open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gabay bilicda dooy

Waa gabay ka hadlaya degmooyinka, buuraha iyo beeraha Dooy qayb ka mid ah, waxaa tiriyey abwaan kulmiye 30kii septembar 2025kii, wuxuu yiri:

Baaley gabay indhoweyd ma tirin baydka maansada e

Bolli weyne igu deeqay inaan kala bayaanshaaye

Marse haddaan baabkeedi furo layga baqayaaye

Boqolkii lahaa dooy afariyo tobanka buuroode

Yaaqbaraawe buulo ooman iyo beledka diinsoore

Bu'aale arawow iyo aagyadii muuqa bilnaaye

Kuma buuxsan karo cadow aragga baarkiise

Intaan beledda kuu sheegay dooy bilicdiisii dheh

Waa hoygii lagu beeray nabad iyo barwaaqa dheh

Beeshii ilaahay makanayey beledyadoodii dheh

Afartaan baro kuu mariyey waa beleddadaydiiye.

Haddaan baydka sii wado ama ku baandheeyo

Boqollaal ka tagay haddaan kuu yare bayaansho

Buurmadowe qododiyo bohoraar naawaxeeda

Buundadii waraabowiyo tuurwaluun balligeede

Intaan beledda kuu sheegay dooy bilicdiisii dheh

Waa hoygii lagu beeray nabad iyo barwaaqa dheh

Beeshii ilaahay makanayey beledyadoodii dheh

Afartaan baro kuu mariyey waa beleddadaydiiye.

Haddaan baydka sii wado ama ku baandheeyo

Boqollaal ka tagay haddaan kuu yare bayaansho

Beledkii misirre kanaanax iyo buulo fulaay oode

Galgal biciid dugaroos iyo lama warood baashe

Aan kula baayacayn cadow beel ku soo duulay

Intaan beledda kuu sheegay dooy bilicdiisii dheh

Waa hoygii lagu beeray nabad iyo barwaaqa dheh

Beeshii ilaahay makanayey beledyadoodii dheh

Afartaan baro kuu mariyey waa beleddadaydiiye.

Haddaan baydka sii wado ama ku baandheeyo

Boqollaal ka tagay haddaan kuu yare bayaansho

Biilile cadaad gare agagaarka duuray iyo beeraha

Bisigley oonley ciiddii samayd ku wacan beerashada

Intaan beero kuu sheegay dooy bilicdiisii dheh

Waa hoyga lagu beeray nabad iyo barwaaqa dheh

Beeshii ilaahay makanayey beledyadoodii dheh

Afartaan baro kuu mariyey waa beerahaygiiye.

Haddaan baydka sii wado ama ku baandheeyo

Boqollaal ka tagay haddaan kuu yare bayaansho

Buurtii meel daaqa iyo muun quruxda buurshiidle

Bidhaantii qarsoona hayn ilaa docda baardheere

Buurihii ahaa goray god xigay bariga diinsoore

Intaan buuro kuu sheegay dooy bilicdiisii dheh

Waa hoygii lagu beeray nabad iyo barwaaqa dheh

Beeshii ilaahay makanayey beledyadoodii dheh

Afartaan baro kuu mariyey waa buurahaygiiye.

Beled iyo beeriyo maka tagay buuro iyo hawde

Balaan dabciyo gabayga intaan beeshu ila aadin

Dooy baa lehe quruxdan sow ilaah ma barakaynin.
Beesha Mohamed Dhimbil

Beesha **Maxamed Dhimbil** (, ) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo DDS Itoobiya. Beesha Maxamed Dhimbil Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo Bariga magalda Salahley.

## Hordhac
Beesha Maxamed Dhimbil waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Maxamed Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo DDS Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya. 

## Abtirsiin

*Mohamed Dhimbil
**Muawiye Mohamed
***Samter Muawiye 
***Ali Muawiye
**Fatah Mohamed
***Aware Fatah
***Mohamed Fatah
***Hassan Fatah
**Guled(Wardon) Mohamed
***Hussein Guled
***Egal Guled
***Yusuf Guled
***Roble Guled
***Abdi Guled
**Muse Mohamed
***Adawe Muuse
****Absiye Adawe
****Allamagn Adawe
****Yusuf Adawe
****Liban Adawe
****Roble Adawe
****Osman Adawe
****Egal Adawe
****Wais Adawe
***Aden Muuse
****Had Adan
****Roble Aden
****Abane Aden
****Ali Aden
****Wais Aden
****Burale Aden
****Geedi Aden
****Boqorre Aden
*****Sugulle Boqore
*****Liban Boqorre
*****Warfa Boqorre
*****Koshin Boqorre 
*****Shiekhdon Boqorre

## Notable figures
*Suldan Aden Farax Omar
*Mohamed Mooge Liibaan 
*Axmed Mooge Liban
*Mohamoud Guure Hussein (Gaal-Eri)
*Abdikarim Ahmed Mooge 
*Omar Aidid
*Abdikarim Hikmawi 
*Prof Mohamed Bedel
*Rashiid Khadar Jama
*Abwan Harir Osman Guray
*Cabdi Hashi Guled

## References
Moodo

**Moodo** (Af-Ingiriisi: **Fashion**) waa kelmad loo isticmaalo in lagu qeexo samaynta dharka, kabaha, agabka, waxyaalaha la isku qurxiyo, iyo dahabka ee dhaqamada kala duwan iyo isku dhafka iyo isku dhafka labbiska kuwaas oo muujinaya habab gaar ah oo loo labbisto (qaababka iyo shaacbax). Sida eray dhinacyo badan leh, Moodo waxa ay sharraxaysaa warshad, nashqado iyo bilicda.

## Warshadaha moodada

* Bandhig moodada
* Todobaadka moodada

## Tixraacyo
Ahmed Dhimbil

Beesha **Ahmed Dhimbil** (, ) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo DDS Itoobiya. Beesha Maxamed Dhimbil Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo Bariga magalda Salahley.

## Hordhac
Beesha Axmed Dhimbil waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Axmed Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo DDS Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya. 

## Abtirsiin

*Ahmed Dhimbil
**Musa Ahmed
**Waisleh Ahmed
**Osman Ahmed
**Liban Ahmed
***Abdi Liban 
****Ismail Abdi (Rer Ismail)
*****Aden Ismail
*****Iman Ismail
*****Bulale Ismail
*****Geedi Ismail
*****Idiris Ismail
*****Yusuf Ismail
*****Koshin Ismail
*****Hersi Ismail
*****Shirwac Ismail
****Mohammed Abdi (Addeh)
*****Sarar Mohamed
******Nour Sarar
******Mohamed(Hersi) Sarar
******Farah Sarar
******Yusuf Sarar
******Dualeh Sarar
*****Ahmed(Bedar)Mohamed
*******Koshin Ahmed
*******Samter Ahmed
*******Uballe Ahmed
*******Hurie (Egal) Ahmed
*******Waraf Ahmed
*******Karie Ahmed
*******Mohamed Ahmed

## References
Aden Abokor

Beesha **Aden Abokor** (, ) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo DDS Itoobiya. Beesha Aden Abokor Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo Bariga magalda Salahley.

## Hordhac
Beesha Aden Abokor waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Maxamed Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo DDS Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya. 

## Abtirsiin

*Aden Abokor
**( Aden Mohamed)
***Issa Aden
***Awal Aden (Rer Cawl)
****Abdi Awal
*****Had Abdi
*****Nour Abdi
*****Ahmed Abdi
*****Liban Abdi
*****Omar Abdi
*****Aden Abdi
*****Geedi Abdi
*****Ibrahim Abdi
*****Mohamoud Abdi
***Hassan Aden
****Ziyad Hassan
****Odawa Hasaan
****Ladon Hassan
*****Aden Ladon
******Herar Ladon
******Jama Ladon
******Ali Ladon
******Fahiye Ladon
****Abdalle Hassan
*****Ali Abdalle
*****Abdi Abdalle (Abdi Waddago)
*****Ahmed Abdalle
******Halas Ahmed
*******Osman Halas
*******Samter Halas
******Egal Ahmed
*******Wais Egal
*******Madar Egal
******Geedi Ahmed
*******Samter Geedi
*******Mohamed Geedi
*******Dalal Geedi
*******Fatah Geedi
*******Waisleh Geedi
*******Allamagan Geedi
********Guled Allamagan
********Egal Allamagan
*******Hode Geedi
********Farah Hode
********Yusuf Hode
*******Geele Geedi
********Ahmed Geele
********Dahir Geele
********Nour Geele
*******Ali Geedi
********Osman Ali
********Hassan Ali
********Abdalle Ali
********Yusuf Ali
********Aden Ali

## References
Demi Moore

**Demi Gene Moore** ( ; née **Guynes**; born November 11, 1962) waa jilaa Mareykan ah. Ka dib markii ay caan noqotay horraantii 1980-meeyadii, waxay noqotay aktarada ugu mushaarka badan adduunka 1995kii. Abaalmarinteeda waxaa ka mid ah Abaalmarinta Golden Globe, Abaalmarinta Screen Actors Guild, iyo magacaabista Abaalmarinta Akadeemiyada, Abaalmarinta Filimka Akadeemiyada Ingiriiska, iyo Abaalmarinta Emmy.

