open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jūrmala

**Jūrmala** lii kaavpug Latviast. Jūrmalast ääsih 49&nbsp;685 olmožid, já ton vijđodâh lii 100&nbsp;km².

## Historjá
Jūrmalast šoodâi kaavpug ive&nbsp;1959.

## Fáádást eres soojijn

## Käldeeh
K

thumb|K
**K** lii läättinlâš puustavoornig 11. já anarâškielâ puustavoornig 16. puustav.

## Fáádást eres soojijn

## Käldeeh
Kaajaan

**Kaajaan** ( já ) lii kaavpug Suomâst, Kainuu eennâmkoddeest. Kajanist ääsih 36&nbsp;731 olmožid, já ton vijđodâh lii 2&nbsp;263,98&nbsp;km², mast 429,2&nbsp;km² lii čääci. Kaajaan naaburkieldah láá Paltamo, Pyhäntä, Siikalatva, Sonkajärvi, Sotkamo, Vaala já Vieremä.

## Historjá

Kaajaan vuáđudui njuhčâmáánu 6. peeivi&nbsp;1651.

## Viehâdâh

### Ässeeloho

### Čuákkipääihih

Kaavpug kuávdáščuákkipäikki lii **puáidudum**.

## Kooskah

## Kovegalleria

KajaaniTownHall.jpg|
Kajaani Raatihuone 20090116.JPG|
KajaaniKirche.jpg|
KajaaniOrthodoxChurch.jpg|


## Fáádást eres soojijn

## Käldeeh
Kaalekielâ

thumb
**Kaalekielâ** (kaalekielân *kaalengo tšimb*) lii Suomâ romanikielâ. Tom sárnuh suulân 6 000–10 000 olmožid.  Tot sárnoo Suomâst já Ruotâst, 2 000 olmožiđ Ruotâst já 6 000 Suomâst. Kaalekielâ lii taveromanikielâ.

## Kaalekielâ ollâopâttuvvâst
Ive 2012 rääjist lii lamaš máhđulâš luuhâđ Helsig ollâopâttuvâst uálgiamnâsin kaalekielâ já -kulttuur (60 uč).

## Kaalekielâ pustaveh
Kaalekielâst láá 26 pustavid. Tain 8 láá vokaleh já 18 konsonanteh:

## Käldeeh
Kaamâs

**Kaamâs** ( já ) lii siijdâš Aanaar kieldâst. Tot iälá vuosâsajasávt luánduiäláttâsâin, turismist já tuojijn. Ive&nbsp;2019 tobbeen assii 161&nbsp;olmožid.

## Fáádást eres soojijn

## Käldeeh
Kaavi

**Kaavi** lii kieldâ Suomâst, Tave-Savo eennâmkoddeest. Kaavist ääsih 2&nbsp;817 olmožid, já ton vijđodâh lii 789,59&nbsp;km², mast 115,56&nbsp;km² lii čääci. Kaavi naaburkieldah láá Kuopio, Juuka, Outokumpu, Polvijärvi já Tuusniemi.

## Historjá

Kaavi vuáđudui ive&nbsp;1875.

## Viehâdâh

### Ässeeloho

## Siijdah

Ahosenniemi, Hirvisaari, Kaavi, Karsikkovaara, Kellolahti, Kortteinen, Kortteiskylä, Luikonlahti, Maarianvaara, Mäntyjärvi, Niinivaara, Onnivaara, Rasimäki, Rauantaipale, Retunen, Rovevaara, Sivakkavaara, Suovaara, Syrjävaara já Vehkalahti.

## Käldeeh
Kabul

thumb|Kabul
**Kabul** lii Afganistan stuárráámus kaavpug já uáivikaavpug. 

## Eennâmtieđâ
Kabul lii Koskâ-Afganistan nuorttâuásist Kabuljuuvâ riddoost suulân 1&nbsp;800 meetterid merâase paajaabeln.

## Viehâdâh
### Ässeeloho

## Fáádást eres soojijn

## Käldeeh
Kairo

**Kairo** lii Egypt stuárráámus kaavpug já uáivikaavpug. 

## Viehâdâh
### Ässeeloho

## Fáádást eres soojijn

## Käldeeh
Kaivuonâ

**Kaivuonâ** (,  já ) lii kieldâ Taažâst. Kaivuonâst ääsih 2&nbsp;071 olmožid, já ton vijđodâh lii 991,24&nbsp;km², mast 40,85&nbsp;km² lii čääci.

## Käldeeh
Kalajoki

**Kalajoki** lii kaavpug Suomâst, Tave-Pohjanmaa eennâmkoddeest. Kalajokist ääsih 12&nbsp;428 olmožid, já ton vijđodâh lii 2&nbsp;391,29&nbsp;km², mast 1&nbsp;468,32&nbsp;km² lii čääci. Kalajoki naaburkieldah láá Alavieska, Kokkola, Kannus, Merijärvi, Pyhäjoki, Sievi já Ylivieska.

## Historjá
thumb|left|Kalajoki kieldâlahtemeh: Rautio (1973) já Himanka (2010)
Kalajoki vuáđudui ive&nbsp;1865, já tast šoodâi kaavpug ive&nbsp;2002.

### Kieldâlahtemeh

Rautio kieldâ lohtui Kalajokin ive&nbsp;1973. Himanka kieldâ lohtui Kalajoki kaavpugân uđđâivemáánu 1. peeivi&nbsp;2010. Uđđâ kieldâ vaakunin šoodâi Himanka vaakun. Siämmást Himanka kuávlu sirdâšui Koskâ-Pohjanmaa eennâmkoddeest Tave-Pohjanmaa eennâmkoodán.

Himanka vuáđudui ive&nbsp;1869. Ive&nbsp;2009 loopâst ovdil kieldâlahtem tobbeen lijjii 3&nbsp;023 ässed. Ton vijđodâh lâi 649,84&nbsp;km².

Ive&nbsp;1970 Rautiost lijjii 1&nbsp;423&nbsp;ässed.

## Viehâdâh

### Ässeeloho

### Čuákkipääihih

* Taat čuákkipäikki kulá taan kaavpugân tuše uásild.

Kaavpug kuávdáščuákkipäikki lii **puáidudum**.

## Siijdah

***Kalajoki**: Kääntä, Etelänkylä, Kurikkala, Kärkinen, Mehtäkylä, Pitkäsenkylä, Pohjankylä, Rahja , Tynkä, Typpö já Vasankari.
***Rautio**: Alapäänkylä, Kärkisenkylä, Rautionkylä, Typpönkylä já Ylipäänkylä.
***Himanka**: Ainali, Hillilä, Himankakylä, Lahdensuu, Pahkala, Pernu, Pöntiö , Rautila, Saarenpää, Tomujoki, Torvenkylä já Kannuskylä.

## Kooskah

* Oulu 130&nbsp;km
* Raahe 60&nbsp;km
* Ylivieska 40&nbsp;km
* Kokkola 68&nbsp;km
* Helsig 548&nbsp;km

## Käldeeh
Kalifornia

**Kalifornia** (eŋg. já esp. *California*) lii Ovtâstum staatâi uásistaatâ. Ton uáivikaavpug lii Sacramento.

## Historjá
Kalifornia lohtui Ovtâstum staatáid ive 1848. Ässeemeeri šoodâi tastoo jotelávt Kalifornia kollekurgâlem keežild.

## Viehâdâh
### Ässeeloho

## Eennâmtieđâ já šoŋŋâdâh
Kalifornia vijđoduv tiet šoŋŋâdâh mulsâšud ennuv kuávlust nuubán. Meerâ vaikuttâsâi keežild motomijn Kalifornia riddokuávluin kávnojeh čuássásumos kesišoŋŋâduvah Ovtâstum staatâin Alaska ulguubeln, mutâ ton koškeäpikuávluh láá puoh pakkâsumoseh masa ubâ maailmist. Mittedemhistorjá ollâgumos áimuliegâsvuotâ, 56,7&nbsp;°C, lii mittedum Jäämmimleevist Kalifornia maadânuorttâuásist.
pienoiskuva|left|General Sherman -nommâsâš jietânâsruopsismuorâ, maailm styeremus muorâ
Kaliforniast šaddeh maailm kuhemuuh muorâšlaajah: riddoruopsismuorâ, jietânâsruopsismuorâ já douglaskuosâ.

## Fáádást eres soojijn

## Käldeeh
Kaarlo Juho Ståhlberg

[thumb|Kaarlo Juho Ståhlberg ive [1919]]

**Kaarlo Juho Ståhlberg** (algâaalgâst **Carl Johan**; ) lâi syemmilâš vuoigâdvuođâtiettee já politikkár. Sun tooimâi Suomâ täsivääldi 1. presidentin iivij 1919–1925.

## Eellim
Carl Johan Ståhlberg šoodâi uđđâivemáánu 27. peeivi 1865 Suomussalmist, Suomâ stuorrâfurstâkoddeest. Suu eeči lâi išepappâ Johan Gabriel (Janne) Ståhlberg, já suu enni Amanda Gustafva Castrén. Maŋeláá peerâ varrij Alavieskan já Haapajärvin, moi servikoddeest Johan Gabriel Ståhlberg tooimâi kappalâžžân. 

