Juan Soriano

​**Juan Soriano** (oo dhashay **Juan Francisco Rodríguez Montoya**; Ogosto 18, 1920 – Febraayo 10, 2006) wuxuu ahaa farshaxaniiste Meksikaan ah oo ku caan baxay rinjiyeynta, farshaxanka taallada iyo shaqada masraxa. Wuxuu ahaa ilmo hibo gaar ah leh (child prodigy) oo xirfadiisu ay goor erta bilaabatay, sidoo kale caannimadiisu waxay timid isagoo yar iyadoo qorayaal badani ay buugaag ka qoreen. Wuxuu bandhigyo ku qabtay Maraykanka iyo Yurub, iyo sidoo kale goobaha waaweyn ee Meksiko sida Museo de Arte Moderno iyo Palacio de Bellas Artes. Taallooyinkiisa waaweyn waxaa laga heli karaa qaybo kala duwan oo Meksiko ah iyo Yurubba. Aqoonsiyada uu shaqadiisa ku helay waxaa ka mid ah Aaladda Farshaxanka Qaranka ee Meksiko, Chevalier des Arts et Lettres iyo xubinimada Legion of Honour ee Faransiiska.
​
## Noloshiisa
​
Soriano wuxuu ku dhashay Juan Francisco Rodríguez Montoya magaalada Guadalajara, isagoo ay iska dhalayn Rafael Rodríguez Soriano iyo Amalia Montoya Navarro. Tan iyo carruurnimadiisii, wuxuu bilaabay inuu isku magacaabo Juan Soriano, isagoo doorbiday magaca hooyo ee aabbihiis. Wuxuu ku sifeeyay qoyskiisii hore kuwo "laga yaabo (eccentric)."
​Soriano wuxuu ahaa ilmo hibo leh, sanadkii 1933-kiina, walaashii waxay bartay rinjiyeeyaha Alfonso Michel Martínez, kaas oo baray hababka hadda jira ee Expressionist iyo neo Baroque. Ka dib wuxuu wax ka bartay Francisco Rodríguez “Caracalla” oo ku yaal Evolución Studio ee Guadalajara, halkaas oo sidoo kale lagu tababaray Raúl Anguiano iyo Jesús Guerrero Galván.
​
Xilligaas, Soriano wuxuu kaloo ahaa booqde joogto ah oo taga guriga iyo ganacsiga Jesús Reyes Ferreira. Reyes wuxuu siiyay shaqo uu ku sameeyo warqadaha lagu duubo waxyaabaha ee la qurxiyey laakiin Soriano wuxuu u arkay shaqadaas mid adag. Si kastaba ha ahaatee, waqtigii uu halkaas joogay wuxuu u oggolaaday inuu la kulmo abuurayaal ay ka mid yihiin Luis Barragán iyo Roberto Montenegro, inuu ku arko farshaxanka Yurub buugaagta iyo joornaalada oo uu ogaado sawirada José María Estrada, oo uu Reyes ururin jiray. Soriano wuxuu kaloo aaday madxafkiisii ugu horreeyay wuxuuna bilaabay inuu akhriyo buugaagta caadiga ah ee uu habeeyay José Vasconcelos.
​Bandhigii ugu horreeyay ee shaqada Soriano wuxuu u oggolaaday inuu la kulmo farshaxaniistayaal ay ka mid yihiin José Chávez Morado, Lola Álvarez Bravo iyo María Izquierdo, kuwaas oo ku dhiirrigeliyey inuu u guuro Magaalada Meksiko, taas oo uu sameeyay 1935 isagoo jira shan iyo toban sano, isaga iyo walaashii Martha. Halkan wuxuu ka sii watay saaxiibtinimada uu la lahaa farshaxaniistayaasha, qorayaasha iyo aqoonyahannada, taas oo Soriano uu sheegay inay ahayd mid ka mid ah khasnadaha ugu waaweyn ee noloshiisa. Kuwaas waxaa ka mid ahaa Xavier Villaurrutia, Carlos Pellicer, Octavio Paz (kaas oo dhowr maqaal ka qoray), Lola iyo Manuel Álvarez Bravo, Rafael Solana (kaas oo uu u raacay UC Berkeley sanadkii 1938), Isabel Villaseñor, Frida Kahlo, Lupe Marín iyo Salvador Novo. Wuxuu qayb ka ahaa goob bulsho oo joogto ah oo uu la lahaa Octavio G. Barreda isagoo qayb ka ahaa jacaylka uu u qabo gabayada iyo qoraalka, isagoo ku lug yeeshay joornaalada sida *El hijo prodigo* iyo *La Revista de la Universidad de México*.
