Esberanto

Esberanto waa luqadda ugu caansan ee la dhisay. Esberanto waxay abuurtay luqadda si ay u fududayso xidhiidhka caalamiga ah.  Ujeeddadiisu waxay ahayd inuu Esberanto u qaabeeyo qaab ay dadku u baran karaan si ka sahlan luqadaha kale ee qaranka.

=Baro luqadda esberanto=
## Waxbarasho

*Internacia Lingvo Kurso - somala lingvo*

*(Helpo: www. esperanto-afriko. org. (kurso en araba lingvo); www. lernu.net kursoj* (= waxbarasho) 
*wwww. esperanto.de (© traduko en somala lingvo: H. J.)* 

 

*La internacia lingvo - ESPERANTO estas lingvo facila.*

## Alifba’da soomaaaliga
  

*somala araba alfabeto* (**=alifba’da soomaaaliga**): ‘, B, T, J, X, KH, D,R, S, SH, DH, C, G, F, Q, K, L, M, N, W, H, Y, A, E, I, O, U,) 

## Alifba’da ''"internacia lingvo"'' - ESPERANTO

-, B, T, J, - , -, D, R, S, - , - , C, G, F, - , K, L, M, N, - , H, - , 
A, E, I, O, U, Ĉ, Ĝ, Ĥ, Ĵ, Ŝ, Ŭ

Ĉ = (TSH) Ĉilio, G = (J) germanio, germanujo (=Jarmal) , Ĥ = (KH) Ĥemio (=Kiimika, kimistari), J = (i) Junio (=Yunyo); Julio (=Yulyo); J = Jordanio (i), Ĵ = ĵurnalo (=wargeys); Ŝ = (SH) ŝipo (= markab); Ŭ = aŭto (= baabúur)

## Alifba’da ESPERANTO

(dhihid: 34 Waxbarasho "ilmo" / infanoj)

*Prononoco kaj alfabeto*: “Afr**i**ko”, "hot**e**lo", "am**i**ko", "kontin**e**nto". 

Alifba’da ESPERANTO - *ALFABETO*

Aa, Bb, Cc, **Ĉĉ**, Dd, Ee, Ff, Gg, **Ĝĝ**, Hh, **Ĥĥ**, Ii, Jj, **Ĵĵ**, Kk, Ll, Mm, Nn, Oo, Pp, Rr, Ss, **Ŝŝ**, Tt, Uu, **Ŭŭ,** Vv, Zz.

Nomoj de la literoj: a, bo, co, **ĉo**, do, e, fo, go, **ĝo**, ho, **ĥo**, i, jo, **ĵo**, ko, lo, mo, no, o, po, ro, so, **ŝo**, to, u,** ŭo**, vo, zo. 

Ekzemploj: c = : cigaro (=sigaar), princo (ingiriis: prince) s = : kiso (=dhunkasho) 
v = : varma (=diiran) z = : rozo (ubax)

* **Ĉĉ, Ĝĝ, Ĥĥ, Ĵĵ, Ŝŝ, Ŭŭ** 

* Ĉ = Ĉado (= “Cado-“dhul) 	
* ĝ = ĝangalo (kayn, juq, hawd) 
* ĥ = jaĥto; (markab)
* ĵ = ĵurnalo (wargeys) 	
* ŝ = ŝipo (markab)
* ŭ = aŭtobuso (koryeeri, bas)

(Vikipedio cx= ĉ, gx= ĝ, hx= ĥ, jx= ĵ, sx= ŝ, ux= ŭ)

dhambaal:
* ĉ (cx), ama **ch**, 
* ĝ , (gx) ama **gh**, 
* ĥ (hx) ama **hh**, 
* ĵ (jx) ama ,**jh**, 
* ŝ (sx) ama **sh** 
* ŭ (ux) ama **u**

*Ekzemplo : chinia esperanta retpagho = ĉinia esperanta retpaĝo*

## Naxwe ''Gramatiko'': Qodob

**la** (= *artikolo* / qodob ) 
* ***la tablo*** - miis
* *tablo* - (= 1 *tablo* / = 1 miis ) 

## Magac
(*Substantivo* / magac) **-o** dom**o** (=guri) (*dom / o* *dom-*'o***)

== Tilmaame ==
(''Adjektivo'' / tilmaame) '''-a''' grand'''a''' : (=weyn) grand'''a''' domo - 

== Wadar ==

(''Pluralo'' / wadar) '''-j''' : ''granda'''j''' domo'''j***

## Falkaab
(*Adverbo*/ falkaab) **-e**. Eva kantas bel**e**. *(adverbo)* - Eva estas bel**a**. *(adjektivo)*
(*kantas* = heesid) (*bele/bela* = qurux, wacan)

## Layeele
(*deklinacio*)	
* 1. (*nominativo*): la ronda tablo - (kiu?)
* 2. (*akuzativo*): la ronda**n** tablo**n** (kiu**n** ?) (=layeele)

* de la ronda tablo (miis)
* al la ronda tablo 
(*ronda* = wareeg, kuusan)

(xag, gees - *direkto*): en la parko (jardiinio) - en la parko**n** >(jardiino) 
(tegid) * mi iras en la parko* / * mir iras en la parko*'n*** (tegid gudaha)

== Magaacuyaal ==
* (''personaj pronominoj''): (magaacuyaal)
* mi - (anigaa) ------------------- ni (anaka) 
* vi - (adigaa) ------------------- vi (idinka)
* li -	 (persono) (isaga) --------- ili (pluralo) (iyaga)
* ŝi - 	 (persono) (iyada) --------- oni (dad, iyaga, adiga, anaka) 
* ĝi - 	 (objekto, ideo) (isaga)----- si (qodhidiis,naftiisa, qodhideed)
 

== magac-uyaal lahaansho - ''posedaj pronomoj'' ==

''posedaj pronomoj'' + '''-a''': (magac-uyaal lahaansho)
mi'''a''' - vi'''a''' - li'''a''' - ...
* mi'''a''' amiko (saaxhiib), 
* vi'''a''' hundo (=ey), 
* li'''a''' hundo 

== (magac) - ''deklinacio'' ==
* (''deklinacio''): 
* mi (1. ''nominativo''), 
* de mi, 
* al mi , 
* min (2. ''akuzativo''),.


== isbarbardhigid - ''Komparado'' ==
* (''Komperativo'') '''pli''' 
* (Superlativo) '''plej''' :
* forta 
* pli forta ('''ol''') 
* plej forta ('''el''')

* ''forta'' 	xoog - 
* ''pli forta (ol)'' - ka xoogan - 
* ''plej forta (el)'' - ugu xoogan

== Fal; jooge ==

''Konjugado'' - ''Verbo'' / fal
''Prezenco'' / jooge: ''' - as'''
mi am'''as''' vin , vi am'''as''' vin, li am'''as''' vin (jeclaysasho) ('''vin'''=layeele) 

== Fal; tege ==


''Preterito''/ tege '''-is''': mi am'''is''' vin, vi amis vin, li amis vin ('''vin'''=layeele)

== Fal; soosocde ==
''Futuro'' / soosocde '''-os''': 
mi am'''os''' vin, vi amos vin, li amos vin (vin=layeele) 

== Fal;(''kondicionalo'') ==
''Kondicionalo'' '''-us''' mi am'''us''' vin (vin=layeele)

== Fal;(''imperativo'') ==
''Imperativo'' '''-u''' am'''u''' min! diru! - (dheh , dhah) 

== Fal; (''Infinitivo'') ==
''Infinitivo'' '''-i''': Mi volas lern'''i''' '''la internacian lingvon''' = Mi volas lern'''i''' '''Esperanton''' ('''-n''' =layeele)

* Tobio estas hundo. (ey) 
* Marko karesas hundo'''n'''. (salaaxid) (hundo'''n'''=layeele)
* Marko estas amiko de Maria. (saaxiib) 
* Maria salutas amiko'''n''' kaj vidas hundo'''n'''. (bariidin /arkid) (amiko'''n'''=layeele)

== Weyddiin / ''demanda frazo'' ==
''Demanda frazo'': ''' Ĉu ?''' 
* Ĉu vi komprenas min? Jes, mi komprenas vin.
* Ne, mi ne komprenas vi'''n'''. (fahmid, kasid)
* Ĉu vi komprenas vorto'''n'''? (vorton=layeele)
* Mi ne komprenas vorto'''n''' = eraygaa ma fahmin
* Vorto'''n''' ne komprenas mi = eraygaa ma fahmin
* Vorto'''n''' mi ne komprenas = eraygaa ma fahmin

== Tabelo de korelativaj vortoj ==
=== Silabo i ===
* '''"i";''' (meelahaas)

=== Antaŭsilaboj ===
* k+'''i'''+... ki- demandovorto - magac-uyaalweyddiin
* t+'''i'''+... ti- indikvorto - fakufiiqe (magac-uyaal tilmaame)
* '''i-''' (meelahaas)
* ĉ+'''i'''+ ... ĉi- - (idil, giddi, dhammaan) 
* ne+n + '''i'''- neni- ("maya") 

* '''Antaŭsilabo''' 	- '''Mallonga klarigo''' (-qeexniin, sharax)
* ki- 	 kio - maxaa/maxay; kiu - kuma demandovorto - magac-uyaalweyddiin
* ti- 	 'indikvorto' - fakufiiqe (magac-uyaal tilmaame)
* i- 	 iu - cid, qof
* ĉi- 	 ĉiu - midwalba, midkasta, qofwalba
* neni- 	 neniu - qofnaba, cidnaba
	
* (5 x 9 = 45 korelativaj vortoj - tabelvortoj):
=== Postsilaboj ===
'''Postsilabo''' - 	'''Mallonga klarigo'''(-qeexniin, sharax)
* -o 	nedifinita aĵo - wax,arrin (meelahaas)
* -u 	individuo, difinita aĵo, - (dad, aadame, qof), wax, arrin (gaw) 
* -a 	eco - tayo, sifo
* -el 	maniero - nooc, dariiq, si
* -e 	loko - meel, deegaan, goob 
* -am 	tempo - wakhti, milay, goor
* -om 	kvanto - qiyaas (intee? meeqa?)
* -al 	kialo - sabab (sababtee?)
* -es 	posedanto - hanti, maal

=== 45 korelativaj vortoj - tabelvortoj: ===
* kio - 	tio - 	io - 	ĉio - 	nenio - 
* kiu - 	tiu - 	iu - 	ĉiu - 	neniu - 
* kia - 	tia - 	ia - 	ĉia - 	nenia - 
* kiel - 	tiel - 	iel - 	ĉiel - 	neniel - 
* kie - 	tie - 	ie - 	ĉie - 	nenie - 
* kiam - 	tiam - 	iam - 	ĉiam - 	neniam - 
* kiom - 	tiom - 	iom - 	ĉiom - 	neniom - 
* kial - 	tial - 	ial - 	ĉial - 	nenial - 
* kies - 	ties - 	ies - 	ĉies - 	nenies -

== Tirooyinka caadiga ah ==
''Nombro, Nombrado, arabo cifero'' (= tiro) , ''araboj ciferoj'' 
(Tirooyinka caadiga ah)
* nul 0
* unu 1 --- ses 6 --- dek unu 11 --- cent 100
* du 2 --- sep 7 --- dekdu 12 --- ducent 200
* tri 3 --- ok 8 --- dudek 20 --- mil 1000
* kvar 4 --- nau 9 --- dudek unu 21 --- du mil 2000
* kvin 5 --- dek 10 --- tridek 30 --- du mil unu 2001
* "miliono" 1'000’000 

''roma cifero'': I II III IV V VI VII VIII IX X C M 
"Bonan nokton!" (habeen wanaagsan!)


