open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tufaax

**Tufaax** (; ) waa midho ka mid ah khudaarta. 
Geedka tufaaxa oo saynis ahaan lagu magacaabo *Malus domestica* waa geed midho macaan leh kaasi oo la cuno khudaarta uu dhalo.
In kastoo aan weli la isku raacsanayn, geedka tufaaxo wuxuu asal ahaan markii ugu horeeysay laga helay badhtamaha qaarada Aasiya, halkaasi oo la sheegay in ilaa maanta laga helo noocyo badan oo tufaax ah.

Sida taariikhda lagu hayo, geedka tufaaxa waxaa kumanaan sano laga beeranayay qaarada Aasiya iyo Yurub, ka dib wakhtiyadii gumeystihii reer Yurub ku fiday caalamka ayaa la gaadhsiiyay qaarada Afrika iyo Ameerika.
Ayadoo ku xidhan deegaanka, waraabinta, carada iyo qaabka loo beero ayaa waxaa maanta jira ilaa 7,500 nooc oo tufaax ah kuwaasi oo ka baxa daafaha aduunka. Waxaa intaas dheer, dhadhanka, midabka iyo qarada (xajmiga) tufaaxa ayaa kala duwan; taasina waxaa sidoo kale saamayn ku leh deegaanka, carada, waraabinta biyaha, iyo nafaqada geedku helo wakhtiyada uu korayo.
Xadaarada Sayniska iyo ka hortega xasharaadka ayaa waxay mararka qaar ka dhigtaa midhaha tufaaxa mid aan asal ahayn oo nafaqo iyo faa'iido badan lahayn taasi oo loo yaqaano "non-organic apple" ama tufaax aan asal ahayn.

Sida ay sheegtay Hay'ada Cuntada Aduunka, sanadkii 2013ka waxaa la soo saaray 80 milyan oo tufaax ah, kaasi oo wadanka Shiinaha lahaa ilaa kala badh. 
Wadanka Maraykanka waa kan labaad ee ugu soo saarka badan tufaaxa caalamka (wuxuu soo saaraa ilaa 6% tufaaxa caalamka); waxaana ku xiga wadanada Turkiga, Talyaaniga, Hindiya iyo Boland.
Sida caadiga ah midhaha tufaaxa uma baahna in la kariyo, waa cunto bisil oo sidiisa ayaa lagu cunaa, wuxuuna leeyahay faa'iidooyin badan oo caafimaad ah. Faa'iidooyinka tufaaxa waxaa ka mid ah in caloosha socodsiiyo ama nadiifiyo, in jidhka siiyo fiitamiino badan sida fiitamiin Sii (Vitamin C), fiiber iyo kuwo kale.
* Tufaax - Malus Wikipedia 
* Tufaax - Malus domestica Wikipedia

=Tixraac=
Dileita Maxamed Dileita

**Dileita Maxamed Dileita** waa ra'iisul wasaaraha dalka Jabuuti. waxoona ra'iisul wasaare ahaa ilaa sanadka marka oo ahaa 2001.
markiisa hore waxoo madaxweyne kuxigeen ka ahaa Xisbiga talada ee dalka jabuuti RPP. Dileita waxoo ku dhashtay wadanka Jabuuti, waxoona wax ku soo bartay, dalalka Qaahiro iyo Aljeeriya. Dileita waxoo mar ka shaqeen jiray dhinaca safaaradaha ee jabuuti ku leedahay, dalalka faransiiska, itoobiya iyo Ugandha.
Xisbiga talada ee dalka jabuuti RPP

**Xisbiga talada ee dalka jabuuti** ama **People's Rally for Progress** (RPP).
waa xisbi ka mid ah xisbiyaasha dalka Jabuuti. hogaamiyaha Xisbiga waa Ismaaciil Cumar Geelle.
Tayland

W:th:Thailand
**Thailand** (Af-Thai: ราชอาณาจักรไทย. waa wadan ku yaalo Koonfurtabari ee qaarada Aasiya. wadanka markiisa hore waxaa la dhihi jiray **Siam** , waa wadan boqortooyo xakunto. wadanka waxoo xuduud laleeyahay wadamada Laos,Burma, iyo kambodiya, koonfurta neh waxaa ka xiga Gacanka thailand iyo Malaysiya.
thailand waxee ka midtahay wadanka kaliya ee koonfurtabari ee Aasiya oo wax gumeysi ah soo marin, inta aa ka eheen wadamada ee dariska tahay burma iyo jabaan, marka ee soo galeen thailand waqtigii dagaalada aduunka kii labaad.

Wadanka waxoo jirijiray 40.000 oo sano. magaalo madaxda wadanka waa Bangkok. 

## Xubin

* ADB 
* AIIB 
* ASEAN
* Bankiga Aduunka 
* Qaramada Midoobay

## Waddnamha degaan Thailand
*  600,000+

*  1000+

*  54,000+

*  20,000+

*  200,000+

## The provinces
Kambodiya

**Kambodiya** ama **Boqortooyada Kambodiya** (Khmer:ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា). waa wadan ku yaala Koonfurta Bari ee qaarada Aasiya. wadanka waxoo xuduud la leeyahay wadamada Thailand, Laos, Vietnam iyo gacanka thailand oo ka xiga Koonfurta. magaalo madaxda wadanka waa Phnom Penh. xukunka kanboodiya waa boqortoyo barlamaani ah boqorka hada joogaa waa calanka masaafada kamboodiya waxa ay dhantahy. 181,035 klm oo isku wareeg ah dadka kunoolina waxa ay tirahaan gaadhayaan qiyaastii 14 milyan oo qof dadka reen kamboodiya waxa ay ka koobanyihiin laba qawmiyadood oo kala ah qawmida Khmer iyo qawmiyada kale ee lagu magaacabo terafada laakiin wxa kale oo wadanka kunool dad muslim ah oo badan. dhaqaalaha ugu wayn ee kambodyaa waabeeraha inkabadan $59 waa beeralay.

*A Visit to Cambodia

=Taariikh=
Beijing

w:zh:北京市

**Beijing** (北京) waa magaalo madaxda wadanka Shiinaha.
magaca Beijing micnihiisa waa (waqooyiga Caasimada), micnaha "Nanjing" (南京) neh waa (Koonfurta caasimada). magaalada Bejjing waxee eheed magaalada ugu ween aduunka ilaa sanadka marka oo ahaa 1828ii iyo wixii ka horeeyay.
Mina: [pèi.tɕíŋ] (Ku dhawaad ​​dhageysigaan dhagaysta)), oo horey loo oran jiray Peking, waa caasimadda jamhuuriyadda China, waa magaalada labaad ee ugu caansan dunida, iyo inta badan magaalada caasimadda. Magaalada, oo ku taal woqooyiga Shiinaha, waxaa lagu maamulaa degmo toos ah oo hoos yimaad dawladda hoose oo leh 16 magaalo, xaafad, iyo degaannada miyiga ah. Magaalada Beijing waxaa degan Gobolka Hebei iyada oo laga reebo degmada Tianjin ee deriska ah ee koonfur-bari; wadajir saddexda qaybood ayaa ka kooban gobolka caasimadda Jingjinji iyo gobolka caasimadda ee dalka Shiinaha [13] Maadaama magaaladu isku xirayso qaab dhismeedka casriga ah iyo dhaqanka, Beijing waa mid aad u hodan taariikhda.

