open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Degmada Gaalkacyo

**Galkayo District** (Soomaali: Degmada Gaalkacyo) waa degmada ku taalla bartamaha waqooyi ee gobolka MudugeeSoomaaliya Caasimaddeedu waa Gaalkacyo.

## Dad xusid mudan
Maxamed Warsame Cali – Madaxweynihii hore ee Galmudug , Safiirkii hore ee Soomaaliya u fadhiyay Mareykanka, Wasiirkii hore ee Ganacsiga, Howlaha Guud, Ciyaaraha iyo Dhalinyarada.
Cabdi Qeybdiid – Madaxweynihii hore ee Galmudug, iyo Wasiirkii hore ee Arrimaha Gudaha Soomaaliya.
Dr. Cabdinaasir M. Abuukar- oo ah Soomaali wax bartay oo ku takhasusay cilmiga luqadaha. Shaqadiisa ku saabsan noocyada kala duwan ee lahjadaha Soomaaliga waxaad ka heli kartaa halkan
Maxamed Cawaale Liibaan oo ahaa naqshadeeyaha calanka Soomaaliya waxa uu ku dhashay meel u dhow magaalada Gaalkacyo sanadkii 1919-kii, isagoo waxbarasho talyaani ah qaatay, waxa uu si fiican u yaqaanay, waxaana uu markii dambe ka shaqeeyay Bar Savoia ee magaalada Muqdisho. Wuxuu hoosta ka xariiqay guddoomiyihii waqooyi bari Galkacyo (oo hoos imaanayay Maamulka Milateriga Ingiriiska). Badhtamihii 1940-aadkii waxa uu ku biiray Ururka Dhallinyarada Soomaaliyeed, 1953-kiina waxa uu ka mid noqday golihii dhexe ee 
Maxamed Farrax Ceydiid , Guddoomiyihii United Somali Congress ee ridey Kelitaliyihii Siyaad Barre waxa uu dagaal la galay ciidamada US Delta US iyo UNOSOM intii lagu jiray Hawlgalkii Rajada soo celinta iyo Madaxweynihii Soomaaliya geeridiisa ka hor, 1987-1996
Axmed Ducaale Geelle (Xaaf) – Madaxweynaha Galmudug, Ganacsade iyo Xildhibaan hore oo ka tirsan dowladda Federaalka.
Maxamed Xasan Cabdullaahi, waxa uu ku dhashay Gaalkacyo 1942-kii waxa uu ahaa qareen Soomaaliyeed. Dugsiga Hoose ee Kulliyada Tababarka Macallimiinta ee Baardheere oo lasoo gaba gabeeyay. Kuliyad ka galay Barashada Sharciga Xamar. 5 sano (1964-1969) waxa uu u aaday Midowgii Soofiyeeti tababar ciidan (?) waxa uuna macalin u ahaa 8 (1959-63, 1969-1971). Waxa uu ku jiray shaqo sharci oo gaar ah 1 sano (1971-2). Intaa waxaa dheer, wuxuu ka soo shaqeeyay Qeybta Fikirka ee Golaha Sare ee Kacaanka muddo 2 sano ah. 
Aden Cabdulle, ama Sahal Cabdulle waxa uu ku dhashay Gaalkacyo 1962. Waa sawir qaade, wuxuuna u shaqaynayey wakaaladda wararka ee Reuters sanadkii 2007 
Cabdirazaaq Xaaji Xuseen waxa uu ku dhashay magaalada Gaalkacyo sanadkii 1924-kii, waxa uu ku biiray ururkii dhalinyarada Soomaaliyeed 1944kii.
## Tixraac
Qaamuuska Taariikhda Soomaaliya

Afrika waa kuma

Tobanka Sano ee Cabsida: Warbixinta Aagga Cawl ee Argagaxisada

## Xiriirinta dibadda
Degmada Galdogob

**Galdogob District ** (Soomaali: Degmada Galdogob ) waa degmo ku taal waqooyi-bartamaha gobolka Mudug ee dalka Soomaaliya caasimaddeedu waa Galdogob

## Tixraac
Arrimo Casri ah oo ku saabsan Dawladnimada, Khilaafaadka iyo Amniga Afrika

Dagaalka iyo Nabadda Soomaaliya: Cabashooyinka Qaranka, Colaadaha Deegaanka iyo Al-Shabaab

## Xiriirinta dibadda
Degmooyinka Soomaaliya

Khariidadda maamulka degmada Galdogob
Degmada Xarardheere

**Harardhere District** (Soomaali: Degmada Xarardheere) waa degmada ku taalla bartamaha waqooyi ee gobolka Mudug ee Soomaaliya Caasimaddeedu waa Xarardheere

Degmada waxaa gacanta ku haya kooxda argagixisada ah ee xiriirka la leh Al-Shabaab tan iyo ugu yaraan 2012. 2018, markii Mareykanka uu duqeyn ku dilay 80 ka mid ah dagaalyahannada Al-Shabaab xero tababar oo ku taal dhul miyi ah oo ka baxsan magaalada. Cusbooneysiinta 2023 Ciidanka Qaranka Soomaaliyeed ayaa magaalada ka qabsaday Al-Shabaab Agoosto 2023
## Tixraac
ayaa duqeyn ku dilay saldhigyo Al-shabaab ay ku lahaayeen Soomaaliya, sida ay sheegeen saraakiisha sirdoonka"//17ka Oktoobar 2018.

## Xiriirinta dibadda
Degmooyinka Soomaaliya

Khariidadda maamulka degmada Xarardheere
Degmada Mahadaay

**Degmada Mahadaay** waa degmo ka tirsan gobolka Shabeelaha Dhexe ee dalka Soomaaliya Caasimadeeda waxay ku taal Mahadaay
## Tixraac
"Gobollada, degmooyinka, iyo dadkooda: Soomaaliya 2005 (qabyo)"

(PDF) . UNDP. Laga kaydiyay asalka (PDF) 25 Sebtembar 2013 . 21 Sebtembar 2013 .
Degmada Hobyo

**Hobyo District** (Soomaali: Degmada Hobyo) waa degmada ku taalla bartamaha waqooyi ee gobolka Mudug ee Soomaaliya Caasimaddeedu waa magaalada xeebta ku taalla ee Hobyo.

Hobyo waa degmada ugu weyn Mudug.
## Tixraac
"Gobollada, degmooyinka, iyo dadkooda: Soomaaliya 2005 (qabyo)"

## Xiriirinta dibadda
"Gobollada, degmooyinka, iyo dadkooda: Soomaaliya 2005 (qabyo)"

Khariidadda maamulka degmada Hobyo
Degmada Dhahar

**Dhahar District** (Soomaali: Degmada Dhahar) waa degmo maamul oo ku taalla gobolka Sanaag.

Qaybaha maamulka Somaliland, waa degmo C-Class ah sida ku cad xeerka dawladaha hoose ee 2019. 
Dhinaca maamulka Puntland, degmadu waa xarunta gobolka Haylaan
## Taariikhda dhow
Bishii April 2012 ayay ahayd markii ciidamada Somaliland ee ku sugan degmada Dhahar ay markii ugu horeysay mushaarka askartooda ku bixiyeen shilinka Somaliland , iyadoo markii hore lagu qaadan jiray lacag shilin Soomaali ah . 
Bishii Luulyo 2015, waxaa magaalada Dhahar ka dhacay tartan aqooneed wakiillo ka socday lix goobood oo ka tirsan degmada Dhahar, waxaana kaalinta koowaad galay xaafadda Horseed, kaalinta labaadna waxaa galay Hodman, halka kaalinta saddexaad ay gashay deegaanka New Dhahar. 
Bishii May 2018, ciidamada Puntland ayaa ka baxay tuulada Af Urur oo ka tirsan degmada Dhahar, iyadoo bishii June ee sanadkan 2019 ay maleeshiyada Al-Shabaab la wareegeen tuuladaasi. 
Bishii Febraayo 2020, dhismuhu wuxuu bilaabay 1.5 kiiloomitir ee ugu horreeyay waddada laamiga ah ee degmada Dhahar. 
Bishii Maarso 2021, ciidamada Puntland waxay rasaas nool u adeegsadeen dibadbaxayaal taageersan dowladda Federaalka Soomaaliya oo ka dhacay degmada Dhahar. Dowladda Federaalka ayaa cambaareysay falka Puntland.
June 2022, shir ka dhacay magaalada Ceerigaabo oo ay Somaliland si hufan u maamusho, ayaa lagu go’aamiyay in beesha Warsangali ay si buuxda uga mid tahay bulshada Somaliland [ 8 ] iyo in xukuumadda Somaliland ay degmada Dhahar ka dhigi doonto gobol. 
Bishii Oktoobar 2022, wasiirka horumarinta reer miyiga Puntland ayaa booqday Dhahar. Wararka ayaa sheegaya in Dhahar ay maamusho Puntland, waxaana fariisin u ah ciidamada Puntland. 
Bishii February 2023, dawladda Somaliland waxay ku eedaysay dawladda Puntland inay dadka deggan Dhahar ku khasabtay inay ka qaybgalaan doorashada Puntland. 
Bishii Sebtembar 2023, xildhibaanada baarlamaanka Puntland ee laga soo doortay magaalada Dhahar ayaa ku dhaliilay xisbiyada Puntland inaysan ku lug lahayn heshiisyadii ay wada galeen, iyagoo ku andacoonaya in taasi ay dib u dhac ku keeni doonto hannaanka dimoqraadiyadda Puntland. 
## Sidoo kale eeg
Qaybaha maamulka Somaliland