## Käldeeh
Kaarlo Sallinen

**Kaarlo (Kalle) Sallinen** () lâi Kuopio vuossâmuš kaavpughovdâ ivveest 1929 ihán 1936.

Sallinen vaanhimeh láin tálulâš Antti Sallinen já Maria Reijonen. Sun čaalij pajeuáppen Joensuu lyseost ive 1895 já valmâštui Helsig ollâopâttuvâst filosofia kandidaatin ive 1900 já filosofia maisterin ive 1912. Sallinen máttááttij matematiik syemmilii ohtsâšškoovlâst vistig Salost já talle Kokkolast iivij 1900–1905. Tastmaŋa sun poorgâi lehtorin Kuopio lyseost iivij 1905–1928.

## Kirjeh
Noomáin *K. Sallinen*:
* *Ensi asteen ekvationeista yhdellä ja kahdella vaihtuvalla [tuntemattomalla]* -kirjeest *Kuopion klassillinen lyseo. Kertomus lukuvuodelta 1904-1905*. K. Malmström, Kuopio 1905
* *Funktionein minimi- ja maksimi-arvoista* -kirjeest *Kuopion klassillinen lyseo. Kertomus Lukuvuodelta 1905–1906*. Kuopio 1906
* *Geometristen konstruktioniproblemien analysitavoista* -kirjeest *Kuopion klassillinen lyseo. Kertomus lukuvuodelta 1908–1909*. Kuopio 1909
* *Laskuopillisia harjoituksia: oppikouluja varten*. WSOY 1920
* *Laskuopillisia harjoituksia: oppikouluja varten : tulemat*. WSOY 1924

## Käldeeh
Kaluga

**Kaluga** () lii kaavpug Kaluga kuávlust, Ruošâst.

## Historjá
Kaluga mainâšui vuossâmuu tove ive&nbsp;1371.

## Fáádást eres soojijn

## Käldeeh
Kambodža

**Kambodža** lii staatâ Aasiast. Ton uáivikaavpug lii Phnom Penh.

## Eennâmtieđâ
Kambodža vijđodâh lii 181&nbsp;035&nbsp;km², mast 4&nbsp;520&nbsp;km² lii čääci. Vijđoduv mield Kambodža lii maailm 90. stuárráámus staatâ.
### Sajadâh já rääjih
Kambodža lii staatâ Aasia maadânuorttâuásist. Ton ránnjástaatah láá Thaieennâm viestârist já tavveen, Laos tavveen sehe Vietnam nuorttân já maadânuorttân. Kambodžast staatârääjih láá ohtsis 2&nbsp;530&nbsp;km. Kuhemus rääji lii rääji Vietnamáin, mii lii 1&nbsp;158&nbsp;km. Uánihumos rääji vist lii 555&nbsp;km rääji Laosáin. Kambodža rájášuvá India väldimeerân. Merâriddo lii ohtsis 443&nbsp;km.

## Viehâdâh
### Ässeeloho

## Fáádást eres soojijn

## Käldeeh
Kamerun

**Kamerun** teikkâ **Kamerun täsiväldi** ( já ) lii jiečânâs täsiväldi Koskâ-Afrikist. Ton uáivikaavpug lii Yaoundé.

## Eennâmtieđâ
Kamerun vijđodâh lii 475&nbsp;440&nbsp;km², mast 2&nbsp;730&nbsp;km² lii čääci. Vijđoduv mield Kamerun lii maailm 56. stuárráámus staatâ.

### Sajadâh já rääjih
Kamerun lii staatâ Koskâ-Afrikst. Ton ránnjástaatah láá viestârist Nigeria, tavenuorttân Tšad, nuorttân Koskâ-Afrik täsiväldi já mäddin Gabon, Kongo täsiväldi já Peeivitäsideijee Guinea. Kamerunist staatârääjih láá ohtsis 5&nbsp;018&nbsp;km. Kuhemus rääji lii rääji Nigeriain, mii lii 1&nbsp;975&nbsp;km. Uánihumos rääji vist lii 183&nbsp;km rääji Peeivitäsideijee Guineain. Kamerun rájášuvá Atlant väldimeerân. Merâriddo lii ohtsis 402&nbsp;km.

### Morfologia

Kamerun alemus saje lii Fako čokke, mii paijaan 4 095 meetter alodâhân. Ton vyeligumos saje vist lii Atlant väldimeerâ riddo (0&nbsp;m).

## Viehâdâh
### Ässeeloho

## Fáádást eres soojijn

## Käldeeh
Kampala

**Kampala** lii Uganda stuárráámus kaavpug já uáivikaavpug. 

## Viehâdâh
### Ässeeloho

## Fáádást eres soojijn

## Käldeeh
Kanada

**Kanada** lii staatâ Tave-Amerikist. Ton uáivikaavpug lii Ottawa.

## Eennâmtieđâ

### Sajadâh já rääjih
Kanada lii staatâ Tave-Amerikist. Ton áinoo eennâmräjiránnjá lii Ovtâstum staatah sehe mäddin já taveviestârist (Alaska). 
## Haldâttâh já politiik
Kanada lii vuáđulavâlâš monarkia, mii lii Amerikist eromâš, ko masa puoh eres staatah Amerikist láá täsivääldih. 

### Kuávlulâš jyehim
thumb|left|500px|Kanada provinseh já territorioh já toi uáivikaavpugeh

## Ekonomia

### Tuuriism
Algâaalmugmađhâšemsyergist lii merhâšittee rooli Kanada ekonomiast. Ive 2023 syergi njuolgâ vaikuttâs Kanada bruttoaalmugpyevtittâsân lâi 1,6 miljard dollarid, adai váhá paijeel miljard eurod. Summe lâi kuittâg 10 % ucceeb ko ive 2019 ovdil koronapandemia. Jis inflaatio váldoo huámášumán rekigijguin, te njeeijâm lâi vala stuárráb, ađai 24 %.

Kanadast lii maailm stuárráámus algâaalmugij mađhâšemekonomia. Mađhâšem lii uáli tehálâš iäláttâs Kanada algâaalmugáid. Pargosaje mađhâšemirâttâsâst tâi irâttâs vuáđudem sáttá merhâšiđ máhđulâšvuođâ pääcciđ orroođ päikkikuávlun. Syergi irâttâsâi kävppijoto lâi ive 2023 2,4 miljard eurod, já pargosajeh lijjii masa 35 000.

## Viehâdâh

### Kaavpugeh
Kanada stuárráámus kaavpug lii Toronto.

## Škovlâlijd
* Lasetiäđuh Kanadast láá siijđoin 132–140 (pittá 24. Kanadast keljideh muorah, maailmah já čäcivyeimi) oppâkirjeest *[https://www.samediggi.fi/tuote/skoovla-eennamtiatu-amerik/ ŠE Amerik]*.

## Fáádást eres soojijn

## Käldeeh
Kandava

**Kandava** lii kaavpug Latviast. Kandavast ääsih 3&nbsp;436 olmožid. Ton vijđodâh lii 5,8&nbsp;km² já alodâh 75&nbsp;m.

## Historjá
Kandavast šoodâi kaavpug ive&nbsp;1917.

## Fáádást eres soojijn

## Käldeeh
Kangasala

thumb|295px|Kangasala kirkko

**Kangasala** lii kaavpug Suomâst, Pirkanmaa eennâmkoddeest. Kangasalast ääsih 31&nbsp;897 olmožid, já ton vijđodâh lii 870,86&nbsp;km², mast 212,79&nbsp;km² lii čääci. Kangasala naaburkieldah láá Kuhmoinen, Lempäälä, Orivesi, Padasjoki, Pälkäne, Tampere já Valkeakoski.

## Historjá

Kangasala vuáđudui ive&nbsp;1865, já tast šoodâi kaavpug ive&nbsp;2018.

### Kieldâlahtemeh

Sahalahti kieldâ lohtui Kangasalan ive&nbsp;2005. Kuhmalahti kieldâ lohtui Kangasalan ive&nbsp;2011.

## Čuákkipääihih

* Taat čuákkipäikki kulá taan kaavpugân tuše uásild.

Kaavpug kuávdáščuákkipäikki lii **puáidudum**.

## Siijdah

Alanen, Apajapohja, Eskola, Haapaniemi, Haapasaari, Haavisto, Haviseva, Heponiemi, Herttuala, Hykönsalo, Hyppärilä, Ilola, Isolahti, Jokioinen, Joutsiniemi, Kaukola, Kautiala, Keljo, Kerppola, Keso, Koivisto, Koivuniemi, Korpiniemi, Kuru, Kyötikkälä, Köyrä, Leipi, Lemponen, Lentola, Lihasula, Liuksiala, Luukkaala, Moltsia, Monikkala, Mustoo, Mutikko, Mäyrävuori, Neulaniemi, Nuorto, Ohtola, Paalila, Paatiala (Sahalahti), Pakkala, Palo, Pappila, Parvela, Pikkola, Pikonkangas, Ponsa, Pyttylä, Päkinmäki, Raikku, Raronsalo, Rautio, Rekiälä, Riku, Ruutana, Saarenmaa, Sahalahden Haapaniemi, Sahalahden Isoniemi, Sahalahden Keljo, Sahalahden Pappila, Sahalahden Tursola, Sammalisto, Savo, Sorola, Suinula, Suomatka, Suomela, Suorama, Tarkeela, Tarpila, Taustiala, Tiihala, Tohkala, Toikkola, Toosila, Tursola, Töykänä, Vahderpää, Varala, Vatiala, Vehoniemi, Vihtinen, Vihtiälä, Vänninsalo já Vääksy.