Shiinuhu wuxuu saameyn weyn ku leeyahay siyaasadda, ganacsiga iyo dhaqaalaha, suugaanta, waxbarashada, taariikhda, dhaqanka, naqshadeynta, farshaxanka, isboortiga, casriyeynta, sayniska iyo tignoolajiyada. , dalxiiska, iyo luqada aduunka. Magaaladu waxay ku tiirsan tahay heerka raasumaal, saameyn caalami ah, tayada nolosha, heerka isticmaalka, iyo dhaqaalaha. Joogitaanka mid ka mid ah magaalooyinka ugu booqashada caalamka, Beijing waxay ku taallaa qaar ka mid ah meelaha soo jiidashada dalxiiska ee caalamka ugu caansan. Iyadoo 3000 sano oo taariikh ah, Beijing waa mid ka mid ah magaalooyinka adduunka ugu da'da weyn waxayna haystaan ​​rikoodhada awoowayaasha bini-aadanka oo dib ugu noqda ilaa 700 000 oo sano. Beijing waa magaalada labaad ee Shiinaha ee ugu weyn magaalooyinka ka dib magaaladan Shanghai oo ah xarunta siyaasadeed, dhaqanka, iyo xarumaha waxbarashada qaranka. Waa gurigii ugu weynaa ee Shirkadaha ugu waaweyn ee Shiinuhu leeyahay, waana xarun weyn oo loogu talagalay wadada weyn ee wadada, jidka, gawaarida, iyo shabakadaha xawaaraha sare. Madaarka Caalamiga ah ee Beijing Capital ayaa ah kan labaad ee ugu mashquulka badan caalamka marka la raaco 2010, ilaa 2016-ka, mareegta tareenada ee magaalada ayaa ah kan ugu mashquulsan uguna dheer adduunka oo dhan, ka dib markii tareenka tareenka ee Shanghai.
*Wadada W Chang-an St Xidan Beijing, Shiinaha
## sido kale fiiri
Si John Cass

si john cass wa xaa waaye scool oo fiycan oo dadki si fiican labarro
scoolkaan waxaa waaye scool oo dadaaleso. scool kaan wu xuw helle sideed iyo toddobo percent oo ku saab san sida scool ka da daal kiis
Gambool(nuur warsame

Diiriye Guure. **emiirka Diiriye Guure** (Soomaaliya 1856 - Iimeey, Itoobiya 1920) Dhalashaddii emiirka Diiriye Guure Wax lala yaabo ma aha haddii nin wadaad ahi dadku ka dhashay ka tago ama ka guuro. oo degmo kale dhex dego ha yaqaano ama yuu aqoone, ha ka fogaadeen, ama ha u dhowaadeen, sidaa suna waa culimada alabkeeka, meel kastna ha joogeene maxaa yeelay ninka wadaadka ahi wuxuu yahay oo dadka meeshaa uu tegey deggan la walaal yahay, oo iyaguna diinka ka baranayaan, isna xoolo iyo xurmaba ka helaayo. 

Taariikhda aan la xasuusan, cidna sheegi karin ayaa Sheekh xasan nuur oo emiirka Diiriye Guure awoowgiis ahaa ka tegay Gobolka Qallaafo. oo ah dhulka wabiga shabeelle ku magacaaban, halkaas oo beeshuu ka dhashay degganayd. Waxuu u kacay Nugaal oo ahayd dal wanaagsan duunyadana hodan ka ah, si fiicanna loogu noolaan karey, culimaduna had iyo jeer u xoola doonan jireen. 
2.NUUR WARSAME YOONIS (Gambool) Gambool wuxuu ahaa nin been sheegin, oo aan runta ka gaban. Wuxuu nin u dhashay beesha Ciise Maxamuud ee  rer Yonis oo degta Nugaal. Qisooyin badan ayaa jira oo uu Diiriye Guure iyo ciidankii daraawiishta ay sameeyeen si ay u ogaadaan inuu Gambool been sheego iyo in kale
Ayslaan

Ayslaan () ama loo yaqaan jamhuuriyada Ayslaan waa wadan ku yaala woqooyiga Badweynta Atlaantik.
waxay u dhaxaysaa wadamada Giriinland iyo wadanka Britan. Aysland waxaa degan dad gaaraayo 325.000 oo qof, caasimada wadanka waa Reykjavík.

President:  Guðni Th. Jóhannesson

* Iceland
Ingiriiska

**Ingiriiska** (; ) waa wadanka ugu wayn Midowga boqortooyada Britan
Waxey xuduud la leedahay iskotland oo ay xaga waqooyi xuduud ka wadaagan, dhanka galbeedna waxa ay xuduud ka wadaagaan wels iyo bada Ireland goobta hada loo yaqaano ingiriisku waxa uu ka koobmay dhaqamo iyo qoomido badn waxana uu taariikh soo jireena leeyahay ilaa 35.000 oo sano laakiin marka la eego magaca ingiriis asal ahaan waxa uu kayimi mid kamida qabiiladihii dagay halkaas ee katagay wadamada waqooyiga yurub somali ahaana magacan marka lagu dhawaaqayo waxa uu noqon karaa (ingiriiska) ee maaha in la odhan karo ingiriis waayo taasi waxa ay sheegaysaa luqada ingiriisku waxa uu dawlad midaysan noqday sanadii 927 taariikhda miilaadiga xiligii horu marka iyo warshada oo bilaabmay qarnigii 15aad waxa uu ingiriisku caalamka ku yeeshy raad dhaqan iyo mid cilmi iyo mid shaqo oo aad u wayn luqada ingiriisaga sharciga ingiriiska oo ah mid maanta meelakasta laga isticmaalo waxa ay ka imaadeen wadanka ingiriiska daka kunool ingiriiska tiradoodu waa ilaa 51 milyon waa 84% dadka kunool boqortooyada midawday ama uk dawladan ingiriisku waxa ay lamidawday dhamaan boqortooyooyinka kale ee uk sanadii 1800 o ay la bexeen magaca Great Britain.

## Xiliyada aadka u fogfog
Kadib markii ay romanku kabexeen ingiriiska waxa ay noqotay mid halis u ah weeraro ay kusoo qaadan saksonku Saxons dola dad ingiriiska waxaliilka ugudhaw ee la odhankaro waxa ku noa ay noqon kartaa 780,000 kun kahor lafaha dadeed ee ugu dada wayn ee ingiriiska laga helay waxa lagu qiyaasay in ay jiree 500,000 oo sano waxa kale oo la ogyahay in ingiriisku uu yahay meel ladagi karayaya xiligii dhagaxa amaba xiligii aanu dadku aqoon dhagax mooyee wax kale.

## Qarniyadii dhexe
Kadib markii ay kabexeen ciidamadee roomaanku ingiriisku waxa uu baylah u noqday weeraro ay kusoo qaadan saksonku Saxons kuwaas oo ka imanayya wadamada waqooyiga yurub taasi way dhacday oo waxa kusooduulay xiligaas ciidamo kayimi ama dad ah kuwa looyaqaano saxons oo qaar iyana kayimi wadamada iskandaneefiyanka hada looyaqaano inkastoo aan wax sidaas usii badan oo cadaymaa lagahayn ahada. Waxa lahayaa qoraalo aad iyo aad u yar oo xiligaas kahadalay awaxaana xiligaas looyaqaana xiligii madoobaa.

## Sidoo kale fiiri
* Jarmalka

* Faransiiska

* Turkiga

*Iswiidhan

* Gobolada Midoobay

## Tixraac
* https://president.umich.edu/honors-awards/francis-medal/recipients/tedros-adhanom-ghebreyesus/
* https://www.urbandictionary.com/
* https://www.celebritynetworth.com/articles/entertainment-articles/how-rich-is-the-rothschild-family/
* https://www.newsweek.com/rothschild-family-companies-net-worth-1993369
* https://www.aljazeera.com/
Griinland

**Griinland** waa jasiirada ugu ween aduunka, waxee ku taalaa Waqooyiga Ameerika.
waxeena dhinaca Siyaasadda la xiriirta wadanka Denmark ee qaarada Yurub.
magaalo madaxda wadanka waa Kobanhaygan
*
Jasiiradaha Feroe

**Jasiiradaha Feroe** waxee ku yaalaan Waqooyiga Badweynta Atlaantik.
waxee ka koobanyihiin 18 jasiiradood markooda hore ka dhashtay Fulkaano.

* The Faeroe Islands—Uniquely Connected
Buur

Buuraha waxee ka sameesmaan Fulkaano. ama caleemha dhulka marka ee isku durqaayaan.
Buuraha Soomaaliya waxee ku yaalaan waqooyiga soomaaliya. meesha ugu dheer wadanka neh waa buurta Shimbiris.
=Akhriska sii wad=
* Mountains—Why We Need Them
Shimbiris

**Buurta Shimbiris** (sidoo kale loo yaqaano *Shimbibiris*) waxaa ay dhacdaa Waqooyiga Soomaaliya gobolka Sanaag.
waana meesha ugu qawga dheer Soomaaliya. Buurta dhirirkeeda waa 2,460 mitir, waxayna kamid tahay buuraha Cal Madow.
buurta shimbibiris waa fiinta ug sareysa dalka somaliya waxayna badda kasareysa 2,407M waxayna kutaal meel udhow ceerigaabo ee gobalka sanaag.

Waa buuro cajiib ah oo ay geedo badani ay ku yaallaan, waxaana la odhan karaa waa meelaha dhif iyo naadirka ah ee ka bed-baaday dhuxulaysatada dhibta badan ee dhulkeenna xaalufiyay.

Buurta waxa ku yaalla guryo qadiim ah oo uu Sayid Maxamed Cabdulle Xassan dhistay xiligii uu gumaystaha Ingiriiska la dagaallamaayay oo u ahayd military base.

