open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cumar Ugaas

**Cumar Ugaas** waxa uu ahaa ugaas si weyn looga yaqaan taariikhda beesha Ogaden, loona tixgeliyo inuu ahaa **ugaaskii ugu awoodda badnaa ee soo mara beesha Ogaden**, ahaana Ugaaskii u talin jiray **Saldanadii Maalinguur** la magac baxday taaso ay hoos imaan jireen qabiilo somaliyeed oo aad u Tiro badan.

Taariikhda Cumar Ugaas waxaa lagu diiwaangeliyey Buugaag badan oo caan ah oo ka hadla taariikhda Geeska Afrika iyo Soomaalida. Sida buugaagta 

***The Unknown Horn of Africa*** 

* **Report on the Ogaden** 
* **Les Comalis**

**<u>the Unknown Horn of Africa uu qoray Nin la odhan jiray James F.L</u>** **<u>1851- 1890</u>**

„…. Markii aan sii dhax socday Trieste, mudane Richard Burton wuxuu isiiyay Buug yar oo markaas uun Algiers lagu daah furay, kaasoo uu ka qoray Nin Faransiis Ah oo lagu magacaabo Gabriel Ferrand somalida, Asagoo dhahay: Ogadenku 12 reer ayuu u kala baxaa, reer kastaana wuxu doortaa ugaas ama madax u gaar ah, labo iyo tobankaa ugaasna waxay sii doortaan Ugaaska oogu awooda badan, Ninkaas maanta Ogaden xukumaa waa Cumar ugaas oo kasoo jeeda beesha Malinguur.“

Sidoo kale, qoraaga caanka ah ee Faransiiska, Arthur Rimbaud, oo caan ku ahaa safarradiisii iyo qoraalladiisii taariikhiga ahaa, ayaa Cumar Ugaas ka faalooday . 

**<u>Arthur Rimbaud Report on the Ogaden 1884</u>**

*….*Ogaadeenku raasas ahaan bay u kala baxaan, dhowr Ugaas bayna leeyihiin. Ugaaska Maalinguur, Cumar Xuseen, ayaa ah Ugaaska ugu awoodda badan Ogaadeen. Waxay u muuqataa inuu u taliyo qabiilada u dhaxeeya Habar Garxajis ilaa iyo Webiga.

Aabbihii ayaa mar Herer yimid, xilligii Maxamed Aamiin Ra'uuf Baashe uu u joogay DawladdiiCismaaniyada.Ugaas Xuseen [Cumar aabbihii] waxaa la siiyay hub iyo hadyado kala duwan. Laakiin Cumar Xuseen ma,aha nin ka socdaalay gabilkiisa oo dhulmar ah.

Halkiisaas isagoo jooga ayaa geesnimadiisa iyo magaciisuba gaadhsiisan yahay oo laga xurmeeyaa meelo fog iyo ilaa Dawladda Masar.

**<big><u>Bollettino della Società africana d'Italia</u></big> <big><u>1891</u></big>**

…. Maalinguur waa  isbahaysi  ay ku midaysan yihiin qabiilo somaliyeed oo aad u tiro badan, oo haysta dhul aad u ballaadhan, oo ay ugu horreyso jihada uu maro webiga Sulul, ee ah N. E. ilaa S. 0. 

Qabiilada Maalingour oo dhan hoos yimaada waxaa madax u ah Ugaas, kaas oo weli ah Ugaas Cumar kaasi oo ay arkeen  dhul mareenadii Sacconi iyo Sotiros.

Cumar Ugaas waxa uu dhaxal uga tagay sumcad iyo sharaf la xusuusto, isagoo ahaa hoggaamiyihii ugu awoodda badnaa ee abid soo mara beesha Ogaden. Dhaxalkiisa iyo kartidiisa hogaamineed ayaa weli ka dhex muuqda taariikhda beesha iyo guud ahaan bulshada Soomaalida.
Sophie Stippel

Sophie Stippel née Greiner (waxay ku dhalatay May 28, 1892 ee Mannheim; waxay ku dhimatay Agoosto 28, 1985 ee Weinheim) - Xubin Jarmal ah oo ka tirsan bulshada diimeed ee Markhaatiyaasha Yehowah, ka soo horjeeda Hantiwadaagga Qaranka. Ka mid ahaanshaha bulshadan diimeed, waxay maxbuus ku noqotay xeryaha Ravensbrück, Lichtenburg, Moringen iyo Auschwitz-Birkenau. 9 sano ayay ku jirtay xabsiyada iyo xeryaha dadka lagu hayo. Taliyaha xerada Auschwitz-Birkenau, Rudolf Höß, ayaa u shaqaaleysiiyay cunto karinta qoyskiisa. Waxay uga digtay maxaabiista khatarta jirta.

* Emmy Zehden Way—The Story Behind the Name

* Excerpt: Jehovah’s Witnesses Stand Firm Against Nazi Assault

* "On Auschwitz" (36): The story of Sophie Stippel, the cook of the Auschwitz commandant Rudolf Höss
* Saddex -xagalka violet
* Stolperstein
* Markhaatiyaasha Yehowah ee ku sugan Kaamka Xoogaynta Auschwitz-Birkineu
Duufaantii Boris Oo Daadad Xoogan Ka Keentay Qaybo Ka Mid Ah Bartamaha Yurub

Duufaantii Boris Oo Daadad Xoogan Ka Keentay Qaybo Ka Mid Ah Bartamaha Yurub
Laga bilaabo Sebtembar 11, 2024, Duufaanta Boris waxay keentay roobab culus iyo dabaylo xooggan qaybo ka mid ah Bartamaha Yurub. Iyadoo duufaantu ay ku dhufatay koonfurta Boland 12-kii Sebtembar, meelaha qaar ayaa helay roob gaaraya 20 sentimitir (8 in.) oo roob ah in ka yar 24 saacadood, oo daadad ku sameeyay magaalooyin badan. Roobabka da’ay oo da’ay oo aad u xooggan ayaa sidoo kale waxyeeleeyay kaabayaasha dhaqaalaha, taasoo keentay in kumannaan kun ay koronto la’aan noqdaan. Maalintii xigtay, Sebtembar 13, Boris wuxuu ku daadiyay roob ka badan 50 sentimitir (20 in.) qaybaha waqooyiga ee Jamhuuriyadda Czech, oo sababay burbur weyn oo soo gaaray guryaha, waddooyinka, iyo buundooyinka.

Dabadeed, Sebtembar 14, tuulooyin badan oo Roomaaniya oo dhan ah ayaa la kulmay daadad xoog leh markii ilaa 25 sentimitir (10 in.) oo roob ah uu da'ay. Ilaa 5,000 oo guri ayaa waxyeelo soo gaartay, iyo laba daamood ayaa ku qarxay degmada Galați. Sebtembar 18, Boris wuxuu bilaabay inuu garaaco waqooyiga Talyaaniga. Meelo dhowr ah ayaa helay ku dhawaad ​​30 sentimitir (12 in.) roob ah 48 saacadood gudahood, wabiyo buux dhaafiyay iyo maro-biyoodyo.

Duufaanta xoogga leh ayaa ku qasabtay kumannaan ku kala nool dhammaan afarta waddan in ay ka baxaan, ugu yaraan 19 ayaa la dilay.

* Storm Boris Causes Heavy Flooding in Parts of Central Europe
Duufaanta Helene oo ku dhufatay Koonfur Bari ee Maraykanka

Duufaanta Helene oo ku dhufatay Koonfur Bari ee Maraykanka
Sebtembar 26, 2024, Helene, oo ah nooca 4-aad, ayaa ku soo dhacday xeebta Gacanka Florida, U.S. Sebtembar 27-keedii, Helene waxay u soo guurtay gudaha dalka, iyada oo dabaylo wax duminaysa ku keentay 95 kiiloomitir saacaddii (59 mph) Georgia. Maalintii xigtay, duufaantu waxay sii socotay dhanka waqooyi ilaa South Carolina, halkaas oo ay ka dhalatay ugu yaraan saddex tornado. Markii ay duufaantu gaartay Waqooyiga Carolina, magaalooyin dhowr ah ayaa helay in ka badan 90 sentimitir (35 in.) oo roob ah.

Dabaylaha cuslaa ee Helene iyo roobka ayaa sababay daadad aad u badan iyo burbur guryo, ganacsiyo, iyo jidad. In ka badan hal milyan oo qof ayaa weli koronto la'aan ah. Ugu yaraan 180 qof ayaa ku dhintay.

