open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gu

**Gu** (; ) waa mid ka mid ah Afarta xilli ee Sanadka, waa xilli roobaad (Abriil, maajo iyo Juun). waxa uuna u dhaxeeyaa Xagaaga iyo Jiilaalka.

## Xilliyada

## Sidoo Kale fiiri
* Xilli
* Gu
* Dayr
* Xagaa
* Jiilaal

## Xigasho
Xagaa

**Xagaa** (; ) waa waqti uu wadanka ka da'o roobab yaryar oo looyaqaano xagaa (Luuliyo, Agoosto iyo sebteembar).

## Sidoo Kale fiiri
* Xilli
* Gu
* Dayr
* Xagaa
* Jiilaal

## Xigasho
Koonfur

**Koonfur** waa mid ka mid ah Afarta jiho, waxaana kasoo horjeedaa Waqooyiga.
koonfurta hoose, meesha oo aduunka ku dhamaado, waxaa ku yaalo Koonfur pole, waa meesha 6 bilood maalin ah 6 bilood habeen ah.
Bari

Bari waa magaalada labaad ee ugu weyn qaaradda ee koonfurta Talyaaniga.
Bari waxa kale oo laga yaabaa inay tixraacdo:

## Luuqadaha
Lahjada Bari , waa lahjad Nepolitan ah oo looga hadlo gobollada Apulia iyo Basilicata ee Talyaaniga
Luuqadda Bari , oo lagaga hadlo Koonfurta Suudaan, Uganda, iyo Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ah ee Congo
Afka Bari (Ubangian) , af Ubangian ee Koonfurta Suudaan
Luuqadda Bari waa luqadda Chibchan ee Colombia iyo Venezuela
## Goobaha
### Hindiya
Bari (Constituency Odisha Vidhan Sabha) , Jajpur, Odisha
Bari, Himachal Pradesh
Bari, India , Rajasthan
Jorasanko Thakur Bari , guriga awoowaha ee qoyska Tagore, West Bengal
Bari, Raebareli , tuulo ku taal Uttar Pradesh, India
Golaha deegaanka Bari (kala-doorasho)
### Iran
Bari, Galbeedka Asarbayjan

Bari, Bariga Asarbayjan

Bari, Zanjan

Bari, Iran (kala-duwanaansho)
### Talyaaniga
Bari Sardo , Sardinia, Italy
Magaalada caasimadda ah ee Bari , Talyaaniga
Mola di Bari , Bari, Apulia, Italy
Gobolka Bari , Apulia, Talyaaniga
Sammichele di Bari , Bari, Apulia, Italy
### Soomaaliya
Bari (Gobol)
### Meelo kale
Bari, Gobolka Kano , Nigeria

Aima Bari , Jhelum, Pakistan

## Dadka
Bari (magac)
ASAP Bari (wuxuu dhashay 1991), naaneesta Jabari Shelton, nashqadeeyaha dharka waddooyinka ee Mareykanka
### Qowmiyadaha
Dadka reer Barri , koox asal ah oo Colombia iyo Venezuela ah ayaa loogu yeeraa Isbaanish sida "Motilón"
Dadka reer Bari , oo ah qowmiyad ku nool Koonfurta Suudaan
Afka Bari , afkooda
Bari (caste) , qoomiyadda Hinduuga ee Hindiya
Qabiilada Bari ee Pakistan
### Gobnimo
Grimoald, Amiirkii Bari , amiirkii Bari laga bilaabo 1121 ilaa 1132
Jaquintus, Amiirkii Bari (wuxuu dhintay 1139), amiirkii Bari intii u dhaxaysay 1138 ilaa 1139
Tancred, Amiirkii Bari (wuxuu dhashay 1119), amiirkii Bari iyo Taranto laga bilaabo 1132 ilaa 1138
### Muusiga
Bari, durbaan Caribbean (sidoo kale nooca muusiga iyo qoob ka ciyaarka) ayaa laga helay Bonaire iyo Curaçao
Barí , albamka 2002 ee kooxda Ojos de Brujo
Soo gaabinta Baritone , nooca codka kala duwan ee dhexe ilaa hoose
Geeska Baritone
Saxophone Baritone , oo inta badan loo soo gaabiyo "bari sax"
## Ciyaaraha
Bari Grand Prix , tartanka waddooyinka oo lagu qabtay magaalada Bari ee dalka Talyaaniga
London Bari FC , koox kubbadda cagta ah oo ka dhisan England
SSC Bari , oo ah koox kubbadda cagta ah oo ku taal Bari, Talyaaniga
## Mid kale
Imaarada Bari

Qeybta 47-aad ee ciidanka Bari , waa qeyb kamid ah ciidamada lugta 
Talyaaniga ee dagaalkii labaad ee aduunka

Riyaha Barbari ama riyaha bari

Garoonka Diyaaradaha ee Bari , Bari, Talyaaniga

Fath al-Bari , tafsiir sunni ah oo Saxiix Bukhaari ah

Jaamacadda Bari waa jaamacad ku taal Bari, Talyaaniga

al-Bariic, oo ka mid ah magacyada Ilaahay ee Islaamka

Princess Bari, oo ah jaantus ku jira khuraafaadka Kuuriya

Bari, oo ah makhluuq ka yimid Caalamka Legend of Zelda
Qorax

**Qorax** (; ) sidoo kale loo yaqaano **Cadceed**, waa shey wayn oo ka samaysan neefo ololaya. Sidoo kale qoraxdu waa Xidigta aya nolosha aduunku ku tiirsan tahay. Iyada iyo mereereyaasha waxaa la isku yidhaahdaa Bahda Midaysay Qoraxdu. Aduunka iyo mereereyaasha kale waxeey ku wareegtaan Qoraxda, waxeena la wareegtaan waxyaabo baraf ah iyo boorka hawada, ayaga oo 99,8% buuxiya weeninka iskujoogga qoraxda. Qoraxda waxee keentaa awood (Enargy), gaar ahaan ileys, taasi oo ugu wacan Nolosha aduunka oo dhan. Qoraxda waxee xakuntaa xaraaradaha aduunka iyo jawiga, waxeena u dhigantahay 1/3 Waqtiga Biyaha badtaan dhinaca badda, inta kale waxaa xakumo Bisha.

## Samayska Qoraxda

Qoraxda waxee ka koobantahay Dab ama (Hydrogen) taas oo daboosha 92% qoraxda oo dhan. Midabka qoraxda waa Cadaan, sababtoo ah, kuleelka qoraxda waxoo gaaraa 5.515 garaado. laakiin markii aduunka laga fiiriyo waa jaale, sababtoo ah, aduunka waxaa ku daboolan waxyaabo oo Dabeesha ama duufaanta qoraxda celiyo, taas ayaa midabka bedelaysa. Marka ee qoraxda dheceeso, Cirka waxaa lagu arkaa ayada oo oranji ama gaduud ah.

## Nolosha Qoraxda

 
Jiritaanka dunidu waxay ku xidhan tahay nolosha Qoraxda. Haddii isbedel ku yimaado qoraxda nolosha dhulka iyo waxkasta weey doorsoomayaan. Sida la qiyaasayo, Hal bilyan sano ka dib, midabka qoraxdu waa isbedeli iftiinkuna waa sii kordhi sababto ah Hiliyaamta bu'da qoraxda ayaa sii kordheeysa taas oo keeni doonta in 10% kordho iftiinka, heerkulka iyo falaadhaha khatarta ah ee ka soo baxa qoraxda; halka 3.5 bilyan sano ka dib ay badan doonto 40%.

Aqoonyahanada Cimiladu waxay sheegeen isbedelkaas qoraxda ku yimid sare u qaadi ilayska halista ah ee "radiation" taas oo lumin doonto biyaha badaha dhulka. Wakhti yar gudaheed, waxaa kor u kici heerkulka oogada sare ee dhulka, sidoo kale isku-wareega Kaarboon Ogsaydh CO<sub>2</sub> oo muhiim u ah nolosha dhirta ayaa jaha wareeri iskuna bedeli Kaarbon afar (C4) oo sun ah. Dhirtu haday ka dhamaato dunida waxaa dhici in la waayo hawada Ogsajiin midaas oo sababaysa dhimashada noolaha oo dhan. Hal bilyan sano oo kale kadib, heerkulka maqaarka sare ee dhulka wuxuu gaadhi, ugu yaraan, 70 degree Salsiyas midan oo jaho-wareer ku keenaysa miisaanka iyo cufis-jiidadka dunida.
Midabka qoraxdu wuxu noqon casaan 5 bilyan sano ka dib, isla markaan gacanka qoraxdu wuxuu gaadhi meel ka badan 250 jeer meesha uu
hada joogo. Wakhtigan lama hubo, sida dhulku noqon, laakiin waxa la og yahay in wareega dhulku isbedeli sababto ah aad ayuu uga fogaani qoraxda. Mudo yar ka dib, bu'da qoraxdu waxay isku bedeli cadaan bilaa kul iyo ileys ah, halkaas ayaana ugu dambeeysa isku xidhnaanta Bahda Midaysay Qoraxdu.