== Tirooyinka habaysan ==
''kardinalaj numbroj'' '''-a''': (Tirooyinka habaysan) 
unu'''a''': 1. (kowaad) du'''a''': 2. (labaad) 

----------------------------------------------------------------------
== Iskudarid ==
 
* hore:
* ek- iri / ekiri (tegid / soco! tegid)
* mal- ''rapida / malrapida'' - (dhakhso / aadyar ) (=cagis, lid) ''hela / malhela'' ( furan /mugddi)
* mis- kompreni / miskompreni - (fahmid / khalad-fahmid)
* re- vidi / revidi - (arkid / dib u arkid)
* vir- bovo (lo’) / virbovo (lo’{lab} / (bov'''in'''o - lo’{dhegid} ) 

== dabadeed ==
* -ar - arbo / arbaro geed / kayn,yuq, hawd 
* -aĉ - hundo / hundaco ey / ey >xun <qiimo 
* -ebl- legi - legebla- akhrisasho />suurtogal
* -et- ŝnuro / ŝnureto xadhig / >qaroyar
* -eg- ŝnuro / ŝnurego xadhig / >buuran
* -ej- lerni / lernejo (baran, barasho /dugsi)
* -ig- pura / purigi (nadiif / nadiifin) 
* -iĝ- blinda / blindigi (indhoole / indhoole > noqosho)
* -il- skribi / skribilo - (qorid / qalinqori (makiinadqorid) 
* -in- bovo / bovino / (virbovo) (lo’) / (bovino - lo’{dhegid} ) virbovo (lo’{lab} ) 
* -ind- vidi / vidinda arkid / arkid (qaayo/qiimo leh) (qiimo, qaayo) 
* -ist- baki / bakisto moofayn / moofaale 
* -ul- fremda / fremdulo (shisheeye / qofshisheeye (ulo = 	qof)



* sana - 	caafimaad
* malsana - 	bukaan
* sanigi - 	bogsiin, bogsasho 
* malsanigi - 	duryid, >bukaan >noqosho
* malsanulo -	buke 
* masanulejo- 	cusbitaal
* sanigilo - 	dawo
* sanigebla - 	bogsiin, bogsasho >suurtogal

(Waxbarasho ''Kursoj'': www.esperanto-afriko.org - www.lernu.net) 
  

== Qaamuus ==

=== a ===

* [http://www.esperanto-afriko.org/Vortaro%20esp-somala.pdf ''Malgranda vortaro'']  - '''Qaamuus internacia lingvo - Soomaali''' (© DEJ 12-2001)

* aĉeti - iibin
* agi - falid, shaqayn hawlgelin
* ami - jeclaan 
* ankaŭ - kalóo
* antaŭ - hortéeda
* antaŭ - hortíisa
* (..)
------
* [http://www.uea.org/vikio/index.php/Radikoj-685 ''Quaamuus'' internacia lingvo "Radikoj-685" ] : ***uea Universala Esperanto Asocio** ''

* ''ekzemploj'': 1. ''afriko = afrik / o afrik - = (radiko) + (finaĵo) -o = afriko'' 2.''adreso = adres / o adres- = (radiko) + (finajho) - o = "adreso"''



* a - (Tilmaame /''Adjektivo'') **-a** grand**a** : (=weyn) grand**a** domo -
* -Aĉ - (1.''abomena'') 2. raalila'aan 
* aĉet / i - libin 
* -Ad - (qaadasho, gaadhid, socosho, joogto)
* adres / o - cinwaan 
* aer / o - havo
* afer / o - kaalin, munaasabad; daas, ganacsi, shaqo; wax, arrin;
* afrik / o - [[Afrika]] 
* ag / i - falid, shaqayn, hawlgelin; 
* aĝ / o - da, weynaan, gabow;
* aĥ! - (alla fiicnayda); (ah!)( maya, hay dhihin); (yaab),((la)yabid); (fajacid); amakaag, yaab, amaakaag, fajac 
* ajn - (Jarmal: ''auch immer, auch nur, überhaupt'') (iyana, asana, ana) (marwalba, markastaba),(keliya),(guud ahaan, gebi ahaan) 
* -Aĵ, - (Jarmal: ''Suffix'') wax, walax, 
* akcept/i - (qaadasho, yeelind, moodid, kasooqaadid)
* akv /o - biyo [[Biyo]]
* al - (ilaa, ka)(xagga) (ku) 
* ali / a - ka, kale, midkale
* almenaŭ - ugu yaran, ugu yaraan 
* alt / a - kor (pli alta - ka kore) (pley alta - ugu koraysa) 
* amas / o - dadweyne, wadar; urur, wadar, tiro, xaddi
* ambaŭ - labadaba
* amerik / o -Maraykan, Ameerikaa ([[Maraykanka assalkoodii]];[[Maraykan]],[[Mareykan]],[[Ameerika]];**Ameerikada koonfureed**;[[Woqooyiga Ameerika]],[[Maksiko]];[[Qaramada Midoobey ee Maraykanka]])
* am / i - jeclaan
* amik/o - saaxiib (amikeco - saxiibtinimo) 
* -An - (xubin) (an / o - xubin)
* ankaŭ - kalóo 
* ankoraŭ - weli 
* anstataŭ - bedel
* -Ant - juĝ**ant** / o juĝanto xaakin; (leg / i, - akhrisaho, akhriyid; leg**ant** / o)
* antaŭ - hortíisa, hortéed
* aparat / o - aalad
* apart/a - faquuq (feraari, kalasooc)
* apenaŭ - dhif (..) 
* aper // i - muuqasho, soobixid (apero sur la scenejo; aper(aĵ)o)
* april / o - [[Abriil]]
* apud - agteeda, agtíisa 
* -Ar - (arbo - geed; arb**ar**o - kayn, juq, hawd)(ŝafo - ido, ŝaf**ar**o - 10,12,...100 ŝafoj)
* aranĝ / i - habayn (nidaam, amar)
* artikol / o - qodob, qodobgarasho 
* art / o - [[fan]], ka; artisto - [[fanaan]]; artaĵo / belartaĵo - shaqo fanaan
* as - (**jooge**) (mi vid**as** - Waan arkaa; ni laŭd**as** - Waan amaanaynaa; li rest**as** - Wuu joogayaa)
* asoci / o - (bulsho); (midayn); (kulan, shir)(xubin);
* aspekt // i - muuqasho
* at - pasiva participo; daŭrado aŭ ripetado: La letero estas skrib**at**a de mi.
* atend / i - sugid
* atent/a - wedan, isjir 
* ating / i - gaadhid (atingi trenon - taareen gaadhid)
* aŭ - ama
* aŭd / i - maqlid 
* aŭskult / i - dhegeysasho 
* aŭgust / o - [[Agoosto]]
* aŭstrali/o - [[Australia]]
* aŭtobus / o - koryeeri, bas; [[Bas]]; (haltejo (aŭ) stacio de aŭtobuso - joogsibas, joogsikoryeeri) 
* aŭtomobil / o - baabuur, [[Baabuur]] (Aŭtovojo - jidweyne);(Aŭtoisto (aŭ) veturigisto - babuurwade, darawal); (aŭt/i - baabuur wadid, baabuur kaxayn) (Aŭtoriparejo - geerashbaabuursamayn) (aŭtoasekuro - caymisbaabuur)(aŭtokuro - baabuurbaratan);(Aŭtonegocisto )(aŭ) (Aŭtokomercisto) - ganacsadebaabuur)
* aŭtun/o - dayr [[Dayr]]
* av / o - awow (avino - ayeeyo, mocooyo) 
* azi / o - [[Aasiya]]

=== b ===
* baldaŭ - hore, markiiba, degdeg
* banan/o - muus; [[Muus]]
* baz/o - (..); (cag,lug; dhulka aqalka)(weedhweyno)
* bedaŭr / i - kaxumaasho 
* bel / a - qurxóon 
* best / o - xoolo, bahal; bahalo
* bezon / i - baahasho, doonid
* bibliotek / o - kutuble, kutubhaye; [[Maktabad]];[[Buug]] 
* bild / o - sawir; [[Mishelangelo]]
* bilet/o - tigidh dhoff
* bird/o - [[shimbir]]; (struto - [[Goronyo]])(aglo - [[Dafo]]) 
* bo- - (patro - via **bo**patro → la patro de via edzino / filo → via **bo**filo = la edzo de via filino)
* bon / a - fiican, wanaagsan
* botel/o - dhalo, quraarad [[Dhalo]]
* bril//i - dhalaalid, wedhwedhid
=== c ===
* cel / o - ujeeddo, -ada 
* cent - boqol 
* cert /a (certa esti) - badbaadíd