Buurtan oo cilmi badani uuku duuganyhay waxaannu ka diyaarinay muuqaal cajiib ah, waxaananu soo galin doonnaa pageka (Miiraale), dhab ahaantii buurahani waa buuro dalxiiseed cajiib ah oo aysan dadka badankoodu ku baraarugsanayd.

Xassan Cali.
Cal Madow

**Buuraha Cal Madow**  gaar ahaan waxay ku yaalaan gobolka Sanaag ee somalia. Cal madow waxay wax yar u jirtaa magaalada Laas Qoray buurtaan waa buur aad u qurux badan oo markeeda hore loo dalxiis tagi jiray.Buurta dherekeeeeda waxay u dhaxaysaa 700 ilaa 800 oo mitir.waxay buurtan dhereran tahay ilaa ceerigaabo ilaa meel udhow xuduuda gobolka bari ee puntland Somalia.

## Sidoo kale fiiri
*Buuraha Soomaaliya
*Buurta Libaaxley
*Buuraha Oogo

## Tixraac

*

## Xigasho
*
Cismaan Kaluun

**Cismaan Jaamac Kaluun**. waxoo ahaa nin siyaasi oo dhashtay sanadka marka oo ahaa 1941dii. waxoo ahaa Ra'iisul wasaaraha DKMG ee Soomaaliya taariikhda marka ee eheed 28Oktoobar 2001 ilaa 12 Nofeembar 2001.
Xasan Abshir

**Xasan Abshir Faarax** wuxuu dhashtay sanadka marka oo ahaa 1941dii, wuxuu ahaa nin siyaasi militari ah. Xassan abshir wuxuu mar ahaa taliyaha ciidanka militariga Soomaaliya waqtigii oo mudane Maxamed Siyaad Barre madaxweyne ahaa.
1970kii Xassan abshir wuxuu ahaa Guddoomiyaha magaalada muqdisho. wuxuuna maamul ka ahaa Shabeellaha Hoose iyo Bakool. Xasan abshir wuxuu mar ka shaqeen jiray safaaradaha ee soomaaliya ku lahaan jirtay dalalka Jabaan iyo Jarmalka.
madaxweynaha DKMG Abdullahi Yusuf wuxuu Xasan abshir u doortay wasiirka maamulka Puntland, sanadka marka oo ahaa 1999.
Xassan abshir waxaa loo doortay Raiisul wasaaraha DKMG ee soomaaliya sanadka marka oo ahaa 12 Nofeembar ilaa 8 Diseembar 2003.
2003 DKMG waxee xassan abshir u dooratay wasiirka kaluunka. laakiin wuxuu aad uugu dadaali jiray dhinaca nabadeenta dalka soomaaliya.
Shariif Xasan Sheekh Aadan

## [[Naas|Wasiirka]] Ganacsiga
Ra'iisul wasaarihii cumar cabdirashiid ayaa mar u doortay shariif xassan in oo noqdo wasiirka ganacsiga taariikhda marka ee eheed Febraayo 20 keeda 2010.
lkn mudo yar kadib ayaa hadane lo dhariye gudoomiyaha baarlamaanka.
waxa uu ahaa nin qabiir ah oo aqoon wanaagsan uleh qaabka loo maamulo golaha baarlamaanka iyo qeybaha kala duwan ee siyaasada.
arinta kale ee layaabka noqotay ayaa ah inuu aha qof kawaaya aragsan dadka wata shahaadooyinka jaamacadaha ee dalka ama dibada wax kasoo bartay waxaana lagu xasuustaa inuu ahaa qof yaqaano sida xildhibaanada caqligooda lo xado.

## markii labaad ee Gudoomiye Baarlamaan
Shariif xassan waxaa markale loo doortay gudoomiye baarlamaan ee DKMG taariikhda marka ee eheed 25May 2010.Gudoomiyenimadiisa labaad wuxuu shariif bilaabay in oo khalalaas aad u badan ku bilaabo baarlamaanka.murankii ugu xumaa waxee dhacday taariikhda marka ee eheed Oktoobar 14 2010, waa markii la rabay in oo baarlamaanka ansixiyo ra'iisul wasaarihii cusbaa ee Maxamed farmaajo.Shariif xassan wuxuu rabay in ee xildhibaanada si qarsoodi ah ee codka ugu qaadaan,waa arin ku cusbeed baarlamaanka oo markasto wax ku ansixi jiray gacantaaga.Qaar ka mid ah xildhibaanada ayaa ka soo horjeestay, isla markaas neh oo meesha muran ka bilaawday.

## Shirkii kambala
Siyaasiinta Dawladda kumeelgaar ah waxaa ka jiray khilaafaad, taasi u dhaxeeyay shariif axmed iyo shariif xassan, waxeena ku saabsaneed waqtiga oo ku egyahay kumeel gaarka iyo xiliga oo dalka galaayo doorasho madaxweyne, isla markaas neh waxaa dalka yugandha lagu qabtay shir lagu xalinaayo khilaafaadkaas. Shariif xassan wuxuu ku dhawaaqay in la diro ra'iisul wasaaraha farmaajo isla markaas neh 1 sano loogu daro Dawladda kumeel gaarka, wuxuuna la saxiixay hishiiskaas madaxweynaha shariif axmed.
Aaden Nuur

**Sheekh Aaden Maxamed Nuur** oo ku magac dheer **Sheekh Aaden Madoobe** waa nin siyaasi ah, waxoona ahaa gudoomiyaha baarlamanaka DKMG ee Soomaaliya sanadka marka oo ahaa 2007ii ilaa 2010. waxoona mar ahaa madaxweynaha DKMG ee soomaaliya, kadib markii oo mudane Abdullahi Yusuf Ahmed oo is casilay sanadka marka oo ahaa Diseembar 2008dii .
Cismaan Caato

**Cismaan Caato** (Cismaan Caato) waa nin siyaasi ah oo ka mid ah xubnaha barlamaanka Dawladda kumeelgaarka.
Basal

**Basal** waa geed ka baxdo dhulka, waxeena ka midtahay qudaarta lagu kariyo cuntada.
basashu waxa ay kamidtahay bahda toonta ee leh urta aadka u xooga badan basashu caafimaadka aad iyo aad ayay ugu fiicantahy

waddanamaha Basal Dundia Milyan Tons

*  20,000,200 Tons
*  3,300,000 Tons
*  500,000 Tons
*  500,000 tons
*   1,400,000 Tons
*  2,000,000 Tons
*  500,00 Tons
Carta

**Carta** waa magaalo ku taalo koonfurta bari ee dalka Jabuuti.
waxaa degan dad gaaraayo ilaa 11,043 oo qof. 

## Taariikhda
Sanadkii 1963, wakiillo ka kala socday labada jinsiyadood ee Jabuuti, Cafar iyo Ciise, waxay sameeyeen "Baaqa Carta", oo ay ku cadeeyeen wadashaqeyn ka dhan ah ilaalinta Faransiiska. Waxay ka doodeen saameynta wadamada deriska ah ee madaxbannaan ee Itoobiya iyo Soomaaliya iyo ka hor imaanaya mid ka mid ah wadamadaas. Carta waa magaalada lagu qabto shirarka nabada Soomaaliya.

## Cimilada Carta
Deero

**Deero** (; ) waa xayawaan duurjoog gaar ahaan asalka naasleyda ah, oo ku nool qaaradaha oo dhan gaar ahaan meelaha kulul,

Deerada ayaa lagu tiriyaa noolayaasha adduunka ugu dheereeya tiyada oo ordi karta 100 km saacaddii. Afrika iyo Koonfur Aasiya ayay aad ugu badan tahay.

Noocyada deerada ayaan la soo koobi karin, waxaana lagu qiyaasa ilaa 15 nooc.

Deerada ayaa jecel inay u socoto raxan-raxan,

Deerada lab ayaa la yidhaahdaa [ LIIG ], tan dheddigna loo yaqaano [DEERO].

Deerada ayaa ku dhasha shan bilood sida cawsha oo kale.

## Tilmaanta
Deerada dhedig ayaa leh indho waaweyn oo madmadow,  halka lab iyo dhedigba ka simanyihiin geesaha fiiqfiiqan oo dhuudhuuban

## Jaadadka deerada
Noocyada deerada ayaan lasoo koobi karin, waxaan lagu qiyaasa ilaa 15 nooc. 

## Qaab samayska

deerada ayaa ku kala duwan xaga wayniga qaar baa dhaadheer, qaarna gaagaab bay u samaysanyihiin, halka kuwo qoordheeryihiin sida garanuugta, waxaa ka mida jaadadka deerada:
* Garanuug
* Eelo
* Cala kud

* Cawl
iyo kuwo kale oo badandadka qaar ayaa xataa biciidka ku dara inuu deerada ka midyahay.

