ruunnirgood** waa degmo ku taal Waqooyi-Bari ee Gobolka Shabeellaha Dhexe (Shabeelaha Dhexe) ee Soomaaliya . Degmadu waxay qiyaastii 220 km (136.70 mi) u jirtaa Muqdisho. Waa degmada ugu bari ee gobolka oo xuduud la leh degmada Ceeldheer ee Galguduud oo bari ah, degmada Cadale oo koonfur bari ka xigta, degmada Aadan Yabaal oo galbeed ka xigta iyo bariga Badweynta Hindiya. Dhaqaalaheeda inta badan waxa uu ku salaysan yahay dhaqashada xoolaha iyo tabcashada.
## Tixraac
"Weekly Cholera/AWD Situation Report - Somalia, Epidemiological Week 32 (7-13 August 2023)"
Qalimow

**Qalimow** waa degmo kamid Shabeellaha Dhexe
Qalimoow waxey isku xertaa Degmada Balcad iyo Caasimada Hirshabeele 
ee Jowhar.
degmada Qalimoow waa degmo dhul beereedka caan ku ah degmada waxaa hoosyimada deegano badan sida Gololey keeysaney  saarsaare Jameeco Buurfule Gawaaney Malkaroor Doonka lafogare

Jade ,cadayga moobleen ,ceejooy ,buula caasi

Xafadaha degmada Qalimow waa 2 xaafad

1:Buulo Mugdi     2: kiimka xafada ugu wayn waa Kiimka

Qalimoow waa deegaan cagaran dhulberadka ku fiican isku xira muqdisho iyo jowhar Caasimada Hirshabeele degmada qabiilada degan waxaa ay kala yihiin moobleen Ciise mudulood Udejeen iyo abgaal cismaan
Dharkeelay

**Dharkeelay** waa degmo ama tuulo oo ku taalo gobolka Shabeellaha Dhexe ee koonfurta Soomaaliya.
## Faah Faahin ku aadan Degmada

Badacas waa Degmo ku Taal magaalada Jowhar
Biya Cade

**Biya Cade** ama **Biyd-cadde** waa tuulo ku taala gobolka Shabeellaha Dhexe ee koonfurta Soomaaliya.

Degmada waxay qiyaas ahaan u jirtaa magaalada jowhar 42km dhinaca bari.
waa deegaan caan ku ah, beerashada dalagga iyo xoolaha.
dhaqaale ahaan wuxuu kujiraa kaalinta sedaxaad dhanka wax soo saarka
«

biyacade waa magac meel biya galeen ah ee ku taal duleedka degmada biyacade ee ka jirta dhinaca degmada cadale
waxaa la oran jiray halka degmada ay ku taalo DOOM QALAAN QAL oo aheyd meel uu ka boxo geed la oranjiray CAADYOON, OO MICNEHEEDA GARAN KARAAN KALIYA DADKA MEESHAAS DEGA WAA MAGAC MURTI QAALI AH AY KUDHEEHANTAHAY.
Biyacade waa meel caan ku ah bulsha wanaag , dhaqan fiican , nabad jaceyl.
Biyacade waxaa dega Harti abgaal iyo Murusade Habarceyne Cirbayar

biya cade waa deeganka ugu badan ee loo suuq tago marka laga hadlayo dhammaan tuulooyinka ku teedsan waa magaalo ganacsi waxay caan ku noqotay xagga amaanka taas oo usuura gelisay inay dad intaa la,eg u soo suuq tagaan 
www.biyacade.com

tuuladaa waxaa ka soo jeeda shiikh shariif shiikh axmed
**

[http://www.ishabaydhaba.com/wp-content/uploads/2012/10/Cali-Mahdi-Maxamed.jpg cali mahdi maxamed madaxweeynihii 1991]**

Biyacade waxeey soo martay xaalad kala duwan. waxeeyna yeelatay in ka badan shan gudoomiya 
kuwaasoo kula ahaa cadoow sheikh axmed xilli doowladii siyaad barre

sheikh maxamuud jilcane gudoomiyihii midowha maxaakiimta uu hgaaminayay shiikh cali dheere

cabdi raxmaan cadoow shiikh gudoomihii xillii maxame dheere uu heystay shabella dhece

Mar dhaw filo #BIYACADE oo loo magacaabi rabo degmo insha allaah

Godoomiyaha haatan deegaanka biyacade waa cabdi cadow qoorgaab (indhagiir)

) By shariif cadow shiikh
Miir-Taqwo

**Miir-Taqwo** waa degmo ku taalo gobola  Shabeellaha Dhexe ee koonfurta Soomaaliya
## Faah Faahin ku aadan Degmada

waa deegaan dhaca gobalka shabeelada waxee xuduud la leedahay degmooyinka kala ah mahadaay,Adanyabal,Cadale,iyo deegaano kale 
Degmada waxaa leedahy xarun degmo ,shool,hospital iyo suuqweyn loo Soo ganacsi tago
Caadleey

**Caadleey** waa degmo ku taalo gobolka Shabeellaha Dhexe ee koonfurta Soomaaliya.Wabiga Waxa Uu U Jiraa 20km

## Faah Faahin ku aadan Degmada
Caadleey waa tuulo ama deegan ka tirsan deeganada gobalka sh/dhexe 
Waxa ey xakun ahaan soo tagdaa degmada mahadayweyne ee gobalka sh/dhexe caadleey waxa ey kamid tahay deeganada la isku yiraahdo afarta tuulo oo ah 
1* miirtaqwa 
2* biyacade
3* caadley
4* ceelbaraf
Deeganka caadley wxa uu dhacaa inta u dhexeyda deeganka califooldheere iyo miirtaqwa ee gobalka sh/dhexe caadleey dadka degan ayaa inta badan ah beesha abgaal cismaan ayadoo ey ugu badantahay beesha agoonyar gaabane 

W/Q: muqtar sh xasan yuusuf
Cali Fooldheere

**Cali Fooldheere** waa tuulo ku taalo Shabeellaha Dhexe, waxeyna u dhowdahay degmada Mahadaay Weyn. 

## Taariikh
## Juquraafi
## Beelaha
## Dhaqaalaha
Jirriiban

**Jarriban** (Soomaali: Jarriiban; Carabi: جريبن; Talyaani: Geriban) waa magaalo ku taalla bartamaha waqooyi ee gobolka Mudug ee Soomaaliya Waa xarunta Degmada Jariiban, waxaana maamula maamulka Puntland.
## Tirakoobka dadweynaha
Jariiban waxa ku nool ku dhawaad ​​20,000 oo qof. Degmada Jariiban waxaa ku nool dad gaaraya 39,207 qof. Beesha CABDI CIISE waa dadka ugu badan ee deggen degmada Jariiban halka laamaha kale ee Cumar Maxamuud sida Reer Mahad , Maxamed Cumar ay ka celiyaan.
## Adeegyada
Bishii Oktoobar 2014, dawladda Puntland oo kaashanaysa hay’adda wadaniga ah ee Kaalo iyo hay’adda UN-HABITAT ayaa bilaabay tirokoob cusub oo heer gobol ah oo lagu ururinayo xogta aasaasiga ah si loo fududeeyo qorshaynta iyo horumarinta adeegga bulshada iyo ururinta cashuuraha ee meelaha fog fog. Sida laga soo xigtay saraakiil sare oo ka tirsan Puntland, sahan kan la mid ah ayaa horay looga sameeyay magaalooyinka ku dhow dhow jidka weyn ee Garoowe iyo Boosaaso . Qorshaha cusub ee tirakoobka ayaa lagu wadaa inuu ka bilaabmo degmada Jariiban, degmada Bayla iyo degmooyinka Eyl . 
## Waxbarashada
Jariiban waxaa ku yaal dhowr machadyo aqooneed. Sida ay sheegtay wasaaradda waxbarashada Puntland, waxaa degmada Jariiban ku yaala in ka badan 20 dugsi hoose dhexe . Waxaa ka mid ah Balibusle, Malaasle, Mareer, Garcad, Dhinowda, Ceelxagar, Sallax, Labilamane, Kulub, Malee, Raydable, Islaan Cabdullaahi, Jariiban, Dugsiga Hoose ee Ceel-Gaws iyo kuwo kale. Dugsiyada sare ee deegaanka waxaa ka mid ah Ceel-Gaws Secondary, Balibusle Secondary, Sallax Garacad Secondary, Labilamane Secondary iyo Jariiban Secondary.
## Gaadiidka
Sanadkii 2012, Hay’adda Wadooyinka Puntland (PHA) ayaa ku dhawaaqday mashruuc lagu xirayo Jariiban iyo magaalooyinka kale ee xeebaha Puntland iyo wadada weyn ee gobolka. Wadadan oo dhererkeedu dhan yahay 750 KM ayaa isku xirta magaalooyinka waaweyn ee waqooyiga Soomaaliya sida Boosaaso , Gaalkacyo iyo Garoowe iyo magaalooyin ku yaal koonfurta
## Xusuusin
"Gobolada, Degmooyinka, iyo Dadkooda: Soomaaliya 2005 Jariiban waxaa dega ugu horrayn Soomaali ka soo jeedda Majeerteen (Daarood), iyo Leelkase (Daarood) (qabyo)"

