open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Listo pustavijn

Taat lii **listo [[puustav|pustavijn]]**.

## [[Läättinlâš pustaveh]]
A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

Suorgiittum pustaveh: Å Ä Ã Á À Â Ǎ Ă Ą Ā Ⱥ Ą̊ Ǟ Æ Ɑ Ə Ɓ Ç Č Ć Ċ Ƈ Ȼ Ḑ Ď Ð Ɖ Đ Ḍ Ḓ Ɗ ǅ É È Ê Ě Ę Ë Ē Ė Ẹ Ẽ Ė̄ Ɛ Ƒ Ǧ Ğ Ĝ Ģ Ġ G̃ Ǥ Ɠ Ɣ Ħ Ḥ Ï Í Ì İ Î Ī Ĩ Į Ị Ɩ IJ Ķ Ǩ Ḱ Ƙ Κʻ Ł Ļ Ĺ Ľ Ḽ Ḷ Ḻ Ƚ Ñ Ń Ņ Ň Ṋ Ṅ Ṉ Ɲ Ŋ Ö Ō Ȯ Ó Ò Ô Ő Õ Ǫ Ơ Ọ Ɵ Ȱ Ȭ Œ Ø Ɔ Ʊ Ř Ŗ Ŕ Ɍ Ṟ Š Ś Ş Ș Ṣ ß Ť Ţ Ț Ṱ Ŧ Ⱦ Ṯ Ƭ Þ Ü Ú Ù Û Ů Ű Ū Ũ Ų Ư Ụ Ứ Ʋ Ʌ Ŵ Ẅ W̲ Ⱳ X̂ X̲ Ý Ỳ Ÿ Ỹ Ỵ Y̨ Ƴ Ž Ż Ź Ʒ Ǯ ʔ Ƿ

## [[Kyrillâš pustaveh]]
Táválumoseh pustaveh:
А Б В Г Д Ђ Ѓ Е Ё Є Ж З З́ Ѕ И І Ї Й К Л Љ М Н Њ О П Р С С́ Т Ћ Ќ У Ў Ф Х Ц Ч Џ Ш Щ Ъ Ы Ь Э Ю Я

Eres pustaveh:
Ӑ А̄ А̊ А̃ Ӓ Ӓ̄ Ә Ә́ Ә̃ Ӛ Ӕ Ґ Ғ Г̧ Г̑ Г̄ Ҕ Ӻ Ӷ Ԁ Ԃ Ꚃ Ꚁ Ꚉ Ԫ Ԭ Ӗ Е̄ Е̃ Ё̄ Є̈ Ӂ Җ Ꚅ Ӝ Ԅ Ҙ Ӟ Ԑ Ԑ̈ Ӡ Ԇ Ӣ И̃ Ҋ Ӥ Ј Қ Ӄ Ҡ Ҟ Ҝ Ԟ Ԛ Ӆ Ԯ Ԓ Ԡ Ԉ Ԕ Ӎ Ӊ Ң Ԩ Ӈ Ҥ Ԣ Ԋ О̆ О̃ О̄ Ӧ Ө Ө̄ Ӫ Ҩ Ԥ Ҧ Р̌ Ҏ Ԗ Ҫ Ԍ Ꚑ Ҭ Ꚋ Ꚍ Ԏ У̃ Ӯ Ӱ Ӱ́ Ӳ Ү Ү́ Ұ Х̑ Ҳ Ӽ Ӿ Һ Ԧ Ꚕ Ҵ Ꚏ Ҷ Ӵ Ӌ Ҹ Ꚓ Ꚗ Ꚇ Ҽ Ҿ Ы̆ Ы̄ Ӹ Ҍ Э̆ Э̄ Э̇ Ӭ Ӭ́ Ӭ̄ Ю̆ Ю̈ Ю̈́ Ю̄ Я̆ Я̄ Я̈ Ԙ Ԝ Ӏ

Tovlááh pustaveh:
Ꙁ Ꙃ Ꙅ Ꙇ Ꙉ Ҁ Ѻ ОУ Ꙋ Ѡ Ѽ Ꙍ Ѿ Ꙏ Ѣ Ꙑ Ꙓ Ꙕ Ꙗ Ѥ Ѧ Ꙙ Ѫ Ꙛ Ѩ Ꙝ Ѭ Ѯ Ѱ Ѳ Ѵ Ѷ Ꙟ Ꙡ Ꙣ Ꙥ Ꙧ Ꙩ Ꙫ Ꙭ ꙮ Ꚙ Ꚛ

## [[Kreikkalâš pustaveh]]

Α Β Γ Δ Ε Ζ Η Θ Ι Κ Λ Μ Ν Ξ Ο Π Ρ Σ Τ Υ Φ Χ Ψ Ω

Pustaveh, moh iä lah kiävtust innig:

Ϝ Ϛ Ͱ Ϻ Ϸ Ϙ Ϡ

## [[Koptilâš pustaveh]]

Ⲁ Ⲃ Ⲅ Ⲇ Ⲉ Ⲋ Ⲍ Ⲏ Ⲑ Ⲓ Ⲕ Ⲗ Ⲙ Ⲛ Ⲝ Ⲟ Ⲡ Ⲣ Ⲥ Ⲧ Ⲩ Ⲫ Ⲭ Ⲯ Ⲱ Ϣ Ϥ Ϧ (Ⳉ) Ϩ Ϫ Ϭ Ϯ Ⳁ

## [[Georgialâš pustaveh]]
ა ბ გ დ ე ვ ზ თ ი კ ლ მ ნ ო პ ჟ რ ს ტ უ ფ ქ ღ ყ შ ჩ ც ძ წ ჭ ხ ჯ ჰ

Eres pustaveh:

ჱ ჲ ჳ ჴ ჵ ჶ ჷ ჸ ჹ ჺ

## [[Arabialâš pustaveh]]
ا ب ت ث ج ح خ د ذ ر ز س ش ص ض ط ظ ع غ ف ف ك ل م ن ه و ي 

Suorgiittum pustaveh:
پ ڀ ٹ ٺ ټ ٽ ٿ ځ ڃ څ چ ڇ ڄ چڈ ډ ڊ ڍ ڌ ڏ ڑ ړ ږ ڙ ژ ښ ڦ ک ڪ ګ گ ڳ ڻ ڼ ې ی ۍ ﺉ ڱ

## [[Heprealâš pustaveh]]

א ב ג ד ה ו ז ח ט י כ ל מ נ ס ע פ צ ק ר ש ת

## Korealâš pustaveh (jamo)

Keejâ hangul.

## Jaapaanlâš pustaveh

Keejâ hiragana, katakana já kanji.

## Käldeeh
Domna Khomjuk

**Domna Maksimovna Khomjuk** (js. Zakharova, , js. Захарова; š. čohčâmáánu 10. peeivi 1954, Koarrdõgk, Murmansk, Sovjetlitto) lii kieldâsämmilâš zooteknikkár, kirječällee já musikkár, kii lii porgâm kieldâsämikielâ já -kulttuur iäláskitmist.

## Eellim
Domna Maksimovna Zakharova šoodâi čohčâmáánu 10. peeivi 1954 Koarrdõgkist. Suu vaanhimeh láin pajeulmuuh já palhâšum suátiveteraaneh. Suu eeči lâi Maksim Antonovich Zakharov (1919–1984) já suu enni Marija Ivanovna Zakharova (1922–2008). Sunnui šoddii ohtsis oovce párnážid.

Ive 1962 sovjetlittoliih meridii huksiđ čäcivyeimilájádâs já puáđđuđ Koarrdõgkjuuvâ. Muáddi ive maŋeláá peerâ kaartâi varriđ Luujáávrán, ko ubâ Koarrdõgk paasij čääsi vuálá.

Sun luvâškuođij zootekniik Sortavala eennâmtuáluopâttuvvâst. Valmâštum maŋa sun poorgâi paijeel 25 ihheed eennâmtuáluuásádâhkoddeest. Maŋeláá sun poorgâi sierâlágán almoshaldâttâhpargoin. Kuhes hárjánem lii šoddâm meid sierâlágán luáttámušpargoin tegu 10 ihheed Luujäävri vaaljâlävdikode saavâjođetteijen.

## Muusik
Kieldâsämmilij ärbivuáválâš vookaalmuusikšlaajâ *[[livvt]]* () lii lamaš uási Khomjuk elimist aaibâs šoddâm rääjist. Sehe Khomjuk enni já ákku livvtijn já aainâs-uv suu enni lâi tobdos livvtejeijee. Suu enni livvtij tagarijn muusikjuávhuin ko Luujäävri aalmuglâš lávlumjuávhust *Lujavvr* () já muusikjuávhust "Ojar" (). Suu livvteh láá vyerkkejum el. Taažâst, Eestienâmist já Saksaast. Domna uábbi Anfisa Agejeva lii meid tobdos livvtejeijee.

Ive 2002 Khomjuk livvtij vuossâmuu keerdi Sámi Grand Prix&nbsp;-juoigâm- já lávlumkištoost. Sun uásálistij juoigâmuásán pittáin *Luojavr*, mii muštâl suu kaavpugist Luujäävrist. Iivij 2003 já 2019 sun uásálistij siämmáá uásán oovtâst oobijnis Anfisa Agejevain. Ive 2003 suoi livvtijn pitá *Duottar* já ive 2019, *Vuess*. Ive 2021 Khomjuk livvtij oppeet ohtuu. Talle pitá nommâ lâi *Parrša vigket*.