## Shaqo
Moore waxay caan ku noqotay filmada *[[Blame It on Rio]]* (1984), *[[St. Elmo's Fire]]* (1985), *[[About Last Night|About Last Night...]]* (1986), *[[Ghost (1990 film)|Ghost]]* (1990), *[[A Few Good Men]]* (1992), *[[Indecent Proposal]]* (1993), *[[Disclosure]]* (1994) iyo *[[Striptease]]* (1996). 

Waxay heshay aqoonsi cusub oo ku saabsan jilitaanka iyada oo ah qof caan ah oo da' weyn filimka *[[The Substance]]* (2024), kaas oo ku guulaysatay abaalmarinta Golden Globe iyo magacaabista Abaalmarinta Akadeemiyada.

## Xiriirinta dibadda

## Tix
Cali Khaameneey

**Cali Khaameneey** (ama **Ayatolla Ali Khamenei** 1939-2026) waa hogaamiye diimeed Shiico ah iyo siyaasi u dhashay dalka Iran. Waxa uu dhashay 19 Abriil 1939, magaalada Mashhad - 28 Febraayo 2026. 1989-2026, waxa uu noqday **Hogaamiyaha Sare (Supreme Leader)** ee Jamhuuriyadda Islaamiga ah ee Iran.

## Nolosha hore
Khaameneey wuxuu ku dhashay qoys culimo ah oo Shiico ah. Carruurnimadiisa waxa uu ku qaatay Mashhad, halkaas oo uu ka bartay diinta Islaamka, tafsiirka, fiqiga iyo culuumta Shiicada. Intaasi ka dib waxa uu u guuray magaalada Qom si uu u sii wato waxbarashada diimeed.

## Kacaankii 1979 iyo muuqaalka siyaasadeed
Khaameneey wuxuu kaalin muhiim ah ka qaatay Kacaankii Islaamiga ahaa ee 1979 kaas oo meesha ka saaray Boqortooyadii Pahlavi. Kacdoonka ka dib wuxuu noqday xubin sare oo ka tirsan maamulka cusub ee Iran.

## Madaxweynenimadii
Intii u dhaxaysay 1981–1989, Cali Khaameneey wuxuu ahaa Madaxweynaha Iran. Muddadaas waxa uu la soo shaqeeyay Aayatolla Khomeyni oo markaas ahaa Hogaamiyaha Sare.

## Hogaamiyaha Sare
Ka dib geeridii Aayatolla Khomeyni 1989, Golaha Khuburada ayaa Cali Khaameneey u doortay Hogaamiyaha Sare ee dalka. Jagooyinkan waxa ku jira:
* Taliska guud ee ciidamada
* Go’aaminta siyaasadda dibadda
* Maamulka hay’adaha diinta
* Saameyn xooggan oo ku saabsan dowladaha Iran

## Siyaasadda dibadda
Khaameneey wuxuu caan ku yahay mowqifyada adag ee ka dhanka ah Mareykanka iyo Israa’iil, iyo taageerada uu u hayo kooxaha la safan Iran sida Hizbullah. Sidoo kale, wuxuu dhowr jeer sheegay in hubka nukliyeerka uu mamnuuc ka yahay diinta Shiicada, in kastoo Iran ay weli ku jirto barnaamij nukliyeer oo muran badan dhaliyay.

## Qoyska
Cali Khaameneey wuu guursaday sanadkii 1964, wuxuuna leeyahay dhowr carruur ah. Qoyskiisu badanaa waa kuwo ka fogaada muuqaalka siyaasadda iyo warbaahinta.

## Eeg sidoo kale
* Shiico

## Tixraacyo
* 
* 
* 
* 
* 
*
Axmad bin Cali

**Ahmad Harb 'Arad** () oo soo baxay bartamihii qarnigii 14-aad) waxa dhalay Jamal Ad-Diin I. Imbaraadoorkii Itoobiya ee Newaya Krestos waxa uu ka dhigay Badhasaabka Ifat ka dib markii aabbihiis Ali ibn Sabr ad-Diin uu ku guul darraystay kacdoon ka dhan ah Imbaraadoorka oo xabsiga la dhigay.
## boqortooyo
Ahmad waxa uu aqbalay doorkisa vassal Emperor Newaya Krestos oo markaa qoyska Walashma aad bay u liidatay. Aabihiis Cali wuxuu ahaa Gidir Karanle . Siddeed sano ka dib ayaa xabsiga laga sii daayay oo dib loogu soo celiyay guddoomiyenimada, ka dibna wuxuu ula dhaqmay Axmad sidii khaa'inul waddan, isaga oo ka saaray dhammaan xilalka maamulka. Axmad wuxuu ugu baaqay faragelinta Imbaraadoor Newaya Krestos si uu boos uga helo hal degmo; Wiilashiisana waxa ay u arkayeen in reer Walashma intiisa kale ay yihiin kuwo laga eryay
## Xusuusin
Caaqil Dheryodhoobe

**Siyaad Qaasim** oo ku magac dheeraa Caaqil Dheryodhoobe waxa uu ahaa caaqil caan ah oo hogaamiye ka ahaa beelweynta Duduble oo la sheegay in uu noolaa in ka badan 8 qarni ka hor ama qiyaas ahaan 300 oo sano ka hor (dhammaadkii 1600aadkii ilaa badhtamihii 1700aadkii)
Waxa uu caan ku ahaa in uu ahaa nin hibo iyo xikmad badan leh oo leh qisooyin badan oo isaga ku saabsan. 
Sheeko halyey ah, ka dib dagaal lagu hoobtay oo Nugaal ka dhacay oo ay la galeen beesha Majeerteen ee Garoowe ka soo jeeda , Caaqil Siyaad waxaa lagu qasbay in uu bixiyo lacag dhiig ah, laakiin wuxuu soo diray ari magdhow ah. Caaqilkii oo aad uga xumaaday tilmaanta bahdilaadda ah ee sida caadada ah geela lagu qiimeeyay, ayaa ugaasku waxa uu siiyay halxiraalahan soo socda si uu u sharaxo sababtiisa
Riyuhu laba raggay la wadaagaan, haarka iyo hareedka
Riyuhu laba naagahay la wadaagaan, labada naas iyo labo jileeca
Riyuhu laba geelay la wadaagaan, qatinka iyo qaroomaysiga

Riyuhu laba farda la wadaagaan, gooha iyo gurdanka

Riyuhu laba lo'day la wadaagaan, laba gees iyo labaca

Ka dib markii tartankii loo kala garnaqsaday – in kastoo dhaqankan cusub aan dib loo arag – waxa la yidhi Caaqil beeshiisa waa la habaaray. Iyadoo ay inkaarta ku badan tahay beelo badan oo ka guura degaannada colaadaha iyo abaaraha, haddana magaalada Mag Arile ama Mag Ari oo geedkeeda caanka ku ah ayaa laga heli karaa gobolka Nugaal oo qaarkood la sheegay in lagu naanayso beesha (Ciise Riyoole) oo ilaa maanta halkaas deggan
Ceelgaras, a district village in Galgaduud, is also named after Caaqil Siyaad Qaasim today.
## Tixraac
 Sooyaalkii Siyaad dheryodhoob W/Q: Maxamed Xuseen Faarax