Gobolada Somaliland

Degmooyinka Somaliland

Xuduuda Puntland iyo Waqooyibari
## Tixraac
"Wax-ka-beddelka iyo Kaabista Xeerka Ismaamulka Gobollada iyo Degmooyinka, Xeer Lr. 23/2019"

"Madaxweynaha Puntland & Wefti uu Hogaaminayo oo Si Diiran Loogu Soo Dhoweeyey Magaalada Dhahar"

"Ciidamada Somaliland ee degmeda Dhahar oo markii hore Musharadooda ku qaatay SL Shiling"

"Tartan aqooneed loo qabtay ilaa 6 xaafadood ee degmada Dhahar oo la soo afmeeray"

"Deegaanka Af Urur ee Degmada Dhahar oo Ciidamo ka tirsan Al-shabaab Kamid ah La Wareegeen"

"Dhahar oo Markii Ugu Horreysay Laga Hirgalinayo Waddo Laami ah"

"Dowladda Federaalka Soomaaliya Oo Sheegtay In Ciidamada Puntland Ay Rasaas Nool U Adeegsadeen Dibad-baxayaasha Gobolka Dhahar"

"Qodobadda heshiis dhexmaray Somaliland iyo Beesha Warsangeli" 

" Xukuumaddaa Somaliland iyo madax-dhaqameedka bariga Sanaag oo heshiis gaadhay"

"Somaliland oo Puntland uga digtey in ay diwaangalin ka samaynayso Dhahar"
Degmada Buuhoodle

**Buhoodle District** (Soomaali: Degmada Buuhoodle ) waa degmo ka tirsan gobolka Buuhoodle ee Somaliland Degmadeedu waa Buuhoodle
## Tirakoobka dadweynaha
Degmada waxaa wada dega beelaha Habar Jeclo & Dhulbahante . Abtirsiinyo ay ka mid yihiin, Garaadka Faarax Garaad : Axmed Garaad iyo Barkad oo si wanaagsan loo metelay, iyo weliba Garaadka Cali Garaad iyo Yaasiin Garaad. Reer Baho Nugaaleed : Khaalid, Yaxye, Hayaag, Maxamed Muuse iyo Abokor Muuse waa ceelkii. Maxamuud Garaad : Jufada Jaamac Siyaad oo ka mid ah beelaha aynu soo sheegnay
## Sidoo kale eeg
Qaybaha maamulka Somaliland

Gobolada Somaliland

Degmooyinka Somaliland

Xuduuda Puntland iyo Waqooyibari
## Tixraac
"Degmooyinka Soomaaliya"

Dagaalka iyo Nabadda Soomaaliya: Cabashooyinka Qaranka, Colaadaha Deegaanka iyo Al-Shabaab

Ma Jiro Si Fudud Oo Looga Baxo: Madax-Dhaqameedka Somaliland Iyo Xadka Nidaamyada Siyaasadeed Ee Isku-dhafka ah

Ma Jiro Si Fudud Oo Looga Baxo: Madax-Dhaqameedka Somaliland Iyo Xadka Nidaamyada Siyaasadeed Ee Isku-dhafka ah

"Beesha Jaamac Siyaad oo Maanta Geel May ah Ku Kala Qaatay Deegaanka Dan Dan ee Buuhoodle"

"War Deg Deg Ah: Dagaal Beeleed Mar Kale Ka Qarxay Deegaano Ka Tirsan Degmada Buuhoodle Ee Gobolka Togdheer, Dagaalkaas Oo U Dhexeeya Beelaha Hayaag Iyo Reer Hagar" 

"War—DEG DEG: Dagaal Markale Ka Dhex Qarxay Beelaha Buuhoodle Iyo Qorilugud | Waxsansheeg News
Degmada Xudun

**Hudun District** (Soomaali: Degmada Xudun) waa degmo taariikhi ah oo ku taalla gobolka Sool ee Somaliland Caasimaddeedu waa magaalada Xudun. Xadka u dhexeeya Degmada Xudun iyo Degmada Laascaanood wuxuu maraa magaalada Buur Caanood (Buur Anod), oo ah magaalo ku taalla inta u dhaxaysa tuulooyinka Dib Shabeel ee waqooyi iyo Daryaha ee koonfur. Halkaas ayaa lagu dagaallamay dagaalkii ugu weynaa ee dhex maray Daraawiishta iyo ciidamadii gumeystaha sanadkii 1904.

## Sidoo kale eeg
Gobolada Soomaaliya

Maamulgoboleedka Soomaaliya
## Tixraac
"Gobollada, degmooyinka, iyo dadkooda: Soomaaliya 2005 (qabyo)"

https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/120222_OCHASom_Administrative_Map_Sool_LaasCaanood_A3.pdf
Reer Xumaan

# tirsiin (si guud)
	•	Reer Cali – jilib weyn
└── Reer Geedi Cali – laf (farac) ka tirsan Reer Cali
And
Reer Geedi Cali waxaa laga abtiriyo Geedi Cali, oo ahaa nin ka mid ah Reer Cali, faraciisana halkaas ayuu ka bilowday.

⸻
Dhul ay degan gaar ahan
Saakow 
Salaqle
Dhunsalax  ceeliyate
Weeldoni 
Xiriirka Lafo Kale
	•	Reer Geedi Cali waxay walaalo la yihiin lafo kale oo Reer Cali ah
	•	Dhaqan, guur, iyo is-dhexgal ayay la wadaagaan Reer Cali intiisa kale

⸻

Meelaha Ay Degaan (inta badan)
	•	wajeer(gaar ahaan Wajeer West & nawaaxigeeda)
	•	Qaar ka mid ah:
	•	Garissa
	•	Mandera
	•	Iyo qaybo ka mid ah Somalia

(Sida la wada ogyahay, reer guuraa awgood deegaanadu way kala firdhan karaan)

⸻

Doorka Bulshada
	•	Waxay ku lug leeyihiin: 
	•	Xoolo-dhaqashada
	•	Ganacsiga
	•	Siyaasadda deegaanka
	•	Waxay ka mid yihiin beelaha ka shaqeeya nabadda iyo wada-noolaanshaha

⸻
Cali dumaal ganacasada weeyn caan ka ah Xagadheera 
Gunaanad

➡️ Reer Geedi Cali waa laf rasmi ah oo ka tirsan Reer Cali, kuna leh deegaan, abtirsiin, iyo door bulsho oo la aqoonsan yahay.

Haddii aad rabto:
	•	🌳 Geed abtirsiin faahfaahsan (magac magac)
Degmada Jariiban

**Jariban District** (Soomaali: Degmada Jariiban ) waa degmo ku taal waqooyi-bartamaha gobolka Mudug ee dalka Soomaaliya Caasimadeeda waa Jariiban Dekadda magaalada Garacad ayaa iyana ku taal degmadan.
## Tixraac
## Xiriirinta dibadda
Degmooyinka Soomaaliya

Khariidadda maamulka degmada Jariiban
Reer Caadiye

Reer Caadiye waxa ay ka soo faracmeen, wiilka curudka ee ee awoowe Geedoow Axmad ee ah Caadiye Geedoow Axmad.
Reer Caadiyana maanta waa jufo katirsan beesha Reer Geedoow
Degmada Eyl

**Eyl District** (Soomaali: Degmada Eyl ) waa degmo ku taal waqooyi bari gobolka Nugaal ee dalka Soomaaliya Caasimaddeedu waa Eyl.
## Dulmar
Degmada Eyl ayaa horraantii 1900-aadkii waxay ahayd xudunta ugu weyn ee dhaq dhaqaaqii Daraawiishta , iyadoo Sayid Maxamed Cabdille Xasan uu ka howlgali jiray deegaanka, wuxuuna Eyl ka dhigtay saldhig uu ku weeraro gumeysigii Ingiriiska iyo Talyaaniga .