​Soriano wuxuu booqday Rome markii ugu horreysay sanadkii 1952, sanadkii 1954-kiina wuxuu booqday Crete, halkaas oo uu ku rinjiyeeyay *Apolo y las musas.* Wuxuu mar kale ku laabtay Rome si uu u deggenaado intii u dhaxaysay 1969 ilaa 1975, taas oo u oggolaatay inuu barto farshaxanka qadiimiga ah.
​Sanadkii 1963, Soriano wuxuu galay shil baabuur, kaas oo uu ku diiwaangeliyey rinjiyeyn la yiraahdo *El accidente*.
​Sanadkii 1974, Soriano wuxuu la kulmay cayaaryahanka qoob-ka-ciyaarka ee u dhashay Poland Marek Keller markii uu booqasho ku joogay Paris, waxaana baray qoraaga Sergio Pitol. Tani waxay ahayd bilowgii xiriir socday in ka badan soddon sano. Soriano wuxuu u shaqaynayay si aan kala go' lahayn wuxuuna daryeelayay oo kaliya shaqadiisa, isagoo arrimihiisa kale kaga tagay fowdo. Keller ayaa soo dhexgalay si uu u maareeyo inta badan kuwaas wuxuuna nidaam geliyey nolosha farshaxaniistaha. Labadoodu waxay wada joogeen, iyagoo degganaa labadaba Magaalada Meksiko iyo Paris ilaa dhimashadii Soriano. Tan iyo xilligaas, Keller wuxuu ka shaqaynayay kor u qaadista dhaxalka farshaxaniistaha ee qaybaha kala duwan ee adduunka.
​Soriano wuxuu dhintay sanadkii 2006 isagoo jira 85 sano isagoo ku sugnaa *Instituto Nacional de Nutrición Salvador Zubirán* oo ku yaal Magaalada Meksiko sababo kala duwan awgood.
​
## Xirfadda

Soriano wuxuu bilaabay xirfaddiisa isagoo aad u yar, caannimadiisuna waxay timid goor hore sidoo kale. Shaqadii Soriano waxaa markii ugu horreysay lagu soo bandhigay Madxafka Guadalajara, taas oo keentay inuu u guuro Magaalada Meksiko sanadkii 1935. Intii u dhaxaysay 1936 ilaa 1937 wuxuu wax ka bartay Escuela Noctura de Arte para Obreros isagoo gacanta ugu jiray Emilio Caero iyo Santos Balmori. Balmori wuxuu ka caawiyay in loo aqbalo Liga de Escritores y Artistas Revolucionarios (LEAR) bandhig yar oo dhammaadkii koorsadan ah oo lagu qabtay Palacio de Bellas Artes ayaa soo jiitay dareenka Inés Amor. Si kastaba ha ahaatee, kuma uusan nagaan LEAR muddo dheer, wuxuuna ka tagay 1938 sababtoo ah ma uusan jeclayn siyaasadeeda.