## Hab dhaqanka

deerada ayaa aad u cabsata aadna u feejigan, cadowgeedana uga baxdsata orod, qaar yar oo ka mida deerada ayaa is difaaca oo dagaal la gala bahalaha inay cunaan raba, labka ayaa difaaca una diga markii dareen jiro,

## Deerada iyo aadanaha

Dadka aya deerada u gaarsada si ay hilib uga helaan, wadamada saaran dhulbaraha ayaa aad looga cunaa hilibka deerada isagoo ka difaaca xanuuno badan

## Sidoo kale eeg
* Eelo
* Cala kud
* Garanuug
* Biciid
* duurjoog
* ugaar
* naasaley  (Af carabi: غزال, ama ظَبْي'; Af Ingiriis : Antelope ama Gazelle       sida loo turjumay sax ma ahan antelope and gazelle are not same every gazelle is antelope but every antelope is not gazelle  , arabiga xitaa waa ku khalad waa kala duwan yihiin   غزال, ama ظَ
* 

## Tixraac
Seef

**Seef** waa qalab dagaaled lagu dagaalamo. Waxna waalagu weerarikara waana laysku difaacikaraa. Seefta waxa la isticmaalayay mudo aad iyo aad udheer
Malab

**Malab** (; ) waa cunto macaan oo Shinida ka sameeso biyaha Sonkorta leh oo lagu magacaabo Nektar, waxaa dhalo Ubaxa. shinida waxee isku dartaa waxyaabo ee ka keento caloosheeda oo la dhaho Ensiim iyo biyaha ubaxa ee Nektarka ah. markaas neh waxee isku noqdaan malab macaan oo dhalaalaayo isla markaas neh waxee ka dhigaan wax dhegan.

**Micnaha malabka**
Malabka aad oo u macaanyahay sababtoo ah waxaa ku jiro sonkor aad u badan.
markiisa hore woo dheganyahay, laakiin haddii la kululeeyo woo dhalaala, haddii aa kuleelka kabadisid 40&nbsp;°C, waxoo haleynaa waxyaabaha muhiimka ah oo malabka leeyahay. kalarka malabka waxoo ka imaaday Ubaxa. waxee ku xirantahay ubaxyaasha ee nekterka ka keenaan. kalarada waxee noqon karaan jaale biyobiyo ah ama cagaar madoobaad ah. laakiin dhadhanka waa isku mid, waxee ku xirantahay ubaxa ee ka sameeyeen.

* Honey—The Bee’s Gift to Man
* The Honeycomb
Sonkor

**Sokor** (; ) waa dareere laga miiray geedka qasabka ka dib la qalajiyay oo la jejebiyay. Sida caadiga ah sokortu waa wax macaan oo lagu sameeyo cuntada.

Sokorta waxaa laga sameeyay Qasabka ama Sokor beet.

* Sugar

=Tixraac=
Nektar

**Nektar** waa biyo sonkor leh oo ubaxa ka dhashto. biyahaan macaan waxee soo jitaan shiniyaasha, quraanshada ama shimbiraha iyo kibiliga, si ee ugu dhawaadaan ama ku faafaafiyaan ubaxyaasha kale. Nekter waxoo leeyahay Sonkor aad u badan iyo waxyaabo carfaayo.

* “I Am Convinced That Life Was Designed by God”
*  Honey​—The Bee’s Gift to Man
Shini

**Shini** waa xaywaan yar oo baalaley ah waana xaywaanka soo saara malabka waxow shabahaa xaywaanka loo yaqaan Xuunka iyo Quraanshada, waxaana lagu yaqaanaa wax gurbiska ama isla shaqeenta iyo sameeenta Malabka. 
                
**Shaqo**
shiniyaasha waxeeleeyihiin Boqorad oo Nektar u qeebiso ciyaalkeeda si ee ugu faraxsanaadaa shaqada ee gurigooda ka qabanaayaan. halkii guri waxaa degen in ka badan 80.000 oo shini.

* The Landing Strategy of the Honeybee
*  Meet Australia’s Stingless Bees
*  As Busy as a Carniolan Bee
Ensiim

**Ensiim** waa Biomolikule oo xowli ama boobsiis ku sameeyo waxyaabaha kimikaalka dibusocodka leh. Ensiim badankooddu waxay ka sameesanyihiin protein.Shaqooyinka ugu badan ee ka dhaca Unuga, waxa ugu badan ee ay isticmaalaan waa Ensiim, si ee shaqada u dhakhsato. Micnaha Ensiimka waxa uu yahay in uu wax boobsiiyo ama xowli ku daro waxyaabaha qaarkood oo dibusocodka leh, wuxuuna u shaqeeyaa sida katalaysyaasha kale, wuxuu soo ridaa energiga hooseeya (Ea ama ΔG‡), si uu uga dhashto dibusocod, taasna waxaa ka soo baxo, dibbu socod aad u xoogan, oo malyan jeer ka xoogan, xowliga kuwa aan katalaysyaasha ahayn. Dibusocodka noocan ah looma isticmaalo Ensiim, waxay badiyaan ama saa'iidiyaan kuwa kale ee dib u socodka leh ee ay isku midka yihiin. Ensiimka waxa oo uga go'an yahay katalasyaasha waxaa ka mid ah: si sax ah ayuu wax u keenaa, waxaana lagu yaqaanaa in uu badiyo ama ka dhigo Kombondiga Orgaaniga ah ilaa 4000 oo dib u socod ah. Nin la dhihi jiray (Eduard Buchner) oo Jarmal ahaa, wuxuu Ensiimka mar ka soo saaray wax la idhaa (DNA polymerase), waana meesha laga soo alifay DNA'ga.
Ubax

**Ubax** waxoo aad uuga baxaa geedaha, weena kala duwanyihiin, qaar waxaa jiro oo ubax dhalo marka ee Miro ka soo baxaayaan. Ubaxa waxaa lagu yaqaanaa carafta iyo kalarada oo leeyahay.
Isbania

**Isbaaniya** (spania) ama **Boqortooyada Isbaaniya** waa wadan ku yaalo Koonfurta Galbeed ee qaarada Yurub. Wadankaan waxoo xuduud la leeyahay wadamada Andorra, Faransiiska, Gibraltar iyo Bortuqaal, wadankaan waxoo aad uugu dhawyahay xuduudka Maroko oo u dhaxeeso Badda Dhexe. Shacabka degen spania waxee gaarayaan ilaa 46,468,102 oo qof. magaalo madaxda wadanka waa Madrid. Wadanka Isbania waxoo leeyahay 17 gabol iyo 15 magaalo oo waa weyn oo muhiim u ah. w:es:espania

## Taariikh
Aadanaha casriga ahi markii ugu horraysay waxay yimaadeen jasiiradda Iberian ee ku dhow 35,000 oo sano ka hor. Dhaqamada Iberian oo ay weheliyaan dhaqanno qadiimiga ah ee Fiktooriya, Giriiga iyo Carthagini ayaa lagu horumariyey badhtamihii illaa iyo intii uu xukunka Roomaanka ku jiray ilaa 200 BCE, ka dib markii gobolkani magaciisa lagu magacaabo Hispania, oo ku salaysan magacii hore ee Spian ama Spania. Dhamaadka Boqortooyada Roomaanku waxay qabsadeen qabaa'ilka reer yurubiyaanka ah ee ka yimid Yurubta Dhexe, waxay ku soo duuleen jasiiradda Iberian waxayna aasaaseen dhinacyo badan oo madaxbannaan oo ka jira gobollada galbeedka, oo ay ku jiraan Sueves, Alans iyo Vandals. Ugu dambeyntii, Visigoths ayaa si adag u dhex gali lahaa dhammaan xudduudaha madaxbanaan ee ku yaala jasiiradda, oo ay ku jiraan gobollada Byzantine, oo ah Boqortooyada Toledo, kaas oo midba midka yar ama mid yar midoobaya siyaasad ahaan, si caddaalad ah iyo sharci ahaanba dhammaan goboladii Roomaanka ahaa ama boqortooyooyinkii guusha ka ahaa wixii markii danbe loo aqoonsaday Hispania.