## Kaavpughoovdah

## Ekonomia

### Stuárráámuuh pargoadeleijeeh

Kangasala kaavpug stuárráámuuh pargoadeleijeeh ive 2010:

## Käldeeh
Kap Verde

thumb|Kap Verde suolluuh 
**Kap Verde täsiväldi** () ađai **Kap Verde** () lii suáluistaatâ Afrikist. Ton uáivikaavpug lii Praia.

## Etymologia
Kap Verde portugalkielâg nommâ lii *Cabo Verde*, mii meerhâš *ruánáá njargâ*.

## Historjá
Kap Verdest ij aassâm kihheen talle ko portugalliih pottii tohon 1400-lovvoost já rahtii tast uási Portugal. Tast šoodâi uárjikäävpi kuávdáš, já stuárráámus uási Kap Verde táálái ässei madduin láá-uv afriklijn oorjijn já portugallijn siirdolijn.

## Eennâmtieđâ
Kap Verde vijđodâh lii 4&nbsp;033 km², mast 0 km² lii čääci. Vijđoduvâs peeleest Kap Verde lii maailm 175. stuárráámus staatâ.

### Sajadâh já rääjih
Kap Verde lii jiečânâs täsiväldi Viestâr-Afrikist. Tast iä lah staatârääjih, tastko tot lii suáluistaatâ. Kap Verde pirrâ lii Atlant väldimeerâ. Merâriddo lii ohtsis 965 km.

### Suolluuh
Kap Verde suáluikuávlun kuleh 14 suollud, main oovce láá aassum. Suolluuh juáhhojeh kyevti suáluijuávkun: Barlavento-suáluijuávkku já Sotavento-suáluijuávkku. Kap Verde stuárráámuuh suolluuh láá Santiago (991 km²), Santo Antão (779 km²), Boa Vista (620 km²) já Fogo (475,6 km²). 

### Geologia
#### Tullâväärih

Kap Verdest láá kulmâ tullâvääri. Tain alemus lii Pico do Fogo (2&nbsp;829 m). Eres tullâväärih láá Brava já São Vicente. Brava já São Vicente iä lah aktiivliih, já toi majemuš russoom lâi holoseenist. Fogo vuod lii aktiivlâš, já ton majemuš russoom lâi ive 2014.

### Morfologia
[thumb|right|[Pico do Fogo lii Kap Verde alemus vääri.]]
Kap Verde alemus saje lii Pico do Fogo čokke (2&nbsp;829 m) Fogo suollust. Ton vyeligumos saje vist lii Atlant väldimeerâ riddo (0 m).

## Fáádást eres soojijn

## Käldeeh
Kapkaavpug

**Kapkaavpug** lii  Maadâ-Afrik lahâasâttemlâš uáivikaavpug já nubben stuárráámus kaavpug Johannesburg maŋa. Tot lii ohtâ kuulmâ Maadâ-Afrik uáivikaavpugist Pretoria já Bloemfontein lasseen.
thumb|

## Viehâdâh
### Ässeeloho

## Fáádást eres soojijn

## Käldeeh
Karibia

thumb|Karibia
thumb|Karibia
**Karibia** lii kuávlu Tave-Amerik já Maadâ-Amerik kooskâst, moos kuleh Karibiameerâ já ton suolluuh. Suáluikuávlu taavaa- já nuorttiibeln láá Atlant väldimeerâ já Sargassomeerâ já taveviestârist Meksikoluohtâ.

## Fáádást eres soojijn

## Käldeeh
Kannus

**Kannus** lii kaavpug Suomâst, Koskâ-Pohjanmaa eennâmkoddeest. Kannusist ääsih 5&nbsp;453 olmožid, já ton vijđodâh lii 470,65&nbsp;km², mast 2,32&nbsp;km² lii čääci. Kannus naaburkieldah láá Kalajoki, Kokkola, Sievi já Toholampi.

## Historjá

Kannus vuáđudui ive&nbsp;1859, já tast šoodâi kaavpug ive&nbsp;1986.

## Viehâdâh

### Ässeeloho

### Čuákkipääihih

Kaavpug kuávdáščuákkipäikki lii **puáidudum**.

## Siijdah

Eskola, Hanhineva, Korpela, Kungas, Jokisalo, Mutkalampi, Märsylä, Nilkkula, Korvenkylä, Välikannus, Ylikannus já Yliviirre. Yliviirre siijdân kuleh Nikkarikoski, Luomala, Roikola, Ohenneva, Vaenmaa, Jylhä, Huuki, Koskenmaa, Rekilä, Viirre, Nikula já Kortetmaa.

## Kovegalleria

Kannuksen kaupunginvirasto.jpg|
Kannus railway station.JPG|


## Käldeeh
Karijoki

**Karijoki** () lii kieldâ Suomâst, Maadâ-Pohjanmaa eennâmkoddeest. Karijokist ääsih 1&nbsp;229 olmožid, já ton vijđodâh lii 186,50&nbsp;km², mast 0,78&nbsp;km² lii čääci. Karijoki naaburkieldah láá Isojoki, Kauhajoki, Teuva já Kristiinankaupunki.

## Viehâdâh

### Ässeeloho

### Čuákkipääihih
Kieldâst lii tuše ohtâ čuákkipäikki: Karijoki markkân.

## Siijdah

Alakylä, Karijoki markkân, Myrkky já Ylikylä.

## Käldeeh
Karstula

**Karstula** lii kieldâ Suomâst, Koskâ-Suomâ eennâmkoddeest. Karstulast ääsih 3&nbsp;879 olmožid, já ton vijđodâh lii 963,19&nbsp;km², mast 76,12&nbsp;km² lii čääci. Karstula naaburkieldah láá Kannonkoski, Kivijärvi, Kyyjärvi, Saarijärvi já Soini.

## Historjá

Karstula vuáđudui ive&nbsp;1867.

## Viehâdâh

### Ässeeloho

### Čuákkipääihih
Kieldâst lii tuše ohtâ čuákkipäikki: Karstula markkân.

## Siijdah
Kiminki, Rantakylä, Vastinki, Vahanka, Oinoskylä, Kangasaho, Autio, Humppi, Aho-Vastinki, Isokylä já Syrjänmäki.

## Kovegalleria

Aussichtsturm Karstula.JPG|
Riuttasalmi bridge 20190619.jpg|


## Fáádást eres soojijn

## Käldeeh
Kaskinen

**Kaskinen** () lii kaavpug Suomâst, Pohjanmaa eennâmkoddeest. Kaskisiist ääsih 1&nbsp;280 olmožid, já ton vijđodâh lii 175,36&nbsp;km², mast 164,73&nbsp;km² lii čääci. Kaskisiist lii tuše ohtâ naaburkieldâ: Närpiö. Kaavpug lii kyevtikielâlâš.

Kaskinen lii ässeelovo mield Suomâ ucemus kaavpug já vijđoduv mield Suomâ nubben ucemus kieldâ. Kaskinen lii ässeelovo mield meiddei Pohjanmaa eennâmkode ucemus kieldâ.

## Historjá

Kaskinen vuáđudui ive&nbsp;1785.

## Viehâdâh

### Ässeeloho

### Čuákkipääihih
Kaavpugist lii tuše ohtâ čuákkipäikki: Kaskisii kuávdáščuákkipäikki.

## Käldeeh
Kansas

**Kansas** lii Ovtâstum staatâi uásistaatâ. Ton uáivikaavpug lii Topeka.

## Viehâdâh
### Ässeeloho

## Fáádást eres soojijn

## Käldeeh
Katri Linna

**Katri Sinikka Maaria Linna** (š. porgemáánu 27. peeivi 1960, Tampere, Suomâ) lii ruotâsyemmilâš juuriist já olmoošvuoigâdvuođâi piälušteijee. Porgemáánu 2019 rääjist sun parga oovtviärdásâšvuođâváldálii toimâttuvâst Suomâst. Ovdâl taan pargo Linna lâi ee. *senior legal advisor*in aalmugijkoskâsâš olmoošvuoigâdvuotâornijdume Civil Rights Defendersist (CRD), vt. kuávlutoimâttuv hovdân já tárkkojeijen Euroop torvolâšvuođâ- já oovtâstpargo-ornijdume Ukrainast, já oovtviärdásâšvuođâváldálâžžân Ruotâst. Ton lasseen Linnast lii kuhes karrieer pargovuoigâdvuođâ juristin.

## Käldeeh
Kauhajoki

**Kauhajoki** lii kaavpug Suomâst, Maadâ-Pohjanmaa eennâmkoddeest. Kauhajokist ääsih 13&nbsp;172 olmožid, já ton vijđodâh lii 1&nbsp;315,54&nbsp;km², mast 16,56&nbsp;km² lii čääci. Kauhajoki naaburkieldah láá Isojoki, Kankaanpää, Karijoki, Karvia já Teuva.

## Historjá

Kauhajoki vuáđudui ive&nbsp;1868, já tast šoodâi kaavpug ive&nbsp;2001.