"Waxaa loo diiday in loo adeego shaqsiyaadka aan haysan kaarka aqoonsiga Puntland"

"Puntland - Dugsiga Hoose"

"Puntland oo dib u habayn ku samaynaysa Waddada Boosaaso iyo Garoowe"

## Tixraac
Jariiban
Qarxis

**Qarxis** waa tuulo kamida tuulooyinka degmada eyl ee bobolka Nugaal
## Faahfaahin
Qarxis waxaa la asaasay sanadihii 1998kii, waxaa asaasay xaaji muuse ciise(muuse buur), Xaaji Cabdi Saciid Aw-yuusuf, Xasan ceegaag iyo cabdi maxamed caraale.Qarxis waxay kutaal meel udhexaysa Eyl iyo Dangorayo, waana magaalo aad u kobcaysa marka loo fiiriyo deegaanada kale ee Nugaal.
Budunbuto

**Budunbuto** Waa tuulo ku taal Degmada Dangorayo waxa ay ku taal inta u dhaxaysa Tuulooyinka Baarweyn iyo Qarxis, waxayna Garoowe u jirtaa (120KM). Budunbuto Waa tuulo ku caan ah dhul caro san ah una bdan xoolo daaqiin waxaana ku yaala dooxooyin waaweyn oo waqtiga naqa ah aad u camirma degmadaan waxa ay biyaha ka hesha baraago badan oo ku yaal, Budunbuto waxaa asaastay marwadii madaxweynihii hore ee Soomaliya Adan Cabdule Cisman sanadii 1962,waana deegaanka taariikhi ah, kadibna waxaa degay dad kooban oo deegaanka Budunbuto kasoo jeeday, iyo dad kale oo hada intooda badani aysan ifka ku sugnayn. Dadkaas waxaa kamid ahaa Allaha unaxariistee: Abshir Cismaan, Faarax Cali Karood, Ilma Muuse Mataan, Maxamed Ciise Gurey, Axmed food iyo dad kaloo badan kuwaas oo halkaas berkedo ka dhistay. Deegaanka Budunbuto waa deegaan istiraatiiji ah kuna haboon falashada beeraha waxayna caan ku tahay caro san oo aad u jilicsan....Nugaal.
Sunajiif

**Sinujiif** waa degmada ku Taal Gobolka Nugaal Waxay kamid tahay Degmoyinka Somalia   
waxayna u jirtaa garoowe 45km, waa tuulo balaaran oo ay hoosyimaadaan deegaano kala duwan sida dacmuumo,laasalahelay, burdheere cuun, qabaal, kalis buqtuugo sabacad burdheero iyo qalqalooc.
sinujiif tuulo aad uhorumarsan oo laga heli karo adeegyada bulshada oo dhamaystiran sida caafimaadka waxay leedahay xarun mch oo weyn dhanka waxbarashada waxaa tuulada kajira iskuulo kala duwan sida dugsi hoose, dhexe iyo sare dhanka biyaha waxaa jira biyo galin xaafada kasta kujirta, dhanka korontada tuuladu waxay leedahay adeeg koronto oo habeenkii shaqeeya.
tuulada sinujiif waxay kutaal deegaanka kuwanaagsan dhul daaqsimeedka, sinujiif iyo deegaanada udhow dhow waxaa kabaxa geedka looyaqaan daranta oo ah geed geelu cuno la,aantiisna uu halaabo geelu taas ayaa sababta in sinujiif noqoto halka kulmisa geelasha isaga kala yimaada dhulka hawdka iyaxda sidaa darteed sinujiif waxay caanku tahay caanaha geela oo raqiis ah.
odayaasha caanka ah ee tuulada sinujiif waxaa kamid ah , cabdulaahi cismaan cabdikariin (garre),
maxamuud faarax jeer (xaabbe), nabadoon axmed faarax jeer,nabadoon  xirsi firato, nabadooon cabdulaahi jaamac dheere (careef), iyo nabadoon faarax cali ciise(faarax bulay.
gudoomiyaasha soomaray tuulada sinujiif, cabdi geelle cali, cali gaani axmed, cabdimire guhaad faarax jeer, guray suufi gurxan. magaca snujiif waxa lagasogabshaY sun lajiif.
Dararwayne

**Dararwayne** waa degmo ku taalo gobolka Sanaag

## Tixraac

## Sidoo kale fiiri
*Dararweyne
* Magaalooyinka Somaliland
Xingalool

**Xingalool** waxay ka tirsan tahay gobolka Sanaag ee dalka Somalia gaar ahaan bariga gobolka Sanag waxayna daris la tahay magalooyin badan sida Badhan  dhahar ceel buuh baragaha qol degmada xingaloool waxa la dagay sanadii markii ay ahayd 1960 degmada xingalool. Waa degmo ku caan ah xoolo dhaqasho geela iyo adhiga.
Gar adag

**Garadag** waa magaalo hoostimaado gobolka Sanaag ee  Somaliland. Degmada waxay xuduud wadaagaam degmada Xudun oo kaga beegan dhanka Woqooyi Galbeed degmada **caynaba** Oo kaga beegan Galbeed . Degmada waxa dega  beelaha habarjeclo gaar ahan  muuse abokor qabiilka  biciide khasatan reer iide

## Tilmaan
Magaaladan waxay hodan ku tahay xoolaha nool.macdanta iyo dalxiiska Somaliland, Magaaladan waxaa degan dad gaadhaya ilaa 80,000oo qof, nawaaxigeedana waxaa degan dad gaadhaya ilaa 70,000-80,000 oo qof.Degmada Garadag waxay ku caan kutahay xoolaha iyo dhaqashadooda, waana dhul baad iyo bilicsan oo ku taala inta u dhaxaysa Dooxada nugaal iyo Gubanka.Waa dhul uu Illaahay ku manaystay xoolo dhaqashada.Reer garadag degmada waxey sanadkii ka dhoofiyaan xoolo lagu qiyaaso ilaa 30,000 oo neef.Sidoo kale maamul ahaan degmada garadag waxay ku caan kutahay xalinta khilaafaadka iyadoo taariikh facwayn ku leh dhinaca xalinta khilaafyada.Waxaa degmada ka baxo geed caan ka noqday degmada oo la yidhaahdo (Gobka Garadadg), waa geed markii ee dadka coloobaan lagu heshiisiiyo, heshiiska ka dhacaana aan bid laysugu qabsanin.Mararka qaar ayaa degmooyinka yar yar ee degenyihiin dadka xoolo dhaqatada ah ama reer miyiga ah waxaa ka dhacdo colaad u dhaxaysa beelo walaalo ah.Degmada garadag waxaa hadda ka hor ka dhacday colaad beeleed, waxaana ka mid ah shirkii lagu heshiisiiyay, beelaha Reer-Darawiish, Habarjeclo iyo Habaryoonis waxaa kale oo garadag lagu qabtay Shirkii Habarjeclo ee 2008 lagu heshiisiiyay madaxweyne AHMED MOHAMED MOHAMOUD (SIILAANYO) IYO GUDOOMIYE SALEBAN MOHAMOUD ADEN ee uu madaxweyne siilaanyo madaxweyne ku noqday.Waxaa kaloo lagu caleemasaaray SULDAANKA GUUD EE HABARJECLO AHN SULDAAN CALI MUUSE SANADKII 1944. Degmada Garadag waxay caan ku tahay sidoo kale waxbarashadA, waxeyna ka midtahay degmooyinka ugu waxbarasho fiican gobolka sanaag.Magalada waxaa ku yaala 3 dugsi hoose iyo 1 dugsi sare.Degmadaan waxee leedahay hoteelal raaxo leh iyo kuwa kaleba sida (Digaale Hotel), IDIL HOTEL IYOGUURE HOTEL oo ku yaala meel aad u haboon. degmada garadag waxay sidoo kale tahay meel aad looga xiiseeyo waxbarashada oo ay degmadu gasho kaalmaha ugu sareeya gobolka   sanaag kaalmo mug leh ka soo hooyaan sanad walba ay kaalinta koobaad galaan.Dadka caanka ah ee degmada kasoo jeeda waxaa ka mid Gudoomiyaha kuxigeenka Baarlamaanka JSL MUDANE: SICIID MIRE FAARAX (GIIRE), WASIIRKA WASAARADA CAAFIMAADKA MUDANE: XASSAN MAXAMED CALI AHNA AAS-AASIHII URURKII RAYS, WASIIR,XILDHIBAAN,MUJ: MAXAMED MAXAMUUD CAL XAYD (TUKE), XILDHIBAAN: MAXAMUUD SAALAX CABDI, XILDHIBAAN:SALEEBAAN DIIRIYE BARRE, Xaga fanka ABWAAN DAAHA GAAS , MAXAMED AAMIIN(CHUNKS)
## Sido Kale fiiri
* Somaliland
* Berbera
Yube

**Yube** waa degmo ku taalo gobolka Sanaag ee dalka Somalia.Magaalada **Yubbe** waa tuulo ku taalla gobolka Sanaag ee waqooyi-bari Soomaaliya. Waxay caan ku tahay taariikhda deegaanka, dhaqanka, iyo doorkeeda deegaanka ee gobolka Sanaag. Yubbe waxay leedahay dhul buuraley ah, waxaana ku dhow buuraha Golis, taas oo ka dhigaysa meel leh cimilo qabow marka loo eego magaalooyinka kale ee gobolka.