## Palhâšumeh
Pessijâšlávurduv 2019 Khomjuk vuoitij Áillohaš-muusikpalhâšume.

## Diskografia
### Nurâldâhskiäruh
Khomjukist láá pitáh čuávuváin skiäruin:

* 2002 – *[[Sámi Grand Prix 2002 (album)|Sámi Grand Prix 2002]]*, pittáin *Luojavr*
* 2003 – *[[Sámi Grand Prix 2003 (album)|Sámi Grand Prix 2003]]*, pittáin *Duottar* oovtâst Anfisa Agejevain
* 2014 – *[http://kolanord.ru/index.php/mediateka/audiomedia/4210-sbornik-saamskikh-pesen Сборник саамских песен]*
* 2015 – *Сборник саамских сказок*
* 2017 – *[https://web.archive.org/web/20210807024855/http://saami.su/audio/406-bogatyr-lyajne-audio-cd.html Богатырь Ляйне]*
* 2019 – *[[Sámi Grand Prix 2019 (album)|Sámi Grand Prix 2019]]*, pittáin *Vuess* oovtâst Anfisa Agejevain
* 2021 – *[[Sámi Grand Prix 2021 (album)|Sámi Grand Prix 2021]]*, pittáin *Parrša vigket*

## Käldeeh
Marry Ailonieida Somby

thumb|Somby ive 2008
**Marry Ailonieida Somby** (ovdil **Marry Aslaksdatter Somby**; š. syeinimáánu 31. peeivi 1953, Tiänu, Taažâ) lii taažâsämmilâš kirječällee.

Somby luuvâi Tromsa ollâopâttuvâst. Karrieeris aalgâst sun lâi pargoost nukketeatterist. Sun aasâi Tave- já Maadâ-Amerikist ovdilgo sun maacâi Taažân. Somby vuossâmuš kirje ive 1976, Ámmul ja alit oarbmælli, lâi vuossâmuš orjâlâškielâlâš párnáikirje. Maaŋgah suu kiirjijn láá jurgâlum tárukielân.

Sun lâi iävtukkâssân ive 2022 Tave-enâmij rääđi kirjálâšvuotâpalhâšumán tihtâkirjestis *Beaivváš mánát*, mut sun ij vuáittám.

## Kirjeh
* 1983 – *Ráiddostallan*
* 1990 – *Solens datter: et samisk eventyr* / *Beaivvas nieida*
* 1993 – *Raiden går*
* 1993 – *Uhcastáloš*
* 1993 – *Guovžža gazza ja Guovssahasa lávlla*
* 1994 – *Krigeren, elskeren og klovnen = Mu apache ráhkesvuohta*
* 1996 – *Ráhkisvuoða soahki*, Sämmilâš aalmuglâšteatter Piäiváš
* 1998 – *Samisk skyggespill*, oovtâst Anne Helgesenáin
* 2002 – *Okto = Alene; et drama om [[John Andreas Savio]]*, Sämmilâš aalmuglâšteatter Piäiváš
* 2004 – *Bajándávgi*
* 2012 – *Onkel Gunnar koker saus*
* 2013 – *Čerbmen Bizi: girdipilohtta*
* 2016 – *Stáinnak*
* 2020 – *Beaivváš mánát*
* 2021 – *Ámmol ja Alitoarpmealli*
* 2024 – *[[Uhca meahcceruollaš Jákop: háldáša Bikká guossis]]*

## Käldeeh
Rauni Magga Lukkari

thumb|Lukkari ive 2014
**Rauni Magga Lukkari** (š. čohčâmáánu 30. peeivi 1943, Ucjuuhâ, Suomâ) lii sämmilâš tivtâsteijee já jurgâleijee. Sun čáálá orjâlâškielân.

## Palhâšumeh
Ive 2009 Lukkari vuoitij Sämirääđi kirjálâšvuotâpalhâšume kirjeest *[[Lihkkošalmmái]]*.

## Pargoh
### Kirjeh
* Jieŋat vulget (1980)
* Báze dearvan, Biehtar (1981)
* Losses beaivegirji (1986)
* Mu gonagasa gollebiktasat (1991)
* Čalbmemihttu (1995)
* Árbeeadni (1996)
* Dearvvuođat (1999)

### Jurgâlusah
* Laila Stien: Olle P ja imas beaivvás (1991)
* Einar Bragi: Vaikke jiehkki jávkkodivccii (1998)
* Marion Palmer: Utsatte strök/Rasis guovllut (1999)
* Kati-Claudia Fofonoff: Eana áđai nuppebeliid (2000)
* Dás álget johtolagat. Barents guovllu antologia (2001, jurgâlus: Jovnna-Ánde Vest, Rauni Magga Lukkari já Petter Johanas Lukkari)
* Riina Katajavuori: Gii halla (2004, jurgâlus: Rauni Magga Lukkari já Petter Johanas Lukkari)
* Edith Södergran: Manin munnje eallin addui (2004, jurgâlus: Rauni Magga Lukkari já Petter Johanas Lukkari)
* Rita Sørly: Ábiid plástihkat – Plasten i havet (2020, jurgâlus: Rauni Magga Lukkari)

## Käldeeh
Inga Ravna Eira

**Inga Ravna Eira** (; š. vyesimáánu 30. peeivi 1948, Kárášjuuhâ, Taažâ) lii taažâsämmilâš kirječällee, tivtâsteijee, jurgâleijee já máttáátteijee. Eira lii čáállám tiivtâid, novellijd já párnáikiirjijd. Sun čáálá orjâlâškielân.

Eira tihtâkirje *Gáhttára Iđit* lâi iävtukkâssân Tave-enâmij rääđi kirjálâšvuotâpalhâšumán ive 2021.

## Kirjeh
* *Guovdageainno mánát mainnastit* (1979), párnáikirje. Toimâtteijee.
* *Savdnjiluvvon nagir* (1989), tihtâantologia. Koveh: Aage Gaup.
* *Mellet* (1992), párnáikirje. Koveh: Iver Jåks.
* *Sami dáiddárleksikona / Samisk kunstnerleksikon* (1994). Toimâtteijee: Synnøve Persen. Orjâlâškielân jurgâlâm: Inga Ravna Eira. Koveh: Johan Turi.
* *Lieđážan* (1997), tihtâvuotâ. Davvi Girji. Koveh: Majlis Skaltje.
* *Eadni ganjaldii mu fuolppuid* (2009), tiivtah. Davvi Girji.
* *Mor gråt over mine skjørt* (2011), tiivtah. Davvi Girji.
* *Jidnes skálkošeapmi* (2014), tiivtah parnijd já nuoráid. Davvi Girji.
* *Ii dát nahka dat eana* (2018), tihtâvuotâ. Davvi Girji.
* *Gáhttára Iđit* (2019), tihtâvuotâ. Davvi Girji.

## Käldeeh
Kerttu Vuolab

[thumb|300px|Suomâ riehtiminister [Anna-Maja Henriksson, nuorttâlâškielâ máttáátteijee Seija Sivertsen, kirječällee Kerttu Vuolab já orjâlâškielâ máttáátteijee já totkee Mikael Svonni kielâpalhâšume jyehimtilálâšvuođâst ive 2014]]
**Kerttu Maarit Kirsti Vuolab** (š. vyesimáánu 1. peeivi 1951, Ucjuuhâ, Suomâ) lii sämmilâš kirječällee já jurgâleijee. Sun čáálá orjâlâškielân. Sun lii meiddei jurgâlâm kiirjijd sämikielân.

## Palhâšumeh
Ive 2014 Vuolab vuoitij Kollekielâ-palhâšume pargostis orjâlâškielâlii čaabâkirjálâšvuođâ ovdedeijen. Siämmáá ive Kollekielâ-kielâpalhâšume finnijn meid nuorttâlâš máttáátteijee Seija Sivertsen já orjâlâškielâ totkee já professor Mikael Svonni.

## Pargoh
### Kirjeh
* *Golbma skihpáračča* (1979), almostum meiddei anarâškielân já nuorttâlâškielân
* *Ánde ja Risten jági farus* (1990)
* *Čeppári čáráhus* (1994), nuorâiroomaan
*  *Čomisteaddjit* (2005), čaaitâlm oovtâst Sverre Porsangeráin
* *Bárbmoáirras*, (2008)

### Jurgâlusah
* Antoine de Saint-Exupéry: Bás prinssaš (1981)
* Selma Lagerlöf: Lottežan Niillasa mátkkit (1999)
* Tove Jansson: Moson de geavvá? (2000)

## Käldeeh
Vehmaa

**Vehmaa** () lii kieldâ Suomâst, Varsinais-Suomâ eennâmkoddeest. Vehmaast ääsih 2&nbsp;298 olmožid, já ton vijđodâh lii 202,09&nbsp;km², mast 13,24&nbsp;km² lii čääci. Vehmaa naaburkieldah láá Laitila, Mynämäki, Taivassalo já Uusikaupunki.

## Historjá

Vehmaa vuáđudui ive&nbsp;1869.

## Viehâdâh

### Ässeeloho

### Čuákkipääihih
Kieldâst lii tuše ohtâ čuákkipäikki: Vinkkilä.

## Siijdah

Ane, Antola, Ennyinen, Gunnila, Haapanala, Heikola, Hermula, Hiedo, Hietajärvi, Hilleinen, Himoinen, Hinnuri, Huruinen, Huukainen, Ilmarinen, Inkurinen, Irjala, Isoalho, Kaipinen, Kaivoinen, Karaluoto, Karintaka, Kaukola, Kauramäki, Kesoinen, Ketto, Kiikoinen, Kiima, Kiimkallio, Kirkkomäki, Kirkonkylä, Kivijärvi, Korpi, Koski, Krookkinen, Kupusjärvi, Kuulila, Lahdenranta, Lahdinko, Laittinen, Lallinen, Lammi, Lautanala, Lempiö, Ludila, Maarjärvi, Maitila, Manterkaisti, Mylly, Nakkila, Nuhjala, Oja, Pankkio, Papala, Pappila, Piettinen, Piiloinen, Pitkiskallio, Pullila, Pummainen, Puosta, Puotila, Putta, Pyöli, Rahikkala, Rahkmala, Rautila, Reinilä, Revo, Riihivainio, Riittiö, Ristinkylä, Rokainen, Saarikkala, Salo, Seipsaari, Sillankorva, Soinila, Takala, Tanila, Tarvola, Taskala, Tommila, Tuomarla, Tuomoinen, Uhlu, Ukkila, Vahilainen, Vallila, Vanhakylä, Varttainen, Vihtjärvi, Viiainen, Viljainen, Vilu, Vinkkilä, Ylikylä, Ylöjärvi já Yötiö.