Eyl waxay ka mid ahayd saldhigyadii xeebaha ee dhaqdhaqaaqii Daraawiishta. Waxay ahayd istaraatiijiyad muhiim ah sababtoo ah waxay u ogolaatay Daraawiishta inay sahay iyo hub ka helaan xeebaha, kuwaas oo muhiim u ahaa sii wadista iska caabintooda muddada dheer.

Maanta, Eyl waxa ay caan ku tahay xeeb aad u qurux badan, warshado kalluumaysi, iyo goobo qadiimi ah, oo ay ku jiraan sawirro godad qadiimi ah oo soo jiita cilmi-baarayaasha iyo dalxiisayaasha. Dhaqaalaha magaaladu waxa uu ku salaysan yahay kalluumaysiga iyo ganacsiga yar yar. Dawladda Puntland waxay ku hawlanayd sidii ay u samayn lahayd maamul wanaagsan iyo nabad-gelyo oo ka hirgasha deegaanka si looga hortago budhcad-badeedda iyo hagaajinta xaaladda nololeed ee dadka deegaanka.
## Tixraac
"Gobollada, degmooyinka, iyo dadkooda: Soomaaliya 2005 (qabyo)"

## Xiriirinta dibadda

Degmooyinka Soomaaliya

Khariidadda maamulka degmada Eyl
&Team

**&Team** (Soomaaliga : &Kooxda , Ingiriisi :AndTeam, Af-Jabbaan :エンティーム, Hangul :  앤팀 ; loo qaabeeyey sida xarfaha waaweyn oo dhan ) waa koox wiilal caalami ah oo uu sameeyay Hybe Labels Japan . Kooxdu waxay ka kooban tahay sagaal xubnood: K, Nicholas, EJ, Taki, Jo, Harua, Maki, Yuma, iyo Fuma. &Team waxaa la sameeyay iyada oo loo marayo barnaamijka badbaadada dhabta ah & AUDITION - The Howling . Kooxdu waxay sii daayeen halkoodii ugu horreeyay "Under the Skin" Noofambar 21, 2022, ka hor intaanay ciyaartoodii ugu horreysay ee la dheereeyay "First Howling: ME", oo la sii daayay Disembar 7, 2022.

## Sidoo kale eeg
* Secret Number
Enhypen

**Enhypen** ( Hangul: 엔하이픈 ; Af-Jabbaan : エンハイフン; Soomaaliga: Enkhaaypeen) waa koox fannaaniin lab ah oo ka socda Koonfurta Kuuriya iyo shirkadda CJ-E Mnet sanadka 2020. Enhypen waxa uu ka dooday Noofambar 30, 2020 isaga oo wata albamka Border: Day One iyo heesta ciwaankeedu yahay "Given-Taken".
## Sidoo kale eeg
* Blackswan
* &Team
* Twice
Qardas range

**Qardhas Mountains** ( Qardas mountains,  جبل قرطاس) are a mountain chain located in southwestern Somalia, specifically within Diinsoor District of the Bay Region. The mountains are found mainly to the south and south-west of Diinsoor town, and they include some of the highest elevations in the entire district.

**Why are they called “Qardhas”?**

The Qardhas Mountains appear visually like a natural wall surrounding Diinsoor. The entire range forms a connected chain starting from the western side of Diinsoor and stretching all the way to the northeastern parts of the district.

The highest and most important peaks are found on the southern side, which is the main reason the chain was named “Qardhas.” The three major peaks are:

● Kurus Mountain

● Deggaras Mountain

● Goreygod Mountain

**Unique features**

The Qardhas Mountains are among the most distinctive mountains in Somalia for several reasons:
Their peaks are covered with dense vegetation found in different regions of Somalia

They form a long connected chain

They appear dark and massive when seen from a distance

When climbing them, a person barely feels they are ascending a mountain—except for the Kurus peak

Seen from above, they look like large dark formations, similar to camel humps. But as one approaches, the mountains open out widely and appear much larger. From the peaks, the town below looks like a deep place you have just climbed out of.

**Distance from Diinsoor**

Although the mountains look close to the town, some are much nearer than others:

Western peaks are the closest—around 2 km
Moving south, they gradually become farther
The farthest peak is Goreygod, around 10 km or more from town
Deggaras is about 6 km
Kurus is around 2.5 km
the nearest mountains lie directly west of Diinsoor.

The Qardhas Mountains are one of the most remarkable natural landmarks in southwestern Somalia: rich in vegetation, visually unique, geographically extensive, and historically known by local communities. They form an important natural feature of Diinsoor District and remain among the most striking mountain chains in the Bay Region.
Balicad

**Balicad** waa magaalo ka tirsan Degmada Buuhoodle ee gobolka Togdheer ee dalka Soomaaliya.

Hadda, maamulka Waqooyi bari ayaa gacanta ku haya Balli Cad.

## Taariikhda
Bishii August 2015, Madaxweynaha Maamulka Khaatumo Cali Khaliif Galaydh ayaa ka guuray Saldhigga uu ku lahaa deegaanka Saaxdheer , wuxuuna u guuray Balli Cad ka dib markii ay baacsadeen ciidamada Somaliland  Bishii Sebtembar, Khaatumo State ayaa shir golaha deegaanka ku qabatay Balli Cad, laakiin qaar ka mid ah odayaasha dhaqanka Sool ayaa diiday inay ka qaybgalaan shirkaas. 
Bishii Janaayo 2016, ciidamada Somaliland waxay qabsadeen Balli Cad oo ka tirsan maamulka Khaatumo Xukuumadda Somaliland waxay tidhi, "Dawladda Soomaaliya waxay colaad ka hurinaysaa gobolkan oo ah dhul Somaliland ah, ciidammadu waa sidii nabad iyo xasillooni loogu soo dabbaali lahaa gobolka." 
Bishii Luulyo 2016, Garaad Abshir Saalax, oo ku geeriyooday Sweden ayaa la keenay Balli Cad si loogu aaso. 
Bishii Luulyo 2017, Khaatumo State waxaa lagu daray Somaliland , waxaana ciidamada Khaatumo ee fariisinka ku lahaa Balli-cad lagu daray ciidamada Somaliland. February 2018, 200 oo askari iyo 5 baabuur oo nooca gaashaaman ah ayaa ciidanka Khaatumo lagu wareejiyey ciidanka Somaliland ee Balli-cad
## Tirakoobka dadweynaha
Dadka ugu badan waxay ka tirsan yihiin beesha Guuleed Garaad (Barkad) ee beesha Dhulbahante
## Tixraac
"Hoggaamiyaha Maamulka Ssc-Khaatumo iyo aqoonsigagiisa ayaa si diirran loogu soo dhaweeyey Magaladda Balli-Cad"

"Cali Khaliif Oo u Qaxay Balicad kana huleelay Xaruntiisii ​​Saaxdheer"

"Shir Maamulka Khaatumo uga Furmay Tuulada Balli-cad iyo Madax-dhaqan oo ka Qaaday Shirka"

"HALKAN KA DAAWO WASIIRKA AMNIGA KHAATUMO MD. KEYSE CABDI YUUSUF OO MAANTA DEEGAANKA BALLI-CAD KU MIDEEYEY CIIDAMADA SOMALILAND IYO CUTUBYO KA TIRSAN CIIDAMADII DIFAACA EE KHAATUMO, KUWAAS OO LA FILAYO IN AY JIRAAN XAAL U FIIDAY" 

"DAAWO, CALI KHALIIF GALAYDH – BALLI CAD: "BEESHAA UU KA DHINTAY INAY SI DEGDEG AH U MAGACAABI DOONAAN CID MEESHIISII QABATA...CIDDII BEDELI LAHAYD EE ISAGA RAADKIISII RAACI LAHAYD"
Ceelasha Biyaha