## Viehâdâh

### Ässeeloho

### Čuákkipääihih

Kaavpug kuávdáščuákkipäikki lii **puáidudum**.

## Siijdah

Filppula, Heikkilänkylä, Hangaskylä, Ikkeläjärvi, Järvikylä, Kainasto, Kalkunmäki, Kauhajärvi, Keturinkylä, Kokonkylä, Korpikylä, Koskenkylä, Kuutinkylä, Käyränkylä, Luomankylä, Lustila, Marttilankylä, Muurahainen, Möykkykylä, Nirvankylä, Nummikoski, Pihkakylä, Piipari, Pukkila, Puskankylä, Ratikylä, Sahankylä, Savikylä, Turjankylä, Uuronkylä, Yrjänäiskylä já Äijönkylä.

## Käldeeh
Kauhava

**Kauhava** lii kaavpug Suomâst, Maadâ-Pohjanmaa eennâmkoddeest. Kauhavast ääsih 15&nbsp;682 olmožid, já ton vijđodâh lii 1&nbsp;328,37&nbsp;km², mast 14,59&nbsp;km² lii čääci. Kauhava naaburkieldah láá Evijärvi, Isokyrö, Lappajärvi, Lapua, Pedersöre, Seinäjoki, Uusikaarlepyy já Vöyri.

## Historjá

Kauhava vuáđudui ive&nbsp;1867, já tast šoodâi kaavpug ive&nbsp;1986.

### Kieldâlahtemeh

Alahärmä, Kortesjärvi já Ylihärmä kieldah lahtojii Kauhavan uđđâivemáánu 1. peeivi&nbsp;2009.

## Viehâdâh

### Ässeeloho

### Čuákkipääihih

* Taat čuákkipäikki kulá taan kaavpugân tuše uásild.

Kaavpug kuávdáščuákkipäikki lii **puáidudum**.

## Siijdah

* **Alahärmä kuávlu**: Alahärmä markkân, Ekola, Hakola, Hanhila, Hanhimäki, Heikkilä, Hilli, Huhtamäki, Härmä, Kivihuhta, Katajamäki, Kojola, Kuoppala, Köykkäri, Lahdenkylä, Lehtimäki, Markkula, Mylläri, Ojala, Poromaa, Pelkkala, Perkiömäki, Pesola, Sorvisto, Vakkuri, Voltti, Vuoskoski já Yliviitala.

* **Kauhava kuávlu**: Alakylä, Annala, Eteläranta, Fräntilä, Hatunkylä, Hirvijoki, Hopiavuori, Huhmarkoski, Huhtamäki, Kantola, Karjanlahti, Kauhava, Kettula, Kleemola, Kosola, Lauttamus (kuávdáščuákkipäikki), Lummukka, Matsomppi, Mäenpää, Mäki-Hannus, Orava, Pelkkikangas, Pelkola, Pernaa, Pukkila, Ruotsala, Renko, Sippola, Varpula, Varvas, Viinikka já Ylikylä.

* **Kortesjärvi kuavlu**: Isomäki, Kielinen, Kortesjärvi, Purmojärvi, Rantala, Saarijärvi, Ylikylä, Manninen, Nuottimäki, Fräntilä, Kukkola, Pellinen, Pirttinen, Iso-Pellinen, Lappinen, Laukkonen, Salo, Ylikoski, Porkholma já Tyynismaa.

* **Ylihärmä kuávlu**: Haapoja, Keskikunta, Ylihärmä markkân, Kosola, Pakka, Vesiluoma, Yliluoma, Kangas, Ikola, Ilomäki, Rannanjärvi, Salomaa já Taipale.

## Kooskah

* 23px Helsig 396&nbsp;km
* 23px Tampere 215&nbsp;km
* 23px Turku 336&nbsp;km
* 23px Oulu 286&nbsp;km
* 23px Lahti 325&nbsp;km
* 23px Kuopio 299&nbsp;km

* 23px Jyväskylä 206&nbsp;km
* 23px Pori 214&nbsp;km
* 23px Vaasa 80&nbsp;km
* 23px Seinäjoki 39&nbsp;km
* 23px Lapua 17&nbsp;km
* 23px Ylivieska 157&nbsp;km

## Käldeeh
Kauniainen

**Kauniainen** () lii kaavpug Suomâst, Uusimaa eennâmkoddeest. Kauniaisiist ääsih 9&nbsp;867 olmožid, já ton vijđodâh lii 6,00&nbsp;km², mast 0,11&nbsp;km² lii čääci. Kauniaisii áinoo naaburkieldâ lii Espoo. Kaavpug lii kyevtikielâlâš.

## Historjá

Kauniainen vuáđudui ive&nbsp;1920, já tast šoodâi kaavpug ive&nbsp;1972.

## Viehâdâh

### Ässeeloho

### Čuákkipääihih
Kaavpugist lii tuše ohtâ čuákkipäikki: Helsig kuávdáščuákkipäikki.

## Kovegalleria

Kauniainen - Villa Vallmogård.jpg
Tunnelitie, Kauniainen.JPG
Kauniainen street view.jpg


## Käldeeh
Kaustinen

**Kaustinen** () lii kieldâ Suomâst, Koskâ-Pohjanmaa eennâmkoddeest. Kaustisiist ääsih 4&nbsp;264 olmožid, já ton vijđodâh lii 361,12&nbsp;km², mast 7,15&nbsp;km² lii čääci. Kaustisii naaburkieldah láá Halsua, Kokkola, Kruunupyy já Veteli.

## Historjá

Kaustinen vuáđudui ive&nbsp;1868.

## Viehâdâh

### Ässeeloho

### Čuákkipääihih
Kieldâst lii tuše ohtâ čuákkipäikki: Kaustisii markkân.

## Siijdah

Järvelä, Jylhä, Kaustisii markkân, Känsälä, Kola, Köyhäjoki, Nikula, Paavola, Puumala, Salonkylä, Tastula já Vintturi.

## Kovegalleria

K-market Kaustinen 2017.jpg|
Kaustisen musiikkilukio.jpg|


## Käldeeh
Kazakstan

thumb
thumb
**Kazakstan** lii staatâ Euroopist já Aasiast. Ton uáivikaavpug lii Nur-Sultan.

## Fáádást eres soojijn

## Käldeeh
Kasmir

**Kasmir**, olmâ nommâ **Thomas Antero Kirjonen** (š. njuhčâmáánu 27. peeivi 1985, Espoo, Suomâ) lii syemmilâš musikkár já šuoŋârähtee. Sun šoodâi tobdosin Suomâst ive 2014 kesipittáinis "Vadelmavene". Ovdil muusikkarrieer sun lâi kokkâ.

## Diskografia
* 2014 – *[[AMK Dropout]]*
* 2018 – *[[Valmis]]*
* 2019 – *[[Jälki]]*

## Käldeeh
Kati-Claudia Fofonoff

**Kati-Claudia Fofonoff** () lâi nuorttâlâš kirječällee, kii čaalij novellijd, tiivtâid já muštâlusâid sehe nuorttâlâškielân já suomâkielân. Suu pargo lii jurgâlum el. orjâlâškielân, tárukielân já islandkielân.

## Kirjeh
* 1982 &ndash; *Parnasso 2*, suomâkielâlâš tiivtah 
* 1987 &ndash; *Koparat Joulukoparat*, suomâkielâlâš tiivtah
* 1988&ndash;1989 &ndash; *Pââšjooǥǥ laulli*, nuorttâlâškielâlâš kirje já jienâpäädih
* 1998 &ndash; *Jânnam muttum nuuʹbbiooʹri*, nuorttâlâškielâlâš tiivtah 
* 2004 &ndash; *Vuämm Jeeʹelvueiʹvv. Mainnâz*, nuorttâlâškielâlâš čaalâ
* 2005 &ndash; *Vanha jäkäläpää 1-2*, (cd) suomâkielân
* 2005 &ndash; *Suonikylän poluilta 1-3*, (cd) suomâkielân

## Jurgâlusah Fofonoff kiirjijn
* 2000 &ndash; *Eana áđai nuppebeliid* (Davvi Girji) orjâlâškielân jurgâlâm Rauni Magga Lukkari (Jânnam muttum nuuʹbbiooʹri)
* 2000 &ndash; *Kloden dreier. Dikt* (Davvi Girji) orjâlâškielâst tárukielân jurgâlâm Laila Stien
* 2003 &ndash; *Undir nordurljósum. Samisk ljód* islandkielân jurgâlâm Einar Bragi
* 2004 &ndash; *Maa muovattu toisin päin* (cd) Lohhee: Inkeri Wallenius (Jânnam muttum nuuʹbbiooʹri)

## Jurgâlus
* 2000 &ndash; Antoine de Saint-Exupéry: *Uʹcc priinsâž*

## Liiŋkah
* Kati-Claudia Fofonoff (1947–) Davvi Girjji *Fárru*-siijđoin
* Eeva Nykänen lohá ''Äudda''-nooveel (Háávdán) jienân 

## Käldeeh
Keitele

**Keitele** lii kieldâ Suomâst, Tave-Savo eennâmkoddeest. Keitelest ääsih 2&nbsp;158 olmožid, já ton vijđodâh lii 578,30&nbsp;km², mast 95,39&nbsp;km² lii čääci. Keitele naaburkieldah láá Pielavesi, Pihtipudas, Tervo, Vesanto já Viitasaari.