„Abuureheenna Jacaylka Badan Wuu Ina Daneeyaa… Bal ka feker adduunka oo aan qorrax lahayn. Qorraxdu waxay geedaha siisaa awoodda ay ku soo saaraan caleemo, ubax, khudaar, midho iyo abuur. Waxay sidoo kale geedaha u banneysaa inay xididdadooda dhulka biyo kaga soo qaataan. Dabadeedna biyahaas waxay u gudbiyaan caleemahooda, kaddibna hawaday galaan iyagoo uumi ah.”

*Abuureheenna Jacaylka Badan Wuu Ina Daneeyaa

## Sidoo kale fiiri
* Bahda Midaysay Qoraxdu
* Meere
* Koon

## Xigasho
Dhul (dhulka lagu socdo)

**Dhul** waa dhulka lagu socdo. Dhulka sidiisaba waa carro korka laga shamiiteeyay.Kan guryaha woo ka duwanyahay kan banaanka.Waxaa korka laga saaraa Roog ama dhagax Mutuleel ah.Guryaha wadamada galbeedka dhulkooda waxaa laga dhigaa al-waax, markaas neh waxaa lagu daboolaa roog ama wixii la mid ah.
dhulka markiisa hore waa carro..
Cuf

Cuf ama jirmiga Waa wixii meel maran buuxiya, waxa ay kamid tahay 3 xaalad maaddo Waxaana loo sawiraa (m) waana halbeeg aan doorsoomin meel kasta oo lajoogo ama latago, Waxaana loo isticmaalaa sida Culeys ka oo kale iyadoon la eegin macanaga Fisigis ahaan ay xambaarsantahay.

Waxaa jirta laba hab oo loo xisaabo Cufka 

Xeerka labaad ee Niyuutan (*inertial mass*)haddii isku darka xooga ku faln walax aanu le’ekeyn eber, walaxdu waxa ay yeelanaysaa karaar saamigal quman ku ah laxaadka iskudarka xooga iyo jihaddiisa. Walaxda *m* awooda *F*,Karaarta *a* Waxa ay kusiineysaa **F**/*m*. Waa halbeeg

F(N)=m(kg)* a(m/s^2)

: F = G\,\frac{m_1 m_2}{r^2} \, ,

Cuf is jiidadka (active gravitational mass) Walax *m*1 haddii meel la dhigo Fogaan u jirta *r* walax kale ee cuf keedu yahay 'm*<sub>2</sub> walaxdi hore saamayn ay ku yeelanaysaa *F' waa soo jiidanaysaa sidaan ayaana tusaale u ah 

: F = G\,\frac{m_1 m_2}{r^2} \, ,

*G* Waa ma doorsoome cuf is jiidadka guud waxa ayna udhigantaa 6.67*10−11 kg−1.m3.s−2.
Dareere

= Dareere =

**Dareere** (Ingiriis: Liqiud) waa walax oo mid ka ah sadaxda waji ee xaaladaha Maado (matter). 

= Qeybaha Dareerah =
Dareeraha waxa ka mid ah biyoha, Saliida, Caanoha IWM. 

= Isticmaalka Dareeraha =
Hawo

**Hawo** waa walax oo mid ka ah sadaxda waji ee xaaladaha Maado (matter),

Hawo du waa qayb kamid ag gaaska waxa ayna ka samaysantaa inta udhaxeeysa dhulka iyo cirka ilaa 880 km.
waana tan suura gelinaysa in aduunka ay ku noolaadaan Dadka, dhirta iyo xoolaha.

* (hawada waxa ay ka koobantahay	mol%)
* Nitrogen		0.264
* Carbon dioxide		0.056
* Methane		95.94
* Ethane			2.56
* Propane		0.44
* Iso-butane		0.305
* N-butane		0.074
* Iso-pentane		0.078
* N-pentane		0.076
* Hexane+		0.21
* Cuf isjiidka gaarka ee hawo0.59

* Was the Universe Created?
Mug

**Mug** waa hab qiyaaseed Fiisikis,

## Hab cabirka qaybo kamid ah adkeha

* Meel buuxinta Sedjibeke:
:l^3 = l \cdot l \cdot l
meesha *l* dheerirka ayaa la 3 jibaarayaa.

* Salxaale:
:a \cdot b \cdot c
*a* Dhirirka, *b* Balaca, *c* Joogga.

* dhululubo:
:\pi \cdot r^2 \cdot h
*r* Waa gacanta, *h* waa fogaanta udhaxeysa.

* Kubad:
:\frac{4}{3} \pi \cdot r^3
*r* Waa gacan kubada.

* Gobaabin:
:\frac{4}{3} \pi \cdot a \cdot b \cdot c
*a*, *b*, *c* waa isdhaafyada.

* Gumbur:
:\frac{1}{3} A \cdot h
*A* Salka, *h* Jooga.

* Toobin:
:\frac{1}{3} \pi \cdot r^2 \cdot h
*r* Gacan Goobo Ee hoose, *h* Fogaanta udhaxaysa barta.

* Hab kasta oo dherer iyo joog ah:
:A \cdot h
*A* Salka, *h* Jooga.

* Hab kasta oo sawiran ee ubaahan xisaabin buuxda:
:\int A(h) dh
Meesha *h* waxa ay galeysaa mug kasta iyo *A*(*h*) waa hab gooni ah *h* waxa ay uqorantahay hab dheer *h*; habkaan aad ayuu ufiicanyahay (dhib malahan haddii uu xitaa habka isbadelo).

* Haddii uu yahay adke Habkaan ayaa loo cabirayaa \Omega xagal wareegeed \alpha  \in [0,2\pi ] ama isku xiraha z habkaan K Waaa
 V = \alpha  \cdot x \cdot A

Meeshan x halbeega jometeriyada habkan K iyo A wuu raacaa Bedka.
Afarta jiho

**Afarta jiho** waxay kala yhiin: Woqooyi, Koonfur, Bari iyo Galbeed. Marka la soo gaabiyo waa W,K,B,G.
=Afarta jihoka ah ee dhaqamada adduunka=
Taariikhda oo dhan, dhaqamo kala duwan ayaa siinaya qiyam kala duwan jiho kasta.  Tusaale ahaan, dhaqankii hore ee Aasiya, jiho kasta waxaa la siiyaa midab, sida soo socota:

*"Bari": Cagaar ama cirdhow
*"Koonfur": Cas
*"Galbeed": Cad
*"Waqooyi": Madow
=Tix=
Cagaar

**Cagaar ** ama ** Akhdar** waa midab ka mid ah Midabada Asaasiga.

* Light and Color

* Color

=Midabo Kale=
Midabada naahi ah

**Midabada Asaasiga** waa midibada ugu muhiinsan inta midib ah oo jiro kana mid ah kuwa laga sameeyo midibyada dameeriga, jaalaha, sharbeedka, oranjiga iyo kuwo kale oo badan.
Midibyada muhiimka ahi waxaa la yiraahdaadh casaan, cagaar, ciraad, cadaan
Safkaani waa midibyada oo dhan.

=Midabo Kale=

=Tixraac=
* Light and Color
Ciraad (midab)

**Ciraad**, **cireed** ama **cirdhow** (;) waa Midab ka mid ah Midabada Asaasiga.

Calanka Soomaaliya waa cireed oo dhaxda xidig cad ku leh.

Cirka waa baluug iyo Badda.

Kalarka baluuga ah, waa kalar aad u quruxbadan, waa kalar caashaq ah. Waa kalar runta iyo wax qarsoonaan badan leh, waa kalar xasuus dheeraad leh.Waa kalar indhaha uroon.

=Midabo Kale=

=Tixraac=
* Light and Color

* Color
Midab

**Midab** (; ) waa muuqaalka shey ama walax leedahay. Waxaa jira noocyo badan oo midabo ah kuwaasi oo laga sameeyo iskudarka midabada aasaasiga, kuwaasi waxaa ka mid ah: Casaan, Cagaar, Madow, cawaale, ama ciraad,Huruud, buni, basli, baxri, cowlaan, cowl iyo kuwo kale oo badan. Wax kasto oo aduunka yaalo waxoo leeyahay midab, inta aa ka eheen biyaha oo wax wax kaladha lahayn.

