Arktik

::*Kani waa maqaal ku saabsan Arktik. Qoraalo kale fiiri [[Cidhifka Waqooyi]]






*'Arktik** (; ; ''loogu dhawaaqo'': ) waa [[Cidhifka Waqooyi|deegaanada cidhifka]] ugu xiga dhinaca waqooyi ee [[dhul]]ka. Gobolka Arktik waxay ka kooban tahay [[Bada Arktik]], qeeybo ka mid ah [[Alaska|gobolka Alaska]] (ee ka tirsan wadanka [[Maraykanka]]), [[Kanada]], [[Finland]], [[Griinland]], [[Denmark]], [[Iseland]], [[Norway]], [[Ruushka]], iyo [[Iswidhan]]. Sidoo kale gobolka Arktik wuxuu ka samaysan yahay [[bad]]o waawayn oo leh [[cimilo]] kala duwan; wakhtiyada qaar noqda [[baraf]] marar kale oo sanadka ah diirimaad ah, waxaana deegaanku caan ku yahay [[dhir]] yaraanta.

Gobolka Arktik waxaa lagu sharaxaa waqooyiga [[Cidhifka Waqooyi]] (66° 33'N), taasi oo hesha [[iftiin]] [[qorax]] oo aad u kooban iyo habeeno ka dhaadheer deegaanada kale ee caalamka. Sidoo kale deegaanada Arktik waxaa lagu yaqaanaa qaboow daran sanadka oo dhan; wakhtiga ugu diiran (kulu) waa bisha Luuliyo wakhtigaasi oo [[heerkul]]ku kaba hooseeyo 10 °C (50 °F).

Guud ahaan, deegaanda Arktik waa mid ka duwan dhamaan nidaamyada hab nololeed ee ka jirta caalamka intiisa kale. Tusaale ahaan, gobolku wuxuu leeyahay tiro dad ah (indigenous people) oo la qabsaday qaboowga xad dhaafka ah ee gobolka kaasi oo aanay ku noolaan karayn dadka kale. Intaas waxaa dheer in sanadahan dambe isbedelka cimiladu saamayn weyn ku yeeshay gobolka. 
Nolosha deegaanadan waxaa ka mid ah [[naasley|naasleyda badaha]], [[kaluun]], noole laga helo gunta badaha iyo xubno yaryar oo kale.


=Cidhifka Waqooyi=


**Cidhifka Waqooyi*' ([[Ingiriis]]: North Pole) waa geeska ugu shisheeya ama ugu fog ee [[waqooyi]] ee [[meere]]. Dunida aan ku nool nahay ee [[dhul]]ka waxay leedahay [[labo]] cidhif oo kala ah [[Cidhifka Waqooyi]] iyo [[Cidhifka Koonfur]] ee [[dhul]]ka. 

Cirifka waqooyi ee aduunka waxee ku taalaa waqooyiga [[aduunka]], waa meesha oo aduunka ku dhamaado. Cirifka waqooyi iyo [[Cirifka Koonfur]] waa meelaha 6 bilood maalin ah, 6 bilood neh habeen ah.labadaan meelood waa meesha oo aduunka ka wareegto.

=Badweynta Arktik=



[[Badweynta Arktik]] (Arctic Ocean) sidoo kale loo yaqaano *Badweynta Waqooyi*  waa [[badweyn]] dhacda waaxda waqooyi ee [[Aduun]]ka taasi oo ku wareegsan gobolka [[Arktik]] iyo deegaanada [[Cidhifka Waqooyi]]. Sidoo kale badani waa tan ugu yar dhamaan [[bad|shanta badweyn]] ee aduunka.

Maadama [[juquraafi]] ahaan badani dhacdo gobolka ugu xiga [[dhul|Waqooyiga Dhulka]] waxay caan ku tahay [[baraf|biyo baraf]] ah inta ugu badan wakhtiga sanadka. Sidoo kale, marka la barbardhigo badweynta (sida Atlantik iyo Baasifik) xajmiga iyo baaxada Bada Waqooyi waa mid aad u yar oo lagu tirin karo badaha yaryar (sea), laakiin sidaas ay tahay Ururka Juquraafiga Biyaha Caalamka (International Hydrographic Organization "IHO") wuxuu u aqoonsaday *badweyn*. Muuqalka aduunka marka cirka la joogo waxaa si fiican loo arki karaa badani oo in badan cadaan ah sababtoo ah waa baraf inta ugu badan sanadka.

Si kastaba ha ahaatee, Bada Waqooyi waxaa ku wareegsan [[Aasiya|Waqooyiga qaarada Aasiya]] (inta ugu badan wadanka [[Ruushka]]), [[Yurub]] iyo [[Waqooyiga Ameerika]] (wadanka [[Kanada]] iyo [[Alaska|Gobolka Alaska]] ee [[Maraykanka]]). Tan iyo inta taariikhda lagu hayo biyaha Bada Arktik waxay ahaan jirtey *biyo baraf'' ah, marka laga reebo xiliga gu'ga oo waxyar biyuhu diiri jireen. Sanadahan dambe waxaa isbedel weyn ku yimid heerkulkii lagu yaqaanay biyahan sababo la xidiidha cimilada sii kululaanaysa. 

Guud ahaan Badweynta Arktik waxay leedahay biyo aad u badan oo saafi ah, si ka duwan biyaha badaha kale ee dhanaanka ah waxay bada ku jira biyo nadiif ah oo baraf ah.

=Muuqaalka=

## Deegaanada

## Sawiro

## Maps

  Image:Anwrmap.jpg|Maabka deegaanda Arktik


=Qoraalo Kale=
*Koon
*Meere 
*Dhul 
*Cidhif
*Cidhifka Koonfureed
*Cidhifka Waqooyi
*Qaarad

=Tixraac=