Ku Saabsan Noocyada Sheekooyinka Soomaalida

Noocyada Sheekooyinka Soomaalida

Dooxadii Mag Ari
Geraad Cali Dable

**Gerad Ali Gerad Mohamoud** ()
) waxa uu ahaa Suldaankii 13aad ee Warsangali Suldanad , waxa uu xukumayay intii u dhaxaysay 1491 ilaa 1503. Waxa uu helay naanays Cali Dable (hal erayga "Dable" oo afka Soomaaliga ku qoran macnihiisu yahay dab). Suldaan Cali markii uu ka soo laabtay musaafuris uu ku joogay Yemen, waxa uu soo kaxaystay markab ay ku raran yihiin qoryo yar yar iyo rasaas. Suldaan Cali Dable waxa uu markii ugu horaysay ku guulaystay in uu dhulkii Dhulbahante soo galo, waxaanu la midoobay Jabhadihii Dhulbahante si uu u jebiyo Garaadka Ciidanka Dhulbahante ee dagaalkii Garadag. Sannadkii 1540-kii, suldaanku waxa uu xabashida u diray cutub ka kooban 300 oo askari, si ay uga qaybqaataan gumeysiga. Qoraaga Carbeed ee Sihab Ad-Diin oo ahaa goob-jooge ka ahaa dagaalladii lagu qabsaday Xabashida, ayaa 300 oo ciidanka Harti ah barbar dhigay geesi Carbeed oo caan ahaa oo magaciisa la odhan jiray Xamzah Al-Juufi. Dable waxa Suldaan ka noqday curadkiisii ​​Garaad Liibaan.
## Tixraac
*Warsangeli Sultanate  
## Xiriirinta dibadda
Sultanate]
Guuleed Cabdi

**Guled Abdi Eisse Dhamal Adan**
(, )
Waxa uu ahaa Suldaankii ugu horeeyey ee Suldaan Isaaq oo faraciisa tirada badan ayaa samayn doona Rer Guuleed oo sii hogaamin doona geeridiisa ka dib.
## Taariikh nololeedka
Suldaanka Isaaq oo la aas aasay horraantii qarnigii 18-aad, ayaa ilaa maanta ah hay’ad khusaysa, ka dib markii ay soo martay qarniyo badan oo isbedel ah, oo ay ka mid tahay Boqortooyadii Ingiriiska oo ka talinaysay Somaliland.

Suldaan Guuleed oo uu dhalay Caaqil Cabdi Caaqil Ciise Dhamal oo ka mid ah beelaha Ciidagale (Aka Daa’uud Ismaaciil) ayaa waxa uu ka soo jeedaa qoyskii ugu hantida badnaa wakhtigaas oo ahaa reer Ciise Dhamal. Suldaan Guuleed ma ahayn hogaamiye kaliya ee waxa uu ahaa halgamaa aad looga baqo oo qof walba aad ula dhacay geesinimadiisii ​​iyo xirfadii uu u lahaa dagaalkii Lafaruug ee uu aabbihii u horseeday Isaaqa in uu ka guulaysto beelaha Absame.

Horaantii, ugaasyadii Isaaqu waxay damceen inay u caleemo saaraan adeerkii, Chief Liibaan Eisse ama aabihiis Chief Cabdi Ciise, iyagoo garwaaqsaday maalkiisa, geesinimadiisa, iyo saamayntiisa. Si kastaba ha ahaatee, Caaqil Liibaan Ceyse oo ku qancay barwaaqada iyo xoolaha uu ku nool yahay ayaa ka gaabsaday magacaas, wuxuuna taa beddelkeeda ku dadaalay in ina adeerkii Guuleed loo caleemo saaro Suldaanka Guud ee Beesha Isaaq.

Suldaan Guuleed waxa uu talada dalka hayey 1750 ilaa uu ka baxay horraantii qarnigii 19-aad, isaga oo dhidibada u taagay saldanad ka hortimi gumaystaha, welina ku leh Somaliland maanta muhiimad dhaqan iyo mid taariikheed. Waxaa xilka kala wareegay wiilkiisii ​​Faarax .

## Tixraac
 "Maxaad ka taqaana Saldanada Ugu Faca Weyn Beesha Isaaq oo Tirsata 300 sanno ku dhawaad?"

 Taariikhda Beerta Suldaan Cabdilaahi ee Hargeysa | Somalidiasporanews.com


Abtirsi.com : Sultan Guleid Abdi Eise

[Magan Suldaan Guuleed Magan-Gaabo (circa 1790-1840)](http://archive.org/details/SheekadiiMaganSuldaanGuuleedmagan-gaabocirca1790-1840
Sheekadii)
Maxamuud Ibrahiim

**Mahamud Ibrahim Adeer** 
(
)
Mararka qaar loo yaqaan Aw Maxamuud, wuxuu ahaa hogaamiye Soomaali ah. Wuxuu ahaa Sultaankii labaad ee Sultanaadda Geledi. Wuxuu ka adkaaday tartamayaasha hore ee Sultanaadda cusub wuxuuna hoos keenay qaar ka mid ah beelaha Rahanweyn iyo Hawiye maamulkii Geledi.
## Nolosha hore
Mahamud waxa dhalay Suldaankii Geledi ugu horeeyey Ibraahim Adeer . Waxa uu qaatay tacliin diini ah, waxaana loo dhiibay Aw ama Sheekh oo sharaf leh, taas oo muujinaysa in uu yahay shakhsi aqoon leh.
## boqortooyo
Xukunkiisu waxa uu astaan ​​u ahaa xoojinta saldanadii Geledi ee dhawaan la sameeyay. Isagoo ka dhawaajiyay dagaalladii uu aabbihii la galay tobannaan sano ka hor waxay ahayd xilligii Mahamud taliskii in Geledi ay ka adkaan doonto dib u soo noolayn Silci iyo Gorgarte Hawiye ah oo ku hanjabay inay dib u soo celin doonaan xukunkoodii dulmiga ahaa. Sidoo kale, Hintire iyo Hubeer oo ahaa qabiilkii xoogga badnaa ayaa ku midoobay Geledi balse waa laga adkaaday oo lagu dahaadhay Saldanada Dhimashadiisa ka dib, ina Mahamud Yusuf Mahamud Ibrahim ayaa bedeli doona isaga oo qaadi doona awoodda Geledi heerka ugu sarreeya.

## Tixraac
Qaamuuska Taariikhda Soomaaliya

Somali Sultanate: Geledi city-state in ka badan 150 sano
Suldaan Cawad

**Sultan Awad Deria** ()
Wuxuu ahaa hogaamiye Soomaali ah iyo Sultaankii afaraad ee Habar Yunis dhammaadkii qarnigii sagaalaad iyo tobnaad
## Taariikh nololeedka
Cawad waxa uu ka mid ahaa wiilashii ugu yaraa ee uu dhalay Suldaan Diiriye oo wadartoodu ahayd siddeed iyo toban wiil oo uu dhalay shan dumar ah. Cawad iyo saddex wiil oo kale waxaa u dhashay xaaska Suldaanka Ceebla, waxaana loo yaqaannaa Bah Ceebla.
## Dagaal sokeeye

Geeridii Suldaan Xirsi Amaan ka dib , waxa u tartamay Suldaannimada Baha Diiriye iyo Baha Makaahiil oo ka mid ahaa reer Sugulle, taas oo beesha Habr Yuunis u kala qaybisay laba garab, garab uu Guuleed Xaaji hoggaaminayayna waxa uu ku caleemo saaray Cawad oo ka tirsan Baha Diiriye iyo Nuur Axmed Amaan oo kale Labada Suldaan waxa dhex maray dagaal dheer oo ay ku kala qaybiyeen dhulkii Saldanada, halkaas oo Cawad uu ka taliyo Suldaan ka soo jeeda caasimadii uu doortay ee Burco . Frank Linsly James ayaa 1884kii ku booqday Suldaan Cawad magaalada Burco, wuxuuna indhihiisa ku soo arkay xaaladdii ay isku khilaafeen labada Suldaan. Isaga oo ka hadlaya xaaladda siyaasadeed ee gobolka waxa uu qoray.
Waxa muuqatay in qabiilka weyn ee Habr Gerxajis ay u kala qaybsameen laba kooxood oo iska soo horjeeda, qaybna waxa ay taabacsan yihiin Suldaan Owd, ka kalena ay isku beel yihiin Suldaan Nuur. Inta u dhaxaysa labadan waddan, waddanku wuxuu ahaa mid si siman u kala qaybsan, xadka xuduuduna wuxuu ahaa goob weligeed ah oo dagaallo iyo xanta dagaallo, xoolo dhac, iyo iskuday dil
Beesha Haber-Gerxajis waxa ay hore u ahaan jireen hal suldaan oo aad u awood badan, iyaga oo duullaan joogto ah ku soo qaadi jiray Ogadayn, balse markii uu dhintay waxa dalka u kala qaybiyay laba nin oo wada dhashay oo kala ahaa Cawad iyo Nuur
Cawad ayaa la dilay ka dib toban sano oo dagaal ah, taasoo u sahashay Nuur inuu isku soo taago Burco oo uu ka taliyo gabi ahaanba Habr Yuunis. Baha Diiriye weli may aqbalin in laga adkaado, waxayna aakhirkii doorteen ina Cawad oo adeer u ah Madar, oo beddelkooda ka noqda geeridii Nuur ka dib.