* Hurricane Helene Slams Southeastern United States
Duulaan ayaa horseeday in dad badan la xidh-xidho Markhaatiyaasha Yehowah gudaha Eratareya

Weerarku wuxuu horseeday Xadhig wadareed oo lagula kacay Markhaatiyaasha Yehowah ee Eratareya

Walaashii oo Shan iyo Siddeetan Jir ah oo ka mid ah 23-ka qof ee la xidhay
Sebtembar 27, 2024, mas'uuliyiinta Ereteriya waxay weerareen guri gaar ah oo uu ka socday shir nabdoon oo Markhaatiyaasha Yehowah. Boolisku waxay qabteen 24: 6 rag ah, 16 dumar ah, iyo 2 carruur ah oo aan qaan-gaar ahayn. Saddex maalmood ka dib, mas'uuliyiinta ayaa soo laabtay oo xiray walaashii 85-jirka ah oo ku nool guriga. 2-da carruur ah ee aan qaan-gaarin ayaa markii dambe la sii daayay, halka 23-ka qof ee qaan-gaarka ah loo gudbiyay xabsiga Mai Serwa.

Hadda waxa jira 63 Markhaatiyaasha Yehowah ah oo xabsiga ugu jira iimaankooda Ereteriya, oo ay ku jiraan 10 ka weyn 70 sano. Walaalahaas midkoodna, oo ay ku jiraan kuwa sida sharci-darrada ah lagu soo qabtay duullaankan, weligii laguma soo oogin ama laguma xukumin dembi.

Dhacdooyinkani waa cutubkii ugu dambeeyay ee taariikhda dheer ee cadaadiskii Markhaatiyaasha Yehowah ee Ereteriya. Ku dhawaad ​​30 sano ka hor, Oktoobar 25, 1994, madaxweynaha Eritrea waxa uu jinsiyadda kala noqday dhammaan Markhaatiyaasha Yehowah ee halkaas ku dhashay. Gaar ahaan tan iyo waagaas, walaalaheen waxay la kulmeen cadaadis xooggan iyo xadhig xaqdarro ah.

Aad iyo aad ayaan uga xunahay ugana xunahay arrimahan u dambeeyay. Markaan si duco ah “maskaxda ugu hayno kuwa ku jira xabsiyada” Ereteriya, waxaan ku kalsoonahay in Rabbigu sii wadi doono inuu siiyo raaxada, dulqaadka, iyo xoogga.

* Leads to Mass Arrest of Witnesses in Eritrea
Roobab Mahiigaan Ah Oo Ka Da’ay Kenya Iyo Tansaaniya Oo Sababay Daadad Daran

Roobab Mahiigaan Ah Oo Ka Da’ay Kenya Iyo Tansaaniya Oo Sababay Daadad Daran
Intii lagu jiray Abriil 2024, roobab mahiigaan ah oo ka da'ay Kenya iyo Tansaaniya ayaa sababay daadad ballaaran. In ka badan 185,000 oo qof ayaa ku barokacay Kenya, ilaa 200 oo qofna way ku naf waayeen. Dalka Tansaaniya ee deriska la ah, waxaa lagu qiyaasaa in 200,000 ay ku barokaceen ku dhawaad ​​200 oo qof. Roobab khasaare badan geystay ayaa la filayaa toddobaadyada soo socda.

* Heavy Rains in Kenya and Tanzania Cause Severe Flooding
Duufaanta Beryl Oo Saamaysay Malaayiin

Duufaanta Beryl Oo Saamaysay Malaayiin
Juun 30, 2024, Qaybta 3aad Duufaanta Beryl waxay u gudubtay koonfurta jasiiradda Martinique, ee Galbeedka Hindiya. Maalintii xigtay, duufaantu waxay sii xoojisay duufaanta Qaybta 4 waxayna ku soo dhacday jasiiradaha Windward, oo ay ku jiraan Barbados, Grenada, iyo Saint Vincent iyo Grenadines. Maalintii xigtay, waxay ku garaacday Venezuela sidii duufaanta Qaybta 5. Dabadeed Beryl wuxuu daaqay xeebta koonfureed ee Jamaica. Bishii Luulyo 5, duufaan xoog leh ayaa garaacday Jasiiradda Yucatán ee Mexico ka hor inta aysan saameynin koonfurta Mareykanka.

Jidka duufaanta, roobab mahiigaan ah iyo dabaylo xooggan oo gaaraya ilaa 270 kiiloomitir saacaddii (168 mph) ayaa waxyeello u geystay guryo, ganacsiyo, iyo kaabayaasha. Dhowr milyan oo qof oo ku nool meelaha ay dhibaatadu saameysey ayaa weli la'aan koronto, biyo iyo adeegyo kale. Wararka ayaa sheegaya in in ka badan 30 qof ay ku dhinteen.
* Hurricane Beryl Impacts Millions
Dab Khasaaro geystay oo ka kacay Gobolka Valparaíso ee dalka Jili

Dab Khasaaro geystay oo ka kacay Gobolka Valparaíso ee dalka Jili
Febraayo 2, 2024, isku dhafka dabaylaha xoogga badan iyo kulaylka xad dhaafka ah ayaa gacan ka geystay xoojinta laba dab oo waaweyn oo ka dhacay gobolka Jili ee Valparaíso. Dabka ayaa baabi’iyay in ka badan 15,000 oo guri oo ku yaalla iyo nawaaxigeeda magaalada ay dadku ku badan yihiin ee Viña del Mar. Waxaa lagu qiyaasaa in ilaa 40,000 oo qof uu saameeyay dabka. Kuwo badan ayaa ku haray koronto la'aan ama biyo. Jawaab bixiyaasha ugu horreeya waxay ku sii wadaan inay ku adkaato inay galaan qaar ka mid ah meelaha ay dhibaatadu saameysey. Wararka ayaa sheegaya in boqolaal qof ay ku dhaawacmeen. In ka badan 130 ayaa la dilay.

* Deadly Wildfires Devastate Chile’s Valparaíso Region
Roobab Mahiigaan Ah Oo U horseeday Daadad Aan Hore Loo Arag Koonfurta Barasiil

Roobab Mahiigaan Ah Oo U horseeday Daadad Aan Hore Loo Arag Koonfurta Barasiil

Laga bilaabo Abriil 28, 2024, roobab mahiigaan ah ayaa hareeyay gobolka Rio Grande do Sul ee koonfurta Barasiil. Roobabkan xooggan ee sii socda ayaa horseeday daadad baahsan. Burbur soo gaaray waddooyinka iyo kaabayaasha kale ayaa ku adkeeyay in dad badan ay cararaan. Waxaa lagu qiyaasaa in ka badan 2.1 milyan oo qof ay saameeyeen. Hadda, in ka badan 125 qof ayaa la sheegay in la la’yahay ugu yaraan 147 ayaa ku dhintay.

*Heavy Rains Lead to Unprecedented Flooding in Southern Brazil
"Ku dhawaaq warka wanaagsan!"

"Ku dhawaaq warka wanaagsan!" 
 
Shirweynaha Markhaatiyaasha Yehowah 2024
Shirar caalami ah oo taxane ah oo saddex maalmood socon doona (shirar diimeed oo waaweyn) oo ay abaabuleen Markhaatiyaasha Yehowah. Shiraradu waxay ka bilowdeen Maajo 2024 Waqooyiga Hemisphere waxayna dhammaadeen Diseembar 2024 Hemisphere Koonfureed. Inta lagu jiro taxanaha, 15 shirweyne caalami ah oo gaar ah ayaa loo qorsheeyay 13 waddan oo adduunka ah iyo in ka badan 6,000 oo shirar goboleed oo yaryar oo ka badan 200 oo waddan.

Mawduuca shirku wuxuu ku salaysnaa kitaabka 1 Korintos 9:16: “ Waayo, haddaan dadka injiilka ku wacdiyo, wax aan ku faano ma aha, waayo, wax baa i qasbaya, maxaa yeelay, waa ii hoog haddaanan dadka injiilka ku wacdiyin.”

Nuxurka Barnaamijka:
Jimce: Ka fiirso caddayn ah in warka wanaagsan ee Ciise ee Injiilladu uu yahay diiwaan sax ah oo noloshiisa ah. Baro sida xisaabaadkan Kitaabka quduska ay maanta inoo anfici karaan.

Sabti: Maxaa laga sii sheegay dhalashadii Ciise iyo carruurnimadiisa, oo waxsii sheegyadaas miyay run noqdeen?

Axad: Hadalka Kitaabka quduska ku saleysan ee ah “Sababta aan uga cabsan weynay warka xun,” baro sababta malaayiin maanta ay u haystaan ​​sababo ay ku dareemaan ammaan iyo kalsooni in kasta oo xaaladaha adduunka ay ka sii darayaan.