**Elasha Biyaha** (Soomaali: Ceelasha Biyaha ) waa xaafad ku taal gobolka Shabeellaha Hoose ee dalka Soomaaliya waxayna qiyaastii 16 KM dhanka waqooyi galbeed kaga beegan tahay magaalada Muqdisho.
## Dulmar
Deegaanka Ceelasha Biyaha ayaa ku yaalla duleedka Waqooyi Galbeed ee magaalada Muqdisho, waxaana uu ku yaalla inta u dhexeysa Afgooye iyo magaalada caasimadda ah Deegaanka ayaa 10-km u jira Muqdisho, wuxuuna qiyaastii u jiraa Ex-Control Afgooye Magaca Ceelasha Biyaha Soomaali ahaan macnihiisu waa "Ceelasha Biyaha" , kaas oo koobaya muhiimadda deegaanka, si dhowna ugu xidhan ceelka aasaasiga ah ee dadka deggan ku waara isha biyaha  Aaggu waxa uu leeyahay muhiimadda ay ugu wacan tahay u dhawaanshaha ay u dhow yihiin xarumaha waaweyn ee magaalooyinka. 
Deegaankan ayaa ahaa mid aan la degin ka hor dagaalkii sokeeye ee Soomaaliya , kaliya waxa ay ka koobneyd wakaaladdii biyaha Soomaaliya , oo ay dhistay dowladda Jarmalku 1978- kii . 
Ceelasha Biyaha waxay leedahay laba suuq oo waaweyn; suuqa "labaad" ee Bakaaraha iyo suuqa Safa iyo Marwa. Midda koowaad ayaa la aas aasay sanadkii 2007-dii iyadoo dadkii Muqdisho ka qaxay ay ka carareen dagaalladii Itoobiya, halka kan kalena la aas aasay kaddib markii deegaanku uu noqday deegaan rasmi ah. Ku dhawaad ​​90 % khudaarta iyo khudaarta kale ee la keeno Muqdisho waxay ka yimaadaan Afgooye iyo Shabeellaha Hoose, iyagoo sii mara Ceelasha Biyaha. 
Xaafaddan ayaa waxaa ku yaalla laba saldhig oo ka mid ah kuwa ugu waaweyn ee Soomaaliya ku yaalla; Saldhigga Siinka-Dheer oo ka mid ah xarumaha ugu waaweyn ee ciidamada xoogga dalka Soomaaliyeed ayaa u qaabilsanaa sugidda ammaanka magaalada Muqdisho.iyo saldhigga Arbacow oo markii hore ay ATMIS ka hirgelisay balse markii dambe lagu wareejiyay qeybta Gorgor ee Soomaaliya. 
18-kii Maarso, 2025, al-Shabaab ayaa qabsaday deegaanka intii uu socday weerarkii Shabeelle .
## Tirakoobka dadweynaha
Sida ay sheegtay UNHCR, 2007dii Ceelasha Biyaha waxaa ku noolaa dad lagu qiyaasay 24,500, oo ka koobnaa 20 boqolkiiba rag, 35 boqolkiiba haween, iyo 45 boqolkiiba carruur ah
## Tixraac
"Ceelasha Biyaha Soomaaliya | Xaqiiqooyinka iyo Xogta ku saabsan Ceelasha Biyaha - Places-in-the-World.com"

"Soomaaliya: Qaraxii ka dhacay duleedka caasimadda Muqdisho oo ay ku dhinteen 3 qof"

Magaalnimo Halis ah: Barakac, Lahaanshaha iyo Dib-u-dhiska Magaalooyinka Soomaaliyeed

“Weerarkii Khasaaraha badnaa ee Al-Shabaab ay ku qaadeen Suuqa Ceelasha-Biyaha oo Burbur ka dhashay | Idaacadda Shabelle”

"Al-shabaab oo Qabsaday Ceelal-biyoodyo Istaraatiji ah oo ku dhow Muqdisho, taasoo keentay Cabsi Amni"

"Taliyaha Dalka: Soomaaliya"
Degmada Caynaba

**Aynabo District** (Soomaali: Degmada Caynaba), oo si caadi ah loogu yaqaan Sarar waa degmo ku taalla gobolka woqooyi ee Sool Somaliland Caasimadda degmada waa Caynaba Degmooyinka kale ee ku yaalla degmada waxaa ka mid ah Wadaamagoo, War Idaad, Barkada cali xirsi, Godheeli, Habariheshay, Ceeldhaab, Fadhiyar, Oog, Badweyn, Gowsaweyne, iyo Qoridheere.
## Shidaal baadhista
Qaybta waqooyi ee degmadu waxay hoy u tahay Block SL10B/13. Bishii Noofambar 2019, Genel Energy waxay soo bandhigtay qiyaasta awooda block Waxa ay soo gabagabaysay jiritaanka nidaamka batroolka firfircoon iyo kayd shidaal oo dhawr ah oo ku dhex jira baloogga oo lagu daray ilaa 1.3 bilyan fuusto oo saliid ah. Horumarka buuxa ee beertu waxay heli doontaa wax soo saar maalinle ah oo ah 50,000 oo foosto oo saliid ah. Bishii Disembar 2021, Genel Energy waxay heshiis beer-out ah la saxeexatay OPIC Somaliland Corporation, oo ay taageerto Taiwan 's CPC Corporation , SL10B/13 block. Sida laga soo xigtay Genel, xannibaadda waxay ka koobnaan kartaa in ka badan 5 bilyan oo foosto oo kheyraad ah. 
## Tirakoobka dadweynaha
Wadarta dadweynaha degmada waa 75,702 qof.

Degmada inteeda badan waxa dega dad ka soo jeeda beesha Isaaq oo ay beesha Muuse Abokor iyo Cumar Jibriil Habarjeclo ee beesha Isaaq si fiican u metelaan
## Sidoo kale eeg
Qaybaha maamulka Somaliland

Gobolada Somaliland

Degmooyinka Somaliland

Xuduuda Puntland iyo Waqooyibari
## Tixraac
"Gobollada, degmooyinka, iyo dadkooda: Soomaaliya 2005 (qabyo)"

Degmooyinka Soomaaliya"

"Somaliland Block SL10B/13"

"Shirkadda Genel waxay Bariga Afrika la gaadhay beeralayda Taiwan CPC"

"EASO Dalka Asal ahaan Xogta Ka Warbixi Xaalada Amaanka Soomaaliya"

## Xiriirinta dibadda
Degmooyinka Soomaaliya

Maabka Maamulka Degmada Caynabo
Wasaaradda Cadaaladda iyo Amniga Dadweynaha

**Wasaaradda cadaaladda iyo amniga dadweynaha** ( Noorwiiji : Det kongelige justis- og beredskapsdepartement ) waa wasaarad dowladeed oo Norway ah oo ilaalisa cadaaladda , booliiska iyo sirdoonka gudaha . Ujeedada ugu weyn ee wasaaraddu waa in ay bixiso ilaalinta iyo horumarinta shuruucda aasaasiga ah . Ujeedada ugu weyni waa in la sugo amniga bulshada iyo muwaadiniinta shakhsi ahaaneed. Wasaaradda waxaa la aasaasay 1818-kii, waxaana hadda ka shaqeeya ilaa 400 oo qof oo ka tirsan waaxda dowladda dhexe. Hay'adaha hoos yimaada waxaa ka mid ah Booliska Norway , Ciidanka Asluubta , Nabadsugidda Norway , Xeer ilaalinta Norway , Garsoorka Norway , Agaasinka Socdaalka , waxaana ka shaqeeya ku dhawaad ​​30 000 oo qof. Wasaarada cadaalada Norway ayaa dusha kala socota maamulka cadaalada ee Svalbard .
## Taariikhda
Wasaaradda waxaa la aasaasay sannadkii 1818-kii, waxaana loo yaqaannay Wasaaradda Cadaaladda Boqortooyada iyo Booliska laga soo bilaabo aasaaskeeda ilaa 2012, markaasoo loo beddelay Wasaaradda Boqortooyada ee Cadaaladda iyo Amniga Dadweynaha
Xarunta wasaaradda ayaa lagu weeraray weerarradii argagixisanimo ee 2011 , waxaana ku dhintay saddex shaqaale ah. Wasaaraddu waxay markii dambe u guurtay halka ay hadda ku taal ee Gullhaug Torg ee Nydalen .
## Dadka
Wasiirka Cadaaladda iyo Amniga Dadweynaha ayaa ah madaxa Wasaaradda. Ilaa Oktoobar 2021 Emilie Enger Mehl waxa ay soo noqotay Wasiirka Cadaaladda iyo Amniga Dadweynaha
## Ururka
Waxa loo habeeyey qaybaha soo socda:

*Saxaafadda iyo xiriirka dadweynaha

*Ciqaabta iyo arrimaha dhaqancelinta

*Arrimaha sharciga

*Arrimaha Arctic

*Booliiska

*Samatabbixinta iyo diyaargarowga

*Arrimaha xuquuqda madaniga ah

*Qorshaynta iyo maamulka

*Falanqaynta
## Wakaaladaha hoos yimaada
*Adeegga booliiska Norway

*Adeegga Asluubta Norway

*Nabad sugidda booliiska Norway

*Xeer ilaalinta Norway

*Garsoorka Norway

*Agaasinka ilaalinta madaniga ah ee Norway

*Agaasinka Isgaarsiinta Degdegga ah

*Xeer ilaalinta ciidamada Norway

*Xarumaha Isku-dubbaridka 

*Samatabbixinta Wadajirka ah

*Adeegga Dhexdhexaadinta

*Golaha latalinta Norway ee 

*musalafnimada

*Xafiiska Magdhawga Dhibanayaasha 

*Dembiga Rabshadaha

*Xafiiska baarista ee arrimaha 

*booliiska Norway

*Hay'adda arrimaha madaniga ah ee Norway

*Golaha Ka Hortagga Dambiyada

*Xarunta Norway ee Rabshadaha iyo 

*Daraasaadka Cadaadiska Naxdinta leh

*Agaasinka Socdaalka

*Agaasinka Is-dhexgalka iyo Kala-duwanaanshaha
## Arimaha hadda jira
Bishii Sebtembar 8, 2006, dawladdu waxay u xilsaartay baadhitaan ku saabsan xukunka khaldan ee Fritz Moen
## Tixraac
Laga kaydiyay

"Meld. St. 32 (2015-2016)"

"Xubno ka tirsan Dowladda"

Waxa laga kaydiyay

"Wasaaradaha Dowladda Norway"
Burane

**Burane** waa degmo ku taalla gobolka Shabeellaha Dhexe ee waqooyi-galbeed ee Soomaaliya.

Buurane waxay u dhowdahay tuulada Ceynte iyo deegaanka Xudur-Ciise ee hoos yimaada degmada Buurane.
## Tirakoobka dadweynaha
Magaalada ballaaran ee Burane waxaa ku nool dad gaaraya 18,938 qof. Magaalada waxaa degta beesha Xawaadle .
## Meelo u dhow Buurane
Ceynte - Cali Deer - Axmed cigoow - Bannaan - Barre cali xasan - Barrey - Beerta siyago - Buulo madina - Buurfuule - Cabbaas - Cabdulle xabad - Dabeylley - Garsaalley - Gumar galo - Gumarrey
## Tixraac
Dib-u-habaynta Kaabayaasha Dhaqaale ee la Dhamaystiray & Qorshaysan ee Mashaariicda Koonfur Soomaaliya 2010
Faarax Cawl

**Farah Mohamed Jama Awl**
(Soomaali; Faarax Maxamed Jaamac Cawl, oo badanaa loogu yeero Farah Awl, wuxuu ahaa qoraa Soomaaliyeed. Magaciisa qoyska ee Cawl (af-Soomaali ahaan: [ʕawl]) wuxuu ka dhigan yahay “geel-diid” ama “gazelle”, wuxuuna ahaa naanaysta awoowgii weynaa ee ahaa Suldaan ka tirsan beesha Warsangeli. Qoyska Awl waxaa sidoo kale ka mid ahaa Suldaan Maxamed Cali Shire oo ka tirsanaa beesha Warsangeli.
## Taariikh nololeedka
Cawl waxa uu dhashay 1937 dii waxa uu ku dhashay magaalada laas xorey ee waqooyi bari soomaaliya . Dhalinyaranimadiisii, wuxuu helay deeq waxbarasho oo uu ku barto injineernimada hawada iyo baabuurta ee London ee Boqortooyada Ingiriiska (1959-62). Markii uu qalin jebiyey waxa uu u soo wareegay Soomaaliya oo uu la soo shaqeeyay Ciidanka Booliska iyo Hay’adda Gaadiidka Qaranka ee Muqdisho .

Sharaxaada hufan ee muuqaalka iyo duurjoogta Soomaaliyeed ee bahda suugaanta Cawl iyo sidoo kale ku darista maansada dhaqanka Soomaaliyeed ayaa si gaar ah uga dhigaysa mid aad u muuqata. Waxa kale oo uu ku kala duwan yahay in uu yahay qoraagii ugu horreeyey ee Soomaali ah oo ku qora farta Laatiinka ee curdanka ah ee af-Soomaaliga ka dib markii si rasmi ah loo dhigay 1972-kii.

Cawl waxa uu ka tirsanaa qoyska boqortooyada ee beesha Warsangali. Sida la sheegay in uu ka tirsan yahay qabiilka Daarood , Cawl iyo saddex carruur ah oo uu dhalay ayaa la dilay 1991-kii, xilligaasoo ay socdeen kacdoonadii sokeeye ee ka dhacay magaalada Beledweyne ee gobolka Hiiraan .

Marxuumka ayaa ifka kaga tagay xaas iyo hal wiil oo lagu magacaabo Daahir Faarax.
## Buugaag
*Aqoondarro waa U nacab jacayl ("Jahligu waa cadowga jacaylka"), 1982

*Garbaduubkii gumeysiga ("Shackles of Colonialism"), 1978

*Dhibbanaha aan dhalan ("The Unborn Victim"), 1989
Aqoondarro waa u nacab jacayl , 1974
## Sidoo kale eeg
Nuuraddin Faarax

## Tixraac
1.Maxamed, Jaamac. ""Xagga ayaxdu ku leedahay": Qarannimada caanka ah ee xilligii 1945-kii jabhaddii la-dagaalanka Ayaxa ee Gumeystihii Soomaaliya." Hore & hadda 174 (2002): 184-216.

2.Geeska Afrika, Volume 15 , Geeska Afrika Journal., 1997, p. 72

3.Faarax MJ Cawl, Jahligu waa cadawga jacaylka. , Af-soomaaliga oo laga tarjumay hordhac iyo qoraallo, London, Buugaagta Zed, Taxanaha 'Fiction New'. (Dib-u-cusbooneysii daabacaaddii 1982), 1984
Badeeco kala bedelasho

Waxa uu ahaa nidaam hore oo dadka ku kala bedelanjireen badeecado, halkii la adeegsan lahaa lacago.

Tusaale: qof ayaa heysta caano waxa uu u baahanyahay galey. Si uu uhelo galey waxa uu ku bedelan jiray caano. Caano ayuu ugeynayaa ninka galeyda hayo, ninka galeyduna caanaha ayuu qaadan, ninka kalana galeyda ayuu qaadan jiray.
Taliyaha Ciidanka Difaaca (Soomaaliya)

**Taliyaha Ciidanka Xoogga Soomaaliyeed** waa madaxa xirfadeed ee Ciidamada Qalabka Sida Soomaaliyeed. Wuxuu mas’uul ka yahay maamulka iyo hagidda howlgalka dhammaan laamaha ciidamada Soomaaliyeed (Ciidanka Dhabta, Ciidanka Badda, iyo Ciidanka Cirka), wuxuuna si toos ah uga sarreeyaa Taliyaha Ciidanka Badda iyo Taliyaha Ciidanka Cirka. Si kastaba ha ahaatee, xilkan waxaa ilaa hadda hayay oo keliya saraakiil ka tirsan Ciidanka Dhabta, muddo-xileedkiisuna waa laba sano. Darajada caadi ahaan uu hayo Taliyaha Ciidanka waa Sareeye Guud (Major General).