## Historjá

Keitele vuáđudui ive&nbsp;1879.

## Viehâdâh

### Ässeeloho

## Siijdah

Hamula, Koutajärvi, Kukertaja, Leppäselkä, Pahkamäki, Petäjäkylä, Sulkavanjärvi, Tossavanlahti, Viinikkala, Vuonamo, Äyräpää já Hemminki.

## Käldeeh
Kempele

**Kempele** lii kieldâ Suomâst, Tave-Pohjanmaa eennâmkoddeest. Kempelest ääsih 18&nbsp;636 olmožid, já ton vijđodâh lii 110,34&nbsp;km², mast 0,23&nbsp;km² lii čääci. Kempele naaburkieldah láá Liminka, Oulu já Tyrnävä.

## Historjá

Kempele vuáđudui ive&nbsp;1867.

## Viehâdâh

### Ässeeloho

### Čuákkipääihih

* Taat čuákkipäikki kulá taan kieldân tuše uásild.

Kieldâ kuávdáščuákkipäikki lii **puáidudum**.

## Käldeeh
Kenia

**Kenia** (swahili- já ), virgálávt **Kenia täsiväldi** (swahilin *Jamhuri ya Kenya*, ), lii staatâ Nuorttâ-Afrikist. Ton uáivikaavpug lii Nairobi. 

## Historjá
Kenia finnij jiečânâsvuođâs ive 1963 já šoodâi täsiväldin ive 1964. Jomo Kenyatta lâi Kenia vuossâmuš president ivveest 1964 ain suu jäämmim räi, ive 1978. Tast maŋa iivij 1978–2002 kooskâst presidentin tooimâi Daniel Arap Moi. Čuávuvâš president lâi Mwai Kibaki iivij 2002–2013. Ive 2013 Kenia tallaaš president, Uhuru Kenyatta, het-het vuoitij vaaljâid. Sun väljejui nube keerdi presidentin ive 2017. Uhuru Kenyatta lii Kenia vuossâmuu president, Jomo Kenyatta, alge.

## Eennâmtieđâ

### Sajadâh já rääjih
Kenia lii staatâ Nuorttâ-Afrikist. Ton ránnjástaatah láá tavveen Etiopia, nuorttân Somalia, mäddin Tansania, viestârist Uganda já taveviestârist Maadâ-Sudan.  Ton nuorttiimuš rääji jotá India väldimeerâ rido miätá. 

## Fáádást eres soojijn

## Käldeeh
Kentucky

**Kentucky** lii Ovtâstum staatâi uásistaatâ. Ton uáivikaavpug lii Frankfort já stuárráámus kaavpug Louisville. Kentucky uásistaatâst ääsih ohtsis suulân 4,5 miljovn olmožid (2020).

## Viehâdâh
### Ässeeloho

## Fáádást eres soojijn

## Käldeeh
Kepler

thumb|Kepler kovvejum Apollo 12:st ive 1969
**Kepler** lii ohtâ Mánudáá kraatterijn. Tot lii finnim noomâs Johannes Kepler mield. Kepler lyeddejeijee lii 29,49 km, já ton kieŋŋâlvuotâ lii 2,6 km.

## Fáádást eres soojijn

## Käldeeh
Khartum

**Khartum** (motomin meid **Khartoum**, ) lii ässeelovo mield Sudan stuárráámus kaavpug já uáivikaavpug. 

## Viehâdâh
### Ässeeloho

## Fáádást eres soojijn

## Käldeeh
Kieldâsämikielâ

thumb|upright|8. Kieldâsämikielâ
**Kieldâsämikielâ** lii sämikielâ. Kieldâsämikielâst láá suulân 100 (áárvu mield, 2010)  – 350 (virgálâš meeri) sárnod. 

## Kieldâsämikielâ pustaveh
### Sammallahti/Khvorostukhina sänikirje mield (1991)

### Kuruča sänikirje mield (1985)

### Kerta sänikirje mield (1986)

*tuše ruošâkielâlij lovnâsaanijn

## Kielâoppâ
### Jienâdâhoppâ

Rimma Kuruč mield:

## Kirjálâšvuotâ

*Antonova A. A., N. Je. Afanas'eva, Je. I. Mečkina, L. D. Jakovlev, B. A. Gluhov (red. Rimma D. Kuruč). 1985. *Saamsko-russkij slovar' = Saam'-rūšš soagknehk'.* Moskva.
* Antonova, Aleksandra A. 1982. Saam' bukvar'. Bukvar' dlja podgotovitel'nogo klassa saamskoi školy. Leningrad.
* Антонова А. А., Э. Шеллер 2021: Саамско-русский и Русско-саамский словарь (около 16000 слов). Тромсё.
* Genetz, Arvid 1891: Kuollan lapin murteiden sanakirja ynnä kielennäytteitä = Wörterbuch der Kola-lappischen Dialekte nebst Sprachproben. *Bidrag till kännedomen af Finlands natur och folk* 50. XLVI, 291 s.
* Itkonen, Erkki 1946: Struktur und Entwicklung der Ostlappischen Quantitätssysteme. *Suomalais-ugrilaisen Seuran Toimituksia*; 88. Helsinki: Suomalais-ugrilainen seura, 1946.
* Itkonen, Erkki 1985: Kildinlappische Sprachproben. Herausgegeben von Juhani Lehtiranta. *Suomalais-ugrilaisen seuran toimituksia*  191. Helsinki, 1985.
* Itkonen, T.I. 1958: Koltan- ja kuolanlapin sanakirja = Wörterbuch des Kolta- und Kolalapischen. *Lexica Societatis Fenno-Ugricae* 15. Helsinki: Suomalais-ugrilainen seura.
* Itkonen, T.I. 1958: Über die skandinavischen Lehnwörter im Kolta- und Kolalappischen. Suomalais-ugrilaisen seuran aikakauskirja; 60 (21 s.). Helsinki: Suomalais-Ugrilainen seura, 1958.
* Itkonen, T.I. Koltan- ja kuolanlappalaisia satuja. *Suomalais-ugrilaisen seuran toimituksia*
* Kert, G.M. 1971: *Saamskij jazyk : kil'dinskij dialekt : fonetika morfologija sintaksis*. Leningrad: Nauka, 1971.
* Kert, Georgij M. 1971. Saamskij jazyk (kil´dinskij dialekt). Fonetika, morfologija, sintaksis. Leningrad.
* Kert, Georgij M. 1986. Slovar' saamsko-russkij i russko-saamskij. Leningrad.
* Kuruč, Rimma D., N. Je. Afanas'eva, og I.V. Vinogradova. 1995. Pravila orfografii i punktuacii saamskogo jazyka. Murmansk-Moskva.
* Scheller, Elisabeth 2004. Kolasamiska – språkbyte eller språkbevarande? En sociolingvistisk studie av samernas språksituation i Ryssland. D-uppsats i Samiska studier.

## Fáádást eres soojijn

## Käldeeh
Kielâiäláskittem

**Kielâiäláskittem** lii uhkevuálásii kielâ kááijum várás uáivildum spesiaal kielâvuávám. Ton váldu-ulmen lii turviđ kielâ sirdum suhâpuolvâst nuubán. 

Kielâ kááijum várás tarbâšuvvojeh jyehimuđusiih kielâohjelmeh, moh viggeh orostittiđ kielâkevttim kiäppánem já nonniđ kielâ. Táválávt uhkevuálásii kielâ kiävttu lii jo-uv čuuvtij kiäppánâm teikâ motomin meid potkânâm. Ulmen lii macâttiđ kielâ aktiivlii kiävtun sehe eenikielâlij et viereskielâlij juávhust.

Eenikielâliih sárnooh láá eromâš pyereh kielâ äššitobdeeh já kielâsirdeeh. Kielâiäláskitmist lii tárbu kevttiđ sii kielâmáátu nuuvt pehtilávt ko máhđulâš. Kielâsárnoi mere lasettem já kielâ máttááttem viereskiellân láá taarbâšliih kielâiäláskittemtooimah, tastko suhâpuolvah láá kielâttum, kielâsárnooh láá uccáá já etnisâš juávkku lii ucce. Ucebeh juávhuh láá eromâš heerkih kielâ ulguubeln puáttee teddui já nubástussáid. Eenikielâliih sárnooh pasteh toollâđ ärbivuáválijd kielâkevttimohtâvuođâid, já sij nannejeh kielâkevttim uđđâ kielâkevttimsuorgijn-uv. Anarâškielâ iäláskittemohjelmist uđđâ kielâsárnooh láá puáhtám jieijâs áámmáttááiđu peht väldiđ kielâ anon uđđâ kevttimohtâvuođâin. Pyereh puátuseh kielâ kevttim nonniimist láá puáttám kyevtsundásii kyevtkielâgvuođâst. Talle ucceeblovokielâ sárnooh opâtteleh váldukielâ já  váldukielâ sárnooh opâtteleh ucceeblovokielâ. 