,
## Yube
* Ciidanka Qalabka Sida ee Somaliland**Yube**
Dhabbad

**Dhabbad** waa degmo ku taalo gobolka Galguduud waxa ay galbeed ka jirtaa degmada Gelinsoor xagga waqooyigana Caabudwaaq. Degmadan waxaa la aasaasay dagaalkii labaad ee aduunka ka dib, waxaana laga qoday ceelal biyood gacmeed. Soomaaliya markay xornimada qaadatay ka dib waxay noqotay tuulo leh dukaamo ganacsi ay ka adegtaan xoola dhaqatada ku dhaqan nawaaxigeeda. Dhabad waxaa dawladii Soomaaliya ee Milateriga ka dhistay laba ceel oo biyood oo matooro ah, halkaas waxa ay dadka ku dhaqan nawaaxigeeda ee xoolo dhaqatada ah u noqotay meel ay ka helaan adeegyo badan oo kala duwan sida caafimaadka iyo Dugsi hoose/dhexe. Ka dib dagaaladii sokeeye ee ka bilowday dhulka Sooomaaliya dhabad waxay noqotay meelaha ugu weyn ee isla markiiba ka bilaabatay. 1980 waxaa soo wajahay dagaaladii ay jabhadii SSDF ku soo qaaday dadka shacabka ah ee gudaha Soomaliya ku jira, ka dib dawladii Kacaanka ee askarta waxay soo dejisay guuto ciidanka Xoogga Dalka iyo Daraawiish ah oo difaac ka samaysatay agagarka Dhabad. Taasi waxay aad u saamaysay horumarkii degmada Dhabad xag walba waxayna noqotay furin ay ku hardamaan SSDF iyo Dawladii Kacaanka, waxayna galaafatay dad badan oo u dhashay deegaankaas. Dagaaladii sokeeye markii ay saameeyeen dalka Soomaaliya oo dhan degmada Dhabad waxay sii gashay marxalad kale oo dagaal ehliya oo socda muddo ka badan 40 sano. Dagaaladaas ehelka ah waxay dhaxalsiiyeen in dadkii halkaa ku noolaa iyo degmadaba dib u dhac weyn oo xag walba ah soo gaaro. 2012 wixii ka danbeeyey waxaa degmada Dhabad u jahaysatay xagga horumarinta waxbarashada, caafimaadka iyo kaabayaasha kale ee arrimaha bulshada, arrintaas waxaa horseed ka aha qurba joogta u dhashay degmada. Qurbajoogta waxay qabanqaabiyeen oo qabteen Shirar wacyi galin oo mira dhal weyn keenay aanay ugu horeysay Shirkii dib u heshiisiinta beesha Wagardhac ee lagu qabtay Degmada Dhabad Febraayo 2012 ilaa Maarso 2012. Degmada Dhabad waxay hadda leedahay laba bukaan eegto (clinic) iyo 5 dugsi oo hoose, dhexe iyo sare isugu jira. Degmada Dhabad waxaa hoos yimaada tuulooyinka badan oo ku yaala agagaarkeeda una badan dhanka xuduuda Itoobiya, tuulooyinkaas adeeg ahaan ku xiran  Degmada Dhabad waxaa ka mid ah Dacdheer,Miro Cowleed, Biyo Gaduud,Gaxandhaale, Balihawd, Furintafoore, Balicad iyo Qorof.deegaanadaan waxaa dega beesha (wagar dhac) ee sade daarood.
## Sida ee u taalo magaalada
Bargaan

**Bargaan** waa **degmo** dhacdo bariga gobalka Galgaduud, waxa ayna ka tirsantahay maamul gobaledka  Galmudug, waxaa ku nool dad kor udhaafaya ilaa 50, 000 (Konton kun) oo qofood. Waxaa kuyaalo magaalada Bargaan, Iskool Hoose Dhexe, Isbitaal iyo Saldhig Boolis*. 

Sidookale kooxa magaalada waaa ku yaalo 2 suuq oo kala ah suuqa caana iyo suuqa xoolaha, Suuqa caanaha waxaa lagu iibiyaa caanaha iyo dalagyada kale ee ka baxo degmada, halka suuqa xoolahana lagu iibiyo Ariga Lo'da iyo Geela. 

= **Dhaqaalaha** = 
Bargaan waxaa ay caan ku tahay wax soo saarka digirta , falagta,sisinta iyo waxaaba kale.
Sidoo kale waxay caan ku tahay dhaqashada xooloaha sida ari'ga , Idaha, lo'da, Geela,Fardaha iyo dameeraha.

= **Juquraafi** =
Bargaan waxaa ay dhanka koonfur bari kaga beegan yahay Dagmada Ceel buur qiyaas ahaan 59KM 

Bargaan Waxaa  daris la ah degmooyinka Jacar ,galhareeri,iyo ceeldheer.

Degmada Jacar Waxay Ujirtaa 19KM, Galhareeri Waxay Ujirtaa 21KM Ceeldheere Waxay Ujirtaa 60KM.

Degmada waxaa dego beelweynta Murusade, Gaar ahaan waxaa ku badan beesha Abakar Majabe.
Cali Yabaal

**CaliYabaal** waa Magaalo ku taalo gobolka Galguduud Qaasatan waxeey kutala bariga galgaduud waxa eeyna udhaxeesa degmada ceeldheer iyo magalada coosweyne, magalada caliybal Degmada eey hoos tagto waa Degmada ceeldheer, ceeldeer ayeey kaga beegantahy dhanka galbeed waxa eeyna ujirta 20km.
Magalada caliyabaal waxaa aas asay Nin lagu magacaabi jiray xaaji maxamuud maalin, qofka magalada caliyabal ugu magaca dheer waa nin layiraahdo cirbad xaaji, Ama Cabdiraxman xaaaji maxamuud.
Magalada Caliyabaal waa magaalo fac weyn o jirta inkabadan boqol sano lkn uma kobcin sida eey u da, weyntahy.
Magalada Caliyabal wax so gala 4 wado o kala aada 
1=wada bari waxa eey gasha degmada ceeldheer 
2=wadada waqooyi waxa ee aada gaalkacyo 
3=wadada galbeedna waxa eey aada Ceelbuur 
4=Wadada koofurna waxa eey aada Mogdisho
Godinlabe

**Godinlabe** (Soomaali: Godinlaba , waa magaalo ka tirsan gobolka Galgaduud ee maamulka Galmudug .
## Juqraafiga
Waxay 558 km u jirtaa magaalada caasimadda ah ee Soomaaliya ee Muqdisho , waxayna 48 km u jirtaa xarunta gobolka Galgaduud ee Dhuusamareeb
## Tirakoobka dadweynaha
Godinlabe waxa ku nool ilaa 50,000 oo qof. Magaalada waxaa degan dad ka soo jeeda qowmiyadda Soomaalida, iyadoo beesha Habar Gidir ay si wanaagsan u matasho.
## Cimilada
Godinlabe waxay leedahay cimilo kulul oomane ah. Cimiladu guud ahaan waa kuleyl, qorrax badan iyo qalalan. Sida gobollada kale ee Soomaaliyeed, waxay leeyihiin laba xilli roobaad iyo laba xilli oo qallalan oo midkiiba saddex bilood yahay.
## Dhaqaalaha
Godinlabe wuxuu leeyahay dhaqaale aad u wanaagsan, oo ka mid ah kuwa ugu wanaagsan gobolka. Waxay leedahay Coca-cola , biyo caagadaha macdanta ah, Sprite , 7up , iyo warshad Fanta , waxaa la siiyaa magaalooyin / magaalooyin badan oo gobolka iyo sidoo kale suuqyada Godinlabe.