Odawa Raage wuxuu shaqada hayay laga bilaabo 22-kii Agoosto 2019 ilaa Juun 2023. Waxaa loo dallacsiiyey darajada Sareeye Guud maalmaha ugu dambeeyey ee xilkiisa, sida lagu sheegay warbixin dowladda Soomaaliya 21-kii Juun 2023. Waxaa mar kale loo magacaabay 9-kii Nofembar 2024.
## Liiska Madaxda
### Jamhuuriyadda Soomaaliya iyo Jamhuuriyadda Dimuqraadiga Soomaaliya (1960-1991)

### Dowladda Federaalka Ku Meel Gaarka ah (2004-2012)

### Dowladda Federaalka (2012 hadda)
Ibraahim Sheekh Muxyadiin Caddow

**Sarreeye Gaas Ibraahim Sheekh Muxyadiin Caddow** , (wuxuu dhashay 1960-kii magaalada Muqdisho ee dalka Soomaaliya ) waa Jeneraal ka tirsan Milatariga Soomaaliya, ahaana Taliyihii hore ee Ciidanka Xoogga dalka Soomaaliyeed .
## Nolosha gaarka ah
Sareeye Gaas Ibraahim Sheekh Muxyadiin Caddow waxa uu ku dhashay magaalada Muqdisho sanadkii 1960-kii, Waxbarashadiisa Hoose iyo Sare waxa uu ku qaatay Dugsiga Hoose Dhexe iyo Sare ee Xamar Jadiid ee magaalada Muqdisho sanadkii 1977-kii.
1981kii, waxa uu shahaadadii dugsiga sare ka qaatay dugsigii sare ee Wajeer ee magaalada Muqdisho .
Isla sanadkaas 1981-kii waxa uu ku biiray tababarkii saraakiisha ee Akadeemiyadii Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed ee Muqdisho, waxaana uu qaatay komishanka Sareeye Guuto 1982 - kii .
1984-kii, waxa uu ka qalin jabiyay Akademiyada oo uu helay darajada Sarreeye Guud (First Lieutenant).
Sannadkii 1986-kii, waxa uu tabobar hoggaamineed ku qaatay shaqaalaha da’da yar ee Akademiyadda Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed, waxaana loo dalacsiiyay darajada Kabtan.
1990-kii, waxa uu qaatay tababar heersare ah, waxaana loo dalacsiiyay darajada Major.
Isla sanadkaas 1990-kii ayuu ka qalin jabiyay machadka afka ee ciidanka xooga dalka Soomaaliyeed
## Xirfad
Intii lagu jiray burburkii iyo dagaalladii sokeeye ee Soomaaliya 1987-c2000, wuxuu ka mid ahaa saraakiisha ciidamada xoogga dalka Soomaaliyeed qeybihiisa kala duwan , isagoo ugu dambeyn gaaray darajada Gaashaanle .
Sidoo kale waxa uu ka mid ahaa ciyaartoydii kooxda Wagad.
Sannadkii 2001-dii, waxa uu la-taliye dhinaca amniga ah kala soo shaqeeyay dawladdii ku meel gaadhka ahayd, waxaana loo dalacsiiyay Gaashaanle Sare . 
Sannadkii 2008-dii ayaa loo dalacsiiyay darajada Gaashaanle Sare , wuxuuna noqday guddoomiyaha guddiga amniga ee golaha deegaanka gobolka Banaadir. 
2012-2014 waxa uu ahaa madaxa hab-maamuuska ee Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud .
Sannadkii 2014-kii waxa loo dalacsiiyay darajada Sareeye Guuto , waxaanu noqday Taliyaha Ciidanka Madaxtooyada Guutada 60.
2023-kii, waxaa loo dalacsiiyay darajada Sarreeye Gaas , waxaana loo magacaabay Taliyaha Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed . 9kii Noofambar 2024 waxaa lagu bedelay Odowaa Yuusuf Raage oo isaga ka horreeyay .
## Dalacsiin

## Tixraac
"Taliyaha Ciidanka Xoogga oo kormeeray xerada ee Turki-Som"

"Taliye Cusub Oo Loo Magacaabay Hoggaanka Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed"

"Ciidamada Soomaaliya ayaa la wareegay ammaanka xarumaha Madaxtooyada iyo Baarlamaanka oo ay kala wareegeen ciidamada Midowga Afrika"

"Golaha wasiirrada Soomaaliya ayaa magacaabay taliye cusub oo ciidan. - Somali Magazine"

"Wasiirka Amniga iyo Taliyaha Ciidanka Xoogga oo tababar u soo xiray ciidan cusub oo Danab ah - Universal Somali TV"

"Waa Kuma Taliyaha Cusub Ee Ciidanka Dalka Ee Maanta Xilka Lagu Wareejiyay?"

"Jenaraal Ibraahim Sheekh Muxyadiin Caddow oo loo magacaabay Taliyaha Ciidanka Xoogga dalka - Radio Risaala: Somali News Online"

"Golaha Wasiirada Soomaaliya Oo Taageeray Taliyihii Hore Ee Ciidanka Xoogga Dalka Inuu Dib U Soo Laabto"
Muuse Xaaji Ismaaciil Galaal

**Musa Haji Ismail Galaal** 
(Soomaali: Muuse Xaaji Ismaaciil Galaal ,Carabi: موسى الحاج اسماعيل جلال ) (1917–1980) waxa uu ahaa xisaabiye Soomaaliyeed oo u fir-fircoonaa qoraa, aqoonyahan, af-yaqaan, abwaan, taariikhyahan, cilmi-nafsi iyo saadaasha hawada. Waxa uu ku caan baxay in uu door muhiim ah ka qaatay samaynta farta laatiinka ee Soomaaliga iyo samaynta farta Galaal oo ah far af-carabi oo af-soomaali ah oo muran badan ka taagan tahay, taas oo ah meesha keliya ee xarfo cusub lagu soo kordhiyey far Carabi ah oo aan wax xidhiidh ah la lahayn xarfaha hore u jiray.
## Taariikh nololeedka
Galaal waxa uu ku dhashay Burco 1917kii . Waxa uu ka soo jeedaa beesha Habar Jeclo ee Isaaq . Waxaa lagu tilmaamaa inuu gacan ka geystay horumarinta qoraalka Wadaad . Sannadihii 1950-aadkii, Galaal waxa uu soo bandhigay beddelaad aad u qoto dheer oo farta Carabiga ah si uu u matalo Af-Soomaaliga Afro-Asiatic . Waxa uu la yimid astaamo cusub oo aan xaraf Carabi kale xiriir la lahayn, oo loogu talagalay shaqallada Soomaaliga . IM Lewis (1958) waxa uu u arkaa in tani tahay farta Carabiga ee ugu saxsan ee loo hindisay afka Soomaaliga Iyadoo ay taasi jirto, qoraalka Galaal ayaa ahaa mid muran badan dhaliyay oo guud ahaan la diiday, maadaama fikradda soo saarista xarfo cusub loo arkayay mid aad uga leexanaysa Farta Carabiga
Ka dib waxa uu ka qayb qaatay samaynta farta Soomaaliga ee Laatiinka , isaga oo ay weheliyaan BW Andrzejewski iyo Shire Jaamac Axmed
Qoraa aad u xeel dheer, Galaal waxa uu sidoo kale ka mid ahaa mas'uuliyiinta ugu horraysa ee wax ka qora hab-dhisyada xiddigiska , saadaasha hawada iyo taariikhda Soomaalida . Waxa uu laba hawlood oo waaweyn ku soo qaatay cilmi dhaqameedka Soomaalida, kuwaas oo labadaba lagu tiriyo inay yihiin kuwo qadiimiga ah ee Daraasaadka Soomaalida . Waxa uu ahaa nin aad ugu xeel dheer duubista iyo wax ka qorida maansada Soomaaliyeed waxaana duubistiisa ka mid ahaa wax-qabadkii Salaan Carrabey 
Cilmi dheer ka dib Galaal waxa uu dhintay 1980. 
Hay’adda Cilmi-baadhista Soomaaliyeed ayaa iyada oo sharaftiisa si joogto ah u guddoonsiisa Abaalmarinta Muusa Galaal oo la guddoonsiiyo dadka Soomaaliyeed ee ay ka soo shaqeeyeen taariikhda iyo dhaqanka Soomaalida.
## Buugaag
*Eray-bixinta iyo ku-dhaqanka cimilo-xirfadeedka cimilada, xiddigiska iyo xiddigiska Soomaaliyeed (1968)

*Xiddigaha, xilliyada iyo cimilada ee dhaqanka xoola-dhaqatada Soomaaliyeed (1970)
## Xusuusin
Dhaqanka iyo Dhaqanka Soomaaliya

https://gupea.ub.gu.se/bitstream/handle/2077/63249/gupea_2077_63249_1.pdf

Dimuqraadiyad Xoolo dhaqato: Daraasad lagu sameeyay Xoolo-dhaqatada iyo Siyaasadda ka dhex jirta Soomaalida Waqooyi ee Geeska Afrika

Galaal, Muuse HI; Andrzejewski, BW (1963). Joornaalka Afafka Afrika Dagaal Gabayo Soomaaliyeed - III . Macmillan. Bogga  190–205 .