Boqolkii 8aad ee boqornimada Boqortooyada Visigothic waxay ku dhacday Moors, kuwaas oo u yimid inay u xukumaan badmaaxa sanadka 726, iyaga oo ka tegaya mugdi yar oo masiixiyiin ah oo woqooyi ah, ilaa toddoba qarniyo Boqortooyada Granada. Tani waxay tagtay dagaalo badan intii lagu jiray muddada dheer ee dib-u-heshiisiinta ee Jasiiradda Iberian, taas oo horseeday abuurista Boqortooyada Leon, Boqortooyada Castille, Boqortooyada Aragon iyo Boqortooyada Navarre oo ah boqortooyooyinka boqortooyada ee ugu muhiimsan ee soo wajahda duullaanka. Ka dib markii lagu guuleystey Moorish, Yurubiyiintu waxay billaabeen nidaam tartiib tartiib ah oo lagu soo celinayo gobolka Reconquista, [11] kaas oo qarnigii 15aad ku dhammaaday soo ifbaxay Spain oo ah waddan midaysan oo ka hooseysa Boqortooyada Katoolikada. Xilligii casriga ahaa ee loo yaqaan 'Golden Golden Era', wuxuu noqday mid ka mid ah taariikhda caalamka ugu horeeya taariikhda caalamka, sababtoo ah isku xirka Isbaanishka ee Ameerika, oo ka tagay dhaqan iyo luuqad kala duwan oo ay ka mid yihiin in ka badan 500 milyan oo Hispanophones ah, ugu badnaa luuqadda hooyo, ka dib Mandarin Chinese.

## Xubin

* IMF*

* Midowga Yurub * 

* Bankiga Aduunka * *

* Qaramada Midoobay * *`

## Waddanmaha la degaan Isbania
*:50,000+

*: 100,000+

* 100,000+

* 50,000+

## Xogta

* A Visit to Spain





* Commons
* Francisco de Enzinas
* Luis de León
* Michael Servetus
* Alfonso de Zamora
Kimikal dibusocod

**Kimikal dibusocod** waa marka ee Atomka iyo/ama Molikylka ee isku imaan karin. waa marka oo waxa aa rabto ma ahan ee wixiisa kale isku bedelaayaan.
isbedelida waxa keenaayo waxaa ugu wacan, marka oo kimikal yaasha la isku dardaro kuwa dibusocodka leh.
Cabdiwaaxid Cilmi Goonjeex

**Cabdiwaaxid Cilmi Goonjeex** waxaa lagu wadaa inuu noqdo Ra`iisal wasaaraha cusub ee bedeli doona cabduwali sheikh ahmed mohamed maalmaha foodda inagu soo haya.

Taariikhdiisana dib baan idiinka soo sheegi doonnaa, iyada oo dhamaystir
Khamri

**Khamri** waa wax ee gaalada cabaan. Qamriga xaaraan oo kayahay dadka muslimiinta ah. Khamriga dadka woo wareeriyaa.
Wahaabi

Dhaqdhaqaaqa Wahaabigu wuxuu ku bilaabmay dhaqdhaqaaq dib-u-noolayn iyo dib-u-habayn ka socday Jasiiradda Carabta horaantii qarnigii 18-aad. Wadaad da’yar oo la odhan jiray Muxammad bin Cabdil Wahaab (1792-1703 AD / 1115-1206 Hijriyada) oo ahaa hoggaamiyihii Almohad iyo magaca xarakaadka Wahaabiyiinta, ayaa ugu baaqay xertiisa. inuu diido qaar ka mid ah caqiidada iyo dhaqamada la xidhiidha cibaadada awliyo oo ah nijaasta jaahiliga iyo bidcada islaamka, dhaq-dhaqaaqiisana wuu adkaaday.U hogaansanaanta quraanka iyo xadiithka (15) wuxuuna ku baaqay in la isticmaalo ijtihaad (5) ugu danbayn. Ibnu Cabdil Wahaab waxa uu heshiis la galay hogaamiye maxali ah oo la odhan jiray Muxammad bin Sucuud, waxa uu u fidiyay adeeci siyaasadeed, waxaanu u ballan qaaday in ilaalinta iyo faafinta diinta islaamka ay ka dhigan tahay awood, sharaf iyo xukunka dhulka ee alle s.w.t – [55].

Qarnigii siddeed iyo tobnaad ee khariidadda Jasiiradda Carabta, ca. 17405

Taariikhyahannada Yurub, aqoonyahanno, socdaaliyaal iyo dublamaasiyiin qarniyadii 18-aad iyo 19-aad waxay barbar-dhigeen dhaqdhaqaaqa Wahaabiyadda iyo dhaqdhaqaaqyo bulsho iyo siyaasadeed oo kala duwan oo Yurub-Maraykanka ah ee xilligii Kacaannada. Caalimkii Calvinist John Ludwig Burckhardt, oo ah qoraaga buugaagta sida wanaagsan loo soo dhaweeyay ee Travels in the Arabian Peninsula (1829) iyo Notes on the Bedouins and Wahabis (1830), waxa uu ku tilmaamay Almohad in ay yihiin muwaadiniin Carbeed oo iska caabiyay taliskii Turkiga iyo xeeladihiisa Napoleon. Aasiya waxay doondoontay. soo noolayn xoog leh oo ilbaxnimada Carabta ah iyada oo nidaam cusub laga hirgeliyay Jaziirada Carabta, lagana sifeeyay dhammaan canaasiirta maan-galnimada iyo khuraafaadka ah ee caadi ka ahayd suufiyada xad-dhaafka ah ee Turkiga iyo saamaynta shisheeye.(16

Midowgii Sacuudiga kadib, Wahaabiyiintu waxay awoodeen inay faafiyaan awoodooda siyaasadeed oo ay ku xoojiyaan xukunkooda.

Magaalooyinka barakeysan ee Islaamka ee Maka iyo Madiina kadib markii shidaal laga helay meel u dhow gacanka Faaris

1939, Boqortooyada Sacuudi Carabiya waxay awood u yeelatay inay hesho dakhli dhoofinta saliidda, kuwaas oo ah dakhli ...

Waxay gaadhay balaayiin dollar. Lacagtan waxa lagu kharash gareeyay buugaagta, warbaahinta iyo dugsiyada

Jaamacado, masaajido, deeqo waxbarasho, isbahaysi iyo shaqooyin macaash ah oo ay helaan suxufiyiinta, aqoonyahannada iyo culimada.

Diinta Islaamka – Mabda’a Wahaabiyadu waxay siisay maqaam muuqda oo Islaamku ku dhex leeyahay adduunka oo dhan 10 -

* Islām—The Way to God by Submission
Ahlu sunno waljamaaca

**Ahlu sunno waljamaaca** ama af carabiga lagu dhaho (أهل السنة والجماعة) waa firqada ugu nashiran ee ka mid ah islaamka. muslimiinta aduunka oo dhan 100kiiba 85 waa sunno. Ahlu sunnah wal-jamaaca waa kelmad Carabi ah, oo lagu tarjumi karo waa habka nashiran ee muxaafidhka iyo soojireenka ah, ku adeegga falalka nabi Muxammad NNKH (naxariis iyo nabadgelyo korkiisa ha-ahaato). 

Quraanka Kariimka ah, oo ay weheliyaan xadiisyada (gaar ahaan Kutubta Lixda ah) iyo ijmaac (isfahamka culimada), ayaa sal u ah dhammaan fiqiga dhaqameed ee Islaamka Sunniyada. Xukunada shareecada waxaa laga soo dheegaa ilooyinkan aasaasiga ah iyadoo la adeegsanayo qiyaas (qiyaasta cilmiyeed), tixgelinta maslaxadda guud iyo istixaarka culimada, iyadoo la raacayo mabaadi’da fiqiga ee ay sameeyeen madhabaha fiqiga dhaqameed: Xanafiyada, Shaaficiyada, Maalikiyada, iyo Xanbaliyada.

Arrimaha caqiidada, dhaqanka Sunniyada wuxuu qirayaa lixda tiir ee iimaanka wuxuuna ka kooban yahay labada madhab ee cilmiga kalaam: Ashʿariyadda iyo Maturidiyadd, iyo sidoo kale madhabka qoraalka u janjeedha ee Athari. Sunnidu waxay ixtiraamaan afarta khaliif ee ugu horreeyay: Abuu Bakar (r. 632–634), Cumar (r. 634–644), Cusmaan (r. 644–656), iyo Cali (r. 656–661), kuwaas oo ay ugu yeeraan "khulafaa’u raashidiin" (kuwa si sax ah u hanuunsan), waxayna xurmeynayaan saxaabada, taabi’iinta, iyo taabi’ta taabi’iinta oo loo yaqaan "salaf" (hore u jireen).

