open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bada Baldiiqa

Isuduwe 58°N 20°E

**Bada Baldiiq** (; ) waxay ku taal woqooyiga yurub waxaa ku hareeraysan jasiirada wadamada loo yaqaan Scandinavianka, yurubta dhexe, yurubta woqooyi, yurubta bari, jasiiradaha denmark, waxay ku xirantahay biyo mareenka Øresund, iyo suunka wayn (Great Belt) iyo suunka yar (Little Belt), waa bad biyaheedu yihiin (Brackish water) biyaha badda ka cusbo yar wabigana ka aan gaarayn oo ka cusbo badan, badaan ayaa badda cad uga darsanta marin biyoodka kanaalka bada cad, bada woqooyina waxay uga darsantaa kanaalka kiel ama (The Kiel Canal)

Dowladaha baldiiqa magacooda ayaa ka soo jeeda bada baldiiqa owaxayna kala yihiin (Latfiya, estoniya, iyo Lithuaniya)

## Magaca
Qofkii ugu horeeyay ee magacaan u bixiya ayaa ahaa Adam of Bremen oo jarmalka u dhashay isagoo ugu magac daray jasiirad ku dhex taal isla bada bildiiqa laguna magacaabo Baltia, waana magac loo bixiyay waqtigii roomaanka.

bada ayaa magacyo badan le hadba sida ay tahay luuqada cida tilmaamaysa:
* Luuqadaha jermanka markii ingiriiska laga reebo waxay u yaqaanaan Bada bari tusaale ahaan jarmalka waxaa looga yaqaan: (Ostsee)
* finland iyo estoniya ayaa u yaqaan bada galbeed (Läänemeri).
* luuqadaha roomaansiga, sulaafiga, baldiiqa, ingiriiska iyo laatiinka ku magacaaba bada baldiiqa tusaale laatiinka: (Mare Balticum).

## Juqraafiga
Bada baldiiqa ayaa aad u qoto gaaban, moolka ugu dhexaadsan waa ku dhawaad 55 mitir, badaan ayaa la sheegaa inay tahay meesha ugu wayn aduunka ee ay ku jiraan isku milanka biyaha macaan iyo kuwa dhanaan, dhirikeedu waa ku dhawaad 1610 km, balarkeeduna waa 193 km, moolkeeda ugu dheer waa 460 m wuxuuna u dhawyahay wadanka iswiidhan, baaxadeeda aya u eg 377 kun oo isku wareeg, xeebteeda ayaa dhirirsan wax ka badan 8000 km.

## Dowladaha
dowladaha kulaala badaan
* Denmark
* Estoniya
* Finland
* Jarmalka
* Latfiya
* Lithuaniya
* Boland
* Ruushka
* Iswiidhan
* Jasiiradaha Åland
wadamada aan saarnayn asi ay biyaha bada baldiiqa ka soo hooraan 
* Belarus
* Jamhuuriyadda Jek
* Norway
* Slovakia
* Ukraine

## Laynka kanaalada
hada ayaa waxaa socda in ruushka lagu xiro midowga yurub xaga kanaalka gaaska dabiiciga ah ee hoos maraya bada baldiiqa

## Tixraac
* Survival at Sea!
* Europe’s “Panama Canal”
* A Paradise Reclaimed From the Desert
*  Poland’s Amazing Coastal Dunes
* St. Petersburg—Russia’s “Window on Europe”
* Sailing by Ship—On Water and Land!
* The “Gold” of the North

* dowladaha baldiiqa
* qowmiyada baldiiqa
* Słowiński Park Narodowy
* Candhuufta Curonian
* Kanaalka Elbląg
* Amber
Taariikhda Badmareenka Soomaalida

::*Kani waa maqaal ku saabsan dadka Soomaalida badmareenka ah.*
::*Haku khaldin "[[baxaarida Soomaalida|Baxaariga Soomaaliya]]"*

**Taariikhda Badmareenka Soomaalida** () waa taariikhda dadka baxaariga ee u dhashay ama asal ahaan ka soo jeeda wadanka iyo dadka Soomaalida.
Sida lagu sheegay buugaag badan oo taariikhi ah, dadka Soomaalida ahi waxay tan iyo wakhtiyo hore ahaayeen kuwo ku safra badaha waaweyn ee caalamka, ayagoo u socdaalaya sababo kala duwan, sida ganacsi, aqoonraadis, dalxiis, iyo kuwo kale.

Boqortooyooyin badan iyo maamulo ka soo jiray gayiga Soomaaliya ayaa waxay dhiseen noocyo badan oo maraakiib, doonyo iyo qalab lagu safro. Kuwa ugu caansanaa waxaa ka mid ah:
* Dekeda Saylac: oo lagu qiyaasay ineey jirtey in ka badan kun sano.
* Reer Xamar: ganacsatada reer Muqdisho ee u kala safri jirtey Soomaaliya iyo Hindiya. 

=Muuqaalo=

File:Somali Enterprise.JPG
File:Somali Frau Mauro ship.JPG
File:Sofala1683.jpg
File:ShenDuGiraffePainting.jpg


=Caddayn=

*Puchowski, Douglas (2013). The Concise Garland Encyclopedia of World Music, Volume 1. Routledge, ISBN 9781136095702   

=Linkiyo Banaanka=

* Bclub19
* Markacadey 
* Somali Music
* Interview About Somali Music
* Sawiraan Kabanka Soomaalida iyo Masa 
* Oud Cafe
* shanqadha kabanka

=Tixraac=
Dooni

::*Kani waa maqaal ku saabsan doonta. Qoraalo kale fiiri [[markab]].*
::*Boga "[[Doon]]" halkan ayaa laga soo toosiyay.*

**Doon**, **Dooni** (; ) waa aalad biyo-mareen ah taasi oo loo sameeyo qaabab iyo naqshado kala duwan, si ay u dul sabeeyso biyaha badaha, webiyada iyo wixii la mid ah.

=Muuqaalo=

File:28 aeroproa.jpg
File:28 lado.jpg
File:28 popa.jpg
File:28 merg.jpg
File:Angling-river-Brahmaputa-2011.jpg
File:Antique Boat.jpg
File:28 popa1.jpg
File:AN LAC CAVES ROWING BOATS NORTHERN VIETNAM FEB 2012 (6973871807).jpg


=Qoraalo La Xidhiidha=
*Doon
*Markab
*Bad
*Baxaari
*Badmareen Soomaali
*Huuri

=Tixraac=
*  The Galilean Boat​—A Treasure From Bible Times
*  Jangadas​—Brazil’s Unusual Sailing Crafts
*  The Canoe​—Canada’s “Perfect Vehicle”
Aamina Jire

**Aamina Jire** waa marwada  Axmed Maxamed Maxamuud oo ku magacdheer Siilaanyo. Waxa ay Aamina Waris ka mid ahayd hablihii ugu horeeyey ee Soomaaliyeed oo  wax barta. Dugsigeedii Dhexe markii ay dhamaysay waxa laga dhigay ardeydii Nursing baranaysay, wakhtigaasi ka dib waxa ay u baxday Wadanka Ingiriiska, iyada oo 18 Bilood ka baranaysay dugsi A level ah si ay Jaamacaddaha wadankaasi Ingiriiska u gasho. 
Intaasi ka dib waxa ay Jaamacaddii ku takhusustay Umulisada iyo Nursin-ka, iyada oo ay ku qaadatay shan sanadood iyo badh, intaasi ka dib waxa ay ku soo noqatay Xamar, iyada oo ku xigeen u noqotay gabadh Austaralian ah, waxaana qalliin lagu sameeyey Walaalkeed Cali Jirde oo Maalqabeen ahaa u wareegtay shaqadii walaalkeed.
April, 1969, waxa ay is guursadeen Madaxweynaha Somaliland , oo wakhtigaasi Somalia ka ahaa Agaasimihii Guud ee Wasaaradda Qorshaynta, iyada oo lix Bilood guurkooda ka dib noqday Wasiirka qorshaynta 
Cadaadiskii Inqilaabka Ciidamada Siyaad Barre ku hayeen dadkii reer Somaliland, Aamina iyo caruurteedu waxa ay u guureen London, intaasi ka dib waxa ay sii wadatay Jaamacadeedii, iyada oo shahaadada labaad ee Jaamacadda (Master) ka diyaarisay wadankaasi, shaqana halkaasi ka bilawday.
Aamina, waxa ay wakhtigaasi si weyn uga qayb qaadatay halgankii dalka lagu xoraynayey, iyada oo ka mid ahayd dumarkii qurbo jooga ahaa ee dhaqaalaha iyo taakulada ka soo ururin jiray dibadaha.
 