## Tixraac
Asli Xasan

**Asli Xasan Abade** (dhashay 1-da Janaayo 1958) waa duuliye hore oo ka tirsan ciidanka cirka Soomaaliyeed, shaqsi milatari, iyo u dhaqdhaqaaqe bulsho. Waxay ahayd duuliyihii ugu horeysay ee Afrikaan ah ee haweeney, ilaa hadda sidoo kale waa duuliye haweeney keliya oo ka tirsan Ciidanka Cirka Soomaaliyeed (SAF). Laga bilaabo Oktoobar 2009, waxay ku noolayd gobolka Texas ee Mareykanka. Abade waxay caan ku ahayd Ciidanka Cirka Soomaaliyeed, halkaas oo ay ka duulaysay intii u dhexeysay 1976 ilaa dhammaadkii 1992.

## Xirfad
### Ciidanka Cirka Soomaaliyeed
Cabaade keligii duulimaadkeedii ugu horreeyay ee Sebtember 9, 1976.
### Olole nabadeed
Badhtamihii 2000-aadkii, Cabaade waxa ay qaadday olole nabadeed, oo ay ku dhiirri-gelinaysay xildhibaannada in ay isu yimaadaan oo soo afjaraan colaadda sokeeye ee muddada dheer ka taagnayd dalkeedii Soomaaliya . Iyada oo ka qayb galaysa hawl kasta oo siyaasadeed oo ku labisan midabada calanka Soomaaliya , ayaa la sheegay in ay amar ku bixisay in la ixtiraamo dhammaan ka soo qaybgalayaashii. Dadaalka ay ku bixisay dib-u-heshiisiintii ka dhacday magaalada Carta ee dalka Jabuuti ee aynu jaarka nahay , ee lagu soo dhisay dawlad ku meel gaar ah  waxaa loogu magac daray Calansida (  Calan- sita )
Cabaade waxay nafteeda ku tilmaantay wadani iyo inay tahay "Marwo adag iyadoo loo eegayo khibradeeda ciidan.
## Tixraac
Madaxweynaha Soomaaliya Oo La Kulmay Qurbo-Joogta Magaalooyinka Mataanaha Ah

"Sheeko Asli Xasan Cabaade, Duuliye Ciidan oo Markii Ugu Horreysay Ee Afrika" 

Taariikhda Xarunta Kheyraadka Duulista Hawada Soomaaliya

 Cananka u lulaya nabadda Soomaaliyeed

Kacsanaanta iyo Dhicida Ciidanka Cirka ee Soomaaliya: Milicsiga Xusuus-qorka
Khaliif Ciise Mudan

**Khalif Isse Mudan** ( 
wuxuu ahaa siyaasi Soomaaliyeed iyo wasiirkii Amniga iyo DDR-ta Puntland intii u dhaxeysay 2011 ilaa 2014, iyo Taliyihii hore ee Ciidanka Cirka Soomaaliya . Wuxuu ku dhintay magaalada Ankara Noofambar 24, 2020 COVID-19 dartiis
## Nolosha gaarka ah
Mudan waxa uu sanadkii 1953-kii ku dhashay magaalada Boosaaso ee xarunta gobolka Bari , wuxuuna waxbarashadiisa hoose ku qaatay magaalada Boosaaso gaar ahaan dugsiga Xaaji Mire
Waxbarashadiisii ​​dugsiga dhexe iyo sare waxa uu ka sii watay magaalada Muqdisho , halkaas oo uu u wareegay 1962-kii, waxaana loo diray tababar ciidan 1970-kii, xilligaasoo uu tababar duuliyenimo ku qaatay dalka Ruushka .
## Xirfad
Sannadkii 1974-kii ayuu dalka dib ugu soo laabtay, wuxuuna ka mid noqday Ciidamadii Millateriga ahaa ee Soomaaliya , isagoo ka mid ahaa Duuliye Sare oo ka tirsan Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed , isagoo darajooyin kala duwan ka soo qabtay illaa uu ka gaaray darajada Gaashaanle 1977-kii
Isla sanadkaas 1977-kii waxa la guddoonsiiyay billad geesinimo oo uu ku mutaystay dagaalkii Soomaaliya iyo Itoobiya , isagoo guulo badan ka soo hooyey duuliye ciidan
1987-kii Khaliif Ciise Mudan waxa uu helay darajada Gaashaanle Sare , waxaana loo magacaabay Taliyaha Ciidanka Cirka ee Saldhigga Balli-doogle , xilkaas oo uu hayay ilaa 1990-kii, waxaana uu darajada Sarreeye Guuto ka qaatay 
Sannadkii 1990-kii, Jeneral Khaliif Ciise Mudan ayaa loo magacaabay Taliyaha Ciidanka Cirka Soomaaliya, wuxuuna xilkaasi hayay tan iyo 1991-kii, markii ay dhacday dowladdii dhexe ee dalka 
Sanadihii 1991-1998 wuxuu ka shaqeeyay dib u heshiisiinta iyo nabadeynta gobolka Waqooyi Bari oo hadda loo yaqaan Puntland , wuxuuna 1998-dii ka mid noqday aasaasayaashii dowladda Puntland 
29kii Juun 2006 Khaliif Ciise Mudan, oo ah mulkiilaha/maamulaha shirkadda Mudan Airlines , ayaa heshiis kula saxiixday magaalada Nairobi Cali Maxamed Geeddi , Ra’iisul Wasaarihii DFKMG ee Soomaaliya (DFKMG), Cali Max’ed Geeddi , kaas oo shirkadda Mudan Airlines xaq u siisay in ay hub iyo rasaas ka soo qaado Itoobiya oo ay geyso Baydhabo DFKMG.
## Geerida
Kadib xanuun halis ah, wuxuu ku dhintay isbitaal ku yaal Ankara , Turkey Noofambar 24, 2020.
## Tixraac
"Somalia: Ciidamada Puntland oo gacanta ku dhigay khabiir ku takhasusay qaraxyada"

“Taliyihii hore ee Ciidanka Cirka Soomaaliya oo ku Geeriyooday dalka Turkiga – Wararka Soomaaliyeed maanta oo toos ah”

Gen. Khaliif Ciise Mudan

Taariikh-da AUN Gen. Khaliif Ciise Mudan oo maanta ku geeryooday (VIDEO)
Cabdusalaam Abuubakar