## Kovegalleria

Huolila.jpg
Vehmaan ruotusotamiehen torppa.jpg
Vehmassalmen Isosalmea Ristikylän sillalta pohjoiseen.jpg
Vinkkilän rautatieasema 1 AB.jpg
Yhdystie 1950 Vinkkilä.jpg


## Käldeeh
Akaki Minašvili

thumb|Akaki Minašvili
**Akaki Minašvili** (; š. čohčâmáánu 24. peeivi 1980, Tbilisi, Georgia SST, Sovjetlitto) lii georgialâš politikkár. 

## Eellim
Akaki Minašvili šoodâi čohčâmáánu 24. peeivi 1980 Tbilisist, mii lâi talle Georgia SST uáivikaavpug. Sun valmâštui ive 2003 staatâollâopâttuvâst já ive 2004 Wienist leijee Central European Universityst.

Suu kálgu lii Ketevan Kobiashvili. Sunnust lii ohtâ nieidâ.

## Fáádást eres soojijn

## Käldeeh
Emma Caulfield

**Emma Caulfield Ford** (olmâ nommâ **Emma M. Chukker**; š. cuáŋuimáánu 8. peeivi 1973, San Diego, Kalifornia, Ovtâstum staatah) lii ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee.

## Eellim
Emma Caulfield šoodâi cuáŋuimáánu 8. peeivi 1973 San Diegoist, Kaliforniast. Ive 2017 sun naajâi Mark Leslie Fordáin. Sunnust lii ohtâ nieidâ (š. 2016).

## Karrieer
Emma Caulfield finnij vuossâmuid roolâid ive 1994. Sust lâi talle uccâ roolâ kuulmâ TV-rááiđust. Sust šoodâi pegâlmâs 1990-lovo loopâst, ko sun čaittâlij tagarijn TV-rááiđuin ko *[[Beverly Hills, 90210]]* já *[[Buffy the Vampire Slayer]]*.

## Filmografia

### Elleekoveh (epitievâslâš)

### Televisioelleekoveh

### TV-rááiđuh (epitievâslâš)

## Kovegalleria

Tiätuvuárkká:Emma Caulfield at Tampa Slayercon.jpg|
Tiätuvuárkká:Emma Caulfield.jpg|
Tiätuvuárkká:MCCC 15 - Emma Caulfield (17904850368).jpg|
Tiätuvuárkká:2017 Wizard World Columbus - Emma Caulfield 06 (36390423196).jpg|


## Fáádást eres soojijn

* 

## Käldeeh
Mari Boine

[thumb|Mari Boine [Riddu Riđđu -festivaalist ive 2006]]
**Mari Brit Randi Boine** (ovdil **Boine Persen**, js. **Olsen**, eeji mield  já eeni mield *Reista-Biret-Ristena Mari*; š. skammâmáánu 8. peeivi 1956, Kárášjuuhâ, Taažâ) lii tavesämmilâš musikkár. Sun čáálá pitái saanijd oovtâst Kerttu Vuolabáin.

## Eellim
Mari Brit Randi Josefsdatter Boine Olsen šoodâi skammâmáánu 8. peeivi 1956 Gámehisnjaargâst, Kárášjuuvâst, Taažâst uáli oskováá lestadiolii perrui. Suu eeči lâi smavvâtálulâš já snikkár Josef Boine Olsen (1922–1990) já suu enni lâi Kirsten Olsdatter Vuolab (1924–1991). Sunnui šoddii ohtsis vittâ párnáá: Ole, Dagny, Mari, Håkon já Anne Kirsten.

## Palhâšumeh já tubdâstâsah
Ive 1992 Sämirääđi keigij Boinen rääđi kunneepalhâšume. Čuávuváá ive Boine vuoitij vuossâmuu Áillohaš-muusikpalhâšume, mon Taažâ sämmilij riijkâservi, Kuovdâkiäinu kieldâ já Kuovdâkiäinu Sämmilij servi vuáđudii Nils-Aslak Valkeapää 50. šoddâmpeeivi kunnen. Ive 2003 sun vuoitij Tave-enâmij rääđi muusikpalhâšume.

Ive 2018 Tromsa ollâopâttâh meridij nomâttiđ suu kunneetuáhtárin.

## Diskografia
### Noomáin Mari Boine Persen
* 1985 – *[[Jaskatvuođa maŋŋá]]* 
* 1987 – *[[Juovllaide]]*, oovtâst Áŋŋel nuorat -juávhoin
* 1989 – *[[Gula Gula]]*
* 1991 – *[[Salmer på Veien Hjem]]* oovtâst Ole Pausáin já Kari Bremnesáin

### Noomáin Mari Boine
* 1992 – *[[Møte i Moskva]]* oovtâst Alliansáin
* 1993 – *[[Goaskinviellja]]*
* 1994 – *[[Leahkastin]]*
* 1996 – *[[Radiant Warmth]]*
* 1996 – *[[Eallin]]*
* 1998 – *[[Bálvvoslatjna]]*
* 2001 – *[[Remixed/Ođđa Hámis]]*
* 2002 – *[[Gávcci Jahkejuogu]] – [[Eight Seasons]]*
* 2006 – *[[Idjagieđas]] – [[In the hand of the night]]*
* 2008 – *[[It Ain’t Necessarily Evil]] – [[Bodeš bat gal buot biros]]: Mari Boine Remixed Vol II*
* 2009 – *[[Čuovgga áirras]] – [[Sterna Paradisea]]* (fáárust ei. Madosini Latozi Mpahleni já Abaqondisi Brothers)
* 2011 – *[[Áiggi askkis]] – [[An introduction to Mari Boine]]*
* 2013 – *[[Gilvve gollát]] – [[Sow Your Gold]]* oovtâst Taažâ radio -orkesteráin
* 2017 – *[[See the Woman (Mari Boine muusikalbum)|See the Woman]]*
* 2023 – *[[Amame]]*, oovtâst Bugge Wesseltoftáin
* 2024 – *[[Alva]]*

## Fáádást eres soojijn

* Mari Boine Yle artikkâlijn

## Käldeeh
Inger Karoline Gaup

**Inger Karoline Gaup** (š. 1995, Kuovdâkiäinu, Taažâ) lii taažâsämmilâš lávloo.

Sun vuoitij sämmilii Riddu Násttit -talentkišto ive 2010. Ton lasseen sun lii uásálistám Sámi Grand Prix -kišto lávlumuásán kulmii já vuáittám taam kuohtii: ive 2012 pittáin *Oainnát go?* já nube keerdi ive 2018 pittáin *Oahppan lean*.

## Diskografia
### Jieijâs skiäruh
* 2015 &ndash; *Sweet love* (album)
* 2017 &ndash; *Cahkket gintala* (single)

### Nurâldâhskiäruh
Jieijâs skiärui lasseen Gaupist láá pitáh čuávuváin skiäruin:

* 2011 &ndash; Sámi Grand Prix 2011, pittáin *Don Dat Leat*
* 2012 &ndash; Sámi Grand Prix 2012, pittáin *Oainnat Go*
* 2018 &ndash; Sámi Grand Prix 2018, pittáin *Oahppan lean*

## Käldeeh
Sieivâsuáhi

thumb|Sieivâsuáhi
**Sieivâsuáhi** (*Betula pubescens*) lii Tave-Suomâ táválumos suáhi. Tot váátá ucceeb čuovâ ko sonjosuáhi já šadda meiddei jeegijn já suoivust.

## Sieivâsuáhi suomâ- já orjâlâškielân
* suomâkielân: hieskoivu
* orjâlâškielân: soahki, sieivasoahki

## Kovegalleria

Fagales - Betula pubescens - 3.jpg|
Betula pubescens 01.JPG|
Betula pubescens RF.jpg|
Betula pubescens (Downy Birch) seeds - extensive wings.jpg|


## Käldeeh
Tuodârsuáhi

thumb|Tuodârsuávih
**Tuodârsuáhi** (*Betula pubescens ssp. Czrepanovii*) teikkâ **laajiš** lii suáhi. Tot lii sieivâsuávi vyelišlaajâ. Tuodârsuáhi lii jiešalnees siämmáš suáhi, mii šadda leevijn já vuovdijn, mut tot lii nuuvt pyereest vuáhádum tuodârkuávloid, et puáhtá pyereest-uv kočodiđ tom aaibâs jieijâs suáhišlaaijân.

Nommâ kovvee muorâ šoddâmsaje.

## Tuodârsuáhi suomâkielân já eres sämikieláid
* suomâkielân: tunturikoivu
* juulevsämikielân: lakim
* orjâlâškielân: lageš
* nuorttâlâškielân: čeärrsueʹǩǩ

## Käldeeh
Sonjosuáhi

thumb|Sonjosuáhi
**Sonjosuáhi** (*Betula pendula*) lii suáhi. Ton nommâ kovvee, maht uávsih sonjoh vuáluskulij. Sonjosuáhi lii koškásub soojij muorâ já váátá eenâb čuovâ ko sieivâsuáhi, mii šadda meiddei jeegijn já suoivust. Säämist sieivâsuáhi, tuodârsuáhi já skierri láá táváluboh ko sonjosuáhi.