Godinlabe waxa ay leedahay suuq lagu kala iibsado xoolaha nool, waxaa magaalada ku yaala suuq aad u weyn oo lagu kala iibsado noocyo kala duwan oo kala duwan, Dodinlabe waxa ay leedahay xoolo badan oo ay ka mid yihiin Geela , Lo’da iyo Ariga oo laga soo raro magaalooyinka iyo xeebaha gobolka.
## Tixraac
"Godinlabe Map | Somalia Google Satellite Maps"

"Godinlabe ilaa Muqdisho"

"Godinlabe ilaa Muqdisho"
Cadakibir

Dagmada Cadakibir waxey ka tir san tahay gobolka Galgaduud, waxey 70km dhanka bari kaga beegan tahay dagmada Cadaado ee xarunta maamul goboleedka Ximan iyo Xeeb. Cadakibir waxaa labineeyay 1980. 1985 waxaa laga qoday ceel biyoodkii ee ugu horeeyay.

Cadakibir waxey ka tirsantahay maamulka galmudug. Cadakibir waa magaalo ciid gaduudan kuna wanaagsan dhul beereedka; waxyaabaha lagu beero waqtiga xili roobaadka waxaa ka mid ah: qare iyo digir. Magaaladu waxay leedahay school hoose dhexe iyo isbitaal MCH ah iyo garoomada kubada cagta, waxeyna leedahay koox cubada cagta ah oo ka qeyb gasha tartanka ciyaaraha ee dagmooyinka maamulka galmudug.

Tuulooyinka hoostaga dagmada Cadakibir waxaa ka mid ah :
1. Ardo 
2. Qaayib
3. Baaladheer
4. Ciinle
5. Cadawilif
6. Abooray 
7. Gubata dheer
8. Quraar
9. Qaayib
10. Meygaag-duub
12. Laan mareer
13. Magyoolay
14. Shillan-weyne
15. sadax barin
16. dhagaxdheer
17. maygaag-gudle
18. maraayo 
19. laan-caduuray
20. shuuriye jigo**

MAAMULKA DEGMADA
<P>1. Daahir ugaas daa'uud,(MADAALE) 
gudoomiye.

<P>2. Cabdikariin axmed dhagataag (waabarA)
G/xigeen.

<P>3 Abdiwalaq Ahmed Husen  gudoomoya ganacsiga

# 𝚜𝚑𝚒𝚔𝚑 𝚊𝚋𝚍𝚒 𝚔𝚊𝚛𝚒𝚗 𝚌𝚊𝚋𝚍𝚞𝚕𝚊𝚑𝚒(𝚛𝚊𝚊𝚍𝚢𝚊𝚛𝚎)
# 𝚜𝚑𝚒𝚔𝚑 𝚜𝚊𝚌𝚒𝚍 𝚊𝚡𝚖𝚎𝚍 𝚖𝚊𝚡𝚊𝚖𝚎𝚍
# 𝚜𝚑𝚒𝚔𝚑 𝚗𝚞𝚛 𝚜𝚑𝚒𝚔𝚑 𝚊𝚋𝚍𝚒
# Sheikh Ali  Ahmed Husen
# **𝚘𝚍𝚘𝚢𝚊𝚊𝚜𝚑𝚊 𝚍𝚑𝚊𝚚𝚊𝚗𝚔𝚊''' 
# 𝚐𝚎𝚕𝚕𝚎 𝚊𝚡𝚖𝚎𝚍 𝚚𝚘𝚛𝚊𝚢𝚊𝚛𝚎𝚎𝚢
# 𝚜𝚊𝚕𝚊𝚍 𝚊𝚋𝚍𝚒 𝚍𝚑𝚊𝚐𝚊𝚝𝚊𝚊𝚐   3 𝚌𝚒𝚕𝚖𝚒 𝚊𝚍𝚊𝚗 𝚐𝚊𝚌𝚊𝚗𝚊𝚢
# 𝚖𝚊𝚡𝚊𝚖𝚞𝚍 𝚍𝚒𝚛𝚒𝚢𝚎 𝚊𝚡𝚖𝚎𝚍
# 𝚡𝚊𝚜𝚊𝚗 𝚐𝚞𝚞𝚛𝚎 𝚌𝚒𝚛𝚒𝚋𝚊𝚢
# 𝚊𝚡𝚖𝚎𝚍 𝚆𝙴𝙷𝙴𝙻𝙸𝚈𝚎 𝚐𝚊𝚊𝚜𝚑𝚊𝚊𝚗
# Cali Maxamed Shuuriye badal
# Nuur Salaad Abtidoon
#Farhan Ahmed Husen
#
#
#
#
#
#
#
# Waxaaidiin diyaariyey qoraalkaan MAXAMUUD CALI CABDI (FIIDHACYO)
# 
𝚍𝚊𝚑𝚒𝚛 𝚞𝚐𝚊𝚊𝚜  (𝚖𝚊𝚍𝚊𝚊𝚕𝚎)

waxaa Sidoo Kale Diyaariyay Aqoon Yahan En-Abdinur Shiekh Ali Salad
Dacdheer

**Dacdheer** waa deegaan dhaco gobolka Galgaduud.

deegaanka Dacdheer waxay sal dhig u ahayd jamhadihii soomaaliaya mucaaradka ku ahaa ee ay taageeri jirtay dowlada ethopia wixii intaa ka dabeeyey burburkii dowladihii soomaalaiya iyo waliba taliskii ethopia ee markaa dagaalka kula jiray dowlada soomaaliya, waxaa dacsheer iyo nawaaxigeeda ka dhacayey dagaal beeleedyo ay ku hardamyeen dadkii ka hor burburkii soomaaliya asal ahaan iska lahaa iyo qabaa'illadii ay kasoo jeedeen jamhadihii hubaysnaa ee ay taageersay dowlada ethopia .

Waqtiyadii ay sameysmeen urarada argagixsada ah ee ka soo if baxay soomaaliaya dacdheer waxay saldhig u noqotay ururkii midowga maxaakiimta oo kulahaa saldhig ciidan.
Intii la aasaasay maamulka galmudug waxaaa dhacday in ay ka taageen calanka soomaaliya
Docoleey

**Docoleey** waa tuulo oo ku taalo gobolka Galguduud. Waxay waqooyi uga beegantahay magaalada cadaado qiyaastii 45 ilaa 55 KM. Waxay marin u tahay labada gobol ee maamulka galmudug, Waxaana hoos yimaada deegaano labadaas gobol  dhaca.
Gumaroow

**Gumaroow**, Somalia, tuulada Gumaroow waxay hoostimada degmada warshiikh ee gobalka Shabelleha Dhexe.

Gumaroow waxay dhinaca waqooyi kaga beegan tahay degmada Warshiikh 35 km, Gummaroow sanadka marku ahaa 2005 waxaa laga dhisay masjid wuxuna ahaa masjidkii ugu horeeyey ee laga dhiso tuuladaas,Gumaroow waxay leedahay gancsi badan waa tuulo ganacsi sida xoolaha.marka ad tagto Gumaroow waxaad arkeysaa dhismooying qadiimi ah oo burburay sida la shegay waxaa la dhisay burburkii dalka ka hor hada marka aad tagto waxaad arkeysaa dhismooyin cusub oo lamayeeri ah. gumaroow waa magaalo diimeed sida Warshiikh waxaa ku nool culumu badan GumaroowGumaroow,Somalia, tuulada gumaroow waxay hoostimada degmada warshiikh ee gobalka shabelleha dhexe, waxay dhinaca waqooyi kaga beegan tahay degmada Warshiikh 25 km, Gumaroow sanadka marku ahaa 2005 waxaa laga dhisay masjid wuxuna ahaa masjidkii ugu horeeyey ee laga dhiso tuuladaas,Gumaroow waxay leedahay gancsi badan waa tuulo ganacsi sida xoolaha.marka ad tagto Gumaroow waxaad arkeysaa dhismooying qadiimi ah oo burburay sida la shegay waxaa la dhisay burburkii dalka ka hor hada marka aad tagto waxaad arkeysaa dhismooyin cusub. Gumaroow waa magaalo diimeed sida Warshiikh waxaa ku nool culumu badan Gumaroow. 