**Abdusalam Abubakar** (wuxuu dhashay 1989/1990) waa saynis yahan Irish ah oo asalkiisu Soomaali yahay kana yimid Dublin . Wuxuu ahaa ku guuleystihii 43-aad ee Bandhigga Saynisyahanka iyo Tignoolajiyada Da'da yar ee 2007 da'da toddoba iyo toban. Waxa loo magacaabay Saynisyahanka da'da yar ee EU Sebtembar 2007.
## Taariikh nololeedka
Abubakar waxa uu ku dhashay Soomaaliya waxa dhalay aabe Irish ah asalkiisuna yahay Soomaali. Waa ilmo keliya Wuxuu u guuray Ireland bishii Maajo 2005, isagoo ku biiray Synge Street CBS ee bartamaha Dublin Waxa uu markii ugu horreysay galay Bandhigga Saynisyahanka iyo Tignoolajiyada ee da'da yar isaga oo ay weheliyaan laba arday oo saaxiibbadiis ah oo isaga ku casuumay oo baray inuu si sax ah u baadho oo u xalliyo Waxay ku guuleysteen abaal-marin xisaabeed munaasabadda Waxaa la taliyey Jim Cooke
Abubakar ka dib waxa uu dib u galay Bandhiga Saynisyahanka Da'da yar iyo Tignoolajiyada ee dhacdada 2007 isagoo arday sanadka saddexaad ah ee Synge Street CBS Mashruuciisii ​​bandhigga waxaa cinwaan looga dhigay "Kordhinta Weerarkii Wiener ee RSA Mashruuciisu waxa uu ku salaysnaa mawduuca qarsoodiga ah 
Abubakar waxa uu ku guulaystay Bandhiga Saynis yahanka Da'da yar iyo Tignoolajiyada ee RDS , Dublin , 12 January 2007 Waxa uu qirtay ka dib in aanu waligiis isticmaalin kombuyuutar ka hor inta aanu iman Ireland labaatan bilood ka hor
Wareysi lala yeeshay Abubakar oo lagu magacaabo Xclusive Magazine ayaa ugu yeeray "magaca ugu kulul Ireland hadda" wuxuuna sheegay in guushani ay "sida iska cad calaamad u tahay sayniska" kadib guushiisa. Waxa uu ka soo muuqday jaldiga hore ee daabacaada majaladda, isaga oo ciwaan uga dhigay " GARAB! Sida Abdusalam Abubakar, oo lix iyo toban jir Soomaali ah, u jebiyey rikoor Irish ah oo 13 jir ah Abubakar wuxuu ka soo muuqday Dustin Daily News 19 Janaayo 2007
Wuxuu u sii socday inuu matalo Ireland tartankii 19-aad ee Midowga Yurub ee Saynisyahannada da'da yar ee Valencia , Spain, Sebtembar 2007, isagoo sheeganaya abaalmarinta koowaad ee xisaabta Ireland 
Abubakar waxa uu xisaabta dhaqaalaha ka bartay Jaamacadda Dublin 
## Tixraac
"Ardayga Dublin wuxuu ku guuleystey abaalmarinta Saynisyahanka da'da yar"

"ABDUSALAM ABUBAKAR"

"Janaayo 19-keedii - Abdusalam Abubakar"

"Tartankii 19aad ee Midowga Yurub ee Saynisyahanada Da'da yar"

"Guulaysiyeyaashii hore ee Saynisyahanada da'da yar: xaggee hadda joogaan?"
Xasan al-Jabarti

**Hassan al-Jabarti** () Dhintay 1774kii
wuxuu ahaa xisaabyahan, fiqi, xiddigiye iyo faylasuuf Soomaali ah oo ku noolaa Qaahira, Masar qarnigii 18aad.
## Taariikh nololeedka
Al-Jabarti waxa uu ahaa aabbihii taariikhyahan Cabduraxmaan Al-Jabarti , waxa uu ka soo jeedaa magaalada Saylac ee Soomaalidu degto Xasan waxa lagu tiriyaa mid ka mid ah culimadii waaweynayd ee qarnigii 18-aad. Waxa uu si joogto ah u samayn jiray tijaabooyin, qaar badan oo ka mid ah waxa booqday oo u kuur galay ardayda iyo macallimiinta Al-Azhar . Shaqooyinkiisa ayaa ah kuwo aan la daabicin ilaa maanta, oo ku jira kaydka.
## Tixraac
Xaaladda Horumarka Bulsho ee Bulshooyinka Islaamka: Caqabadaha Bulshada, Dhaqaalaha, Siyaasadda, iyo Caqliga

Taariikhda Cambridge ee Masar
Cali Saiid Fakhi

**Ali Said Faqi** () 
)
Waa saynisyah Soomaaliyeed oo ku takhasusay sunta iyo diblomaasiyad. Waa cilmi-baare hormuud ka ah xagga sayniska, wuxuuna leeyahay maqaalal cilmiyeedyo badan sidoo kale waxa uu qoray buug cinwaankiisu yahay A Comprehensive Guide to Toxicology in Preclinical Drug Development. Sannadkii 2013, waxaa loo magacaabay Safiirka Soomaaliya ee Benelux iyo Midowga Yurub.

Waa Safiirka Soomaaliya ee Belgium, Netherlands, Luxembourg (Benelux) iyo EU tan iyo bishii June 2013. Wuxuu ahaa Safiirka Soomaaliya ee Faransiiska ilaa November 2016. Sidoo kale waa wakiilka Soomaaliya ee ACP ee Belgium, UNESCO ee Paris iyo Ururka Kahortagga Hubka Kiimikada (OPCW) ee Hague-Netherland. Dr. Faqi waxa uu si ku meel gaar ah u soo noqday Madaxa Shaqaalaha ee Madaxweyne Maxamed Cabdullaahi Farmaajo xilligii kala guurka (February- Horraantii Abriil, 2017).

Isagu waa Isku-duwaha Isku-duwaha ee Jaamacadda Wayne State , Dugsiga Daawada, Waaxda OBGYN ee Detroit, Michigan iyo Tifaftiraha Xiriiriyaha ee Joornaalka Sunta taranka, mid ka mid ah joornaalka ugu caansan ee goobta.

Dr. Faqi wuxuu ahaa Sr. Agaasimaha Waaxda Koriinka iyo Taranka Sunta ee Cilmi-baarista MPI laga bilaabo Juun 2003- Abriil 2017; Machadka Cilmi-baadhista oo ku takhasusay samaynta Cilmi-baadhis aan caafimaad ahayn oo dawooyinka iyo tallaallada loo isticmaalo Caafimaadka Aadanaha. Dr. Faqi waa saynisyahan caan ah oo ku takhasusay ciladaha dhalmada iyo taranka. Mudadii 14-ka sano ahayd ee uu ku shaqaynayey MPI Research, Dr. Faqi waxa uu ka dhisay waaxda meel eber ah oo uu ka dhigay waax caalami ah oo caan ah. Khabiir-yaqaanka Sunta ah, wax-soo-saarka cilmigiisa inta badan wuxuu diiradda saaray badbaadinta nolosha iyo taageerada caafimaadka dadka adduunka oo dhan.

Dr. Faqi waxa uu shahaadada dhakhtarnimo ee caafimaadka xoolaha ka qaatay Jaamacadda Ummadda Soomaaliyeed , Diploma of Specialization in Experimental Pharmacology University of Milan iyo PhD in Toxicology University of Leipzig . Isagu waa Diplomate of American Board of Toxicology (DABT) iyo a Fellow Academy of Toxicological Sciences
## Waxbarashada
*DVM - Jaamacadda Ummadda Soomaaliyeed

*Diploma of Specialization in Pharmacology tijaabo ah - Jaamacadda Milano

*Ph.D - Jaamacadda Leipzig
## Tixraac
"Dr. Ali S. Faqi iyo Saynisyahanada hormuudka ka ah Qoraaga Ground-Breaking Toxicology Book from Elsevier"

"Soomaaliya: Golaha Wasiirada Soomaaliya oo magacaabay shan safiir oo cusub" 

"Wareysi Dr. Ali Said Faqi: Safiirka Soomaaliya ee Benelux iyo Midowga Yurub"
Faadumo Sarjeelle

**Faduma Sarjelle** ()
Waxay ahayd gabadha amiirnimo ee Guriga Gareen, oo ah qoyska xukunka hayay ee Boqortooyadii Ajuran. Boqortooyadu waxay maamushay qaybaha waaweyn ee Geeska Afrika intii lagu jiray Dhex-dhexaadkii qarniyadii dhexe. Sarjelle sidoo kale waxay ahayd hooyada Abgal Ismaan, aabbihii qabiilka Abgaal.
## Sidoo kale eeg
Saldanadii Ajuuraan
## Tixraac
Jaamac Muuse Jaamac

**Jama Musse Jama** (
)
Waa xisaab-yaqaan Soomaaliyeed oo caan ah iyo qoraa. Waxaa lagu xusuustaa cilmi-baaristiisa ku saabsan ciyaaraha dhaqameed ee Soomaalida sida Shax.