## Kovegalleria


Bouleau-cepee.jpg|
Brosen betula2.jpg|
Betula pendula m1.JPG|
Birkensamenp.jpg|


## Käldeeh
Skierri

thumb|Skierri
**Skierri** (*Betula nana*) lii suávi suuvâ uánihis jeessân. Tot lijkkoo šoddâđ iänáážin jeegijn, jeggiriddoin já roođoin, mut meid päljis tuoddârijn.

## Skierri suomâkielân já eres sämikieláid

* suomâkielân: vaivaiskoivu
* maadâsämikielân: skierrie
* kieldâsämikielân: кӣрре *(kīrrʹe)*
* umesämikielân: skierree
* pittáámsämikielân: skärre
* juulevsämikielân: skierre
* orjâlâškielân: skierri
* nuorttâlâškielân: jeäʹǧǧreʹss

## Levânem

Skierri šadda tuše maailm tavemuin oosijn.

## Kovegalleria

Betula nana0.jpg
Golden Cloudberry.jpg|
Betula-nana-autumn.JPG
Betula nana upernavik kujalleq 2007-07-25 2.jpg|
Calluna vulgaris betula nana kiiminki 02.jpg|
Betula-nana greenland hg.jpg|


## Käldeeh
Kuosâ

thumb|Kuosâ (''Picea abies'')
pienoiskuva|Paccâhâš
**Kuosâ** (*Picea abies*) lii kuácceemuorâ, mii šadda meecijn já jeegijn. Kuosâ já peeci láá kuácceevyevdi uáiváámusah. Kuosâ váátá šoddâmsaajeest eenâb raavvâdamnâsijd ko peeci.

## Kuosâ suomâkielân já eres sämikieláid
* suomâkielân: kuusi
* maadâsämikielân: guose
* umesämikielân: guassa
* pittáámsämikielân: kuossa
* juulevsämikielân: kuossa
* orjâlâškielân: guossâ, guossa
* nuorttâlâškielân: kuõss
* kieldâsämikielân: кӯсс (*kūss*)

## Stuárudâh

Kuosâ kukkodâh puáhtá leđe joba 30–40 m, moos tot olá suullân 100-ihásâžžân. Tave-Suomâst tot ij kuittâggin peesâ siämmáá kukkosâžžân puárásubbongin. Tobbeen kuosâin lii tuše čiŋŋâmuorâ-árvu ton suujâst, et toh láá uáli uceh.

## Levânem

Kuosâ šadda Tave-Euroopist sehe Koskâ- já Nuorttâ-Euroop váráduvâin.


Norway Spruce Picea abies distribution map 2.png|
Norway Spruce Picea abies distribution in Scandinavia map.png|


### Levânem Suomâst
Kuosâ šadda masa ubâ Suomâst, mutâ tot váilu tuodârkuávluin já merâsuolluin. Tavemuu Suomâst tot ij šoodâ. Kuosâvyevdih Aanaar kieldâst láá viehâ uccáá.

## Kiävttu sämmilij kulttuurist
Säämist peeci lii táválub muorâ ko kuosâ, mutâ vissásávt sämmiliih läävejii kevttiđ tom tain soojijn, kost tot šadda. Paanij putestem tiet sij láá suoskâm kuosâkääsi siämmáánáál ko pecikääsi-uv. Mudoi-uv kuosâ kevttim lii siämmáásullâsâš ko peesi kevttim. Kuosâkuáccein lii tälviv ennuv C-vitamiin, veikkâ ij aaibâs siämmáá ennuv ko peesist.

Kuosâpikkâ tuššâd bakteerijd já toin puáhtá-uv tipšođ haavijd. Vorâs, kirkes já njarbâdis pikkâ lii puoh pyeremus, mutâ korrâ pikkâ-uv annoo. Sehe kuosâ- já pecikuácceeh suápih juhâmuššân, já uđđâ ihešoddâmkeerdijd puáhtá puurrâđ nuhtán. Kuosâ ihešoddâmkeerdijn puáhtá vuoššâđ siiráp siämmáánáál ko peesist. Kuorsâttuv, leencu, kiđđâvaibâmvuođâ, kepispocceekuddum já leesmi tipšuu toin. Kuácceelávgu helppij leesmi- já vuoiŋâmorgaanvaaivijn.

## Kovegalleria

Norway Spruce bark detail.jpg|
Picea abies (7).JPG|
Picea abies male flower.JPG|
Picea Abies female cone cropped.jpg|
Picea abies cone USFWS.jpg|


## Käldeeh
Elin Kåven

**Elin Kåven** (š. roovvâdmáánu 25. peeivi 1979, Hammerfest, Taažâ) lii taažâsämmilâš lávloo. Sun vuoitij Sámi Grand Prix -kišto lávlumuási ive 2008 pittáin *Áibbas jaska*.

## Diskografia

* 2005: *Rieban* (EP)
* 2009: *Jikŋon Musihkka / Frozen Music* (Album)
** *Áibbas Jaska / All Still*
** *Gii Logai / Who Said*
** *Jikŋon Musihkka / Frozen Music*
** *Dovdu Mii Jávká / Disappearing Feelings*
** *Suoivanis / In the Shadow*
** *Du Lusa / To Where You Are*
** *Váldde Mu Du Mielde / Take Me With You*
** *Oaidnaletne / See You*
** *Soardde Mu / Hurt Me*
** *Jorri Čalmmit / Twirling Eyes*

* 2012: *Máizan / Thaw* (Album)
** *Ulda Nikta / Ulda Allures*
** *Lihkku Niehku / Dream of Fortune*
** *Vaimmu Čuovga / Heartlight*
** *Gatnjalat Vaimmus / Tears From the Heart*
** *Jus Mieđihat / If You Agree*
** *Ija Árdna / Night Treasure*
** *Njielasattu / Quicksand*
** *Čuovo Čuovgga / Follow the Light*
** *Čábbáseamos Báiki / Beautiful Place*
* 2014: *Sámi soga lávlla* (Single)

* 2015: *Eamiritni / Rimeborn* (Album)
** *Javkan / Vanished*
** *Hiras / Demure*
** *Lynxie*
** *Gothla*
** *Gavnahallan / Revealed*
** *Muorat Dánsot / Trees Dance*
** *Enya*
** *Dohkka / Doll*
** *Friddja / Free*
** *Veahkkin / Help*
** *Gárdin-áhkku / Grandmother Inga*
** *Álgu / Beginning*
* 2015: *Stálu Fápmu* (Single)
* 2017: *First Step In Faith / Oadjebasvuhtii* (noomáin *Elin and the Woods*)

## Käldeeh
Tave-enâmij rääđi muusikpalhâšume

**Tave-enâmij rääđi muusikpalhâšume** (, , , , ,  já ) lii ohtâ viiđâ palhâšuumeest. Taat palhâšume vuáđudui ive 1965. Aalgâst tot juohhui tuše jyehi nube ive, mut ive 1990 rääjist Tave-enâmij rääđi lii mieđettâm tom jyehi ive tienuuvt, ete parâlâš iivij palhâšume juáhhoo šuoŋârähtee pargoost já parâttem iivij tave-eennâmlâš musikkárân teikkâ muusikjuávkun.

Palhâšume stuárudâh lii 350&nbsp;000 Tanska ruvnâd ađai suulân 47&nbsp;000 eurod.

## Vyeitteeh

## Käldeeh
Leibi (muorâ)

thumb|Leibi (''Alnus incana'')
thumb|Leeibi loostah
**Leibi** (*Alnus incana*) lii lostâmuorâ, mii šadda ridoin, aijuin, meecijn, rotoenâmijn já luođâi piällást.

## Kuosâ suomâkielân já eres sämikieláid

* suomâkielân: harmaaleppä
* maadâsämikielân: liejbie
* umesämikielân: leìbee
* pittáámsämikielân: lejˎᴘ`ᴘ`i̬ė
* juulevsämikielân: leiˈpē
* orjâlâškielân: leaibi, læiˈbe
* nuorttâlâškielân: leäʹpp, rääʹnesleäʹpp

## Stuárudâh

Maadâ-Suomâst leibi sáttá šoddâđ paijeel love meettersâžžân, mut Säämist uáli harvii paijeel neelji meetter.

## Levânem

Lieibi šadda Euroopist, eromâšávt ton tave- já nuorttâoosijn.


IKAl 091231 Distribution Alnus incana.png|


### Levânem Suomâst

Leibi lii almolâš muorâ ubâ Suomâst. Leibi koočât loostâid ruánáájin já tondiet toh láá pyereh raavâdamnâseh piäldust teikkâ muorâkäärdist. Maadâ-Suomâst leibi šadda muorrân, ko vist Tave-Suomâ leibi lii táválávt vyelišlaajâ *Alnus incana ssp. kolaënsis*, mii páácá miestân. Leibi ij lah meendugin táválâš muorâ Säämist já tom puáhtá uáiniđ ereslasseen päikkinoomâi pehti.

## Kiävttu sämmilij kulttuurist

Šišne ruopsis ivne finnejii leibipáárhust. Sämmiliih läävejii suoskâđ leeibi páárhu já šišne siämmáá ääigi já tánávt päiniđ naahkijd ruopsis čulgáin. Nubbe vyehi lâi čaacciđ näähki ostočääsist. Ruopsis ivne finnejii meiddei vorrâruottâsist. Tááláá ääigi leeibi vuolâttâsah kiävttojeh kyele suovâstmân. Leibi addel suovâskuálán mučis ruškis iivne.