Muuqaalka Riwaayadda
Warka Wanaagsan Sida Ciise Sheegay: Qaybta 1aad
Iftiinka Dhabta Ah Ee Adduunka
Dhalashada mucjisada ah ee Ciise waxay ahayd kaliya tii ugu horreysay ee dhacdooyin badan oo xajin ah oo calaamad u ah caruurnimadiisii. Waxaa ugaarsaday boqor wax dilay, waxaana loo qaaday Masar. Ka dib, waxa uu ka yaabay qaar ka mid ah macalimiintii waagaas ugu waa waynaa. Daawo Muuqaaladan iyo kuwo kale oo ku saabsan labada qaybood ee Jimcaha iyo Sabtida.

* 2024 “Declare the Good News!” Convention Program
* Bawlos Kiniisadihii Warqado Buu u Qoray
Godcaanood

Waa degmo ka tirsan gobolka sanaag oo hoostagta cerigaabo, waxayna ku taala koonfurta bari ee cerigaabo, 
Waxa degan muse abokor habar jeclo biciide sido kale magaadle ayaa degan waxa ka mayor ah cabdiqani dheere oo beesha faahiye faarax biciide
Duufaanta Debby ayaa Daad Xoogan Keenaysa Xeebta Bari ee Waqooyiga Ameerika

Duufaanta Debby ayaa Daad Xoogan Keenaysa Xeebta Bari ee Waqooyiga Ameerika
Horaantii Agoosto 2024, nidaam kuleyl ah ayaa laga sameeyay badweynta Atlantic. Waxay si degdeg ah u xoojisay duufaanta Debby. Kadib, Agoosto 5, 2024, Duufaanta Qaybta 1 ayaa ku soo dhacday meel u dhow Steinhatchee, Florida, U.S.A., iyadoo wadata dabaylo joogto ah 130 kiiloomitir saacaddii (80 mph). Intaa waxaa dheer, duufaanku waxay dhaliyeen ugu yaraan darsin tornado ah oo ku teedsan jidkeeda. Dabaylo xooggan iyo roobab mahiigaan ah ayaa sababay koronto la’aan boqolaal kun oo qof. Ugu yaraan siddeed qof ayaa lagu dilay Maraykanka.

Halkaa, Debby, oo hadda hoos loo dhigay duufaan xoog leh, ayaa si tartiib tartiib ah waqooyi ugu socdaalay Kanada. Jimcihii, Agoosto 9, 2024, gobolka Kanada ee Quebec ayaa helay roob gaaraya 22 sentimitir (8 in.) wax ka yar 24 saacadood. Roobabka dabaylaha wata ayaa daad ku qaaday guryihii, waxay curyaamiyeen kaabayaasha dhaqaalaha ee qaybo ka mid ah gobolka, waxayna ku qasbeen boqollaal inay u qaxaan goobo ammaan ah. Wararka ka imaanaya dalka Canada ayaa sheegaya in hal qof lagu dilay dalkaasi.

* Hurricane Debby Brings Heavy Flooding to East Coast of North America
Dhulgariir Xoogan Oo Ku Dhuftay Jasiiradda Noto Ee Dalka Jabaan

Dhulgariir Xoogan Oo Ku Dhuftay Jasiiradda Noto Ee Dalka Jabaan
Janaayo 1, 2024, dhulgariir cabirkiisu dhan yahay 7.6 ayaa ku dhuftay Jasiiradda Noto ee bartamaha Ismaamulka Ishikawa ee Jabaan. Dhul-gariirkan iyo dhul-gariirkii xigay ayaa sababay burbur xooggan oo soo gaaray guryaha iyo waddooyinka deegaankaas. In ka badan 33,000 oo qof ayaa la daad gureeyay. Ilaa 400 oo qof ayaa ku dhaawacantay, waxaana la dilay 78 qof.

*Strong Earthquake Shakes Noto Peninsula in Japan
Daadad Ba'an oo Burburinaya Koonfur-bari Isbania

Daadad Ba'an oo Burburinaya Koonfur-bari Isbania

Oktoobar 29, 2024, roobab mahiigaan ah ayaa si lama filaan ah u da'ay qaybo ka mid ah koonfur-bari Isbania. Degaano dhowr ah oo ka tirsan gobolka Valencia ayaa laga soo sheegay in ay heleen roob qiimahiisu yahay sanad siddeed saacadood gudahood. Tusaale ahaan, magaalada Turis waxa helay roob dhan 64 sentimitir (25 in.) Daadad burburay iyo dhul go’ ayaa ku dhuftay magaalooyin badan oo dhoobo ah waxaana qaaday jidad iyo buundooyin. Kumanyaal ayaa weli aan helin cunto, biyo, iyo koronto. Ugu yaraan 217 qof ayaa ku dhintay, qaar badanina weli waa la la’yahay.

* Devastating Flash Floods Pummel Southeastern Spain
Duufaanta Oscar oo Burbur ku keentay Kuuba

Duufaanta Oscar oo Burbur ku keentay Kuuba

Oktoobar 20, 2024, Duufaanta Oscar ayaa ku soo dhacday meel u dhow magaalada Baracoa, ee ku taal bariga Kuuba ee Guantanamo. Duufaanta 1-aad waxay soo saartay dabaylo 120 kiiloomitir saacaddiiba ah (75 mph) taasoo curyaamisay nidaamka korontada ee gobolka. Qaybo ka mid ah bariga Cuba ayaa helay roob gaaraya ilaa 38 sentimitir (15 in.) roob, daadad ku yimi guryo iyo ganacsiyo iyo baabi'iyay dalagyadii. In ka badan 2,000 oo guri oo ku yaalla gobolka ayaa waxyeelo soo gaartay, waxaana ku dhintay ugu yaraan toddobo qof.

* Hurricane Oscar Brings Destruction to Cuba
2024 doorashada madaxtooyada Somaliland

**2024 doorashada madaxtooyada Somaliland** ayaa loo qoondeeyay inay Somaliland ka qabsoonto 13-ka November 2024. Madaxweynaha hadda Muuse Biixi ee xisbiga Kulmiye ayaa doonaya inuu mar labaad isa soo taago. Waxa la tartamaya Cabdiraxmaan Maxamed Cabdillaahi oo ka socda xisbiga Wadani iyo Faysal Cali Waraabe oo ka socda xisbiga UCID.

Laba sano oo dib u dhac ah ka dib, doorashadu waxay noqotay doorashadii afraad ee tooska ah tan iyo 2003. Colaadda Laascaanood iyo SSC-Khaatumo ka soo cusboonaatay dabayaaqadii bishii Oktoobar ayaa walaac ka muujisay saamaynta dagaalku ku yeelan karo hannaanka doorashada iyo xasilloonida gobolka.

## Musharaxiinta
Ololihii Cabdi waxa uu ahaa in uu qaranka u ururiyo ictiraaf caalami ah, halka Abdillahi uu xooga saaray dib u habaynta dimuquraadiyadeed iyo wada jirka bulshada, iyo xilka uu Waraabe u igmaday midnimada qaranka. Wakiilka qaranka ee Kenya, Mohamed A. Mohamoud, ayaa sheegay in caasimadu ay rajo ka qabto in madaxweynaha Maraykanka, Donald Trump oo maalmo ka hor la doortay uu Somaliland u aqoonsado dal ka madax bannaan Soomaaliya. Waxa kale oo ay doorashadu ahayd in lagu go'aamiyo in heshiiskii muranka dhaliyay ee Itoobiya lala galay, kaas oo ku saabsanaa in waddanka aan badda lahayni uu saldhig ciidan ka yeesho dekedda Berbera, in lagu beddelo "qiimayn qotodheer" oo aqoonsi ah.

## Xigasho
Paulina Chávez

**Paulina Chávez** ()  waa jilaa Mareykan ah iyo heesaa. Ashley Garcia doorka ee filimka ee *[[The Expanding Universe of Ashley Garcia]]* (2020) y Flora ee ** (2022). 

## Tixraacyo
Dhaqan-hoosaad

**Dhaqan-hoosaad** () ama **xer-dhaqameed** waa Farac xayr gaar waa koox dad ah oo xubno ka ah oo ku jira bulsho weyn, kuwaas oo wadaaga hab nololeed gaar ah, dhaqan, ama fikirro kaga duwan kuwaas oo ka dhigaya inay ka duwan yihiin bulshada guud ama dhaqanka guud qaranka ay kijiraan. Xayr gaar ama xayr-dhaqameed, inkastoo ay layihiin dhaqan iyo mabdacyo ee ka duwan dadyowga ay ki jiraan badankood mabda'yada qaarkood waa la wadaagaan.

Waxay ku muuqatay siyaabo kala duwan sida qaabka labiska, muusiga, luuqadda, ama hab-dhaqanka. Subculture-yadu badanaa waxay sameystaan jawaab ka dhan ah caadooyinka bulshooyinka waaweyn, iyagoo bixiya qaab nololeed kale ama muujinaya mucaarad ka dhan ah qiyamka bulshada guud. Waxaa laga yaabaa inay noqdaan kuwo ku meel gaar ah ama kuwa waara, waxayna soo saari karaan isbeddel iyadoo ay saameyn ku yeeshaan ama ay saameyn ku helaan dhaqanka weyn ee bulshadu.