Ka dib markii dalka lagu soo noqday Aamina, waxa ay noqotay garabka uu ku duulo Madaxweynaha Somaliland (2010- ilaa hadda), Axmed Maxamed Maxamuud (Siilaanyo), iyada oo ka mid ahayd dadkii halganka dheer u galay sidii uu ugu guulaysan lahaa jagada Madaxweynenimo, muddo Sideed sano oo uu guddoomiye xisbi Mucaarid ahaa waxa ay ahayd garabka bar bar taagnaa ee aan ka nasan hawlaha halganka talada dalka lagu gaadhayo. 
Marwo Aamina Waris, ka dib markii uu Axmed Maxamed Maxamuud (Siilaanyo), ku guulaystay jagada Madaxweynenimo 26, June, 2010, isla markaana jagadaasi la wareegay 27, July, 2010, waxa ay ahayd dadka sida weyn heeganka ugu jira horumarinta bulshada, iyada oo qaadatay door muuqdana ka soo baxday caawinta Agoomaha, sidoo kalena goobaha horumarinta bulshada si weyn uga dhex muuqata.
Badmareen

::*Kani waa maqaal ku saabsan baxaariga. Qoraalo kale fiiri [[Taariikhda Badmareenka Soomaalida|Badmareen Soomaali]].*
::*Boga "[[Baxaari]]" halkan ayaa laga soo toosiyay.*

**Badmaax** (; ) waa koox dad biyo-mareen ah kuwaasi oo isticmaalaya aalad biyo-mareen ah sida doon, markab iyo aalado kale.
Sida caadiga ah, waxaa badmareen ah dhammaan dadka si joogto ah (ama in badan oo wakhtigooda ah) ugu safra biyaha badaha. Kuwaasi waxaa ka mid ah ciidamada, kaluumeysatada, dalxiisayaasha iyo wixii la mid ah.

=Muuqaalo=

File:Crewmember doing iceberg lookout on the USNS Southern Cross (Ross Sea, Antarctica, 1981).jpg
File:Ovrseas alice.jpg
File:InthenavyMalgiglia.jpg
File:AN LAC CAVES ROWING BOATS NORTHERN VIETNAM FEB 2012 (6973871807).jpg


=Qoraalo La Xidhiidha=
* MARINER
*Doon
*Markab
*Bad
*Baxaari
*Badmareen Soomaali

=Tixraac=
Warbaahinta Soomaaliya

**Warbaahinta Soomaaliya** () waa dhamaan aaladaha kala duwan ee loo isticmaalo warbaahinta iyo war-isgaadhsiinta wadanka Soomaaliya; kuwaasi waxaa ka mid ah idaacadaha raadiyowga, telefishanka, warbaahinta internetka iyo dhamaan noocyada kala duwan ee warbaahinta ka hoowlgasha wadanka Soomaaliya.
Sida lagu sheegay buugaag badan oo taariikhi ah, dadka Soomaalida ahi waxay tan iyo wakhtiyo hore ahaayeen kuwo ku safra badaha waaweyn ee caalamka, ayagoo u socdaalaya sababo kala duwan, sida ganacsi, aqoonraadis, dalxiis, iyo kuwo kale.

## Wasaarada Warfaafinta iyo Boostada
**[[Wasaaradda Warfaafinta Soomaaliya|Wasaaradda Warfaafinta, Boostada iyo War-isgaarsiinta Soomaaliya]]** () waa wasaarada maamusha warfaafinta iyo xidhiidhka dowlada wadanka Soomaaliya. 
Sidaasi ay tahay, wasaaradani waxay masuul ka tahay dhamaan warisgaarsiinta iyo Adeega Boostada Soomaaliya.

17kii Janaayo 2014, Ra'iisal Wasaare Cabdiweli Sheekh Axmed ayaa wuxuu wasaarada u kala jebiyay labo qeybood kuwaasi oo kala ah: **Wasaarada Boostada iyo Warisgaadhsiinta**, iyo **Wasaarada Warfaafinta**.

## Habka iyo Nidaamka Wasaarada
* Wasiirka Warfaafinta
**Wasiir ku xigeen
*** Xoghayaha Guud
*** Ku xigeenka Xoghayaha Guud
**** Waaxda Dhaqaalaha
**** Waaxda Qorsheynta
***Wakaalada Wararka Soomaaliya
**** Waaxda Nidaaminta
**** Waaxda Maamulka iyo Habaynta

## Adeega Boostada

**Adeega Boostada Soomaaliya** () (**Boostada Soomaaliya**) waa adeega boostada iyo waraaqaha ee wadanka Soomaaliya.
Shaqada boostada waxaa masuul ka ah Wasaarada Boostada iyo Warisgaadhsiinta. 
Intaasi waxaa dheer, adeega boostada waxay xidhiidh quman la leedahay wakaalado kale oo caalami ah kuwaasi oo iska kaashadaan helitaanka iyo dirista buqshadaha iyo alaabta. Nasiib-daro, adeega boostada Soomaaliya wuxuu burburay wakhtigii |dagaalkii sokeeye sanadkii 1991kii. Dadaal badan iyo dhiiranaan ka dib, waxaa dib loo soo celiyay adeega boostada 1dii Noofember 2013ka, wakhtigaasi oo uu dhacay Heshiiskii Xidhiidhka Iskusocodka ee dowlada Soomaaliya la sexeexatay wakaalada Boostada Imaaraadka.

Guud ahaan, badhtamihii Oktober 2014ka waxaa Wasaarada Boostaha ku dhawaaqdey fureyaal u gaar ah dhamaan 18ka gobol ee wadanka.

## Muuqaalo

File:Hassan Sheikh Mohamud-vf.jpg
File:Satelpunt.jpg


=Caddayn=

*Puchowski, Douglas (2013). The Concise Garland Encyclopedia of World Music, Volume 1. Routledge, ISBN 9781136095702   

=Linkiyo Banaanka=

* Bclub19
* Markacadey 
* Somali Music
* Interview About Somali Music
* Sawiraan Kabanka Soomaalida iyo Masa 
* Oud Cafe
* shanqadha kabanka

=Tixraac=
Dhisme Soomaali

**Dhismaha Soomaaliya** () waa nashqada, qurxinta, farshaxanka iyo guud ahaan habka dhismaha wax loo dhiso aqalada, tiirarka, minaarada, iyo dhismayaasha magaalooyinka, caasimadaha, tuulooyinka iyo dhamaan meelo badan oo wadanka Soomaaliya ka mid ah.

=Muuqaalo=

File:Qableh3.JPG
File:Darod2.JPG
File:Zayla.jpg
File:Marka,Somalia.jpg
File:Kingosmanbargaalcast.jpg
File:The National Archives UK - CO 1069-8-36.jpg
File:Gondereshe2008.jpg
File:Fakr Ud Din Mosque.jpg
File:Hafun, Somalia.jpg


=Caddayn=

*Puchowski, Douglas (2013). The Concise Garland Encyclopedia of World Music, Volume 1. Routledge, ISBN 9781136095702   

=Linkiyo Banaanka=

* Bclub19
* Markacadey 
* Somali Music
* Interview About Somali Music
* Sawiraan Kabanka Soomaalida iyo Masa 
* Oud Cafe
* shanqadha kabanka

=Tixraac=
Luuqadaha Soomaaliya

Luuqada saxda ah ee wadanka Soomaaliya waa Af Soomaali, sida dowliga ah waxaa soo raaca oo kaalinta labaad ku jira Af Carabi. Intaasi waxaa dheer in wadanka Soomaaliya gudaheeda ay ka jiraan dhowr lahjadood oo dhamaantood hoos taga afka baaxadda weyn ee soomaaliga
* Soomaaliya
* Dadka Soomaalida
* Geeska Afrika

=Tixraac=
QWERTY

**QWERTY** waa naqshada keybordhka ee ugu casrisan wakhti xaadirkan, kaasi oo loo isticmaalo waxqorista koombuyuterka.
Magaca QWERTY waxaa laga soo xigtay xarfaha sare ee bidix oo la isku daray: **Q, W, E, R, T, iyo Y**.

=Qoraalo Kale=
* Telefishan
* Radiyow

=Tixraac=
Diinta Soomaalida

Muddaddii qadiimiga, Soomaalidda waxay ku baraarugsanaan jiray diinta Ra-xuur Waaq, laakin maanta inta ugu badan **diinta dadka [[Soomaali]]da** waa Islaam. Dadka aaminsan diinta Islaamku waa ilaa 99.8%, taasi oo wadanka ka dhigaysa mid aad looga taageersan yahay diinta Islaamka. 