## Xiriirinta dibadda
"The Gadabuursi Somali Script"

Xiddigaha, Xilliyada iyo Cimilada ee Dhaqanka Xoolo-dhaqatada

Eray bixinta iyo ku dhaqanka Cimilada Soomaaliyeed Lore, Astronomy, and Astrology
Garaad Cabdiqani Garaad Jaamac

**Garad Abdiqani Garad Jama** (Soomaali: Garaad Cabdiqani Garaad Jaamac ) ayaa ahaa suldaanka guud ee beelaha Reer-Darawiish iyo wasiirkii tobnaad ee arrimaha dibadda Soomaaliya May 1991-kii Garaadku wuxuu hogaaminayey ergadii Reer-Darawiish shirkii waynayd ee ka dhacay Burco, wuxuuna markii ugu horaysay soo bandhigay qadiyada gooni isu taaga Somaliland  Waxa kale oo uu ka mid ahaa dhowr saxiixayaasha ku dhawaqida madax-banaanida Somaliland ee ka wakiil ah Reer-Darawiish.

Si kastaba ha ahaatee, Garaad Cabdiqani marnaba si buuxda uguma qancin gooni-isu-taagga Somaliland, waxaanu sannadkii 1993-kii dib uga noqday taageeradii uu u fidiyey Somaliland markii uu ka qayb-galay shirkii Boocame.
## Nolosha hore
Cabdiqani Jaamac waxa uu sannadkii 1935-kii ku dhashay magaalada Laascaanood ee dalka Ingiriiska , waxaanu ka mid ahaa ardaydii ugu horreysay ee wax ka barata dugsigii hoose dhexe ee Laascaanood oo la aasaasay sannadihii 1940-kii. Waxa uu wax ku bartay Ingiriiska sannadihii 1950-aadkii, waxaanu ahaa bangi sannadihii 1950-kii iyo guddoomiye gobol sannadihii 1960-kii Sannadkii 1985-kii, waxa uu noqday Galad, isaga oo beddelay walaalkii Garaad Cali Garaad Jaamac (Cali Jaamac).
## SULF
Garaad C/qani ayaa bilihii ka horeeyay ahaa Wasiirkii arrimaha dibadda ee Soomaaliya iyo markii uu Muqdisho ka dhacay burburkii dowladdii kacaanka ee Soomaaliya. Wuxuu sidaas ku noqday wasiirkii saddexaad ee Reer-Darawiish ee arrimaha dibadda Soomaaliya oo isku xigta, ka dib Axmed Qeybe iyo Cali Jingali

Garaad Cabdiqani waxa uu ahaa saxiixe 1990-kii Manifesto Soomaaliyeed ee la doonayey in lagu burburiyo dawladdii milateriga ahayd ee Soomaaliya, koox mafesto ah oo uu hoggaaminayey Ibraahim Abyan,  oo isna ahaa Reer-Darawiish.  SULF, ama Somali United Liberation Front, waxay ahayd qaabkii koobaad ee ay Reer-Darawiish ku muujin jireen dhaqdhaqaaqyada dawlad-diidka ah ee ka dhanka ah taliskii milateriga ee Soomaaliya dabayaaqadii 1980-meeyadii iyo horraantii 1990-aadkii. 
## Dambe
Garaad Jaamac Garaad Cali oo isaga bedelay ayaa weli mucaarad ku ah Puntland iyo Somaliland
Bishii December 2003-dii isaga oo ka hadlaya ciidamada Puntland ee duulaanka ku soo qaaday Laascaanood wuxuu ku jawaabay “Waxaan rabaa in ciidamada Puntland ay baxaan, dhanka kalena ma rabo in ciidamada Somaliland yimaadaan
Wuxuu ku dhintay 9-kii Febraayo, 2006, Jabuuti, sababo la xiriira xanuunka macaanka . Jagadii Garaadka waxa ku xigay wiil uu dhalay Cali Jaamac oo adeer u ahaa Garaad Jaamac Garaad Cali .
## Sidoo kale eeg
Reer-Darawiish
## Tixraac
Dawladdii is-dishay ee Soomaaliya: Kor u kac iyo dhicistii taliskii Siyaad Barre, 1969–1991

"Lifaaq 1: Go'aan Ka Soo Baxay Shirkii Odayaasha Burco"

"Dhismaha Dawlad-goboleedka De Facto: Somaliland iyo Puntland Marka La barbardhigo"

"Somaliland: dhismaha adag ee dawlad-goboleedka ah"

"SOMALIA: The Legacy of Garaad Cabdiqani Garaad Jaamac"

"Waraysi Khaas Ah – Garaad Cabdiqani Garaad Jaamac"
Ugbaad Cabdi

**Ugbaad Cabdi** waa gabar Fashion-ka ah oo Soomaali-Mareykan ah. Waxay ku dhalatay Soomaaliya kuna soo barbaartay xerada qaxootiga Kenya iyo Des Moines, Iowa , waxay u doodday sidii a Valentino haute couture model, ka dibna waxay u furtay bandhigyada Marc Jacobs iyo Michael Kors toddobaadka Fashion New York. Waa moodelkii ugu horreeyay ee u socda bandhigyada Fendi iyo Lanvin iyadoo xijaaban .
## Nolosha hore
Cabdi waxa uu ku dhashay magaalada Kismaayo ee dalka Soomaaliya  Qoyskeedu waxay ka qaxeen dagaalladii sokeeye ee Soomaaliya , markii ugu horreysay waxay aadeen xero qaxooti oo ku taal Kenya , ka dibna 2009, markii Cabdi uu sagaal jir ahaa, aaday Des Moines, Iowa iyadoo gacan ka heleysa UNICEF  Wax yar ka dib markii uu ka qalin jabiyay dugsiga sare ee Des Moines, Abdi waxaa lagu arkay Instagram  Waxay booqatay New York markii ugu horeysay si ay ula kulanto wakiilada wakaalada, waxayna la saxiixatay Maamulka Xiga .
## Xirfad
Cabdi waxa ay ciyaartay runway-geedii ugu horaysay 2018/2019 Valentino haute couture show Waxay u furtay bandhigyada toddobaadka Fashion-ka ee New York Marc Jacobs iyo Michael Kors  Cabdi waxa uu sidoo kale u soo galay bandhigyada Chanel , Miu Miu , Simone Rocha , Burberry , Fendi , Lanvin , Max Mara , iyo Dries van Noten   Bishii Abriil 2019, waxay isku mar ka soo muuqatay daabacaadyada Ingiriiska, Ameerika, iyo Carabta ee Vogue  Cabdi waxaa loogu yeeraa "mid ka mid ah dayrta 2019 ee moodooyinka dillaaca  Sannadkii 2022, waxay ka soo muuqatay daboolka Vogue France oo leh moodel Danish Mona Tougaard . 
## Nolosha gaarka ah
Cabdi waa Muslim , wuxuuna bilaabay xirashada xijaabka isagoo jira afar iyo toban jir. Waxa ay xidhataa wax madaxa daboosha inta ay model-ka samaynayso, 2019-kiina waxa ay noqotay Fendi iyo Lanvin moodelkii ugu horeeyay ee ay xijaab ku qaataan Waxay leedahay shan walaalo ah, kuwaas oo laba ka mid ah ay dhasheen ka dib markii qoysku u guureen Maraykanka. Waxay ku hadashaa afsoomaali iyo Ingiriis. 
## Filmography
### Muusikada Muusikada

## Tixraac
"Ugbaad Cabdi waxa uu ku biiray Jiilka Cusub ee Model-ka Casriga ah ee wax ka beddelaya Runway-yada

"Ugbaad Cabdi Waraysi: Safarkii Dhiiri Geliyey Ee Ciyaarta Bedeshay Supermodel"

"Dhallinyarada Iowa waxay albaabada cusub ku furayaan Fashion"

"5 shay oo ay tahay inaad ka ogaato xijaabi Model Ugbaad Cabdi"