=== ĉ ===
* ĉambr / o - qol
* ĉar - maxaayeelay
* ĉarm/a - (naxariis) ((si)saaxiib)(waad ku hagaagsan tahay)
* ĉe - aktiis, xaggiisa 
* ĉef / a - badanka (madax,ugaas) (muhiim); (ĉefurbo - magaalo-madax, caasimad)
* ĉeval/o - faras [[Faras]]
* ĉi - ( ĉi-kune - wadajir) 
* ĉia - (midwalba, midkasta, qofwalba)(nooc, dariiq, si) **(Tabelvorto)**(ĉi- - (idil, giddi, dhammaan)+ -a eco - tayo, sifo)
* ĉial - (midwalba, midkasta, qofwalba) (sababtee) **(Tabelvorto)** ĉi- - (idil, giddi, dhammaan)+ -al kialo - sabab (sababtee?)
* ĉiam - marvalba, markastaba **(Tabelvorto)** ĉi- - (idil, giddi, dhammaan)+ -am tempo - wakhti, milay, goor)
* ĉie - meelwalba **(Tabelvorto)** ĉi- - (idil, giddi, dhammaan)+ -e loko - meel, deegaan, goob)
* ĉiel - (idil, giddi, dhammaan) (nooc, dariiq, si) **(Tabelvorto)** ĉi- - (idil, giddi, dhammaan)+ -el maniero - nooc, dariiq, si)
* ĉies - (qofwalba, cidwalba) **(Tabelvorto)** ĉi- - (idil, giddi, dhammaan)+ -es posedanto - hanti, maal)
* ĉio - waxkaste,dhammaan **(Tabelvorto)** ĉi- - (idil, giddi, dhammaan)+ -o nedifinita aĵo - wax,arrin (meelahaas))
* ĉiom - waxkaste, dhammaan **(Tabelvorto)** ĉi- - (idil, giddi, dhammaan)+ -om kvanto - qiyaas (intee? meeqa?))
* ĉirkaŭ - meelahaas, ugu dhawaan 
* ĉiu - midwalba, midkasta, qofwalba **(Tabelvorto)** ĉi- - (idil, giddi, dhammaan)+ -u individuo, difinita aĵo, - (dad, aadame, qof), wax, arrin (gaw))
* -ĉj, - ( Karesvorto por patro (aabbe): „Patreto! Pa**ĉj**o!“) Patro (aabbe): (raaxo, naxariis, dareenbadan): Paĉjo! (Patreto!)
* ĉu - inaan (weyddiin, su'aalid) (**Ĉu** vi komprenas min? — Jes, mi komprenas vin!) 
=== d ===
* da - (unu kilogramo **da** pano) (1 litro **da** lakto)(peco da pano - hal rooti ah) ''(La riĉulo havas mult**e** **da** mono)''
* dank / i - mahadin 
* dan / o - homo de Danujo ([[Denmark]]) 
* daŭr//i - qaadasho, gaadhid, socosho
* de - ka
* decembr/o - Diiseembar [[Diseembar]]
* decid/i - goosasho, go'aamin 
* deĵor//i - adeegid (deĵoro - shaqo, adeeg)
* dek - toban (10) 
* dekstr / a - midig (dekstre - midig, geesta midigta) 
* demand/i - weyddiin, su'aalid
* des - intuu, intii (je pli li laboras, des pli monon li ricevas - intuu shaqada sii badiyaba, waaa ka sii lacag badnaanayaa) 
* dev/i - waajibid 
* dezir/i - rajeyn 
* diabl/o - ibliis; shaydhaan; shaydhaan cas (magac) (tilmaame: diabl/a - xun)
* difin/i - qeexid (sugid, garasho)(xidhid, adkayn)
* dik/a - buuran, qara weyn, shilis
* dimanĉ / o - [[Axad]] 
* direkt / o - xag, gees 
* dir / i - dhihid, odhaso, sheegid
* dis- **dis**ŝiri - jeexid, dilaaacin (mi **dis**ŝiris la leteron kaj **dis**ĵetis ĝiajn pecetojn en ĉiujn angulojn de la ĉambro) (angulo - gees, koone)(peco / pec**et**o)
* diskut/i - (qeexid,sharaxid)(odhasho, andacoobid) 
* do - hadaabe, sidaas 
* doktor/o - dhakhtar 
* dolĉ/a - macaan (wanaagsan, qaali) (maldolĉa - qadhaadh) 
* dom/o - guri, aqal
* don/i - siin 
* dorm//i - seexasho (dormo - hurdo; dormĉambro - qolhurdo) 
* du - laba (2) 
* dum - markaas, muddadaas, gudeheeda 
=== e ===
* e - Falkaab (Adverbo/ falkaab) **-e**. Eva kantas bel**e**. (adverbo); bon**e** manĝi (vidu PMEG) 
* -Ebl - (**ebl**a - suurtogal) (eblo - suurtogal)(manĝi → manĝ**ebl**a = tia, ke ĝi povas esti manĝata (cunid);(kalkul**ebl**a) 
* -Ec - Ili admiris la saĝeco) (saĝeco - xikmad) (yaabid, layaabid)
* eĉ - xataa, weli (Li timas **eĉ** sian propran ombron) (ombro - hadh,hoos) 
* eduk/i - ( = fal) (magac: eduk/o - waxbarasho) 
* edz/o - (guur)/(nin, xaas)(mudane); (edz**in**o - afadayda, xaaskayga)
* -Eg - (weyni, dherer) (domo - (guri,aqal): (dom**eg**o)(dom**et**o - yar, kis) (hundo, hun**de**go, hund**et**o - ey)
* -Ej - (dormi - seexasho → dorm**ej**o = qolhurdo; (manĝoĉambro) (aŭ - ama) manĝ**ej**o - qolcunno, qolcunitaan; duŝi-duŝo-duŝ**ej**o - qobaysasho, maydhasho) 
* ek - (bilaabid) labori → **ek**labori = komenci labori
* ekran/o - dhalada telefishanka (komputila ekrano) (kino - shaneemo) (kinaekrano - shaneemo) 
* eks- (waagii hore, goor hore, dhakso) (ministro - washiir, xoghaye qaran) (ministro → **eks**ministro = persono, kiu antaŭe estis ministro)
* ekskurs/o - (bixitaan)
* ekster - ka sokow 
* ekzempler/o - ( 1 ekzemplero de libro) (1 kitaab, 1 buug)
* ekzempl / o - tusaale (ekzempl**e** - tusaale) 
* ekzist//i - (jirid : waan jirayaa) (Ne ekzistas fumo sen fajro.) (fumo - qiiq) (fajro - dab) (fumo ne estas sen fajro)
* el - ka
* elekt/i - doorasho
* -Em - (farax) (inklino (labor: labor**em**a,) (manĝi: manĝ**em**a) (timi - tim**em**a)
* en - gudaha
* -End, (pagi → pag**end**a = tia ke ĝi devas esti pagata, tia ke oni pagu ĝin) (xisaabta bixi, maandhe!)
* -Er, (sablo - ciid, caroo) sablo → sabl**er**o = ("1") grajno de sablo ("1" arabikhi, "1" ciid, "1" caroo)
* esper / i - rajeyn 
* est//i - ahaan (fal) (mi estas somalo - Waxaan ahay Soomaali)
* estr - (**estr**o - agaasime) (bank**estr**o - bangi-agaasime) (eskal/o - salaan)
* -Et, (yar, kis)(dom**et**o); (weyni, dherer) (domo - dom**eg**o)
* eŭrop/o - [[Yurub]]
* eventual / a - (suurtogal)(laga yaabaa) 
* evolu//i - horumarid 
=== f ===
* facil/a - fudud, sahlan, jilicsan 
* fak/o - maadad
* fakt/o - xaqiiqo, run, dhab
* fal//i - ridid, dhicin 
* famili / o - xaas 
* far/i - falid, samayn 
* februar / o - Fabraayo [[Febraayo]]
* feliĉ/a - nasiiblow, faraxsan
* fenestr/o - daaqad
* ferm/i - xidhid 
* fest/i - dabaaldegid, ciidid, fasax ahaansho 
* fi- (komercisto - ganacsade) (**fi**komercisto - kadhexeeye, yasan); (insekto - cayayaan) (**fi**insekto - wasakh, usgag)
* film/o - filim
* fil / o - wiil 
* fin / i - dhammayn, gabagabyn 
* fiŝ / o - kaluun 
* flank / o - dhinac, bog 
* flav / a - jaalle, hurruud 
* flor/o - ubax 
* flug/i - duulid 
* foj/o - mar 
* for - tegey, fog, maqan 
* forges/i - ilaawid, hilmaamid 
* form/o - qaab (form/i - qaab u samayn, qaab u yeelid)
* fort / a - xoog 
* fot/i sawirid, sawirqaadid
* frap/i - tumid, garaacid, fanaxin 
* frat/o - walaal 
* fraŭl/o - (Ne edziĝinta viro) (wiil, kuray); (fraŭl**in**o) fraŭlino - **gashaanti, gabadh** Ne edziniĝinta vir**in**o.
* frenez / a - waalan 
* fru / e - (goor) hore, kalah 
* funkci/o - ([[Xisaab]]) 
* fuŝ/i - ( bi'in, xumayn) (kuiri - karin, baylin) (**fuŝ**kuiri, **fuŝ**kuiristo, **fuŝ**kuiraĵo - calool iska bi'in )
=== g ===
* gazet/o - wargeys 
* ge- (patro - aabee; **ge**patroj = patro kaj patrino) **ge**patroj - aabee iyo hoyoyo
* glas/o - koob, dhalo, muraaayad 
* grand / a - weyn, dheer 
* gratul/i - nasiib rajeyn 
* grav / a - muhiim
* grup/o - koox 
* gvid/i - hogaamin, hagid; (agaasime)
* ĝeneral/a - guudahaan
* ĝen/i - baajin
* ĝi, - (magac-uyaal qof) (la priparolata **aĵo** (waax,arrin), **besto** (xoolo, bahal) aŭ (ama) **infaneto** (ilmo))
* ĝis - ilaa, (xagga, ku)
* ĝust/a - sax, dhag, gaw
=== h ===
* ha - a montras ekmiron aŭ surprizon: Ha, kiel bele! (alla fiicnaydaa!)
* hav / i - haysasho 
* hejm / o - hooy 
* help/i - caawin, kaalmayn 
* hieraŭ - shalay 
* histori/o - [[Taariikh]]
* ho - "Ho" estas ĝenerala (guudahaan) ekkria vorteto por esprimi vivan senton: “Ho, ĉielo!” - Ah!, cir, janno! (guudahaan)
* hodiaŭ - maanta 
* hom/o - dad, aadame, qof (hom - **ar** -o) (hom**ar**o - dadnimo, insaaniyad, aadaminimo) 
* hor / o - saacad, dersi 
* hotel/o - hudheel 
=== i ===
* i - Mi volas labor**i** (infinitivo) voli - rabid, doonid; labori - shaqayn 
* ia (libro) - kitaab uun (tabelvorto)
* ial, **(tabelvorto)**: (sabab)(meelahaas)
* iam - **(tabelvorto)**: mar, waa, (meelahaas); tempo - wakhti, milay, goor
* -Id - hundo → hund**id**o = nematura hundo; hundo - ey (kadhallinyar/ugu dhallinyar); (arbo -geed) arb**id**o
* ide/o - fikrad 
* ie - meeluun **(tabelvorto)**
* iel - si'uun, si uun (meelahaas) **(tabelvorto)** maniero - nooc, dariiq, si
* ies, - (qofuun)(meelahaas) posedanto - hanti, maal **(tabelvorto)**
* -Ig - (sufikso); akra - afweyn, kulul (basbaas); tranĉ**il**o - mindi; akra → akr**ig**i = agi tiel, ke io fariĝas akra: Mi akr**ig**as mian tranĉilon.
* -Iĝ, (sufikso); akra - afweyn, kulul (basbaas); akra → akr**iĝ**i = fariĝi akra La ekonomia krizo akr**iĝ**is. Milito - dagal, dirir: La milito akr**iĝ**is.
* -Il, (sufikso); tranĉi - jarid, gooyn; tranĉ**il**o - mindi; tondi → tond**il**o = instrumento por tondi (kiu konsistas el du klingoj): tond**il**o - maqas
* ili - iyaga / iyagaa; magac-uyaal qof 3 pluralo 
* imag / i - malayn, sawirasho 
* -In - (sufikso); (homo - dad, aadame, qof) homo → hom**in**o = ina homo (dhaddig); ina - dhaddig 
* -Ind - (sufikso); am**ind**a - (naxariis); ami → am**ind**a = tia ke ĝi meritas esti amata; **ind**a korano - [[Qur'aan]]
* infan / o - ilmo 
* inform/i - gaadsiin, waamid, wargelin 
* -Ing, glavo: (tranĉ**il**o - mindi)(milito)(Milito - dagal, dirir): glavo - glav**ing**o (dhaqan)(shandad)
* instru/i - barid, casharsiin; (instru**ad**o - xiisad, dersi)
* int - (Aktiva participo) leg**int**a = tia, ke oni antaŭe legis
* inter - (inter ni - waa aniga iyo adiga) 
* interes/i - xiisayn (intereso - xiiso, dan) 
* invit/i - martiqaadid, casuumid, codsasho (invito - martiqaad) 
* io - (woxoogaa), inyar, kis, wax **(tabelvorto)** (meelahaas)+(-o nedifinita aĵo - wax,arrin (meelahaas))
* iom - woxoogaa **(tabelvorto)** (iom mono - woxoogaa lacaga) (meelahaas)+(-om kvanto - qiyaas (intee? meeqa?))
* iran / o - [[Iiraan]]
* ir//i - tegid 
* is - (tege) mi labor**is** (mi laboris = la ago “labori” okaz**is** antaŭ nun) (jooge: mi laboras) 
* -Ism, (Budho → Budh**ism**o) (komuna (guudahaan)→ komun**ism**o)(kapitalo - maal → kapital**ism**o); Islamismo;
* -Ist (kurac**ist**o - dhaktar, dabiib)(kurac / i - baanasho, (baxnaanin, lamacaaamil)) (juĝ**ist**o - xaakin) (polic/o - [[booliis]]); (polic**ist**o - [[booliis]], askari) 
* it. (pasiva participo it: plenumiĝo aŭ rezulto) (La ŝtelisto estis arest**it**a de polic**ist**o. (ŝtel**ist**o - tuug) (ŝtel/i - xadid) (polic**ist**o - [[booliis]], askari)
* ital / o - [[Talyaaniga]]
* iu - cid, qof; (qofuun, ciduun) **(tabelvorto)**: -u individuo, difinita aĵo, - (dad, aadame, qof), wax, arrin (gaw)
=== j ===
* j - (dom/o - guri, aqal) - 1 dom**o** (singular, keli; 2 domo**j** (wadar) 
* ja - (Vi **ja** aŭdis per oreloj propraj) (ka xoogan, run, dhab)
* jam - mar hore
* januar / o - Janaayar [[Janaayo]]
* japan/o - [[Jabaan]]
* jar/o - sannad 
* je - meeleeye; Preni iun je la mano (= lia), per la mano (= sia).Konduki iun je la nazo. ''(je estas rolvorteto sen difinita signifo. Ĝenerale oni evitu je, se pli bona alternativo ekzistas.)'' 
* jen (adverbo) **Jen** la suno subiras, venas la nokto. (La suno estas subita - cadceeddii waa dhacday)
* jes - haa (Respondvortoj); (jes, ja - haa waan jecelahay)
* ju - (intii/markii .. waa intii) **Ju pli** da mono ni havos, **des pli** rapide kaj bone iros kompreneble nia afero. **Ju pli** da laborantoj estos, **tiom pli** rapide estos finita la granda konstruo
* juli/o - [[Yulyo]] ([[Luuliyo]])
* jun/a - marras; infan**et**o - saqiir; junulo - barbaar; junuloj - barbaar; ŝaf**id**o (j) - maqal; kapr**id**o - maqal; ŝaf**id**oj kaj kapr**id**oj - maqal;
* juni/o - [[Yunyo]] ([[Juun]]) 