​Bandhigii ugu horreeyay ee shakhsi ah ee Soriano wuxuu ahaa 1936-kii oo ka dhacay Galería de Arte Mexicano oo ku taal Magaalada Meksiko. Tan waxaa ku xigay mid kale oo ka dhacay Galería de Arte ee Universidad Nacional Autónoma de México . Intii ka dhiman 1940-yadii, wuxuu bandhigyo ku qabtay goobo kala duwan oo ku yaal New York iyo Philadelphia iyo Galería de Arte Mexicano. 1950-yadii wuxuu bandhig ku qabtay Schneider Gallery ee Rome, oo ahaa kii ugu horreeyay ee bandhigyo shakhsi ah oo badan oo Yurub ah, oo ay weheliyaan bandhigyo ka dhacay goobaha Meksiko sida Antonio Souza Gallery, Rutherford Gallery ee San Francisco iyo bandhiggii ugu horreeyay ee dib u milicsiga iyo maamuuska ahaa ee ka dhacay Museo de Arte Moderno iyo Palacio de Bellas Artes sanadkii 1959. 1960-yadii wuxuu bandhig muhiim ah ku qabtay Palacio de Bellas Artes (1966) iyo sidoo kale bandhig taxane ah oo sawiro ah oo uu u sameeyay Lupe Marín oo kaliya ah tusaale (model) ahaan oo ka dhacay Misrachi Gallery. 1970-yadii, wuxuu deeq ka helay Fundación Cultural Televisa si uu u abuuro soddon shaqo oo waaweyn iyo soddon yar yar kuwaas oo ka dib lagu soo bandhigay Museo de Arte Moderno. Sanadkii 1993, wuxuu bandhig taallo ah ku qabtay *Colegio de Jalisco* iyo *Instituto Cultural de México* oo ku yaal San Antonio. Bandhigyadiisii ugu dambeeyay ee waaweyn ka hor dhimashadiisa waxaa ka mid ahaa *Centro Cultural Español de Cooperación Iberoamericana* ee Miami (2001), *Real Casa de Correos* ee Madrid (2002), Meadows Museum iyo Southern Methodist University (2002), *Instituto Italo-Latino Americano* ee Rome (2003) iyo bandhigyo badan oo ka dhacay *Instituto Mora* ee Magaalada Meksiko (2005).
​
Intii uu xirfaddiisa ku jiray, Soriano wuxuu abuuray dhowr taallo oo waaweyn kuwaas oo laga heli karo Meksiko iyo Yurub. Kuwaas waxaa ka mid ah *El Toro* oo ku taal Tomás Garrido Canabal Park ee Villahermosa (1987), *La Paloma* oo ku taal Madxafka MARCO ee Monterrey (1989), *La Ola* oo loogu talagalay World Trade Center ee Guadalajara (1989), *El Caracol* oo loogu talagalay Amparo Museum ee Puebla (1989), *La Luna* oo loogu talagalay National Auditorium ee Magaalada Meksiko (1993), *La Sirena* oo loogu talagalay Plaza Loreto ee Magaalada Meksiko (1994), Dafne oo loogu talagalay Arcos-Bosques Building (1995), *Mano* oo loogu talagalay xarunta Herdez Group (1995), laba taallo oo loogu talagalay Expo Hannover 2000 ee Jarmalka, lix taallo oo waaweyn oo loogu talagalay qaybo kala duwan oo Meksiko ah sanadkii 2003 iyo dhowr ka mid ah shaqooyinkiisa oo laga heli karo beer ku taal Warsaw.
​Soriano wuxuu qayb badan oo xirfaddiisa ka mid ah u hibeeyay intii u dhaxaysay 1930-yadii ilaa 1960-yadii masraxa, isagoo bilaabay carruurnimadiisii isagoo ku shaqaynayay caruusadaha xarigga lagu dhaqaajiyo (puppetry). Inta badan shaqadan waxay ahayd koox uu la abuuray Jaime García Terrés, Leonora Carrington iyo kuwo kale oo la yiraahdo Poesís en Voz Alta, taas oo uu Carlos Monsiváis ku tilmaamay "dhaqdhaqaaq xoreyn ah oo masraxa" ee Meksiko. Inta badan shaqadan waxay ahayd naqshadaynta goobta iyo dharka, sida *Teatro del Sindicato de Electricistas*, *[[Teatro Orientación]]* (isaga iyo Celestino Gorostiza), *El Caballito* Theater iyo *Teatro Sullivan*. 1940-yadii wuxuu qoray oo soo saaray baale (ballet) isaga iyo Diego de Mesa oo la yiraahdo *El pájaro y las doncellas*, oo ku salaysan rinjiyeyn uu leeyahay Carlos Mérida, isagoo muusigana u xushay Carlos Jiménez Mabarak.