Tusaalooyin ka mid ah subculture-yada waxaa ka mid ah bulshooyinka punk, goth, skater, ama hip-hop, kuwaas oo leh qaab nololeedyo, falsafado, iyo dhaqamo gaar ah.

Si kale haddii loo dhigo, subculture waa koox dad ah oo bulsho weyn dhexdeeda ka jira, kuwaas oo wadaaga qiyam, dan, iyo hab-dhaqan gaar ah, kuwaas oo ka duwan waxa guud ee bulshada dhexdeeda.

## Fiiri
*dhaqan-hoosaad
*Hab-dhaqameed duurxul

## Tixraac
Sahanka dunida liban mahad taariikh

Sahanka Dunida (Liibaan Mahad)

Sahanka Dunida waa kanaal YouTube ah oo af-Soomaali ku baxa, kaas oo lagu soo bandhigo dhacdooyin taariikhi ah, qisaska xiisaha leh, iyo xogaha ku saabsan dhaqamada iyo arrimaha bulshada. Kanaalka waxaa la furay 2016, waxaana si rasmi ah wax loogu soo gudbiyay laga bilaabo 2020. Kanaalka waxaa iska leh Liibaan Mahad Maxamed, oo ah aqoonyahan Soomaali ah oo ku takhasusay caafimaadka iyo farmashiyaha.

Liibaan Mahad wuxuu ku dhashay Muqdisho sanadkii 02/02/2000 wuxuuna ku barbaaray degmada Afgooye. Waxa uu soo dhameystay waxbarashadiisa dugsiga sare ee Darul Ulum sanadkii 2019, kadibna ku takhasusay Medical Laboratory Science iyo Pharmacology Jaamacadda Soomaaliya (UNISO). Waxaa lagu yaqaan xirfadda aqriska, qorista, iyo soo bandhigista macluumaadka taariikhiga ah.

Kanaalka Sahanka Dunida wuxuu diiradda saaraa mowduucyo ay ka mid yihiin:

Dhacdooyinka taariikhiga ah

Barashada dhaqamada kala duwan

Qisaska xiisaha leh ee bulshada
Calool-u-shaqeyste

Afkaarta **calool-u-shaqeyste** (;) waa fikrad, murtimaal, janjeer, ama fitrah oo hortibiya raadinta raaxada iyo ka fogaanshaha xanuunka ay yihiin yoolalka ugu muhiimsan ee nolosha aadanaha. Waxay qabtaa in waxyaabaha ugu muhiimsan ee nolosha ay tahay in la kordhiyo raaxada shakhsiga iyo in la yareeyo xanuunka, iyadoo raaxada loo arko inay tahay hadafka ugu weyn. Raaxadan waxay ka timaadaa noocyo badan oo waayo-aragnimo ah, oo ay ku jiraan raaxada dareenka sida galmada iyo cuntada, kuwaas oo badanaa loo arko inay yihiin ilo muhiim ah oo raaxo jireed. Sida uu sheego falsafadda hedonism-ka, ka faa'iideysiga raaxadahan waxay gacan ka geysaneysaa nolosha farxad leh, inta ay keento dheelitirnaan iyo qanacsanaan. In kasta oo hedonism-ku uu aqoonsan yahay in dadku ay ka helaan raaxo siyaabo kala duwan, haddana guud ahaan wuxuu qabaa in wanaagsanida shakhsiga lagu gaari karo iyada oo loo raadinayo waayo-aragnimooyin xiiso leh, ha ahaadaan kuwo jireed, maskaxeed, ama shucuur.

## Tixraac
Aabeey (dhir)

**Aabeey** (Magac Saynis: Jatropha tropaeolifolia Pax) waa dhir laga heli karo Soomaaliya iyo Itoobiya. Geed gaaban uu dhidhir ilaa 3 mitir leh uu yahay. Wuxuu leeyahay ubaxyo cagaaran.

## Tixraac
Aakharo (dhir)

**Aakharo** (Magac Saynis: Indigofera schimperi Jaub. & Spach) ama **dharjo** ama **dharqo** waa dhir laga heli karo **[[Soomaaliya]]**, qaybo ka mid ah Bariga Afrika iyo Koonfurta Afrika, Yemen iyo Ustareliya. Geed gaaban uu dhidhir ilaa 1.5 mitir leh uu yahay.

## Muuqaalka

File:Indigofera schimperi Jaub. & Spach in Kenya by Susan Brown2.png|thumb| Indigofera schimperi Jaub. & Spach


## Tixraac
Sharciga Somaliland

Dalka jamhuuriyada Somaliland waxa uu leeyahay Dastuur kaas 

Waxa afti dadwayne lagu ansixiyay 31 may 2000.

Dhammaan Xeerarka dalka isagaa Ugu sareeya
Beesha Iidle Biciide

**<big><u>BEELWEYNTA IIDLE BICIIDE (HABARJECLO)</u></big>**

Beesha iidle Biciide (habarjeclo) waa beel degta guud ahaan gobolka Sanaag gaar ahaan degaanada ceerigaabo, Ceel Afweyn iyo Bixin. Sidaas oo kale beeshu waxa kasoo jeeda rag u soo halgamay qaranka aynu maanta ku naaloonayno. Beeshu waxa ay degtaa dhulka ugu istaraatiijisan gobolka Sanaag, kaas oo khudaarta kasoo baxda loo iibgeeyo degaanada Somalidu degto iyo kuwa jaarka ahba.

**Jilibyada ay u kala baxdo beeshu** 

;: &bull; Iidle Biciide
::: &bull; Cismaan iidle biciide
:::: &bull; Cigaal Cismaan
:::: &bull; Cali Cismaan

**Degaanada ay degto beeshu** 

1 Ceergabo
2 Eilafweyn 
3 Bixin 
4 Garuble
5 Daralamood
6 Sufdheere
7 Karin Biyood
8 Dhabardalool
9 Biyo dhacay
10 Jed
11 Ixdad 

**Dadka caanka ah beeshu leedahay** 

# AHN Cismaan maxamed faarax (Hamashool)
# AHN jiifcaaqil cawl cabdulle nuur (AHN)
# AHN ismaaciil faarax (Dad qal)

4. AHN Axmed cabdulle Nuur (Naaga              laaye)

**Mujaahidiinta S.N.M.**

# General Maxamed Cabdi Cabdulle Nuur (Fanax)
Aalokuyaal

**Aalokuyaal** ama **Calakuyaal** (Magac Saynis: **Senegalia caraniana (Chiov.) Kyal. & Boatwr.**) waa dhir oo laga heli karo wooqoyga bariga Soomaaliya iyo meel kale ma looga hubsano. Geed dhuuban uu dhidhir ilaa 7 mitir leh uu yahay. Jilif cawlan iyo cadaan isku qasan wuu qabaa. Qodxo wuu leeyahay.. 

## Tixraac
Ree mahad

**Reer Mahad** (Af-Somali: Majeerteen: Cumar Maxamuud Reer Mahad) waa beel Soomaaliyeed oo ka tirsan laanta Cumar Maxamuud ee Majeerteen. Beeshan badanaa waxaa laga helaa magaalooyinka Mudug iyo Nugaal, gaar ahaan magaalada Gaalkacyo iyo sidoo kale Kismaayo.
Waa beel taariikhi ah oo  noqotay beeshii ugu fulaysnayd beelaha soomaliyed. 

## Sidoo kale eeg
*Majeerteen
*Saleebaan
*Maxamuud
*Cumar 
*Isaaq
*Cabdulle
*Jibriil
*Cigalle
*shirwac
*Faarax
*REE MAHAD
** Magan mahad
** Kooshin Mahad
** warfaa mahad
** Maxamuud Mahad
** Jama Mahad
** Guleed Mahad
** Xasan Mahad
** Axmed Mahad
** yuusuf mahad
** Maxamed mahad
*** Faarax maxamed mahad
*** Cumar Maxamed mahad 
*** Faqi Cismaan Maxamed mahad
*** Xasan Maxamed mahad
*** Maxamud maxamed mahad
*** Cigaal Maxamed mahad
** Aadan mahad
***Hasan Aadan mahad
*** Hirsi Aadan Mahad  
*** Omar Aadan Mahad  
*** Guleid Aadan mahad
Taariikhda Beesha Reer Xildiid Gaalaeri ee Reer Biciidyahan.

Taariikhda Reer xildiid Gaalaeri Beesha Reer Xildiid Gaalaeri ee Reer Biciidyahan (Mj).

