open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bridget Fonda

**Bridget Jane Fonda Elfman** (š. 27. uđđâivemáánu 1964 Los Angeles, Kalifornia) lii ovtâstumstaatâlâš oovdiš čaittâleijee. Suu tobdeh suu roolâin elleekuuvijn *[[The Godfather Part III]]* (1990), *[[It Could Happen to You (ive 1994 elleekove)|It Could Happen to You]]* (1994), *[[Little Buddha]]* (1993), *[[Single White Female]]* (1992) já *[[Jackie Brown]]* (1997). Fonda lii finnim kyehti Golden Globe -iävtukkâsvuođâ elleekuuvijn *[[Scandal (ive 1989 elleekove)|Scandal]]* (1989) já *No Ordinary Baby* (2001). Toos lasseen sun lâi Emmy-iävtukkâssân televisioelleekooveest *[[In the Gloaming]]* (1997).

Fonda kulá tobdos suuhân Hollywoodist: suu eeči lâi čaittâleijee Peter Fonda, äijih Oscar-palhâšume-uv vuáittám Henry Fonda já suu siäsá lii čaittâleijee, fitnessiikoon já aktivist Jane Fonda.

## Eellim
Bridget Jane Fonda šoodâi uđđâivemáánu 27. peeivi 1964 Los Angelesist taaiđâr Susan Brewerân já čaittâleijee Peter Fondan. Sust lii ohtâ uccâviljâ, Justin, já ohtâ puárásub peliviljâ, Thomas McGuane Jr. Sun vietij stuárráámuu uási pärnivuođâstis Los Angeles Coldwater Canyonist já Paradise Valleyst, Montanast. Sun juuđij Los Angelesist nieidáid uáivildum Westlake School for Girls. Maŋeláá sun juuđij draamakuursâid New York ollâopâttuv vuálásâš Tisch School of the Artsist já luuvâi meetoodčaittâlem Lee Strasberg Theatre Institutest. Sun valmâštui Bachelor of Fine Arts kandidaatin ive 1986.

Fonda naajâi šuoŋârähtee Danny Elfmanáin ive 2003 já sunnust lii ohtâ alge, Oliver.

## Karrieer
Fonda čaittâlij vuosmuu rolâstis tuše 5-ihásâžžân suu eeji elleekooveest *[[Easy Rider]]*  ive 1969. Suu stuárráámus elleekoveroolâ lâi ive 1992 trillerist *[[Single White Female]]*. Majemuu roolâs sun čaittâlij televisioelleekooveest *[[Snow Queen (ive 2002 elleekove)|Snow Queen]]* ive 2002.

## Filmografia

### Elleekoveh

### Televisio

## Fáádást eres soojijn

* 

## Käldeeh
Paterno

**Paterno** lii kieldâ Italiast, Basilicata kuávlust. Paternost ääsih 3 117 olmožid. Ton vijđodâh lii 40,74 km², já alodâh 634 m. Paterno naaburkieldah láá Marsico Nuovo, Marsicovetere, Padula já Tramutola.

## Historjá
Paterno kieldâ kuulâi Marsico Nuovo kieldân ive 1973 räi.

## Viehâdâh
### Ässeeloho

## Fáádást eres soojijn

* Paterno kieldâ virgáliih nettisiijđoh 

## Käldeeh
Pescara del Tronto

thumb|300px|Pescara del Tronto syeinimáánust 2017
**Pescara del Tronto** lii uccâ siijdâš Arquata del Tronto kieldâst, Ascoli Piceno eennâmkoddeest, Marche kuávlust, Italiast. Ive&nbsp;2001 tobbeen assii 135 olmožid. Tot tuušâi ollásávt ive&nbsp;2016 eennâmtuárgástâsâi keežild. Siijdâ alodâh merâaaseest lii 743&nbsp;m.

## Historjá
Eennâm tuárgistij korrâsávt neljii ive 2016:

* Porgemáánu 24. peeivi 2016: 6,0 Mw
* Roovvâdmáánu 26. peeivi 2016: 5,4 Mw
* Roovvâdmáánu 26. peeivi 2016: 5,9 Mw
* Roovvâdmáánu 30. peeivi 2016: 6,5 Mw

Porgemáánu 24.&nbsp;peeivi&nbsp;2016 Pescara del Tronto tuušâi masa ollásávt, já siijdâ ässein jammii ohtsis 52 olmožid. Eennâmtuárgástâs maŋa tuše muáddi táálu lijjii vala ceggust. Toh-uv kuittâgin tuššii roovvâdmáánu loopâst, ko eennâm tuárgistij korrâsávt uđđâsist.

Staatâ lii jo meridâm, ete Pescara del Tronto ij huksejuu uđđâsist. Ovdil eennâmtuárgástâsâi tobbeen assii tuše váhá paijeel čyeti olmožid, main suulân peeli jammii porgemáánu eennâmtuárgástâs tiet. Siijdâ puoh ässeeh, kiäh iä jáámmám, asâttuvvojii Marche riddokaavpugáid jo ive&nbsp;2016. 

Ive&nbsp;2021 tile mield puoh pasâttâsah láá čorgejum meddâl siijdâ kuávdáást, mut kuávdáá ulguubeln pasâttâsâi čurgimpargoh láá vala koskân.

## Käldeeh
Donna Reed

**Donna Reed** (š. **Donna Belle Mullenger**, ) lâi ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee, kii lii tobdos eromâšávt Frank Capra elleekooveest *[[It's a Wonderful Life]]* (1946). Reed vuoitij Oscar-palhâšume ive 1954 rolâstis Fred Zinnemann elleekooveest *[[From Here to Eternity]]* (1953).

## Eellim
Donna Belle Mullenger šoodâi Denisonist, Iowast Hazel Jane Shivesân já William Richard Mullengerân. Sun lâi puárásumos viiđâ päärnist, já vanhimeh pajasšoddâdáin suu metodistin. Sun juuđij Denison High School Iowast, já sust lâi juurdân šoddâđ máttáátteijen, mutâ sust ij lamaš tuárvi ennuv ruttâ uáppoid. Hyelhis ravvust sun varrij Kalifornian jotteeđ Los Angeles City College.

Donna Reed jaamij päihistis Beverly Hillsist čuávjičulgâráksápurâstaavdân 64-ihásâžžân.

## Karrieer
Ko Reed lâi škoovlâst Los Angeles City Collegest, sun meid čaittâlij maaŋgâin teatterpyevtittâsâin. Sust ij kuittâg lam juurdân šoddâđ čaittâleijen. Reedist šoodâi College kampuskunâgâtâr, mon peht suu kove lâi maaŋgâin aavisijn, main elleekovesyergi nahcâocceeh huámášii suu. Tast maŋa sun finniiškuođij maaŋgâid povdiittâsâid čáittukeččâlmijd. Sun viijmâg raahtij sopâmuš MGMáin, iähtun tuše tot, ete sun uážžu jotteeđ škoovlâ loopâ räi.

Reed vuosmuš elleekoveroolâ lâi elleekooveest *The Get-Away* (1941). Sun čaittâlij tast maŋa paijeel 40 elleekooveest. Toos lasseen sun lii čaittâlâm TV-rááiđuin, main huámášitteemus roolâ lâi TV-rááiđust *[[The Donna Reed Show]]*'st (1958–66), mast sun vuoitij Golden Globe -palhâšume ive 1963, já lâi ohtsis neljii Emmy-iävtukkâssân.

## Filmografia
Käldee:  IMDb 
### Elleekoveh

### Televisio

## Fáádást eres soojijn

* 

## Käldeeh
Gloria Grahame

**Gloria Grahame** (š. **Hallward**, ) lâi ovtâstumstaatâlâš Oscar-palhâšum čaittâleijee. Sun vuoitij Oscar ive 1953 Rosemary roolâst elleekooveest *[[The Bad and the Beautiful]]* (1952).

## Eellim
Gloria Hallward šoodâi skammâmáánu 28. peeivi 1923 Pasadenast, Los Angeles pirrâdâhkoddeest brittilâš čaittâleijee Jean Hallwardân, kii lâi čaittâlâm klassisâš roolâid Britanniast, já arkkiteht já čällee Reginald Michael Bloxam Hallwardân.

Grahame lâi näimilittoost neljii, já sust lijjii nelji päärni.

Ive 1974 Grahamest diagnostui raddepurâstavdâ, mutâ tipšomáin tot puáránij. Ive 1980 tot kuittâg maacâi, já ive 1981 sun jaamij New Yorkist 57-ihásâžžân.

## Karrieer
Grahame algâttij čaittâlemkarrieeris teatterčaitâlmijn, já ive 1944 sun raahtij sopâmuš MGMáin. Huolâhánnáá suu roolâst elleekooveest *[[It's a Wonderful Life]]* (1946) MGM ij oskom, ete Graham miänástuvá, já vuobdij suu sopâmuš RKO Studiosân. Graham čaittâlij maŋgii film noir pyevtittâsâin. Ive 1948 sun finnij Oscar-iävtukkâsvuođâ rolâstis elleekooveest *[[Crossfire (elleekove)|Crossfire]]* já vittâ ive maŋeláá vuoitij tom rolâstis elleekooveest *[[The Bad and the Beautiful]]*. 