​Soriano wuxuu bilaabay dhigista farshaxanka waxyar ka dib markii uu yimid Magaalada Meksiko, isagoo ka bilaabay *Escuela Primaria de Arte* ee hoos timaada Secretaría de Educación Pública. Intii u dhaxaysay 1939 ilaa 1941 wuxuu xiisado ka siin jiray sawirista dadka qaawan Escuela Nacional de Pintura, Escultura y Grabado "La Esmeralda", isagoo baray ardayda ay ka mid yihiin Tomás Parra. Intii u dhaxaysay 1961 ilaa 1962 wuxuu dhoobada ka dhigay Escuela De Diseño y Artesanias ee Instituto Nacional de Bellas Artes.
​
Xiriirka saaxiibtinimo ee Soriano la lahaa gabayada iyo qorayaal badan ayaa horseeday wada shaqayn uu sawirro ugu sameeyay dhowr mashruuc. Sanadkii 1953 wuxuu sawirro u sameeyay buugga *Homenaje a Sor Juana* oo uu habeeyay Juan José Arreola oo ku jiray ururinta “Los Presentes.” 1967 wuxuu sawirro u sameeyay *El Bestiario* oo uu qoray Guillaume Apollinaire. 1979-kii wuxuu sawiray jildiga buugga Octavio Paz ee *Xavier Villarrutia en persona y en obra*. 1980-kii wuxuu abuuray ururin ka kooban soddon iyo laba sawir oo uu weheliyo qoraal uu leeyahay Sergio Piton oo la yiraahdo El único argumento. 1989-kii wuxuu bilaabay sawirista buugga *Antológico Animalía* oo uu qoray Alfonso Reyes. 2003 wuxuu sawirro u sameeyay *La Fuerza del Destino* oo ay qortay Julieta Campos iyo *El Aguila o Sol* oo uu qoray Octavio Paz.
​Soriano wuxuu helay abaalmarino badan iyo aqoonsiyo kale oo ku saabsan farshaxankiisa iyo xirfaddiisa intii uu noolaa iyo dhimashadiisa ka dibba. Sanadkii 1950 wuxuu helay abaalmarinta koowaad ee *Salón de Winter*, sanadkii 1957-kiina wuxuu helay abaalmarinta *[[José Clemente Orozco]] Award* oo ay bixisay dawladda Jalisco. 1963-kii Casa del Lago Juan José Arreola oo ku taal Magaalada Meksiko ayaa u qabatay maamuus iyo dib u milicsi ku saabsan shaqadiisa masraxa. 1976-kii, wuxuu abaalmarin ka helay VII International Painting Festival ee Cagnes-sur-Mer, Faransiiska. 1984-kii wuxuu helay Biladda Dahabka ee Instituto Cultural Cabañas . 1985-kii, sannad-guuradiisii 50-aad ee wax-soo-saarka farshaxanka, *Instituto Cultural Cabañas* iyo Palacio de Bellas Artes ayaa u qabtay bandhigyo dib u milicsi ah. 1987-kii wuxuu helay *Premio Nacional de Art*e, Faransiiska ayaa u magacaabay xubin ka mid ah *Chevalier des Arts et Lettres* wuxuuna helay Abaalmarinta Farshaxanka ee Jalisco. 1990-kii maamuus ayaa loogu qabtay National Museum of Mexican Art, intii u dhaxaysay 1995-1996 dib u milicsi ku saabsan shaqadiisa garaafiska ayaa lagu soo wareejiyey Maraykanka. 1997-kii Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofia oo ku taal Madrid ayaa qabatay bandhig dib u milicsi ah. 1998-kii Elena Poniatowska waxay daabacday “Juan Soriano, niño de mil años.” 1999-kii Universidad Autónoma Metropolitana ayaa qabatay bandhig dib u milicsi ah, sanadkii 2000-kiina, ururinta taallooyinkiisa waaweyn ayaa la soo dhigay Zócalo-ga Magaalada Meksiko dhalashadiisii 80-aad awgeed. 2001-dii, Arturo Ripstein wuxuu duubay taariikh nololeedka Soriano oo la yiraahdo “Fecit-Dixit.” 2004-tii, waxaa laga dhigay sarkaal ka tirsan Legion of Honour ee Faransiiska, sanadkii 2005-tiina wuxuu helay *Premio de Excelencia Universal*, *Premio Velázquez de Artes Plásticas* oo ay bixisay dawladda Isbaanishka, bilad dahab ah oo ka timid Palacio de Bellas Artes iyo dhakhtarnimo sharafeed oo ka timid Universidad de Colima. Abaalmarintiisii ugu dambeysay isagoo nool waxay ahayd Order of Merit oo ay bixisay dawladda Poland. Tan iyo markaas, shaqadiisa waxaa lagu xusuustay munaasabado ay ka mid yihiin bandhig dib u milicsi ah oo ka dhacay Universidad Autónoma Metropolitana sanadkii 2012 iyo maamuus ay kafaalo qaaday CONACULTA sanadkii 2013.