=== ĵ ===

* ĵaŭd / o - [[Khamiis]] 
* ĵet/i - saaniyey, toosin, xukumid 
* ĵus - haddadan, imikadan 

=== k ===
* kaj - iyo 
* kalkul/i - xsiaabin 
* kamp/o - beer 
* kant//i - heesid, balweyn
* kapabl / a - kar, awood
* kapt/i - qabasho, jilaabasho, halqafid 
* kar / a - wanaagsan, qaali 
* kart/o - tigidh, taysaro, sawirdhul (landokarto de Germanujo - sawirdhuleedka Jarmalka) 
* kased/o - cajal; cajalad; (sanduuq) rikoodh, rikoodh ku qabasho; kasedo de magneta rubando; kasedo de magneta disko aŭ lumdisko 
* kaŝ/i - qarin (isquarin, dhuumasho)
* kaŭz/o - sabab (kauŭz/i - tiu vorto kaŭzis la malpacon)
* kaz / o - (naxwaho) (deklinacio) (''nominativo'', (ilahaansho);(kee); layeele) 
* ke - kaa, si ay, (Ŝajnas, ke pluvos). (muuqasho), (daid, roobid) (-os soosocde) 
* kelk/a - (in/wax yar) kelka**j** - dhawr 
* kia - (maxay) **(tabelvorto)**En infano vidiĝas, kia homo fariĝos. ''(ki- demandovorto - magac-uyaalweyddiin)''(-a eco - tayo, sifo)
* kial - waayo **(tabelvorto)***(ki- demandovorto - magac-uyaalweyddiin)''(-al kialo - sabab (sababtee?))
* kiam - goorma '''(tabelvorto)***(ki- demandovorto - magac-uyaalweyddiin)* (-am tempo - wakhti, milay, goor)
* kie - meel, xaggee *'(tabelvorto)***(ki- demandovorto - magac-uyaalweyddiin)'' (-e loko - meel, deegaan, goob)
* kiel - waayo '''(tabelvorto)***(ki- demandovorto - magac-uyaalweyddiin)*(-el maniero - nooc, dariiq, si)
* kies - Kies filo vi estas? *'(tabelvorto)** ''(ki- demandovorto - magac-uyaalweyddiin)''(-es posedanto - hanti, maal)
* kio - maxay, (kaa, wax)''(ki- demandovorto - magac-uyaalweyddiin)''(-o nedifinita aĵo - wax,arrin (meelahaas))
* kiom - intee, meeqa **(tabelvorto)***(ki- demandovorto - magac-uyaalweyddiin)'' (-om kvanto - qiyaas (intee? meeqa?)
* kiu - kuma '''(tabelvorto)***(ki- demandovorto - magac-uyaalweyddiin)*(-u individuo, difinita aĵo, - (dad, aadame, qof), wax, arrin (gaw))
* klar/a - cad, saafi; (klara akvo - biyo cad)
* klas/o - - saf, heer, fasal; (klasĉambro - qolfasal); (societo, matematiko, botaniko); (altklasa homo; la laborista klaso;)
* klav/o - (taabasho) (fure) (pianoklavo)(muusiik) (klavo de piano, klavo de tajpilo); 
* klopod//i - dadaalid (klopodo - dadaal, dhib) 
* klub / o - naadi 
* knab/o - wiil, kuray; knab*'in**o - gabadh
* kolekt/i - urur in; Kolekto - urur
* kolor/o - midab (kolorfilmo - filim midab ah)
* komenc/i - bilaabid 
* komerc//i - ganacsasho; (komerco - bucshiro, ganacso)
* komision/o - 	wadar (guddi)
* komitat/o - guddi 
* kompren / i - fahmid, kasid 
* komput/i - xsiaabin; (komputilo: Maŝino por komputi - (makiinadqorid/xisaab/xisaabin/xisaabaad)''(Computer)''
* komun/a - guudahaan (komuna (guudahaan)→ komun**ism**o)
* koncern/i - khusayn 
* kongres/o, -(haasaawe) (konferenc /o - shir) (konference -	 fadhdhi / fadhi) (haasaawe)
* kon / i - garasho, aqoonid 
* konkret / a - runtii, dhabtii (Montri tre konkrete sian dankon.) 
* konsent//i -	heshii, guddoon, (qabbil) (ogol, waa yahy)
* konsil/i - naseexee, (konsilo**j** - talo); (konsil**iĝ**i - talo wyddiin) (konsilodomo - dawladda hoose) 
* konsist//i - kooban (unu minuto konsistas el sesdek sekundoj) 	(minuto - daqiiqad) (sekundo - sugundo)
* konstru/i - dhisid, ratib, (dhiso, dhis)
* kontakt/o - 	 taabo (kulan, gunud) (tashi);(kontakt**ig**i- (hadlid))
* kontent/a - ruaali, ( esti kontenta per - ku raali ahaan(sho) 
* kontraŭ - lid, xagga
* kontrol/i - untuxaabudm baadgudm tuhaabub); (ekzamen/o, kritik/o) kontrolo - imitixaan, tijaabo
* korb/o - dambiil
* kost/i - joogid (qiimo),dhadhamin 
* kred / i - aaminid, rumaysasho, malayn 
* kresk//i - korid, kordhid 
* krom - ka sokow, (ka sokow/laakiin(se)); (krome - takale)
* kruel / a - (awoodsheegad)(kruela kiel tigro, besto);(kruel/i - (burburin, dumin, kharibid) (kruel/o - jengeli) 
* kuir / i - karin, baylin (cunto karin) 
* kultur/o - dhaqan, ilbaxnimo 
* kun - weheliyo, la socoda 
* kupon/o - (ingiriisi: coupon/voucher)
* kur//i - socosho, ordid
* kurs / o - deris, waxbarasho 
* kuŝ//i - dhacid, oolid, jiifid (lito - sariir);(kuŝejo - sariir)
* kutim/i - laasimid, qabatimid; (kutimo - caado, lassim; kutima - guud ahaan, caado ahaan) 
* kvankam - inkastoo 
* kvar - afar (4) 
* kvazaŭ - (marka) / (bal aan adhahno/odhano)
* kvin - shan (5) 
=== l ===
* la - (qodob) 
* labor//i - shaqayn (laboro - shaqo, hawl, waxqabasho) (laboristo - shaqaale); (esti senlabora - shaqola'aansho) 
* lag/o - badyaro 
* lakt/o - caano 
* land/o - dhul, dal; (pejzaĝo - bilicdhul)
* larĝ/a - ballaadh 
* las/i - dhaafid, eyn, ogolaasho, samayn 
* last/a - dambe, ugu dambeeyey
* laŭ - loo eego, waafqasan 
* lav/i - maydhid, dhaqid 
* lecion/o - dersi, cashar, daras, meeris
* leg /i akhrisaho, akhriyid; Korano - [[Qur'aan]]
* lern/i - barasho, dersid
* leter / o - dhambaal, warqad 
* lev/i - hinjin, baacin
* li - isaga (magac-uyaal qof) (li estas knabo)
* liber/a - xor, bannaan
* libr/o - kitaab, buug
* lig/i - (guntid) (ligo- (kulan, gunud) (Alligi ŝipon al la kajo.) ((lig**il**o) (computer) - (iskuxiriir))
* lingv/o - hadal
* literatur/o - suugaan 
* loĝ // i- kunoolasho, degenaasho 
* lok/o - meel, deegaan, goob 
* long / a - dheer, dherer 
* lud // i ciyaard (ludo - ciyaar, dheel) 
* lund / o - [[Isniin]] 
=== m ===
* maj / o - Maayo [[Maajo]]
* mal-, (cagis, lid)(cagiska, sida kale); bona (fiican, wanaagsan) → **mal**bona (xun); (granda - weyn, dheer) → (**mal**granda - yar,kis)
* malgraŭ - waxkastoo 
* manĝ/i - cunid, cunto qaadasho; manĝo - cunto, (cuunto, quud)
* manier/o - nooc, dariiq, si 
* mank//i - dhinaasho, maqnaasho
* man / o - gacan 
* mard/o - [[Talaado]] 
* mark/o - summad, calaamad, tigidh 
* mar/o - [[bad]]
* mart / o - [[Maarso]]
* maŝin/o - makiinad, ijjin, ( tajpi - makiinad (teeb) ku qorid); (tajp**il**o - makiinadqorid; skribmaŝin/o - makiinadqorid;)
* maten/o - aroor, subax; (Bonan matenon! - aroor/subax wanaagsan) 
* material/o - alaab 
* mem - (qodh(ayda), naf(tayda) (Mi longe interne batalis kun mi mem.)
* membr/o - xubin
* memor/i - xasuusasho memoro - xasuus 
* merkred/o - [[Arbaco]] 
* mesaĝ/o - war (mesaĝ/i - gaadsiin, waramid, wargelin)
* met/i - jiifin, dhigid, meelayn, 
* metod/o - hab
* mez / o - dhex, badhtame 
* mi - anigaa (magac-uyaal qof) (Mi amas min mem.)
* miks / i - qasid, khaldid, laaqid 
* mil - kun (1000)
* miliard / o - bilyan (1 000 000 000) 
* milion/o - milyan ( 1 000 000) 
* milit // i, (Du militas, tria profitas.) (milito - dagal, dirir);(militistaro - xoogga);(savarmeo - xoogbadbaado)
* minus - naaqus (10 - 6 = 4 dek minus ses faras kvar;)
* minut/o - daqiiqad 
* mir//i - yaabid, layaabid (miro - yaabi) (miraklo - yaab) 
* mis-, kompreni - fahmid, kasid → **mis**kompreni - khaladfahmid = kompreni erare (gaf, khalad)
* moment/o - muddo, ilbidhiqsi, waxyar 
* monat / o, bil (monat / e - bilkasta)
* mond / o - adduun
* mon / o - lacag ([[Lacagta]]; ETB [[Birr]]; IQD [[Ciraaqi Diinaar]] [[Ciraaq]];USD [[Dollar]] [[Qaramada Midoobey ee Maraykanka]]; EUR [[Euro]] [[Yurub]]; KES [[Shilin Kiinyaati]] [[Kiinya]]; SOS [[Shilin Soomaali]] [[Soomaaliya]];)
* mont / o - 	taag, buur, (haaar) 
* montr/i - tusid, muujin, tilmaamid
* morgaŭ - aroor, subax 
* mort//i - dhimasho; morto - dhimasho 
* mov / i - dhaqaajin 
* mult/a - wax badan, in badan 