Suu elleekovekarrieer ij jotkum siämmáá pyereest, já 1960-lovvoost ovdâskulij sun čaittâlij-uv enâmustáá televisioroolâin já teatterist.

## Filmografia

## Fáádást eres soojijn

* 

## Käldeeh
Lillian Randolph

**Lillian Randolph** () lâi ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee, lávloo já radiopersovn. Sun kulostui radiorolâstis radio-ohjelmist *[[The Great Gildersleeve]]*, já Madame Queen roolâst radio- já TV-rááiđust *[[Amos 'n' Andy]]*.

## Eellim já karrieer
Lillian Randolph šoodâi juovlâmáánu 14. peeivi 1898 Jesse já Jane Randolphân. Suu stuorrâuábbi lâi Amanda Randolph.

Lillian Randolph lâi karrieeris ääigi maŋgii pijgá roolâin radio-ohjelmijn. Sun lâi vuosmuš čapis čaittâleijee, kii lâi merhâšittee pijgá roolâin. Randolph čaittâlij meid TV:st já elleekuuvijn 30-lovvoost 70-lovo räi.

## Fáádást eres soojijn

* 

## Käldeeh
Pivtâspäddi (taaiđâproojeekt)

pienoiskuva|''Pivtâspäddi'' -taaiđâproojeekt Helsigist Pohjoisesplanadi paaldâst
**Pivtâspäddi** (ruotâ- já suomâkielân ***Tvättlina – Pyykkinaru***, ) lii normâkriittisâš siärvustaaiđâproojeekt, mon rahtijn taidâreh Heidi Lunabba já Ilar Gunilla Perssen ive 2014 Jeppis Pride ohtâvuođâst. Proojeekt tárguttâssân lii viestâdiđ kietâtuojij peht seksuaal- já suhâpeliucceeblovvoid, ete ohtsâškoddeest láá ennuv ulmuuh, kiäh tuárjuh sii, veik taat toorjâ ij veltihánnáá ain oinuu.

## Taaiđâproojeekt tuávááš
pienoiskuva|250x250px|Pietarsaari räđiviäsu ive 2018
Syeinimáánu 25.–26. peeivi 2014 uárnejui Pietarsaari vuossâmuš pridefestivaal *[[Jeppis Pride]]*. Tot lâi meiddei Suomâ vuossâmuš ruotâkielâlâš pridefestivaal. Motomeh páiháliih suomâkielâliih ulmuuh kuittâg protestistii korrâ jienáin el. tast, ete páiháliih loostah aiguu muštâliđ tábáhtusâst já ete Pietarsaari kaavpug ááigui keessiđ arvetävgiliipu stáágun Pietarsaari räđiviäsu já kaavpugtáálu oovdân.

Vuossâmuu ääši Almolii sääni rääđi () tuommij tondiet ko pridetábáhtus vuástálisteeh lijjii keččâlâm käržidiđ Österbottens Tidning -toimâttâs sänirijjâvuođâ já uálguttiđ tom lopâttiđ uđâstieđettem tiilámboikot peht tast huolâhánnáá, ete toimâttâs lâi toimâm ravvui já njuolgâdusâi miäldásávt. Nube áášán reagistijn Lunabba já Perssen. Suoi rahtijn puohháid ohtsii uásálistee taaiđâproojeekt *Tvättlina – Pyykkininaru* (), mast uásálisteeh väldih jieijâs skaapist oovtâ- tâi maaŋgâivnásijd pihtâsijd teikkâ jieškote-uvlágánijd tekstiilijd já kohâsteh taid pivtâspáádán ovdâmerkkân jieijâs šiljoost, mottoom almolii saajeest teikkâ mottoom käävpi laasâst toin naalijn, et šaddeh arvetäävgi iivneh.

pienoiskuva|''Pivtâspäddi'' Unioninkatu paajaabeln Helsigist

## Sajaduvah
pienoiskuva|250x250px|''Pivtâspäddi'' ive 2015 Helsig Pride ääigi
*Pivtâspäddi*-proojeekt lii lamaš uáinusist tave-enâmij pridefestivaalijn, čáitálduvâin já tábáhtusâin. Ive 2015 Säämi Pride Kárášjuuvâst lâi vuossâmuš saje, kuus *Pivtâspäddi*-siärvustaaiđâproojeekt sirdui ive 2014 Jeppis Pride maŋa. Kárášjuuvâst lijjii pivtâspäädih sehe Prideviäsu já -láávu ulguu- já siskiibeln já meid maaŋgâ saajeest siijdâst. Tai lasseen pridepaaraat uásálisteeh kuoddii nube pivtâspäädi fáárust siijdâ čoođâ.

## Käldeeh
Adepero Oduye

**Adepero Oduye** (š. 11. uđđâivemáánu 1978 New York, New York) lii ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee. Suu tobdeh pyeremustáá elleekuuvijn *[[Pariah (ive 2011 elleekove)|Pariah]]* (2011), *[[12 Years a Slave (elleekove)|12 Years a Slave]]* (2013), *[[The Big Short (elleekove)|The Big Short]]* (2015) já *[[Widows (ive 2018 elleekove)|Widows]]* (2018).

## Eellim já karrieer
Adepero Oduye šoodâi Brooklynist, New Yorkist ive 1978. Sun luuvâi vistig talhâstiettuu, mutâ eejis jäämmim maŋa sun meridij älgiđ čaittâleijen. Sun teeivâi stivrejeijee Dee Rees, já finnij suu vuosmuu elleekoveroolâ Rees elleekooveest *[[Pariah (ive 2011 elleekove)|Pariah]]*. Elleekove vuoitij maaŋgâid palhâšuumijd, já kritikkáreh rámmojii Oduye. Viežâdijn suu Golden Globe elleekooveest *[[The Iron Lady]]*, Meryl Streep muštâlij suu mielâmield čaittâlemčođâldâsâid ton ive elleekuuvijn, já ohtâ tain lâi Oduye rolâinis *Pariahist.*

## Fáádást eres soojijn

* 

## Käldeeh
Maschito

**Maschito** lii kieldâ Italiast, Basilicata kuávlust. Maschitost ääsih 1 538 olmožid. Ton vijđodâh lii 45,82 km², já alodâh 595 m. Maschito naaburkieldah láá Forenza, Ginestra, Palazzo San Gervasio já Venosa.

## Viehâdâh
### Ässeeloho

## Siijdah
Caggiano, Cancada, Cantarella, Casano, Cerentino, Cerentino-Settanni, Cesina, Fontana d'Argento, Manes, Monte Calvello, Oreficicchio, Piano della Trinità, Piano del Moro, Serra della Nocelle já Sterpara.

## Fáádást eres soojijn

* Maschito kieldâ virgáliih nettisiijđoh 

## Kovegalleria

Tiätuvuárkká:Comune Maschito.JPEG
Tiätuvuárkká:Maschito - chiesa di Sant'Elia - scorcio.jpg
Tiätuvuárkká:Maschito bilingual.jpg


## Käldeeh
Tallulah Bankhead

**Tallulah Brockman Bankhead** () lâi ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee.

## Eellim

Tallulah Brockman Bankhead šoodâi uđđâivemáánu 31. peeivi 1902 Huntsvillest, Alabamast Alabama kongresalmai já puátteš saavâjođetteijee William Brockman Bankheadân já Adelaide Eugenia “Ada” Bankheadân. Bankhead molsoi pärnin škoovlâid maŋgii, já veik peerâ ij lamaš katolilâš, Bankhead lâi pärnin joba luostarškoovlâin, kost suu iäruttii kuohtii.

## Karrieer
15-ihásâžžân Bankhead vuolgâttij koovees *Picture Play* -loostân, já vuoitij New York -määđhi já uccâ roolâ elleekooveest. Tobbeen sun varrij pisovâš kyessin Algonquin Hotelân, kuus ton ääigi taiđâreh čokkânii, já kost sust huápust šoodâi uási Algonquin Round Table. Ko Bankhead lâi uážžum love pääcciđ New Yorkân juurdân älgiđ čaittâleijen, sun lâi lopedâm iäččásis, et sun kiäsádât almain já alkoholist. Nuuvt Bankhead poorgâi-uv, mutâ maŋeláá sun eeđâi: "Eeči ij sárnum maiden nisonijn já kokaiinist." 