Beelwaynta Reer Xildiid waa mid ka mid ah Jufooyinka Laf dhabarta u ah Beesha Reer Biciidyahan ee Majeerteen, Beeshaa oo ku Xoogan ama Dagta Gobalada  Doollo,Mudug iyo Jubbada Hoose oo ka kala tirsan Maamulada Puntland,Dds iyo Jubaland.

Beesha Reer Xildiid waxay caan ku tahay Geesinimada iyo Taariikhda Halgan ee Soomaalida qayb ka mid ah.

Reer Xildiid waa Beel si wayn uga muuqta Siyaasada Deegaanka Soomaalida ee Dds taas oo inta badanba Ku matasha Beesha Harti si gaar ah Beelwaynta Mj ama Reer Biciidyahan.

Suldaanka Guud ee Beesha waxaa lagu Magacaabaah Suldaan Cabdixakiin Suldaan Cabdulle Suldaan Maxamed (Baydaani) waa mid ka mid ah Isimadda ugu Caansan Gobalada Doollo iyo Mudug waana Hogaamiye ku caan hal Cod karnimada iyo Ka shaqaynta Nabada.

Saraakiisha Caanka ah ee beesha ka dhalatay waxaa ka mid ah General Aadan Galool,Baylood Maxamed Baydaani,General Xasan Dooy,General Cali Gari,General Abdullaahi warsame waraabe iwm oo dhammaantood ka Mid ahaa Hogaankii Ciidankii Jamhuuriyada Qaranka Soomaaliyeed ka hor burburkii dalka.

Sidoo kale beesha rerxildiidgaalaeri ee Rerbiciidyaha waxaa ka dhashay.   Nabadoon Yaasiin bulxan aadan jiisow oo    ahaa nabadoon ku suntanaa gobonimo doonka iyo ladagaalanka  gumaysiga kaas oo mudo dheer katalin jiray gobolada  doollo iyo mudug  ee DDS (somaligalbeed) iyo puntland(somalia)   kaas oo nabad dhex dhigay jifooyinka kale  rerbiciidyahan oo usameeyay xeer uu ugu wan galay.  Xeerka-Bardaha, oo ay ilaayo mantay ku dhaq maan .Allaha unaxariistee wuxuu nabadoonku beesha rerbiciidyahan ee majeerteen gaarsiiyay  meel wacan  inta uu talada hayay  wuxuu sameeyay deegaano cusub magaaloyin horle iyo askar uu ku ilaalinayay xuduudaha beesha sida askartii la oronjiray   (Hormo-sulub) oo in mudo ah  taliskoodu ahaa magaalada miirkhaliifo ee hoostagta degmada wardheer ee caasimada gobolka doollo

Sidoo kale beesha rerxildid galaaeri waxaa ka dhashay amaanduule Axmed kaar maxamed jiisow oo ahaa nin mudo badan u dagaalamayay xornimada umada somaliyeed kaas oo udiiday xabasidu inay gumaystaan bulshada rerdoollo  oo ka hor istaagay fikirkoodii gurucnaa oo ku qaaday duulaano fara badan  Allaha unaxariistee wuxuu ku shahiiday ugu danbayn gacanta gumaystaha asagoo kalaayay rag badan oo ay ayagu markaas muhiim u arkayeen.

sidoo kale waxaa ka dhashay Beesha Nabadoon Caan Mar ka ahaa Dhulka Soomaalida si gaar ah Dhulka Doollo iyo Mudug hada loo yaqaan oo lagu Magacaabo Xasan Gaagaab waa Hogaamiye Mar hogaamiyay Dagaal ay Dadka Deegaanku la galeen Ciidamadii Gumaystaha Reer Yurub sidoo kale waa Hogaamiye Xabashi Mudo dheer u diidanaa in ay Dhulkaas si Nabad ah ku maraan Maadaama ay shacabka layn jireen Xasan Gaagaab dhanka kale waxuu ahaa Nabadoon Maal qabeen ah oo geel badan lahaa Xilligaas kaas oo ka mid ahaa Odayaashii Besha Mj ee Xilligaa Geel ugu badan lahaa.
Carter Pavloski

**Carter Pavloski** (dhashay July 2006) waa ciyaaryahan kubbadda cagta Mareykanka ah. Carter wuxuu u ciyaaraa kooxda loo yaqaan "Royals." Carter waxaa lagu yaqaanaa in uu ku tuuro kubada loo yaqaan "shot put" iyo "discus".

## Abaal-Marinno
Carter waxa uu ku guulaystay dhawr abaal marin. Kuwaas waxaa ka mid ah "2024 All-Conference DL", "2024 WFCA Academic All-State", "2024 Kabtanka Kooxda", "Marawood Conference Acadmemic All-Conference", "Team Linemen of the Year 2024", and "Scout Team Player of the Year 2022".
Jerlin Ferreira

**Jerlin Ferreira** (dhashay November 2006) waa cayaaryahan kubbadda cagta Mareykanka ah iyo skater-ka. Hadda waxay ku nooshahay oo ku tababartaa Wisconsin.

## Ciyaaraha barafka lagu ciyaaro
Jerlin waa xubin ka tirsan WRFSC. Jerlin waxa uu ku guulaystay tijaabooyin badan oo dahab ah USFSA.  Jerlin wuxuu kaloo u qalmay National Excel Series Finals ee Boston.
## Kubbadda cagta
Jerlin wuxuu u ciyaaraa kubbadda cagta kooxda loo yaqaan "Royals." Waxay ciyaartaa difaac, nambarkeeduna waa #8 
Jerlin waxa uu ciyaaray kulamo badan oo guulo ah.
## Tixraacyo
Abtiriska Beesha Reer Xildiid Gaalaeri

Abtiriska Beesha Reer Xildiid Gaalaeri ee Reer Biciidyahan.

# Hildid
# Son of Farah "Galaeri,,
# Son of Osman
# Son of Adam
# Son of Yonis
# Son of Said
# Son of Ali "Biodyahan,,
# Son of Ibrahim
# Son of Jabrahil
# Son of Mohamed "Ummada Nabi,,
# Son of Abdullahi "Toljele,,
# Son of Hassan "Himidor,,
# Son of Talareir
# Son of Mohamed "Walal yabare,,
# Son of Hajijle
# Son of Nolays
# Son of Omar "Sarore/Nabidor,,
# Son of Awe
# Son of Mohamed "Bah Majertein,,
# Son of Salah "Harti,,
# Son of Hantale
# Son of Amlale
# Son of Kombe "Abdi,,
# Son of Kablalah
# Son of Darod "Abdirahman,,
# Son of Jaberti "Ismaeil,,
Luqadaha Afrika

Luqadaha laga hadlo qaarada Afrika waa loo malaynayaa inay ka dhexeeyaan 1,250 iyo 2,100, laakin waxa jira qaar u malaynayaa inay ka badanyeheen 3,000.

## Liis luqadaha rasmi ah
Hoos waa lagu sheegaa meeqo dad aan ku hadlo luqad walbo.

### Tixraac
Lahjadda Abron

**Abron** ama **Bono** ama **Brong** ama **Bono Twi** waa lahjad oo dadka Bono ku hadlaan. Waa la qiyaasaa inuu 1.2 milyan oo qof ku hadlaan Gaana, gaar ahaan gobolka Bono, iyo in ka badan 300,000 oo qoof ku nool Bariga Xeebta Foolmaroodi.
## Naxwe
### Magacuyaal

## Tixraac
Af Afrikaans

**Af-Afrikaans** waa luqad Jarmaleed Galbeed oo lagu hadlo Koonfur Afrika, Namibiya, Botswana, Saambiya iyo Simbaabwi. **Af-Afrikaans** wuu ka soo degay Af-Holandees oo gumaystayaasha Holandees ku hadley jireen. Qarniyaha 17aad iyo 18aad luqadda wuu bilaabay inuu luqad cusub isku badalo. Ereyaha **Af-Afrikaans** 90-95% way yeheen Af-Holandees. Labadda luqad way is fahmi karaan. Waa loo malayaa inuu **Af-Afrikaans** 7 milyan u qof u yahay luqadda hoyo.

## Tixraac
Okapi

**Okapi** (Okapia johnstoni), oo sidoo kale loo yaqaano geriga kaynta, geriga Congo iyo geriga zebra, waa naasley laga helo waqooyi-bari ee Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ah ee Congo ee bartamaha Afrika. Si kastaba ha ahaatee, aqoonsiga hidde-sidaha ee aan duullaan ahayn ayaa soo jeediyay in dadku ay ka dhaceen koonfur-galbeed ee wabiga Congo sidoo kale. Waa nooca kaliya ee Okapia. Inkasta oo okapi ay leedahay calaamado xariijisan oo u eg zebras, waxay si dhow ula xiriirtaa geriga. Okapi iyo gerigu waa xubnaha kaliya ee nool ee qoyska Giraffidae.
Af Bojpuri

**Bojpuri** waa luqad Hindi-Aryaan ah oo laga hadlo Hindiya iyo Nebal. Qaar oo qurbajoogga Hindiya way ku hadlaan **Bojpuri**. Waa lagu qoraa far-Hindi.