* Midabada Asaasiga
* Midabada


File:Babuchas 01 -- 2014 -- Marrakech, Marruecos.jpg
File:Mosque, Yemen (10849932716).jpg



## Midabada Jaamudka

File:Solid red.svg|
File:Solid orange.svg|
File:Solid yellow.svg|
File:F1 yellow flag.svg|
File:Solid green.svg|
File:Solid green.svg|
File:Solid blue.svg|
File:Solid purple.svg|
File:Solid white.svg|
File:F1 white flag.svg|
File:Solid grey.svg|
File:Solid black.svg|
File:Solid brown.svg|


## Midabo Kale

## Qoraalo Kale
*cowlaan 
*buni
*huruud
*casaan
*cagaar
*madoow
*cadaan
*buluug

*cillaan

=Tixraac=

* Light and Color

* Color
Sh. Cabduraxmaan Alsudeys

**Sh. Cabduraxmaan** As-sudays''' (الشيخ عبد الرحمن بن عبد العزيز بن عبد الله بن محمد السديس) waa imaam ka Masjidulxaraam ee MakkahSaudi Arabia . Sudais wuxuu ku dhashtay Riyaadh, Saudi Arabia sanadu markey aheyd 10 February 1960.

Noloshiisa
Sudays wuxuu Quranka dhammeyay 12 sano wuxuuna wax kubartay iskoolka layiraahdo Al Muthana Bin Xarith wuxuuna ka qalin jabiyay machadka Riyadh Scientific Institutionsanadu markey aheyd 1979. 

Al-Sudays Wuxuu bartay sharciga diinta Islaamka wuxuuna ka qalin jabiyay jaamacda Riyadh sanaadkii 1983. Shahaadadiisa Ph.D. ga wuxuu ka qaatay jaamacada Umm Al-Qura sandkii 1995. Sh. Sudays waxaa lagu sharfay inuu dujiyo salaatul janaazadii lagu dugtay Sh. Cali Jaabir, Allaha u naxariistee.

## Sidoo kale Fiiri
* Web-ka Sh. Cabduraxmaan Alsudeys
* [aqrinta [Qur'aan]ka ee Sh. Cabduraxmaan Alsudeys ]
* Boga Sh. Cabduraxmaan Alsudeys http://audio.islamweb.net/audio/index.php?page=lecview&sid=46
* casharada iyo Khudbadaha salaada Jimco ee Sh. Cabduraxmaan Alsudeys
* موقع السبيل
Sucuud Alshureym

**Sh. Saud Al Shuraym** waa imaam ka Masjidulxaraam ee Makkah iyo macallimiinta iyo madaxda jaamacadda Umm Al-Qura
Gool

**Gool** (carabi: لبؤة laatiin: lea taliyaani: leonessa ingiriis: lioness) waa dhediga libaaxa taas oo ka mid ah xayawaanka Bahda Bisada loo yaqaano. 

Gooshu waa xayawaan naasley aha, ayadoo nuujisa caano ilmaheeda. 

Gooshu waxay aad ugu fiican tahay ugaadhsiga ayadoo si cajab badan u gaada neefka ay ugaadhsaneyso.
Dhedig

**Dhedig** (calaamad:♀) Sidoo kale loo yaqaanaa naag, dumar, ama gabar,bilcaan iyo inan waa qeyb ka mid ah noolaha sida dadka iyo xayawaanka. Dhediga waxaa ka soo horjeeda lab. Astaamaha dhadiga lagu garto waxaa ka ka mid ah in ee wax dhali karaan sida xayawaanada Naasleeysda ah ama ukun dhigi karaan sida xayawaanada kale.
Lee yihiina xubno taran sida Xubinka taranke raga ee manida soo saara iyo ka dumarke ukunta keenaba.AMF.
Xidig

**Xidig**

**Xidig** waa daab weyn oo cirka ku daadsan. Xidigta adduunka u dhaw waa Qoraxda oo energi badan siaiyo Aduunka. Xidig kale oo aduunka u dhaw wa Proxima Centauri. Qoraxda waxee aduunka u jirtaa 149.600.000 km. Qof bin aadan oo xidigta u dhawaan karo majirto. Xidigta ugu weeyn ee samada oo la ogyahay, waxaa la dhahaa VY Canis.

Waxeena adduunka u jirtaa 5,000 oo if sanadeed ah. Xidigaha waxaa la arki karaa habeenkii, markii ee qoraxda dhacdo.

Ilaahay baa samada, xiddigaha iyo dhulka abuuray.

* Star
* Slide Show
* The Exceptional Nature of Our Sun
Dagaal

**Dagaal** waa isku dhac ay isku dhacaan laba qof ama in kabadan.

Sidee buu Ilaahay u arkaa dagaalka?

Ilaahay wuxuu sheegay inay adeegayaasha Ilaahay ‘seefahooda ka tuman doonaan marashiyo . . . oo innaba mar dambe dagaal aynan baran doonin.’

Maanta, quruumaha dagaalladu waxay inta badan Ilaah ka codsadaan taageero. Laakin Ilaahay dhinac kama qabto dagaallada maanta. Halkii, Eraygiisa, wuxuu si cad u yidhi: "Ninna shar shar ha uga celinina," iyo, " Naftiinna ha ka aarsanina." Waxaa intaa dheer, wuxuu ogeysiiyay in bini'aadmigu ay tahay inay "samir ku sugaan isaga" si uu tallaabo u qaado, taasoo uu ku samayn doono Armageddoon. Marka ay ummaduhu sugi waayaan in uu Eebbe wax ka qabto, beddelkeedana ay dagaal galaan, waxa uu dagaalladaas u arkaa falal gardarro ah oo kibir ah oo uu ka cadhooday. Sidaa darteed, Armageddoon, Ilaah wuxuu muujin doonaa cadhadiisa oo wuxuu xallin doonaa khilaafaadka quruumaha hal mar iyo dhammaanteed isagoo "ka joojin doona dagaallada dhulka oo dhan." Runtii, Armageddoon wuxuu noqon doonaa dagaalka lagu soo afjarayo dhammaan dagaalladii. Dhamaadka dagaalku waa mid ka mid ah barakooyinka badan ee Boqortooyada Ilaahay. Armageddoon waa dagaalkii Ilaahay oo cadaawayaashiisa.

Dagaalkii Kowaad ee Adduunka wuxuu dhacay sanadkii 1914, dagaalkii Labaad ee Adduunka - 1939.

## fiiri
* Holocaust
* Saddex -xagalka violet
* Dagaal xuurxul
Wadan

**Wadan** ama dal, waxay ka midtahay Juquraafi loo kala qeebiyay qoomiyadaha ama dadka taariikhda u leh dhulka ee degenyihiin.sidookale waxaa lagu qeexaa dhul leh xuduudo u gaara.

* Wadan
Hub

**Hub** waa qalab la isticmaalo marka lagu jiro Dagaalka si loo baabi'iyo cadowga iyo qalabkiisa.

Wixii ka dhacay Soomaaliya 1988 malaha waa ka sii foolxun. Markii Hargeysa la duqeeyay ayaa dadkii deganaa lagu khasbay inay qaxaan. Askarta ayaa markaas miinooyin ku aasay guryihii laga tagay. Markii uu dagaalku dhammaaday ayay qaxootigii dib u laabteen, balse waxaa lagu naafeeyay ama lagu dilay qaraxyo qarsoon.

„Ilaahay dadkiisa wuxuu baraa sida nabad loogu noolaado. Kitaabka quduska markuu ka hadlayay natiijada ka iman doonto waxbarashadan, wuxuu yiri “Iyana waxay seefahooda ka tuman doonaan marashiyo, warmahoodana manjooyin, oo quruunina quruun kale seef uma qaadan doonto, oo innaba mar dambe dagaal ma ay baran doonaan.”—Ishacyaah 2:3, 4.”

* Dhul Nabad Badan, Ma Macquul Baa?
Qori

**Quri, Qoray** ama **Bunduq** (, ) waa qori ama biskoolada iyo wax walboo ay ka dhacdo rasaasta wax disha, wuxuu hal mar ridi karaa xabad iyo ka badan, waxaa loo adeegsadaa dagaalada iyo iska hor imaadyada, waxaa hubka la adeegsado ugu caansan AK-47 waxaa lagu sameeyay ruushka waxaana loo iib geeyaa oo haysta dowladaha caalamka badankood.
Barfasoor

**Barfasoor** waa magac loo yaqaan Macalinka wax ka dhiga Jaamacad kaas oo ku taqasusay cilmi uun, waana darajada ugu sareysa ee heer jaamacadeed, ereygaan asalkiisa waa Laatiin waxaana laga wadaa qof si fiican u yaqaan qeyb cilmiga ka mid ah ama Macalim darajo sare leh.
Muddada Macalinka loo tixgalinayo in uu yahay professor waxa weeye 20 ilaa 25 sano in uu Heer jaamacadeed uu wax kadhigayayey
Jaamacad

**Jaamacad** (; ) waa xarun waxbarasho, cilmi-baadhis, aqoon ururin heer sare leh taasi oo bixisa Shahaadooyin darajo sare leh.