Dhinaca kale, waxaa jira tiro aad u yar oo Soomaali Masiixi ah, kuwaasi oo ku dhex baahsan wadanka oo dhan, waloow la aaminsan yahay in inta ugu badan ku nooshahay koonfur Soomaaliya.. Masiixinnimada runta ah: Markhaatiyaasha Yehowah oo keliya ayaa isku daya inay raacaan tusaalaha nebi Ciise iyo Masiixiyiintii hore.

= Diinta Dowliga =

## Islam

Sida la isku raacay inta ugu badan dadka Soomaalidu waa Muslim, kuwaasi oo inta ugu badan raacsan yihiin Sunniga.

=Qoraalo Kale=
* Markhaatiyaasha Yehowah ee Soomaaliya
* Soomaaliya
* Dadka Soomaalida
* Geeska Afrika

=Tixraac=
Ciyaarta Soomaalida

**Ciyaaraha Soomaalida** waa dhamaan noocyada kala duwan ee ciyaaraha isboortiga ee hoos taga Wasaarada Cayaaraha Soomaaliya. Wasiirka Ciyaaraha iyo shaqaalaha wasaaradiisu waxay si buuxda ula shaqeeyaan Ururka Olombiga Soomaaliya iyo dhowr kooxood oo u jajaban shaqaynta iyo horumarinta ciyaaraha.

=Kubada Cagta=

Kubada Cagtu waa ciyaarta ugu caansan ee laga dheelo gayiga Soomaaliya.

=Orodka=
Marka laga hadlayo tartarka orodka waxaa markiiba la xasuustaa Cabdi Bile Cabdi, oo ah orodyahan dhowr jeer ku guuleystay tartano kala duwan oo orod ah; kuwa uu ku guuleystay waxa ka mid ahaa 1500 mitir (1987), wuxuu noqday ninka ugu dheereyay orodka 800 mitir iyo tartanka 1,500 mitir.

Waxaa isna xusid mudan orodyahan Mo Farax oo ku guuleystay tartanka orodka 10,000 mitir ee qaarada Yurub.

=Kubada Kolayga=
Kooxda kubada kolayga ee Qaranka Soomaaliya waxay xubin ka tahay Ururka Kubada Koleyga ee Caalamka, loo soo gaabiyo *FIBA*.

=Qoraalo Kale=
* Soomaaliya
* Dadka Soomaalida
* Geeska Afrika

=Tixraac=
Fiidmeer

=Qoraalo Kale=

*Xayawaan
*Naasley
*Shimbiro

=Tixraac=
* Airborne Gardeners of the Tropical Rain Forest
* The Bat’s Echolocation
Dameer farow

**Dameer farow** (; (magaca Sayniska: **Equidae**) waa xayawaan qaraabo la ah dameerka, kaasi oo si khaas ah looga helo qaarada Afrika. Dameer-farowgu wuxuu leeyahay xariijimo ka kooban cadaan iyo madoow, taasi oo ka dhigtey xayawaan leh mid soo jiita dalxiisayaasha.

=Muuqaalka=

File:Tanzanian Animals.jpg
File:Equus quagga boehmi (grazing).jpg
File:ZebraLudolphus.jpg
File:Zebra running Ngorongoro.jpg
File:Blondzebra.jpg
File:Zebra Botswana edit02.jpg



=Qoraalo Kale=

*Xayawaan
*Naasley
*Shimbiro

=Tixraac=
* The Zebra—Africa’s Wild Horse
* Zebra
Rah

**Rah** (; ) (magaca Sayniska: **Anura**) waa xayawaan ka mid ah beribiyood kaasi oo ku nool biyaha macaan iyo meelo ka mid ah dhulka.

=Muuqaalka=

File:Ranapipiensmoulting.jpg
File:Litoria tyleri.jpg
File:Rana temporaria 04 by-dpc.jpg
File:Frog limbs.jpg
File:Rana skeleton.png
File:Atelopus zeteki1.jpg
File:Bombina bombina 1 (Marek Szczepanek) tight crop.jpg



=Qoraalo Kale=

*Xayawaan
*Naasley
*Shimbiro

=Tixraac=

* Frog

* The Gastric Brooding Frog’s Reproductive System
Beribiyood

::*Boga "[[baribiyood]]" halkan ayaa laga soo toosiyay.*

**Baribiyood** (; ) (magaca Sayniska: **Lissamphibia**) waa nooc ka mid ah shanta qeybood ee loo kala saaro xayawaanka kaasi oo ku nool biyaha macaan iyo meelo ka mid ah dhulka.

=Muuqaalka=

File:Salamander-olympus.jpg
File:Triturus dobrogicus dunai tarajosgőte.jpg
File:Siphonops paulensis02.jpg
File:Axolotl ganz.jpg
File:Litoria xanthomera amplexus.jpg
File:Plethodon cinereus.jpg
File:Ambystoma macrodactylum 26597.JPG
File:Mesotriton alpestris apuanus04.jpg
File:Siphonops annulatus.jpg
File:Panama Poison Dart Frog Colostethus panamensis with tadpoles.jpg
File:American Toad singing.jpg
File:Eusthenopteron BW.jpg
File:Redback salamander.jpg
File:Adult Cane toad.jpg


=Qoraalo Kale=

*Xayawaan
*Naasley
*Shimbiro
*Beribiyood
*Xamaarato
*Kaluun

=Tixraac=
Xamaarato

**Xamaarato** (; ) (magaca Sayniska: **Reptilia**) waa nooc ka mid ah shanta qeybood ee loo kala saaro xayawaanka kaasi oo leh astaamo ka duwan dhamaan noolaha kale. Xayawaanada xamaaratada ahi waxay ku socdaan boga (laabta); waxaana ka mid ah maska, yaxaaska, diinka iyo kuwo kale oo badan.

=Muuqaalka=

File:Salamander-olympus.jpg
File:Reptile003d.jpg
File:MosasaurDiscovery.jpg
File:Captorhinus aguti p.jpg
File:Varanodon1DB.jpg
File:Siphonops paulensis02.jpg
File:Plethodon cinereus.jpg
File:Ambystoma macrodactylum 26597.JPG
File:Mesotriton alpestris apuanus04.jpg
File:Siphonops annulatus.jpg
File:Redback salamander.jpg


=Sidoo kale fiiri=

*Xayawaan
*Naasley
*Shimbiro
*Beribiyood
*Xamaarato
*Kaluun

=Tixraac=
Sawir

**Sawir** (; ) waa samaynta iyo diiwangelinta  muuqaalka meel, qof, shay ama walax taasi oo la isticmaalayo aalad lagu qaado sawiraanta oo loo yaqaano Sawirqaado.
## Sharaxaad

Sawirqaado waa aalad loo isticmaalo in samayso iyo diiwangeliso muuqaal kaasi oo la soo daabici karo. Sawirkaasi wuxuu noqon karaa qof, shay ama walax taasi.
## Hordhac
Sawirqaado waa aalad qabata muuqaalka (sawir) kaasi oo la kedin karo ama loo sii xawili karo meelo kale. Aaladani waxay ka kooban tahay mid qaada hal sawir kali ah markiiba ama duubta muuqaalka socda taasi oo loo yaqaano Sawirsocde (video). 
Sida ku xusan taariikhda, sawirkii ugu horeeyay waxaa qaadey nin Faransiis ahaa oo la odhan jirey Joseph Nicéphore Niépce sanadkii 1826.

## Sawiro Buugag

## Muuqaalo Boodhadh Filimaan

## Muuqaalo

File:Qableh3.JPG
File:Darod2.JPG
File:Zayla.jpg
File:Marka,Somalia.jpg
File:Kingosmanbargaalcast.jpg
File:The National Archives UK - CO 1069-8-36.jpg
File:Gondereshe2008.jpg
File:Fakr Ud Din Mosque.jpg
File:Hafun, Somalia.jpg


## Khariidadaha Caalamka

## Sawir socde
Sida caadiga ah sawirku waa muuqaal labo dhinacle ah (2 dimension). Waxaa jira sawir-socde taasi oo loo yaqaano filimaanta.
## Sidoo kale fiiri
* Sawirqaado
* Sawirsocde

## Tixraac
* Helping Our Readers Picture the Scene
Dabagaale

**Dabagaalle** (; ) (magaca Sayniska: **Sciuridae**) waa nooc ka mid ah xayawaanka yaryar kaasi oo ku nool geedaha iyo godad dhulka hoostiisa ah.