## Maalmaha

## Tixraac
Futo

**futo** ama **futada** (ingiriis: anus)  waa daloolka ugu dambeysa ee huluulka dheefka, halkaas oo xaarka laga sii daayo jirka. Waa qayb ka mid ah jirka aadanaha oo ku lug leh hanaanka saaloodka . Futada waxaa ku wareegsan muruqyo oo badhyo la dhaho ee kaa caawiya xakameynta sii deynta xaarka, si loo hubiyo in ay dhacdo waqtiga saxda ah.

## Raadraac
Prime Print

**Prime Print** oo ah shirkad daabacaadda oo fadhigeedu yahay Soomaaliya ayaa la aas aasay 2020-kii, waxayna bixisa adeegyo daabacaad oo tayo sare leh si ay u daboosho baahiyaha ganacsi ee kala duwan.

## Taariikhda
Prime Print, oo lagu aasaasay magaalada Muqdisho, Soomaaliya, sanadka 2020, waxay siisaa adeegyo daabacaadeed heer sare ah ganacsiyada iyo shakhsiyaadka, iyadoo isku darka tignoolajiyada horumarsan iyo qanacsanaanta macaamiisha si loo gaarsiiyo agab tayo sare leh oo sax ah iyo hal abuur leh.

Prime Print waxa ay hiigsaneysaa in ay noqoto bixiyaha adeegga daabacaadda ugu sareeya Soomaaliya oo ay bixiso adeeg macaamiil oo gaar ah. Shirkaddu waxay isku daraysaa tignoolajiyada horumarsan, farsamaynta khabiirada, iyo daryeelka macaamiisha gaarka ah si loo bixiyo natiijooyin aan caadi ahayn.

## Adeegyada Shirkadda

* **Daabacaadda Dijital ah**
* **Daabacaadda Offset**
* **Daabacaadda gaarka ah**
* **Adeegyada Nakhshadda**

## Xarumaha Shirkada
Shirkaddu waxay xarunteedu waxay tahay Muqdisho, Soomaaliya.

## Mareegta
http://primeprint.so
Af Cheewa

**Af Cheewa** waa luqad lagu hadlo Malaawi, Saambiya iyo Musanbiig. Magaca rasmi ah luqadda ee Malaawi waa laga badalay Chinyangja iyo waa loo badalay Chichewa 1968. Saamibya waa loo yaqaana Nyanja ama luqadda harada.Musanbiig waa loo yaqaana Cisena. 17.2 milyan oo qof aan ku hadlo Af Cheewa.

## Tixraac
Luqadaha Komoros

**Luqadaha Komoros** oo sido kale loo yaqaano **Shikomori** (luqadda jasiiradaha) ama **Shimasiwa** waa afar luqad oo laga hadlo Jasiiradaha Komoros. 

Sadaxda jasiirad oo Komoros iyo Jasiiradda Faransiiska Mayotte, midba luqad gooni wuu qabaa. Waa loo qaybiyaa labo koox, kooxda bari iyo  kooxda galbeed. Kooxda bari wuu yahay Shindzuani (oo lago hadlo Ndzuani) iyo Shimaore (oo lago hadlo Mayotte). Kooxda galbeed wuu yahay Shimwali (oo lago hadlo Mwali) iyo Shingazija (oo lago hadlo Ngazidja). Kooxaha kale dhowan ma isfahmi karaan laakin kooxaha dhexdhood way isfahmi karaan (tusaale ahaan: Shindzuani way fahmi karaan Shimaore laakin ma fahmi karaan Shimwali). 

Ka hor Luqadaha Komoros waa lagu qoray jiray far Ajami oo far Carabi u dhow. Gumaystayaasha Faransiiska qasab way ku keeneen far Latin. Dowladda hadda way isticmaalshaa far Latin oo loo habayay Luqadaha Komoros laakin dad badan aa weli isticmaalaan far Ajami.

## Tiroyiinka

## Tixraac
Af Akan

**Af Akan** waa luqadda u la wayn Gaana iyo luqadda dadka Akan ku hadlaan. 80% dadka Gaana way ku hadlaan **Af Akan**, iyo 44% oo dadka wu u yahay luqaddooda hooyo. **Af Akan** waa loga hadlaa qeybaha Xeebta Foolmaroodi oo u dhow Gaana. Ka ganacsiga addoonta Atlaantigada wuu sababay inuu dad Kaaribiyaanka iyo Ameerikada koonfureed joogo inuu ku hadlaan **Af Akan**.

## Lahjaddo

## Magacsiin
Magacsiinta dadka Akan way ku saabsantahay maalinta cunugga daladhay. Hoos wuu ku sheegaa maalinta dalashadha iyo magaca wiilka iyo gabadho loo bixiyo.

## Tixraac
Shimbir loox

**Shimbir loox** (; ) waa shimbir weyn oo cajiib ah oo asal ahaan ka soo jeeda Koonfur-bari Aasiya, gaar ahaan dalalka Malaysia, Indonesia, iyo Koonfurta Thailand. Mid ka mid ah astaamaha ugu gaar ahaanshiyaha ah waa casque (qeybta sarre ee beedka) oo weyn oo qaab ahaan u eg geeska rhinoceros, taasoo shimbirtaan magaceeda ka dhalatay. Casquekani inta badan waa midabyo jaale iyo madow ah, waxaana la aaminsan yahay inuu ka caawiyo in uu dhawaaqyada shimbirta kor u qaado. Rhinoceros hornbill sidoo kale waxay leedahay biin dheer oo xoog leh oo leexsan, taasoo ka caawisa inay ku quudato miro, xayawaan yaryar, iyo cayayaan.

Buur-buuran, rinoceros hornbill waxay leedahay dhar madow oo badan, iyadoo garbaha iyo dabada leh midab cad, taasoo abuureysa isbeddel muuqda. Shimbirta waa weyn tahay, iyadoo dhererkeedu yahay ku dhow 90 cm (35 inji) iyo baaxadda garbaha oo gaaraysa 1.5 mitir (5 cagood). Noocan shimbirta ah waa mid ku nool geedaha, iyada oo inta badan waqtigeeda ku qaadata geedaha, halkaas oo ay ku dhisato guryo gudaha ah oo ku jira geedaha godan. Rhinoceros hornbill waxaa sidoo kale lagu yaqaanaa dhawaaqeeda codka leh ee la yaabka leh, taasoo ka caawisa inay isgaarsiiyaan masaafo dheer. Si kastaba ha ahaatee, sababo la xiriira khasaaraha degaanka iyo ugaarsiga, waxaa loo tixgeliyaa inay ku jirto halista, inkasta oo ay door muhiim ah ka ciyaarto nidaamka deegaanka ee kaymaha, gaar ahaan fidinta abuurka.

## Raadraac
Af Dangme

**Af Dangme**, sido kale **Adangme** ama **Dangbe** ama **Adaŋgbi**, waa luqad Kwa ah uu luga hadlo koonfur bariga Gaana.  Af Ga way isku dhow yihiin.

=Qoraal Tusaale=
#### Laga soo qaaday [[Baaqa Caalamiga ee Xuquuqda Aadanaha]]

Adesahi tsuo ɔ, a bɔ mɛ nɛ nɔ fɛɛ nɔ e ye e he, nɛ nɔ tsuaa nɔsɔ ngɛ odehe si himi kɛ he blɔhi a blɔ fa mi. A bɔ mɛ kɛ nɔ́ se kɔmi kɛ he nule juɛmi, nɛ e hia kaa nɔ fɛɛ nɔ nɛ e na nyɛmi suɔmi kɛ ha nɔ tsuaa nɔ.

#### Tarjumad
Aadanaha dhammaantiis wuxuu dhashaa isagoo xor ah kana siman xagga sharafta iyo xuquuqada Waxaa Alle (Ilaah) siiyay aqoon iyo wacyi, waana in qof la arkaa qofka kale ula dhaqmaa si walaaltinimo ah. 

=Tixraac=
Tisqaad

**Tisqaad** (;)  waa xaflad ama munaasabad dhaqameed ama diimeed oo muujinaysa isbeddelka qofka ee ka hanaqaaday caruurnimada una gudbay qaangaadh. Munaasabaddan waxaa caadi ahaan la qabtaa marka qofku gaaro da’ qaangaadh ah, waxaana lagu muujinayaa in uu hadda diyaar u yahay inuu qaato masuuliyado ama faallo sare bulshada dhexdeeda. Munaasabadaha noocan ah waxay ku kala duwan yihiin dhaqamada, diimaha, iyo bulshada, laakiin dhammaantood waxay wadaagaan fikradda ah aqoonsiga koritaanka qofka iyo diyaar u ahaanshiyaha inuu qaato mas'uuliyadda dhallinyarnimo.