Kielâvuáváámân kuleh kielâ kevttimohtâvuođâi huksim, kielâ lingvistlâš ovdedem já kielâmáttááttâs. Vistig-uv ulmen lii nonniđ jo kiävtust leijee kielâkevttimohtâvuođâid já huksiđ uđđâ kielâkevttimohtâvuođâid, moh pelestis nannejeh kielâ já ton sirdem. Nubben ulmen lii kielâ lingvistlâš ovdedem, mii iššeed tast, et kielâ tuáimá pyereest kommunikaatio kiellân sehe njálmálii et kirjálii kiävtust. Kuálmád ulme adai kielâ máttááttâs vist nannee kielâtááiđu, mii iššeed kielâ oovdedmist já kielâkevttimohtâvuođâi huksiimist.

Anarâškielâ iäláskitmist kuávdáš kielâiäláskittemohjelmeh láá lamaš kielâpiervâleh vuálá škovlâahasáid já kielâ máttááttâs tievâsmittemškovliittâssáin pargoahasâš rävisulmuid. Meiddei škoovlâst lii merhâšittee rooli kielâ sirdemist nuorâbáid sárnoid. Anarâškielâ iäláskitmist lii kevttum meid kielâmiäštár-uáppee-ohjelm, mast kielâmiäštárin tuáimih puárrásub kielâsárnooh teikâ meid motomin nuorah teikâ párnááh.
 
Kielâiäláskittemtiileest lii adelum raavâ kevttiđ kielâ nuuvt ennuv já nuuvt maaŋgâ saajeest ko máhđulâš.

## Fáádást eres soojijn
* 

## Käldeeh

* Marja-Liisa Olthuis luvâldâlmeh.
Kielâpiervâl

[thumb|Anarâškielâ [kielâpiervâl Avelist]]

**Kielâpiervâl** (, ,  já ) lii vuálá škovlâahasáid uáivildum peivikiäččusaje, kost párnááh uáppih ucceeblovokielâ. Kielâpiervâlprinsiip mield tipšooh sárnuh párnáid já koskânis tuše ucceeblovokielâ, mut pärni puáhtá kevttiđ västiddijnis eres-uv kielâ. Kielâpiervâl ulmen lii sirdeđ kielâ já kulttuur párnái kiellân. Kielâpiervâleh cegâttuvvojeh kielâ iäláskittem tiet.

## Historjá
Maorih algâttii kielâpiervâltooimâ ive 1982 Aotearoast tondiet ko sii eenikielâ lappuuškuođij eŋgâlâškielâ vaiguttâs vyelni. Anarâškielâ lii iäláskittum kielâpiervâltoimáin ive 1997 rääjist. 

## Keejâ meid
* Anarâškielâ kielâpiervâl

## Käldeeh
Kiemâ

**Kiemâ** (,  já ) lii kaavpug Suomâst, Laapi eennâmkoddeest. Kiemâst ääsih 20&nbsp;742 olmožid, já ton vijđodâh lii 747,28&nbsp;km², mast 651,91&nbsp;km² lii čääci. Kiemâ naaburkieldah láá Kiemâeennâm, Simo já Tuárnus.

## Historjá

Kiemâ vuáđudui njuhčâmáánu 5. peeivi&nbsp;1869.

## Viehâdâh

### Ässeeloho

### Čuákkipääihih

* Taat čuákkipäikki kulá taan kaavpugân tuše uásild.

Kaavpug kuávdáščuákkipäikki lii **puáidudum**.

## Kaavpughoovdah

## Ustevvuotâkaavpugeh
Kiemâ ustevvuotâkaavpugeh láá:

*  Luleå, Ruotâ
*  Tromssa, Taažâ
*  Wismar, Saksa
*  Newtownards, Tave-Irland
*  Ringkøbing, Tanska
*  Liptovský Mikuláš, Slovakia
*  Volgograd, Ruoššâ
*  Nacala, Mosambik
*  Székesfehérvár, Uŋgar

## Kooskah
*Kilbisjävri 480&nbsp;km
*Oulu 105&nbsp;km
*Ruávinjargâ 115&nbsp;km
*Tuárnus 25&nbsp;km

## Kovegalleria

Kemi City Hall.jpg|Kiemâ kaavpugtáálu ive 2022
Kemi Church 1.jpg|Kiemâ kirkko ive 2022
Lukio8.jpg|Kiemâ luvâttâh
Kauppakatu 29 Kemi 20180427.jpg|Kiemâ jálukeđgigalleria]]
Kemi Railway Station 20140724.JPG|Kiemâ sajattâh


## Fáádást eres soojijn

## Käldeeh
Kiemâeennâm

**Kiemâeennâm** ( já ) lii kieldâ Suomâst, Laapi eennâmkoddeest. Kiemâenâmist ääsih 8&nbsp;062 olmožid, já ton vijđodâh lii 647,24&nbsp;km², mast 20,89&nbsp;km² lii čääci. Kiemâeennâm naaburkieldah láá Kiemâ, Simo, Tervola já Tuárnus.

## Nommâ
Ive 1979 räi kieldâ nommâ lâi *Kiemâjäävri táálunkieldâ* ().

## Viehâdâh

### Ässeeloho

### Čuákkipääihih

* Taat čuákkipäikki kulá taan kieldân tuše uásild.

Kieldâ kuávdáščuákkipäikki lii **puáidudum**.

## Siijdah
Alapaakkola, Hirmula, Ilmola, Itäkoski, Jokisuu, Kiemâjäävri markkân, Koroiskylä, Lassila, Laurila, Lautiosaari, Liedakkala, Länsikoski, Maula, Pörhölä, Ruottala, Sompujärvi, Törmä já Viitakoski.

## Fáádást eres soojijn

## Käldeeh
Kesimáánu

**Kesimáánu** lii gregoriaanlâš já juliaanlâš kalender mield ive kuuđâd mánuppaje. Tot lii keesi vuossâmuš mánuppaje. Kesimáánust láá 30 peivid. Laapist kesimáánu lii ijâttes iijâ äigi. Kesimáánu čuovâjuhle lii jonsahpeivi.

## Nommâ
Kesimáánu lii finnim noomâs tast, et kesimáánust lii liegâs, já talle lii olmâ keesi. 

## Fáádást eres soojijn

## Käldeeh
Keuruu

**Keuruu** () lii kaavpug Suomâst, Koskâ-Suomâ eennâmkoddeest. Keuruust ääsih 9&nbsp;529 olmožid, já ton vijđodâh lii 1&nbsp;430,57&nbsp;km², mast 172,60&nbsp;km² lii čääci. Keuruu naaburkieldah láá Jämsä, Multia, Mänttä-Vilppula, Petäjävesi, Virrat já Ähtäri.

## Historjá

Keuruu vuáđudui ive&nbsp;1652, já tast šoodâi kaavpug ive&nbsp;1986.

## Viehâdâh

### Ässeeloho

### Čuákkipääihih

Kaavpug kuávdáščuákkipäikki lii **puáidudum**.

## Siijdah

Ampiala, Etelä-Keuruu, Haapamäki, Jukojärvi, Kaleton, Karimo, Kivijärvi, Lavikko, Liesjärvi, Lihjamo, Pihlajavesi, Riiho já Valkealahti.

## Kovegalleria

Haapamäen keskustaa 2.JPG|
Keuruu 2018.jpg|
Haapamäen rautatieasema.JPG|


## Käldeeh
Kiemâjuuhâ

**Kiemâjuuhâ** ( já ) lii juuhâ Laapi eennâmkoddeest, Suomâst. 

## Eennâmtieđâ

Kiemâjuuvâ kukkodâh lii 550&nbsp;km já tot lii Suomâ kuhemus juuhâ. Kiemâjuuvâ kulgâmvijđodâh lii 51&nbsp;127&nbsp;km2, ađai paijeel pele Laapi eennâmkode vijđoduvvâst. Kiemâjuuhâ álgá Kiemâsyergist, Suovâkuoškâ kieldâ taveuásist. Tot virded suulân 200 kilomeetter ovdil ko luáštá Kiemâjáávrán. Kiemâjäävri maŋa Kiemâjuuhâ juátkoo viestârân Ruávinjaargân já Ruávinjaargâ maŋa vala váhá paijeel čyeti kilomeetter máádás, kost tot luáštá Kiemâ kaavpug alda Merâpootân.

Kiemâjuuvâst láá maaŋgah sijđojuuvah. Tenniöjuuhâ luáštá Suovâkuoškâ markkân alda. Kiemâjuuvâ nubbe merhâšittee sijđojuuhâ lii Kitinen, mii luáštá toos váhá maŋeláá alda Pelkosnjaargâ markkân. Ovdil Pelkosnjaargâ markkân Kiemâjuuhân luáštá meid Vuotosjuuhâ. Kiemâjuuvâ kuhemus sijđojuuhâ já Suomâ kuálmádin kuhemus juuhâ lii Ounasjuuhâ, mii luáštá Kiemâjuuhân Ruávinjaargâ kaavpugist. Meid Raudanjuuhâ luáštá toos alda Ruávinjaargâ.

## Kiemâjuuvâ čácáduv vyeimilágádâsah

Vuosmuš Kiemâjuuvâ vyeimilágádâs algâttij tooimâs ive&nbsp;1946 Isohaarast. Kiemâjuuvâ čácáduvvâst láá 21 vyeimilágádâssâd, main 16 láá Kemijoki&nbsp;OY omâstusâst. Kiemâjuuvâ vyeimilágádâsâi ihepuovtâdâs lii 4,3&nbsp;TW⋅h, ađai suulân 34,5 prosenttid Suomâ čäcivyeimipuovtâdâsâst.