(Magacyada kale oo loo yaqaano waa: **qoodow; uunrays**)

=Muuqaalka=

File:Giant-squirrel.jpg|
File:Jill Flying 1.jpg|
File:Schoenhoernchen Callosciurus prevosti.jpg|
File:Xerus rutilus.jpg|
File:Marmot in France.jpg|
File:Indian Palm Squirrel (Funambulus palmarum).jpg|
File:Squirrel in a Tree.JPG|



=Qoraalo Kale=

*Xayawaan
*Naasley
*Shimbiro

=Tixraac=
*  Meet the “Flying  Mitten”
Kangaroo

::*Boga "[[Kaangaruu]]" halkan ayaa laga soo toosiyay.*

**Kangaroo** (; ; loogu dhawaaqo:  *Kaangaruu*) (magaca Sayniska: **Macropodidae** macnaheedu yahay *cag weyn*) waa nooc ka mid ah xayawaanka naasleyda ah taasi oo ku nool qaarada Ustaraaliya.

=Muuqaalka=

## Warka
* https://www.upi.com/Science_News/2021/02/22/australia-oldest-rock-painting-australia-kangaroo/6491614011275/
* https://www.nationalgeographic.co.uk/travel/2020/05/ray-mears-australia-bushfire-recovery
* https://www.peta.org.au/news/german-supermarkets-drop-kangaroo-meat/
* https://www.indiatoday.in/trending-news/story/baby-kangaroo-put-inside-post-box-in-australia-rescued-by-officers-full-story-here-1740986-2020-11-14

=Qoraalo Kale=

*Xayawaan
*Naasley
*Shimbiro

=Tixraac=
Dhoobo

**Dhoobo** (; ) waa noocyo ka mid ah carada taasi oo leh tayo. Dhoobada waxaa laga sameeyaa in badan oo maacuunta ka mid ah, sida girgireyaasha, dabqaadka, disdiyada, aqalada, xeryaha iyo waxyaabo kale oo badan.

=Muuqaalo=

File:Clay In A Construction Site.jpg
File:Gay head cliffs MV.JPG
File:Clay-ss-2005.jpg
File:Clay magnified.jpg


„Kulligood ciiddaa laga abuuray, oo kulligoodna ciidday ku wada noqon doonaan.”​— Wacdiyahii 3:19, 20. Dhoobo baa binuʼaadanka laga sameeyay.

=Caddayn=

*Puchowski, Douglas (2013). The Concise Garland Encyclopedia of World Music, Volume 1. Routledge, ISBN 9781136095702   

=Linkiyo Banaanka=

* Bclub19
* Markacadey 
* Somali Music
* Interview About Somali Music
* Sawiraan Kabanka Soomaalida iyo Masa 
* Oud Cafe
* shanqadha kabanka

=Tixraac=
Girgire

::*Haku khaldin "[[dabqaad]]".*

**Girgire ama Burjiko** (; ) waa aalad ka samaysan dhoobo la xarakeeyay  ama dhagax la qoray taasi oo loo isticmaalo in lagu karsado cuntada, shido uunsiga, fooxa, bourtka iyo dhamaan noocyada bukhuurka ee la shido.
Noocyo badan oo kala duwan ayaa jira kuwaasi oo loo isticmaalo siyaabo kala duwan, sida **[[Burjiko|Burjikada]],** **Idinka** ama **Dabqaadka** iyo  **kubo-kubo** (dhagax qoran loo sameeyey qaabka feerada dharka oo inta la kululeeyo meelo jirka ka mida lagu qandiiriyo) laakiin kuwa ugu isticmaalka badan waa girgiraha ama (Burjiko) oo qaarkood dhego leh, kuwo kale aan lahayn wax dheg ah, kaasi oo laga sameeyay dhoobo ama dhagax la qoray. dhagaxa girgiraha ayaa waxaa caan ku ah gobolka **[[Galguduud|galgaduud]]** gaar ahaan magaalada ceelbuur iyo nawaaxigeeda, waana meesha ugu badan ee soo saarta burjikada iyo wixii la halmaala. hawsha burjikada samaynteeda ah ayaan loo adeegsan wax qalab iyo mishin midna, dadka degaanka ayaa soo waday hawsha burjiko samayska sanado badan.

dhagaxa laga sameeyo burjikada ayaa ah dhagax cad waxaana loo yaqaan **quarry** ama **Sepiolite**

## Isticmaalka

Girgiraha waxaa laga isticmaala dhamaan xaafadaha bulshada Soomaaliyeed, waxayna ka mid tahay dhaqanka dadka Soomaalida.

## Samayska

Sida caadiga ah dhamaan girigireha  waxa laga sameeyaa dhagax dhulka laga qodo ka dibna la qoro ilaa loo ekaysiiyo wixii looga baahnaa inuu noqdo sida burjiko ama dabqaad.

Bulsho weynta Soomaaliyeed ee ku dhaqan wadanada qurbaha waxay aad u codsadaan in loo soo diro dabqaadka. maadaama uu ka mid yahay dhaqanka soomaalida soo jireenka ah si ay guryaha ugu uunsadaan ama ugu qaacsadaan,

## Noocyo kale

Girgireha waxaa aad ugu qaab iyo samays dhow girgire loo yaqaano *mabkhara*, kaasi oo laga isticmaalo gayiga Carabta.

## Muuqaal

File:Title page of OUR HOME CYCLOPEDIA, printed 1889.jpg
File:Hofwijck kitchen hearth.jpg
File:Europe a Prophecy copy K plate 07.jpg
File:Medieval kitchen.png
File:Japanese Traditional Hearth L4817.jpg
File:RFK-005-Feuerstelle-im-17-Jh.JPG

## Sidoo kale arag
*Bukhoor
*Mabkhara
*Frankincense
*idin
*burjiko
*kubo-kubo
*dhagax girgire
*dhagax cad ('''quarry)'''

## Tixraac

## Cadaymo
*
Hooy

::*Haku khaldin "[[Aqal]]" ama "[[guri]]".*

**Hooy** () waa dhisme loogu talogalay in laga dhigto gabaad. Hooyga waxaa ka mid ah guryaha iyo aqalada, kuwaasi oo laga dhiso caro, geedo, biro, musbaaro, muraayado iyo noocyo kale oo qalab ah.

=Muuqaalo=

File:Maasai shelter.jpg
File:Bugac shelter.JPG
File:Faza in Kenya's Coast Province.JPEG
File:Shelter.png
File:Ilha Barreta 03.JPG
File:Xaniyê Gundê Dîlan.JPG



=Caddayn=

*Puchowski, Douglas (2013). The Concise Garland Encyclopedia of World Music, Volume 1. Routledge, ISBN 9781136095702   

=Linkiyo Banaanka=

* Bclub19
* Markacadey 
* Somali Music
* Interview About Somali Music
* Sawiraan Kabanka Soomaalida iyo Masa 
* Oud Cafe
* shanqadha kabanka

=Tixraac=
2018

2017 - 2018 - 2019

__TOC__

**Sannadka 2018: “Laakiinse kuwa Rabbiga isku halleeyaa xoog cusub bay heli doonaan.„**

„Maadaama uu nidaamkani ku dhow yahay dhammaadkiisa, waxaan filan karnaa in cadaadiska noloshu sii kordhayo. Hubi, si kastaba ha ahaatee, kan “kan daal siiya kan daalan, oo itaalka siiya kuwa tabarta yar” ayaa ku siin kara wax kasta oo aad u baahan tahay inaad ku sii wadato.”