* mus/o - [[walo]]; muso; Komputilo: (Enigilo (dialoga disponaĵo) kiun la uzanto movas (ĵargone: „trenas“) sur horizontala ebeno (ekz-e sur sia tablo, prefere kovrita per musmato), tiel movante muskursoron) 
* muzik/o - muusiik (muziki - muusiik samayn)
=== n ===
* n. - 1. (=layeele/akuzativo): la ronda**n** tablo**n** (kiu**n** ?) (=layeele); 2. "n" - (xag, gees)
* naci / o - qaran, ummad 
* naĝ//i - dabaalasho 
* nask/i - ka dhalasho; (nasko - dhalasho) (datreveno - (maalin)dhalasho
* natur/o - dabeecad 
* naŭ - sagaal (9)
* ne - may(a) 
* neces/a - lagama maarmaan 
* nek, 
* nenia - (midna, qofna, cidna) (neni- ("maya") + -a eco - tayo, sifo) **(tabelvorto)** ''(ni bezonas **nenian** helpon;)''
* nenial, (neni- ("maya") + -al kialo - sabab (sababtee?) **(tabelvorto)** ''(li nenial ĉesis skribi al mi;)'' (ĉesi - joojin, gabagabayn)
* neniam - weligeedna; (neni- ("maya") + -am tempo - wakhti, milay, goor) **(tabelvorto)** ''(mi neniam fumis;)''
* nenie - meelaba; (neni- ("maya") + -e loko - meel, deegaan, goob) **(tabelvorto)** ''(nenie mi povos ĝin trovi;)''
* neniel - (neni- ("maya") + -el maniero - nooc, dariiq, si) ''ni neniel interesiĝas pri tio;'' **(tabelvorto)**
* nenies - (qofnaba, cidnabe) (neni- ("maya") + -es posedanto - hanti, maal) ''Esperanto estas nenies propraĵo;'' **(tabelvorto)** (propraĵo - hanti, maal)
* nenio - waxba; (neni- ("maya") + **(tabelvorto)** (ni nenio**n** povis vidi; **-n** - layeele);'' Ekzistas **nenio** certa sur la tero, krom tio, kion la homo posedas en sia propra brusto kaj kapo.''
* neniom - waxba (neni- ("maya") + -om kvanto - qiyaas (intee? meeqa?) **(tabelvorto)** ''(vi neniom ŝuldas al mi;)''
* neniu - qofnaba, cidnaba; (midna, qofna,cidna) (neni- ("maya") + -u individuo, difinita aĵo, - (dad, aadame, qof), wax, arrin (gaw) **(tabelvorto)** ''neniu**n** ni renkontis;'' (renkonti - helid, kulmid; -n layeele)
* nepr/e - marleyba, (lagama maarmaan),
* neŭtral/a - dhexdhexaad
* ni - anaka / anakaa (magac-uyaal qof) ''(Ni vidas per la okuloj kaj aŭdas per la oreloj.)''
* -Nj - patrino (hooyo, maama) → Pa**nj**o (patrino, wanagsan, qaali) ''(Per **NJ** oni faras karesajn nomojn de vir**in**oj.)''
* nokt/o - habeen; bonan notkton - habeen wanaagsan; tranokti - uhoyasho, baryid; ''(tranokti en hotelo, sub tendo; ili manĝis kaj trinkis kaj tranoktis tie)''
* nom/o - magac 
* nord/o - woqooyi;[Waqooyi]]; (norda - xagga/geesta woqooyi) ; 	
* normal/a - caadi, fayaw, miyirqab 
* nov/a - cusub 
* novembr / o - Noofeembar, [[Nofeembar]]
* nu - (hadda, iminka, imika) ''(Nu, nu! Ne ploru!)'' (plor/i - ooyid, baroorasho)
* nul - eber 
* numer/o - tiro 
* nun - hadda, iminka, imika 
* nur - keliya 
=== o ===
* o - magac -o; (amik**o**- saaxiib; tajlor**o** -dawaarle, harqaanle; ĉeval**o** - faras; krajon**o**, bros**o** - caday, burush) 
* -Obl - ''“multipliko”''. (du → du**obl**o = kvanto duobla - labanlaab) (Matematikaj esprimoj - Xisaab)
* ofic/o - mammuus, maamul; xafiis; (ofic**ej**o - xafiis) 
* oft/e - badanaa, inta badan 
* ok - siddeed (8) 
* okaz//i - dhacid; kio okazis ? maxaa dhacay? Akcidento okazis - qallad baa dhacday ; ''(Okazu, kio okazi devas)''
* okcident/o - [[galbeed]]; [[Galbeed]]; (okcident/a - okcident/e - xagga galbeedka) 
* oktobr / o - [[Oktoobar]] 
* rigard / i - eegid, fiirin 
* vid / i - arkid 
* okup/i - (fadhiisaso, dagal,dirir); **ek**okupi - bilaabid; '' (Sin okupi pri arto.'' - (sawirid, rinjiyeyn)) 
* ol - marka ''(ŝi estas pli ol bela, ŝi estas belega)''
* -On, ON = “divido”.( du → du**on**o 1/2 - badh) (Matematikaj esprimoj - Xisaab)
* oni - dad, iyaga, adiga, anaka (magac-uyyal) ''(oni kredas, ke kometoj anoncas malfeliĉon)''
* ont - (Aktivaj participoj - soosocde) ''(Viro, kiu poste leg**os**, estas leg**ont**a viro.)''
* -Op - ''“grupo kun certa nombro da membroj” :du → duopo = grupo de du, paro; dek → dekopo = grupo de dek''
* opini/i - malayn, ujeedid; (opinio - aragti, ra'yi, male) 
* ordinar/a - guud ahaan, caado ahaan
* ord/o - nidaam, habayn; ''orda'' (ama) ''ord**em**a'' - hagaagsan, habaysan, nidaamsan; ord**ig**i - nidaamin, hagaaj in, habayn, 
* organiz/i - dunmi, qabanqaabi, tabaabulyee; (ordo); (organiz**aĵ**o); organizo - abaabul, tabaabulyo
* orient/o - [[bari]]; (orienta - xagga/geesta bari) 

* os - (soosocde) Mi vid**os** - Waan arki doonaa. (Morgaŭ est**os** lundo.)- [[Isniin]])
* ot - ''pasiva participo'' (OT - ''stato'' (xaal) ''antaŭ ago)'' ''Oni elektu OT-participon, se temas pri stato'' (xaal) ''antaŭ la ago.'' ''(Libro, kiun oni poste leg**os**, estas leg**ot**a libro.)''
* ov/o - [[ukun]], ugax, beed 
=== p ===
* pac/o - nabad 
* paĉj/o - (-aabbe) (Patro - aabbe → Paĉjo) ''(-ĉj, - ( Karesvorto por patro (aabbe): „Patreto! Pa**ĉj**o!“) Patro:'' (raaxo, naxariis, dareenbadan): ''Paĉjo! (Patreto!)''
* pag/i - bixin 
* paĝ/o - dhinac, bog 
* pan/o - kimis, roodhi, furin
* paper/o - xaashi, warqad; (leteropapero - (ama) - leterpapero - xaashi qoritaan) 
* pardon/i - cafid, saamixid, raaligelin; (Pardonu! Pardonu min - iga raali ahaw!) 
* parol//i - hadlid; (parolo - hadal, khudbad; (paroli pri.. - hadal jeedin) 
* part/o - qayb, sed; (rezervparto - dayactir; wadar) 
* pas//i, - (dhaafid, baaraash)''(li pasis al mi - wuu i dhaafay) (pasi sur la strato, la placo, tra kampo); (paso - pasejo en monto - taag,haar) (waddo,jid); lia tago pasadis en studado;''
* patr / o - aabbe 
* pec/o - garooc, jab, hal, qayb, (peco da pano - hal rooti ah) 
* pend//i - deldelid, sudhid (''la filo dependas de sia patro'' - kuxidhnaaasho)
* pens//i - malayn, fikirid 
* per - (meeleeye) ''(Per hakilo ni hakas; sin nutri per legomoj; hak/i - jarjar (jarid, gooyn, garaacid, tumid); (legom/o - legomo**j** - khudrad, noocyo khudrad) - (nutr/a - nafaqo; nutr/o - gashin, geshin; nutra manĝaĵo - (baan);'' ''plenigi botelon per akvo;)''
* perd/i - lumid, halaabid, (perdo - halaw, khassare) 
* perfekt/a - dhan; (dhan, buuxa)( si buuxda, dhan, idil); ''(mi komprenas perfekte - si wanaagsan ayaan u fahmayaa)'' ; ''perfekte ludi pianon;'' 
* period/o - ammin
* permes/i - ogolaasho, yeelid 
* person/o - qof ; persona/persone - qof ahaan; person/**a**(tilmaame):'' mia person**a** situacio;'' person/**e** (falkaab): ''mi konas lin person**e***
* pet/i - baryid, codsasho, tuugid
* pied/o - cag, lug; ''piediri - lugayn, cag ku socosho; planko - dhulka aqalka; piediranto - dadka lugta, socoto''
* plaĉ//i - cajebin, kahelid ; ''(bone plaĉas al mi - si wanaagsan bay ii cajebisey); (tre plaĉas al mi ĉi tie); plaĉa - nefis'' 
* plan/o - qorshe 
* plej - ''(Superlativo)''- plej ofte - badanka, inta badan; (Aŭgusto estas mia ''plej'' amata filo.)''forta xoog - pli forta (ol) - ka xoogan - '''plej''' forta (el) - ugu xoogan'' ''(Akceptu mian plej koran dankon.)''
* plen/a - buux 
* plezur /o - farax 
* pli - (Komperativo) ka badan; pli kaj pli - kolba ka sii badanaysa; ''(lakto estas pli nutra, ol vino);(nutr/a - nafaqo'');
* plu - (i ntaa kaddib, waxa dheer, ka durugsan); '''ktp''' (k·t·p ← '''kaj tiel plu''') - '''(iwm.)''' iyo wixii la mid an (iwm.)
* plur/aj - dhawr (pluraj personoj atestis tion);(pruvi - caddayn)
* plus - (2 + 2 = 4 → Du plus du faras kvar.)(matematiko - [[Xisaab]]) 
* po - (midwalba, midkasta, qofwalba) '' (la drapo kostas po 2 $ dolaroj por metro (2 dolarojn por ĉiu metro);''
* poem/o - gabay 
* pom/o - tufaax [[Tufaax]]


