Lajla Mattsson Magga

**Lajla Margareta Mattsson Magga**, ovdânommâ motomin meid häämist **Laila** já suhânommâ **Mattson** (š. skammâmáánu 4. peeivi 1942 Kall, Åre, Ruotâ) lii maadâsämmilâš máttáátteijee, kirječällee, kielâtotkee, jurgâleijee já leksikograf. Sun lii porgâm iäljárávt merhâšittee já tehálii pargo, vâi maadâsämikielâ ovdedičij já sirduuččij čuávuváid suhâpuolváid.

## Eellim
Lajla Mattsson šoodâi skammâmáánu 4. peeivi 1942 Kallist, Årest, Ruotâst. Tobbeen sun meid rávásmij. Suu vaanhimeh láin pajeulmuuh Gustaf Edvard Mattson (1897–1973) já Elin Margareta Persdotter Mattson (1906–1983).

1970-lovo aalgâst Mattsson varrij Taažân luuhâđ maadâsämikielâ Oslo ollâopâttuvvâst, mii lâi áinoo saje ubâ Taažâst, kost taat lâi talle máhđulâš. Ollâopâttuvvâst sun teeivâi nube sämmilâš uáppee: tavesämmilâš Ole Heandarat. Ive 1981 suoi naajáin. Sunnui šoddáin kyehti párnáá: Sárá Márjá já Nils Ántá Samuel. Peerâ lii sárnum sehe maadâsämikielâ já orjâlâškielâ pääihist.

## Karrieer
Ive 1978 Mattsson almostitij vuossâmuu kirjes *[[Dågkangærja / Dåkkágir'ji]]*. Sun čaalij taam párnáikirje sehe maadâsämikielân já orjâlâškielân. *Dågkangærja / Dåkkágir'ji* lâi vuossâmuš maadâsämikielâg párnáikirje.

Ive 1993 Mattsson Magga já Oslo ollâopâttuv suomâ-ugrâlij kielâi kielâtiettuu professor Knut Bergsland almostitijn maadâsämikielâ-tárukielâ sänikirje *Åarjelsaemien-daaroen baakoegærja/Sydsamisk-norsk ordbok*. Pargo tárukielâ-maadâsämikielâ sänikirje várás aalgij ive 1996. Sänikirje lâi vaalmâš jo ive 2000, mut maaŋgâlágánij suujâi keežild tot almostui esken ive 2009.**

Mattsson Magga lii jurgâlâm kiirjijd maadâsämikielân, já sun lii porgâm ráámmát jurgâlemjuávhust. Maadâsämikielâg ráámmátteevstah puáris já uđđâ testamentijn -kirje () almostui ive 2018. Sun lii meid toimâm kirho jurgâlusâi kvaliteet-tärhistemjuávhust.

Kirjálâšvuotâpargoi lasseen Mattsson Magga lii porgâm máttáátteijen sehe Taažâ já Ruotâ peln já maadâsämikielâ totken. Sun lii meid toimâm Säämi lävdikode maadâsämikielâ jesânin. Toos lasseen sun lii čáállám Just Qvigstad mainâskirje uđđâsist tááláin maadâsämikielâ čäällimvuovvijn. Taat kirje, *Aarporten jih Åarjel-smaaregen soptsesh = Samiske fortellinger fra Hattfjelldal og Trøndelag*, almostui ive 1996.

## Palhâšumeh
Mattsson Magga finnij ive 2010 Kollekielâ-kielâpalhâšume eellimpargostis maadâkielâ já maadâsämmilij pyerrin. Siämmáá ive Kollekielâ-kielâpalhâšume finnij meid tavesämmilâš máttáátteijee, kirječällee, kielâtotkee já toimâtteijee Máret Sárá.

## Pargo
* 1978 – *[[Dågkangærja / Dåkkágir'ji]]*, kyevtkielâg kirje, noomáin Lajla Mattsson  já 
* 1982 – *[[Saara jih Laara]]*
* 1984 – *[[Daate lea Piere]]*
* 1984 – *[[Govne-Boetske]]*
* 1984 – *[[Maahke ryöknie – Máhtte rehkenasta]]*, kyevtkielâg kirje  já 
* 1993 – *[[Åarjelsaemien–daaroen baakoegærja. Sydsamisk–norsk ordbok|Åarjelsaemien–daaroen baakoegærja – Sydsamisk–norsk ordbok]]*, oovtâst Knut Bergslandáin
* 2008 – *[[Meerke]]*
* 2009 – *[[Norsk–sydsamisk ordbok. Daaroen–åarjelsaemien baakoegærja]]*
* 2012 – *[[Sørsamisk grammatikk]]*, oovtâst Ole Henrik Maggain
* 2016 – *[[Mojhtesh]]*
* 2019 – *[[Tjïrrh – Čebo]]* kyevtkielâg kirje  já 

### ''Aalkoe: elementærkurs i sør-samisk'' -ráiđu
* 1980 – *Aalkoe - Lohkehtæjjabïhkedimmie ööhpehtimmie 1–15*
* 1982 – *Aalkoe – Lohkehtæjjabïhkedimmie ööhpehtimmie 16–31*
* 1982 – *Aalkoe – Ööhpehtimmiegærja ööhpehtimmie 1–15*
* 1982 – *Aalkoe – Ööhpehtimmiegærja ööhpehtimmie 16–31*
* *Aalkoe – Ööhpehtimmie 1–15: vuesiehtimmieguvvieh*
* *Aalkoe – Ööhpehtimmie 16–31: vuesiehtimmieguvvieh*

### Jurgâlusah
* 1984 – *[[Buerie jijje Aalfone]]*

### Eres pargoh
* 1996 – *Aarporten jih Åarjel-smaaregen soptsesh = Samiske fortellinger fra Hattfjelldal og Trøndelag*, čáállám Just Qvigstad, tááláá maadâsämikielâ čäällimvyevi mield čáállám Lajla Mattsson Magga
* 2021 – *[[Guktie maanam darjodh?]]*, kielârävvejeijen toimâm Lajla Mattsson Magga

## Käldeeh