Ive 1918 Bankhead finnij roolâid jávuttemelleekuuvijn. Siämmáá ive sun raahtij suu Broadway deebyyt čaitâlmist *Squab Farm.* Tast maŋa sun čaittâlškuođij eenâb luovij alne.**

Bankhead vuolgij New Yorkist Lontoon ive 1923, ko finnij roolâ Gerald du Maurier čaitâlmist *The Dancers.* Lontoost suu vildáás persovnlâšvuođâst lâi ävkki sunjin, já sust šoodâi pegâlmâs. Kuittâg ive 1931 sun maacâi Ovtâstum staatáid, ko kuulâi, ete suu eeči lii puáccám. Bankhead čaittâlškuođij oppeet elleekuuvijn. Sun finnij roolâid sehe Paramount já MGM elleekuuvijn. Sun čaittâlij ovdâmerkkân elleekooveest *[[My Sin]]* (1931) já Gary Cooperáin elleekooveest *[[Devil and the Deep]]* (1932).

## Filmografia
### Elleekoveh

### Televisio

## Fáádást eres soojijn

* 

## Käldeeh
Lavello

**Lavello** lii kaavpug Italiast, Basilicata kuávlust. Lavellost ääsih 12 925 olmožid. Ton vijđodâh lii 134,67 km², já alodâh 313 m. Lavello naaburkieldah láá Ascoli Satriano, Canosa di Puglia, Cerignola, Melfi, Minervino Murge, Montemilone, Rapolla já Venosa.

## Historjá

Lavellost šoodâi kaavpug ive 2001.

## Viehâdâh
### Ässeeloho

## Siijdah
Diga Del Rendina já Gaudiano.

## Fáádást eres soojijn

* Lavello kaavpug virgáliih nettisiijđoh 

## Kovegalleria

Tiätuvuárkká:Sede centrale della Bcc di Gaudiano di Lavello.jpg
Tiätuvuárkká:Lavello - santuario della Madonna del Carmine.jpg


## Käldeeh
Banzi

**Banzi** lii kieldâ Italiast, Basilicata kuávlust. Banzist ääsih 1 237 olmožid. Ton vijđodâh lii 83,06 km², já alodâh 571 m. Banzi naaburkieldah láá Genzano di Lucania, Palazzo San Gervasio já Spinazzola.

## Viehâdâh
### Ässeeloho

## Fáádást eres soojijn

* Banzi kieldâ virgáliih nettisiijđoh 

## Käldeeh
Beulah Bondi

**Beulah Bondi** (š. **Bondy**; ) lâi ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee. Sun čaittâlij uálgiroolâid maaŋgâin elleekuuvijn 1930-lovvoost, já lâi Oscar-iävtukkâssân kuohtii: ohtii rolâstis elleekooveest *[[The Gorgeous Hussy]]* (1936) já ohtii elleekooveest *[[Of Human Hearts]]* (1938), mast sun čaittâlij James Stewart eeni. Sun čaittâlij Stewart eeni meid kuulmâ eres elleekooveest: *[[Vivacious Lady]]* (1938), *[[Mr. Smith Goes to Washington]]* (1939) já *[[It's a Wonderful Life]]* (1946).

## Eellim já karrieer
Beulah Bondy šoodâi ive 1889 Chicagost, Illinoisist, mutâ peerâ varrij Valparaison, Indianan ko sun lâi kuulmâihásâš. Suu vanhimeh láin Abram O. Bondy já Eva Suzanna Marble Bondy. 

Bondi luuvâi jieijâs maister räi Valparaiso Universityst uáppuamnâsin sárnum. Maŋeláá sun kuittâg sirdâšui čaittâlemsuárgán – vistig Broadway čaittâleijen já maŋeláá elleekoverooláid. Suu vuosmuš elleekoveroolâ lâi Elmer Rice elleekooveest *[[Street Scene (elleekove)|Street Scene]]* (1931).

## Fáádást eres soojijn

* 

## Käldeeh
Baragiano

**Baragiano** lii kieldâ Italiast, Basilicata kuávlust. Baragianost ääsih 2 552 olmožid. Ton vijđodâh lii 29,60 km², já alodâh 625 m. Baragiano naaburkieldah láá Balvano, Bella, Picerno já Ruoti.

## Viehâdâh
### Ässeeloho

## Siijdah
Baragiano Scalo, Franciosa, Gliubizzi Nocenzullo, Martino Nero, San Giorgio Isca della Botte já Serra di Plinio.

## Fáádást eres soojijn

* Baragiano kieldâ virgáliih nettisiijđoh 

## Kovegalleria

Tiätuvuárkká:Cappella San Rocco.jpg


## Käldeeh
Marsicovetere

**Marsicovetere** lii kieldâ Italiast, Basilicata kuávlust. Marsicoveterest ääsih 5 567 olmožid. Ton vijđodâh lii 38,01 km², já alodâh 1 037 m. Marsicovetere naaburkieldah láá Calvello, Grumento Nova, Marsico Nuovo, Paterno, Tramutola já Viggiano.

## Viehâdâh
### Ässeeloho

## Siijdah
Arbusto, Arenara, Barricelle, Capizzo, Chiuppo, Cultura, Pedali já Villa d'Agri.

## Fáádást eres soojijn

* Marsicovetere kieldâ virgáliih nettisiijđoh 

## Kovegalleria

Marsicovetere cabina.jpg
Marsicovetere-Villa d'Agri.jpg|
Chiesa dei Santi Pietro e Paolo (Marsicovetere) 01.jpg
Villa d'Agri - Chiesa B.V. Addolorata.JPG|
Castello di Marsicovetere.jpg
Notturna del castello di Marsicovetere.jpg


## Käldeeh
Paulette Goddard

**Paulette Goddard** (š. **Marion Pauline Levy**; ) lâi ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee. Suu tobdeh eromâšávt nissoonuáiviroolâ čaittâleijen Charlie Chaplin elleekuuvijn *[[Modern Times (elleekove)|Modern Times]]* (1936) já *[[The Great Dictator|The Great Dictator]]* (1940). Sun lâi meid Chaplin kuálmád kálgu.

## Eellim já karrieer
Goddard šoodâi ive 1910 New Yorkist noomáin Marion Pauline Levy, mutâ suu enni Alta Mae Goddard kočodij suu Paulinen jo aaibâs uccen. Suu eeči lâi juuvdálâš Joseph Russell Levy. Vanhimeh iäránáin ko Goddard lâi ucce, já tast maŋa suu eeči ij eidu lam uási suu eellim.

Goddard poorgâi mallin nubálovihásâžžân, já 16-ihásâžžân sun lâi kuoronieidân Broadway čaitâlmist *No Foolin’*. Muáddi ive maŋeláá sun varrij Hollywoodân aaigân šoddâđ elleekovetäsnin. Tobbeen sun čaittâlij motomijn ucebijn projektijn, ko Charlie Chaplin huámášij suu. Forgâ, ovdilgo Goddard lâi ubâ lamaš merhâšittee roolâst oovtâgin elleekooveest, ulmuuh tubdii suu jo Chaplin peht. Chaplin máttááttij Goddardân čaittâlem, já kyehti ive maŋeláá sun čaittâlij Chaplin majemuu jávutteselleekooveest *[[Modern Times (elleekove)|Modern Times]]*. Elleekove peht eres pyevtitteijeeh huámášii suu, já ovdâmerkkân David O. Selznick smietâi suu Scarlett O’Hara roolân elleekován *[[Gone with the Wind (elleekove)|Gone with the Wind]]*. Sun ij kuittâg uážžum roolâ, ko sun ij puáhtám tuođâštiđ, et lii näimilittoost Chaplináin.

Goddard uážui kuittâg roolâid eres elleekuuvijn, já čaittâlij-uv kuulmâ Bob Hope elleekooveest: *The Cat and the Canary* (1939), *The Ghost Breakers* (1940) já *Nothing but the Truth* (1941). Sun čaittâlij meid maaŋgâin Cecil B. DeMille elleekuuvijn. Ubâ karrieeris ääigi sun čaittâlij ohtsis 47 elleekooveest.

## Filmografia

## Fáádást eres soojijn

* 

## Käldeeh
Daryl Hannah

**Daryl Christine Hannah** (š. 3. juovlâmáánu 1960 Chicago, Illinois) lii ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee. Suu vuosmuš elleekoveroolâ lâi Brian De Palma elleekooveest *[[The Fury (elleekove)|The Fury]]* ive 1978, já sun lii tast maŋa čaittâlâm maaŋgâin Hollywood elleekuuvijn, ovdâmerkkân Ridley Scott elleekooveest *[[Blade Runner]]* (1982) já Quentin Tarantino elleekuuvijn Kill Bill: Volume 1 já Volume 2.

## Fáádást eres soojijn

* 

## Käldeeh
The Carpenters

**The Carpenters** lâi ovtâstumstaatâlâš popjuávkku. The Carpenters jesâneh láin Richard (laavlâ, kuoskâttâsčuojânâsah já njälmiharppâ) já Karen Carpenter (ruumbuh, laavlâ).