* popol/o - dad, qaran 
* popular/a - (lajecelyahay); (dad,qaran) 
* por - xaraf
* pord / o - albaab, irrid, gool
* port/i - quaadid, xidhasho, sidhasho 
* post - (dambe, gadal); ''La virineto kaŝis sin post kelkaj altaj ŝtonoj.'' post - dabaddeed, (kaddib); post kiam - (dambe, kaddib, mardambe) (- Post kiam li alvenis, ni manĝis.) ; post tio - haddana, dabadeedna, markaana (Kvaronon da horo post tiuj vortoj ...)
* poŝt/o - boos; poŝtkarto - kaadh 
* pov/i - karid 
* pra- - “antaŭ tre longa tempo, primitiva”; origino de la mondo -(asal, bilaw)(da, weynann); tempo → '''pra'''tempo = la komenca tempo de la homaro aŭ de la mondo; (avino - ayeeyo; mocooyo; avo - awow); da': (patro); gabow: (avo); kabax: '''pra'''avo, '''pra'''avino 

* precip/e, - (badanka) ''La lando vivas precipe el vitkultivado''; (vino - khamri)
* prefer/i - 	 bidid; doorbidid (rab)(door)('''doorbidid, kajeclaasho'''); (rabid, doonid, jeclaasho)
* preleg//i - dersid (akhrsasho, akhriyid)+(publiko - dadweyne); prelego/prelego'''j''' - duruus
* pren/i - qaadasho 
* pres/i - daabacid (libro - kitaab) 
* preskaŭ - dirqi, farciddideed 
* pret/a - diyaar; (diyaar) ''Mi estas preta preni, rompi la lancon por la vero.'' (lanco - waran, ciise)

* preter - tagey, dhaafay, (dhammaad, tagey) (Li pasis '''preter''' mi - wuu i dhaafay)
* prezent/i - deeqid, bandhigid, yaboohid; barid, sooqadimid, 
* prezid/i, - (fal)(salaan) (madaxtooyo); (prezidanto - madaxwyne, madaxweyne, guddoomiye); prezid'''e'''nto - madaxa dawladda; (Francujo, Francio - [[Faransiis]]; Germanujo, Germanio - [[Jarmal]], Usono [[Mareykan]]: prezid'''e'''nto)
* prez/o - qiimo, sicir 
* pri - kor, dul (Prepozicio - meeleeye)''Li parolas pri leono. La temo de la prelego estas leono.'' (leono - [[Libaax]])
* princip/o - weedhweyno
* printemp/o - gu'; (printemp'''e''' - gu'ga dhexdiisa); [[Gu]]

* pro - sababtoo ah, waayo, maxaa yeelay ''(prepozicio)'' ''Ŝiaj dentoj frapadis pro malvarmo.'' (dento - ilig)dentisto - dhakhtarilko)(dentbroso - caday, buruushilko)
* problem/o - mushkilo 
* produkt/i - soosaarid, (fal); produkt'''o''' - (fabrik'''ad'''o)(produkt'''ad'''o) - waxsoosaar; ''(nur '''produkto''' de mia fantazio)''; (fabriko - wershed)
* program/o - barnaamij; ''(sistema programaro: Ilprogramoj de komputa sistemo necesaj por funkciigi aplikajn programojn; aplika programaro: Kolekto da aplikaj programoj por iu ekstera aplika tereno (kontraste al sistema programaro).)'' 
* proksim/a - dhaw; pli proksima (ol) - ka dhaw; plej proksima (el) - ugu dhaw 
* propon/i - kutalin, arrimin, soojeedin; propono - talo, arrin
* propr/a - keed a, kiisa, wixiisa, gaar, khaas; (kun propraj okuli- indhihiisa;) (''Fidu propran okulon.'') (fido - kalsooni; fid/i - (ku) kalsoonaasno ) 
* prov/i - (tijaabin);''(provi instrumenton, maŝinon, ponton, ĉapelon); (instrumento - qalab, aalad)(ponto- kaabad);(ĉapelon- koofiyad);''''Montru al mi provon de via aktora arto.'' 
* publik/o - dadweyne
* punkt/o - dhibic, joojis; ''(akurata - ballan ku beeg, ballan ilaalis)''
* pup/o - boomballo; [[دمية]]''la infano serĉis sian pupon'' (ludi - ciyaard) (kokino - digaagad,wadar, diyaad, dooro); (kokineto-digaag); [[Pupo (ludilo)]]
* pur/a - nadiif, dhaqan 
=== r ===
* radi/o - raadyo 
* rajt/o - gar,xag, qaanuun
* rakont/i - kasheekayn, werin; rakonti historion - sheeko kasheekayn; rakont'''o''' - sheeko, sheekoxariiro 
* rapid/a - dhakhso, degded
* raport/i - warbixin; (kawarramid); (raportisto - wariye; raporto - warar)