Beelaha daga waa (abgaal, Galmaax yuunis, mattan, Bariise mattan)

## 

Gumaroow,Somalia
                    
__FORCETOC__
__INDEX__
Charlie Chaplin

**Charlie Chaplin** waxoo noolaa 16. Abriil 1889 ilaa 25. Diseembar 1977. Ninkaan waxoo ahaa nin ingiriis iyo mareykan ah, waxoona soo saari jiray filmada qosolka ah oo kalarka laheen. Charlie Chaplin waxoo ku dhashtay magaalada London ee dalka Ingiriiska sanadka marka oo ahaa 1889,waxoona ka shaqeen jiray wadanka Mareykanka oo ah meesha oo ka bilaabay filmadiisa.ninkaan waxoo dhintay 1977, waxaana lagu duugay wadanka Iswisarland. Waxaa mar dhacday in ee tuugo xadaan ninkaan maydkiisa asiga oo ku duugnaa meel kaniisad ah, waxaana la helay 11 isbuuc kadib,tuugadii xaday neh waa la qabtay. Charlie waxoo lahaa 10 caruur.
Qaydaro

**Qaydaro** waa tuulo oo ku taalo gobolka Galguduud  Beesha ugu badan ee ku nool tuuladan waa beesha Qubeys ee Surre
Dabagalo

**DABAGALO** ama "Dahab-galo" waa magaalo ku taal koonfurta gobolka Mudug Dabagalo, waxey 40km dhanka waqooyi kaga beegantahay dagmada **XARAR-DHEERRE**. Daba-galo  waa deegaan ku caan ah BIYO aad u macaan, kuwaas oo taariikhdu sheegto in xilligii abaartii 1974
uu booqday Allaha u naxariistee mudane "**Xuseen Kulmiye Afrax**" kadibna lugu marti qaaday biyahas dabiiciga ah uuna uqaadan wayey in ey yihiin dabiici kadibna uu hadal layableh ku yiri "war xilli abaar ah yaa lajoogaa maxaad biyaha ugu darteen sokorta" kadibna loo sheegay in ey yihiin biyo dabiici ah oo Allah ku maneystay magalada dabagalo. hadalkaa ayaa noqday mid taariikhda gala , hadaba magaalda Dabagalo waxa eey ka tirsantahay degmadda **Xarardheere** ee gobolka mudug. Dabagalo waa deegaan eey ku noolyihiin dad aad u jecel 

**Dabagalo Mudug Somaaliya**

**Diinta Islaamka.**
Dabagalo waxaa ku nool dad Soomaaliyeed oo jecel Nabadda iyo Dowladnimada. Waxaa xusid mudan in reer Dabagalo aad ilaaliyaan goobaha danta guud ee eey ushistay Dowladii Soomaaliya burburkii kahor sida Suuqa Magaalada oo bartamaha Dabagalo kuyaal. Waxaana horjoog ka ah ilaalinta goobaha danta guud kuna amaanan **Cali Cabdi Faarax** iyo **Xasan Maxamuud Afrax(Dhuxul)**.

Dabagalo waxa ay ka mid tahay magaalooyinka koboca sameeyey mudooyinkii dambe waana magaalo aad u ballaaran. 

**Culumaa udiinka dadka diinta**
 
# Sh. C/kariim Maxamed Barre 
# Macalim Aadam Maxamed Baree
# Macalim Cumar Maxamed Xeyle.
# Macalim Cali Salaad

**Nabadoonadda magaladda** 

*Xaaji Cabdi Xersi Kitto

*Axmed Nuurre Cabdi

*Maxamed Cabdi Axmed

*C/laahi Muxumud Jimcaalle(Madoobe) 

*Cali Shire Cali( Cali Gaas)

*Xaaji Cabdi maxamuud Cosoble (Cabdi Manan/Guumbe) 

*Cali Cabdi Faarax 

*C/llaahi   Carab  Maxamud
*Xajii yusuf xuseen( dhuunkaal)
Mercy school

**Mercy Primary and Secondary School** waa iskuul ku yaalo gobo Hiran, soomaaliya.Iskuulkaan waa iskuulka ugu waxbarashada fiican markii loo fiiriyo Degmooyinka kale ee gobolka xilligan. iskuulkan waxaa la aasay sannadku markuu ahaa 10- april-1996kii xilligaasi oo baahi waxbarasho ka jirtey gudaha waddanka Soomaaliya maadaama dowladdii dhexe ay dhacdey sannadii 1990kii wixii ka dambeyayna iyadoo waddanka faraha lagaley dagaallo aan kala joogsi laheyn, ayaa dadka Degmada waxeey go'ansadeen ineey sameystaan Iskuul. Iskuulkan ayaa ka kooban heerarka waxbarasho hoose illaa dugsiga sare sidoo kale, Iskuulka waxaa ka qalinjibisay  2006 ilaa maanta dufco wallow qaarkood ay dhameystirteen heerarka  kala duwan ee jaamacadeed Degree, Master iyo PhD.
Xiriiro

Tuulada Xiriiro waa tuulo qadiimi ah kana mid ah tuulooyinka qadiinka ah ee kuyaal Gobolka Bari
waa tuulo weyn oo beelo badan ay ku nool yihiin, waana meel aad iyo aad u ficaan deegaan ahaan iyo dad ahaanba waa magaalo aad u qurux badan
Afganbi

**Afganbi** amaba (inqilaab) ( ;; ) waa iyada oo xukunka wadanka lagu badalo xaalad dagaal ama mid nabad galyo caadatana waxa uu badalkaasi ka imaadaa dadka markaa xukunka haysta ha ahaado qaar siyaasadeed ama milatari

## Dhawaanahan
Badi inqilaabyada waxa sameeya rag kamida saraakiisha ama militariga markasta oo uu inqilaabdhaca waxa ay qolada xukunka wadanka la wareegtay ay soo saaran waxa loo yaqaano bayaanka koobaaad kuwaas oo marina war faafinta sida idaacada ama tv ga wadanka waxa kale oo badanaa ay sheegaan dadka xukunka inqilaabka ku qabsadaaa asbaata keentay in ay taas sameeyaaan.

## Isbarbar dhig inqilaabka iyo kacaanka

Afganbi milatari waa qabsi uu xukunka ku qabsado janan ama hogaamiye sare oo ciidan hogaaminayaa isga oo damacsan in uu kursiga madaxwaynaha xoog ku qabsado laakiin kacaaan waxa weeye iyda oo shacabku ay isku dayaaaaan in ay xukunka katuuraan nidaamka markaas ka jira wadanka iyaga oo adeegsanaya mudaharaado amardiido iyo waxyaabo kale oo nidaamkaas laciifin kara.

## Warka
* https://www.nytimes.com/article/myanmar-news-protests-coup.html
* https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-02-08/u-k-sees-myanmar-coup-as-irreversible-risk-of-violence-rising
War Idaad

Waxaa dega magaalada beelaha muuse abokor Reeryoonis sida **[[looge maxamed]]** , **[[allamagan maxamed]]** iyo 
**[[caafi baale]]** 

**Waridaad** (waridad. **waridaad** (, 
*Waridaad*' waa magaalada kala badha ama aan idhaahdo waa xundhurta waxaan mara jidka wadada ceerigaabo, Ee
Jamhuriyada, somaliland gaar ahaana waxa ay ka tirsantahay gobolka saraar waxaanay ku taalaa magaaladu degaan qurxoon waxa ay ka mid tahay magaalooyinka taariikhda wayn ku leh wadanka somaliland wakhtigii dowladihii hore ee wixii Soomaaliya laysku odhan jiray waxay ahaan jirtay (beel daajiso)iminkase waa degmo buuxda waana degmda ugu deegaanka balaadhan Somaliland waxaa hoos yimaada oo ay xukuntaa in ka badan 50 tuulo waxa ku nool dad lagu qiyaaso ilaa 30.000 oo qof waxa ay aad uga duwantahay degmooyin badan waayo waxa ay koobsataa oo ay u dhaxaysaa buuraha iyo banaanka, xoolaha iyo beeraha taariikhdeeda waxaa kamida wakhtiyadii aan la hirgelin qorista farta afka somaliga ee wax lagu qoran jiray carabiga iyo ingriisida warqad laga dirayay waridaad kuna qorayd afka carabiga loona dirayay dabagoroyaale ayaa lagu bilaabayay sidan " min khabari nacjah ilaa diisinaciim" oo macneheedu yahay kasocoto waridaad ku socoto dabagoroyaale,waxaan odhan karaa qofka markaa warqada qorayay wuxuu turjumayay magaalooyinkan magacyadooda oo noqonaya "war-idaad" bimacnalkelima warkii idaha iyo diis-naciim oo iyana noqonaysa dabagorayaale bimacnal kelimah dabadii gorayada, magaaladani waxay dhacdaa degaan aad u istiraatiiji ah waxay u dhexaysaa buurahan silsilada golis iyo buur-dhaab magalada marka aad joogto dhanka howda waxaa kaa qabanaya kayn iyo dhul dhir qurxoon ku taalo dhankeeda waqooyigana waa banaad waxaa ku soo faafa dooxa ama aan idhaahdee webiga qalalan ee togdheer loo yaqaan waxay xidhiidhisaa gobolka sanaag iyo togdheer waxaa laga helaa caro aad moodo in loo diyaariyay in wax lagu beerto iyo batuux aad u qurxoon leh oo runtii waa dal-san, dhulkan ay ku taalo magaaladan waa dhul sidoo kale u fiican xoolaha iyo sidaan hare u sheegnayba beeraha. Geesiyaada ka soo jeeda waxaa kamida.