## Diskografia

### Studioalbumeh

* *Ticket to Ride* (1969)
* *Close to You* (1970)
* *Carpenters* (1971)
* *A Song for You* (1972)
* *Now & Then* (1973)
* *Horizon* (1975)
* *A Kind of Hush* (1976)
* *Passage* (1977)
* *Christmas Portrait* (1978)
* *Made in America* (1981)
* *Voice of the Heart* (1983)
* *An Old-Fashioned Christmas* (1984)
* *Lovelines* (1989)
* *As Time Goes By* (2004)

### Singleh

* *(They Long to Be) Close to You* (1970)
* *We’ve Only Just Begun* (1970)
* *For All We Know* (1971)
* *Rainy Days and Mondays* (1971)
* *Superstar* (1971)
* *Hurting Each Other* (1972)
* *Goodbye to Love* (1972)
* *Sing* (1973)
* *Yesterday Once More* (1973)
* *Top of the World* (1973)
* *I Won’t Last a Day Without You* (1974)
* *Please Mr. Postman* (1974)
* *Only Yesterday* (1975)
* *There’s a Kind Of Hush (All Over the World)* (1976)
* *Calling Occupants of Interplanetary Craft* (1977)
* *Sweet, Sweet Smile* (1978)
* *Beechwood 4-5789* (1982)

## Käldeeh
Charlotte Brontë

**Charlotte Brontë** () lâi eŋlandlâš kirječällee já tivtâsteijee, kiäm tobdeh pyeremustáá suu romanist *[[Jane Eyre]]* (1847). Sun lâi ohtâ Brontë kirječälleeoobijn, já suu uábih láin Emily já Anne Brontë.

## Eellim
Charlotte Brontë šoodâi ive 1816 Thorntonist, Yorkshirest aŋlikaanisâš kirho paapân Patrick Brontën já suu káálgun Maria Branwell Brontën. Peerâ varrij Haworthân, mutâ forgâ tohon varrim maŋa enni Maria Branwell Brontë já perruu kyehti puárásumos päärni jammii, já nuuvt eeči kaartâi ohtuu huolâttiđ kuulmâ nieidâst, Charlottest, Emilyst já Annest, sehe oovtâ kaandâst Branwellist. Sii kuáski, Elizabeth Branwell, varrij Cornwallist išediđ perruu.

## Fáádást eres soojijn

## Käldeeh
Emily Brontë

**Emily Jane Brontë** () lâi eŋlandlâš kirječällee já tivtâsteijee. Sun kiergânij čäälliđ tuše oovtâ roomaan, *[[Wuthering Heights]]* (1847), ovdilgo jaamij tuberkulosân juovlâmáánust 1848. Toos lasseen sun kuittâg čaalij paijeel 200 tihtâd.

Emily lâi ohtâ kuulmâ Brontë kirječälleeuábist, eres kyehti láin Charlotte já Anne Brontë.

## Eellim
Emily Jane Brontë šoodâi ive 1818 Thorntonist, Yorkshirest aŋlikaanisâš kirho paapân Patrick Brontën já suu káálgun Maria Branwell Brontën. Emily lâi sunnuu viiđâd pärni. Peerâ varrij Haworthân ive 1820, mutâ enni Maria Branwell Brontë jaamij jo čuávuváá ive, já nuuvt eeči kaartâi ohtuu huolâttiđ párnáin. 

## Fáádást eres soojijn

## Käldeeh
Anne Brontë

**Anne Brontë** () lâi eŋlandlâš kirječällee já tivtâsteijee, já Brontë oobijn nuorâmus. Suu puárásub uábih Charlotte já Emily láin meid kirječälleeh. Oovtâst sij almostittii tihtâčuágálduv *Poems by Currer, Ellis and Acton Bell*. 

Brontë čaalij meid kyehti roomaan ovdil jämimis: *[[Agnes Grey]]* (1847) já *[[The Tenant of Wildfell Hall]]* (1848). Tain majebáá aneh motomin vuosmužžân feministsâš romanin.

## Eellim
Anne Brontë šoodâi ive 1820 Thorntonist, Yorkshirest, mutâ peerâ varrij siämmáá ive Haworthân. Sun lâi eejis, aŋlikaanisâš kirho pappâ Patrick Brontë, já eenis, Maria Branwell Brontë, kuuđâd já majemuš pärni, ko enni jaamij jo čuávuváá ive Anne šoddâmist.

## Fáádást eres soojijn

## Käldeeh
Cancellara

**Cancellara** lii kieldâ Italiast, Basilicata kuávlust. Cancellarast ääsih 1 167 olmožid. Ton vijđodâh lii 42,50 km², já alodâh 680 m. Cancellara naaburkieldah láá Acerenza, Oppido Lucano, Pietragalla, Tolve já Vaglio Basilicata.

## Viehâdâh
### Ässeeloho

## Fáádást eres soojijn

* Cancellara kieldâ virgáliih nettisiijđoh 

## Kovegalleria

Tiätuvuárkká:DSC 6664 Cancellara.jpg
Tiätuvuárkká:CastelloCancellara foto-di-Marilisa-Biscione.jpg
Tiätuvuárkká:Castello di Cancellara.jpg
Tiätuvuárkká:Chiesa Madre di Santa Maria del Carmine (Cancellara -Pz-).jpg
Tiätuvuárkká:CHIESA DI SAN ROCCO DANIELE BASILE ARCHITETTO ^.jpg
Tiätuvuárkká:DSC 6750 I Vicoli di Cancellara.jpg
Tiätuvuárkká:DSC 6685 Cancellara.jpg


## Käldeeh
Marlene Dietrich

**Marlene Dietrich** (**Marie Magdalene Sieber** j.s. **Dietrich von Losch**; ) lâi saksalâš-ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee já lávloo.

Ive 1999 American Film Institute nomâttij suu ihečyeđe love merhâšitteemuu nissoončaittâleijee juávkun.

## Eellim
Marie Magdalene Dietrich šoodâi ive 1901 Wilhelmina Elisabeth Josefine (j.s. Felsing) já preussilâš poolis Ludwig Dietrichân. Suu eeči jaamij vuosmuu maailmsuáđist.

## Fáádást eres soojijn

## Käldeeh
Carbone

**Carbone** lii kieldâ Italiast, Basilicata kuávlust. Carbonest ääsih 545 olmožid. Ton vijđodâh lii 48,53 km², já alodâh 690 m. Carbone naaburkieldah láá Calvera, Castelsaraceno, Episcopia, Fardella, Latronico, San Chirico Raparo já Teana.

## Viehâdâh
### Ässeeloho

## Siijdah
Cornalita já Felicita.

## Fáádást eres soojijn

* Carbone kieldâ virgáliih nettisiijđoh 

## Kovegalleria

Carbone (PZ).jpg


## Käldeeh
Jane Austen

**Jane Austen** () lâi eŋlandlâš kirječällee, kiäm eteh ohtân Britannia merhâšitteemuin kirječällein. Suu tobdeh pyeremustáá suu romanij peht, main nelji almostuvvii suu eellim ääigi: *[[Sense and Sensibility]]* (1811), *[[Pride and Prejudice]]* (1813), *[[Mansfield Park]]* (1814) já *[[Emma (roomaan)|Emma]]* (1815). 

Ive 2017 Eŋland paŋkki piejâi Austen kove 10 pude sedâlân Charles Darwin sajan.

## Eellim
Jane Austen šoodâi Steventonist, Hampshirest Cassandra (j.s. Leigh) já pastor George Austenân. Sun lâi perruu nubbe nieidâ já čiččâd pärni. Austen aldemus olmooš ubâ suu eellim ääigi lâi suu stuorrâuábbi Cassandra. Kuábáškin sunnust ij naajâm elimis ääigi.

## Fáádást eres soojijn

## Käldeeh
Castelgrande

**Castelgrande** lii kieldâ Italiast, Basilicata kuávlust. Castelgrandest ääsih 820 olmožid. Ton vijđodâh lii 34,90 km², já alodâh 950 m. Castelgrande naaburkieldah láá Laviano, Muro Lucano, Pescopagano, Rapone já San Fele.

## Viehâdâh
### Ässeeloho

## Fáádást eres soojijn

* Castelgrande kieldâ virgáliih nettisiijđoh 

## Kovegalleria

Castel Grande.jpg
Астрономическая обсерватория Кастельгранде.jpg


## Käldeeh
Blackpink

**Blackpink** (; táválávt stijlâjum **BLACKPINK**) lii maadâkorealâš nieidâbändi, mon vuáđudij YG Entertainment ive 2016. Juávhu jesâneh láá Jisoo, Jennie, Rosé já Lisa.

Blackpink pitái "Kill This Love" (2019) já "How You Like That" (2020) muusikvideoh rahtii "enâmustáá keččeeh YouTube-videost 24 tijmeest" Guinness World Records -ulâttâs.

## Fáádást eres soojijn

## Käldeeh
Lisa (ráppár)

**Lalisa Manobal** (čálloo meid **Manoban**; š. **Pranpriya Manobal**, 27. njuhčâmáánu 1997 Buriram, Thaieennâm), kiäm tobdeh artistnoomáin Lisa, lii thaieennâmlâš ráppár, lávloo já tánssájeijee, kii áásá Maadâ-Koreast. Sun lii YG Entertainment vuáđudem maadâkorealâš nieidâbändi Blackpink jeessân.