"La kulan Qaabka Soomaalida ee Jebiya Xuduudaha Paris"

"Mona Tougaard iyo Ugbad Abdi: Kacaanka moodeelka ee jaldiga August 2022 ee Vogue France"
Harleth Kuusik

**Harleth Kuusik** (ku dhashay 2 Diseembar 1996, Tallinn ) waa moode Estoniyan ah.
## Xirfad
Kuusik wuxuu ka dooday 2013, isagoo u socda Proenza Schouler . Sannadkii xigay waxay ka soo muuqatay ololaha Schouler , Coach Inc. , iyo Edun . Waxay sidoo kale ka soo muuqatay ololaha Vera Wang , Valentino , Emilio Pucci ,Michael Kors ,iyo Yves Saint Laurent Beauty .Agaasimaha jilitaanka Ashley Brokaw ayaa loo arkaa inay bilawday shaqadeeda. Waxay ku socotay dariiqa dayuuradaha ee naqshadeeyayaasha oo ay ku jiraan Prada iyo Miu Miu , Louis Vuitton , Giambattista Valli (oo ay furtay), Acne Studios , Alexander McQueen , Emanuel Ungaro , Gareth Pugh , Lanvin , Maison Martin Margiela , Paco Rabanne , Saint Kelerin , Christian Diior, Calvin Diong , Calvin Dior , Calvin , Calvin Given , Christian Calvin , Michael Kors , Roberto Cavalli , Rick Owens , Versace , Nina Ricci , Sonia Rykiel , Chanel , Gucci , iyo Fendi .Xilligii S/S 2016, waxay ku socotay in ka badan 100 bandhig.
Kuusik waxa uu ka soo muuqday Russh , iD , Dazed ,  Vogue Paris , Vogue Italia , Vogue Japan , iyo Allure 
Kuusik waxa hore loogu soo daray moodooyinka "Top 50" ee aduunka model.com.
## Tixraac

"8 Qaababka Maamulayay Jidka Run-way-ga Xiligan"

"Harleth Kuusik - Waraysi Waraysi"

"Michael Kors Transeason 2017 Digital Campaign (Michael Kors)"

"YSL Beauty Holiday 2019 Ololaha (Yves Saint Laurent Beauty)"

"Ashley Brokaw: Farshaxanka Awoodda Aan Loo Badnayn

" moodooyinka ugu shaqada badan ee ku yaala catwalk - Telegraph"

"Laba Model Waxay Ku Miisaaman Yihiin Sida Ay Dhabta U Jeceshahay In Ka Badan 100 Bandhig Faneed"

"Harleth Kuusik - RUSSH"

"gabadh qurux badan dhagax weyn"

"Jacaylka, damaca, nolosha iyo dhimashada Comme des Garçons"

"Jacaylka, damaca, nolosha iyo dhimashada Comme des Garçons"

"50ka Model ee ugu sarreeya"
Julia Nobis

**Julia Nobis** waa moodelka moodada Australia. Waxaa loo arkaa "Icon Industry" by model.com iyo supermodel by Vogue Waxay ku jirtay daboolka Vogue Italia lix jeer.
## Xirfad
Nobis waxaa la helay 2009 waxaana lagu soo bandhigay Calvin Klein gaar ah 2010. Xilligii xigay, waxay u socotay noocyada ay ka midka yihiin Chanel , Dior , Burberry ,  Balenciaga , Valentino ,Versaurent Saint To1 ves ,Burch ,  Marni ,  Salvatore Ferragamo , Celine , iyo si gaar ah loo xiray Prada  Noocyada kale ee ay u soo martay waxaa ka mid ah Fendi , Emilio Pucci , Tommy Hilfiger , Sacai , Paco Rabanne , Michael Kors , Lacoste , Jason Wu , Haider Ackermann , Dries van Noten , Alexander Wang , Acne Studios , iyo Gucci iyo kuwo kale oo badan.
Waxay ku jirtay xayeysiisyada Louis Vuitton , Prada , Fendi , Marc Jacobs , Dior , Calvin Klein , Valentino , Jil Sander , Proenza Schouler , Balenciaga , Lanvin , Sacai , Celine , Yves Saint Laurent , Moschino , Zara , Loreewetti iyo kuwa kale .
Markay ugu sarraysay shaqadeeda waxay ku jirtay saddexda ugu sarreeya ee Models.com 50ka Model ee ugu sarreeya
Nobis wuxuu hadda wax ku baranayaa shahaadada koowaad ee sayniska iyo cilmiga sayniska ee RMIT Waxay ku haminaysaa inay ugu dambeyntii noqoto dhakhtarka ER iyadoo leh:
"Nashqadeynta weligeed ma ahayn hadafkeygii ugu dambeeyay. Lacag ayaan ku qaataa si aan u barto asal ahaan. Waxa aan ka qaataa lacag ka fiican celceliska ardaygaaga uni waa hubaal. Waxaan ku dhacay qaabaynta oo aan ku dhegay."
## Tixraac
"La arkay: Sheekooyinka daahfurka moodada ugu fiican - Vogue Australia"

"Julia Nobis waa mid ka mid ah 500 ee qof ee qaabaynaya warshadaha moodada caalamiga ah sanadka 2017

"Julia Nobis, Model-ka ugu caansan Runway-ga, ma sameeyo Instagram-waana ku jecelnahay iyada

"Valentino Dayrta 2012 Bandhig Faneedka U Diyaarsan In La Xidho"

"Saint Laurent Dayrta 2013 Bandhiga Dharka Ragga"

"Marni Dayrta 2015 Bandhig Faneedka U diyaarsan in La Xidho"

"La kulan Modelskii Ku Guuleystay Xiliga Ololaha Gu'ga 2017"

"Ololaha cusub ee Marc Jacobs waxa uu Miley ku bedelay Models"

"Photo feat. Julia Nobis - Zara - Dayrta/Jiilaalka 2013 Diyaar u ah in la xidho - Xayeysiiska Fashion - Noocyada - FMD"

"Proenza Waxay Dooratay Julia Nobis iyo Melissa Tammerijn Ololaha Guga"

"Daawo: Julia Nobis & Kendall Jenner Dance In Givenchy - oystermag.com" 

"Modelka ugu sarreeya Australia ayaa la magacaabay"

"Tixraaca www.dailytelegraph.com.au"
Faaraxdoon

Faaraxdoon waa tuulo ku taala, magaalada Qallaafe. Waa dhul culumada iyo aqoonta ku caan ah. Waxaa dega beesha Reer Geedoow, gaar ahaan Reer Caadiye.
Caroline Brasch Nielsen

**Caroline Brasch Nielsen** (waxay dhalatay 21 Juun 1993) waa moode dharka deenishka. Waxay caan ku tahay inay noqoto wejiga Marc Jacobs iyo Valentino, iyo sidoo kale qaar ka mid ah udgoonka: Fendi 's Fan di Fendi Blossom , Chloe 's Roses de Chloe .
## Nolosha hore iyo shaqada
Caroline Brasch Nielsen ayaa lagu soo indha indheeyay baar pizza ku yaal Kobanheegan, iyada oo la cuntaynaysa asxaabteeda.  Kadib waxay bilawday inay lugayso dhabbaha dayuuradaha , iyada oo ugu horaysay Dries Van Noten at Paris Fashion Week dayrtii 2010 . Models.com waxay magacawday mid ka mid ah "10ka cusub ee soogalayaasha FW 2010
Tan iyo markaas, waxay u shaqeyneysay sida Narciso Rodriguez , Thakoon , Alberta Ferretti , Nina Ricci , Herve Leger , Giambattista Valli , Elie Saab , Christian Dior , D & G , Matthew Williamson , Prabal Gurung , Tory Burch , Hugo Boss , Chloe , Calvin , Fendi Oss , Fendi K .​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​
Waxay socotay 2011 iyo 2013 Bandhigga Dharka Qarsoon ee Victoria
## Tixraac
"Caroline Brasch Nielsen - Model"

"La kulan gabadha cusub: Caroline Brasch Nielsen waa dhoofinta ugu kulul ee Denmark"

Brasch Nielsen"

"10ka cusub ee ugu sareeya FW 10: Caroline (Elite)"

## Xiriirinta dibadda
Caroline Brasch Nielsenoo ku sugan Tusaha Modelka Dharka 

Caroline Brasch Nielsen