## Dhacdooyin
* 2018 Gardez Afgan bombka
* 2018 Lombok Dhulgariir
* 2018 Eritrea–Ethiopia summit
* 2018 Kerala Daadka
* 2018 habsika Jarmalka iyo Faransiiska
* Yurub Heeska 2018
* Liska Magaalooyinka GDP 2018
*Liska GDP waddanka Aasiya 2018
*Liska GDP Waddanka Afrika 2018
* Liska gdp waddanka Galbeedka Aasiya 2018
* Liibiya weerarka 2018
* Qarxinta Mustang Bakistaan 2018
*Dilka 2018 Strasbourg Fransiska
*Cabdisalaam Bashiir Cabdisalaam
* Markabka Cusub 2018
* Tareenada Dilka Amritsar 2018
* Dhulgariir ku dhuftay Jasiirada Indonesia
* Dhulgariirrada Dhimashada ee Koonfur Galbeed Hindiya
* Dab duurjoog ah oo ka kacay meel u dhow Redding, California
* Dabka ka kacay Giriigga
* Daadad Oo Burbur Balaadhan Ka Geystay Galbeedka Jaban
* Cyclone Gita Batters Islands ee Koonfurta Baasifigga
* Dhulgariir ku dhuftay Taiwan
* Roobab dilaacay ayaa ku dhuftay Koonfurta California
* Duufaanta Ava waxay baabi'isay Madagascar
* Dhaqdhaqaaqa Folkaanaha ee socda ee Hawaii waxa ay sababaan burbur iyo xoog ka daadgureynta
* Volcano Oo Ka Qarxay Guatemala
* Shil diyaaradeed oo ka dhacay Kuuba
* Duufaanta Jebi ayaa ku dhufatay Jabaan
* Florence Koonfur-bari ee Maraykanka
* Wixii ka dambeeyay duufaantii Mangkhut
* Dhulgariir ku dhuftay Hokkaido, Jabaan
* Dhulgariir iyo Burburkii Tsunami ee Sulawesi, Indonesia
* Trami: Duufaantii ugu dambaysay ee Pummel Jabaan
* Dhulgariir ku dhuftay Waqooyiga Haiti
* Duufaantii Michael, Mid ka mid ah Duufaanadii ugu xooganaa ee soo mara Taariikhda Maraykanka, ayaa sababtay Burbur Ba'an
* Roobab Mahiigaan Ah Oo Daadad Daran Ka Keenay Nigeria
* Daadad toos ah oo ka dhacay Koonfurta Faransiiska
* Duufaanta Weyn ee Yutu waxay Burbur ku keentaa Waqooyiga Jasiiradaha Mariana
* Ciyaaraha Olombikada Dhallinyarada xagaaga 2018 ee Argentina
* Duufaanta Yutu ayaa sii socota koorsada, iyadoo garaaceysa Filibiin
* Dabka Duur-joogta Halaagay Gobolka California
* Dib-u-soo-celinta Masiibooyinka Dabiiciga ah Bombard Meksiko
* Duufaanta Gaja ayaa ku dhufatay Hindiya
* Dhulgariir weyn oo ka dhacay Alaska
* Tooshka Dabka Waxyeeleeya ee Manaus, Barasiil
* Niyad-jabka Kulaylaha ayaa ku dhuftay Bariga Filibiin oo sababay dhul go' iyo daad daad
* Daadad ayaa ku dhuftay Bartamaha Mareykanka
* Pyeongchang 2018 Olombikada iyo Ciyaaraha Jiilaalka
* Luulyo 20 2018 magaalada Port Moresby oo dalka Babua New Guinea waxaa lagu soo saaray luqadda Tok Pisin Turjumaadda Adduunka Cusub oo Kitaabka Quduuska ah. Turjumaadda Adduunka Cusub

## Dhalashooyin

## Dhimashooyin

## Madaxda Aduunka

## Xogta
3 Jannaayo 2016

* **Safaarada [[Sacuudi Carabiya|Sacuudiga]] ee wadanka [[Iiraan]] oo la gubay**: dad ka xanaaqsan talaabadii dilka wadaad Shiica ah ku xukuntey maxkamad Sacuudiga ku taala, ayaa waxay keentay mudaharaad iyo gadood xadh dhaaf ah. faahfaahin
***Qarax ka dhacay magaalada Muqdisho**: Qof dhar isku joog ah ama suut ku labisan ayaa qarxiyay makhaayad ku taalada magaalada Muqdisho, ugu yaraan hal qof ayaana ku dhintay. faahfaahin
2017

2016 - 2017 - 2018

__TOC__

**Sannadka 2017: “Yehowah isku hallee oo wanaag samee”!„**

„Maadaama nidaamkan arrimuhu uu “xun uga sii darayo,” waxaan filan karnaa inaan la kulanno dhibaatooyin sii kordhaya. Haddaba waxaa aad uga muhimsan sidii hore in aynaan u oggolaan in ay naafeeyaan caqabadahaas oo kale. Laakiin, waxaynu u baahan nahay inaan Yehowah kalsooni weyn ku abuurno annagoo samaynayna wax kasta oo ku habboon oo aan awoodno.”

## Dhacdooyin
* Doorashada guud ee Somaliland (2017)
* Afti Dastuurka Turkiga, 2017
* 2017 Luzon H5N6 Cudur
* 2017 South Surma Upazila bamka
* Daadad ka dhacay Hindiya
* Roobab Xoogan Oo Ka Da'ay Nigeria
* Dhul go’o dad ku dhinteen oo ka dhacay dalka Sierra Leone
* Dab qabsaday Guryo ku yaalla Filibiin
* Daadad iyo dhul go'ay Nepal
* Duufaanta Hato ee Hong Kong iyo Macau
* Weerar ka dhacay magaalada Turku ee dalka Finland
* Dhulgariir ku dhuftay Meksiko
* Duufaanta Irma
* Duufaanta kulaalaha ah ee Lidia ayaa ku dhufatay Meksiko
* Roobabkii Monsoon Oo Burburiyay Mumbai
* Duufaan Harvey
* Duufaanta Max ayaa ku dhufatay Koonfurta Meksiko
* Magnitude 7.1 Dhulgariir ku dhuftay Bartamaha Meksiko
* Cusbooneysii Puerto Rico Kadib Hurricane Maria
* Xilligii Dabka Ugu Dhimashada Badnaa Ee Boortaqiiska
* Dabka California
* Roobab Mahiigaan Ah Oo Sababay Daadad Ka Dhacay Kyushu, Jabaan
* Dhulgariir Xoogan Oo Ku Dhuftay Meel U Dhaw Xuduudka Guatemala-Meksiko
* Daadad iyo dhoobo Go’ay Sri Lanka
* Roobab Dabaylo wata oo ka da'ay Argentina
* Roobab dilaacay oo ka dhacay Koonfurta Kolombiya
* Duufaanta Kulaylaha Debbie Saamaynta Australia
* Peru: Daadad iyo Dhul go’ socda
* Dab ka kacay Kaymaha Raging ee Chile
* Baraf ba'an oo ka dhacay Bartamaha Talyaaniga

## Dhalashooyin
## Dhimashooyin
## Madaxda Aduunka ==maxysa qabta

## Xogta
2020

2019 - **2020** - 2021

**Sannadka 2020: “Haddaba taga oo xer . . . oo ku baabtiisa.„**

„Yehowah wuxuu rabaa inay dadku u adeegaan isaga maxaa yeelay waxay jecel yihiin isaga. Markaa yoolkayagu waa inaan ka caawino ardaydeena inay fahmaan in Rabbigu si qoto dheer u daneeyo shaqsi ahaan iyo inuu aad u jecel yahay. Yehowah wuxuu rabaa inay dadka fiican weligood dunida ku noolaadaan.”

## Dhacdooyin covid 19
* Fayraska faafa ee Korona 2019–20

## Dhalashooyin

* Dooradsha Burundi 2020
* Dagaaliki Shiinaha iyo Hindika 2020
* Gantaal Iraq Maraykanka Degaan- Iraan 2020
* Russka Waddada USA fikrad 2020
*Fayraska faafa ee Korona 2019–20
* Ken Walibora
* 111 qof ayaa lagu dilay gantaal lagu weeraray xerada tababarka militariga al-Estiqbal ee Yemen
* Dhulgariirkii Ba'naa Oo Burburiyay Kuruweshiya
* Duufaanta Yasa oo ku dhufatay Fiji
* Daadadka iyo Dhul -goysyada ayaa saameeyay Santa Catarina, Barasiil
* Duufaanta Iota oo Burbur ku Keentay Kolombiya waxayna Burbur dheeraad ah ku keentay Bartamaha Ameerika iyo Meksiko
* Duufaanta Vamco ayaa ku dhufatay Qaybo ka mid ah Filibiin Durba Duufaanno Xoogan
* Duufaanta Eta oo ku dhufatay Bartamaha Ameerika
* Daadad Dhimasho badan oo ka dhacay Nigeria
* Labo Duufaano oo Khasaare geystay Qeybo kamid ah Filibiin
* Duufaanta Zeta Oo Saamaysay Koonfur Bari Maraykanka
* Duufaanta Delta Batters Louisiana
* Duufaanta Sally ayaa ku dhufatay Koonfur Bari Maraykanka
* Dabka Galbeedka Maraykanka
* Duufaanta Laura oo ku soo dhacday Louisiana
* Dabka Dabku wuxuu baabi'iyaa Galbeedka Mareykanka
* Duufaanta Derecho oo ku dhufatay Badhtamaha Maraykanka
* Duufaanta Hanna oo ku soo dhacday Meksiko
* Qarax Xoogan oo ka dhacay Dekada Beirut, Lubnaan (Dhibaato Lubnaan)
* Duufaanta Isaias Oo Ka Ilmaynaysay Bariga Maraykanka
* Duufaanta Hanna ayaa ku dhufatay Koonfur Bari Texas
* Roobab Mahiigaan ah iyo Daadad Sababiyey Burburka Koonfurta Jabaan
* Romania, waxaa la kulmay roobab culus iyo daadad xigtay
* Daadadkii Congo, iyo iskahorimaadyada hubaysan
* Xili Duufaano Ka Dhacay Filibiin Oo Ku Bilowday Duufaanta Wax Burburinta Vongfong
* In ka badan 100 Tornadoes ah oo dhex mara Koonfur-bari ee Maraykanka
* Cyclone Harold Pummels ee Vanuatu iyo Fiji
* Daadadka Barasiil
* Cimilada iyo Duufaannada Culus ayaa Difaaca Koonfurta iyo Bartamaha -Galbeed ee Mareykanka
* Dhulgariir ayaa ku dhuftay Buerto Riko
* Ololaha Caalamiga ah 2020: Boqortooyada Ilaahay
* Joornaalka ugu wayn aduunka ee afsoomaaliga