## Fáádást eres soojijn

## Käldeeh
Agnès Varda

**Agnès Varda** ([aɲɛs varda], š. **Arlette Varda**, ) lâi Belgiast šoddâm ranskalâš elleekovestivrejeijee, kietâčällee, čuovâkovvejeijee já artist. Suu tyejeh elleekovesyergist lijjii uáli jo teháliih ranskalâš elleekove uđđâ pááru šoddâmân. Ive 2017 sust šoodâi vuosmuš nissoonstivrejeijee, kii uážui Oscar-kunneepalhâšume, já čuávuváá ive sun lâi puárásumos iävtukkâs kuássin kištottâlmin Oscar-palhâšuumeest.

## Nuorâvuotâ já škovlim
Arlette Varda šoodâi vyesimáánu 30. peeivi 1928 Ixellesist, Belgiast ranskalâš Christiane (j.s. Pasquet) já kreikkalâš insiner Eugene Jean Vardan. Nube maailmsuáđi ääigi peerâ aasâi kárbást uccâ kuálásteijeekylá Sètest Maadâ-Ranskaast.

Varda luuvâi kirjálâšvuođâ já psykologia Sorbonnest, já tast maŋa taaiđâhistorjá École du Louvrest.

## Karrieer
Varda algâttij karrieeris čuovâkovvejeijen. Sun poorgâi Théâtre national populaire čuovâkovvejeijen iivij 1951–1961, já suu kiäsutškuottii teatter- já elleekovesyergih. Varda ij tubdâm elleekoverähtim ollágin, ko ive 1955 sun raahtij vuosmuu elleekoovees *[[La Pointe Courte]]*, mon sun kuvvij Sètest, já mast sun keevtij sehe čaittâleijeid já páihálijd ulmuid.

## Persovnlâš eellim já jäämmim
Varda teeivâi Jacques Demy ive 1959. Suoi naajáin ive 1962 já láin oovdâst ain Demy jäämmim räi ive 1990.

Njuhčâmáánu 29. peeivi 2019 90-ihásâš Varda jaamij päihistis purâstaavdân.

## Filmografia

### Elleekoveh

### Uánihisfiilmah

### Televisio

## Fáádást eres soojijn

## Käldeeh
Suriname pirrâduvah

thumb|upright=1.4|Suriname pirrâduvah
**Suriname pirrâduvah** láá Suriname alemuu tääsi haldâšemkuávluh. Suriname lii juohhum 10 pirrâdâhân (), moh láá juohhum 63 vyelipirrâdâhân ().

## Listo
Suriname pirrâduvah láá:

Sipaliwini pirrâduvâst ij lah uáivikaavpug. Tom haaldâš njuolgist Paramaribo.

## Keejâ meid
* Suriname vyelipirrâduvah

## Fáádást eres soojijn

*Districts of Suriname 

## Käldeeh
Commewijne pirrâdâh

**Commewijne pirrâdâh** lii ohtâ Suriname 10 pirrâduvâst. Tot lii staatâ tavenuorttân. Ive 2012 aalmugrekinistem mield tobbeen assii 31&nbsp;420 olmožid. Pirrâduv vijđodâh lii 2&nbsp;353&nbsp;km², já ässeesaahâdvuotâ lii 13,35&nbsp;ässed/km² (2012).

Commewijne pirrâduv naabureh láá nuorttân Marowijne pirrâdâh, mäddin Para pirrâdâh já uárjin Para pirrâdâh, Wanica pirrâdâh já Paramaribo pirrâdâh. Tavveen lii Atlant väldimeerâ. 

Pirrâduv uáivikaavpug lii Nieuw Amsterdam.

## Ekonomia

Pirrâduv ekonomia vuáđuduvá iänááš eennâmviljâlmân. Stuorrâ plantaasij eennâmtuálupyevtittâsah láá sukkâr, sitrusheđâlmeh, käähvi já kaakao.

## Vyelipirrâduvah
Commewijne pirrâdâh lii juohhum 6 vyelipirrâdâhân:
* Alkmaar
* Bakkie 
* Margaretha
* Meerzorg
* Nieuw Amsterdam
* Tamanredjo

## Siijdah
Commewijne pirrâduvâst láá čuávuvááh siijdah:
* Alliance
* Ephrata
* Katwijk
* Kronenburg
* Laarwijk
* Mariënburg
* Stolkertsijver

## Fáádást eres soojijn

*Commewijne pirrâdâh 

## Käldeeh
Coronie pirrâdâh

**Coronie pirrâdâh** lii ohtâ Suriname 10 pirrâduvâst. Tot lii staatâ taveviestârist. Ive 2012 aalmugrekinistem mield tobbeen assii 3&nbsp;391 olmožid. Pirrâduv vijđodâh lii 3&nbsp;902&nbsp;km², já ässeesaahâdvuotâ lii 0,87&nbsp;ässed/km² (2012). Coronie pirrâdâh lii ässeelovo mield Suriname ucemus pirrâdâh.

Coronie pirrâduv naabureh láá nuorttân Saramacca pirrâdâh, mäddin Sipaliwini pirrâdâh já uárjin Nickerie pirrâdâh. Tavveen lii Atlant väldimeerâ. 

Pirrâduv uáivikaavpug lii Totness.

## Historjá
Coroniest šoodâi jiečânâs pirrâdâh ive 1851.

## Ekonomia

Pirrâduv ekonomia vuáđuduvá iänááš eennâmviljâlmân. Stuorrâ plantaasij eennâmtuálupyevtittâsah láá riisi já kookospähkineh.

## Vyelipirrâduvah
Coronie pirrâdâh lii juohhum 3 vyelipirrâdâhân:
* Johanna Maria
* Totness
* Welgelegen

## Siijdah
Coronie pirrâduvâst láá čuávuvááh siijdah:
* Friendship
* Jenny
* Mary's Hope

## Fáádást eres soojijn

*Coronie pirrâdâh 

## Käldeeh
Outi Länsman

**Outi Susanna Länsman** ( eeji mield teikkâ *Uhca Máhte Kerttu Outi* eeni mield; š.&nbsp;1972 Aŋŋel, Suomâ) lii tavesämmilâš lehtor já puásuiolmooš. Sun vuoitij City-Sámit-seervi vuossâmuu Ive sämmilâš -palhâšume.

## Eellim
Outi Susanna Länsman šoodâi ive 1972 Aŋŋelist, Suomâst. Suu vaanhimeh lává puásuiulmuuh já sun lâi pygálysâst jo párnážin. Länsman rávásmij Aŋŋelist, mut juuđij vyeliškoovlâ Rivdul škoovlâst já paješkoovlâ Aanaar pajetääsist. Sun čaalij pajeuáppen Avveel luvâttuvvâst kiđđuv&nbsp;1991. 

Ive 1995 Länsman luvâškuođij orjâlâškielâ já -kulttuur Oulu ollâopâttuvvâst, mast sun valmâštui filosofian maisterin ive&nbsp;2008. Jo uápui ääigi sun poorgâi orjâlâškielâ lehtorin Oulu ollâopâttuv Giellagas-instituutist. Valmâštum maŋa sun varrij Anarân.

## Karrieer
Iivij 2004–2009 Länsman poorgâi orjâlâškielâ lehtorin Oulu ollâopâttuv Giellagas-instituutist. Tast maŋa sun sirdâšui Säämi máttááttâskuávdážân máttááttiđ orjâlâškielâ. Máttááttâs lasseen Länsman lii porgâm Tuurku kirjemeesui Säämi-fáádá koordinaattorin já jurgâleijen.

Länsman väljejui vuossâmuu keerdi sämitiggeairâsin jo ive&nbsp;1996. Sun lâi sämitiggeest sämitiggeairâsin iivij 1996–2002, te väriairâsin iivij 2003–2007.

## Palhâšumeh
Ive 2015 uáivikaavpugkuávlu sämiservi City-Sámit ry valjij Outi Länsman ive sämmilâžžân. Palhašume keigejui Tuurku kirjemeesuin.