## Taariikh nololeedka
Jaamac waxa uu sannadkii 1967-kii ku dhashay magaalada Hargeysa ee Somaliland , halkaas oo uu ku soo qaatay waxbarashadiisii ​​dugsiga hoose iyo dhexe. Ka dib waxa uu u ambabaxay magaalada Muqdisho oo uu ka galay Jaamacaddii Ummadda Soomaaliyeed , halkaas oo uu Xisaabta ka bartay muddo afar sano iyo badh ah. Jaamac oo si fiican ugu hadlaayay luuqada talyaaniga, waxa uu ka tagay magaalada Hargeysa oo uu wax ka bartay jaamacada Pisa ee dalka Talyaaniga, waxaanu shahaadada PhD ka qaatay Università degli Studi di Napoli "L'Orientale" . Waxa uu si gaar ah u xiiseeyaa xorriyadda muwaadinka, waana qoraaga (ama qoraaga) lix buug oo laba ka mid ah ay ku qoran yihiin ciyaaraha hiddaha iyo dhaqanka Soomaaliyeed.
Jaamacadda Pisa, Jaamac waxa uu ka bilaabay cilmi-baadhista ciyaaraha hiddaha iyo dhaqanka ee Soomaalida iyo sidoo kale taariikhda xisaabta Geeska Afrika , mawduucaas oo uu ku qoray joornaalo badan. Danihiisa waxa ka mid ah Waxbarashada Somaliland iyo firfircooni, Jaamac waxa uu si qoto dheer uga qayb qaataa arrimaha qurba - joogta Soomaalida xilliyada ciidaha iyo shirarka uu guddoomiyaha ka yahay ama uu goobjoog ka yahay isagoo ah qayb muhiim ah . Danta gaarka ah ee Jaamac waa horumarinta afka Soomaaliga, suugaanta, iyo qoraalka. Waa aasaasihii iyo qabanqaabiyaha bandhigga buugaagta caalamiga ah ee Hargeysa Waxa uu abuuray Somali Corpus ee qoraallada dhijitaalka ah ee falanqaynta luqadda. Sannadkii 2014-kii waxa uu aasaasay Xarunta Dhaqanka ee Hargeysa oo uu agaasime ka noqday 2019 Dr. Jama Musse waxa uu ku biiray Cilmi-baadhista Associate the Center of African Studies ee SOAS, University of London iyo 2020 isaga oo ah xidhiidhiye sare oo cilmi-baadhiseed Qaybta Qorshaynta Horumarinta Bartlett , University College London United Kingdom.
## Tixraac
"Hargeysa International Book Fair"

"Xarunta Dhaqanka Hargeysa iyo Horumarinta Bulshada Somaliland ee Melissa Smyth"

"Dhaqanka Suugaanta Somaliland: Waraysi Jaamac Muuse Jaamac"

"Xarunta Cilmi-baarista Cilmi-baarista Afrika"

"Grandi protagonisti al Premio Nazionale "Cultura della Solidarietà" previsto per sabato al Teatro Bolognini ..:: La Voce di Pistoia :: .. Notizie, News, Fatti, personaggi, politica della provincia di Pistoia"

"Jaamac Musse Jama oo ka tirsan hay'adda Redsea Cultural Foundation oo ku guulaystey abaal-marin gudaha Talyaaniga | Machadka Rift Valley"
Axmed Mumiin Warfa

**Ahmed Mumin Warfa** 
(
)
Waa saynisyahan Soomaaliyeed oo ku takhasusay cilmiga dhirta, kaasoo asaga iyo saaxiibkiis Mats Thulin ay ku heleen nooca Cyclamen somalense. Waxa uu ka soo shaqeeyay madaxnimo (rektar) Jaamacadda Zamzam ee Cilmiga iyo Tiknoolajiyadda laga bilaabo 2020 ilaa geeridiisii.
## Taariikh nololeedka
### Soomaaliya
Warfaa waxa uu bare ka ahaa Jaamacaddii Ummadda Soomaaliyeed , halkaas oo uu ka dhigi jiray Biyooloji iyo Beeraha . Wuxuu kaloo cilmi-baaris joogto ah la sameeyay saaxiibbadii Soomaaliya , halkaasoo uu si wadajir ah u soo ogaaday dhowr nooc oo caydh ah , gaar ahaan waqooyi-bari ee gobolka Bari .
Markii uu qarxay dagaalkii sokeeye ee 1991kii iyo xidhitaankii jaamacada, Axmed waxa uu noqday nabadoon, ka shaqaynta turjubaanka Qaramada Midoobay iyo samaynta golayaasha geedi socodka dib u heshiisiinta ee Addis Ababa , Ethiopia . Dadaalkiisa ayaa keenay in uu isku dhac la galo dhowr horjooge oo maleeshiyo deegaanka ah. Sannadkii 1994-kii, waxa uu si dirqi ah uga badbaaday isku day dil.
Caruurtiisa ayaa kala ah Sumaya Muumin, Ismaaciil Muumin, Daa’uud Axmed Muumin, Hibo Muumin, Faarax Muumin, Maxamed Muumin, Caa’isha Muumin, Yuusuf Muumin, Daahir Muumin, Xaliimo Muumin, Faadumo Muumin, Faadumo Muumin.
### Maraykanka
Warfaa waxa uu ka dib ka dhoofay Soomaaliya isagoo u dhoofay magaalada Nairobi ee dalka Kenya halkaas oo uu uga sii haajiray Maraykanka , halkaas oo uu bayoolojiga ka dhigay Salt Lake Community College iyo Jaamacadda Brigham Young ee Utah . Waxa uu sii waday ka qaybgalka shirarka ku saabsan cilmiga dhirta sida hadal muhiim ah ama wax ku biiriye.
Warfaa waxa kale oo uu si firfircoon uga qaybqaatay arrimaha Soomaaliya iyo qurba-joogta Soomaaliyeed , haddii uu ahaa dib-u-heshiisiin u shaqaynayey UN iyo Madaxweynaha Soomaaliya ama ha ahaado hawl-wadeen dhaqaale u ururin jiray mashaariicda sida Jaamacadda Hiiraan .
### Ku noqo Soomaaliya
Sannadkii 2020-kii, Warfaa waxa uu ku soo laabtay Muqdisho oo uu guddoomiye ka noqday Jaamacadda Sayniska iyo Tignoolajiyada ee Zamzam 
Professor Warfaa wuxuu 15-kii Maarso 2021 ku geeriyooday Muqdisho xanuuno ka soo gaaray COVID-19 .
## Tixraac
"Prof. Axmed Muumin Warfaa waxaa loo magacaabay La-taliyaha Sare ee Madaxweynaha Jamhuuriyadda Soomaaliya"

"Munaasabada Dhaqaale Uruurinta Jaamacada Hiiraan"

ku caan baxay COVID-19 ayaa Muqdisho ku geeriyooday
Cali al-Jabarti

**Ali al-Jabarti** ()
wuxuu ahaa aqoonyahan iyo siyaasi Soomaaliyeed qarnigii 15-aad Boqortooyadii Mamluk .
## Tixraac
Arabic Sources on Somalia
Sheekh Suufi

**Abd Al-Rahman bin Abdullah al Shashi** ()
oo ku caan baxay Sheekh Suufi , wuxuu ahaa caalim reer Banaadiriga ah qarnigii 19-aad , gabayaa , isbedel-doon iyo falagayaasha . 
## Nolosha
Sheekh Suufi waxa uu ku dhashay magaalada Muqdisho , halkaas oo uu ka aas aasay jameecada Qaadiriyada , oo ah mad-hab ama tariiqo islaami ah oo xertiisa ay ku jireen asxaabtiisa sida Uways al-Barawi . Wuxuu bartay cilmiga xiddigiska , wuxuuna wax badan ka qoray mustaqbalka Muqdisho iyo culuumta diinta, wuxuuna qoray kutub caan ah oo uu ka mid yahay Shadjarat al Yakiim (Geedka Yaqiinka)
Marka laga soo tago xirfadiisa aqooneed, Sheekh Suufi waxa uu caan ku ahaa dhexdhexaadiyaha weyn ee u dhexeeya ganacsatada iyo dukaanleyda magaalooyinka xeebaha ah. Dib-u-habayn, waxa lagu tiriyaa inuu soo afjaray wax uu u arkayay inay reer-magaalku ku dhaqmi jireen qoob-ka-ciyaarka anshax-darrada ah. Si gaar ah waxa uu sidoo kale u tiriyey gabayo badan, kuwaas oo aakhirka ay culimadii uu ka midka ahaa Cabdalla Al-Qutbi kutubtooda ku qaadan lahaa .