Ruávinjaargâ Sierilän já Pelkosnjaargâ Vuotosjuuhân láá sundáttâllum uđđâ vyeimilágádâs já tulvâdemääldis, mut Vaasa haldâttâhriehti komettij love kuábbáá-uv projektân.

Kiemâjuuhâ lii ovdil lamaš uáli pyeri luosâjuuhâ, mut vyeimilágádâsah láá iästám luosâi vandârdem lasânemsoojijd Kiemâjuuvâ sijđojuvváid.

## Fáádást eres soojijn

## Käldeeh
Kiemâjävri

**Kiemâjävri** (,  já ) lii kaavpug Suomâst, Laapi eennâmkoddeest. Kiemâjäävrist ääsih 7&nbsp;302 olmožid, já ton vijđodâh lii 3&nbsp;930,91&nbsp;km², mast 426,78&nbsp;km² lii čääci. Kiemâjäävri naaburkieldah láá Kyelijävri, Pelkosnjargâ, Posio já Ruávinjargâ.

## Historjá

Kiemâjävri vuáđudui ive&nbsp;1957, já tast šoodâi kaavpug ive&nbsp;1973.

## Viehâdâh

### Ässeeloho

### Čuákkipääihih

Kaavpug kuávdáščuákkipäikki lii **puáidudum**.

## Fáádást eres soojijn

## Käldeeh
Kierâš

**Kierâš** lâi anarâškielâlâš digilostâ, mast táárbu mield vuolgâttui tiilájeijeid meid pááppárlostân. Loostâst lijjii uđđâseh, almottâsah já eres äigikyevdilis saavah nuuvt ete lostâ tooimâi tiäđáttâslostân. Majemuš nummeer almostui ive 2011.

## Historjá
Vuosmuš lostâ almostui čohčâmáánu 6. peeivi ive 2007, mon maŋa tot almostui ohtii ohhoost. Maŋeláá tot almostui häärvib. Ton almostitmân lâi tárbu, tastko anarâšâin iä lamaš sijjân uáivildum tieđettemkanavah.

Lostâ almostitij puohlágán uđđâsijd já tiäđáttâsâid, moh kuoskii anarâššáid. Toi lasseen loostâst lijjii almostum keppisub mainâseh-uv, nuuvtko koonstah ađai "niiksih". Lostâ lâi meid uáivildum foorumin.

Kierrâš rähtim tohhui nuuvt hälbin ko máhđulâš. Lostâ ij toijum, iäge tast lamaš koveh. Tekstâ fallui táválâš tekstân, mii ij váldám ennuv saje já mon puovtij luuhâđ maggaar tiätumašináin peri. Lohheeh, kiäin ij lah internet-ohtâvuotâ, puohtii tiiláđ Kierâččist pááppârversio. Tot lâi printtâ, mii vuolgâttui kooveert siste poostâ peht. Kierâš lâi uáivildum puohháid, kiäh mättih anarâškielâ já láá kiddiistum anarâš aašijn.

## Ruttâdem
Loostâ kuástidij Anarâškielâ servi. Ovdâl ko Säämi Čuovviittâsservi lopâttui ive 2007, servi lâi skeŋkkim loostân ruuđâid loostâ tooimâtmân. Ive 2008 sämitige kulttuurlävdikodde mieđettij loostân almostittemtorjuu.

## Toimâtteijee
* 2007&ndash;2011 &mdash; Petter Morottaja

## Keejâ meid
* Anarâš aavis
* Anarâš-lostâ
* Loostâš

## Liŋkkâ
* Kierâš

## Käldeeh
Kigali

thumb|Kigali
thumb|Kigali
**Kigali** lii Ruanda stuárráámus kaavpug já uáivikaavpug. 

## Viehâdâh
### Ässeeloho

## Fáádást eres soojijn

## Käldeeh
Kiina

**Kiina aalmugtäsiväldi** teikâ **Kiina** lii staatâ Aasiast. Ton uáivikaavpug lii Peking. 

## Historjá
Kiina lâi ive 2019 vuosmuš eennâm, mii luhostui finniđ komovuotâmooduul Mánudáá tuáhá.

## Eennâmtieđâ
[thumb|left|[Mount Everest lii Kiina alemus vääri.]]
Kiina lii vijđoduv mield maailm kuálmâdin stuárráámus staatâ Ruošâ já Kanada maŋa.

### Sajadâh já rääjih
Kiina lii staatâ Aasiast. Tast láá 14 ránnjástaattâd: Afganistan (ohtâsâš rääji tuše 76&nbsp;km), Bhutan, India, Kazakstan, Kirgisia, Laos, Mongolia, Myanmar, Nepal, Pakistan, Ruoššâ, Tadžikistan, Tave-Korea já Vietnam. Kiinast lii meiddei merârääji Japanáin já Maadâ-Koreain. 
### Jäävrih já juuvah

Jangtse lii Kiina kuhemus juuhâ. Ton kukkodâh lii suulân 6&nbsp;300&nbsp;km, já kulgâmvijđodâh lii suulân 1,8 miljovn&nbsp;km2. Jangtse lii maailm kuálmádin kuhemus juuhâ Amazon já Niili maŋa. 

### Morfologia
Kiina alemus vääri lii Mount Everest, mii lii meid ubâ maailm alemus vääri. Ton alodâh lii 8&nbsp;848,86&nbsp;m merâasseest. Mount Everest lii Himalaja váráduvâst, Nepal já Kiina koskâsii rääjist. 

### Šoŋŋâdâh
Kiina šoŋŋâdâh lii subarktâlâš tavveen já trooppisâš mäddin.


Harbin maxT RR.png|
Shangai maxT RR.png|
Xining maxT RR.png|
Kunming maxT RR.png|


## Haldâttâh já politiik

### Kuávlulâš jyehim
Kiina lii juohhum 22 eennâmkoodán. Virgeomâhááh rekinisteh távjá Taiwan 23.&nbsp;eennâmkodden. Eennâmkuudij lasseen Kiinast láá meiddei 5 autonomisii kuávlu, 4 jiešhaldâšemkieldâ já 2 eromâšhaldâšemkuávlu. Autonomisijn kuávluin stuárráámus uási viehâduvvâst kuleh ucceeblovoaalmugáid.
thumb|left|600px

## Viehâdâh
### Ässeeloho
Ässeelovo mield Kiina lii maailm nubben stuárráámus staatâ India maŋa.

### Oovtâ párnáá politiik
Kiinast lâi 35 ihheed (1980–2015) vyeimist nuuvt kočodum oovtâ párnáá politiik. Paarâ, kote finnij eenâb párnáid, sáhuttui. Jis sááhuid ij máksám, te párnáást šoodâi pävirttem, adai sunjin iä fallum sosiaal‑ já tiervâsvuotâpalvâlusah, sun ij škuávlejum ige sun peessâm paargongin. Aaibâs absoluutlâš taat laahâ ij kuittâg lamaš: tálutuállei tááhust nubbe-uv páárnáš lâi loválâš, jis vuosmuš páárnáš lâi nieidâ.

Alge finnim perrui lii lamaš Kiinast ain tehelâš, tastko alge kalga anneeđ huolâ puárásmuvvee vaanhimijnis. Viärráámuu tááhust oovtâ párnáá politiik čuávumuššân nieidâpárnááh abortistojii, hilgojii teikâ kuáđđojii registerhánnáá. Taat puoh puátá oinuđ vinnood šoddâm suhâpeljuáhášummeen vala kuhháá.

Ivij 2015–2021 lâi paaráid vyeimist kyevti párnáá politiik. Ive 2021 taat vuod muttui, já tastmaŋa lii lamaš lope finniđ kulmâ párnáá oovtâ perrui.

## Fáádást eres soojijn

## Käldeeh
Kill Bill: Volume 1

thumb|
**Kill Bill: Volume 1** lii ive 2003 puáttám ovtâstumstaatâlâš toimâelleekove, mon lii stivrim já čáállám Quentin Tarantino. Tot lii vuosmuš kyevti *Kill Bill* -elleekooveest. Jotkâuási *[[Kill Bill: Volume 2]]* almostui čuávuváá ive.

## Juonâ
Nissoon hejâmácuhist viälláá kappeli lättei alne vorrin. Morhedeijee juávkku lii irâttâm koddeđ suu. Sun muštâl juávhu hovdân, Billin, ete vuárdá päärni. Bill pááčá suu uáiván. Ko nissoon nelji ive maŋeláá koccáá koomast, sun meerrid, ete lii mavsâttem äigi. Sun ucâškuát ovtâi mild puoh juávhu jesânijd vâi piäsá mavsâttiđ sijjân.

## Čaittâleijeeh

## Käldeeh
Kiirjâgloddááš

thumb
thumb|Kiirjâgloddáá maneh
**Kiirjâgloddááš** (*Ficedula hypoleuca*) lii livkkárij hiäimun kullee varbuslodde. 

## Stuárudâh já tobdomeerhah

Kiirjâgloddááš lii 12–13,5 cm kukkosâš.

Ruškis kiirjâgloddáášniŋálâs iärut maaŋgâin eres ruškis uccâloddáin vielgis suájákovvoos vuáđuld.