Leibi lii jieijâs náálá mučis muorâ nomâlâssân stuorrâ lostâidis peeleest, mut tast ij lah aldagin taggaar puáldimmuorâ-árvu, ko lii ovdâmerkkân suávist.

## Käldeeh
Marilyn Monroe

**Marilyn Monroe** (algâalgâlâš nommâ **Norma Jeane Baker**; ) lâi ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee, lávloo já malli. Sun lii ohtâ maailm peeggâlmumosijn elleekovetaasnijn já seksisymbolijn. Ive 1999 American Film Institute nomâttij suu ohtân ihečyeđe merhâšitteemuin nissoončaittâleijein.

## Filmografia
[thumb|Marilyn Monroe ive [1953]]
[thumb|Marilyn Monroe ive [1955]]
[thumb|Marilyn Monroe ive [1961]]
[thumb|Marilyn Monroe ive [1962]]
### Elleekoveh

## Lavluuh

## Fáádást eres soojijn

## Käldeeh
Anfisa Agejeva

**Anfisa Maksimovna Agejeva**, meid **Anfisa/Anfissa Ageeva/Ageyeva** (, j.s. **Zakharova** (Захарова); š. kuovâmáánu 12. peeivi 1952, Kanjovka, Murmansk, Sovjetlitto) lii kieldâsämmilâš kirječällee, jurgâleijee já musikkár. Sun lii vuossâmuš Ruošâ beln sämmilâš, kii lii vuáittám Sámi Grand Prix. 

## Eellim
Anfisa Maksimovna Zakharova šoodâi kuovâmáánu 12. peeivi 1952 Kanjovkast (). Suu vaanhimeh láin pajeulmuuh já palhâšum suátiveteraaneh. Suu eeči lâi Maksim Antonovich Zakharov (1919–1984) já suu enni Marija Ivanovna Zakharova (1922–2008). Sunnui šoddii ohtsis oovce párnážid.

Ive 1962 sovjetlittoliih meridii huksiđ čäcivyeimilájádâs já puáđđuđ Koarrdõgkjuuvâ. Muáddi ive maŋeláá peerâ kaartâi varriđ Luujáávrán, ko ubâ Koarrdõgk paasij čääsi vuálá.

## Muusik
Kieldâsämmilij ärbivuáválâš vookaalmuusikšlaajâ *[[livvt]]* () lii lamaš uási Agejeva elimist aaibâs šoddâm rääjist. Sehe Agejeva enni já ákku livvtijn já aainâs-uv suu enni lâi tobdos livvtejeijee. Suu enni livvtij tagarijn muusikjuávhuin ko Luujäävri aalmuglâš lávlumjuávhust *Lujavvr* () já muusikjuávhust "Ojar" (). Suu livvteh láá vyerkkejum el. Taažâst, Eestienâmist já Saksaast. Agejeva uábbi Domna Khomjuk lii meid tobdos livvtejeijee.

Agejeva lii livttim maŋgii Sámi Grand Prix&nbsp;-kišto juoigâmuásist sehe ohtuu já oobijnis Domna Khomjukáin. Ive 2001 Agejeva livvtij vuossâmuu keerdi kištoost, mon sun vuoitij livtt-pittáin *Meleš*. Muáddi ive maŋeláá sun uásálistij siämmáá uásán oovtâst oobijnis Domna Khomjukáin. Talle suoi livvtijn pitá *Duottar*. Agejeva viigâi vyeittiđ oppeet iivij 2007 já 2013, ive 2007 pittáin *Sorrow* já ive 2013 pittáin *Luottáš*. Ive 2019 sun maacâi oobijnis kiišton, kost suoi livvtijn pitá *Vuess*.

## Toimâttem- já jurgâlemsyergi
Agejeva lii jurgâlâm kiirjijd já lavluid kieldâsämikielân tegu sovjetlittolâš já ruoššâ vuáittupeeivi laavlâ *День Победы*, mon sun jurgâlij ive 2021 ruošâkielâst kieldâsämikielân noomáin *Вуэјјтэм Пе̄ййв*. Ton lasseen sun lii toimâttâm ive 2014 oovtâst A. A. Antonovain kieldâsämikielâ-ruošâkielâ -sänikirje *Са̄мь-рӯшш са̄ннҍнэххьк / Саамско-Русский словарь*.

## Olgosadalduvah
### Toimâttâsah
* 2014 – *Са̄мь-рӯшш са̄ннҍнэххьк / Саамско-Русский словарь* oovtâst A. A. Antonovain

### Jurgâlusah
* 2007 – *Вӣллькесь пуаз* ()
* 2019 – *Same: 100 mennesker i Sápmi/100 people in Sápmi/100 olbmo Sámis* 
* 2021 – *Вуэјјтэм Пе̄ййв* ()

## Diskografia
### Nurâldâhskiäruh
Agejevast láá pitáh čuávuváin skiäruin:

* 2001 – Sámi Grand Prix 2001, pittáin *Meleš*
* 2003 – Sámi Grand Prix 2003, pittáin *Duottar* oovtâst Domna Khomjukáin
* 2005 – Davvi Jienat - Northern Voices, pitáiguin *Guoladatnjárga*, *Meleš* já *Koordeg Gilli*
* 2007 – Sámi Grand Prix '07, pittáin *Sorrow*
* 2013 – Sami Grand Prix 2013, pittáin *Luottáš*
* 2014 – Сборник саамских песен
* 2015 – Сборник саамских сказок
* 2017 – Богатырь Ляйне
* 2019 – Sámi Grand Prix 2019, pittáin *Vuess* oovtâst Domna Khomjukáin

## Käldeeh
Voodoo

[thumb|Vodun kävppi [Lomést, ive 2008.]]
**Voodoo**, teikkâ **vodun** (meid **vodu**, **vodou**), lii Beninist já Togost šoddâm animistlâš oskoldâh. Voodoo-nomâttâs lii fonkielâlâš sääni, mii meerhâš "uáinimettum, váldálâš vyeimi, mii puáhtá sotkâđ já siähániđ ulmui elimân". Voodoost iä lah pasekirjeh ige paradiis.

Voodoost láá suullân 50–100 miljovn hárjutteijed maailmist, iänááš Viestâr-Afrikist. Beninist ovdâmerkkân fon-, yoruba- já ewe-hiäimuh hárjutteh tom.

Voodoon láá šoddâm maaŋgâlágán häämih, ko tot lii levânâm uárjikäävpi mieldi Amerikân. Tobbeen tot lii váldám váiguttâsâid uárjivuođâst já katolilâšvuođâst. Populaarkulttuurist já fiktiost maŋgii siävutteh voodoo ohtân čapis magiain, mutâ eromâšávt Viestâr-Afrikist ulmuuh halijdeh čielgâsávt iäruttiđ taid kyevti.

## Jiešvyevih
thumb|Beninlâš vodunhárjutteijee ive 2013.
Voodoost iä lah pasekirjeh, paradiis ige helvit. Eellim já jäämmim rääji ij mudoigin lah nuuvt čielgâs. Voodoost iä osko, ete jaamišeh láppojeh peic peri mutteh häämis já šaddeh jieggân, kiäin puáhtá koijâdiđ iše já torjuu elimân. Motomijn hiäimuin oskoh, ete jiegah láá muorâin, já tondiet motomijn puáris muorâin láá šoddâm imelij alttareh, moid ulmuuh tuálvuh skeeŋkâid.

### Imeleh
Voodoo lii polyteistlâš ađai maaŋgâimmeellâš oskoldâh. Totkeeh já oskoldâhtietteeh láá rekinistám Guinealuovtâst paijeel 150 immeelvuottâd. Imeleh láá juohhum eennâm, alme já suáđi imeláid, já tain lii čielgâ hierarkia. Alme imelijn tehálumos lii Hevioso ađai Shango, äijihšooŋâ immeel, já eennâm imelijn Sakpata. 

Gu lii suáđi imelijn tehálumos. Tot lii meid tuulâ já ryevdi immeel. Gu meerrid puoh, mii lahta ruávdán teikkâ metallân. Eromâšávt rävdeid tot lii-uv tehálâš immeel sehe tááláá ääigi meid avdomekanijkkáráid, njyevveid, miäcásteijeid já suáldáttáid. Kuittâg tast ulmuuh maŋgii meid paleh enâmustáá tondiet ko Gu lii älkkeht nievrismielâst já sáttá tovâttiđ paartijd.

Legba še lii ohtâ voodoo-imelijn já meid imelij sänituálvoo. Tot lii puohtiettee immeel, kii vähtee ubâ sijdâ: ton 	temppâlijd, tááluid já torijd. Sunjin sättih leđe oovtâ siijdâst maaŋgah alttareh. 

Eres imeleh láá ovdâmerkkân:
* Obatala: ulmuu uáivi rähtee, jurdui já naharij haldâšeijee.
* Da: kyevdi-immeel, kiäst láá maaŋgah jiešvuođah.
* Yemaya: meerâi já čaasij haldâšeijee, eellim algâenni. 
* Mami Wata: čäci-immeel
* Ochun: nissoonlâšvuođâ immeel
* Orishaoko teikkâ Zaka: eennâmviljâlem immeel
* Ochosi: miäcásteijee
* Osain: luándu já šadoi immeel
* Oya: stoormâi eemeed
* Aggayu Sola: tullâvaarij já meccikuávlui immeel
* Ibeyit ađai Hoho teikkâ Marassat: párnái já kirurgij suojâleijee

Puoh eennâm já alme imelij paajaabeln lii kuittâg tubleimmeelvuotâ ađai nissoonimmeel Mawu já almai-immeel Lissa. Suoi lává uábbi já viljâ, mutâ liijká-uv sunnust láá 14 pärnid, kiäin ohtâ lii Shango.