## Pargo
### Jurgâlusah
* 2015 – *Saamelaista nykytaidetta = Dálá Sámi dáidda = Sámi contemporaryNäytä tarkat tiedot*
* 2018 – *Ihmiselle koulutus kotiseudun mukaan: Saamelaisalueen koulutuskeskuksen historia 1978–2018*

### Lostâpargo
* 1998 – *Ivdnesiida : ođđa hearvás mánáidgirji ivdnás govaiguin* Gába-loostâst
* 2000 – *Govahallon ruoktomátki* Gába-loostâst

### Toimâttâsah
* 2005 – *Ja de Giellagas rátkkii sierra : sámegiella ja sámiid kultuvra 35 jagi Oulu universitehtas = 35 years of teaching Saami language and culture at the University of Oulu*

### Muusik
#### Studioalbumeh
* 1987 – *[[Juovllaide]]*, oovtâst Mari Boine Persenáin

#### Nurâldâhskiäruh
* 1990 – *[[Festivaalikasetti 1990]]: vuoden yhtye Halsbrytarna ja kolme juhlayhtyettä* (pitáh 10, 12 já 13)
* 1991 – *[[Lapinlasten lauluja 4]]* (pitáh 1–8, 17 já 19–20)

## Käldeeh
Szeged

**Szeged** [] lii Uŋgar kuálmádin stuárráámus kaavpug Budapest já Debrecen maŋa. Szeged lii Tisza-juuvâ riddoost, Uŋgar máddáákeejist. Kaavpugist láá 159&nbsp;074 ässed (1.1.2021). Ton vijđodâh lii 281,00&nbsp;km².

Szeged lii lamaš Tuurku ustevvuotâkaavpug ive&nbsp;1971 rääjist.

Szegedist piäiváš páštá eenâb tiijmijd ivveest ko kosten eres saajeest Uŋgarist (suullân 2&nbsp;100 tijmed). Tondiet Szeged kočoduvvoo meid “piäiváduv kaavpugin”.

## Historjá
Njuhčâmáánu 12.&nbsp;peeivi&nbsp;1879 stuorrâ tulve tuššâdij masa ubâ kaavpug. 5&nbsp;723 táálust tuše 265 táállud šiäštojii. Szegedist 151 olmožid jammii tulve tiet já suullân 60&nbsp;000 olmožid monâttii pääihis. Maŋgâ staatâ pirrâ maailm išedii kaavpug uđđâsisthuksiimist.

## Szeged ollâopâttâh
Szeged ollâopâttâh vuáđudui ive&nbsp;1872 Cluj-Napocast (), mii onnáá peeivi lii Romaniast. Vuossâmuu maailmsuáđi maŋa tot sirdâšui Szegedân ive&nbsp;1921.

## Viehâdâh
### Ässeeloho

## Ustevvuotâkaavpugeh
Szeged ustevvuotâkaavpugeh láá:

* Cambridge, Eŋland, Ovtâstum kunâgâskodde
* Darmstadt, Saksa
* Kotor, Montenegro
* Larnaca, Kypros
* Liège, Belgia
* Łódź, Puola
* Nice, Ranska
* Odessa, Ukraina
* Parma, Italia
* Pula, Kroatia
* Rakhiv, Ukraina
* Subotica, Serbia
* Târgu Mureș, Romania
* Timișoara, Romania
* Toledo, Ohio, Ovtâstum staatah
* Turku, Suomâ
* Weinan, Kiina

## Fáádást eres soojijn

* Szeged kaavpug virgáliih nettisiijđoh 

## Käldeeh
Nickerie pirrâdâh

**Nickerie pirrâdâh** lii ohtâ Suriname 10 pirrâduvâst. Tot lii staatâ taveviestârist. Ive 2012 aalmugrekinistem mield tobbeen assii 34&nbsp;233 olmožid. Pirrâduv vijđodâh lii 5&nbsp;353&nbsp;km², já ässeesaahâdvuotâ lii 6,40&nbsp;ässee/km² (2012). 

Nickerie pirrâduv naabureh láá nuorttân Coronie pirrâdâh, mäddin Sipaliwini pirrâdâh já uárjin Guyana. Tavveen lii Atlant väldimeerâ. 

Pirrâduv uáivikaavpug lii Nieuw Nickerie.

## Ekonomia

Pirrâduv ekonomia vuáđuduvá iänááš eennâmviljâlmân. Stuorrâ plantaasij eennâmtuálupyevtittâsah láá riisi já bananeh.

## Vyelipirrâduvah
Nickerie pirrâdâh lii juohhum 5 vyelipirrâdâhân:
* Groot Henar
* Nieuw Nickerie
* Oostelijke Polders
* Wageningen
* Westelijke Polders

## Siijdah
Nickerie pirrâduvâst láá čuávuvááh siijdah:
* Cupido
* Glasgow
* Hamptoncourtpolder
* Lokono Shikuabana
* Manchester
* Paradise
* South Drain

## Fáádást eres soojijn

*Nickerie pirrâdâh (nickerie.net) 
*Nickerie pirrâdâh (nickerie.nl) 

## Käldeeh
Suriname vyelipirrâduvah

Suriname 10 pirrâdâhhân láá juohhum 63 **vyelipirrâdâhân** (). Paramaribost vyelipirrâdâh lii siämmáálágán ko kaavpuguási, mudoi tot lii siämmáálágán ko kieldâ.
## Kárttá
thumb|centre|600px|Suriname vyelipirrâduvah

## Vyelipirrâduvâi listo
Čuávuvâžžân lii listo vyelipirrâduvâin pirrâduv mield. Listoost leijee tiäđuh láá ive 2012 aalmugrekinistem mield.

### Brokopondo pirrâdâh
pienoiskuva|250x250px|Brokopondo vyelipirrâduvah
Brokopondo pirrâdâh siskeeld čuávuváid vyelipirrâduvâid:

### Commewijne pirrâdâh
pienoiskuva|250x250px|Commewijne vyelipirrâduvah
Commewijne pirrâdâh siskeeld čuávuváid vyelipirrâduvâid:

### Coronie pirrâdâh
pienoiskuva|250x250px|Coronie vyelipirrâduvah
Coronie pirrâdâh siskeeld čuávuváid vyelipirrâduvâid:

### Marowijne pirrâdâh
pienoiskuva|250x250px|Marowijne vyelipirrâduvah
Marowijne pirrâdâh siskeeld čuávuváid vyelipirrâduvâid:

### Nickerie pirrâdâh
pienoiskuva|250x250px|Nickerie vyelipirrâduvah
Nickerie pirrâdâh siskeeld čuávuváid vyelipirrâduvâid:

### Para pirrâdâh
pienoiskuva|250x250px|Para vyelipirrâduvah
Para pirrâdâh siskeeld čuávuváid vyelipirrâduvâid:

### Paramaribo pirrâdâh
pienoiskuva|250x250px|Paramaribo vyelipirrâduvah
Paramaribo pirrâdâh siskeeld čuávuváid vyelipirrâduvâid:

### Saramacca pirrâdâh
pienoiskuva|250x250px|Saramacca vyelipirrâduvah
Saramacca pirrâdâh siskeeld čuávuváid vyelipirrâduvâid:

### Sipaliwini pirrâdâh
thumb|right|250px|Sipaliwini vyelipirrâduvah
Čohčâmáánu 11. peeivi 2019 uđđâ vyelipirrâdâh šoodâi Tapanahony vyelipirrâduvâst. Uđđâ pirrâduv nommâ lii Pamacca. Pamacca vyelipirrâdâh lii Tapanahony taveoosijn, já tobbeen áásá Paramacca aalmug.

Sipaliwini pirrâdâh siskeeld čuávuváid vyelipirrâduvâid:

### Wanica pirrâdâh
pienoiskuva|250x250px|Wanica vyelipirrâduvah
Wanica pirrâdâh siskeeld čuávuváid vyelipirrâduvâid:

## Keejâ meid
* Suriname pirrâduvah

## Käldeeh
Marowijne pirrâdâh

**Marowijne pirrâdâh** lii ohtâ Suriname 10 pirrâduvâst. Tot lii staatâ tavenuorttân. Ive 2012 aalmugrekinistem mield tobbeen assii 18&nbsp;294 olmožid. Pirrâduv vijđodâh lii 4&nbsp;627&nbsp;km², já ässeesaahâdvuotâ lii 3,95&nbsp;ässee/km² (2012). 

Marowijne pirrâduv naabureh láá nuorttân Ranska Guayana, mäddin Sipaliwini pirrâdâh já uárjin Commewijne já Para pirrâduvah. Tavveen lii Atlant väldimeerâ. 

Pirrâduv uáivikaavpug lii Albina.

## Vyelipirrâduvah
Marowijne pirrâdâh lii juohhum 6 vyelipirrâdâhân:
* Albina
* Galibi
* Moengo
* Moengotapoe
* Patamacca
* Wanhatti

## Siijdah
Marowijne pirrâduvâst láá čuávuvááh siijdah:
* Alfonsdorp
* Bigiston
* Christiaankondre
* Langamankondre
* Lantiwei
* Moiwana
* Ovia Olo
* Pikin Santi
* Pinatjaimi
* Ricanau Mofo
* Tamarin

## Fáádást eres soojijn

*Marowijne pirrâdâh 

## Käldeeh
Wanica pirrâdâh

**Wanica pirrâdâh** lii ohtâ Suriname 10 pirrâduvâst. Tot lii staatâ tavveen. Ive 2012 aalmugrekinistem mield tobbeen assii 118&nbsp;222 olmožid. Pirrâduv vijđodâh lii 443&nbsp;km², já ässeesaahâdvuotâ lii 266,87&nbsp;ässed/km² (2012). Wanica pirrâdâh lii ässeelovo mield Suriname nubben stuárráámus pirrâdâh Paramaribo pirrâduv maŋa. Vijđoduv mield tot lii Suriname nubben ucemus pirrâdâh Paramaribo pirrâduv maŋa. Suulân kyehti kuálmádâs Suriname viehâduvâst ääsih Wanica já Paramaribo pirrâduvâin.