* Iskuulka Gilecaad

## Sido kale fiiri

* Jaamacada Eelo 

=Tixraac=
Aduunka

**Aduunka** waa meere kamid ah iskujoogga Meereyaasha Qorraxda. Aduunka isagoo marinkiisa ama wadadiisa ku jira ayuu qorraxda ku wareegtaa. Qaabka waa ugxan yahay – waa sida goobaab wareegsan oo labada doc in yar ka diisan. Taa waxay ina garadsiineysaa in fogaanta uu had walba aduunka qorraxda u jiro sanad gudaheed aanay isku mid ahayn. Halkii jeer oo aduunka ku soo wareegto qorraxda waxay ku qaadata 365 ¼ maalin. Sanad walboo afaraad oo shintiris-sanadeedka (kalendarka) ka mid ah wuxuu noqdaa 366 malmood, waxaana la yiraahda sanad shindhalad ah (skuddår). Sanad walboo 4-aad waa inuu maalindheri ahaadaa, maxaa yeelay aduunka 365 maalin in ka badan bay ku qaadata halkii wareeg. Haddi aan sidaa la yeelin xooga qalad ah baa tirsiga galaaya. Sidaa daraadeed bey sanad shindhalad ah ugu jirin qarni walboo aan u qaybsami karin 400. Tusaale sanadkii 1900 ma ahayn sanad shindhalad ah, haseyeeshe sandakii 2000 wuxuu ahaa shindhalad, waayo waa loo qaybin kara 400. Xilliyada Sanadka aduunku wuxuu mariin meerkiisa ku jiraa isagoo 23,5 º darajo qorraxda ka janjeersan. Sidaas daraadeed fogaanta sare ee qorraxda ay had walba inoo jirto wey kala duwan tahay sanadka gudihiisa.

## Labada Cirif EE aduunka
Kala duwanaanta fogaanta ay qoraxdu dhulka u jirto waxay aad ugu weyn tahay woqooyiga iyo koofurta kakoonka dhulka. Gobollada saaran hareeraha dhulbaraha wey ku yartahay kaladuwanaantaasi Gobollada ku kala yaal labada cirif ee aduunka, oo la kala yiraahdo Qudbiga woqoyi iyo Qudbiga koofureede, maalin kasto oo ka mid ah xilliga jiilaalka qorraxda kama dhacdo oo cirkay ku taallan tahay. Bartanka xilli-barafeedkuna waa qorrax la’aan. Gobollada dhulbaraha agagaariyase hal berina qorraxda kama maqnaato, oo cirkay sare ayey ugu shidan tahay. Kala duwanaanta hadba inta fogaan ay sanadka gudihiisa qorraxdu ka korreyso aduunka.Hadba intii loo sii dhowaado aagga woqooyi ama aagga koofureed bey fogaanta sii weynaataa. Sidaas daraadeed intiiba dhulbaraha woqooyi ama koofur looga sii fogaanayo bay kala duwanaashada xilliyada sanadkuna sii kordhaan.

## Habeenka iyo maalinta
Markii laga hadlaayo habeenka iyo maalinta Qoraxda waxaa dhahnaa: ”Qorraxdu waa dhacday ama waa soo baxday”. Inkastoo aynu had iyo jeer aan sidaa ku tilmaamno, Hadana Qoraxdu ma aha wax dhaca mana soo baxda, ee dhulkaa isku udub-wareegta. Dhulka inuu hal mar si buuxda isugu udub-wareegana waxay ku qaadata 24 saac. Inta dhulku isku wareegayo, Qorraxdu inftiinkeeday ku haysaa, oo sidaas bey habeen iyo maalin ku kala noqoto.

Wxaa kuu cadeeynaya inaysan qoraxda dhicin marka aad moodo in aay kaa dhacday hadii aad joogto Somalia qorraxda waa u muuqataa dadka galbeedka kaa sii xiga siiba sida America dadka joogo subax ayeeyba u tahay oo marka ay ayaga ka miriqdo adigana kuu soo muuqanee.
Maxamed Cawaale

**Maxamed cawaale** 
Waxa uu ku dhashay  galkacyo xiligii gumaystaha 
wuxuu ahaa ninkii alifeyCalanka Jamhuuriyadda Soomaaliya Marxuumka Maxamed Cawaale Waxa uu kamid ahaa ragii usoo halgamay soomaaliya, waxa uuna ku jiray ururka shaqada iyo shaqaalaha waa markii Gumeestuhu nagu yirri maanta ka bilaawata keensada calan niigula aqoonsado, oo Caalamka niigu gartaan. Marxuumka alaha unaxariiste wax fikrad ah qof kalama Uu tashan. Malintii dambe markii shirka leeskugu yimid ayuu ku dhawaaqay aniga calankaan Bluuga ah oo xidigta cad dhexda uuga dhagan tahay ayaan LA imid. Maxamed Cawaale Waxa Uu raaciyay Micnaha uukala jeedo xidigta iyo sida Uu uga fikiray qaabkan quruxda badan. Isla markiiba waxa go'an lagu gaaray inla taago calanka.
Waxyna ahay xiliguu calanka sameeyay sanadka 1954
Maxamad cawaale waxa uu ku dhintay magaalada Toronto ee dalka kanada sanadka 2001

## xigasho
Arjantiina

Argentina  (Sannadkan wuxuu maqlaa codkani; Spanish: [aɾxentina]), si rasmi ah dalka Argentine [A] (Isbaanish: República Argentina), waa Jamhuuriyadda Federaalka ee inta badan ku taal qaybta koonfureed ee Koonfurta Ameerika. Wadaagidda qadarka Koonfureed ee Chile ee galbeedka, waddanka ayaa sidoo kale xuduud u leh Bolivia iyo Paraguay dhanka woqooyiga, Brazil oo waqooyi-bari, Uruguay iyo Koonfur Atlantic oo ku yaal bariga, iyo Khadka Dhexe ee Drake ee koonfurta. Argentina waxaa ku yaala wadanka sideedaad ee ugu weyn adduunka, kan labaad ee ugu weyn Latin America, iyo kan ugu weyn ee Isbaanishka ku hadla. Buenos Aires, oo ah caasimada federaalka ah ee dalka (Isbaanishaan: Capital Federal) sida uu go'aamiyey Congresska [12]. Gobolada iyo caasimadu waxay leeyihiin dastuur u gaar ah, laakiin waxay ku jiraan nidaam federaali ah. Argentina waxay sheegataa madax banaanida qayb ka mid ah Antarctica, Falkland Islands (Isbaanish: Islas Malvinas), iyo Koonfurta Georgia iyo Koonfurta Sandwich Islands.

## Xubin
* Mercosur*

*Bankiga Aduunka * *`

* Kooxda Labaatanka * *`

* Qaramada Midoobay * * `

## Waddnamha Degaan Argentina
* 200,000+. 

.

 

Joogista ugu horreysa ee bini'aadamka ee taariikhda Argentina ee taariikhda casriga ah waxay dib ugu noqotaa muddada Paleolithic. Waddanku wuxuu leeyahay xididdadiisa kuxirta Isbaanishka ee gobolka ee qarnigii 16aad. Argentina waxay noqotay mid ku guulaysatay gobolka Viceroyalty ee Río de la Plata, Spanish-ka dibad-baxa dibada ee lagu aasaasay 1776-kii. Baaqa iyo dagaalka xornimada (1810-1818) waxaa soo raacay dagaal sokeeye oo soconayey ilaa 1861, taas oo ku dhamaatay dib-u-habeynta dalka sida federaalka ah ee gobollada Buenos Aires oo ah caasimadeeda. Waddanku wuxuu intaas ku daray in nabadgelyo iyo xasilooni darro, iyada oo mowjado waawayn oo ka mid ah soogalootiga yurubiyaanka ah ay si xooggan dib-u-habaynayaan aragtida dhaqameed iyo bulsho. Kororka ku soo kordhay barwaaqada ayaa keentay in Argentina ay noqoto dalka 7aad ee ugu faqiirsan adduunka tan iyo qarnigii 20-aad.

File:Buenos Aires y Río de La Plata desde el aire.jpg|
File:Plaza San Martín Córdoba 2011-03-06.jpg| Córdoba
File:Rosario desde el aire.jpeg| Rosario
File:Vista de la Ciudad de Mendoza.jpg| Mendoza
File:Tucuman sfrancisco barrio norte.jpg| Tucumán
File:Plaza Moreno-La Plata-1.jpg| La Plata
File:MDQ skyline.jpg| Mar del Plata
File:Salta-Capital-P3130030.JPG| Salta
File:Vista aerea de Resistencia.jpg| Resistencia
File:Santiago cathedral.jpg| Santiago del Estero


**Arjantiina** ama jamhuuriyadda Arjantiina (Isbanish República Argentina.
Waa wadan ku yaalo qaarada Koonfur ameerika. * 

* Roma (qaran)

## Tixraac
Baxrayn

**Baxrayn** ama **Boqortooyada Baxrayn**(af-Carabi مملكة البحرين Mamlakat al-Baxrayn.
waa wadan carbeed oo ku yaalo Bariga Dhexe. Baxrayn waxee ka koobantahay Jasiirado, waxeena u dhaxeesaa ama Xad la wadaagtaa Sacuudi carabiya iyo Qatar.