## Käldeeh
Räiđi

thumb|Räiđi (''Salix caprea'')
**Räiđi** (*Salix caprea*) lii lostâmuorâ. Tot lii ohtâ Salix-suuvâ šlaajâin.

## Räiđi suomâ- já orjâlâškielân
* suomâkielân: raita
* orjâlâškielân: ráidá

## Stuárudâh

Räiđi šadda táválávt 6–14 meettersâžžân, mut sáttá šoddâđ joba 20 meettersâžžân. Loostah láá 5–12 cm kuheh já 3–8 cm kubduuh.

## Levânem

Räiđi šadda Euroopist já Aasiast.


Salix caprea range.svg|


## Kiävttu sämmilij kulttuurist

Sämmiliih läävejii kevttiđ páárhust vuoššum ostočääsi ađai páárhu šišne sehe sovskammui já -pihtâsij vaalmâštmân. Nähki killáá njuoskâsvuođâ pyerebeht, ko tot lii kieđâvuššum ostočassijn. Sämmiliih kevttii eromâšávt sieđgâi já poijui páárhuid, mut mottoom verd meiddei eres lostâmuorâi, tego leeibi, suávi já rääiđi, páárhuid. Párhoin puáhtá meiddei päiniđ. Párkku lii tehálâš aamnâs nähki- já sovstuojijn vala onne-uv.

## Kovegalleria

Tiätuvuárkká:Salix caprea8.jpg
Tiätuvuárkká:Cleaned-Illustration Salix caprea.jpg
Tiätuvuárkká:Salix caprea 008.jpg
Tiätuvuárkká:2008-08-29Salix caprea039.jpg
Tiätuvuárkká:2008-08-29Salix caprea052.jpg
Tiätuvuárkká:Salix caprea (flowering male catkin).jpg
Tiätuvuárkká:DSC08202selje.jpg


## Käldeeh
Ulla Pirttijärvi-Länsman

**Ulla Maarit Pirttijärvi-Länsman** (š. skammâmáánu 13. peeivi 1971, Aanaar, Suomâ) lii tavesämmilâš lávloo, jyeigee já šuoŋârähtee. Sun lii vuálgus Aŋŋelist, mii lii uccâ siijdâš Aanaar kieldâst. Sun lii Hildá Länsman enni. Onnáá peeivi Ulla áásá perruinis Ucjuuvâst.

## Karrieer
Ulla Pirttijärvi-Länsman algâttij karrieeris 1980-lovvoost Áŋŋel nuorat -juávhust oovtâst ereslasseen Ursula Länsmanáin já Tuuni Parttijn. Sij almostittii juovlâlavlui kasseet ive 1987 oovtâst Mari Boinein. Juávkku almostitij vuossâmuu album ive&nbsp;1992. Tastmaŋa Ulla sirdâšui soolokarrieerân. Suu vuossâmuš sooloalbum almostui ive 1996. Onnáá peeivi Ulla kulá Ulda-juávkun, mii vuáđudui ive&nbsp;2009. Suu uđđâsumos juávkku lii&nbsp;Áššu.

Iivij 2004&ndash;2007 sun tooimâi Laapi läänitaiđârin.

## Palhâšumeh
Ive 1996 Pirttijärvi-Länsman vuoitij kirjeest *[[Hoŋkoŋ dohkká]]* Sämirääđi kirjálâšvuotâpalhâšume. Ohtnubálov ihheed maŋeláá sun vuoitij Áillohaš-muusikpalhâšume, mon Taažâ sämmilij riijkâservi, Kuovdâkiäinu kieldâ já Kuovdâkiäinu Sämmilij servi vuáđudii Nils-Aslak Valkeapää 50.&nbsp;šoddâmpeeivi kunnen. Ive&nbsp;2016 sun vuoitij KEKSI-muusikpalhâšume. 

## Diskografia
### Studioalbumeh
#### Sooloalbumeh
* 1996 – *[[Hoŋkoŋ dohkká (muusikalbum)|Hoŋkoŋ dohkká]]*
* 1998 – *[[Ruošša eanan]]*
* 2002 – *[[Máttaráhku askái]]*
* 2008 – *[[Áibbašeabmi]]*

#### Áŋŋel nuorat
* 1987 – *[[Juovllaide]]*, oovtâst Mari Boinein

#### Angelin tytöt
* 1992 – *[[Dolla]]*

#### Ulla Pirttijärvi & Ulda
* 2012 – *[[Ulda (muusikalbum)|Ulda]]*
* 2016 – *[[Roijk]]*

#### Solju
* 2018 – *[[Ođđa áigodat]]*
* 2020 – *[[Ođđa áigodat (Remixed)]]*
* 2022 – *[[Uvjamuohta]]*

### Nurâldâhskiäruh
#### Áŋŋel nuorat
* 1990 – *[[Festivaalikasetti 1990]]: vuoden yhtye Halsbrytarna ja kolme juhlayhtyettä* (pitáh 10, 12 já 13)
* 1991 – *[[Lapinlasten lauluja 4]]* (pitáh 1–8, 17 já 19–20)

#### Singleh
* 2015 – *[[Hold Your Colours]]*
* 2018 – *[[Heargevuoddji]]*
* 2022 – *[[Oassi Mus]]*

#### Áššu
* 2019 – *[[Áššu (Áššu muusikalbum)|Áššu]]*

## Škovlâláid
* ''Kolgâččij-uv tain poollâđ''&nbsp;-pittá ''Hoŋkoŋ dohkká''&nbsp;-skiärust. Säänih já šuoŋâ Ulla Pirttijärvi, jurgâlus anarâškielân Heli Aikio. Kuáti.fi

## Fáádást eres soojijn

* Ulda nettisiijđoh
* Solju nettisiijđoh
* Áššu nettisiijđoh
* Ulla Pirttijärvi Yle artikkâlijn

## Käldeeh
KEKSI-muusikpalhâšume

[thumb|Ive 2024 vyeittee [Jaakko Laitinen láávdástmin Väärä Raha -muusikjuávhuin]]
**KEKSI-muusikpalhâšume** (, ) lii muusikpalhâšume, mon Väylän Pyörre Musiikkiuutiset vuáđudij ive 2014. Vuossâmuu palhâšume vuoitij Talonpoika Lalli. Palhâšume juáhhoo jyehi ive lappilâš teikkâ tiänuleehilâš ulmui(d), muusikjuávkun, siärván teikkâ finnodâhân, kiäh láá ánsulávt ánsášâm keppâ muusikist.

## Vyeitteeh

## Kovegalleria

Tiätuvuárkká:Willy Clay Band live Folkets Hus Kiruna 2017.jpg|Ive 2015 vyeittee Willy Clay Band läävdi alne Kiärunist
Tiätuvuárkká:Solju_at_Riddu_Riđđu_18-9155_(28538043747).jpg|Ive 2016 vyeittee Ulla Pirttijärvi-Länsman Riddu Riđđu -muusikfestivaalist
Tiätuvuárkká:Havakka_1961.jpg|Ive 2017 vyeittee Arja Havakka já Matti Salmela Lappeenranta kesiteatterist ive 1961
Tiätuvuárkká:Satama_Open_Air.jpg|Ive 2021 vyeittee Satama Open Air


## Käldeeh
Kyeppirelleeh

**Kyeppirellei** laahkon kuleh love hiäimud:

* Šaveh
* Pekareh
* Virdehiäppušeh
* Kameleh
* Siemkavrâseh
* Myskisoorvah
* Sorvâelleeh
* Haŋgâ-antiloopeh
* Kirahvielleeh
* Vuovdânčuárvih

## Fáádást eres soojijn

## Käldeeh
Ursula Länsman

**Ursula Länsman** (š. 1971, Aanaar, Suomâ) lii sämmilâš lávloo já musikkár. Sun kuulâi ive&nbsp;1982 vuáđudum Angelit-juávkun, mast lâi fáárust meiddei suu uábbi Tuuni Partti. Sunnust šoodâi pegâlmeh jo ive&nbsp;1979, ko Elina Karjalainen čaalij artikkâl Aŋŋelist ässee oobijn Suomen Kuvalehtin Ovtâstum aalmugij almugijkoskâsâš Päärni ive keežild. Siämmáá ive Länsman uábih uásálistijn meiddei muádi TV-ohjelmân sehe Suomâst já Japanist.

## Karrieer
Ursula Länsman algâttij karrieeris ive&nbsp;1982 Áŋŋel nuorat -juávhust oovtâst ereslasseen Ulla Pirttijärvijn já Tuuni Parttijn. Sij almostittii juovlâlavlui kasseet ive&nbsp;1987 oovtâst Mari Boinein. Juávkku almostitij vuossâmuu album ive 1992. Talle juávhu nommâ lâi Angelin tytöt.

## Diskografia
### Studioalbumeh
#### Áŋŋel nuorat
* 1987 – *[[Juovllaide]]*, oovtâst Mari Boinein

#### Angelin tytöt
* 1992 – *[[Dolla]]*
* 1993 – *[[Giitu]]*
* 1995 – *[[Skeaikit]]*
* 1998 – *[[The New Voice of North]]* (noomáin Girls of Angeli)

#### Angelit
* 1999 – *[[Mannú]]*
* 2000 – *[[Channel Nordica]]* (oovtâst Waltarijn)
* 2003 – *[[Reasons]]*

#### Kyessin
* 1993 – Nobuo Uematsu: *Final Fantasy V Dear Friends*
* 1994 – Waltari: *So Fine!*
* 1995 – Waltari: *Big Bang*
* 1998 – The Nits: *Alankomaat*

### Nurâldâhskiäruh
#### Áŋŋel nuorat
* 1990 – *[[Festivaalikasetti 1990]]: vuoden yhtye Halsbrytarna ja kolme juhlayhtyettä* (pitáh 10, 12 já 13)
* 1991 – *[[Lapinlasten lauluja 4]]* (pitáh 1–8, 17 já 19–20)

## Käldeeh
Ann-Mari Andersen

**Ann-Mari Andersen** (š. juovlâmáánu 1. peeivi 1969, Kuovdâkiäinu, Taažâ) lii tavesämmilâš lávloo já musikkár, kii lii vuálgus Kuovdâkiäinust. Sun lii kyevtikielâlâš. Suu nanosumos kielâ lii tárukielâ, mon sun sárnu argâelimist. Sun kuittâg lávlu orjâlâškielân.