*Aadan Tarabbi Jaamac 
(Tuug-Tarabbi).
* Cismaan Maxamuud Jaamac (Dawiil). 
*Jaamac Cawad Cali (Indhadeero). 
*Cabdi Cawad Cali Indhadeero.
* Jaamac Maxamuud Aadan ( Jaamac Karaaciin).
* Qaasim Qodax.
*Jaamac Nuux Muuse ( Jaamac Waal)
*Abwan calanle muuse maxamed
*siciid du ale warsame (awsalawad)
## tuulooyinka hoos yimaada
1.gadhgumreed
2.wiriik
3.muguca
4.balaadhista house
5.balaadhista sare
6.caramadow
7.geesohaye
Goljano
Gadhka

**gadhka** waa magaalo ama tuulo kutaala degaanka looyaqaano saraar ee badhtamaha wadanka somaliland waxaan dega beelaha omar jibriil gaar ahaan urursuge   tuuladan waxa ay kutaalaa dhul qurux badan ama meel ay iska galaaan buuraha iyo dhulka banaanka ahi tuuladan iyo nawaaxigaeeda waxaa lagu qiyaasaa dadka kunool in kabadan 20.000 kun oo qof.tuuladan waxa aasaasay xaaji qaasim qodax oo ka Mid ahaa 44 mujaahid ee burco uu ku dilay siyaad bare

Tuulada gadhku waxa ay degaan ahaan ama ay jaar la tahay magaalooyinka kala ah waridaad oo dhanka galbeed ka xigta iyo tuulada barkada cali xirsi oo dhanka bari ka xigta tuuladan deegaan ahaan waxa laga maamulaa  degmada caynabo
Lekhtanishtayn

**Lekhtanishtayn** waa wadan yar oo ku yaalo bartamaha qaarada Yurub gaar ahaan bariga Awstriya iyo galbeedka Iswisarland.Magaalo madaxda waxa lagu magacaabaa fados.Luqada rasmiga oo looga hadlo neh waa Af-Jarmal.
Lughaya

**Lughaya** () waa magaalo xeebeed oo ku taalo Gobolka Awdal ee Somaliland . Lughaya waa magaalo qadiimi ah o ku taalo xeebta deegaanada gobalka awdal ee ku fidsan Bariga Somaliland.

## Hordhac
Lughaya waxay 50 km koonfurta kaga beegantahay dekkeda Jabuuti, 200km neh waxay dhanka waqooyiga ka xigtaa degmada Berbera. Sidoo kale waxay ka mid tahay magaalooyinka ugu weyn gobolka Awdal. Shacbiga degan waa dad xoolo dhaqato ah ama kaluumeysato,waxay caan kutahay kaluunka iyo caanaha geela. Degmadaan waxaa degan dad lagu qiyaaso 75,000 oo qof. Degmada Lughaya waxaa inta badan ka dega oo ugu badan beesha Ciise Wayne.

## Tirakoobka dadweynaha
Degmada balaadhan ee Lughaya waxa ku nool 101,104 qof.  Magaaladu waxa inta badan degan beesha Mahad Case oo ka mid ah beelaha Gadabuursi Dir oo ka kooban beesha ugu badan degmada,  waxay u badan tahay matalaadda dawladaha hoose, mar walbana ku fadhida kursiga duqa magaalada. 
Malte Sommerlatte (2000) wuxuu leeyahay:
“Xarunta waxbarashada waxa ku sugan Gadabuursi oo ka soo baxa dhulka xeebta ah ee ku teedsan Lughaye, iyaga oo sii mara degmooyinka Baki iyo Boorama ilaa dhulka buuraleyda Itoobiya ee Jijiga galbeed kaga beegan. 
Burburka iyo Cusboonaysiinta: Sheekada Somaliland (2004), qoraagu wuxuu yidhi:
Sidoo kale waa soohdinta degmada Lughaya oo dadka ugu badan (haddii aanay ahayn) ay maanta Gadabuursi yihiin. 
Warbixinta haqab-beelka cuntada ee bilaha ah ee FSAU March (2003) waxay sheegtay in qabiilka Gadabuursi ay yihiin dadka ugu badan ee degan degmada Lughaya halka Ciise xoola-dhaqato ay u guuraan gobolka xilli xilliyeedka Itoobiya .
"Kadib wadahadallo lala yeeshay Ciisaha (Itoobiya) iyo Gadabuursi (dadka deegaanka) ee xoolaha leh iyo hoggaamiyeyaasha deegaanka Gerissa, Jidhi, Karuure, Ceel Gal, Kalalwe iyo Osooli." 
Waxa kale oo jira tiro aad u tiro yar oo ka tirsan beesha Ciise ee Dir oo inta badan degta degmada Saylac. 
## Degmooyinka hoosyimaada Lughaya
* Lughaya
* Garaaca
* Kalowle
* Saba-Wanaag
* Garba-Dadar
* Gargaara Bari
* Geerisa
* Beeyo-Cadaadeed
* Balayga
* Fardaha
* Karuura
* Waraqa Dhigta
* Sheed Dheer
* Osoli
* Teeb
* Buulo-Xareed
* Qudhacood
* Laan-Cawaale
* Maame
* Xoog-Faras
* Iddo-Caddays
* Beeyo-Kulul
* Gab
* Xajiinle
* Ceel Helay
* Hulka
* Damasha
* Cabdi Geedi
* Bidhaadley
## Xusuusin
Taageerada UNICEF waxa ay gaartaa qoysaska ay saamaysay duufaantii Sagar

"Gobolada, degmooyinka, iyo dadkooda: Soomaaliya 2005 (qabyo)"

" BURBUR IYO CUSBOONSIIN: SHEEKADII SOMALILAND"

Tiirarka Nabadda ee Ka Soo Horjeeda Mustaqbalka Dimuqraadiyadda Somaliland: Casharradii laga bartay Tobankii Sano ee Xisbiyada badan iyo Tubta Horumarka

"KDQ Wuxuu Bilaabey Inuu Soo Saaro Natiijooyinka Ku Meel Gaarka Ah Ee 5 Degmo Doorasho"

"Qiimaynta Deegaanka ee Dhulka Xeebta ah ee Waqooyi Galbeed Soomaaliya (Somaliland)"

Falanqaynta Xaaladda Awdal ee FSAU oo diiradda lagu saarayo Xoolaha Gobolka

Waxa kasoo jeeda Saylici.
## Tixraac
Gobolada Somaliland
Gootama buuda

**Gootama buuda** (af-ingiriis: **Gautama Buddha,** af-Sanskrit: सिद्धार्थ गौतम) waa aasaasihii diinta ama falsafada Buudiga, magaciisu waa buudaa oo loola jeedo soo jeedaha dhafarka badan, buudi maaha qof magaciis ee waa diinta dadka buudiga rumaysanyihiin. dadka qaar ayaa sheega inuu dhashay 568 dhalashadii Nabi Ciise (cs) ka hor, qaarna waxay leeyihiin wuxuu dhashay 563 dhalashadii nabi ciise (cs) ka hor tuulo saaran  xadka hindiya iyo nibaal.

* Buddhism—A Search for Enlightenment Without God
Axmed Yasiin

**Axmed yuusf yaasiin**  (ku dhashay Hargaysa 1957) waa siyaasi soomaaliyeed oo reer somaliland ah. Waxa uu somaliland ka soo noqday madaxweyne ku xigeen laga bilaabo 2002 ilaa 2010.  wuxuu gudoomiyaha labaad ka ahaa xisbiga somaliland ee UDUB. wuxuun ka soo jeedaa Beelaha Aadan Ciise ee 
Qabiilka Ciise Muuse.

 
## Xigasho
Laasciidle

**lasidle** (som. **laasciidle**) (, )  waa magaalo ku taala bariga magalada berbera dad ka ku nool waxay u badan yihiin xoolo dhaqato 
magaalada waxaa ku yaala dugsi hoose, dhexe iyo mid sarre  waxa dega. Habarjeclo gaar ahaan  Beelaha cumar Jibriil iyo Muuse Abokor Sida  

Cali Af-weyne, Reer Caraale, bahmajeelo,iyo alamagan.  

Beelahani sidoo kale waxay wada degaan Degaanada kala ah Ceel-baxay,Carmo-garaadka, Xididaalay,Raaribuul iyo beylah male ,garbada,waxarikayeedhay, waana deegaano ka mid ah degmooyinka gobolka Saaxil, gaar ahaanna kuwa ugu qadiimsan.  

Degmadan waa mid kamida degmooyinka ugu waaweyn gobolka saaxil degmadan waxay caan ku tahay xoolo dhaqashada,waxa kaloo laga soo guraa malmalka,beeyada iyo fooxa.

deganka baragiga Saaxil  waa laba degmo xagal iyo Laasciidle degmada  waxa dega  beelaha aan soo sheegey. Laasciidle waxa hoosyimadda   deegaanada xeebta dherersan odhan  sida.                    **Degmada Laasciidle**    laasmuuse,Ganbaxo, Kurta-cas iyo karin waxay hostagan Degmada Laasciidle, **Degmada Xagal**                    Ceeldaraad, iyo qaar kale oo badan.