## Fiiri
* Shi'a
Yazidi (yasiidi)

yasiidiya waa koox ama daa ifad ku nool wadamada ciraaq.suuriya.turkig yaman waadad taariikh dheer ama asal dheer leh 
laakiin lama garanayo taariikhdooda dhabta aha waxa lagaheli karaa oo kale inkasta oo aany ku badnayn wadamada iran joorjiya iyo meelo kale oo badan
inta badan wadamada reer galbeedku waxa ay ku eedeeyaaan islaamku in uu cabudhis ku sameeyay.dadka haysta diinta yasidi.waxaa kunool wadamada .yurub.in kabadan
Suufi

**Suufi** waa dad wanaagsan oo ku dayasho mudan suufi waxaa eh qofkii dunida iyo quruxdeeda ilaahey iyo cibaadadiisa ka doortay  una koay ilaahey - 

Suufi waa firqo kamida firqooyinka islaamka. Waxaa ay badanaa kasoo horjeedaan fikradda Wahaabiga ah. 

Hadaad kuxiratid suufiyaasha Xadrooyinkooda sida dareeqooyinka Qaadariyada, Salixiyada, Axmadiyada iyo kuwa kale  waxay kugu xirayaan  Jaceelk Rabigeena iyo rasuulkeena (Scw), nuur iyo amni iyo imaan iyo qabuul iyo caafimaadna waad ka heleesa. 

Suufiga waxa lagu gartaa Cibaado, Jaceel iyo Nabad uu dadka iyo waxa Alle uu abuuray oo idil uhaayo uuna uduceeyo. Waxaa tawassul aasaasi ka ah Soomaaliy waa tariqada Salixiya.

* Islām—The Way to God by Submission (en)
Noor Foundation

}}}}
| colspan="2" style="font-size: larger; text-align: center;" | **Noor Foundation**هيئة النور الخيريه

|-
! colspan="2" style="background-color: #c1cdc1; text-align: center;" | Hay'ad Samafal 
|-
! colspan="2" style="text-align: center;" | Gobolada ee ka hawl galaan
|-
|-
| colspan="2" style="text-align: center;" | Bari, Karkaar
|-
! Qurbo Jogta Maal galiyey  :
| United Kingdom, USA, UAE, Oman, Sweden
|-
! La asaasay 
| 2009, Dubai
|-
! Af Ingiriis (English):
| Noor Foundation
|-
! Halkudhiga Hay'adda :
| Wixii dad u kaco rabise aqbalo waa rumoobaan
|-
! Wadaan:
| **}** Soomaali
|-
|}

Noor Foundation waa hay'aad khayri ah oo ka howl gasha gobolada Bari iyo Karkaar. Waxeey ee waax u qabada carruurta oo waax barasho bilaash ah lo fidiya. Ila iyo hada lacagaha ee hay'adda ee ku howl gasho waxey ka yimaadaan qurbo joogta Soomaaliyeed. Noor Foundation 

## Mashaariic Weli Socda
 
# Iskuulka Cali Fahiye Geedi ee Qandala
# Iskuulka Balidhidhin
# Iskuulka Carmo (Wada shaqeyn)
# Iskuulka Xumbays (Wada shaqey la raabo)
Ceelbarde

**El Barde** ( Soomaali: Ceel Barde ) waa magaalo ka tirsan gobolka Bakool ee dalka Soomaaliya . Degmada Ceelbarde ee weyn waxaa ku nool dad gaaraya 64,404 qof.

## Xusuusin
Waxaa dega beesha Cawlyahan oo ka mid ah Ogaadeenya Weyn.
## Tixraac
Qurac joome
Waajid

**Wajid** ( Soomaali : Waajid ) waa magaalo ku taal koonfurta gobolka Bakool ee dalka Soomaaliya , waxaa dega deegaanka Mirifle oo uu Jiroon ugu badan yahay magaalada. Waa magaalo madaxda Degmada Waajid .

## Dulmar
Waajid waxay qiyaastii 302 kiiloomitir (188 mi) waqooyi-galbeed ka xigtaa caasimadda qaranka ee Muqdisho , 78 kiiloomitir (48 mi) koonfur-galbeed ee Xudur , iyo 69 kiiloomitir (43 mi) koonfur-bari ee xadka Soomaaliya iyo Itoobiya .
Bishii Maarso 2014, ciidamada qalabka sida ee Soomaaliya oo gacan ka helaya guutada Itoobiya ee AMISOM ayaa degmada ka qabsaday Al-Shabaab .  Weerarku wuxuu qayb ka ahaa howlgallada milateri ee ay ciidamada huwanta ah ku doonayeen inay kooxda nabad-diidka ah kaga saaraan deegaannada ay kaga harsan yihiin Koonfurta Soomaaliya ee ay gacanta ku hayaan. 
Sida uu sheegay ra’iisul wasaare C/weli Sheekh Axmed , dowladdu waxay intaas ka dib billowday dadaallo lagu xasilinayo deegaannadii dhawaan la xoreeyay, kuwaasoo ay ka mid ahaayeen Xudur, Rabdhuurre iyo Buurdhuubo . Wasaaradda gaashaandhigga waxay si joogto ah u hubinaysay dadka deegaanka, waxayna siinaysay taageero saadka iyo amniga si loo gaarsiiyo gargaarka. Intaa waxaa dheer, Wasaaradda Arrimaha Gudaha ayaa loo diyaariyay inay taageerto oo ay dejiso barnaamijyo lagu caawinayo maamulka iyo amniga deegaanka. Wasiir ku xigeen iyo culimo dhowr ah ayaa sidoo kale loo diray afarta magaalo si ay u agaasimaan una kormeeraan qorshayaasha xasilinta ee dowladda federaalka.
## Tirakoobka dadweynaha
Laga bilaabo 2000, Waajid waxaa ku noolaa ku dhawaad ​​8,100 qof. Degmada ballaaran ee Waajid waxaa ku nool dad gaaraya 69,694 qof.
## Xusuusin
"SOOMAALIYA: Al-shabaab oo Waajid ka qabsaday ciidamada dowladda Soomaaliya oo ay taageerayaan ciidamada AMISOM"

"Soomaaliya: Dowladda Federaalka iyo Ciidamada AMISOM oo iska-hor-imanaya Al-shabaab" 

"SOMALIA: Ra'iisul Wasaaruhu wuxuu martigeliyay kulan uu la yeeshay dublamaasiyiinta Beesha Caalamka oo ku saabsan dadaallada xasilinta"

"Shacabka Magaalada & Magaalooyinka Soomaaliya"

"Shacabka Magaalada & Magaalooyinka Soomaaliya"

## Tixraac
Waajid, Soomaaliya

## Xiriirinta dibadda
Khariidadda Maamulka Gobolka Bakool
Degmada Rabdhuure

**Rabdhure District** ( Soomaali: Degmada Rabdhuure ) waa degmo ku taal Koonfur Galbeed gobolka Bakool ee dalka Soomaaliya .

## Tixraac
## Xiriirinta dibadda
Khariidadda maamulka degmada Rabdhuure
Bandarjadiid

Magaalada bandarjadid waxa ay ku talaa Gobolka Jubada Hoose waxa ayna u jirta magalada jammaame 7km bandarjadid waxaa magaalo loo aqoonsaday 1780 boqortoyadi beesha surre Ee ka talin jirtay koonfurta iyo bartamaha Soomaaliya magalada waxaa ku nool qiyaasti ugu danbeysay 2009 dad gaaraya 13kun oo qof magalada waxaa degaan ahaan u leh Beesha dir gaar ahaan surre gaar ahaan Qubeys inkasto ay jiraan bela kale oo somaliyed hogaamiyasha caanka ah ee magalada soo maray waxaa ka mid ah Sh.maxamed daahir xaaji cali ahaana qaadigi ugu horeyay ee diinta islaamka wax ku kala xukumay gobolka jubada hoose sido kale waxa magalada ka soo jeedo SIID ABDIQADIR XAAJI CALI oo mudo ka talinayay GOBOLKa liibaan ILAA MAGALADA BAYDHABO 
masuuliyin badan ayaa ka soo jeeday magalada bandarjadid xaga militry waxaa isna ka soo jeeda CORNEL BARRE XAAJI CUMAR , BASHIIR SH.NADIR CABDALA CABDU CUUD IYO RAG BADAN OO ISU BAD BADALAY
HALGANKI WADANKA LAGU XOREYAY WAXA DOOR MUHIIM AH KA SOO CAYAARAY mujaahid Aadan axmed dhibe (aadan kareeto) Allah unaxariistee.

BANDARJADIID dadka degan waa Ganacsato, xoolo dhaqato iyo Beeraley. 