## Madaxda Aduunka
Dragon Ball

**Dragon Ball** (Af Jabaaniis: ド ラ ゴ ン ボ ー ル) waa filim taxane Anime iyo Manga ah.

=Tixraac=
173 (tiro)

**173** waa lambarka boqol-todobaatan iyo sadex ee tirada xisaabta. 
Lambarkan waa mid dhaban ah, waxaana ka horeeya lambar 172 lambarka ku xigana waa 174.
= Liiska Tirada =

= Qoraalo La Mid ah =
* Aasaaska Tiro
* Aasaaska Xisaabta
* Lambar
* Tiro
* Iskugeyn
* Kalagoyn
* Iskudhufasho
* Iskuqaybin
* Jajab
* Dhaban
* Kinsi
* Xisaab
* 10ka Lambar ee u horeeya
= Xigasho =
Nimr al-Nimr

**Nimr Baqir al-Nimr** ( *Nimr Bāqr an-Nimr*; dhashay 1959 – dhintay 2 Janaayo 2016) wuxu ahaa nin Shiica ah oo lugu diley dalka Sacuudi Carabiya 2dii Janaayo 2016. Sababta loo diley waxa weyaan, boqornimada Sauudiga ayuu diidsana.

=Tixraac=
Khuraasaan

**Khuraasaan** ama khuraasaanta wayn (af-carabi: **خراسان الكبرى**, af-faarisi: **خراسان بزرگ** ) waa gobol weyn oo kulminaya qaybo ka mid ah afgaanistaan turkumanstaan iyo gobol hada iiraan ka mid ah oo isna lagu magacaabo khuraasaan, waxaa ka mida magaalooyinkiisa caanka ah, **[[haraat]]**, **nisabuur**, **duus** (**mash-had** loo yaqaan maanta) balakh, marwi,  islaamka ayaa wuxuu qabsaday waagii cusmaan bin cafaan waxaana loo aqoonsaday **khuraasaan al-islaamiyah**

## Dadka
Faarisyiinta (dadka **iiraan**) ayaa u badan dadka dega dhulka loo yaqaan khuraasaan , waxaa kaloo dega qowmiyada bashtuuga, baluushiga, iyo qowmiyada turkida, islaamku inta uusan galin waxaa la aaminsanaa majuusiyada, islaamka ayay wada qaateen reer khuraasaan, dhulkaas waxaa ka talin jiray dowlado kala duwan ee muslimiinta ah, waa meesha ay ka soo aasaasantay dowladii cabaasiya, waxaa ka soo baxay culumo badan oo uu ka midyahay imaam muslim oo ah muxadiska labaad ee qoray axaadiista rasuulka scw.

## khuraasaanta maanta
waa gobol ka mida dalka iiraan magaala madaxiisu waa mash-had. 

## la xiriira
* iiraan
* afgaanistaan
* aasiya
* turkumanstaan
* haraat
* naysaabuur
* mash-had

## tixraac

* Islām—The Way to God by Submission (en)
Haraat

**Haraat** ama haraad waa magaalo ku taal gobolka haraat ee wadanka afgaanistan, waxay dhacdaa galbeedka wadanka, waxaa ku nool ku dhawaad 349000 qiyaastii 2006, misaaxadeedu waa 62000
dadka ka soo jeeda magaaladaas baa loo yaqaan harawiyiin, qofka kaliyaana waa harawi waxaa ku dhismayaal qadiim ah waliba islaami ah, waxay ka mid ahayd gobolkii loo yaqaanay khuraasaan ee la qabsaday waagii saxaabada, magaalada ayaa ahayd caasimadii khuraasaan iyo magaalooyinka ugu quruxda badnaa waagaas. dad badan oo culumo ah ayaa ka soo baxay magaalada.

hada dagaaladii u dambiyeeyay qarnigaan ayaa saamayn wayn ku yeeshay, wali se waa magaalo taagan.

## Warka Haraat

* http://www.businessworld.in/article/2-policemen-killed-3-injured-in-bomb-blast-in-Afghanistan-s-Herat/17-02-2021-378547/ 
* https://www.theguardian.com/world/2021/feb/13/huge-blaze-on-afghanistan-iran-border-spotted-from-space
* https://apnews.com/article/afghanistan-iran-middle-east-fires-explosions-682b35835d19e83b004e90692ed4190a
* https://www.japantimes.co.jp/news/2020/04/26/world/afghan-men-reject-social-distancing-religious-gathering-amid-coronavirus/

## sidoo kale fiiri
* aasiya
* khuraasaan
## Tixraac
Dowlad madax banaan

**[[Dowlad]] madax banaan** ama **[[wadan]] [[madax]] banaan**(; ) waa dowlada ka talisa dhul cayiman, gude iyo dibadba ku madax banaan, qaanuun iyo degaan joogto ahna leh. Dowladaha madaxa banaan ee caalamka waxay intooda ugu badan xubin ka yihiin Ururka Qaramada Midoobay.

## Eeg sidoo kale
* wadan
* dowlad
* aduunka
* madax banaani
* qaarad
* dastuur
* juqraafi
* dhul

## Tixraac
Zinedine Zidane

**Zinedine Zidane**(; ) waa ciyaartooy kubada cagta u ciyaara wadanka Faransiiska, kaasi oo hada shaqo-joojin sameeyay. Ciyaartooygan wuxuu u dheeli jiray kooxda Real madrid mudaribkeda hada, waxu dhashay (23 june 1972 marsiliya) magicisa runta waa **Zayn aldin zaydan **wana Aljeeriyan asalkisu. waxu kamidyahay zaydan usturada kubada cagta, waxu laqatay muntakhabka wadankisa kob'ka aduunka iyo kob'ka yurub iyo kob'ka qaradaha, zaydan waxu kaciyara dhexda horaysa. waxu qatay kob'ka lacibka ugu fican adunka 3 mar.

Dadka oo dhanna wa kayabiyey gorti  lo magacabay lacibki ugu ficna yurub 50 sano oo laso dhafay waxuna kaqeybgaliyey biliyh 125'ka lacib oo nol oo ugu fican 2004. hadana waxu u yahay mudarib'ka real madrid oo isbaniga.

## Dhalashadisi

waxey uu qaxen waridka zaydan oo'ah ismacil iyo malika oo kaso jeda mandiqada qabail oo aljeeria ku dhaw 1953 intaney dagalku kabiloban aljeeria. kadib'na waxey dagen babri geskamida. 1960 nexdedi'na waxey uguren marsiliya. 1972 june 23'na waxa dhashay **zayn aldin zaydan** waxuna aha shantisa walalo kan uguyar. zayn usago yar bubilabay kubada cagta usago 5 sano jira waxuna laciyari jiray xafada ciyalkeda garon 12×80 leg oo uu xafada saxad uu'ah haadhow'na waxu kudar samay koxaha ciyalka 

## Ciyaarihii ugu caansana

## Sidoo Kale Fiiri
* FIFA
* Kubadda Cagta

## Tixraac
Afrikan

**Afrikan**, **Afrikaan** waxaa loo isticmaala:
* Waxkasta oo ka soo jeeda qaarada Afrika (dad iyo duunyo):
** Dadka Afrikanka, dadka u dhashay ama asal ahaan ka soo jeeda qaarada Afrika.
*** Dadka ka soo jeeda Afrika
** Wadanada Afrika
** Luuqadaha Afrika
** Muusiga Afrika
*

=Buugaagta=
* Buuga *The African* (short story), sheeko nafsi ahaneed uu qoray nin Faransiis J. M. G. Le Clézio
* Buuga *Afrika Uno*, sheeko goos-goos ah oo caan ka ah Baraasiil.

=Muusiga Caanka ah=
* "Afrikan" hees uu qaado Peter Tosh oo ka tirsan album soo baxay 1977 *Equal Rights (album)*
* Kooxda heesaha iyo qoobka ciyaarka ee *The Africans (band)*

=Sidoo kale fiiri=
*Afrika
* Midowga afrika 

=Tixraac=
Murdiso (far)

::*Boga "[[Fardheer]]" halkan yaa laga soo toosiyay.*

**Farta Murdiso** (; ) sidoo kale loo yaqaano "***Fardheer***" iyo "***Murugsato***", waa farta labaad ee ka mid ah shanta farood ee dadka iyo in badan oo xayawaanka ka mid ah. Sidoo kale waa farta u dhexaysa suulka iyo fardhexada.