Wanica pirrâduv naabureh láá nuorttân Commewijne pirrâdâh, tavenuorttân Paramaribo pirrâdâh, mäddin Para pirrâdâh já uárjin Saramacca pirrâdâh. Tavveen lii Atlant väldimeerâ. 

Pirrâduv uáivikaavpug lii Lelydorp.

## Historjá
Wanicast šoodâi jiečânâs pirrâdâh ive 1983.

## Vyelipirrâduvah
Wanica pirrâdâh lii juohhum 7 vyelipirrâdâhân:
* De Nieuwe Grond
* Domburg
* Houttuin
* Koewarasan
* Kwatta
* Lelydorp
* Saramacca Polder

## Siijdah
Wanica pirrâduvâst lii tuše čuávuvâš sijdâ:
* Santigron

## Fáádást eres soojijn

*Wanica pirrâdâh 

## Käldeeh
Marja Bål Nango

**Marja Bål Nango** (š. 1988 Oslo, Taažâ) lii tavesämmilâš filmârähtee, kietâčällee já elleekovestivrejeijee.

## Eellim
Marja Bål Nango šoodâi ive 1988 Oslost, Taažâst. Suu uábbi Smávut Iŋgir teikkâ Ingir Ane Bål Nango lii meid filmârähtee já elleekovestivrejeijee. Sunnuu  vaanhimeh lává sämmiliih pajeulmuuh.

Oobbiš rávásmáin Galgost, Skibotnist, Tromsa läänist. Škoovlâ maŋa Nango luvâškuođij elleekove- já TV-tiettuu Lillehammer ollâškoovlâst (HiL). Ive 2010 sun algâttij Nordland taaiđâ- já elleekoveáámmátškoovlâst, mast sun valmâštui ive 2012. Tast maŋa sun luuvâi elleekuuvij rähtim Säämi ollâškoovlâst iivij 2012&ndash;2013.

## Karrieer
Jo ovdil valmâštum Nango stivrij suu vuossâmuu uánihiselleekove *Abstrávttahasat*, mii čaittui ive 2011 Taažâ elleekoveinstituut Cinemateketist Oslost. Čuávuváá ive elleekove čaittui Grimstad uánihiselleekovefestivaalist já maŋeláá meid Tromsa aalmugijkoskâsâš elleekovefestivaalist (TIFF).

Siämmáá ive valmâštui Nango uánihisdokumentelleekove *Halvt ditt og halvt datt*, mast kieđâvuššoo, maggaar lii leđe maaŋgâkulttuurlâš. Elleekooveest sun sahhiittâlâi čiččâm maaŋgâkulttuurlâš nuorrâd. Taat-uv elleekove čaittui TIFFist.

Ive 2012 Nango valmâštui Nordland taaiđâ- já elleekoveáámmátškoovlâst. Suu loppâpargo lâi uánihiselleekove *Før hun kom, etter han dro*. Ton lasseen Nango tooimâi el. elleekove kietâčällen já elleekovestivrejeijen. Taan elleekooveest sun finnij palhâšume ive 2013 imagineNATIVE-elleekovefestivaalist Torontost.

Siämmáá ive lâi uánihiselleekove *Juletrollet* vuosâeehid. Nango čaalij elleekove kietâčalluu já stivrij tom. Ton lasseen sun uásálistij ennuv monnjâpaargon. Elleekove čuávu uccâ Inger Marja, kii haalijd tievâslâš juovlâkuosâ. Suu eenist iä lamaš tuárvi ruuđah juovlâkuosâ uástimân já Inger Marja  tuáivu, ete juovlâstáálu išedičij sunnuu. Ton ive Marja Bål Nango finnij kuulmâihásâš pargostipend Säämi taaidârrääđist.

## Palhâšumeh
Ive 2011 Nango väljejui Riddu Riđu ive nuorâ taidârin. Ive 2020 sun finnij Rhode Island aalmugijkoskâsâš festivaal palhâšume elleekovestis  *Njuokčamat*. Siämmáá ive já siämmáá elleekooveest oobbiš Marja já Ingir finnijn meid *Best Live Action Short* -palhâšume imagineNATIVE-elleekovefestivaalist já Palm Springs aalmugijkoskâsâš festivaal palhâšume.

## Filmografia
* 2015: *Hilbes Biigá* (teikkâ *O.M.G. – Oh máigon girl*)
* 2014: *Halvt ditt og halvt datt*
* 2012: *Før hun kom, etter han dro*
* 2012: *Juletrollet*
* 2011: *Abstrávttahasat*

## Käldeeh
Para pirrâdâh

**Para pirrâdâh** lii ohtâ Suriname 10 pirrâduvâst. Tot lii staatâ tavveen. Ive 2012 aalmugrekinistem mield tobbeen assii 24&nbsp;700 olmožid. Pirrâduv vijđodâh lii 5&nbsp;393&nbsp;km², já ässeesaahâdvuotâ lii 4,58&nbsp;ässee/km² (2012). 

Para pirrâduv naabureh láá nuorttân Marowijne já Sipaliwini pirrâduvah, mäddin Brokopondo já Sipaliwini pirrâduvah, uárjin Sipaliwini pirrâdâh já tavveen Saramacca, Wanica já Commewijne pirrâduvah. 

Pirrâduv uáivikaavpug lii Onverwacht.

## Vyelipirrâduvah
Para pirrâdâh lii juohhum 5 vyelipirrâdâhân:
* Bigi Poika
* Carolina
* Noord
* Oost
* Zuid

## Siijdah
Para pirrâduvâst láá čuávuvááh siijdah:

* Berlijn
* Bernharddorp
* Bethesda
* Cabendadorp
* Cassipora
* Hollandse Kamp

* Matta
* Onverdacht
* Onverwacht
* Paranam
* Pikin Saron
* Powakka

* Redi Doti
* Republiek
* Sabakoe
* Torarica
* Witsanti
* Zanderij

## Fáádást eres soojijn

## Kovegalleria

Colakreek.jpg
Gezicht op de synagoge en het kerkhof vanaf het Cordonpad gezien Gezigten uit Neerland's West-Indien (serietitel), RP-P-1909-1780.jpg
De fabriek van de Surinaamse Bauxiet Maatschappij te Paranam, Bestanddeelnr 252-6553.jpg
PBM Airport (cropped).jpg
Cabendadorp1.jpg


## Käldeeh
Bryan Ferry

**Bryan Ferry** (š. čohčâmáánu 26. peeivi 1946, Washington, Tyne já Wear, Ovtâstum kunâgâskodde) lii eŋlandlâš lávloo já Roxy Music -rockjuávhu vuáđudeijeejeessân.

## Diskografia
* 1973 – *[[These Foolish Things]]*
* 1974 – *[[Another Time, Another Place]]*
* 1976 – *[[Let's Stick Together]]*
* 1977 – *[[In Your Mind]]*
* 1978 – *[[The Bride Stripped Bare]]*
* 1985 – *[[Boys And Girls]]*
* 1987 – *[[Bête Noire]]*
* 1993 – *[[Taxi (Bryan Ferry album)|Taxi]]*
* 1994 – *[[Mamouna]]*
* 1999 – *[[As Time Goes By]]*
* 2002 – *[[Frantic]]*
* 2007 – *[[Dylanesque]]*
* 2010 – *[[Olympia]]*
* 2012 – *[[The Jazz Age]]*
* 2014 – *[[Avonmore]]*
* 2018 – *[[Bitter-Sweet]]*
* 2025 – *Loose Talk*

## Fáádást eres soojijn

## Käldeeh
Saramacca pirrâdâh

**Saramacca pirrâdâh** lii ohtâ Suriname 10 pirrâduvâst. Tot lii staatâ tavveen. Ive 2012 aalmugrekinistem mield tobbeen assii 17&nbsp;480 olmožid. Pirrâduv vijđodâh lii 3&nbsp;636&nbsp;km², já ässeesaahâdvuotâ lii 4,81&nbsp;ässee/km² (2012). 

Saramacca pirrâduv naabureh láá nuorttân Wanica já Para pirrâduvah, mäddin Para pirrâdâh já uárjin Coronie, Sipaliwini já Para pirrâduvah. Tavveen lii Atlant väldimeerâ.

Pirrâduv uáivikaavpug lii Groningen.

## Ekonomia

Pirrâduv ekonomia vuáđuduvá iänááš eennâmviljâlmân. Stuorrâ plantaasij eennâmtuálupyevtittâsah láá riisi, bananeh já eennâmpähkineh.