## Xajka mowlaca uu ku jiro
Markii uu dhintay 1904-tii ka dib, Mowlaca Sheekh Suufi waxa ay noqotay goob ay sannad walba ku soo xajiyaan mu’miniinta ka kala yimid Soomaaliya iyo Bariga Afrika . Xabaal ayaa aakhirkii laga dhisay qabuuraha hareerihiisa , halkaasoo sidoo kale lagu aasayo wasiirro caan ah oo Soomaaliyeed , madadaalada iyo madaxweynayaasha .
## Tixraac
1.Qaamuuska taariikhda Soomaaliya ee Margaret Castagno bogga

2.EJ Brill's First Encyclopaedia of Islam, 1913-1936 Waxaa qoray M Th Houtsma, Arnold , AJ Wensinck bg 487
Cabdallah al-Qutbi

**Abdallah ibn Mu'allim Yusuf al-Qutbi** () (c. 1879 – 1919 ) 
waxa uu ahaa siyaasi , fiqi iyo faylasuuf Soomaaliyeed oo ku noolaa Qulunqul (Kolonkol), Soomaaliya .
## Taariikh nololeedka
Sheekh Al-Qutbi waxa uu caan ku yahay Al-Majmu'at al-mubaraka ("Ururinta Barakaysan"), oo ah shan qaybood oo ururintu ka kooban tahay, kaas oo lagu daabacay Qaahira ca. 1919-1920 (1338) Sheikh Abdullahi Qutbi, xertii Sheikh Abdulrahman Al Shaashi kana mid ah jameecada Qaadiriyah, mad-hab ama taariqa islaami ah.
## Tixraac
Ikhwaanul Muslimiinka Afrika qarnigii sagaal iyo tobnaad
Abaadir Cumar Ar-Rida

**Sheikh Abadir Umar Al-Rida**
) 
oo sidoo kale loo yaqaan Aw Abaadir  ama Aw Badiir wuxuu ahaa halyeygii aas-aasay magaalada Harar , isla markaana ahaa awliidkii maanta ee bariga Itoobiya . Sidoo kale waxaa lagu tiriyaa in uu yahay awoowaha guud ee beesha Sheekhaal Soomaaliyeed iyo reer Harari. 
## Taariikhda
Aw Abaadir waa shakhsiga ugu weyn ee Fath Madinat Al Harar , oo ah taariikh aan la daabicin oo Harar qarnigii 13aad. Sida ku cad xisaabtu, isaga iyo dhawr kale oo culimaa'uddiin ah waxay u safreen magaalada Harar iyagoo ka yimid gobolka Xijaas ee Sucuudiga maanta 612H (1216 AD). Sheekh Cumar Al-Rida ayaa intaa ka dib guursaday gabadh Harari ah oo deegaanka ah, waxaanu dhisay masaajidka Jamia ee magaalada .
## Dhaqanka casriga ah
Sida uu sheegay horraantii 1800-aadkii qoraaga Yahya Nasrallah, oo qoray "Fath Madinat Harar", xisaab-haye-heereedka Harar, Abaadir wuxuu sii sheegay in Talyaanigu Itoobiya hoos -tagayo . Wax sii sheegiddani waxay rumoobaysaa qarni ka dib dagaalkii labaad ee Italo iyo Xabashida .
## Goobaha
*Garoonka Aw Abaadir , wuxuu soo jeediyay garoon ku yaala magaalada Harar

*Masjidka Abaadir oo ah masjidka ugu weyn magaalada Addis Ababa ee dalka Itoobiya 
## Tixraac
Xabashida Dhexe, Axmaarada, Tigriňa iyo Dadka la xidhiidha Waqooyi Bari Afrika Qaybta IV

Taariikhda Islaamka iyo Dhaqanka Koonfurta Itoobiya: Qormo la ururiyey

"Qabiilka isku xirka iyo Shabakadda Aqoonsiga ee Soomaaliya"
## Xiriirinta dibadda
Amiir Sheekh Abaadir Muuse Warwaajele
Rizak Diirshe

**Rizak Diirshe** (wuxuu ku dhashay Soomaaliya 5 Janaayo 1972 ) waa orodyahan u orda dalka Sweden oo ku takhasusay orodka 800 mitir iyo 1500 mitir . Wuxuu matalay kooxaha isboortiga Skellefteå AIK , Hälle IF iyo Malmö AI .
Wuxuu ku dhameystay kaalinta sagaalaad ee 1500 mitir ee tartankii Yurub 2006 . Waxa uu sidoo kale ka qeyb galay Horyaalada Yurub 1998 iyo 2002 , World Indoor Championships 2001 iyo 2004 ka dibna World Championships 2003 iyo 2005 isagoo aan gaarin finalka. Waxa uu noqday horyaalka Iswidhan 800 mitir 1997, 1998, 2000, 2002 iyo 2004. 
Waqtigiisii ​​ugu fiicneyd ee shaqsiyeed wuxuu ahaa 1:45.45 daqiiqo, wuxuu ku guuleystey Julaay 2003 gudaha Cuxhaven . Kani waa rikoorka Iswiidhan 1500 mitir waxa uu ku haystaa 3:38.47 daqiiqo laga bilaabo July 2006 magaalada Stockholm , isaga oo ka dhigaya kaalinta toddobaad ee orodyahannada Iswidhishka ee 1500 mitir.
## Tixraac
Iswidishka abid ugu sareeya 10 liiska, ragga 

Stora Grabbar
Nasra Cagil

**Nasra Agile** (; ) waa Soomaali - Kanada Injineer iyo hal-abuur ganacsi. Waxay ku lug lahayd barnaamijyo adeeg bulsho oo kala duwan iyo hindise, waxaana la guddoonsiiyay Abaalmarinta Caalamiga ah ee Duke of Edinburgh - Kanada.
## Nolosha gaarka ah
Agile wuxuu ku dhashay Soomaaliya. Iyada iyo qoyskeeda ayaa markii dambe u guuray Kanada. [ 2 ] Markii uu kuray ahaa, Agile waxa uu gacan ka gaystay bilaabida hindiseyaal adeeg bulsho oo kala duwan. Waxay abaabushay barnaamijyo dhalinyaro, aqoon-is-weydaarsiyo xirfadaha badbaadada, ciyaaro waxbarasho iyo waxqabadyo isboorti Waxbarashadeeda jaamacadeed, Agile waxay ku baratay injineernimada madaniga ah Jaamacadda Ryerson ee Toronto . Waxay ka qalin jabisay machadka iyada oo sharaf leh 2005, iyada oo heshay shahaadada Bachelor of Engineering Nasra waxay ka qalinjabisay heerka ugu sarreeya ee fasalkeeda Jaamacadda Ryerson waxaana loo diiwaan geliyay inay ka mid tahay dumarkii ugu horreeyay ee la yaqaan ee asal ahaan Soomaali ah oo shahaadada injineernimada ka qaatay Kanada. Waxay sidoo kale heshay Abaalmarinta Bulshada Sharafta ee Furaha Caalamiga ah ee sharafta leh ee heer sare tacliinta.
## Xirfad
Agile waxay shaqadeeda injineernimada madaniga ah ka bilaawday kormeere waddo oo ah waaxda Adeegyada Gaadiidka ee dawladda Magaalada Toronto Muddo laba sano ah ka dib, waxay u guurtay Dubai , Isutagga Imaaraadka Carabta, taas oo u xuubsiibtay mid ka mid ah xarumaha ugu muhiimsan ee caalamiga ah ee horumarinta hantida maguurtada ah. Sannadkii 2007, Agile waxa uu ku biiray Cansult, oo ah shirkad Canadian Engineering ah oo xarunteedu tahay Dubai iyo mid ka mid ah hawl-wadeennada warshadaha ee Bariga Dhexe Waxay markii dambe lataliye u noqotay Nakheel Properties , oo ah horumarinta guryaha ugu weyn ee UAE Waxay sidoo kale ahayd Injineer Sare oo Taraafiko ah oo ka tirsan Maamulka Wadooyinka ee dawladda hoose ee Dubai
2012, Agile waxa uu ku laabtay Soomaaliya si uu gacan uga geysto dib u dhiska degaanka ka dib colaadaha. Ka dib waxa ay furtay dukaan dollarkii ugu horeeyay ee dalka .
## Abaalmarinada
Iyadoo lagu aqoonsanayo shaqadeeda bulshada, Agile waxaa la guddoonsiiyay Abaalmarinta Caalamiga ah ee Duke of Edinburgh - Canada oo uu siiyay Guddoomiyaha Guud ee Kanada Waxay sidoo kale heshay abaalmarino tacliimeed oo kala duwan oo ay ku mutaysatay guulaheedii waxbarasho iyadoo wali arday sharaf leh, oo ay ku jirto Abaalmarinta Bulshada Sharafta ee Furaha Caalamiga ah .
## Tixraac
"Waa kuwee ardayda Ryerson ee ay tahay inay raacaan guddiga araggaaga?"