Halkan waxaa ku jira tusaalooyin caan ah oo ka mid ah tisqaadka ee dhaqamo kala duwan:

*Bar iyo Bat Mitzvah (Dhaqanka Yuhuudda): Bar Mitzvah oo loogu talagalay wiilasha (marka ay gaarayaan 13 sano) iyo Bat Mitzvah oo loogu talagalay gabdhaha (marka ay gaarayaan 12 ama 13 sano) waa munaasabado muhiim ah oo Yuhuudi ah oo qofka lagu aqoonsado inuu mas'uul ka yahay ficiladiisa isla markaana laga filayo inuu raaco sharciga iyo dhaqanka diinta.

*Quinceañera (Dhaqanka Latin America): Waxaa la xusaa marka gabadhdu ay 15 sano gasho, munaasabaddan waxay muujineysaa inay u gudubtay caruurnimada ilaa haweenimo. Waxa ay inta badan ka kooban tahay misa diimeed oo ka dibna xaflad weyn oo qoysku iyo asxaabtu ay ka soo qayb galaan.

*Rumspringa (Dhaqanka Amish): Tani waa wakhti ay dhalinyaradu ku qaataan (caadi ahaan da'da u dhaxaysa 16-21 sano) iyadoo lagu oggol yahay inay baadhaan adduunka dibadda ah ka hor inta aysan go'aan ka gaarin inay qaataan diinta iyo nolosha Amish-ka.

*Sweet Sixteen (Dhaqamada Galbeedka, gaar ahaan Maraykanka): Xaflad lagu xuso dhalashada gabadhda ee 16, taasoo tilmaamaysa inay u gudubtay dhallinyownimo, badanaa waxaa lagu maamulaa xaflad ama dhacdo gaar ah.

*Walkabout (Dhaqanka dadka asaliga ah ee Australia): Waa caado dhaqameed oo loo sameeyo wiilasha dhalinyarada ah ee asaliga ah ee Australia, waxaana ay ku lug leedahay safar ay keligood ugu tagaan duurka si ay u helaan korriin iyo is-kaafidnimo.

Mid kasta oo ka mid ah tisqaadyada kala diwan waa dhacdo bulshada muhiim u ah ee ku saabsan dhaqamadooda, taasoo calaamad u ah korriinka shaqsiyadeed, mas'uuliyad, iyo heer cusub oo nolosha ah

## Tixraac
Kaar Engineering Services

**Kaar Engineering Services**, oo ah shirkad dhisme oo fadhigeedu yahay Soomaaliya, ayaa bixisa adeegyo xirfadeed oo loogu talagalay naqshadeynta, hirgelinta, iyo maareynta mashaariicda kaabayaasha muhiimka ah.

## Taariikhda
Kaar Engineering Services oo la aasaasay 2019-kii si loo kobciyo kaabayaasha dhaqaale ee Soomaaliya iyo sidii loo heli lahaa xalal casri ah oo dhanka dhismaha ah ayaa si weyn uga qeyb qaatay dib u dhiska iyo dhismaha magaalooyinka Soomaaliyeed iyadoo la adeegsanayo farsamooyin iyo qalab casri ah.

## Adeegyada Shirkadda
Kaar waxay bixisaa adeegyo badan oo dhismo, kuwaas oo ay ka mid yihiin:

* Naqshadeyn Dhisme
* Maareynta Mashaariic
* Dhismaha Kaabayaasha
* Tayo Hubinta

## Xarumaha Shirkada
Shirkaddu Xarunta Dhexe waa Muqdisho, Soomaaliya.

## Mareegta
http://kaarengineering.com
Goobo hiiraan somalia

Goobo hiiraan somalia waa magaalo ku taalo bartamaha somalia waxay hoos tagtaa degmada maxaas ee gobolka hiiraan 12km ayay dhanka waqooyi kaga beegantahay
Xawaad

**Xawaad** (ingiriis: temple) waa meel dadka heeysta diinta inta badan cawaanta ay ku cibaadeeystaan. 
Xawaadka , macbadka ama xeero waa dhisme ama qaab dhismeed loogu talagalay cibaadada ilaahyo ama ilaahyo u gaar ah cawaanada, badanaa waxaa la xiriira caadooyin diimeed. Xawaadku waa meelaha dadku isku yimaadaan si ay u sameeyaan dhaqamo, salaado, ama xafladaha la xiriira diintooda. Xawaado waa kuwo caadi ah diimaha badan, sida Hinduusiyada, Budhismka, diimaha Giriigga iyo Roomaanka hore, iyo qaarkood diimaha Masiixiyadda iyo Yuhuudiyadda.

Xawadooyin waxay ku kala duwan yihiin naqshadooda, cabirkeeda, iyo shaqadooda iyadoo ku xiran dhaqanka iyo diinta ay ka tirsan yihiin. Qaar ka mid ah xawadooyin waa kuwo fudud, halka kuwo kale ay yihiin kuwo waaweyn oo qurux badan oo leh qaab dhismeedyo aad u faahfaahsan. Tusaale ahaan, Hinduusiyada, xawaado badanaa waxay leeyihiin farshaxanno iyo sawirro kala duwan oo muujinaya ilaahyo iyo sheekooyin khuraafaad ah. Waagii hore, xawaadada waxaa loogu talagalay ilaahyo sida Zeus ama Athena waxaana loo qaabeeyey iyadoo leh tiirro iyo sanamyada.

Guud ahaan, xawaado waxay u adeegaan meelaha lagu xiro ruuxiga ah iyo cibaadada.

= Xigasho =
Unkasho

**Unkasho** ()  waa isbeddelka sifooyinka hiddaha ku dhacda noolaha hab taxane ah halka fac walba cusub.

Unkashada waa qisad aqoonmaal ah oo lagu qeexo sida noolaha haddii muddo dheer la tixgeliyo, inay laftarkooda isbeddelaan. Unkashada wuuxu yahay fkaar curdin xagga aqoonmaalka bayoloji. Aqoonyahanka Theodosius Dobzhansky e ka soo jeeda wadanka Yukrayn, wuxuu yidhi "Aqoonta bayoloji wuxuu kaliya aqligal ku noqda haddii lagu hirgeliyo dulucda unkashada".

## Raadraac
Jinaabobax

**jinaabobax** (ingiriis; ejaculate, orgasm) waa dareencelin jireed iyo shucuur oo ka timaada mammanaanka dareenka raaxada galmada; badanaa waxaa loo arkaa inuu yahay heerka ugu sarreeya ee raaxada galmada. Waxay ku lug leedahay isku-dhufashada murqaha ee taxanaha ah, badanaa qaybaha xubnaha taranka, waxaana la socon kara sii-deynta cadaadiska ama manida galmada. Labadaba ragga iyo dumarka, orgasm wuxuu si caadi ah ugu xirnaan karaa dareemo xooggan oo qooqa leh, waxaana sababi kara dareemayaal kala duwan sida garaaca wadnaha oo kordha, neefsashada oo degdegta, iyo guud ahaan dareen farxad leh.

## Marjac
Nidaam labsarrayn

**labsarrayn** ama **Abtooyo** (ingiriis: patriarchy) waa nidaam talis-rageed oo ay raggu hayaan awoodda iyo xukunka ugu muhiimsan ee dhinacyada kala duwan ee bulshada, sida siyaasadda, qoyska, iyo dhaqaalaha. Nidaam abtooyo ah, raggu guud ahaan waxay leeyihiin xuquuq badan, fursado badan, iyo helitaanka kheyraadka marka loo eego dumarka. Dumarku, dhanka kale, waxaa badanaa laga filayaa inay qabtaan doorar hoos timaada ama daryeelka. Nidaamkan waxaa lagu xoojiyay sharciyo, caadooyin, iyo dhaqamo, taasoo ka qayb qaadata sinnaanta jinsiga.

Abtooyadu waxay si gaar ah uga muuqataa doorka ay ragga iyo dumarku ka qaataan bulshada. Raggu badanaa waa hogaamiyayaasha, bixiyeyaasha, ama ilaaliyeyaasha, halka dumarku laga filayo inay ku dhowdahay masuuliyadaha guriga iyo daryeelka. Tani waxay abuureysaa isbeddel awoodda, iyadoo raggu helaan fursado badan oo ku saabsan waxbarashada, xirfadaha, iyo siyaasadda, halka dumarku ay la kulmaan caqabado dhinacyadan ah. Sidoo kale, matalaadda dhaqanka iyo warbaahintu waxay badanaa xoojisaa qiimayaasha abtooyada iyagoo ragga u sawiraya inay yihiin kuwo xooggan oo hoggaamiya, halka dumarku lagu sawiro inay yihiin kuwo dhaqan ahaan ah ama dhibaato ka horyimaada.