## Käldeeh
Kikujuh

thumb|Kikujualmai ive 1910
**Kikujuh** láá bantuaalmug Keniast. Sij sárnuh kikujukielâ. Kikujuh láá Kenia stuárráámus etnisâš juávkku.

## Fáádást eres soojijn

## Käldeeh
Kill Bill: Volume 2

thumb|
**Kill Bill: Volume 2** lii ive 2004 puáttám ovtâstumstaatâlâš elleekove, mon lii stivrim já čáállám Quentin Tarantino. 

## Juonâ
Nissoon lii koddám jo kyehti ulmuu suu listoost já juátká mavsâttem määđhis.

## Čaittâleijeeh

## Vuástáväldim
Rotten Tomatoes -sijđo 241 árvustâlmist 84% láá miättáseh 

## Käldeeh
Kinshasa

thumb|Kinshasa
**Kinshasa** (ive 1966 räi **Léopoldville**/**Leopoldstad**) lii Kongo demokraatlii täsivääldi uáivikaavpug já stuárráámus kaavpug. Tot lii ohtâ stuárráámuin kaavpugijn Sahara máddáápiäláá Afrikist. 

## Viehâdâh
### Ässeeloho

## Fáádást eres soojijn

## Käldeeh
Kirgisia

thumb
**Kirgisia** lii staatâ Aasiast. Ton uáivikaavpug lii Biškek.

## Fáádást eres soojijn

## Käldeeh
Kiribati

thumb|
**Kiribati täsiväldi** ađai **Kiribati** lii staatâ Oseaniast. Ton uáivikaavpug lii South Tarawa.

## Fáádást eres soojijn

## Käldeeh
Kitee

thumb|190px|right|Kitee kirkko
**Kitee** lii kaavpug Suomâst, Tave-Kärjil eennâmkoddeest. Kiteest ääsih 10&nbsp;129 olmožid, já ton vijđodâh lii 1&nbsp;724,38&nbsp;km², mast 470,81&nbsp;km² lii čääci. Kitee naaburkieldah láá Parikkala, Rääkkylä, Savonlinna já Tohmajärvi.

## Historjá

Kitee vuáđudui ive&nbsp;1631, já tast šoodâi kaavpug ive&nbsp;1992.

## Eennâmtieđâ

### Jäävrih

Orivesi, Karjalan Pyhäjärvi, Kiteenjärvi, Ätäskö, Heinäjärvi, Pieniheinäjärvi, Särkijärvi, Hyypii, Pitkäjärvi, Säynejärvi, Lautakko, Paasselkä (Paasivesi) já Piimäjärvi.

## Viehâdâh

### Ässeeloho

### Čuákkipääihih

Kaavpug kuávdáščuákkipäikki lii **puáidudum**.

## Siijdah

Haapasalo, Haarajärvi, Hammaskallio, Heinoniemi, Jaakkima, Juurikka, Kantosyrjä, Kiteenkylä, Kiteenlahti, Kontiola, Kunonniemi, Lahdenkylä, Leinovaara, Loukunvaara, Misola, Muljula, Niinikumpu, Nivunki, Närsäkkälä, Ojamäki, Piimäjärvi, Potoskavaara, Puhos, Puhossalo, Päätye, Riihijärvi, Rokkala, Ruppovaara, Satulavaara, Suoparsaari, Suorlahti, Särkijärvi, Säynejärvi, Taipale, Tasapää, Tolosenmäki, Varmoniemi já Välivaara.

## Käldeeh
Kittâl

**Kittâl** (,  já ) lii kieldâ Suomâst, Laapi eennâmkoddeest. Kittâlist ääsih 6&nbsp;392 olmožid, já ton vijđodâh lii 8&nbsp;262,97 km², mast 168,58&nbsp;km² lii čääci. Kittâl naaburkieldah láá Aanaar, Iänudâh, Kolari, Muonio, Ruávinjargâ já Suáđigil.

## Historjá

Kittâl vuáđudui ive&nbsp;1854.

## Viehâdâh

### Ässeeloho

### Čuákkipääihih

Kieldâ kuávdáščuákkipäikki lii **puáidudum**.

## Siijdah

Ala-Kittilä, Alakylä, Hanhimaa, Helppi, Hormakumpu, Hossa, Jeesiöjärvi, Kallo, Kaukonen, Kelontekemä, Kittilä markkân, Kiistala, Kirjanselkämaa, Kinisjärvi, Kotakumpu, Kuivasalmi, Köngäs, Lehmilehto, Lintula, Lompolo, Maunujärvi, Molkojärvi, Nilivaara, Pitkäkumpu, Pokka, Pulju, Raattama, Rauhala, Rautuskylä, Sirkka, Sätkenä, Tepsa, Tepasto, Veittivuoma, Veitservasa já Vittakumpu.

## Fáádást eres soojijn

## Käldeeh
Kiuruvesi

**Kiuruvesi** lii kaavpug Suomâst, Tave-Savo eennâmkoddeest. Kiuruvesist ääsih 7&nbsp;895 olmožid, já ton vijđodâh lii 1&nbsp;422,90&nbsp;km², mast 94,76&nbsp;km² lii čääci. Kiuruvesi naaburkieldah láá Iisalmi, Pielavesi, Pyhäjärvi, Pyhäntä já Vieremä.

## Historjá

Kiuruvesi vuáđudui ive&nbsp;1873, já tast šoodâi kaavpug ive&nbsp;1993.

## Viehâdâh

### Ässeeloho

## Siijdah

Aittojärvi, Haapakumpu, Hautakylä, Heinäkylä, Honkaranta, Jokela, Kalliokylä, Kiuruvesi (čuákkipäikki), Koivujärvi, Korpijoki, Koskenjoki, Kotajoki (kuávdáš), Lahnajoki, Lahnanen, Lapinsalo, Laukkala, Luupuvesi, Löytänä, Niemiskylä, Näläntö, Osmanki, Paajakka, Pihlajamäki, Rantakylä, Rapakkojoki, Remeskylä, Ruokomäki, Ruutana, Rytky, Ryönänjoki, Salmijärvi, Salmenkylä, Sulkavanjärvi, Tihilä, Toiviaiskylä já Turhala.

## Kooskah

*Iisalmi 35 km
*Kaajaan 125 km
*Kuopio 120 km
*Oulu 190 km
*Ylivieska 125 km

## Käldeeh
Kiäváájävri

**Kiäváájävri**, teikkâ **Kiđđâjävri**, ( já ) lii siijdâš Aanaar kieldâst. Ive&nbsp;2019 tobbeen assii 189 olmožid. Stuárráámus uási Kiäváájäävri ässein láá nuorttâsämmiliih.

Kiäváájävri lii Aanaarjäävri máddáábeln suulân&nbsp;13 km keččin Avelist nuortâskulij. Sijdâ lii Njellimân mannee maađij nr&nbsp;969&nbsp;piällást.

## Nommâ anarâškielân
Nommâ *Kiđđâjävri* sáttá leđe jurgâlushammiittâs suomâkielâ noomâst *Keväjärvi*, mii oppeet sáttá leđe jurgâlushammiittâs anarâšnoomâst *Kiäváájävri*. Kiävááš lii koddeáldu.

## Käldeeh
Kinnula

**Kinnula** lii kieldâ Suomâst, Koskâ-Suomâ eennâmkoddeest. Kinnulast ääsih 1&nbsp;623 olmožid, já ton vijđodâh lii 495,73&nbsp;km², mast 35,53&nbsp;km² lii čääci. Kinnula naaburkieldah láá Kivijärvi, Lestijärvi, Perho, Pihtipudas, Reisjärvi já Viitasaari.

## Historjá

Kinnula vuáđudui ive&nbsp;1914.

## Viehâdâh

### Ässeeloho

### Čuákkipääihih
Kieldâst lii tuše ohtâ čuákkipäikki: Kinnula markkân.

## Siijdah

Hakkaraniemi, Hiilinki, Jääjoki, Kangaskylä, Kirkkosijdâ, Markokylä, Matkusjoki, Muhola, Myllykylä, Niemenkylä, Rantakylä, Saarenkylä, Silkkiperä já Urpila.

## Käldeeh
Knoxville

thumb|
thumb|

**Knoxville** lii kaavpug Tennessee uásistaatâst. Tot lii ässeelovo mield Tennessee kuálmádin stuárráámus kaavpug. Knoxvillest ääsih ohtsis suulân 190 000 olmožid. 

## Eennâmtieđâ
Knoxville lii Tennessee uásistaatâ nuorttiibeln Knox pirrâdâhkoddeest.


File:Knoxville-from-sharps-ridge-tn2.jpg|Great Smoky Mountains -väärih viällájeh Knoxville tyehin
Knoxville-gay-street-1900s.jpg|Kaatâ Knoxvillest kovvejum 1900-lovo aalgâst


## Ustevkaavpugeh
Knoxvillest láá kuttâ ustevkaavpug:
*  Yesan, Maadâ-Korea
*  Chełm, Puola
*  Chengdu, Kiina
*  Larissa, Kreikka
*  Muroran, Jaapaan
*  Neuquen, Argentiina

## Fáádást eres soojijn
* Virgáliih päikkisijđoh

## Käldeeh