"Nasra Agile: Injineer madaniga ah oo Canadian ah ayaa u kacaya heerka xiga"

"Nasra Agile: Injineer reer Kanada ah ayaa u kaca heerka xiga

"Nasra Agil: Injineer reer Kanada ah ayaa u kacday heerka xiga"

"Maalinta Haweenka Adduunka Farxada leh!! | Khariidadda Warbaahinta Soomaaliyeed"

"Maalinta Haweenka Adduunka ee Farxada leh"
Cabdulkaadir Axmed Saciid

**Abdulkadir Ahmed Said**
( )
Waa agaasime filim Soomaaliyeed, soo-saar, qoraa filim, sawir-qaade iyo tifatire.
## Taariikh nololeedka
Saciid waxa uu ku dhashay magaalada Muqdisho ee caasimada Soomaaliya sanadkii 1953 Sannadkii 1970-kii, waxa uu ka shaqo bilaabay Wakaaladdii Filimada Soomaaliyeed isaga oo ahaa sawirqaade loo xilsaaray xidhiidhka caalamiga ah iyo la-taliye dhinaca wax-soo-saarka dalalka kale. Intii u dhaxaysay 1984-kii ilaa 1986-kii, waxa uu noqday Agaasimaha Barnaamijyada ee Telefishanka Soomaalida, waxaanu qoray oo agaasimay barnaamijyo tababar oo dhawr ah.
Saciid waxa uu kaaliyaha agaasime ka ahaa soo saaris filimaan badan oo uu ka mid yahay The Somali Dervish (1983); Dabayshii kululayd ee Soomaaliya (1984); Riviera Somalia (1984), waa barnaamij loogu talagalay baahinta adeegga dadweynaha Talyaaniga ee Radio Televisione Italiana (RAI); iyo Nin Race ah (1987), oo uu soo saaray Machadka Filimada LuceSaimon
Waxaa ka mid ah filimadiisa caanka ah ee gaaban ee Geedka nolosha (The Tree of Life) , kaas oo ku guuleystay Abaalmarinta Magaalada Torino ee Filimka ugu Fiican - Qaybta Filimka Gaaban ee Caalamiga ah ee Bandhigga Caalamiga ah ee Torino ee Cinema Young ee 1988, iyo La Conchiglia oo ka yimid 1992.
## Tixraac
Shineemo d'Afrique

Waaya-aragnimada Afrikaanka ee shineemo

"Catalogo Audiovisivi (con schede didattiche)" 
Cabdulqaadir Axmed Siciid
Ana Cláudia Michels

**Ana Cláudia Michels** (waxay dhalatay Luulyo 31, 1981) waa moode iyo dhakhtar reer Brazil ah.
## Taariikh nololeedka
Michels wuxuu ku dhashay Joinville , Brazil. Markii ay da'da 14 jirsatay waxay bilawday inay qaadato koorsada tusaalaha ah iyadoo dhiirigelinaysa aabbaheed. Waxay heshay hay'ad ku taal Florianópolis waxayna isla markiiba ku casuuntay dhoolatus ka dhacay Itajaí , Santa Catarina. Da'da 15, Ana Claudia waxay bilowday inay u soo bandhigto Ellus, Beneducci iyo Zoomp. Markii ay da'deedu ahayd 16, waxay ka tagtay Brazil waxayna tagtay Magaalada New York. Isla munaasabaddaas, Ana Claudia waxaa loo doortay in ay dhexgasho Chanel Tour iyo in ay ka gudubto Japan.
## Xirfadda qaabaynta
Ana Claudia waxay bilawday naqshadaynta sannadkii 1997-kii iyada oo la socota Wakaaladda Mega, markii ay u soo bandhigtay milkiilayaasha saaxiibkeed Waxay ka soo muuqatay buug-yaraha sirta Victoria iyo Le Lis Blanc, oo ah shirkad dharka Brazil oo caan ah, iyo sidoo kale xayaysiisyada Calvin Klein . Waxay sidoo kale ka soo muuqatay xayeysiisyada shirkadaha sida Burberry , Giorgio Armani , Louis Vuitton , Macy's , Nike , iyo Tommy Hilfiger , waxayna soo bandhigtay daboolka daabacado badan oo caalami ah oo Vogue ah .
## Dhakhtarka caafimaadka
2012, Ana Claudia waxaa aqbalay São Camilo Medical School oo ku taal São Paulo, Brazil, taasoo ay ka qaadatay shahaadada caafimaadka 2019. Waxay ku biirtay dadaallada ka dhanka ah COVID-19 sidii dhakhtar guud.
## Tixraac

"Profile of Ana Claudia Michels"

"Ana Claudia Michels - Model"

"Ana Claudia Michels - Model"

"Se precisar ajudar, eu vou": Modelo e também médica, Ana Claudia Michels se voluntaria no combate à Covid-19"

## Xiriirinta dibadda

Ana Cláudia Michels
Bruna Tenório

**Bruna Tenório** (waxa ay dhashatay 27 Juun 1989) waa moodel reer Brazil ah.
## Nolosha gaarka ah
Tenório wuxuu ku dhashay Maceió , Brazil Iyadu waxay u dhalatay Brazilian 
Waxay guursatay Felipe Faria bishii Maajo 2017 Waxay leeyihiin wiil, dhashay Disembar 2020.
## Xirfad
Tenório waxa ay shaqadeeda bilawday 2006 markii ay ku socotay wadada ay diyaaraduhu ku ordaan ee naqshadeeyayaasha sida Chanel , Christian Dior iyo Dolce & Gabbana ee Paris iyo Milan . Intaa ka dib, waxay mar horeba u soo bandhigtay inay tahay xiddig soo baxaya Style.com 
Tan iyo markii ugu horeysay, ee 2006, Tenório waxay ahayd wejiga ololaha xayeysiiska oo ay ku jiraan Anna Sui , Gap , Kenzo , D & G , Chanel Haute Couture, Vera Wang , Valentino Haute Couture , Me & magaalada. Waxay ku jirtay daboolka wargeysyada moodada ee ugu sarreeya oo ay ku jiraan daabacadaha caalamiga ah ee L'Officiel , Vogue iyo Elle . Waxay ku socotay bandhigyada ugu muhiimsan ee Paris , New York iyo Milan xilliyada moodada sida Alexandre Herchcovitch , Chanel , Dolce & Gabbana , Louis Vuitton , Marc Jacobs , Versace , Carolina Herrera , Christian Dior , Michael Kors iyo kuwo kale oo badan
Tenório waxaa matalay Maareynta Modelka Haweenka ee New York , Paris iyo Milan , Qaababka duufaanada ee London iyo Ford Models ee São Paulo .
## Tixraac
"Bruna Tenorio - Profile Model"

"Bruna Tenório: fenômeno da moda"

"Tudo sobre o casamento de Bruna Tenório e Felipe Faria"

"La kulan EverMom: Bruna Tenorio"

"Bruna Tenório" 

"Bruna Tenório"

"Bruna Tenório"
## Xiriirinta dibadda

Bruna Tenório Models.com

Bruna Tenório Fashion Model Directory

Bruna Tenório 
NYmag.com

Bruna Tenório photos at Style.com (archived)

Bruna Tenório Stylished.de

Bruna's official blog