Bahrain oo ka hadlaya codkani: Arbacada: البحرين al-Baḥrayn IPA: (ku saabsan codkan maqalka)), si rasmi ah Boqortooyada Bahrain (Carabi: مملكة البحرين Ku saabsan codkan Mamlakat al- Baḥreyn), waa boqortooyo dastuuri ah oo ku yaala bariga Persian. Waa waddan jasiirad ah oo ka kooban jasiirado yaryar oo ku yaala bariga Bahrain, oo u dhaxeeya Xeebta Jasiiradda iyo xeebta bari ee Sacuudi Carabiya, kaas oo ku xiran 25 kilomitir (16 mi) King Fahd Causeway. Dadka reer Bahrain waxay yihiin 1,234,571 (2010), oo ay ku jiraan 666,172 aan ahayn dadka aan muwaadiniinta ahayn [8] Waa 765.3 kilomitir kilomitir (295.5 sq mm), taas oo ka dhigaysa waddanka saddexaad ee ugu yar Asia Aasiya ka dib Maldives iyo Singapore.
Baxreyn waa goobta uu ka kooban yahay ilbaxnimadii hore ee Dilmuun. [10] Waxay ahayd tan ugu caansan taariikhda kalluumaysiga kalluumeysiga, kuwaas oo loo tixgeliyey inay ugu fiican adduunka qarnigii 19aad. [11] Bahrain waxa uu ahaa mid ka mid ah goobihii ugu horreeyay ee lagu beddelay Islaamka, 628 CE. Ka dib markii uu xukunka xukunka Carabta, Bahrain waxa u degay Portugal 1521, kuwaas oo markaa laga soo tuuray 1602 Shah Shah Abbas I oo ka mid ah Boqortooyada Safafid ee ku taal Boqortooyada Faaris. Sanadkii 1783, Bani Utbah waxay qabsadeen Bahrain oo ka timid Nasr Al-Madxur, tan iyo markii xukunka laga tuuray qoyska boqortooyada Al Khalifa, iyadoo Ahmed al Fateh uu ahaa Bahrain markii ugu horeysay.
Bilihii 1800maadkii, ka dib markii heshiisyadii ku-meel-gaadhka ahaa ee Ingiriisku, Baxraynku wuxuu noqday ilaaliye Boqortooyada Ingiriiska. Sannadkii 1971, Bahrain waxay ku dhawaaqday xornimo. Bahrain waxaa lagu dhawaaqay boqortooyo sannadkii 2002-dii. Sanadkii 2011, waddanka ayaa la kulmay mudaaharaadyo ay ku dhiirigelisay Bisha Cas ee gobolka. [12] Boqortooyada boqortooyada al-Khalifa ee boqortooyada al-Khalifa ayaa lagu eedeeyay laguna dhaleeceeyay xad-gudubyada xuquuqda aadanaha, oo ay ka mid yihiin xabsiyo, jirdil iyo dil loo gaystay mucaarad, mucaarad siyaasadeed iyo shiicada Muslimiinta. [14]
## Xubin
* IMF * 
* Bankiga Aduunka * * 
* Jaamacada Carabta * * 

* Qaramada Midoobay * *

## Waddanmaha Deggan Bahrine

* :30,000+

* :20,000+

* :20,000+

* : 30,000+

* :10,000+
Guur

**Guur** (; ) waa dhacdo ay ku midoobaan labo qof (inta ugu badan ninka iyo naagta) kuwaasi oo hadafkoodu yahay in nolol wadaagaan, tafiirmaan, iyo iska caawiyaan waayaha nolosha. Waa dad kadhaxeeyo isla shaqeen, dhaqaale iyo jaceel. Soomaalida marka ee is guursanaayaan waxaa loo qabtaa buraanbur iyo cayaar. Guurka waa maalin farxad leh, qof walba neh inta oo noolyahay mar uu guursanaa, guurka sidiisa ba waa nolosha biniaadanka. 

Dhinaca kale, guurku waa midowga lamaane si u sii wadaan jiritaanka aadamaha. Guurku wuxuu ahaa mid soo jireen ah tan ilaa wakhtiyadii ugu horeeyay ilbaxnimada dadka. Dunida maanta waxaa ka jira nidaamyo iyo caadoyin badan kuwaasi oo ku salaysan dhaqanka, dhaqaalaha, wadanada, diinta iyo nolosha.

Guurka Ilaahay baa asaasay. Kuwa isqaba waa inay guurkooda si sharci ah u diiwaangeliyaan. Sinada waa dembi. Ninku waa madaxa reerka. Ninku waa inuu reerkiisa hoggaamiyo. Ninku waa inuu naagtiisa jeclaado. Ninku ma ahan inuu naagtiisa xumeeyo. Ninku waa inuu reerkiisa masruufo. Naagtu waa inay ninkeeda ixtiraamto. Sinaysiga qofka xaaska ah waa wax xun. Ninka hal naag keliya buu qabi karaa, naagtuna hal nin keliya bay qabi kartaa. Ilaahay wuu necebyahay furitaan khiyaamo lagu sameeyay. Wuu la xisaabtami doonaa kuwa xaaskooda si fudud oo sabab laʼaan ah uga taga oo weliba niyeysto inay mid kale guursadaan.

## Arooska
Aroos waa dhacdo dabaaldega midowga labo qof ku galayaan guurka. Sida caadiga ah, aroosku waa xaflada iyo damaashaadka wakhtiga ay dhacayso meherka iyo wixii damaashaad iyo farxad ah ee la xidhiidha. Nidaamka iyo dhacdada aroosku waa mid ay ku kala duwan yihiin bulshada caalamku taasi oo ku xidhan dhaqanka, caadada, diinta, wadanka, bulshada iyo heerka darajada dhaqaale ee lamaanaha.
## Hordhac
Aroosku waa xaflada loo dhigo midowga labo qof ku noqonayaan lamaane is-guursaday. Waxaa jira noocyo badan oo damaashaad iyo dabaaldeg ah oo la xidhiidha arooska. Dhaqanka Soomaalidu wuxuu leeyahay nidaam u gaar ah oo loo dhigo arooska.
## Guurka

Guurku waa labo qof sida ninka iyo naagta marka ee is guursadaan. Waa dad kadhaxeeyo isla shaqeen, dhaqaale iyo jaceel. Soomaalida marka ee is guursanaayaan waxaa loo qabtaa buraanbur iyo cayaar. Guurka waa maalin farxad leh, qof walba neh inta oo noolyahay mar uu guursanaa, guurka sidiisa ba waa nolosha biniaadanka. Qof marku uu guursado wuu dagaa oo fakarka badan aya daaya. Gaar raga ayaa ugu fikir badan intay habluhu ka fikir yar yihin guurka soomaalida waxa kalo kamida cilmi badhis lagu sameyey hablaha ugu quruhda badan inay yihin hablaha rer mogdishu gaar ahaan gabdhaha wardhiigley waxa lasoo saray boqolkiba boqol ibtisam inanta ugu xural caysan warta nabada oo macnaheedu uu yahay dhulkii Soomaaliya.gabdhaha ugu badan ee fircoonniga loo gudo waxaa ugu badan warta nabada kuwa ugu dhaadheerna waxa ay ka soo jeedaan ssanaag sool iyo ceyn qaybo ka mid ah dunida iyo dhaqanka ah lama ogola, iyo in laga hadlin xaqiiqda.
## Muuqaalo
 
File:HinduWeddingIndia.jpg
File:Hindu marriage ceremony offering.jpg
File:Narayangarh-52.JPG
File:Handfasting by Gordon.jpg
File:Coupla at Nikah.jpg
File:Fire rituals at a Hindu Wedding, Orissa India.jpg
Seyshelles

**Seychelles** ama **Jamhuuriyadda Seyshelles** (; af-Kreol: *Repiblik Sesel*). waa jasiirado u dhexeysa Badda Soomaaliyeed iyo Badweynta Hindiya, waxeena Afrika u jirtaa , dhinaca Madagaskar. Seyshelles waxee leedahay, shacabka ugu yar Afrika.