Magaalada waxaa ka jira maamul hoosaad oo dadka deegaanka ay dhisteen,

Laga soo bilaawo 2008 ilaa hada Magaalada Bandarjadiid waxaa Gacanta ku haayo URURKA AL SHABAAB,

Odeyaasha ugu Caansan Magaalada Bandarjadiid waxaa ka mid ah

SHeeq Cabduqaadir Cali Jibriil 

Cabdi xasan Cusmaan (Cabdi shanle)

Macalin Cali 

Macalin Cilmi 

MACALIN ABUUKAR MALAAS

Axmed Hagoogane 

Max amed Aadan Axmed dhibe 

Odey Cabdow 

Cali doobiyo 

Cusmaan cali Jibriil (hadaafow)

Magaalada Bandarjadiid waa magaallo leh 

Dhul beereed balaaran, Bad qurux badan lkn xoogaa ka yara fog, iyo wadooyin isku xira Kismayo iyo Jamaame.

Qore: Dr Hussein Ali Jibriil (Guuleyste).
Dolo

**Dolo** waa magaalo ku taalo Koonfur Bari ee dalka Itoobiya.
magaalada waxee ka midtahay Dawlad Deegaanka Soomaalida, waxeena xuduud la leedahay wadanka Soomaaliya. Dolo waxaa degan dad gaaraayo ilaa 30,970 qof, dadka degan waa wada somali.
Awdalada Jubbada Hoose

Awdalada ama Jasiiradaha Bajuun jasiirada koyoma ayaa ka mid ah Kuwa ugu weyn aw-badeedaha ku dhaca gobolka jubbadda hoose Ee somalia

## Magacyada aw-badeedaha qaar
* aw-badeedaha jubada hoose (waxa ayku talaa meel ujirta 15 km magaalada saylac ee waqoyiga Soomaaliya)
* Buurgabo
*Istanbuul
* [Jawaay]
* [Juula]
* [Kalbiyow]
* [Koyoma]
* [Kudhaa]
* [Kufaaye]
* [Madhawa]
* [raaskambooni]
* [fuuma]
* [Ceebaad]
* [Suqadara]
* [Samha]
* sacadadiin

## Tixraac

juwaiyo jawaay
Ceelaayo

**Ceelaayo** waa magaalo tariikhi  ah, oo ku taalo gobolka Sanaag ee Dowlada Puntland Waana magaalo xeebed kutaala Soomaaliya Waxaana daga beesha Harti. waxay ku caantahay xoolo dhaqasho iyo beero quruxbadan, sidoo kale waxay ku caan tahay cimilo fiican
Ceelbuh

**El Buh** (Soomaali: Ceelbuh ) waa magaalo ku taal gobolka Waqooyi Bari ee Soomaaliya .

Ceel Buux waxay ku taal degmada Badhan . Magaaladu waxay muddo kooban ka mid ahayd maamulkii Maakhir dabayaaqadii 2000-aadkii oo intiisa badan dabooli jiray degmada Badhan , ilaa laga soo bilaabo 1960 si rasmi ah loogu daray maamulka Soomaaliya.
Maajo 2019, Wasiirka Cadaaladda Soomaaliya ayaa booqday Ceel-Buh. Dadka deegaanka ayaa soo dhaweeyay.
Bishii Febraayo 2020, kooxda soo iibinta ciidamada Puntland iyo kooxaha caafimaadka ayaa la geeyey saldhigga ciidanka Ceel Buuh
January 2025, Suldaan Siciid Suldan Cabdisalaan oo ka tirsan Warsangali ayaa shir beeleedka Warsangali ku qabtay Ceel Buuh.
## Xusuusin
"Wasiirka Warfaafinta JSL Oo Gaadhay Degmada Ceelbuuh Ee Gobolka Badhan"

"PUNTLAND OO DIIWAAN GALINTA CIIDAMADA KA BILOWDAY CEELBUH, SANAAG"
## Tixraac
Wasiirka Haweenka iyo Arrimaha Qoyska Puntland oo booqday Ceelbuh

Ceelbuh
Af-Baraawe

**Af-Baraawe** waa luqad looga hadlo magaalada Baraawe iyo meelaha u dhow ee gobolka Shabeelaha Hoose. Luqadaan waa lahjo ka mid ah Afka sawaaxiliga. Af baraawe waxaa ku hadlo Reer baraawe, oo ayaga neh yaqaaniin afka soomaaliga.Afka baraawe sida oo ku imaaday lama yaqaano, dad waxee leeyihiin waxoo ka imaaday bortuqiiskii weeraray magaalada baraawe, dad neh waxee leeyihiin carabtii qabsatay xeebaha gobolka banaadir.
Yeed

degmoda   Yeed waa  degmoda ugu faca wayn  

degmooyinka dhaca degaanka bakool waxay hodan ku tHay beeraha  waxay kamid aheyd degmooyinkii dalka Soomaaliya waxay degmonimada qaadatay Juun 1971 dii, Waxay ka mid tahay degmooyinkii burburay kadib dagaaladii dhaxmaray Soomaaliya iyo Itoobiya 1977 -dii ilaa 1982 -dii. Yeed waxaa loo raray tuulada Rabdhuure si ku meel gaar ah  u dhaxeysa Burdhuhunle yeed gaar ah waxaana DIB loogu celiyey yeed kadib markay xaalku caadigusii kudoo noqday yeed la aqoonsaday inay nabad galiyo buuxdo ka jirto  guddoomiyihii degmada yeed ee ugu dambeeyey 1987-1990 wuxuu ahaa abdi   . YeedWaxay xuduud la leedahay degmoda baarey ee gobalka afdheer somali State of ethiopia (Ogaden) yeed  Waxay caan ku tahay Xabagta fooxa (beeyada), Xoolaha nool, waa dhul caro san ah oo ay xoolahu si fiican ugu dhaqmaan. Degamada yeed Waxaa -, laga billaabo Xildhibaanada la doortay ee her federal inta aan ka xasuusto waxaa xildhibaan loo doortay .

Degmoda yeed

1: Bare  ugaaz geedi

2: Mohamed J Mursal

Gobolka Bakool, dalka Soomaaliya

Masuulkan waxaan ka qoray warbixin dheer oo ku saabsan taariikhda gobolka Bakool gaar ahaan taariikhda degmooyinka yeed  Ceelbarde iyo tiyeeglow. 1960-kii xorriyadda dalka Soomaaliya kadib.

Gobolka Jubbada sare (alt Juba) ayaa la isku dhihi jirey Bay,  Bakool iyo Gedo gobollada hadda loo yaqaanno waxaa laga xukumi jirey Baardhere

Markaas jubbada sare waxay aheyd degmooyinka Baydhabo, Xuddur, Baardheere, Luuq iyo Buurhakabo.

1971-dii ayaa la magacaabay degmoiyin waxaa degmooyin qaatay bishii 6. 1971: 1. Yeed. 2. Waajid 3. Tiyeegloow Xuddur oo ah xarunta gobolka Bakool ee cusub sidaas Gobolku wuxuu ku noqday 4 degmo.qore aqoonyahan somaliyed mudane 

Arab ahmed Ibrahim

Koonfur- Waajid
Galbeed- Washaaqo 
Waqooyi- Baareey Itoobiya
Bari - Xuddur
Waqooyi Bari - Ceelbarde.deg yeed 

Deegaanada ay xuduuda la leedahay waxaa kamida:
Allamo, darmaajiid, qorofdhurwaa, dhamaajaaleey, dhax-xirleey, ceel-la-Helay, qoracleweyne, rabdhuure, boodaan, wardhutileey, lagalaay, gubato, ceel ka-riigga, iwm.
.

By: DC
Tiyeegloow

**Tiyeglow** (Maay : Tiyeeglow , Soomaali: Tiyeegloow ), mararka qaar sidoo kale loo yaqaan Tiyeegloow , waa magaalo ku taal Koonfur Galbeed ee gobolka Bakool ee Soomaaliya Waxay leedahay dad ku dhow 117,000 oo deggan. Degmada Tiyeeglow ee ballaaran waxaa ku nool dad gaaraya 117,053 qof. 

## Xusuusin
"Shacabka Magaalada & Magaalooyinka Soomaaliya"

"Gobollada, degmooyinka, iyo dadkooda: Soomaaliya 2005 (qabyo)"

## Tixraac
Tiyeeglow
Kristoffer Kolombus

**Kristoffer Kolombus** wuxuu ahaa nin Talyaani ah, wuxuu noolaa 
sanadihii 1451 ilaa 1506. Kristoffer wuxuu ahaa badmaaxiye ah oo aad u safri jiray, wuxuu raadin jiray dhulalka ama qaaradaha. Kristoffer wuxuu ahaa ninka helay qaarada Ameerika sanadka marka oo ahaa 1492. Kristoffer wuxuu ku dhashtay magaalo ku taalo waqooyiga talyaaniga oo la dhoho Genova, wuxuu badda ku safri jiray asigoo da' yar. Aabihiis waxaa ladhaa Domoniko Kolumbus, hooyadiis neh Susana Fontanarosa.