Boskamp lii kuálástemsijdâ.

## Vyelipirrâduvah
Saramacca pirrâdâh lii juohhum 6 vyelipirrâdâhân:
* Calcutta
* Groningen
* Jarikaba
* Kampong Baroe
* Tijgerkreek
* Wayamboweg

## Siijdah
Saramacca pirrâduvâst láá čuávuvááh siijdah:
* Batavia
* Boskamp
* Boston
* Kalebaskreek
* Smithfield
* Uitkijk

## Fáádást eres soojijn

## Käldeeh
Brokopondo pirrâdâh

**Brokopondo pirrâdâh** lii ohtâ Suriname 10&nbsp;pirrâduvâst. Pirrâduv uáivikaavpug lii Brokopondo.

 
## Eennâmtieđâ

### Sajadâh já rääjih
Pirrâduv vijđodâh lii 7&nbsp;364&nbsp;km², já ässeesaahâdvuotâ lii 2,2&nbsp;ässee/km². Pirrâduv naabureh láá nuorttân, mäddin já uárjin Sipaliwini pirrâdâh sehe tavveen Para pirrâdâh.

Ässeelovo mield Brokopondo pirrâdâh lii Suriname nubben ucemus pirrâdâh, mut vijđoduv mield tot lii Suriname nubben stuárráámus pirrâdâh.

## Haldâttâh já politiik
### Kuávlulâš jyehim
#### Vyelipirrâduvah
Brokopondo pirrâdâh lii juohhum 6 vyelipirrâdâhân:
* Brownsweg
* Centrum Brokopondo
* Klaaskreek
* Kwakoegron
* Marshallkreek
* Sarakreek

#### Siijdah
Brokopondo pirrâduvâst láá čuávuvááh siijdah:

* Afobaka
* Baikutu
* Berg en Dal
* Brokopondo
* Brownsweg
* Lebidoti
* Nieuw-Koffiekamp
* Nieuw-Lombe
* Zoewatta

## Viehâdâh
### Ässeeloho
Ive 2012 aalmugrekinistem mield tobbeen assii 15&nbsp;909 olmožid.

## Fáádást eres soojijn

## Käldeeh
Sipaliwini pirrâdâh

**Sipaliwini pirrâdâh** lii ohtâ Suriname 10 pirrâduvâst. Ive 2012 aalmugrekinistem mield tobbeen assii 37&nbsp;065 olmožid. Pirrâduv vijđodâh lii 130&nbsp;567&nbsp;km², já ässeesaahâdvuotâ lii 0,28&nbsp;ässed/km² (2012). Sipaliwini pirrâdâh lii vijđoduv mield Suriname stuárráámus pirrâdâh.

Sipaliwini pirrâduv naabureh láá nuorttân Ranska Guayana, mäddin Brasilia, uárjin Guyana sehe tavveen Nickerie, Coronie, Saramacca, Para, Brokopondo já Marowijne pirrâduvah.

Sipaliwini pirrâduvâst ij lah uáivikaavpug. Tom haaldâš njuolgist Paramaribo.

## Vyelipirrâduvah
Sipaliwini pirrâdâh lii juohhum 7 vyelipirrâdâhân:
*Boven Coppename
*Boven Saramacca
*Boven Suriname
*Coeroeni
*Kabalebo
*Pamacca

*Tapanahony

Čohčâmáánu 11. peeivi 2019 uđđâ vyelipirrâdâh šoodâi Tapanahony vyelipirrâduvâst. Uđđâ pirrâduv nommâ lii Pamacca. Pamacca vyelipirrâdâh lii Tapanahony taveoosijn, já tobbeen áásá Paramacca aalmug.

## Siijdah
Sipaliwini pirrâduvâst láá ohtsis 156 sijdâd:

* Abenaston
* Alalapadu
* Amatopo
* Antonio do Brinco
* Apetina
* Apoera
* Asidonhopo
* Aurora
* Bakhuys
* Benzdorp
* Bitagron

* Botopasi
* Corneliskondre
* Cottica
* Diitabiki
* Godo Holo
* Jaw Jaw
* Kajana
* Kasuela (*kištâlemvuálásâš*)
* Kawemhakan
* Kuruni
* Kwamalasamutu

* Kumakahpan
* Langatabiki
* Lucie
* Manlobi
* Moitaki
* Nieuw Jacobkondre
* Paloemeu
* Pelelu Tepu
* Pikin Slee
* Pïleike
* Poeketi

* Poesoegroenoe
* Pokigron
* Sandlanding
* Sipaliwini
* Snesiekondre
* Stoelmanseiland
* Tutu Kampu
* Vier Gebroeders
* Villa Brazil
* Wanapan
* Washabo

Puoh siijdah eereeb Stoelmanseiland, Villa Brazil já Antonio do Brinco láá hiäimuaalmugij siijdah.

## Fáádást eres soojijn

## Käldeeh
Muusik

**Muusik** lii jienân vuáđudeijee taaiđâ teikâ viestâdem häämi. Muusikân ij lah oovtčielgiitlâš miäruštâllâm, já masa mii peri jienâid puáhtá leđe muusik, jis jienâ pyevtitteijee lii nuuvt tárguttâm, teikâ kuldâleijee tom tagarin ana.

Muusikist láá maaŋgah ulâttemmudoh, tego jienâ, ritmâ, dynamiik já rááhtus. Muusikist puáhtá leđe maŋaluvâi leijee nuottâaloduvâin šaddee melodia. Tot puáhtá leđe rahtum tuše čuojânâssáin (lávloottáá), kuás ton kočoduvvoo instrumentaalmuusikin. Muusik puáhtá pyevtittiđ meid čuojânâsttáá, nuuvt ko kuorolaavlâ, a cappella -laavlâ teikkâ njuurgâs. Muusik ovdán ain ääigist, já tast lii tempo ađai ovdánemliähtu, mut tast ij veltihánnáá lah ritmâčuojânâsâin teikâ čuojâlditmáin rahtum ritmâ. Populaarmuusikist taat lii kuittâg-uv táválâš. 

## Muusik šlaajah

Muusik šlaajâ meriduvvoo táválávt ton stiijlâ mieldi, mut meid kuávlu, äigipaje, čuojânâsâi já kevttimmerhâšume mieldi. Muusik puáhtá jyehiđ almolávt kuulmâ uásán: taaiđâmuusikân, populaarmuusikân já aalmugmuusikân. 

### Viestâreennâmlâš taaiđâmuusik

Viestâreennâmlâš taaiđâmuusik ađai klassisâš muusik meerhâš epioovtâdlii viestâreennâmlâš muusik ärbivyevi iäruttâssân populaarmuusikist já aalmugmuusikist. Tot juáhádât äigipoojijd, moh láá antiik, koskâäigi, renessans, baarook, galant, klassism, romantiik, 1900-lovo taaiđâmuusik já tááláš muusik.

Klassisâš muusik vyelišlaajah láá čuojânâsâi mieldi ovdâmerkkân sinfonia já káámmármuusik sehe kevttimmerhâšume mieldi ovdâmerkkân kirkkomuusik já orkestermuusik. Eres taaiđâšlaajâid siävutteijee taaiđâmuusik šlaajah láá ooppera, musikaal já baaleet.

### Populaarmuusik

Populaarmuusikáin tárguttuvvoo táválávt tááláš kaavpugpirrâsist šoddâm makkuuttâsmuusik, mii ij lah taaiđâmuusik, ijge aalmugmuusik, mut lii finnim vaiguttâsâid kuohtuin. Populaarmuusik lii táválávt kávpálâš, já tot háputtâl stuorrâ kuldâleijeejuávhuid. Kuittâg-uv maaŋgah vyelišlaajah ovdâsteh muulsâiävtulâš kulttuurijd já kritisisteh váldukulttuur.

Populaarmuusik madduuh láá Ovtâstum staatâin, já tast láá ennuv vaiguttâsah afroameriklâš muusikist. Populaarmuusik vyelišlaajah láá ovdâmerkkân pop, rock, meetaal, soul, folk, blues, jazz já elektronisâš muusik.

### Aalmugmuusik já maailmmuusik

Aalmugmuusikin kočoduvvoo ovdâráhtulâšvuođâlâš pirrâsist šoddâm muusik, mii lii sirdâšum puolvâst nuubán vuárháttáá já nuotâttáá. Aalmugmuusikist ij lah tiätu nuotâsteijein, já tot lii šoddâm táválávt kuhes äigikooskâst. Tondiet tot lii tahheevuoigâdvuođâin rijjâ materiaal. Tááláá ääigi aalmugmuusik jiešvuođah ovdâstuvvojeh távjá populaarmuusikân.

Maailmmuusik ađai etnomuusik meerhâš puohlágán ij-viestâreennâmlâš teikâ ij-angloameriklâš muusik. Tot puáhtá leđe aalmugmuusik teikâ uđđâsub muusik, mon tahhee lii tiäđust.

## Käldeeh