​Sanadkii 2004, waxyar ka hor dhimashadiisa, wuxuu la aasaasay saaxiibkiis Fundación Juan Soriano iyo Marek Keller. Hay'ado kale ayaa loogu magac daray farshaxaniistaha sida *Galería Juan Soriano of Centro Nacional de las Artes* sanadkii 2012-kiina, waxaa la aasaasay Abaalmarinta Farshaxanka Taallada ee Juan Soriano.
​
## Farshaxannimadiisa

Shaqada Soriano oo loo qoondeeyay inay qayb ka tahay mowjadda labaad ee dhaqdhaqaaqa Mexican muralism, waxaa ka mid ah rinjiyeynta, taallada, dhoobada, shaqooyinka garaafiska, sawirrada, gogosha derbiga (tapestries) iyo naqshadaynta goobta iyo dharka ee shaqooyinka ay ka mid yihiin kuwa Eugène Ionesco, Pedro Calderón de la Barca, Francisco de Quevedo, Juan Ibáñez iyo kuwa kale. Shaqadiisa waxaa si weyn u qiimeeyay qorayaal kala duwan oo ay ka mid yihiin Octavio Paz, Carlos Pellicer iyo Elena Ponatowska, iyadoo naqdiye farshaxan Luis Cardoza y Aragón laga soo xigtay inuu yiri wuxuu ahaa "gabayyahan, rinjiye qoto dheer oo sawirrada masaallada ah." Soriano ma uusan aaminsanayn in farshaxanku uu noqdo mid siyaasadeed ama mid culus, Jesús Reyes Ferreira-na wuxuu ahaa qofkii ugu horreeyay ee saameynta ku yeeshay shaqadiisa. Habkiisa rinjiyeynta wuxuu isbeddelay ku dhowaad si lama filaan ah bartamihii 1950-yadii, taas oo lagu garto shaqooyinka sida *La Carrera de bicicletas*, *Apolo y las muas* iyo *Peces luminosos*, oo ay weheliso sawirka María Zambrano, taas oo muujinaysa saameyn suurtagal ah oo ka timid rinjiyeeyaha Roberto Matta. 1960-yadii, wuxuu tijaabiyay rinjiyeynta aan tooska ahayn (abstract painting). Wuxuu ahaa sawir-qaade caan ku ah sawirista dadka (portrait painter) oo leh hab ay Teresa del Conde ugu yeertay "had iyo jeer mid la fahmi karo isla markaana si la yaab leh dhibaato u leh." Inta badan shaqadiisii aadka u horeysay waxay ahaayeen sawirro dadka ah oo uu doortay ama loo xil saaray waxayna la mid ahaayeen kuwa Julio Castellanos iyo Federico Cantú. Hal taxane oo xusid mudan oo sawirro ah waxay ahaayeen kuwa tusaalaha (model) iyo qoraaga Lupe Marín ee 1960-yadii. Soriano wuxuu sheegay inuusan aaminsanayn in rinjiyeynta ay tahay mid si sax ah u tarjumaysa waqtiga ama farshaxaniistaha, balse ay tahay "nooc ka mid ah dareenka (intuition) ee ka baxsan nolosha miyirka ah."