=Tixraac=
Ina af madoobe

**ina af madoobe** waa tuulo ka tirsan gobolka togdheer ee somaliland tuuladan waxa mara laamiga dheer ee dhamaan isku xidha intabadan wadanka jamhuuriyada somaliland tuuladani waxa ay leedahay taariikh dheer waxa lagu qiyaasaa in ay jirto taariikh ah hal qarni
Nabiyada Islaamka

**Nabiyada islaamka** waa nabiyo badan oo lagu sheegay quraanka.Dadka muslimiinta waxay aaminsanyihiin in ilaahay oo nabiyada u soo diray dadka banii'aadanka si ay jidka toosan u qaadtaan.Quraanka waxaa ku qoran Nabi muxammad (CSW) iyo nabiyada kale in ay faafiyaan hadalada Ilaahay.Nabiyada ku qoran quraanka badankood waxaa laga heli karaa diimaha kale.Quraanka waxaa ku qoran 25 nabi Xadiithkana waxuu sheegaa kuwo kale.

* Ilaahay Nebiyadiisa Baan Ka Baran Karnaa

## 25ta nabi oo quraanka ku jirto waa
* Nabi Muxammad S.C.W.
* Nabi Ibraahiim C.S.
* Nabi Ciise C.S.-..
* Nabi Nuux C.S.
* Nabi Muuse C.S.
* Nabi Aadam C.S.
* Nabi Idriis C.S.
* Nabi Huud C.S.
* Nabi Saalax C.S.
* Nabi Luud C.S.
* Nabi Ismaaciil C.S.
* Nabi Isxaaq C.S.
* Nabi Yacquub C.S.
* Nabi Yuusuf C.S.
* Nabi Ayuub C.S.
* Nabi Shuceyb C.S.
* Nabi Haaruun C.S.
* Nabi Daa'uud C.S.
* Nabi Sulaymaan C.S.
* Nabi Ilyaas C.S.
* Nabi Al-yasac C.S.
* Nabi Yuunus C.S.
* Nabi Dulkifli C.S.
* Nabi Zakariye C.S.
* Nabi Yaxye C.S.
NABI ADAN
Faysal Cali Waraabe

**Faysal Cali Waraabe** (ku dhashay magaalada Hargaysa 1948) waa Injineer iyo siyaasi reer Somaliland, waana gudoomiyaha xisbiga UCID. Faysal hore wuxu u ahaa agaasimaha waaxda qorsheynta ee wasaarada howlaha guud ee Somalia . Isu duwahaha wasaarada howlaha guud ee gobolada togdheer iyo ina cali muuse sidoo kale Faysal wuxu soo noqday madixii injineerada ee caasimadii Somalia ee Muqdisho.
Ku darsoo Faysal waa asaasaha ahna gudoomiyaha xisbiga Cadaalada iyo Dareelka UCID

## T
**Dhalashada iyo Waxbarashadiisi**

wuxu ku dhashay magaalada Hargeisa 1948. Waxbarashadiisii hoose / dhexe wuxu ku qaatay Hargeysa. Dugsiga sare wuxu Faysal ku dhameeystay magaalada Borama.

Wuxu waxbarashadii heer jaamacadeed kusoo qaatay dalkii laysku odhan jirey midowga Soofiyeet isagoo ka heysta shahaada M.sc injineernimo ah jamacada Leningrad.

1997-2001 jaamicadda Helsinki ayuu faysal ku bartay cilmiga xidhiidhka caalamiga ah.

**Taariikh nololeedkiisa**

1974 ilaa 1976 wuxuu Faysal Cali waraabe ahaa isuduwaha wasaaradda hawlaha guud ee gobollada Baay iyo Bakool.

Sanadihii 1976 ilaa 1981 wuxuu noqday agaasimaha waaxda qorsheynta ee wasaaradda hawlaha guud halka 1981 ilaa 1984 wuxuu noqday faysal madaxii engineerada ee dawladda hoose ee muqdisho.

1984 ilaa 1990 wuxuu faysal cali waraabe ahaa gudoomiyaha sharikad dhisme oo magaceedu ahaa Ayaan .  

Faysal Cali waraabe gudoomiyaha xisbiga mucaaridka ee UCID ee Somaliland ahna murashaxa madaxweynaha ee xisbigaasi wuxuu 1994 ilaa 1996 uu afhayeen u ahaa koox aqoonyahanno iyo odayaal ahaa oo qurba jog ahaa oo u soo gurmaday xallinta colaadihii la soo dersay xilligaasi Somaliland.

Sanaddii 2000 wuxuu ka mid ahaa aasaasayaashii xisbiga mucaaridka ee UCID ee cadaaladda iyo daryeelka oo gudoomiye loo doortay shirweynihiisii ugu horeeyay ee 2001.

faysal Cali waraabe wuxuu yahay hadda murashaxa madaxweynaha ee xisbiga mucaaridka ee UCID doorashada 13november 2017 isagoo laba jeer oo hore u soo tartamay doorashooyinkii madaxeynaha ee 2003 iyo 2010 oo aanuu ku guuleysan

**Noloshiisa gaarka ah**

Faysal wuxu kasoo jeedaa beelaha dega somaliland kuwooda ugu waa weyn

Faysal Cali waraabe wuxuu leeyaha xaas iyo sagaal caruur ah oo siddeed wiilal yihiin .

Faysal wuxuu ku hadlaa afafka Ingriisi, carabi , rush iyo finish .
Naaso hablood

**Naasa Hablood** waa labo buurood mataano ah kuwaasi oo dhaca duleedka magaalada Hargeysa, Maroodi Jeex, Somaliland.
Naaso hablood waa deegaan aad u qurux badan oo u dhaw magaalada hargaysa caasimada , somaliland

## Sidoo kale fiiri
*:Category:Buuraha Somaliland

## La Xidhiidha
*Nasa Hablood, Somalia
*Somaliland - Tourism attractions 
## Tixraac
Bablo bekaso

**Bablo Bekaso** (Pablo Picasso, 1881-1973) waxa uu ahaa farshaxan iyo fanaan waxa uu u dhashay wadanka Isbania waxa uu dhashay sanadii 1881 waxa uu ahaa mid kamida kuwa ugu caansan farshaxanada caalamka .waxa uu kudhashay magaalda malaga waxa uu bikaaso fanka iyo farshaxanimada kusoobiiray goorhore isaga oo aad uyar.

*Modern “Art”
Jamhuuriya (wargeys)

Wargayska **jamhuuriya** waxa la aasaasay 25 nofenbar 1991 waxa laga aasaay magaalda Hargaysa waana mid kamida wargaysyada ugu waawyn ama ugu caansan Somaliland.

## Tixraac
Haatuf

**Haatuf** waa wargays kasoobaxa magaalda Hargeysa ee (Jamhuuriyada Somaliland) waana mid kamida wargaysyada ugu caansan Somaliland. Xaruntiisuna waa magaalada Hargaysa.
Waana wargeys ka hadla badanabana xogta iyo xaqiiqda.
Dahabshiil

**Dahabshiil** () waa shirkad bixisa adeega xawaalad lacagta taasi oo isku xidha dhulka ay Soomaalidu dagto waana iyo waliba gabiahaan geeska afrika waxa shirkadan la aasaasay sanadii 1970 xarunteeda uguwayna waxa ay kuleedahay magaalda london waxa ay shirkadani ka shaqaysaa xawaalada waxa ay lacagta u kala xawishaa dhamaan daafaha dunida waxa ay kashaqaysaan wadamo gaadhaya 124 wadan oo caalamka kuyaala .

## Taariikhda
Dahabshiil magaceeda hore waxaa la dhihi jiray Dhiigshiil, Shirkadda waxa aasaasay isla milkiilaha shirkadda, Mudane Maxamed Siciid Ducaale sannadkii 1970. Waxayna milkiilaha iyo qoyskiisu markiiba u dhalan rogeen shirkaddii xawaalad caalamka oo idil ku baahda, oo wakiilladeeda iyo shirkadaha kale ee ay la bahowdey awood u siiya macaamiisheedu inay lacago u soo diraan qoysaskooda iyo asxaabtooda ku nool Geeska Afrika. Shirkadda oo afartan sannadood ka hor hal goob ka soo aasaasantay, maanta waxa ka hawlgala oo u shaqeeya in ka badan 2000 oo qof oo adduunka meel kasta ka jooga. Maanta ma jirto cid deyn amma qaan ku leh shirkadda Dahabshiil, waxaana lagu qiyaasaa daqliga faaidadda sanadkiiba illaa iyo 200 oo milyan oo doolarka maraykanka ah, waxana ka go’an inay dib wax ugu celiso bulshada ay u adeegto.