In kasta oo nidaamyada abtooyadu ay ka jireen bulshooyin badan taariikh ahaan, dhaqdhaqaaqyada feminiska ayaa dadaal ugu jirta in lagu hortago oo la burburiyo nidaamyadan si loo dhiirrigeliyo sinnaanta jinsiga.

## Marjac
Nidaam dheddigsarrayn

**dheddigsarrayn** ama **habartooyo** (ingiriis: matriarchy) waa nidaam talis-haweeneed oo ay dumarka hayaan awoodda iyo xukunka ugu muhiimsan ee dhinacyada kala duwan ee bulshada, sida siyaasadda, qoyska, iyo dhaqaalaha. Nidaam habartooyo ah, dumarku badanaa waa hogaamiyayaasha, go'aan qaataha, iyo kuwa leh saameyn weyn, halka ragga ay ku jiraan doorar hoos timaada ama taageero. Nidaamkan waxaa lagu muujin karaa sharciyo, dhaqan, iyo caadooyin, kuwaasoo dumarku siinaya doorka hogaamineed ee dhismaha qoyska iyo hawlaha guud ee bulshada.

In kasta oo habartooyo ay badanaa la barbar dhigto abtooyo, waxaa muhiim ah in la ogaado in bulshooyinka si buuxda u habartooyada ah ay aad u yar yihiin taariikhda. Nidaam habartooyo ah, dumarku waxay maamulaan kheyraadka muhiimka ah iyo jagooyinka hogaaminta, waxaana dhaxalka iyo xiriirka qoyska lagu raadiyaa dhinaca hooyada. Waxaa ka duwan patriarkhiyadda, oo ragga badanaa lagu arko inay yihiin madaxda qoyska, nidaamka habartooyo ah, dumarku waxay si caadi ah u hayaan jagadaas awoodda leh. In kasta oo tusaalooyin ka mid ah bulshooyinka habartooyo ay xaddidan yihiin, qaar ka mid ah dhaqamada iyo bulshooyinka asaliga ah ayaa muujiyay dhaqammo hooyotiris ama inanlayaal ah, halkaasoo dhaxalka, magaca qoyska, ama degitaanka loo gudbiyo dhinaca hooyada ee qoyska.

## Xayawaano
Xayawaanka waraabe la dhaho, waxay leeyihiin nidaam bulsho oo habartooyo ah, halkaas oo waraabe dheddig ka dabaqad sarreeyaan iyo ka gacansarrayaan waraabaha lab ah. Shaqsiga darajada ugu sarreeya ee qoysaska waraabaha badanaa waa dheddig, waxaana nidaamka bulshada lagu go'aamiyaa xiriirka hooyotiris. Waraabe dheddig, waa kuwo ka weyn oo ka colaad, alaal iyo diricnimo badan, halka labka ay yihiin kuwo ka sahlan. 

## Marjac
Dhaymo-nafeed

**Dhaymo-nafeed**, **dhayo-nafeed** ama **Maan-baanasho**  (;) waa nooc talaal ama daaweyn ah ee lagu dhaqmo hanaan xiriir-waydaarsi, iyagoo loogu talagalay dhibaatooyinka shucuurta ama maskaxda, kaasoo ku lug leh la hadal xirfadle tababaran, sida qof cilmi-nafsiga leh ama maanbaanyahan ama maanbaane. Ujeedada ugu weyn ee maanbaanasho waa in dadka lagu caawiyo inay fahmaan fikradahooda, dareemahooda, iyo dhaqankooda si ay u hagaajiyaan caafimaadka maskaxda una maaraystaan caqabadaha nolosha. Waxay ka caawin kartaa dadka inay fahmaan sababta ay u dareemaan ama ay u dhaqmaan sida ay sameeyaan, iyo inay horumariyaan xeelado caafimaad qaba oo lagu maareeyo xaaladaha adag.

Inta lagu jiro daaweynta ee maanbaanasho, baanashada ayaa abuura meel amaan ah oo kalsooni leh si dadka ay ugu hadlaan si furan. Iyada oo loo marayo wada sheekaysi iyo farsamooyin talaal kala duwan, samafala maanbaanasho ayaa ka caawiya qofka inuu ka daryeelo arrimaha sida welwelka, niyad-jabka, maroorodillaac, baroor, dhaawacyada cilladeed, uurkutaalo, walaac, anfariir, dhibaatooyinka ehelnimada, iyo dhibaatooyinka kale ee shucuurta. Hanaanka maanbaanashada maskaxda wuxuu dhiirrigeliyaa is-ogaansho, taakuleyn shucuur, iyo kordhinta shaqsiyadeed, taasoo dadka ka caawisa inay sameeyaan isbeddelo macno leh ku beegan noloshooda.

Ujeedada guud waa in dadka lagu caawiyo inay fahmaan shaqsiyaadkooda, iyo ay dhisaan adkaysi, si ay u hagaajiyaan caafimaadka shucuurtooda una maareeyaan caqabadaha nolosha si fudud.

## Qoraalo Kale
* Caafimaad
* Cilmi
* Aqoon

## marjac
Gwipavaz

Guipavas waa bulsho ku taal Faransiiska. Sannadkii 2022, waxay lahayd 15,401 qof. 

*

* .

*

*

*

*

*

* Kaniisadda Katooliga *ee St. Peter iyo St. Paul* (1952-1955) oo leh balba

File:Monument_aux_morts_-_Guipavas-29.jpg|link=Restr:Monument_aux_morts_-_Guipavas-29.jpg|alt=Monumant ar re varv.| Taallada Dadkii dhintay.


* Calvary oo uu sawiray Yann Larchanteg (1883).
* Vizag Manor.

## Qabriga Dawlada Dhexe ee qabuuraha dawlada hoose
Bidix iyo Midig

Bidix iyo Midig waxaa la isku yiraahdaa beelaha walaalaha ah ee Reer Geedoow iyo Calimaad. Waa magac taariikhi ah, oo baxay qarniyaal ka hor, loona yaqaano labadaas beelood ee walaalaha isku dhiiga ah, isku deegaankana ah. Waxa ay isla degaan gobolka Qallaafe, gaar ahaan deegaan weynaha Burcadde. Waa beelaha ugu tunka weyn ee dega magaalada Qallaafe oo hore loo yaqiinay magaalada Burcadde.
Qarnigii 3aad miilaadiga ka hor

**Qarnigii saddaxaad miilaadiga ka hor** waa qarnigii u dhexeeya sanadka 300 ilaa 201 miilaadiga ka hor.
Qarnigii 10aad miilaadiga ka hor

**Qarnigii tobanaad miilaadiga ka hor** waa qarnigii u dhexeeya sanadka 1000 ilaa 901 miilaadiga ka hor.
Garoonka Kubedka Dhismo

**Garoonka Kubedka Dhismo**

* **Ama**: Kubedka garoonka 
* **Ama**: babuurka garoonka
* **Ama**: dharka alabka bedelka kebedka

 

Garoonka kubadda cagta ee lagu ciyaaro ciyaaraha kubadda cagta , garoomo noocyo kala duwan leh oo rag iyo dumarba ay ku ciyaaraan kubbadda cagta caalamka , garoommada ayaa waxaa lagu qiimeeyaa lacag dhan 200 oo milyan oo dollar , waxaana lagu qiimeeyaa 50 milyan oo dollar . Noocyada dusha sare waxay noqon karaan caws macmal ah ama dabiici ah

## Garoonka kubedka

* Somaliland Hargeisa **15,000 kof** 
* Somaliland Burco  **15, 000 kof**

## sido kale fiiri
* FIFA
Qarnigii 23aad miilaadiga ka hor

**Qarnigii labaatan iyo saddaxaad miilaadiga ka hor** waa qarnigii u dhexeeya sanadka 2300 ilaa 2201 miilaadiga ka hor.
Aaran-cad

**Aaran-cad** waa geedo gaaban uu laga heli karo waqooyiga Soomaaliya.

Sideed noocyo way isku magac leeyihiin:
* *Barleria quadrispina Lindau*
* *Barleria punctata Milne-Redh.*
* *Barleria proxima Lindau*
* *Blepharis ciliaris (L.) B.L.Burtt*
* *Blepharis hildebrandtii phillipsiae (Rendle) Vollesen*
* *Farsetia stylosa R.Br.*
* *Indigofera intricata Boiss.*
* *Zygophyllum paulayanum (J.Wagner & Vierh.) Christenh. & Byng*

=Tixraax=