Piäipánjeh

**Piäipánjeh** (*Fringillidae*) lii varbusluudij laahkon kullee stuorrâ loddehiäimu, mii juáhás kuulmâ vyelihiäimun: *Fringillinae*, *Euphoniinae* já *Carduelinae*. Piäipánjeh láá uceslágán, siemânijd porree lodeh. Toh eelih masa ubâ maailmist, eereeb Australiast, maaŋgâin Kuálhismeerâ suolluin, Madagaskarist já Antarktisist.

## Nomâttâsah
Sämmilij kevttim noomah láá *piäppáin*, *vyevdiloddááš*, *sávjáduvvâš* já *paaccâhloddááš*. 

Piäippáin (*Fringilla coelebs*) noomâst lii ennuv páihálâš variaatio: *piäippáin*, *piäippunj*, *peippon*, *peippunj*, *paippin*, *peipponloddááš* jna. Nordling lii kiävttám piäippáin nomâttâs vyevdiloddáást, mii kale sulâstit piäippáin – niŋálâsah eenâb ko oráseh. Sáttá meiddei leđe, et tallaah ulmuuh iä lah tarbâšâmgin iäruttâllâđ piäippáinšlaajâid tađe tärkkilubbooht.

Vyevdiloddáá  (*Fringilla montifringilla*) tááláš nommâ lii vuosmuu keerdi kevttum Vuoli Ilmar loddenommâlistoost (Anarâš-lostâ 1990, kesimáánu). Taam noomâ sun lii kuullâm ejistis Uccpárnáá Vuolist.

Meiddei sávjáduvvâš (*Acanthis flammea*) lii viehâ puáris nommâ, mii še kávnoo Nordling loddenommâlistoost (1898). Taam noomâ motomeh anarâšah láá kiävttám almosnommân puoh uáinojeijee uccloddáin. Vuoli Ilmar loddenommâlistoost sávjáduvvâžân lii meiddei adelum paldâlâsnommâ *urbi(j)âš*, mii lii suomâkielâst puáttám nomâttâs – vaarâ tondiet, ko puáris sämmilâš nommâ lii mottoom kooskâst peessâm vájálduđ.

Paaccâhloddááš (*Loxia curvirostra*) nomâttâs lii Vuoli Ilmar sänilistoost tááláá merhâšumestis. Nordling kiävttá siämmáá noomâ kuácceeloddeest. Kuácceeloddeest (*Pinicola enucleator*) lii motomijn käldein kevttum meiddei nommâ paaccâhlodde.  Paaccâhlodde já paaccâhloddááš – noomah láá kuittâg liijkás siämmáálágáneh, nuuvt et toh siäháneh aanoost. Tondiet paaccâhloddááš lii kuođđum "pikkukäpylintu" nommân, já "taviokuurna" lii uážžum uđđâ nommân kuácceelodde.

Ludij systemaatlâš nommâdmist lii lamaš vala "iso-käpylintu", mii lii tarbâšâm noomâ. Tot lii uážžum nommânis stuorrâpaaccâhlodde, mon vissásávt iärut paaccâhloddááš-nomâttâsâst.

Puoh eres šlaajah láá finnim noomâs oppâtahosávt. Rahtum noomah láá ruánáápiäippáin, kollepiäippáin, ruánáávarbusâš, ryeivil, väriryeivil, tuodârsávjáduvvâš, kiirjâgsuájápaaccâhloddááš, stuorrâpaaccâhlodde, ruopsisvarbusâš, kuácceelodde já ruopsisryeivil.

## Tiettum Suomâst
Suomâst eelih tâi pessejeh 17 piäippáinšlaaijâd:

* Fiskisryeivil (*Serinus serinus*)
* Kiirjâgsuájápaaccâhloddááš (*Loxia leucoptera*)
* Kollepiäippáin (*Carduelis carduelis*)
* Kuácceelodde (*Pinicola enucleator*)
* Njunevarbusâš (*Coccothraustes coccothraustes*)
* Paaccâhloddááš (*Loxia curvirostra*)
* Piäippáin (*Fringilla coelebs*)
* Ruopsisvarbusâš (*Carpodacus erythrinus*)
* Ruánáápiäippáin (*Chloris chloris*)
* Ruánáávarbusâš (*Spinus spinus*)
* Ruopsisryeivil (*Pyrrhula pyrrhula*)
* Ryeivil (*Linaria cannabina*)
* Sávjáduvvâš (*Acanthis flammea*)
* Stuorrâpaaccâhlodde (*Loxia pytyopsittacus*)
* Tuodârsávjáduvvâš (*Acanthis hornemanni*)
* Vyevdiloddááš (*Fringilla montifringilla*)
* Väriryeivil (*Linaria flavirostris*)

Tain 15 kávnojeh Aanaar pirrâsijn. Säämi šlaajah láá piäippáin (suom. *peippo*), vyevdiloddááš (suom. *järripeippo*), ruánáápiäippáin (suom. *viherpeippo*), kollepiäippáin (suom. *tikli*), ruánáávarbusâš (suom. *vihervarpunen*), ryeivil (suom. *hemppo*), väriryeivil (suom. *vuorihemppo*), sávjáduvvâš (suuom. *urpiainen*), tuodârsávjáduvvâš (suom. *tundraurpiainen*), kiirjâgsuájápaaccâhloddááš (suom. *kirjosiipikäpylintu*), paaccâhloddááš (suom. *pikkukäpylintu*), stuorrâpaaccâhlodde (suom. *isokäpylintu*), ruopsisvarbusâš (suom. *punavarpunen*), kuácceelodde (suom. *taviokuurna*) já ruopsisryeivil (suom. *punatulkku*).

## Fáádást eres soojijn

## Käldeeh