* re- - haddana, mar kale; ĉiufoje (relegi) - (haddana oo haddana akhrisasho, akhriyid); saluti → '''re'''saluti = respondi saluton per saluto; diri → '''re'''diri = diri denove la saman aferon;
* redakt/i - (qorid) ( gazeto - wargeys) ''(redakti artikolon, raporton, cirkuleron, leteron)'' (avizo, komunikaĵo; mesaĝo - dhambaal)(leter / o - dhambaal, warqad) (cirkulero - wareegto); (raporto - warar);
* region/o, - deegaabn, gobol; (sabab);
* regul/o - xeer; ([[Xisaab]]) regelmässig - joogto
* reklam/o - 	iidheh; (xidhiidh dadweyne)
* rekt/a - toos; (rekta linio - xariiq toosan; iru rekte! - toos u soco!)
* renkont/i - kulmid; ''(mi renkontis lin hejme - gurigaan kula kulmay isaga)''
* respond/i - jawaabid; respondo - jawaab 
* rest//i - joogid, oolid 
* ret/o - shabaq, shebeg; '''La''' interreto - [[Internet]]; komputilo - [[Kumbuyuutar]];''(Por la fakuloj „la Interreto“ estas unu speciala el multaj interretoj;)''
* ricev/i - helid, qaadasho
* riĉ/a - hodan; (riĉo - hodanimo; riĉ'''ec'''o - hodanimo)
* rid//i - qoslid; (rid'''et'''i - ilkocaddayn)(fal); (rid'''et'''/'''o''') (magac); (rid'''ind'''a - ruwaayad, wax lagu qoslo)
* rigard/i - eegid, fiirin (vid/i - arkid)
* rilat/i - (fal): (mi ne povas kompreni kiel via konkludo rilatas kun viaj premisoj.) (rilato - xidhiidh); ([[Xisaab]]); (rilatoj - xiriir); (relatoj - cilaaqaad); (premiso: kondiĉo, bazo)(maksimo, principo - weedhweyno)
* rimark/i - dareemid, fiirsasho 
* river/o - [[webi]] 
* romp/i - jabid, jebin; ''(rompi brako'''n''' - gacan ka jabid; rompi sian vorton - eray jebin, eray burin)'' 
=== s ===
* sabat / o - [[Sabti]] 
* saĝ/a - xikmad, caqli; (saĝo - xikmad; saĝ'''ec'''o - xikmad);(intelekto, menso, racio - caqli)
* salon/o - (manĝosalono - qolcuno, qolcunitaan); (salono, eleganta ĉambro); (qaabilid, qabasho, helid)(marti); (legosalono - kutuble, kutubhaye);(libro - kitaab, buug) 
* salut / i - bariidin, salaamid 
* sam/a -qodh(ayda), naf(tayda); ''(de sama koloro, de sama valoro)''; (kolor/o - midab); (valor/o - qiimo, qaayo)
* san/a - caafimad, bedqab, fayow, esti sana caafimaad qabid, bedqabid, saniĝi - caafimaadid, raysasho, bugsasho; sanigi - bogsiin, bogsasho; sano - cafimaad; (la sana homa menso - caqli fayow; ''(sana menso en sana korpo)'';
* sat/a - (tilmaame); esti sata - dhergid, fulid; ("sata malsatan ne povas kompreni" - sata homo ne povas kompreni malsatan homon) L. L. Zamenhof; C. Rogister ed.: Proverbaro esperanta, Stafeto, La Laguna, 1974 ISBN 400-7609-6 
* scienc/o - [[aqoon]], [[cilmi]]; sciencisto - [[aqoonle]], [[cilmiyahan]] 
* sci/i - aqoonid, garasho, ogaaasho; scio - aqoon, garasho; (mi volas scii; mi deziras scii - waxaan rabaa inaan aqoodo;)
* se - marka 
* sed - laakiine(se)
* seĝ / o - kursi
* sekv/i - raacid; sekve - natiijo, go'aan; 
* semajn/o - toddobaad; semajnfino - toddobaadka dabayaaqadiisa; (labortago - maalin toddobaadka ka mid ah); (laboro - shaqo, hawl, waxqabasho); (tag/o - maalin); 
* sen - la'aan, bilaa
* senc / o - dareen, macne
* send/i - dirid; sendi per poŝto - [[boos]] ku dirid
* sent / i - dareemid
* sep - toddoba (7)
* septembr / o - Seteembar [[Sebteembar]]
* serĉ/i - baadhid, raadin, (doon)doonid; 
* seri/o - saf, taxane; (televidserio, filmserio)(filmo - filim);(matematiko - [[Xisaab]])
* serv/i - adeegid
* ses - lix (6)
* si - naftiis, iskiis; (magac-uyaal); (Elizabeto lavas '''sin''' en la lago); (a sama persono kiel la subjekto, se tiu ne estas mi, ni aŭ vi (aŭ ci))
* sid//i - fadhiisasho 
* signif/i - macnaysanaasho; signifa - macne, muhiim; sifnifo - macne, muhiim; 
* simil/a - eki, iskumid
* simpl/a - sahlan, fudud, jilicsan
* simul/i - (li '''ŝainas''' esti malsana - wuxuu u muuqdaa inuu bukaan yahay); simul'''il'''o - (dayuurad, aalad, dersi, aqoon); komputilo - [[Kumbuyuutar]]
* sinjor/o - mudane; sinjoroj! - mudanayaal! sinjoro (..)! mudaane (..); sinjoro doktoro (s-ro doktoro) - mudane dhakhtar); s-ro (..); sinjor'''in'''o (s-ino) - naag, afo; sinjorino (..) - afada (..); mia edzino - afadayda, xaaskayga; fraŭlino - gashaanti, gabadh; fraŭlino (..) - gashanantida (..);
* sistem/o - hab; (nervosistemo, nervsistemo, nerva sistemo, nervo - dareeme); komputilo - [[Kumbuyuutar]]
* situaci/o - xaalad; ''(komika situacio),(komika - maad)''
* skatol/o - baakidh, qardaas, sanduuq; nigra skatolo: (nigra - madaw), (aeroplano, aviadilo, avio - dayuurad),(akcidento - shil); (flugo - duulliin, duulitaan), (aerodromo - gegidayuurad, garoondayuurad); (alo, flugilo, (ŝvebilo) - baalal, baadad, biyaano) 
* skrib / i- qorid 
* sol/a - keli, mid
* somer/o - xaggaa [[Xagaa]]
* son//i - (fal); sono - cod, midab; sonbendo rikoodh; surbendigi - rikoodh ku qabasho; (surbendigilo - aaladda rikoodhka); (magnetofono - aaladda rikoodhka);(brua, laŭta - kor, sare); (mallaŭta - hoos)
* special/a - khaas; eksperto, specialisto, specialisto'''j''' - khubaro; (specialiĝo - takhasus)
* spec/o - nooc, dariiq, si; (iu speco da bestoj); (speci/o: „La origino de specioj“ (verko pri biologio de Ĉ. Darvino)) 
* spert/a - waayo'arkid, usoojoogid; sperto - waayo'aragnimo; (li havas granda'''n''' sperto'''n''' en sia fako - waayo'aragtinimo weyn buu u leeyahay shaqadiisa) 
* sport/o - ciyaar(o); sport/i - ciyaaro samayn; Sportisto - ciyartow
* staci/o - joogsibas, joogsitareen
* star // i - taagnaasho, joogid, istaagid 
* strat / o - waddo, jid
* stud / i - dersid, jaamacad (studento - arday) 
* stult/a - adhlax, maansuukh, dhaandahaan; (stultulo - maansuukh, dhaandhaan ) 
* sub - hoos, daaf 
* sud/o - konfuur; [[Koonfur]]
* sufiĉ/a - (kufilan), sufiĉe - kufilan; (fal): sufiĉ/i - kufilaaasho, tio sufiĉas (por ni) - intaasi kufilan (..); ''(tiu sumo ne sufiĉas;)''
* sukces//i - guulaysasho; sukceso - guul; ''(liaj verkoj havis, akiris, ricevis, ĝuis, atingis entuziasman sukceson;)'' 
* suk/o - fuuq 
* sun/o - cadceed, ([[Qorax]]); (stelo - xiddig, [[Xidig]])(stelfiguro - sumadxiddig, xiddig)
* super - kor, dul 
* supoz/i - malayn, moodid, dasooqaadid;(supozeble - kasooqaad); ''(mi supozas, ke li baldaŭ alvenos;)''
* supr/'''e''' - kor, sare; supr'''a''' - sare, kor; ("xag + n": ''(mi staris supr'''e''' sur la monto kaj rigardis malsupr'''en'''))'' 
* sur - guud, kor 
=== ŝ ===
* ŝaf/o - [[ido]] 
* ŝajn//i - (eg);(ifid), (muuqasho) (li '''ŝainas''' esti malsana - wuxuu u muuqdaa inuu bukaan yahay)
* ŝanĝ/i - bedelid, doorin, sarifid; sanĝi monon (ĉe banko) - lacag sarifid (..); ''(la vento ŝanĝis sian direkton)''
* ŝat/i - rabid, doonid, jeclaasho; mi ŝatas (volonte) .. - waxxan rabaaa (aad)...
* ŝi - iyada; ''(ina persono; ununombra virina pronomo de tria persono)''
* ŝip/o - [[markab]] 
* ŝir/i - dillaacin, jeexid
* ŝtat/o - dawlaad (presid'''e'''nto - madaxa '''dawladda''')- (presid'''a'''nto - madaxweyne, guddoomiye)
=== t ===
* tabl/o - [[miis]] 
* tag/o - maalin [[Maalin]]
* tamen - haddana, hase yeeshee/ahaatte; 
* task / o - hawl, shaqo 
* teatr/o - [[golemadadaale]]
* tekst/o - (skribi vortojn); ''(Vorta konsisto de dokumento, ordinare de skribaĵo;)'' (kelmed, kelmad, erey, eray, hadal, khudbad, oroh, qowl); ''(gazeto - [[wargeys]]; libro - [[kitaab]], [[buug]]); (gazetoteksto, libroteksto)''(skribo - qoritaan, qoraal, skribisto, verkisto - qoraa; skriba - qoraal ahaan;)
* telefon/o - telifoon (-i telifoonin) (telefonlibro - buugtelifoon) (poŝtelefono)
* teler/o - saxan 
* televid/o - [[telifishan]], gogaanarag (televid/i telifishan daawasho)(televidilo - telifishan) 
* tem/o - arrin, ammuur, amuur''(Tio, pri kio oni parolas, skribas, verkas, pensas;)''
* temp/o - wakhti,(waqti); milay, goor; kol, beri, samaan, wakhti, jeer, kal, moog, mar, muddo, had; tempo, epoko -	xilli; tempo, epoko - sabaan; tempo, epoko, okazo, ŝanco - waa; tempo,okazo, ŝanco - moogaan; tempo, okazo, ŝanco - milay; tempo, epoko, periodo -	semen; tempo, epoko, periodo - seben;
* ten/i - qabasho, joogsasho, hayn, (fari paroladon - hadal qabasho) ''(li faris du paroladojn en la komerca ĉambro);'' 
* ter/o - dhul; ([[Dhul]])
* terur/o - cabsi, baqdin, argagax; (tilmaame '''-a'''; falkaab '''-e''') horor'''a''', terur'''a''', terur'''e''' - cabsi leh, baqdin leh;
* tia - taas/kaas, oo kale; (ti- 'indikvorto' - fakufiiqe (magac-uyaal tilmaame))+ (-a eco - tayo, sifo)
* tial - sidaas (awgeed) darteed; (ti- 'indikvorto' - fakufiiqe (magac-uyaal tilmaame))+ (-al kialo - sabab (sababtee?)
* tiam - haddana, dabadeedna, markaana; ti- 'indikvorto' - fakufiiqe (magac-uyaal tilmaame)+ (-am tempo - wakhti, milay, goor)
* tie - halkaa, meeshaa (ti- 'indikvorto' - fakufiiqe (magac-uyaal tilmaame))+ (e loko - meel, deegaan, goob)
* tiel - (sidaa); (ti- 'indikvorto' - fakufiiqe (magac-uyaal tilmaame))+ (-el maniero - nooc, dariiq, si); (li estas tiel granda, kiel vi -dhererkaaguu leeyahay, isku dherer baa tihiin)
* ties, - (ti- 'indikvorto' - fakufiiqe (magac-uyaal tilmaame))+ (-es posedanto - hanti, maal)(magac-uyaal lahaansho); ''"kies panon oni manĝas, ties vorton oni parolas"''
* tim/i - cabsasho, baqasho; timo - cabsi, baqdin; (terura, terure, timinda - cabsi, baqdin);
* tio - kaa, midkaa; (ti- 'indikvorto' - fakufiiqe (magac-uyaal tilmaame))+ (-o nedifinita aĵo - wax,arrin (meelahaas)); ''tio estas tre facila;''
* tiom - isla markaaba, iyo kale, (ti- 'indikvorto' - fakufiiqe (magac-uyaal tilmaame))+ (-om kvanto - qiyaas (intee? meeqa?)) ''(kiom da kapoj, tiom da opinioj)''
* tiu - kan, kaa; (ti- 'indikvorto' - fakufiiqe (magac-uyaal tilmaame))+ (-u individuo, difinita aĵo, - (dad, aadame, qof), wax, arrin (gaw)); ''(tiu estas mia amiko;)''
* tra - dhex, gudub 
* traduk/i - turjumid; traduko, tradukado, tradukaĵo - turjun; ''(li tradukis la frazon el la somala lingvo en la germana - weedh af Soomali ah ayuu Jarmal ku turjumey;)'' 
* trakt/i -(fal); traktado - waanwaan; ''(trakti kun la venk'''int'''o pri la paco);'' (venko - guul) 
* tranĉ/i - jarid, gooyn, (kudristo, tajloro - dawaarle, harqaanle); (tranĉi drapon;)(drapo - masar, maro);(''krioj tranĉis aeron, la noktan silenton;)''
* trans - (kor, dul); ''(la popoloj loĝantaj trans la maro;)''
* tre - add; (tre granda homo; tre rapide iri; tre laŭte paroli; tre multe da akvo;)
* tri - saddex (3) 
* trink/i - cabbid, dhamid 
* tro - waxbadan; ''(tro ami ludon; tro da pano;)'' 
* trov/i - helid
* tuj - markiiba, haddiiba 
* turn/i - duubid, wareejin; ''(turni ŝlosilon en la seruro;)'' 
* tut / a - gebi, dhan, idil 
=== u ===
* u - foriĝ'''u'''! - dhuumo!, baxso! isqari!(amar, farniin);(labor'''u''' = la ago “labori” estas dezirata, petata, ordonata aŭ celata)
* -Uj, (mono - lacag)(sako - kiish, jawaan) mono → mon'''uj'''o = sak'''et'''o por porti monon; teo - shaah, caleenshaah, teo → te'''uj'''o; 
* -Ul - (ul/o - qof) (persono - qof) fremda → fremd'''ul'''o; (qof)sisheeye, (qof)qalaad; bono, bonulo,(wanaagsan) (ulo - qof) 
* -Um, (kovri - doboolid, dedid; sapo - saabuun); sapo → sapumi = kovri per sapo (= sapi); ''(folio → foliumi = turni la foliojn de libro por legi)''
* universal/a - caalami
* universitat/o - [[jaamacad]]; (dugsi); (studento - arday; stud'''ad'''o, studio, studo - wasbarsho, aqoonkorodhsi; studi - dersid, jaamacad tagid; doktoro - dhakhtar)
* unu - kow 
* urb/o - [[magaalo]], bender 
* us. ''(Se mi est'''us''' riĉa, mi ne labor'''us'''.)''(labor'''us''' = la ago “labori” estas imagata)''(Se mi estus sana, mi estus feliĉa.)''
* util/a - dheef leh, waxtarbadan; utili - faa'i i dayn, waxtarid; profito, utilo - faa'iido, dheef, waxtar;
* uz/i - isticmaalid, kutagrifalid ''(uzi multe da salo)''
=== v ===
* vagon/o - baabuur, gaadhi 
* valor/o - qiimo, qaayo 
* varm/a diiran, dugsoon 
* ve - ve!, ve! (lament/i, plend/i - (ka)dacwoodid); (plendo, lamento - dacwad); ''ve al ni, ni estas ruinigitaj''
* vend/i - iibin, gadid; vendisto - iibiye, gade 
* vendred/o - Jimce [[Jimco]]
* ven//i - imasho; ''(malamiko venis en nian landon);'' (malamiko - cadaw) 
* venk/i (fal), venko - guul; 
* verk/i - shaqayn, falid, bogasho; ''verki libron, operon, raporton;''(libro - kitaab)
* ver/o - run (ver/a - run, dhab)
* vesper/o - fiid; Bonan vesperon! - fiid wanaagsan!(vespermanĝo - casho); vespere - fiidkii;
* vest/o - lebis, hu, gashad; (robo - lebis, toob); (kapvesto/ĉapelo - koofi(yad)) 
* veter/o - [[cimilo]] 
* vetur//i - safrid, dhoofid, boqoolid 
* vi - adigaa; vi - idinka; via - kaaga/taaga; via - kiin/tiina 
* viand/o - hilib, jidh, cad; buĉisto - hilible; buĉ/i - (fal), ''(virina lango buĉas sen sango)''
* vid/i - arkid (rigard/i - eegid, fiirin))
* vilaĝ / o - tuulo 
* vintr/o - jiilaal [[Jiilaal]]
* vir/o - nin, xaas; vira - lab; virino - naag, afo; (Ino - naag, afo); virina - dhaddig; femala - dhaddig; ina - dhaddig;
* viv // i - noolasho
* vizit/i - booqasho, siyaarasho; vizito - booqasho, marti, siyaaro; viziti la teatron - golaha madadaalada booqasho 
* vojaĝ // i - safrid, boqoolid (vojaĝ / o safr, boqool) (bona vojaĝo - safar wanaagsan!) 
* voj / o - waddo, jid
* vol / i - rabid, doonid 
* vort / o - eray, (erey)
=== z ===
* zorg /// i - daryeelid, dhawrid (zorg /o - werwer, walaac, daryeel)
-------------------