## Sidoo kale fiiri
*Banki
*Xawaalad
*www.dahabshiil.com vg

## Tixraac
Corbin Bleu

**Corbin Bleu Reivers** (dhashay Febraayo 21, 1989 Brooklyn, New York) waa nin fanaan ah.

## Heesaha

* 2006-High School Musical Soundtrack
* 2007-Another Side 
* 2007-Jump In! Soundtrack
* 2007-High School Musical 2 Soundtrack
* 2007-Disneymania 5
* 2007-Disney Channel Holiday
* 2008-High School Musical 3: Senior Year soundtrack
* 2008-Radio Disney Jams 10
* 2008-Minutemen Soundtrack
* 2009-Hannah Montana 3
* 2009-Disney Channel Playlist
* 2009-Speed of Light

## Filimaanta

* 1996-High Incident
* 1996-ER
* 1998-Malcolm & Eddie
* 1998-Soldier
* 1998-Beach Movie
* 1999-Family Tree
* 1999-Mystery Men
* 1999-Galaxy Quest
* 2000-Cover Me: Based on the True Life of an FBI Family
* 2001-The Amanda Show
* 2004-Catch That Kid 
* 2005-Flight 29 Down 
* 2006-Ned's Declassified School Survival Guide
* 2006-High School Musical
* 2006-Hannah Montana
* 2007-Flight 29 Down: The Movie
* 2007-The Secret of the Magic Gourd
* 2007-Jump In!
* 2007-High School Musical 2 
* 2008-High School Musical 3: Senior Year
* 2009-Free Style
* 2009-Phineas and Ferb
* 2009-Beyond All Boundaries
* 2009-The Beautiful Life: TBL
Filibs

Xarunta shirkada Philips ee magaalda caasimadah ee Amistardam

**Filibs** (Ingiriis: *Philips*; Af-Carabi: فيليبس) waxaa shirkad soosaarta waxyaabaha elektarooniga ku sheqeeya xarunteedu waxa ay kutaalaa wadanka holland gaar ahaan magaalda caasimadah ee Amistardam
shirkada waxaa u shaqeeya shaqaale kabadan ilaa 122000 oo qof waa mid kamida shirkadaha ugu horeeya dhanka soosaarka qalabka korontada ku sheqeeya.waxa ay gaadhay lacagta sanadkii 2010 ka u soohoyatay ilaa 30 bilyan oo lacagta yurub ah

## taariikh kooban

waxaa la aasaasay filibs 15 may sanadii 1891 waxa aasaasay nin l aodhan jiray Gerard Philips

## arimo shirkada ku saabsan
shirkadu waxa u diiwaan gashan oo ugu jira buuga lagu qoro waxyaabaha la ikhtiraaco in kabadan 80,000 
oo aaladood oo ay shirkada filibs ikhtiraacday..

waxa ay shirkada filibis caalamka ku leedahay shirkado badan waxaanay dagantahay wadamo badan oo caalmka kamida.waxa ay xafiisyo iyo laamo ku leedahay in kavadan 60 wadan
Neil Armstrong

**Neil Armstrong** waxa uu dhashay 05-08-1930 waxa uu ahaa duuliye Maraykanka ah oo ku shaqo leh baadhitaanada duulimaadada aadka u sareeya. waxa kle oo uu ahaa macalin jaamacadeed waxa uu ahaa qofkii ugu horeeyay ee lugihiisa dhiga dayaxa dushiisa taariikhdii uu kudagay dayaxa dushiisa waxa ay ahayd. 20-06-1969kii waxa uu armistaroong dayaxa dulsaarnaa mudo gaadhaysa 2 saaco iyo badh isaga iyo saaxiibkii. waxa isaga iyo kooxdii lasocotay uu kongarayska marykanku gudoonsiiyay bilad sharafeed aad u qiimo sarysa. kahor intii aanuu noqon duuliyaha waxa uu kasoo shaqeeyay ciidanka bada waxa uu kaqaybgalay dagaalkii kuuriya kadib markii dagaalkii kuuriya uu dhamaaday waxa uu ka sheqeeyay oo uu noqday duuliye sameeya tijaabada diyaaradaha dagaalka.

## Yaraantiisii

Waxa iskadhaly aabihii oo laodhanjiray istiifan koning iyo hooyadii oo ahayd fula lowees anjel,waxa uu nayl armistaroong ku dhashay magaalda abkuweniita ee gobolka ee gobolka Ohio.waxa uu aabihii u shaqeeyaay dawlada marykanka waxaanay isaga iyo hooyadii iyo aabihiiba ku wareegii dhamaan marykanka waxaanay degeen in kabadan labaatan magaalo oo kal duwan 

Sanadii 1947 ayuu armistaroon bilaababy barashada hidisada diyaardaha ee jaamcada (Purdue University) ee kutaala wadanka marykanka halkaas oo uu jaamcadaa heersare ka gaadhay

## Adeegyadii uu sameeyay
Waxa loogu yeedhay ciidamada bada 20-04-1949 halkaas oo uu si fiican ula qabsaday ciidanka bada qaybta diyaaradaha maraakiibta ka dul kicisa isla markiiba waxa u fududaatay in uu diyaardaha ka dulkiciyo maraakiibta soona fadhiisiyo. waxyar kadib waxaa loosheegay in uu noqday duuliye sare oo katirsan ciidamada bada.shaqadiisii ugu horaysayna waxa ay ahyd in uu hawda ku jiro isaga oo lasocda duuliyayaal kale in kabadn 7 saacadood laba bilood kadib waxa loo magacaaby in uu yahay duuliye dagaal oo katirsan guutada diyaaradaha ee 51 diyaarada (f-51) taas oo aadaysa kuuriyada waqooyi kadib dagaalkaa kuuuriya waxa uu duuliyaya in kabada 100 diyaaradood oo kala duwan.

* Space Exploration​—How Far Has Man Gone?
Skotland

**iskoodlaan** waa Wadan ku yaala waqooyi galbeed qaarada Yurub waana xubin kamida dawladaha afarta ah ee wada noqday boqortooyada midawday ee Baritaaniya, waxa ay xuduud la leedahay gobolka Iglan 
dhanka galbeedana waxa ka xiga bada waqooyi  galbeedna badda atlaantiga caasimadeeduna waa idinbara magaalda ugu wayn ugana muhiimsan waa Galasgoow
Scotland (/ skɒtlənd /; Scottish Gaelic: Alba [alearninapə] (ku saabsan codkan maqalka)) waa wadan ka mid ah Boqortooyada Ingiriiska, wuxuuna daboolayaa sadexda woqooyi ee jasiiradda Baritaaniya ee wayn [16] [18] ] Waxay la wadaagtaa xudduuda wadanka iglan ee koonfurta, waxaana ku hareeraysan baddaha Atlaantiga, oo leh badda woqooyi ilaa bariga iyo kanaalka woqooyiga iyo Irish Bada ee koonfur galbeed. Marka lagu daro dhul-waynaha, waddanku wuxuu ka kooban yahay in ka badan 790 jasiiradood, [19] oo ay ku jiraan Waqooyiga Isles iyo Hebrides.
Boqortooyada Dalka Iskoodlaan waxay noqotay mid madax bannaan oo madaxbannaan xilliyadii hore ee qarniyadii hore waxayna sii waday ilaa 1707. Dhaxalkiisa 1603, James VI, Boqorkii Reer iskoodlaan , wuxuu noqday Boqorka inglan iyo Boqorka Irelaan, oo abuuraya urur shaqsi ah saddex boqortooyo. Iskoodlaan waxay markii dambe soo gashay boqortooyadii Inglan 1 May 1957 si ay u abuurto Boqortooyada Ingiriiska ee cusub. [21] [21] Ururka ayaa sidoo kale abuuray Baarlamaanka cusub ee Ingiriiska, kaas oo ku guulaystay Labada Baarlamaan ee Iskoodlaan iyo Baarlamaanka inglan. Sannadkii 1801, Ingiriiska waxay isu gashay urur siyaasadeed oo leh Boqortooyada Irlaan si ay u abuurto Boqortooyada Ingiriiska iyo Ingiriiska.

## Taariikh
Markii uguhoraysay ee ladago iskotland waxa ay ahyd 6000 kahor dhalashaddii nabi ciise markoos oo ay degeen kooxo kaluumaysato ahi kuwaas oo ka imanjiray dhanka koonfureed waxa uu aad usii koradhay dagaanka ay dadkaasi degeen xiligii dhagaxa ee danbe markaas oo aykabilaabeen in ay beero kasamaystaan

## Luqada Looga Hadlo
Iskoodlaan waxa lagaga hadlaa luqada ingiriisiga waxa jira meelo qaar lagaga hadlo luqado qadiimi ah ee aan ahayn Af Ingiriis

## Sido kale fiiri

* UK