## Dhulka oo helay markiisa ugu horeysay
Sanadka marka oo ahaa 1478kii, karistofer wuxuu tagay wadanka Boortuqaal, isla markaas neh wuxuu dhinaca galbeed ka raadinaayay, jidka tago wadanka Hindiya ee dhinaca badda. Kristoffer waxaa caawiyay dad ka mid ah boqortooyada Bortuqiiska, isla markaas neh waxay ku heshiiyeen haddii uu dhul helo in ee ayaga lacag ka helaayaan dhulkaas. Sanadka marka uu ahaa Agoosto 1492 ayaa waxaa bilaawday safarkoodii, 3 maraakiib ah oo saaran 90 qof ayaa u safartay dhinaca galbeedka ee badweynta atlaantik, kadib waxay tageen Ameerika, iyaga oo rabay in ay tagaan hindiya. Isla sanadkii Waxay tageen Meel jasiirad ah, wuxuuna helay wadanka Kuuba, hal markab ayuu uga tegay meesha, marka ee dhacday in ee dadka saarnaa markabkaas in ee raadiyaan Dahab. sanadka marka oo ahaa 1493dii Kristoffer dib oo u soo noqday, asiga oo 8 indian ah soo afduubtay.waxa uu ahaa nin tuuga oo musuq maasuq ku caan ahaa

## Safarkiisa labaad
Sanadka marka oo ahaa 1493, karistoffer wuxuu ka safray magaalo ku taalo dalka Spania, oo la dhoho Kadis, markaan wuxuu kaxeestay 17 maraakiib iyo dad gaaraayo 1200 oo qof. Isla sanadkaa waxeey heleen, jasiirado ka mid ah qaarada ameerika oo ku wareegsan wadanka Dominika, markaas oo uu 46 jasiiradood  hal  jeer booqday inta uusan tegin jasiirada weeyn ee Hispaniola, meeshaas oo uu safarkiisii hore uuga tagay, dadkii la safraayay qaar ayaga ka mid ah weey dhinteen, markii aay isbaanishku si xun ula dhaqmeen dadkii dariskooda ahaa. Kristoffer lacag buu ku bixiyay dib u dhiska hispaniola. Maraakiibta kristoffer waxeey u sii safreen wadanka Kuuba sanadka markii uu ahaa 1494tii. Kristoffer wuxuu cilimi baaris ku haayay, Jasiiradaha Kuuba iyo Jamayka.
isla sanadkaa agoosto, kristoffer dib ayuu u soo laabtay asiga iyo dadkiisa, ayaga oo wato dad 100 kabadan oo adoomo ah. Dadka adoonsiga lagu soo watay, badanaa tahriibka kuma noolaanin, Markii uu markabkii soo galay wadanka spania , boqorooyada isbanishka makala jecleen adoomaha, isla markaas  qaar  baa la sii daayay. Kristoffer wuxuu rabyay, in uu lacag badan ka helo adoomada, sababtoo ah wax dahab ah masoo helin.

## Safarkii sadaxaad

## Linkiga Caddaynta
* Christopher Columbus
Amiin Caamir

**Amiin Caamir** (, ) waa nin farshaxanyaqaan ah oo u dhashay wadanka Soomaaliya, maanta ku nool wadanka Kanada. Amiin wuxuu ku dhashay meel u dhow magaalada Muqdisho 30kii Ogosto ee 1960kii. Amiin Caamir wuxuu caan ku yahay sawirgacmeedka sida fariin siyaasad ah, taasi oo inta badan ka turjumeysa marxalada iyo xaalada wadanka Soomaaliya iyo guud ahaan dunida.

## Nolosha shakhsi
Amiir wuxuu dhashay sanadkii 1960. Markii ay bilaabmeen Dagaaladii sokeeye ee Soomaaliya sanadkii 1990kii, Amiin wuxuu u soo ambobaxay wadanada qurbaha, halkaasi oo kula kulmay marxalado kala duwan.

Si kastaba ha ahaatee, sanadkii 2000 ayaa Amiir Caamir u soo guuray wadanka Kanada, halkaas oo markii dambe uu soo qaaday qoyskiisa.

Amiin oo aad looga yaqaano guud ahaan soomaalida oo dhan. Amin waxoo sameeyaa Sawiradda farshaxanka ah, oo ku saabsan siyaasiinta iyo shacabka soomaaliyeed, waxaana laga daawada sawiradiisa ciwaanka uu leeyahay oo ah (aminarts.com) ama bog yaasha kale ee idaacadaha soomaalida.
sawirada amin waxoo aad uuga hadlaa siyaasiinta soomaaliya iyo shacaba soomaaliyeed, , asiga oo soo gudbiyo sawiro qosol leh oo watto fikrado iyo su'aalo kala duwan oo 10 miliyan kabadan.Amin waxoo ku dhashay magaalada boosaaso,

=Tixraac=

Amiin CAMIR waa nin sawiraanta gata ooo lacag kaga badasha siyasiyiinta kii aan lacagtaas siinina sawiraan beened fadexad a ka sameeya

Amiin CAMIR waa nin sawiraanta gata ooo lacag kaga badasha siyasiyiinta kii aan lacagtaas siinina sawiraan beened fadexad a ka sameeya
Af-Tigrinya

**Af-Tigrinya** waa luqad ee ku hadlaan Dadka Tigriga oo dego dhaxbartanka dalka Ereteriya iyo gobolka Tigray ee dalka Itoobiya. Luqad kale oo waxaa jirto ladhoho Af-Tigre oo ah lahjo ka mid ah Af-Tigrinya, waxaana looga hadlaa meelaha oo luqada tigrinyiga looga hadlo ee dalka eriteriya iyo itoobiya.

* Luqadaha Semitiga

* Af-Tigre (ትግርኛ)
Dadka Tigreega

**Dadka Tigriga** waa dad dago Koonfurta woqooyiga iyo dhaxbartanka Ereteriya. meelaha kale ee deganyihiin waxaa ka mid ah woqooyiga dalka Itoobiya gaar ahaan gobolka Tigray iyo magaalo yaasha kale oo u dhaw. Dadka tigriya 100 kiiba 96.6% waxee degenyihiin gobolka Tigray ee dalka itoobiya, waxeena shacabka itoobiya ee daboolaan 100kiiba 6.2%, waa 4.5 milyan oo qof, 2.25 miliyan oo qof waxee degenyihiin dalka ereteriya, ayaga oo 50% daboolo shacabka ereteriya. haku qaldamin Dadka Tigregaga ah oo ku hadlo luqada Af-Tigre.

## Linkiga Caddaynta
Sahel

**Sahel** waa dhul suun oo kale ku taala woqooyiga Afrika. suunkaan wuxuu u dhaxeeyaa, meelaha Saxaarada ah oo ku taala woqooyiga afrika iyo meelaha qaleelka ama cooska ka baxo ee koonfurta afrika. Suunkaan wuxuu ka bilaawdaa Badweynta Atlaantik ilaa Baddacas.Balaciisa wuxuu ka badanyahay 1000km, dhiirkiisa neh wuxuu ka badanyahay 6000km. Wadamada oo suunkaan dhaxmaro waxaa ka mid ah Sinigaal, Moritaaniya, Maali, Burkina Faso, Aljeeriya,Niger, Nayjeeriya, Chad, Suudaan, Soomaaliya, Itoobiya, iyo Ereteriya. waaxanay lwwyihiin dawladahani urur loo yaqaana xeebta iyo saxaraha oo lagu aasasay wadanka liibiya
Pangea

**Pangea** waa magac (Af-Ingiriis oo duq ah) waxaa laga wadaa aduunka oo dhan. 370 ilaa 245 miliyan oo sano ka hor, pangea waxee markeeda hore ahaan jitay hal qaarad, inta ee kala durqin waqti laga joogo 200 oo miliyan oo sano.
Af-Tigre

**Af-Tigre** ትግረ ama xaasa oo looga yaqaano dalka Suudaan Af-Carabi, الخاصية waa lahjo ka mid ah luqada Af-Tigrinya, waxaa ku hadlo Dadka Tigrega ah, waxaana looga hadlaa dalka Ereteriya.

dadka ku hadlo luqadaan waxee gaarayaan ilaa 800,000 oo qof oo ku nool dalka ereteriya.

* Af-Tigre (ትግርኛ)
Marek Grechuta

**Marek Michał Grechuta** (1945 - 2006) - Polish heesaa adhi gabayaa. Isagale hees: "Korowód" (1971), "Hop, szklankę piwa" (1977), "Krajobraz pełen nadziei" (1989).