## Adeegsiga

Farta murdisada ayaa loo adeegsada walax markii la **tilmaam**ayo, sidoo Kale waxaa loo adeegsidaa **hanjabaada** ama **goodiga,** waxaa kaloo loo adeegsadaa sheegida **hal** walax.. ma tirada **kow.**

## Salaada
Fartaan ayaa la taaga markii la tukanayo gaar ahaan ataxyaadka markii la ashahaadanayo

## Magaca
magaca ayaa loogu bixiyay maadaama farta lagu tirto cuntada weelka ku dhegan ay tahay, woqooyiga ayaa looga yaqaanaa murdiso oo ka soo jeeda ereyga murdis oo ah tirasho, koonfurtana waxaa looga yaqaan murugsato waa eray ka yimid murugsi oo la macno ah murdis (tirasho)

## Faraha Dadka


**Far** (; ) (wadar ahaan **faro**), waa xubno ka tirsan gacanta dadka iyo in badan oo xayawaanka ka mid ah. Sida caadiga ah dadku waxay leeyihiin 20 farood, kuwaasi oo ku kala yaala labada gacmood iyo labada lugood. Gacan kasta iyo lug kasta waxay leeyihiin shan farood oo iskugu jira: Suul, fardheero (murdiso), fardhexo, faraantigalis (farta faadumo), iyo faryaro.

## Faraha Gacmaha
### Suul

**Suul** (; ) waa xubin ka mid ah faraha shanta ah ee ku yaala gacmaha iyo lugaha dadka iyo in badan oo xayawaanka ka mid ah. Suulku waa farta koowaad ee shanta farood. Sidoo kale, suulku waa farta ugu awooda badan ee ugu dhumucda iyo qarada weyn dhamaan faraha.
### Fardheero

**Farta Murdiso** (; ) sidoo kale loo yaqaano "***Fardheer***" iyo "***Murugsato***", waa farta labaad ee ka mid ah shanta farood ee dadka iyo in badan oo xayawaanka ka mid ah. Sidoo kale waa farta u dhexaysa suulka iyo fardhexada.

### Fardhexo

**Fardhexo**  (; ) waa farta sadexaad ee gacanta dadka. Fartani waxay u dhexaysaa murdisada (murugsato) iyo farta faadumo (faraanti galis), sida badan waa farta ugu dheer faraha.

Fartaan iyo suulka markii la isku cadaadiyo ka dibna la sii daayo waxaa ka dhasha dhawaq dheer, oo loo adeegsado soo jeedin ama baraarujinta cid loo dan leeyahay taasi oo loo yaqaano **Suuldhabaale** (en: snapping).

### Faraantigelis

**Farta faraanti galis** (; ) (sidoo kale loo yaqaano farta faadumo) waa farta afaraad u dhexaysa far dheexadka iyo faryareeyda. Waa farta ugu quruxda badan faraha aadanaha saas ayaana keentay in la galiyo faraantiga ama fargashiga.
### Faryaro

**Faryaro** (; ) sidoo kale loo yaqaano *Faryareey*, waa farta shanaad ee faraha ku yaala gacmaha iyo lugaha dadka; waxayna ku xigtaa farta faraanti galis. Intaas waxaa dheer, in fartani tahay tan ugu yar faraha ugu wax qabadka yar.

## Sidoo kale fiiri
* **[[Suul]]**
* **[[Murdiso (Murugsato)|Murdiso]] (**murugsato**)**
* **[[Far-dhexo (Fardhexaad)|far dhexo]]**
* **[[Faraanti galis (faadumo)|faraanti galis]]** (faadumo)
* **[[Far yareey|faryaro]] (**faryareey)

## Tixraac
Zulu

::*Boga "[[Sulu]]" halkan ayaa laga soo toosiyay.*
**Zulu**, **Sulu** waxaa la odhan karaa:

## Bulsho
* Dadka Zulu, bulsho dad ku dhaqan Koonfur Afrika
** Zulu kaMalandela, suldaankii koowaad (noolaa 1709) beesha Zuluga
* Luuqada Zulu, luuqad ka mid ah Af Bantuga laga hadlo wadanka Koonfur Afrika
* Boqortooyada Zulu ama Saldanada Zuluga, maamul ka jiray wadanka Koonfur Afrika

## Madaadalada
### Filimaanta
* *Zulu* (1964 film), filim dagaal ah oo sameeyeen Batanley Baker iyo Michael Caine
* *Zulu* (2013 film), filim Faransiis ah oo matalayaan Forest Whitaker iyo Orlando Bloom

### Musig
* Zulu Social Aid & Pleasure Club
* "Zulu" (song), hees la sameeyeen 1981
* "Zulu", hees Blink-182 EP
* Zulu Records, istuudhiyo Fankouver, British Kolumbia, Kanada

## Dadka
* Zulu (magac), magac ay la baxaan dadka ku dhaqan Koonfur Afrika
* Zulu Sofola (1935–1995), qof dumar u dhalatay wadanka Nayjeeriya oo sameeysa ruwaayad
* Gilbert Lani Kauhi (1937–2004), magac lagu isticmaali jiray ruwaayad caan ka ahayd Koonfur Afrika

## Deegaanada
* Zulu, Indiana, magaalo ku taala wadanka Maraykanka
* 1922 Zulu, asteroid soo dhacday sanadkii 1922kii

## Ciidamada iyo Gaadiidka
* Battle Force Zulu, markab dagaal oo ciidamada Maraykanka leeyihiin
* Task Force Zulu, koox ciidama sida khaaska ah loo leeyahay wadanka Koonfur Afrika
* Zulu class submarine, gujis qaada hubka halista ah
* HMS *Zulu*, sadex markab dagaal leeyihiin ciidamada bada ee Boqortooyada Ingiriiska
Khamiir

**Khamiir** (; ) waa nidaamka iyo habka sonkorta loogu bedelo asiidh, neef ama alkahool. Habka khamiirintu waxaa loo isticmaala yiisti si loo dedeji nidaamka.

=Qoraalo Kale=
* Dhakhtar
* Cilmi
* Aqoon
* Caafimaad

=Tixraac=
Islaamka iyo Dalalka

Laa ilaaha ila laah muxamadu rasuuli laah. ilaaho naga magan geli cadaabta allo adaa weeyno waaxid ilaaheeyo hadaan muslim nahay rasuuladaa"da /nabiyadaada kala ma saarin ilaaho Nabi ciise waa adoon kaaga waxuu   ka mid yahay rasuulada aad soo dirtay Rabiyoow waxaan kaa magan galeeynaa inaan kugu shirkino Ilaahoow adaa xumaan ka hufan. Ilaahow ii danbi dhaaf dhamaan inta muslimiinta

*  **[https://www.jw.org/en/library/books/Mankinds-Search-for-God/Islām-The-Way-to-God-by-Submission/ Islām—The Way to God by Submission]** (en)
* **[https://www.jw.org/so/wargeysyada/maxaa-cusub/iimaan-run-ah/ Iimaan Run ah Waa Waddada Nolol Farxad Leh]**
Nadia Pariss

**Nadia Pariss** waa jilaa Maraykan ah websedyada, ku dhashay on 1 Jannaayo, 1990 magaalada ee Long Island, New York. In warshadaha ee websedyada bilaabay in 2011.

## Linkiga Caddaynta
* Nadia Pariss – Internet Movie Database
* Nadia Pariss – Internet Adult Film Database
* Nadia Pariss – Adult Film Database
Senofoobiya

Senofoobiya (ingiriis „xenophobia”) waxa weyaan naceybta ama cabsida ey dadka dareemaan markey arkaan qof oo ajnabi ah, billa sabab.

* An Epidemic of Hate
Manida

**Manida** (ingiriis; sperm) wexey yihiin unugga taranka labood ah. Dhirta, biniaadanka iyo xayawaanka, saddexdooda ba wey leyihiin.
Xusuusla'aanta

**Xusuusla'aanta** (ingiriis dementia) wa cudur ku dacda dadka waayeelka ama duq ah. Dadka da'weyn, odayaasha iyo islaan oo gaboobay, xusuustooda wey ka tagta. Waxyaabaha ay barteen, khasaarid bey noqota.

* Facing Up to Alzheimer’s Disease
Itaala'aanta maskaxda

**Itaala'aanta maskaxda** (ingiriis mental illness) waxa weeyaan xaalad iyo shardi caafimaadka oo dadka sirdoonka iyo sir dawlad yar leh. Marmar waxa loo arka cudur laakiin dhakhaatiirta iyo cilmi yaqaanta qaarkooda wexey uu cayimidaan baahida gaarka ah.