## Sawir

Image:Victoria (Seychelles).jpg|La vila de Victòria
Image:Port-victoria Seychelles.jpg|Lo pòrt de Victòria


Image:Seychelles 020.JPG|Illa Mahé
Image:Seychelles praslin anselazio.jpg|Anse Lazio (Praslin)


Image:Seychelles 037.JPG|Illa Mahé
Image:Seychelles 035.JPG|Illa Mahé


Image:Female coco de mer growth.jpg|Coco de Mer (Praslin)
Image:Seychelles giant tortoise.jpg|Tartuga de las Seichèlas (Dipsochelys Hololissa), en l'Illa Cousine

## Tixraac
* Seychelles
Af-Sawaaxili

**Af Sawaaxili**,  loogu dhawaaqo ****, waa Luqad Bantu ah, waxayna luqada koowaad u tahay Dadka sawaaxiliga. Waa lingua frankiga Bariga Afrika iyo  Koonfurta hoose ee Afrika, oo ay ka midtahay Kenya, Tanzania, Uganda, Rwanda, Burundi, meelo ka mid ah Malawi, Soomaaliya, Zambia, Mozambique iyo Jamhuuriyada Dimuqaraadiga Kongo (DRC).

Tirada saxda ah ee kuwa ku hadla Sawaaxiliga lama yaqaan. Qiyaaso kaladuwan ayaa horey loosoo bandhigay oo udhaxaysa 100 milyan ilaa 150 milyan oo qof.

Af sawaaxiliga waxay luqad qaran u tahay DRC, Kenya, Tanzania, iyo Uganda,  sidoo kale waa mid ka mid ah luqadaha ka shaqeeya Ururka Midowga Afrika, waxaana si rasmi ah loogu aqoonsaday inay tahay lingua frankiga Bulshada Bariga Afrika.

## [[Eray bixin|Erayo]] sawaaxili ah

* jambo hallo (hayeh ama salaamu caleykum
* hujambo? – sijambo (Sideetahay - waa fiicanahay! 
* hamjambo? – hatujambo (Sideetihiin? - waa fiicannahay! 
* hajambo? – hajambo (sidooyahay ama ee tahay? - woo fiicanyahay ama wee fiicantahay! 
* habari? – nzuri! (maxaa cusub? wax cusub! 
* simba (libaax
* tembo (Maroodi 
* kiboko (jeer *weewee(adiga
* twiga (Gari
* mgeni (marti 
* rafiki (saaxiib
* karibu (Soo dhawoow! 
* kwaheri (jaaw ama waa baxay! 
* asante (mahadsanid! 
* asante sana (aad aa u mahadsantahay! 
* hakuna matata (dhibaato malahan! 
* safari (Saffar 
* mzungu (gaalo/cadaan/yurubian
* ninakupenda (waa ku jeclahay! 
* hatari! Khatar/dhibaato! 
* daktari (dhakhtar 
* polepole (tartiib 
* haraka haraka (boobsii/dhakhsi 
* samahani (iska raali ohoow 
* cheza (cayaar 
* hapana (maya 
* ndiyo (haa
* kweli (sax 
* hodari (caqliloow 
* mzungu (cadaan (naag ama nin) 
* mbwa (ey 
* maji (biyo 
* hamna (mataalo ... 
* bwana (mudane 
* shikamo (salaan, qof kaa ween 
* marahaba (salaan 
* mambo (iska warran 
* poa (iska caadi 
* safi (nadiif
* nzuri (fiican/nabad 
* dada (walaashaa kaa weyn 
* kaka (walaalkaa kaa weyn 
* kesho (bari subax 
* pumba (kala saarin, bariis 
* mzembe (caajis 
* lala salama (soo bari/habeen wanaagsan 
* sifuri 0 
* moja 1 
* mbili 2 
* tatu 3 
* nne 4 
* tano 5 
* sita 6 
* saba 7 
* nane 8 
* tisa 9 
* kumi 10 
* elfu 1000

## Tixraacyada
Xamaas

**Ururka Muqaawamada Islaamiga** oo loo soo gaabiyo **Xamaas** (Carabi: حماس) waa Dhaqdhaqaaq islaamiya oo ka dhisan Magaalada Gaza. waxa uuna ka shaqeeyaa sidii xornimo loo gaarsiin lahaa shacabka reer Falastiin, waxaana la aas'aasay 1987-dii.

7-dii Oktoobar dagaalyahannada xornimada Xamaas ayaa ku duulay dalka argagixisada ah ee loo yaqaan Israa'iil waxeyna dileen 1,400 oo Yahuud ah. Taasi waa waxa ay dadkaas mudan yihiin
Bulgaariya

**Bulgaria** ( Af-Bulgari: България, waa wadan ku yaalo bariga koonfureed ee qaarada Yurub.

Bulgaariya: / bʌlɡɛəriə, bʊl- / (ku dhawaad ​​codka dhageysato); Bulgarian: Baalgariya, tr Bihlgariya), si rasmi ah Jamhuuriyadda Bulgaariya (Bulgarian: Repubblica Búlgariya, IPA: [rɛpublikɐ bɐɫɡarijɐ]), waa a waddanka koonfur bari ee Yurub. Waxaa xuduud u leh dalalka Romania, waqooyiga, Serbia iyo Macedonia, galbeedka, Giriigga iyo Turkiga ee koonfurta, iyo Badda Badda ee Bariga. Magaalada caasimada ah iyo magaalada ugu weyn waa Sofia; magaalooyinka kale ee waaweyn waa Plovdiv, Varna iyo Burgas. Iyada oo leh dhul-dhan 110,994 kilomitir oo isku-wareeg ah (42,855 sq mi), Bulgaariya waa waddanka 16aad ee Europe ugu weyn.

Ururada dhaqameed ee taariikhiga ah waxay bilaabeen inay ka soo baxaan dhulalka hadda jira ee Bulgaariya muddada Neolithic. Taariikhdeedii hore waxay arkeen joogitaanka Thracians, Giriigga Giriigga ah, Faaris, Celts, Rooma iyo kuwo kale. Soo ifbaxa mid ka mid ah dowlad-goboleed mideysan oo reer galbeedka ah ayaa taariikhda dib u bilaabaya aasaasida Boqortooyada Midowgii Boqortooyada ee 681-dii AD, taas oo ay ku badnayd Balkans oo ka shaqeynaysay xarun dhaqameed ee Slavs inta lagu guda jiro qarniyadii dhexe. Iyada oo hoos u dhacday Boqortooyada Badbaadada Badnaanta ee 1396, dhulalkeedii waxay ku hoos jirtay xukumadii cusmaaniyiinta mudo shan sano ah. Dagaalkii Russo-Turkish ee 1877-78 waxay keeneen dhisitaanka Dowlad Goboleedka Bulgaariya. Sannadaha soo socda waxay arkeen colaado dhowr ah oo ay la galaan deriskooda, taasoo keentay in Bulgaria ay la jaanqaado Jarmalka labada dagaal. Sannadkii 1946-kii waxay noqotay mid ka mid ah xisbiyada siyaasiga ah ee qaybta ka ah ee ka soo jeeda Eastern Bloc ee Soviet-led. Bishii Disember 1989, Xisbiga talada haya ee Xisbiga ayaa u oggolaaday doorashooyin dhinacyo badan, kaas oo markii dambe u horseeday barashada Bulgaariya ee dimuqraaddiyadda iyo dhaqaalaha suuqa.

Bulshada Bulgaria oo ah 7.2 milyan oo qof ayaa inta badan ku badan magaalooyinka waxayna badanaaba ku badan yihiin xarumaha maamulka ee 28 gobol. Inta badan dhaqdhaqaaqyada ganacsiga iyo dhaqanka waxay ku yaalaan caasimadda iyo magaalooyinka waaweyn, Sofia. Qeybaha ugu xooggan dhaqaalaha waa warshad culus, injineernimada tamarta, iyo beeraha, kuwaas oo dhammaantood ku tiirsan ilaha dabiiciga ah ee deegaanka.


51-manasses-chronicle.jpg|
BASA-600K-1-1865-15-Vasil Levski-retouched.jpeg|
The Old Bulgarian capital Preslav Ruins.jpg|
OLD HOUSE IN THE NATIONAL REVIVAL STYLE, VELIKO TURNOVOI.jpg|
Sofia University (37536311404).jpg|
BASA-937K-1-410-7-Ivan Vazov (cropped).JPG|
Rila 7 lakes circus panorama edit1.jpg|
Pantokrator kerk Nesebar.jpg|
Bulgarian dancers.jpg|


* Roma (qaran)
* Buundada Daboolan
Bad

::*Kani waa maqaal ku saabsan guud ahaan biyaha badaha. Bogag kale fiiri [[badweyn]]


*'Bad** waa [[biyo|biyo dhanaan]] oo aad u baaxad wayn isla markaana qariya 2/3 [[Qolof dhul|oogada dhulka]].

**Badda** waxaa lagu magacaabaa, biyaha cusabada leh, oo ka go'an qaaradaha. 71% aduunka korkiisa waxaa daboolan badda. Badda waxaa ka buuxo Xayawaanaad, sida [[malaay]]ga, [[Yaxaas]]ka, [[Libiri]]ga iyo xayawaanaad oo la tiri karin.