## Palhâšumeh

Ive 1993 Ann-Mari Andersen vuoitij Sámi Grand Prix -kišto lávlumuási pittáin "Ráhkisvuohta seamma lea". Ive 2007 sun uásálistij Melodi Grand Prix -kiišton.

## Diskografia
### Albumeh
* 2003 – *[[Ija hearva]]*
* 2009 – *[[Ándagassii]]*
* 2011 – *[[Hosianna!]]*
* 2019 – *[[Buorit Juovllat]]*

### Singleh
* 2007 – *[[Du lahka]]*

### EP:h
* 2005 – *[[Juovlaráfi]]*

## Käldeeh
Riätká

thumb|Riätká (''Juniperus communis'')
pienoiskuva|Myerjih
**Riätká** (*Juniperus communis*) lii kuácceemuorâ, mii šadda meecijn, jeegijn, källein, kuátuenâmijn já luođâi piällást. Sáppum myerjih láá čuovjâdeh. Myerjih njiäpcojeh eskin kuálmád keesi čohčuv. Riätká puáhtá eelliđ kuhháá, já tot sáttá leđe 1000-ihásâš.

## Riätká suomâ- já orjâlâškielân
* suomâkielân: kataja, kotikataja
* orjâlâškielân: reatká

## Sämiriätká
Sämiriätká () lii vyeligâš, eennâm mieldi šaddee já tuodârkuávluin táválâš šlaajâ.

## Kiävttu sämmilij kulttuurist

Riätkámuorjijn vuoššum teejâ kevttui činehumtaavdân, paijeelmiärálii puáskumân já kužžâpocceeváddoid. Myerjih lasetteh kuužâ, čuávjikolgos já sääpi () vuáčuttem. Riätkámyerjih iä soovâ jis láá manemušvääivih iäge meiddei párnái vuástá leijee nisonáid. Riätká lii ucánjáhháá mirhâlâš, mutâ táválávt smavvâ meerijd puáhtá kevttiđ.

Maaŋgah tobdeh riäđhá piärgu- já vuolânjadosin, mutâ vuoššum juhâmuššân-uv tot lii hersku. Teejâ puáhtá vuoššâđ sehe muorjijn, oovsijn ete versoin. Visseeh suápih pyereest tipšomoljon. Muorjijd puáhtá čuággiđ ubâ ive, mutâ puoh pyeremuuh tot láá maŋŋeed čohčuv. Meiddei versoid já oovsijd puáhtá kevttiđ kuás peri.

## Kovegalleria

Tiätuvuárkká:Juniperus communis pollencones1.jpg|
Tiätuvuárkká:Lüneburger Heide 006.jpg|
Tiätuvuárkká:Juniperus communis Parco nazionale del Gran Sasso.jpg|


## Käldeeh
Grace Kelly

**Grace Patricia Kelly** () lâi ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee já Monaco prinses.

## Eellim
Grace Kelly šoodâi skammâmáánu 12. peeivi 1929,  Philadelphiast, Pennsylvaniast. Suu eeči lâi finnodâhomâsteijee já áirulâš John Brenden "Jack" Kelly, kii vuoitij ohtsis kulmâ kollemiitaal Ovtâstum staatâi suuhâmjuávhoin, já suu enni lâi Margaret Katherine Majer. Sust lâi meid ohtâ stuorrâuábbi Peggy, já ohtâ stuorrâviljâ John Brenden Jr. Vanhimeh láin amerikirlandlâš katoliliih, já Kelly juuđij nuorrân luostarškoovlâid. Suu eehi lâi čaaitâlmkietâčällee George Kelly.

Luostarškoovlâi maŋa vuálá 20-ihásâš Kelly vuolgij American Academy of Dramatic Arts -škoovlân New Yorkân ive 1947.

Kelly naajâi Monaco furstáin Rainier III:áin ive 1956, já suoi láin oovtâst ain Kelly jäämmim räi ive 1982. Sunnui šoddii kulmâ párnáá: Caroline (š. 1957), Albert (š. 1958) já Stéphanie (š. 1965).

## Karrieer
Grace Kelly algâttij čaittâlem kesiteatterijn. Suu Broadway deebyyt lâi skammâmáánust 1949 August Strindberg čaitâlmist *The Father.* Tast maŋa sun čaittâlij motomijn televisiodraamain, ovdilgo finnij vuossâmuu elleekoveroolâ ive 1951 elleekooveest *[[Fourteen Hours]]*. Roolâ lâi ucce – sun oinui elleekooveest tuše 2 miinuut já 14 sekuntid. Čuávuváá ive sun finnij stuárráb roolâ Fred Zinnemann elleekooveest *[[High Noon]]*, mast sun čaittâlij uáivipersovn Will Kane (Gary Cooper) káálgu Amy Fowler. Filmâtäsni sust šoodâi tuođâi roovvâdmáánust 1953, ko *[[Mogambo]]* almostui. Sun vuoitij tast nissoonuáiviroolâ Golden Globe já lâi meid Oscar-iävtukkâssân. Tast maŋa sun čaittâlij kuulmâst Alfred Hitchcock tobdosumosijn elleekuuvijn: *[[Rear Window]]* (1954) oovtâst James Stewartáin, *[[Dial M for Murder]]* (1954) já *[[To Catch a Thief]]* (1955). Ive 1955 sun vuoitij Oscar-palhâšume elleekooveest *[[The Country Girl]]* (1954).

Grace Kelly kiergânij čaittâliđ Hollywoodist kuttâ ive ovdilgo kaartâi joskâđ, ko naajâi Monaco furstáin. Suu majemuš elleekove lâi komedia ''High Society'' (1956). Ive 1964 sun ličij halijdâm maccâđ čaittâliđ Hitchcock elleekován ''Marnie'', mutâ monacoliih vuástálistii tom. Ovdil jämimis sun peesâi kuittâg oppeet čaittâliđ *Rearranged*-elleekooveest, mutâ elleekove ij kuássin valmâštum Kelly jäämmim tet.

## Väljejum filmografia
### Elleekoveh

## Kovegalleria

GraceKellyHighNoonTrailerScreenshot1952.jpg|
Grace Kelly Promotional Photograph Rear Window.jpg|
Prince Rainier III and Princess Grace.jpg|
Prinses Gracia van Monaco doopt op Floriade een lelie, Bestanddeelnr 925-8823.jpg|
Grace Kellycropped.jpg|


## Fáádást eres soojijn

* 

## Käldeeh
Lieto

**Lieto** () lii kieldâ Suomâst, Varsinais-Suomâ eennâmkoddeest. Lietost ääsih 20&nbsp;194 olmožid, já ton vijđodâh lii 302,56&nbsp;km², mast 2,04&nbsp;km² lii čääci. Lieto naaburkieldah láá Aura, Kaarina, Marttila, Paimio, Pöytyä já&nbsp;Turku.

## Historjá

Lieto vuáđudui ive&nbsp;1331.

### Kieldâlahtemeh

Tarvasjoki kieldâ lohtui Lieton ive&nbsp;2015.

## Viehâdâh

### Ässeeloho

### Čuákkipääihih

* Taat čuákkipäikki kulá taan kieldân tuše uásild.

Kieldâ kuávdáščuákkipäikki lii **puáidudum**.

## Siijdah

Alhojoki, Ankka, Hakula, Hihnala (Hihna), Hiisi, Huilu, Hyssälä, Hyvättylä, Ilmarinen, Inkoinen, Kahloja, Karvala, Kaskala, Kaurinkoski, Keppola, Ketola, Kilpijoki, Kiusala, Kurkela, Käipilä, Kärpijoki, Laitio, Lintula, Littoinen, Lommola, Loukinainen, Mellilä, Moisio, Mäkkylä, Nautela, Paappala, Pahka, Pettinen, Pokkola, Pränikkälä, Punittu, Puntamäki, Pyhältö, Raukkala, Rähälä, Sauvala, Sikilä, Sillilä, Taatila, Tammentaka, Teijula, Tootula, Torstila, Vankio, Vanhalinna, Viikka, Vintala, Vääntelä já Yliskulma.

## Kovegalleria

Loukinaisten koulu Lieto Finland.jpg
Lieto's Church.jpg
Liedon Vanhalinnan tilan päärakennus etelästä.jpg


## Käldeeh
Mynämäki

**Mynämäki** () lii kieldâ Suomâst, Varsinais-Suomâ eennâmkoddeest. Mynämäkist ääsih 7&nbsp;628 olmožid, já ton vijđodâh lii 536,08&nbsp;km², mast 16,29&nbsp;km² lii čääci. Mynämäki naaburkieldah láá Aura, Eura, Laitila, Masku, Naantali (meerâ peht), Nousiainen, Pöytyä, Rusko, Taivassalo (meerâ peht), Turku já Vehmaa.