Dhowaan dunida jannay noqon doontaa: Qofna laguma hanjabi doono walbahaar waxyeello leh ama xanuunno xagga dareenka ama maskaxda ah.

* What You Should Know About Mental Disorders
Reer galbeed

**Reer galbeed** waa dalalka iyo dadka ku nool gobolada Yurub iyo Woqooyiga Ameerika. Taariikhda qadiim ah, inta ka hor Kristoffer Kolombus, reer galbeed wexey ahayd Talyaaniga iyo wax walba oo galbeed ka xigta. Marmar waxa loo jeeda dalalka NATO ku dax jira.
Jinsiga saddexaad

**Jinsiga saddexaad** (ingiriis intersex) waxa weeyaan Xaalad Caafimaad qofka xubnaha taranka leh kuwaa lab iyo kuwa dhadig
Indho la'aanta

**Indho la'aanta** af-ingiriis blindness   waa xaalad ay ku suganyihiin dadka iyo xayawaanaha markey waxba arki kareynin. waxaana keena maqnaashaha qayb dareemada ka mid ah ama Physiology; waxaa la sameeyay halbeegyo lagu ogaan karo hadba heerka ay la'egytahay indhoolenimadu, indho la'aanta guud waa maqnaashada dareenkii garan lahaa iftiinka oo dhan, caafimaad ahaan waxaa loo yaqaan  NLP oo laga soo gaabiyay waayida dareemihii dareemi lahaa iftiinka, qofka noocaas ahna waxaa loo yaqaan indhoole.

„Oo kan halkaas deggan ma odhan doono, Waan bukaa . . . Oo markaasaa kuwa indhaha laʼ indhahoodu furmi doonaan, oo kuwa dhegaha laʼ dhegahooda furka laga bixin doonaa.”

## Qeexida sharciyeed

## Jaadadka indho la'aanta

### Cudurada

### indho la'aan haa ah

### Indho la'aan ka timid shil

### Ka indho saabnaanta midabada

### indho habeenaadka

### indho la'aanta saykoolajiga

## Sababaha

## sidoo kale booqo

=Braille =
Alifbeetada indhoolayaasha.

Waa hab qoraal oo taabasho ah oo ay adeegsadaan dadka aragga naafada ka ah. Waxaa dhaqan ahaan lagu qoraa warqad la huwiyey.

## tixraac
Dhego la'aanta

**Dhego la'aanta** (ingiriis deafness) wa marka qofki waxba maqlaynin. Dad badhan baa jira oo caansan oo dhego la' ah; Tusaale ahaan sidha oo kale  Ludwig van Beethoven iyo Helen Keller.
Hurdo

**Hurdo** ama seexasho Berber Lugdaha Saheh (ingiriis sleep) wa xaalad iyo shardi dadka iyo xayawaanaha ku dhaca waqtiga nasashada. Qofka hurdo ma soo jeedo.

* Sleep—Luxury or Necessity?
Canshuurta

**Canshuurta** (ingiriis „tax”) wa lacagta la siiyo dowladda. 

*  Taxes​—Price of a “Civilized Society”?
Soosaaridda

**Soosaaridda** (ingiriis manufacturing) wa samaynta iyo abuurida alaabta iyo maceeshada ka soo baxay dabiiciga. Soosaaridda waxay ku lug leedahay
marmar shaqaalahu dad ah, iyo marmar mashiinka korontada.
Aadanaha

**Aadanaha** ama **Dadyow** ama **Insaanka** ama **Biniaadan** (Homo Sapiens iyo Homo Sapiens Sapiens) Waa nafley ka tirsan reer Daayeer.Biniaadanka wa xayawaan ajaayib maskax weyn leh oo caqli badan.Biniaadanka wa Xayawaanka kaliya oo meelkasta aduunka ku nool iyo wa xayawaanka kaliya oo aqaan sidaa cunto ku kariso dab iyo lebbisto. Dadka oo shaqo ka digtan inay sida binaadanta u dagmatoo waxaa la yidhahda Anthrobologists.

## Waxyaabaha oo bini aadanka ka koobanyahay
Qofka biniaadanka waxoo leeyahay Jir lagu qiyaasaayo 1,8m², 90,000 oo kilomitar oo xidid ah, 206 Lafo ah, 600 oo murqo ah, 13 biliyan oo dareemayaal ah, 4 ilaa 6 litar oo dhiig ah oo wadnaha jirka kushubo,Maskax 1.350garaam ah iyo timaha oo gaaraayo ilaa 5 miliyan.

## Waxyaabaha ee biniaadanka iyo bahalada ee ku kala duwanyihiin
Bahalada sida shimbiraha iyo quraanshada, waxee leeyihiin baalal ee ku haadaan, waxyaabahaas biniaadanka malahan, laakiin hadii cunug biniaadan ah, oo hadda dhashtay looga tago meel jasiirad ah, oo qof joogin. cunugaas maka duwanaan karo xayawaanka, sababtoo ah, luqad malahan oo ku hadlo ama aadaab oo wax ku garto.

## Dhaqan
Biniaadanka waxaa dhaqan u ah meesha oo ku dhashtay ama qoomiyada oo ka dhashtay.

## Diin
Biniaadanka waxa oo uuga duwanyahay xayawaanka waxaa ka mid ah, ogaashaha in oo ilaaheey jiro. Ku dhawaad ​​100% Soomaalida waxee rumeesanyihiin in oo ilaaheey jiro, ayaga oo raacsan diinta Islaamka. 

Maadaamuu Ilaahay nolosha ina siiyay waa inaan isaga keliya caabudno. Ilaahay binuʼaadanka  wuxuu siiyay ikhtiyaar.

## Luqad
Biniaadanka waa dad baran karo hadalka ama luqadaha, shimbiraha qaar neh wee baran karaan hadalka ayaga oo isticmaalaayo hal hal xaraf ee ku celceliyaan inkastoo ladhihi karin taas luqad.
Qarnigii labaatanaad

**Qarnigii labaatanaad** wa qarnigii u dhexeeya sanadka 1901 ilaa 2000.

=Soomaaliya=
**1903** - Dagaalka Cagaarweyne uu ka dhexeye Daraawiishka iyo Boqortooyada Midowday

**1920** - Daraawiishka ingiriiska aa diyaarad ku duqeeyeen

**1948** - Hawdka Ingiriiska way siiyeen Itoobiya

**1960** - Madaxbanaanka Soomaaliya

**1969** - Dilka Madaxweyne Cabdirashiid Sharmaarke

**1969** - Kacaanka Jeneraal Siyaad Barre

**1977** - Madaxbanaanka Jabuuti

**1977-1978** - Dagaalka Soomaaliya iyo Itoobiya

**1991** - Burburka Dowladda Soomaaliya

**1991** - Soomaaliland way samaysantay

**1998** - Puntland way samaysantay

=Aduunka=

## Dagaalaha iyo Siyaasada
**1914** - Dagaalkii Dunida Kowaad way bilaabatay

**1918** - Dagaalkii Dunida Kowaad way damaaatay

**1922** - Midowga Sofiyetka way samaysantay

**1939** - Dagaalkii Labaad ee Aduunka way bilaabatay

**1945** - Dagaalkii Labaad ee Aduunka way damaatay

**1947** - Dagaalkii Qaboobaa wuu bilaabatay

**1991** - Midowga Sofiyetka way burburtay

**1991** - Dagaalkii Qaboobaa wuu damaatay

=Tixraac=
Otismo

**Otismo** Ingiriis waxaa lagu dhawaaqaa '''Autism'''. Luqada carabiga waxaa lagu yirahdaa  التوحد   cnuuaXku dhacda madaxa insaanka. Dadka haysta, waxa dhibaato u ah xiriirka, taabasho, isbedelashada deegaankood, awooda maskaxda, macluumaadka iney fahmaan, dhaqminta, hadalka, shaqo iyo musqul isticmaalka.
Shaag

**Shaag** (ingiriis wheel) wa qalab ama xeelad goobo ah. Ujeedada wa labo. Ujeedada hore wa rogid am duubidka. Ujeedada labaad wa shaaga alaabta saaran inu biiro.
Buundo

**Buundo** (ingiriis bridge) wa qaab loo talagaley gudbaanta farqiga, halista ama daloolka waddo ku yaal, sida webi, dooxada iyo jidka.

* Bridges—How Would We Manage Without Them?

## Tusaale
* Buundada Golden Gate (San Fransisko)
*Tower Bridge (London)

* Liska Buundada Dunida

## Tixraac