Guud ahaan waxa jira [[bad|shan badwayn]] dunidan aan ku nool nahay, kuwaas oo kala ah:

* [[Badweynta Hindiya]]
* [[Badweynta Atlantika]]
* [[Badweynta Baasifig]] 
* [[Badweynta Antaraktika]]
* [[Badweynta Araktika]] 

Sidoo kale, waxaa jira tiro badan oo bado yaryar ah, sida:

* [[Badacas]] 
* [[Bada madow]] 
* [[Bada Midhatareeniyaanka]]


* ** Why Is the Sea Salty? '''

=Qoraalo Kale=

= Xigasho =
Kalluun

::*Boga "[[Kaluun]]" halkan ayaa laga soo toosiyay.*

**Kaluun** (; ) waa xayawaan kamid ah xayawanada  ku nool biyaha dhexdooda; sida biyaha badaha, webiyada, dhijaamaha iyo wixii la mid ah.
Kalluunka waa Xayawaan la cuno.

Kalluunku wuxuu ka neefsadaa Seebabka. 

=Taddawur=

=Sidoo kale fiiri=

*Xayawaan
*Naasley
*Shimbiro
*Beribiyood
*Xamaarato
*Kaluun
*Kuna Dhex Nool Biyaha

=Tixraac=
Booyad

**Booyad** waa baabuur loo isticmaalo, waxyaabaha Biyaha, Shidaalka, Gaaska ama waxyaabo kale oo warshadaha isticmaalaan.Booyad waxee ku socon kartaa biraha sida tareenka, ama baabuurta waaweyn sida baabuurta ina tareega ah. Booyadaha qaar waxee qaadaan waxyaabaha sida burka ama sonkorta.
Albania

**Albania** ama **Jamhuuriyadda Albania** (af-Albani **Republika e Shqipërisë**) waa wadan ku yaalo barige Koonfureed ee qaarada Yurub.

Waxay xuduudo la wadaagtaa Montenegro dhanka waqooyi-galbeed, Kosovo [a] waqooyi-bari, Waqooyiga Makedoniya dhinaca bari, Giriiga dhinaca koonfureed iyo xadka badda ee ay la wadaagto Giriiga, Montenegro iyo Talyaaniga dhinaca galbeed.

Juqraafi ahaan , qaab dalka kala duwan cimilada, dhulka, biyaha iyo iwm shuruudaha, lagu qeexay in meel ka mid ah 28.748 km2 (11,100 sq mi). Waxay leedahay kala duwanaansho cajiib ah muuqaalka dhulku wuxuu u dhexeeyaa buuraha baraf-barafka ee Albaniya sidoo kale buuraha Korab, Skanderbeg , Pindus iyo Ceraunian ilaa xeebaha kulul iyo qoraxda ee Albaniin Adriatic iyo Badda Ionian ee ku taal Badda Mediterranean-ka.

Wadanku wuxuu xubin ka yahay Qaramada Midoobay, Bangiga adduunka, UNESCO, NATO, WTO, COE, OSCE iyo OIC. Waa musharax rasmi ah xubin ka noqoshada midowga Yurub.  Waa mid ka mid ah aasaasayaashii Ururka Tamarta, oo ay ku jiraan Ururka Iskaashiga Dhaqaalaha ee Badda Madow.

* Albania

* Roma (qaran)

* Kristo Negovani

## Xubin
* NATO* 

* Bankiga Aduunka * *
* Midowga Yurub * * * 

* Qaramada Midoobay * * *

## Waddnamha degaan albania
*  2,845,955+

*  300+

*  3000+

*  3000+

*  3000+
Saxaabi

**Saxaabi** waxaa loogu yeedhaa, asaxaabtii,amaba Saaxiibadii Maxamed  waa Muminiintii Nabiga Maxamed  Rumaysay ee saaxiibada unoqday waxa ay nabiga kutaageereen sidii uu islaamka ugaadhsiinlahaa dadka, waxa ay ahaayeen qaar markasta udhaw Nabiga Maxamed
Waraabe

**Waraabe** waxaa af ingiriis lagu dhahaa *spotted hyena*; (   ) waa xayawaan duurjoog ah kaas oo cuna hilibka. Waraabuhu waa bahal xoogan oo ku nool, Afrika. 

Waraabaha, waxoo leeyahay, ilko miishaar ah ama goon aad u xoogan. waraabaha, waa xayawaan kala duwan, markii la fiiriyo kuwa ku kala nool aduunka.

Waraabuhu waxa uu ka mid yahay boqortooyada xayawaanka (Animalia) bahda lafdhabarleyda ah (Chordate), gaar ahaan bahweynta naasleyda (Mammalia). Isla markaas, wuxuu ku jiraa dugaaga hilib cunka ah ee ugu caansan qaaradda Afrika (Carnivora) qoyska weyn ee Waraabaha (Hyaenidae). Bahda cilmiga Saynisku waxay ugu yeedhaan (Hyaenidae). Asal ahaan waxa uu kasoo jeedaa qaaradaha Afrika, Aasiya iyo jasiirada carabta. Dheddigiisa waxaa lagu magacaabiya candhadheer, dhashiisana ama cunugga waa wishiir.

Waraabe waxay isku bah yihiin: Dhidar, Cumar, iyo dhurwaa.
Jini

**Jini**

**Jinku** waa noole ka mid ah abuurka Ilaahay (s.w.t), kuwaas oo ku nool oogada sare ee dhulkaa. 

Jinka oo sida dadka u nool qoysas, qabiilo iyo bulshooyin ayaa ah wax isha bani-aadamku qaban karin. 

Sidoo kale, si la mid ah aadamaha ayaa Jinku u dhashaa, jidhkiisu u koraa, ugu dambayna u dhintaa. 

Sida diintu inoo sheegtay, jinku wuxuu leeyahay ilbaxnimooyin iyo xadaarado isaga u gaar ah.Jinku wuxuu leeyahay diimo kala duwan, sida muslimiin,masiixiyiin,jinku waxay qabtaan howlo aan dadka u fududayn inay qabtaan.

## Ruuxyada sharka leh waxaa la yiraahdaa shayddaammo
Shayddaanku waa madaxda shayddaammada. Ruuxyada sharka leh waxaa la yiraahdaa shayddaammo. Dadka sixirka isticmaalo waxaa awood ku yeelan karo shayddaammada. Kuwa isku dayo inay la hadlaan kuwa dhintay waxay la hadlayaan ruuxyo shar leh. Ruuxyo shar leh baa isku daya inay wax ina yeelaan.

* Ma Ilaahay Baa Ibliiska Abuuray?
* Shayddaammadu Ma Jiraan?

c rashid xasan
Heesaa (shaqo)

::*Kani waa maqaal ku saabsan guud ahaan Fanaanka. Qoraalo kale fiiri [[fanka Soomaalida]], [[fanaan Soomaali]], [[suugaan]], [[hees]].
::*Boga "heesaa" iyo "fanaanad" halkan ayaa laga soo toosiyay.

**Heesaa** ama **Hoobal** ama **Fanaan** (; ) waa heesaa, jilaa, iyo qof codka xiliga hirwada yaqaan. Fanaanka waxaa badanaa loogu yeeraa, qof xirfaddiisa shaqo heesaha iyo muusikada tahay. Haweeneyda waxaa loogu yeeraa "fanaanad", ninkana "fanaan". 
Guud ahaan, fanaanku waa qofka ku codeeya hees, gabay, geeraar, tix, iyo tiraab. Waxaa jira shakhsiyaad gaar ah oo leh xirfad ka baxsan heesida, sida dadka halabuurka leh (abwaan), majaajilada fiican leh, ciyaarta qoob-ka-ciyaarka yaqaana (dance), ama garaaci kara qalabka muusiga (sida kabanka, durbaanka, turunboda iwm).

=Fanaaniinta Soomaaliyeed=

Fannaaniinta Soomaaliyeed ee caanka ah aad bay u badan yihiin rag iyo dumarba; haddaynnu dhawr ka xusno fannaaniintii hore ee waaweynaa waxa ka mid ah:

* Maxamed Saleebaan Tubeec
* Xaliima Khaliif Magool
* Hibo Maxamed Hudoon (Hibo Nuura)
* Cabdi Tahliil Warsame (Tahliil)
* Axmed Naaji Sacad
* Cali Naaji Sacad
* Maxamed Nuur Giriig
* Qamar Maxamed Xuseen
* Caasha Cabdoo
* Khadra Daahir Cige
* Maxamed Nuur Giriig
* Qamar Maxamed Xuseen
* Saalax Qaasim
* Saado Cali Warsame
* Maxamed Mooge
* Xasan Aaden Samatar
* Axmed Mooge
* C.Qadir Macalin Jubba
* Cumar Dhuule
* Sahra Axmed
* Digfeer
* Shimaali Axmed Shimaali
* Axmed Tifow Khamiis

* Cali Sugulle
* Axmed Nuur Jaangow
* Siciid Harawo
* Xareedo Ismaaciil Duniyo
* Cali jareerre
* Cusmaan C/kariim Gacanlow.