## Historjá
thumb|292px|Mynämäki kieldâlahtemeh
Mynämäki vuáđudui ive&nbsp;2007.

### Kieldâlahtemeh

Karjala kieldâ lohtui Mynämäkin ive&nbsp;1997. Mietoisii kieldâ lohtui Mynämäkin ive&nbsp;2007.

## Viehâdâh

### Ässeeloho

### Čuákkipääihih

Kieldâ kuávdáščuákkipäikki lii **puáidudum**.

## Siijdah

### Mietoinen
Aarlahti, Antikkala, Haijainen, Harainen, Heikkilä, Hietamäki, Hiippavuori, Hiivola, Hirmuinen, Hämäläinen, Kaivattula, Kaskinen, Katavainen, Karkoinen, Kaukurla, Kaulakko, Kauvainen, Kivivuori, Koivisto, Kumiruona, Kuneinen, Kurina, Kuuskorpi, Laukola, Lehtinen, Leinakkala, Mannuinen, Mietoinen, Nummi, Orkovakkinen, Palokylä, Pursila, Pyhe, Pyhäranta, Rantavakkinen, Raukkaa, Rauvola, Ravea, Runoinen, Ruonkallio, Saari, Soukko, Sukoinen, Sydänperä, Tavastila, Telkinmäki, Tervoinen, Tiirola, Tuokila, Uhlu, Valaskallio já Vähäkylä.

### Mynämäki
Aakula, Asema, Haapainen, Haloila, Halso, Huoli, Hurula, Ihalainen, Jutila, Juva, Kalela, Karhula, Karjakoski, Kasurla, Kattelus, Keijainen, Kintikkala, Kivikylä, Kivistönmäki, Korvensuu, Kukola, Kälälä, Laavainen, Lankkinen, Lemmettylä, Lepistö, Liuskallio, Majalainen, Maunula, Mielismäki, Munnuinen, Munttinen, Mustila, Myllykylä, Mäenkylä, Nakkila, Neuvoinen, Nihattula, Nihdeinen, Nukkila, Nuuskala, Pahikkala, Palolainen, Parsila, Pellilä, Perpoinen, Pursinen, Rahkola, Raimela, Ruotsinmäki, Ruutila, Seppälä, Sunila, Suorsala, Tammisto, Tapaninen, Tarvainen, Tiuvainen, Tursunperä, Vallainen, Vihtamäki já Värräinen.

### Karjala
Haankylä, Haanperä, Kalela, Karjala, Karppinen, Ketelinen, Laajoki, Lemmi, Sairinen, Salavainen, Suojoki, Suutila, Tallola, Vehmalainen já Vuoloinen.

## Kovegalleria

Antikkalan kylä.jpg
Church of Mietoinen.jpg
Karjalan kirkko 2012.JPG


## Käldeeh
Vivien Leigh

**Vivien Leigh** (algâalgâlâš nommâ **Vivian Mary Hartley**; ) lâi brittilâš čaittâleijee. Sun vuoitij pyeremuu nissoonuáiviroolâ Oscar-palhâšume kuohtii: Scarlett O'Hara roolâst elleekooveest Gone with the Wind já Blanche DuBois roolâst elleekooveest ''A Streetcar Named Desire'', roolâ mon sun lâi jo čaittâlâm teatterist.

## Eellim
Vivian Mary Hartley šoodâi skammâmáánu 5. peeivi 1913, Darjeelingst, Indiast. Ubâ peerâ varrij maasâd Eŋlandân, ko Vivian lâi 6-ihásâš. Nubálovihásâžžân sun juuđij škoovlâ Eŋlandist, Ranskaast, Italiast já Saksaast-uv, já sust šoodâi njyebžilis ranska- já italiakielâ sárnoo. Čaittâlem sun luuvâi Lontoost, Royal Academy of Dramatic Artist.

Vivien Leigh naajâi Herbert Leigh Holmanáin ive 1932, já suoi láin oovtâst iivij 1932–1940. Sunnui šoodâi ohtâ pärni, Suzanne Holman (š. 1933). Vivien keevtij suu vuosmuu pelikyeimi koskânoomâ Leigh ubâ karrieer ääigi. Ive 1940 sun naajâi Laurence Olivieráin, mutâ forgâ Vivien mielâtiervâsvuotâ suáibuškuođij, ko sun puáccái kyevtsundásii mielâtilehemâdâsân. Suoi iäránáin ive 1960. Vivien Leigh jaamij 53-ihásâžžân tuberkulosân.

## Karrieer
Vivien Leigh algâttij karrieeris teatterist 1930-lovvoost. Debyytroolâs Lontoo luovij aln sun raahtij ive 1935. Sust šoodâi pegâlmâs ubâ maailmist ive 1939, ko elleekove *[[Gone with the Wind (elleekove)|Gone with the Wind]]* almostui. Elleekove pyevtitteijee David O. Selznick uusâi uáivipersovn Scarlett O'Hara roolân nissoon paijeel kyehti ive. Sun ij tuhhiittâm roolân tagarijdgin noomâid ko Katharine Hepburn, Tallulah Bankhead, Paulette Goddard já Bette Davis, mutâ talle viijmâg teeivâi Leigh, kii lâi suu mielâst aaibâs tego kirje O'Hara.

## Filmografia

### Elleekoveh

## Kovegalleria

Vivien Leigh Scarlet.jpg|
Vivien Leigh - Anna Karenina.jpg|


## Fáádást eres soojijn

## Käldeeh
Njuámmil

**Njuámmil** (*Lepus timidus*) lii njuámmilellei laahkon kullee njomâtteijee, mii lii vuáhádum pyereest Tave-Euraasia pirrâsân. 

## Stuárudâh já olgohäämi
Njuámmil rummâš kukkodâh lii 50–60 cm, mon lasseen tast lii pieinis, mii lii suullân 4–8 cm. Ellee tiäddá 3–5 kg. Niŋálâs lii stuárráb ko ores. Njuámmil iälá táválávt 1–2 ive, mutâ puárásumoseh njuámmileh láá lamaš joba 9-ihásiih. Keessiv njuámmil čielgipeeli lii ränisruškâd já čuávjipeeli vielgâd. Peeljijn láá vielgis roobdah já čapis keejih. Tälviv njuámmil turkkâ lii vielgâd, tuše peljikeejih láá čappâdeh. Turkkâ tuálá liegâsvuođâ pyereest. Njuámmil lebbee monnjâjuolgij jyelgisuormâid, vâi tot pasta jotteeđ muottuu oolâ stuppááhánnáá. Njuámmil pasta ruottâđ joba 60 km/h, já tot vuájá pyereest.

## Lavdâm
pienoiskuva|left|Njuámmil lavdâm
Njuámmil iälá Euroop já Aasia taveoosijn, Puolast já Skandinaviast Kuálhismeerân. Sierâ populaatioh láá Hokkaidost, Kiriilijn, Sahalinist, Aalpâin, Irlandist já Skotlandist. Šlaajâ lii ištâdum Eŋlandân, Färsuolluid já maaŋgâ Skotland suollui. Njuámmil kávnoo ubâ Suomâst.

Njuámmileh kávnojeh iänááš tundraast já taigameecijn.

## Lasanem
pienoiskuva|Njuámmil tälviv
Njuámmileh finnejeh táválávt 2–5 čiivgâ, motomin joba käävci čivgâd. Niŋálâs čivgá 1–3 tove ivveest. Táválávt piäsáduvah láá kuittâg kyehti. 

Kimeäigi álgá kuovâmáánust, já niŋálâs kimeguát tállân šoddâdem maŋa. Čuávjiäigi lii 50 peivid. Šodâdijnis čiivgâin láá soksâmeh, já toh uáinih. Enni piämmá čiivgâid ohtii peeivist, tuše muáddi miinuut. Čiivgah purâškyetih šaddoid jo muádi peeivi ahasâžžân, já toh oceh oovtâ oho ahasâžžân ravâdis jo jiejah. Njuámmilčiivgah láá masa hajâttemeh, mii iššeed taid ripettiđ.

## Salâsteijeeh

Maŋgâ ellee salâsteh njuámmilijd, ovdâmerkkân kumppi, iilvâs, riemnjis, jierssee, kuáskim já stuorrâoppuu. Eres-uv piätulodeh, ovdâmerkkân säpligvälli, salâsteh njuámmilčiivgâid.

## Miäcástem
Njuámmil miäcástem lii ohtâ pivnohumosijn miäcástemhaamijn. Ihásávt Suomâst miäcásteh suullân 200 000 njuámmilid. Njuámmil miäcástemäigi álgá čohčâmáánu 1. peeivi já nohá kuovâmáánu 28. peeivi.

## Käldeeh
Pyhäranta

**Pyhäranta** lii kieldâ Suomâst, Varsinais-Suomâ eennâmkoddeest. Pyhärantast ääsih 1&nbsp;995 olmožid, já ton vijđodâh lii 291,75&nbsp;km², mast 148,26&nbsp;km² lii čääci. Pyhäranta naaburkieldah láá Laitila, Rauma já Uusikaupunki.

## Viehâdâh

### Ässeeloho

### Čuákkipääihih

* Taat čuákkipäikki kulá taan kieldân tuše uásild.

Kieldâ kuávdáščuákkipäikki lii **puáidudum**.

## Siijdah

Hirslahti, Ihode, Kauhianpää, Kaukka, Kaunissaari, Kukola, Lahdenvainio, Nihtiö, Nuuski, Polttila, Radansuu, Reila, Reitula, Rihtniemi (Verknäs), Rohdainen, Santtio (Sandnäs), Valkama (Vitby), Varhokylä já Ylikylä (Överby).

## Kovegalleria

Kyhkärännokka tower 1.jpg
Marina in Reila village, Rauma, Finland.jpg
Pyhäranta sh 2012.JPG


## Käldeeh