​Intii u dhaxaysay 1951 ilaa 1953, Soriano wuxuu ku sugnaa Rome, halkaas oo uu kaga shaqaynayay dhoobada isaga iyo dad u dhashay Chile Piero iyo Andrea Cacella, 1960-yadiina wuxuu bilaabay inuu abuuro shaqooyin naxaas (bronze) ah sidoo kale.
​Shaqada garaafiska ee Soriano aad looma yaqaan, laakiin wuxuu bilaabay abuuristooda 1944 wuxuuna sii watay ilaa 2001. Sanadkii 1975, wuxuu helay xil ah inuu shaqo garaafis ah ka qabto aqoon-is-weydaarsiga *Bramsen et Colt* ee Paris, taas oo keentay inuu waqtigiisa u kala qaybiyo Paris iyo Magaalada Meksiko. Hal taxane oo xusid mudan waa tarjumaadda shaqooyinka Juan Rulfo.
​Sanadkii 2003, Soriano wuxuu ka shaqeeyay naqshadaynta gogosha derbiga (tapestry) oo xambaarsan mawduuca dhimashada ee loogu talagalay aqoon-is-weydaarsiga *Gobelinos* ee Guadalajara.

​==Madxafka Juan Soriano==

Museo Morelense de Arte Contemporáneo   (MMAC) Juan Soriano wuxuu furmay Juun 8, 2018, magaalada Cuernavaca, Morelos. MMAC waa mashruuc ay fulisay *JSa Arquitectura* oo uu hoggaaminayo naqshadeeyaha Javier Sánchez Corral. Goobta uu ku yaal waxay isku xirtaa *Amatitlán*, oo ah magaalo caan ku ah Cuernavaca oo asalkeedu dib u noqonayo 1500 sano, iyo Xarunta Taariikhiga ah ee Cuernavaca, taas oo hodminaysa khibradda magaalada. Waa goobta ugu weyn ee bandhigyada ee gobolka Morelos, waxaana loo qaybiyay laba galari oo loogu talagalay bandhigyada kumeelgaarka ah: Galari Dhexe iyo Cube, marka lagu daro Forum Furan, oo ah goob dhinacyo badan leh. Madxafku wuxuu ka kooban yahay maktabad, beer taallooyin leh, iyo aqoon-is-weydaarsiyo loogu talagalay barnaamijyada bulshada.
​Madxafku wuxuu ku fadhiyaa  waxaana lagu dhisay kharash dhan MXN $300 milyan (). Waxay hoy u tahay 1,200 oo shaqo oo uu leeyahay Soriano, oo ay ku jiraan taallooyin, rinjiyeyn, sawir, iyo sawirro.
​Madxafku kama uusan marnayn muran. Kahor inta uusan furmin, koox la yiraahdo *Coordinadora Morelense de Movimientos Ciudadanos* (Isku-duwaha Dhaqdhaqaaqyada Muwaadiniinta Morelos) ayaa dacwad gudbiyay, iyagoo sheegay in kharashka la qiyaasay ee ahaa $195,000,000 pesos uu kor ugu kacay $300 milyan oo pesos. Sidoo kale, waxay ka cawdeen sababta madxafku u loogu talagalay inuu muujiyo shaqada farshaxaniiste ka yimid qaybta galbeed ee dalka iyadoo la iska indhatirayo farshaxaniistayaasha deegaanka. Ka dib markii madxafku furmay, xubno ka mid ah bulshada farshaxanka ee deegaanka ayaa ka cabanayay in doorashada guddoomiyaha cusub ee maamulaha madxafka ay ku salaysnayd siyaasad (waxay hore u ahayd sarkaalka xakamaynta xayawaanka ee deegaanka) halkii ay ku salaysnaan lahayd aqoon. 
​
## Shaqooyinka la xushay
​
*The moon* (Dayaxa), taallo ku taal bannaanka National Auditorium ee Magaalada Meksiko
​*La Paloma* (Qoolleyda), ee ku taal Magaalada Colima iyo Monterrey
​La Capilla del Rosario (Kaniisadda Rosario) ee Magaalada Meksiko
​
## Tixraac

​