=Hogaanka Bahda Fanka Soomaaliyeed=
:Sharaxaad badan iyo faahfaahin fanaaniinta Soomaaliya, fadlan fiiri Fanaaniinta Soomaaliya.

Bahda fanka ku luuqaysa iyo ku heesta luuqada af-Soomaaliga aad ayay u badan, kuwaasi oo ka soo baxay meelo kala duwan iyo wakhtiyo kala duwan.
Sidoo kale, maanta waxaa jira tiro aad u badan oo fanaaniin ah oo ku nool dhamaan qaaradaha dunida, kuwaasi oo soo saara heeso cusub iyo kuwo la cusboonaysiinayoba.
Jadwalka hoos ku qoran waxaanu ku soo bandhigeynaa qaar ka mid ah fanaaniinta sida fiican looga yaqaano dalka gudahiisa iyo dibadiisaba.

# Xareedo ismaaciil duniyo fanaanad qaran hooyadii fanka ilaahy naxariistii janno haka waraabiyee , waxay ahayd fanaanad loogu soo hirto hidaha fanka iyo hanuuniyaha bulshada run u sheega madaxda dalka, waxay kale oo ay ahyd fanaanad ku sifowday waddaniyada iyada iyo AUN Saynab xaaji ali baxsan.

=Qoraalo La Mid Ah=
Hooyo

*
Hooyada somaalida dhashay waxaa ladhihi jiray Qaali Mohamed Abdi waxay ku nooshahay Kampala qabiilkeeda waa gaaljecel aan feel laheen'Hooyo*' waa waalid, micnaha (hooyo)wuxuu kayimi (hooy) oo ah hooyga laga hadhgalo wax walba oo dhibaato ah, oo ad ka helaysid dugsi iyo diirsimaad, waxaynu kaloo odhan karnaa hooyo waa hooy aad caloosheeda usoo hooyatay.Hooyo they wah wah laga hadhgalo wahas wa samaya heya wa so fihyanta hay.

Waad og tahay in daryeelka reerku maalmahan sii adkaaday oo hawsha hooyadu dhib badan tahay.

Waalidku waa inay carruurtooda sharciyada Ilaahay ku koriyaan.

Waad og tahay in daryeelka reerku maalmahan sii adkaaday oo hawsha hooyadu dhib badan tahay.

* Carruurtaada Sida Wax Loo Baro
Hees

**Hees** waa hiddo ee ereyo murtiyeeysan oo qof ku dhawaaqayo isla markaana muusig la socdo. 
Hees waa cod ereyo la isku habeeyay oo hal qof in ka badan kaga dhawaajinayaan taas oo ka duwan hadalka. 

Heestu way ka duwan tahay gabayga, geeraarka iyo buraan-burka sababtoo ah muusig ayaa heesaha la socda.
hees badana waxaa laga tiriya godka "jiiftada".heesta waxaa loo qaybiyaa labo qaybood oo kala ah Heeso hawleed iyo heeso ciyaareed.
Maxamed Indho.

Heesaha diinta Muusika Caabudaadda, heeso la isticmaalo marka Ilaahay
Abkow

**Awoowe**

**[[Awoowe]]** waa waalid.
Awoowe waa aabaha iyo hooyada aabaheed, kaasi oo ah Waalid Labaad. 
Dhinaca kale, awoowaha aabihiis waxaa loo yaqaanaa **Abkoow**.
Abkoowga waxaa inta u badan waxaa lagu khaldaa awoowaha. 

= Qoraalo La Mid Ah =
* Qoys
* Hooyo
* Aabe
* Ilmo
* Walaal
* Ubad
* Qaraabo
* Aboowe
* Abaayo
* Wiil
* Gabadh
* Xaas
* Seey
* Waalid
* Ciyaal
* Caruur
* Awoowe
* Mocooyo
* Ayeeyo

= Xigasho =
* Grandparent
Rooti

**Rooti** waa Cunto, oo laga sameeyay Bur iyo Biyo la isku qasay.

Waxaa jira laba nooc oo asaasi ah oo rooti ah:

# Rooti The dhex qooshtay kaas oo ku daray in ay khamiir cajiinka ama khamiirka caadi ahaan la kariyey (dubay) ee foorno, soo saarida dheeraad ah ama ka yar oo jilicsan rootida, kuna waari dhexdeeda baastada ayaa la kariyey leeyahay dhimman hawada.
# Kibis aan khamiir lahayn unfermented, kuwaas oo soo saara rootiyada guri guud ahaan more joogto ah; waxaa lagu dubay karo ama lagu dubi jiray saxan (ama tii digsiga), ama xataa la shiilay.

* BREAD
Liin dhanaan

::*Kani waa maqaal ku saabsan Liindhanaanta. Bogag kale fiiri [[Liin Macaan]], [[Liin Beydariin]], [[Liin Qarboosh]] iyo [[Liin Bambeelmo]]
By: Abdirisak Mohamed
*'Liindhanaan*' (; ) waa [[midho]] ka mid ah [[khudaar]]ta oo ka tirsan qoyska [[liin]]ta. Liindhanaantu waxay caan ku tahay [[dhadhan]]keeda [[dhanaan]]ka ah iyo [[biyo|biyaha asiidha badan]] ee laga helo midhaheeda. Geedka liindhanaantu waa mid waligiis [[cagaar]] ah oo ka dherer gaaban geedaha kale ee liinta. Sidoo kale liindhanaanta waxay aad iskugu dhow yihiin xaga dhadhanka iyo walxaha ay ka samaysan tahay midhaha [[liin qarboosh]]ta, waxayna keliya ku kala duwan yihiin midabka cagaaran ee liin qarbooshta. Intaas waxaa dheer in liindhanaantu ka dhanaan badan tahay liin qarbooshta. Isla markaana leedahay tiro badan oo [[nafaqo|nafaqada jidhku]] u baahan yahay ee [[fiitamiin]]-Sii. 

Guud ahaan, liindhanaantu waxay ka baxdaa wadamo badan oo caalamka ah, kuwaasi waxaa ka mid ah [[Soomaaliya]], laakiin waxoo u badan yahay dalka [[Hindiya]].

Liindhanaan, waxaa aad looga isticmaali jiray, wadamada [[aasiya]], kumanaan sano ka hor.

liinta dhanaan, waa geed mirahiis, oo jaale ama cagaar ah. dhaxda waxee ku leedahay hilibkii liinta, oo ubax camal u sameesan,oona ah biyo dhan ah. liinta waxaa lagu isticmaala Cuntada ama Biyaha cabiyaanka.

=Taariikh=

Dhamaan noocyada liintu waxay ka soo tafiirmeen geedka "genus" ee [[Saynis]] ahaan loo yaqaano *Sitrus''. Taasi micnaheedu waa in dhamaan noocyada kale (sida Liin Dhanaanta, Liin Qarbooshta iyo Liin Bambeelmada) ka soo tafiirmeen geedka Jenus ee liin macaanka.

Sida lagu xusay taariikhda geedka liinta waxaa markii ugu horeeysay lagu isticmali jirey koonfurta wadanka Shiinaha oo la aaminsan yahay ineey tahay meesha ay asal ahaan ka timidey, iyo deegaano ka mid ah wadanada Koonfurbari Aasiya. Waxaa beerashada geedka la dadku bilaabeen ilaa 2500 sano C.H (Ciise Hortii).

Dhinaca qaarada Yurub waxaa la sheegay in nooc liin dhanaanta ah lagu isticmaali jirey wadanka Talyaaniga taasi ooy ka sameeyn jireen daawooyinka iyo walaxaha la isku dhayo. Waxay liintu aad ugu fiday qeybaha kale ee qaarada Yurub qiyaastii qarnigii 16aad, wakhtigaasi oo beerashada liintu aad u koobnayd.

Waxaa qaaradaha Ameerika soo gaadhsiiyay liinta sahamiyayaashii boqortooyada Isbayn. Kiristofer Kolumbus ayaa la aaminsan yahay inuu geedka liinta ka beeray agagaarka deegaanka loo yaqaano Hispaniola.

=Muuqaalka=

File:Citrus x limon - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-041.jpg|
File:Lemon - whole and split.jpg|
File:13-09-01-kochtreffen-wien-RalfR-02.jpg|
File:Lemon 8FruitAndFlower wb.jpg|
File:Lemon closeup.jpg|
File:Lemon02.jpg|
File:Pair of lemons.jpg|
File:Lemon tree02.jpg|
File:Lemon tree Berkeley closeup.jpg|
File:Lemon_tree_flowers_with_ant.jpg


=Qoraalo La Xidhiidha=

=Tixraac=
* The Versatile Lemon