(Elŝutita el
"http://www.uea.org/vikio/index.php/Radikoj-685 " Laste redaktita je
09:24, 27. Jun 2010.)

== Il - ''Fonto'' (Jarmal) ==
* [http://www.esperanto.de/gej/elshutoj/soleichtschwarz2_UM.pdf '''Il''' ''- (Fonto: © DEJ 12-2001; kaj © H.J.) folio en germana lingvo: SO LEICHT IST ESPERANTO ! DEJ'' www.esperanto.de] 


== ''Esperanto-afriko.org'' / Waxbarasho ==
* [http://esperanto-afriko.webs.com/kursojcourscourses.htm ''(Helpo'': '''www. esperanto-afriko.org.***(kurso en araba lingvo)*]  

== Waxbarasho ==
* [http://eo.lernu.net/kursoj/babili/1/alfabetoa.php a,b,c - (ilmo) (= *'waxbarasho**) 30 afaf qalaad '' kursoj 30 lingvoj''] 
* [http://ar.lernu.net waxbarasho - kurso en araba lingvo]  لِرنو: موقع تعليمي لإسبرانتو

== Qaamuus Soomaali-Ingiriis-Jarmal ==
* [http://www.buske.de/product_info.php?cPath=1_153&products_id=2157&osCsid=v5epgkn1nf7bgr9fsm66a3aibe6ske87 ''Vortaro germana - somala somala - angla - germana, 302 paghoj, 4-a eldonejo 2009; Mohammed Ali Farah / Dietmar Heck Somali Wörterbuch Deutsch-Somali / Somali-Englisch-Deutsch'' **Qaamuus Jarmal-Soomali Qaamuus Soomaali-Ingiriis-Jarmal Mohammed Ali Farrah; Dietmar Heck** © ''Helmut Buske Eldonejo Hamburgo 1990/2009 (jaro 1990:'' ISBN 3-87118-939-1 ''jaro 2009:'' ISBN 978-3-87548-055-9. (www.buske.de)] 

== Qaamuus ''ttt / www'' ==
* [http://www.esperanto-afriko.org/Vortaro%20esp-somala.pdf qaamuus Af-esperanto - Af-soomali] 
* [http://www.reocities.com/lilandr/lingvoj/somala/eo-so01.html Liland Brajant ROS’ - **Qaamuuska Af-Soomaali- Af-Esiperaanto] **
* [http://www.reta-vortaro.de ttt - www - Qaamuus/''vortaro'' : www. reta-vortaro.de] 
* [http://eo.lernu.net/kursoj/babili/1/alfabetoa.php a, b, c, lernu.net ''(“Pri la Fundamento“) bildvortaro, vortaro (30 lingvoj)''] 
* [http://eo.lernu.net/lernado/vortoj/bildvortaro/8.php qaamuus - ''bildvortaro''] 
* [http://www.markacadey.net/dictionary-index.htm Qaamuus Somali - Ingriis / Dictionary English - Somali] 

== Qaamuus Esperanto-Jarmal ==
* [http://www.buske.de/product_info.php?cPath=1_113&products_id=2283&osCsid=2c4mu7ujmvq6a1s29brgn4djcu2rbmto Qaamuus] vortaro: Krause Esperanto- Deutsch (Jarmal), © Helmut Buske Eldonejo Hamburgo 1999 ISBN 3-87548-193-3 www.buske.de 

== Qaamuus Jarmal-Esperanto ==
* [http://www.buske.de/product_info.php?cPath=1_113&products_id=2785&osCsid=psbk841q86qi1lft4lp8lmqmvjam5on1 **Qaamuus**] ,''vortaro Krause Deutsch'' (Jarmal)-''Esperanto'' © Helmut Buske Eldonejo Hamburgo 2007 ISBN 978-3-87548-466-3 www.buske.de

== Waxbarasho "Pri la fundamento" ==
* [http://eo.lernu.net/kursoj/fundamento/reguloj/regulo0.php (“''Pri la Fundamento''“)]  quaamuus-sawir ''bildvortaro'', qaamuus vortaro, 30 afaf qalaad ''(30 lingvoj)'' www.lernu.net
* [http://www.akademio-de-esperanto.org/fundamento/index.html ''FUNDAMENTO DE ESPERANTO Antaŭparolo; Gramatiko: GRAMMAIRE (Gramatiko Franca); GRAMMAR ( — Angla); GRAMMATIK ( — Germana); ГРАММАТИКА ( — Rusa); GRAMATYKA ( — Pola);Ekzercaro, Universala Vortaro'']

== Waxbarasho "ilmo" / ''infanoj'' ==
* [http://eo.lernu.net/kursoj/babili/1/alfabetoa.php **ilmo** / ''infanoj'']  www.lernu.net ''porinfanaj kursoj'' 

== Qaamuus-sawir ''bildvortaro de lernu.net'' ==
* [http://eo.lernu.net/lernado/vortoj/bildvortaro/66.php (bahalo) /'' mamuloj'']  www.lernu.net 


== Qaamuus "kontakto-Vortlisto" 884/414 ==
* [http://de.lernu.net/grafikajhoj/biblioteko/gazetoj/facila_vortolisto.pdf qaamuus 884/414 eray]  ''Vortlisto “facile / tre facile” 2006 © Kontakto (884 / 414 vortoj)
''
== Qaamuus "Juna amiko" ==
* [http://de.lernu.net/biblioteko/gazetoj/juna_amiko/vortlisto.php Vortlisto "''Juna amiko''"]  

== Qaamuus Kompaktdisko KD - CD ==
* [http://www.books.ch/shop/action/productDetails/5818776/esperanto_kauderwelsch_aussprachetrainer_cd_3831762201.html;jsessionid=8651180039E34FA12DD9C21F1EF97872.www03?aUrl=90007790] ''KD Kompaktdisko / CD (ad volumo 56) Esperanto Dahmann / Pusch Eldonejo Peter Rump GmbH D-33649 Bielefeld Reise Know-How Rump GmbH September 2006 - Audio-CD'' ISBN 3831762201 EAN: 9783831762200 (www.books.ch) 

== Qaamuus akademio-de-esperanto ==
* [http://www.akademio-de-esperanto.org/akademia_vortaro/index.html?tt=1279022574 quaamuus] miis = ''tablo'' **tabl**/ tabl/o www.akademio-de-esperanto.org/

== Naxwaha - kitaab - ''Gramatiko-tabelo kaj libroj'' ==
* [http://www.svisa-esperanto-societo.ch/de/grammatik.html (''gramatika tabelo esperanto'' - jarmal)] 
* [http://www.buske.de/product_info.php?cPath=1_113&products_id=2780&osCsid=1v2cqju6nuqvj1ulh0mfc9k8mu6tncce Dirk Willkommen]  (jarmal) ''(Esperanto-grammatika-libro) ''Dirk Willkommen Esperanto-Grammatik Eine Lerner- und Referenzgrammatik 2a eldonejo 2007. XIV, 132 paghoj.'' EAN: 978-3-87548-475-5. [http://www.buske.de/index.php?cPath=1_113&osCsid=937vtpqqpqjgoks38bemm7r9bpnm3o4o&content=recherche] (www.buske.de)
* [http://eo.lernu.net/lernado/gramatiko/konciza/terminoj.php ''gramatiko'']  (www.lernu.net)
* [http://www.bertilow.com/pmeg/index.html detala gramatiko PMEG, **naxwaha PMEG**]

== waxbarasho jarmal - soomaali ==
* [http://www.koeppe.de/katalog/katalog_detail.php?ISBN=3-89645-571-0 ''Catherin Griefenow-Mewis Lehrbuch des Somali, Köln 2004]  **jarmal*' ISBN 978-3-89645-571-0 *Lehrbuch des Somali*, *Eine praktische Einführung* *Reihe: Afrikawissenschaftliche Lehrbücher Band 16*, *2004 350 Seiten*, *zahlreiche Tabellen und Übersichten''
## Ĉinia esperanta retpaĝo
* chinia esperanta retpagho = ĉinia esperanta retpaĝo
* pri Somalio 
## Wikimedia
* commons.wikimedia